Choroba wieńcowa. poradnik dla chorego i jego rodziny. Konsultacja: prof. dr hab. med. Waldemar Banasiak prof. dr hab. med.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Choroba wieńcowa. poradnik dla chorego i jego rodziny. Konsultacja: prof. dr hab. med. Waldemar Banasiak prof. dr hab. med."

Transkrypt

1

2 Choroba wieńcowa poradnik dla chorego i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Waldemar Banasiak prof. dr hab. med. Piotr Ponikowski

3 Copyright 2015 CIM Sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone. Publikacja nie może być, bez pisemnej zgody wydawcy, reprodukowana w całości ani we fragmentach. Nie może być również przenoszona za pomocą innych nośników. Wydawca:

4 Do Czytelnika Choroba wieńcowa jest najczęściej spotykaną chorobą serca. W krajach wysoko uprzemysłowionych to najczęstsza przyczyna przedwczesnych zgonów. Z powodu choroby wieńcowej cierpi 1,5 miliona Polaków. Często doprowadza do zawału. Każdego roku zawał przechodzi ok. 100 tys. Polaków. Na szczęście chorobie wieńcowej serca można zapobiegać, można też skutecznie kontrolować jej objawy do choroby należy podejść ze spokojem i zrozumieniem. Nawet jeżeli wystąpi zawał serca, nowoczesne leczenie może uchronić przed najgorszym. Oddawana do rąk czytelnika broszura zawiera krótki opis choroby, profilaktyki, diagnozowania i leczenia. Opisuje kroki, które należy podjąć w celu ochrony zdrowia. Wiele zależy od nas samych, dlatego podejmuje się inicjatywy mające na celu edukację pacjentów pozwalając im świadomie uczestniczyć zarówno w profilaktyce jak i leczeniu choroby wieńcowej.

5 Co to jest choroba wieńcowa? Serce to mięsień, który pracuje przez 24 godziny na dobę. Aby nie sprawiało kłopotów, potrzebuje stałych dostaw tlenu i składników odżywczych dostarczanych przez krew poprzez tętnice wieńcowe. Przepływ krwi w tętnicach wieńcowych może zostać zmniejszony lub całkowicie zahamowany przez proces miażdżycowy. W jego trakcie na wewnętrznych ściankach tętnic odkładają się złogi substancji tłuszczowych tworzy się tzw. blaszka miażdżycowa. Te złogi przyciągają i wiążą składniki krwi, które osadzają się na wewnętrznych ściankach tętnic. Blaszka miażdżycowa powiększa się i jeszcze bardziej zwęża światło tętnicy. Miażdżyca może zaatakować każdą tętnicę, która wówczas zwęża się i twardnieje. Proces trwa wiele lat i może rozpocząć się bardzo wcześnie, nawet w dzieciństwie. W chorobie niedokrwiennej serca miażdżyca atakuje tętnice wieńcowe, tzn. naczynia odżywiające i doprowadzające krew do serca. Blaszka miażdżycowa może pękać i powodować powstawanie zakrzepu. Zakrzep pokrywa miejsce pęknięcia, co również ogranicza przepływ krwi. Taki proces powtarza się wielokrotnie i systematycznie zwęża naczynie. Coraz mniej krwi dociera do mięśnia sercowego. Stan, w którym do danej części ciała dopływa zbyt mało krwi, nazywa się niedokrwieniem. Jeśli dotknie on serca mamy do czynienia z niedokrwieniem serca. W sytuacji, gdy dopływ krwi zostaje gwałtownie i całkowicie odcięty następuje zawał serca i te komórki, które nie otrzymują wystarczającej ilości krwi, zaczynają obumierać. Im więcej czasu upłynie od rozpoczęcia leczenia i przywrócenia przepływu krwi, tym większe staje się uszkodzenie. Utrata komórek jest bezpowrotna, bowiem komórki serca nie ulegają odbudowie. Kto jest narażony na chorobę wieńcową? Istnieje wiele czynników, które zwiększają ryzyko choroby wieńcowej. Mogą także powodować, że już zdiagnozowana choroba wieńcowa rozwinie się szybciej. Nazywa się je czynnikami ryzyka. Niektórych nie można zmodyfikować, ale większość podlega kontroli.

6 Czynniki ryzyka nie podlegające modyfikacji: wiek (45 lat i więcej dla mężczyzn, 55 lat i więcej dla kobiet) przypadki choroby wieńcowej w najbliższej rodzinie (u ojca lub brata zdiagnozowana poniżej 55 roku życia, u matki lub siostry poniżej 65 roku życia). Czynniki ryzyka podlegające modyfikacji i kontroli: palenie papierosów, podwyższone ciśnienie krwi, podwyższony poziom cholesterolu we krwi, nadwaga / otyłość, aktywność fizyczna, cukrzyca. UWAGA Skutki wywołane czynnikami ryzyka nie sumują się; można raczej powiedzieć, że się mnożą! Można przyjąć, że pojedynczy czynnik podwaja ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej. Osoba z wysokim poziomem cholesterolu i wysokim ciśnieniem, która pali papierosy, jest ośmiokrotnie bardziej narażona na wystąpienie choroby wieńcowej niż osoba bez czynników ryzyka. Tak więc bardzo ważne jest, aby unikać i kontrolować czynniki ryzyka, które podlegają modyfikacji zobacz rozdział Styl życia.

7 Jakie są objawy choroby wieńcowej? Najbardziej charakterystyczne są dolegliwości bólowe zlokalizowane za mostkiem. Nasilenie i charakter objawów choroby wieńcowej różnią się jednak znacznie u poszczególnych chorych. Niektórzy, pomimo istnienia choroby, nie odczuwają żadnych dolegliwości, u innych występuje silny ból w klatce piersiowej lub duszność. Czasami pierwszym objawem choroby wieńcowej jest atak serca lub nagłe zatrzymanie akcji serca. Ból w klatce piersiowej pojawia się w momencie, gdy przepływ krwi do serca nie zaspokaja potrzeb serca. Wiele osób nie mówi o bólu, a raczej o uczuciu gniecenia, palenia, ściskania lub rozpierania za mostkiem. Omawiane dolegliwości, niezależnie od charakteru, mogą być łagodne i występować rzadko. W bardziej zaawansowanych przypadkach pojawiają się często i bez odpowiedniego leczenia znacząco ograniczają lub nawet uniemożliwiają wykonywanie codziennych czynności. U niektórych osób niewystarczający dopływ krwi do serca może nie spowodować żadnych odczuwalnych objawów; taki stan nazywa się cichym (niemym) niedokrwieniem. Bardzo często, szczególnie u mężczyzn, ból dusznicowy jest odczuwany za mostkiem i może promieniować do lewej ręki, karku, ramienia, łokci, szczęki lub pleców. Dolegliwości najczęściej prowokowane są wysiłkiem fizycznym, trwają 2-5 minut. Ich nasilenie nie zmienia się przy oddychaniu i ustępują zwykle w ciągu kilku minut po odpoczynku lub po przyjęciu nitrogliceryny podjęzykowo. Osoba, która zaobserwowała u siebie którykolwiek z wymienionych objawów, powinna skontaktować się z lekarzem. Co robić w czasie zawału serca? Osoby cierpiące na chorobę wieńcową powinny porozmawiać z lekarzem o objawach ataku serca oraz o odpowiednim postępowaniu po jego wystąpieniu. Warunkiem przeżycia zawału serca jest szybkie podjęcie działania.

8 Znakami ostrzegawczymi zawału serca są uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej; dyskomfort może być odczuwany jako ból, gniecenie, rozpieranie, palenie, ściskanie w klatce piersiowej, ból ramienia/ ramion, pleców, karku, szczęki lub żołądka, duszność; często występuje razem z uczuciem dyskomfortu w klatce piersiowej, zimne poty, nudności, silny lęk.

9 Szybkie działanie jest podstawą przeżycia przywrócenie dopływu krwi do serca daje najlepsze efekty do godziny po rozpoznaniu pierwszych objawów. Im szybciej podejmie się leczenie, tym większe są szanse na powrót do zdrowia. Dlatego należy zapamiętać, jakie są objawy ataku (zawału serca). Jeżeli wystąpią, trzeba jak najszybciej, nie później jednak niż w ciągu 5 minut, wezwać pogotowie. Główny objaw ostrzegawczy uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej jest taki sam dla kobiet i mężczyzn. U kobiet częściej jednak występują inne objawy, szczególnie duszność, nudności i wymioty oraz ból pleców lub szczęki. Wezwanie pogotowia to najskuteczniejszy rodzaj pomocy. To tak, jakby szpital przyjechał do chorego. Załoga karetki może od razu udzielić pomocy. W karetce znajduje się sprzęt do przywracania akcji serca w przypadku, gdyby ustała w czasie zawału. Poza tym pacjenci, którzy zostali dowiezieni do szpitala karetką, szybciej otrzymują pomoc. Jeśli z jakiegoś powodu nie możesz zadzwonić po pogotowie po rozpoznaniu objawów zawału, poproś kogokolwiek o odwiezienie Cię od razu do szpitala. Nigdy nie prowadź sam samochodu, chyba że zupełnie nie masz wyboru. Osoby cierpiące na chorobę wieńcową mogą zwiększyć szansę przeżycia czyniąc odpowiednie przygotowania. Należy zapytać lekarza, jak reagować na objawy ostrzegawcze i jak zminimalizować ryzyko wystąpienia zawału. Proponujemy przygotować zawczasu Plan przeżycia zawału serca. Należy mieć go zawsze przy sobie. Warto również upewnić się, że rodzina i znajomi znają objawy zawału i wiedzą, że w ciągu 5 minut powinni zadzwonić po pogotowie. Należy wypełnić tabelę i mieć ją zawsze pod ręką. Można ją skopiować, trzymać kopię w domu i w pracy. Informacje z tabeli należy przekazać załodze karetki i pracownikom szpitala.

10 PLAN PRZEŻYCIA ZAWAŁU SERCA Przyjmowane leki: Leki, które wywołują alergię: Jeżeli objawy ustąpią po 5 min. nadal należy zawiadomić lekarza Nr telefonu do pracy lekarza: Nr telefonu do domu lekarza: Osoby, które trzeba zawiadomić (na wypadek pobytu w szpitalu) Nazwisko: Nr telefonu do pracy: Nr telefonu do domu: Nazwisko: Nr telefonu do pracy: Nr telefonu do domu:

11 Jakie są badania diagnozujące chorobę wieńcową? Po przeprowadzeniu wywiadu i badaniu ogólnym lekarz może przeprowadzić kilka z opisanych poniżej badań. Ma to na celu wykluczenie innych przyczyn dolegliwości, potwierdzenie istnienia choroby oraz określenie stopnia jej zaawansowania. Elektrokardiografia (EKG). Jest to graficzny zapis pracy serca. Za pomocą EKG można wykryć niedokrwienie, zaburzenia rytmu, przebyty wcześniej zawał i powiększenie serca. Test wysiłkowy. Zaleca się go w celu wykrycia nieprawidłowości w akcji serca, które pojawiają się tylko w momencie intensywnej pracy serca. Istnieją różne typy tego badania, np. test wysiłkowy na bieżni ruchomej czy cykloergometrze (rodzaj roweru) lub test z zastosowaniem leku zamiast realnego wysiłku. Ten drugi stosuje się u pacjentów, którzy nie mogą podejmować aktywności fizycznej, np. u pacjentów z chorobami stawów. W obu testach cały czas obserwuje się i rejestruje ciśnienie krwi i reakcje serca. Zapis EKG wraz z pomiarem ciśnienia wykonuje się pacjentowi przed badaniem, w trakcie i po jego zakończeniu. Pamiętać należy, że testy wysiłkowe są użyteczne, ale nie można na nich polegać w 100 procentach bez zastrzeżeń, gdyż na wyniki testów wysiłkowych może mieć wpływ szereg różnych czynników. Badanie scyntygraficzne. Stosuje się je przy określaniu, która część serca jest niedokrwiona lub uszkodzona. Za jego pomocą można też wykryć problemy z przepływem krwi. Badanie polega na dożylnym podaniu małej ilości radioaktywnego kontrastu. Kamera umiejscowiona nad klatką piersiową obserwuje, czy kontrast jest wyłapywany przez mięsień sercowy (zdrowa tkanka), czy nie (uszkodzona tkanka). Za pomocą kamery można także określić, na ile wydajnie mięsień sercowy przepompowuje krew. Badanie można przeprowadzić zarówno w stanie spoczynku jak i w czasie wysiłku. Angiografia wieńcowa (koronarografia). To badanie wykrywa zwężenia w naczyniach wieńcowych. Przez tętnicę udową lub ramieniową wprowadza się do naczynia wieńcowego cienką rurkę (cewnik). Potem wstrzykuje się kontrast i filmuje kamerą rentgenowską jego przepływ. Obraz z kamery nazywa się angiogramem lub arteriogramem. Wentrykulografia. Jest to badanie dające obraz lewej komory serca, czyli głównej pompy organizmu. Przebieg badania jest bardzo podobny do przebiegu angiografii, jednak cewnik umieszcza się w lewej komorze serca. USG wewnątrznaczyniowe. Podczas tego badania używa się cewnika, który mierzy przepływ krwi. Daje ono dokładny obraz przepływu krwi w naczyniach wieńcowych; pokazuje także grubość ścianek tych naczyń.

12 Nie istnieje jedno proste badanie na zdiagnozowanie choroby wieńcowej. Rodzaj i liczba badań zależą od czynników ryzyka, szczególnie od stopnia natężenia objawów i prawdopodobieństwa, że ich przyczyną jest choroba wieńcowa.

13 Jak leczy się chorobę wieńcową? Istnieją trzy podstawowe typy leczenia choroby wieńcowej: zmiana stylu życia, leki i, w najbardziej zaawansowanych przypadkach, specjalne zabiegi. Pierwsze dwa sposoby mogą również pomóc w zapobieganiu chorobie wieńcowej. Poniżej przedstawiono opis poszczególnych typów leczenia. 1. Styl życia Podstawowe warunki, które należy spełnić, aby zapobiegać chorobie wieńcowej lub ją kontrolować: zrezygnować z palenia papierosów, leczyć podwyższone ciśnienie krwi, obniżyć wysoki poziom cholesterolu, zmniejszyć nadwagę, podjąć regularną aktywność fizyczną, leczyć cukrzycę. Palenie papierosów. Nie istnieje żaden bezpieczny sposób palenia. Palenie przyspiesza rozwój miażdżycy i zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca. Ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej rośnie w zależności od liczby wypalanych codziennie papierosów. Rezygnacja z papierosów zdecydowanie obniża ryzyko już w pierwszym roku, niezależnie od wieku. U pacjentów po zawale obniża też ryzyko wystąpienia drugiego zawału.

14 Wysokie ciśnienie krwi nadciśnienie tętnicze Nadciśnienie często nie daje żadnych objawów. Jeśli wystąpi, trwa przez całe życie chorego. Nieleczone może prowadzić do poważnych powikłań m.in. ataku serca, udaru mózgu, niewydolności nerek i serca. Wartość ciśnienia krwi podaje się za pomocą dwóch liczb ciśnienie skurczowe oraz rozkurczowe. Obie liczby są bardzo ważne. Ciśnienie 140/90 mmhg (milimetrów słupa rtęci) lub wyższe jest uważane za wysokie, ale wystarczy, że wysoka jest tylko jedna liczba. Normalne ciśnienie krwiwynosi 120/80. W zapobieganiu nadciśnieniu i w jego kontroli może pomóc zmiana trybu życia: zmniejszenie masy ciała, regularna aktywność fizyczna, zmiana diety na niskosodową, ograniczenie spożycia alkoholu. Niektóre z tych zmian mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej i zostaną omówione później. Właściwe nawyki żywieniowe to przede wszystkim spożywanie produktów o niskiej zawartości soli oraz sodu. Dzienne spożycie sodu u większości osób nie powinno przekraczać 2400 mg (ok. 6 g soli, czyli jedna łyżeczka). Ostatnie badania wykazały, że zdrowiej jest ograniczyć dzienne spożycie sodu do 1500 mg (ok. 4 g soli, czyli 2/3 łyżeczki). Podane wartości obejmują sól w każdej postaci, także tę dodawaną do przygotowania potraw.ogólny plan żywienia powinien zawierać również produkty o niskiej zawartości tłuszczów nasyconych i cholesterolu oraz o umiarkowanej zawartości tłuszczów.dieta powinna również zawierać dużo warzyw i owoców, z których większość naturalnie zawiera mało soli i kalorii. Zaleca się również spożywanie niskotłuszczowych przetworów mlecznych i ograniczenie spożycia czerwonego mięsa, słodyczy i napojów o wysokiej zawartości cukru. Dieta powinna być bogata w potas, wapń, magnez, błonnik i białko. Osoby spożywające alkohol powinny ograniczyć jego ilość, gdyż alkohol dostarcza wielu kalorii. Napoje alkoholowe przyjmowane w nadmiarze są szkodliwe i niektóre osoby powinny zrezygnować z nich całkowicie. Umiarkowane spożycie alkoholu może obniżyć ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, szczególnie wśród mężczyzn powyżej 45 roku życia oraz kobiet powyżej 55 roku życia. Istnieje jednak wiele innych czynników ograniczających ryzyko wystąpienia chorób serca, np. zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna, unikanie palenia papierosów i utrzymywanie w normie wagi. Umiarkowane spożycie alkoholu oznacza nie więcej niż dwa drinki dziennie dla mężczyzn i jeden dla kobiet. Jeden drink = 45 g wódki = 150 ml wina = 360 ml piwa. Osoby spożywające alkohol powinny mieć świadomość tego, że może on wchodzić w reakcje z przyjmowanymi lekami. Potencjalne interakcje należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

15 Wysoki poziom cholesterolu. Cholesterol to substancja tłuszczowa zaangażowana w normalne procesy zachodzące w komórkach. Zdrowy organizm sam wytwarza potrzebne mu ilości cholesterolu. Nadmiar nasyconych tłuszczów oraz cholesterolu w diecie prowadzi do tworzenia tłuszczowych złogów w naczyniach krwionośnych, co sprzyja rozwojowi miażdżycy. Cholesterol przemieszcza się we krwi za pomocą małych cząsteczek zwanych lipoproteinami. Wyróżnia się 2 podstawowe typy lipoprotein, które mają wpływ na ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej: LDL zwany złym cholesterolem oraz HDL zwany dobrym cholesterolem. Zły cholesterol powoduje tworzenie złogów w naczyniach krwionośnych, natomiast dobry ułatwia wypłukiwanie cholesterolu z krwi. Bardzo istotne jest utrzymywanie niskiego poziomu LDL oraz wysokiego poziomu HDL we krwi. Zdrowe osoby powyżej 20 roku życia powinny co 5 lat mierzyć poziom cholesterolu całkowitego, poziom LDL i HDL oraz trójglicerydów (jeszcze jeden rodzaj substancji tłuszczowej we krwi). W zapobieganiu i kontrolowaniu wysokiego poziomu cholesterolu pomocne jest stosowanie zdrowej diety opisanej wcześniej, regularna aktywność fizyczna oraz obniżenie masy ciała. Osoby ze zdiagnozowaną chorobą wieńcową powinny szczególnie dbać o kontrolowanie poziomu cholesterolu i przestrzegać niskotłuszczowej i niskocholesterolowej. Nadwaga/otyłość. Nie istnieją szybkie sposoby na utratę nadwyżki kilogramów. Żeby odnieść sukces należy odchudzanie potraktować jako kompleksową zmianę trybu życia, a nie szybką i jednorazową akcję zrzucania zbędnych kilogramów, co sprzyja efektowi jo-jo, czyli ponownemu nabraniu masy. Nie próbuj stracić więcej niż 0,5 do 2 kg tygodniowo. Przy odchudzaniu należy stosować dietę odpowiednią dla zdrowego serca zawierającą zróżnicowane, odżywcze produkty w umiarkowanych ilościach, o niskiej zawartości kalorii i tłuszczu. Ważne jest również podjęcie regularnej aktywności fizycznej. Umożliwia to spalanie kalorii i w ten sposób ułatwia zmniejszenie masy ciała.

16 Aktywność fizyczna. Aktywność fizyczna to jeden z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania chorobie wieńcowej oraz jej kontrolowania. Może obniżyć poziom LDL i podnieść poziom HDL, a poza tym u osób z nadwagą obniża ciśnienie krwi. Najważniejsze jest, aby wykonywać wysiłek fizyczny regularnie. Wykonuj ok. 30 min. umiarkowanej gimnastyki dziennie. Może to być szybki marsz albo taniec. Jeśli 30 min. to zbyt długo, podziel ten czas na trzy części po minimum 10 min. Osoby, które do tej pory nie były aktywne fizycznie, powinny rozpocząć od ćwiczeń łatwiejszych i stopniowo przedłużać czas i natężenie wysiłku. Osoby ze zdiagnozowaną chorobą wieńcową i wysokim stopniu ryzyka powinny swój program ćwiczeń skonsultować z lekarzem. Z ćwiczeń fizycznych bardzo skorzystają osoby, które przeszły już atak serca. Wiele szpitali prowadzi program rehabilitacji kardiologicznej. Odpowiedni program zaleci lekarz. Cukrzyca. Ze względu na powiązania z chorobami serca, osoby z cukrzycą powinny zwracać szczególną uwagę na zapobieganie czynnikom ryzyka i ich kontrolowanie (czynniki ryzyka Tab.1). Na szczęście ostatnie badania wykazały, że te same kroki, które zmniejszają ryzyko zachorowania na chorobę wieńcową, redukują również ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2. Natomiast u osób z rozpoznaną cukrzycą typu 2 stosowanie się do zaleceń i przyjmowanie przepisanych leków, może ograniczyć, a nawet opóźnić powikłania cukrzycy, takie jak choroby nerek, oczu lub niszczenie nerwów. Kroki zmniejszające ryzyko wystąpienia cukrzycy oraz choroby wieńcowej: - właściwe nawyki żywieniowe dieta uboga w tłuszcze nasycone i cholesterol oraz o umiarkowanej zawartości tłuszczu, - odpowiednia masa ciała, - codzienna aktywność fizyczna 30 minut umiarkowanej aktywności w miarę możliwości każdego dnia, - niepalenie papierosów, - zapobieganie i kontrolowanie wysokiego poziomu cholesterolu we krwi. Należy stosować się do powyższych zaleceń, gdyż mogą one opóźnić lub spowolnić proces występowania powikłań związanych z sercem i naczyniami krwionośnymi.

17 2. Leki Często, poza zmianą stylu życia, niezbędne może okazać się stosowanie leków. Ich podawanie ma na celu: - poprawę rokowania - kontrolowanie dolegliwości związanych z chorobą wieńcową. Leki przepisane przez lekarza należy przyjmować zgodnie z zaleceniami. Leki mogą mieć różne skutki uboczne. Jeśli się pojawią, leków nie wolno odstawiać na własną rękę, ale należy skontaktować się z lekarzem. Bardzo często dolegliwości można zlikwidować poprzez zmianę dawki, typu leku lub zastosowanie kombinacji leków. Leki stosowane w chorobie wieńcowej: Dziś nie ma już wątpliwości, że rokowanie poprawiają cztery grupy leków: 1. Aspiryna (kwas acetylosalicylowy, ASA). Zmniejsza ryzyko wystąpienia zawału serca u osób po pierwszym zawale. Ułatwia utrzymanie drożności naczyń krwionośnych osób po operacji założenia bypassów lub innych zabiegach udrażniających tętnice, np. angioplastyce wieńcowej (zob. rozdział Zabiegi). Przyjmowanie aspiryny należy skonsultować z lekarzem. Aspirynę podaje się też pacjentom z podejrzeniem ataku serca, przyjeżdżającym do szpitala na ostry dyżur. 2. Beta-blokery. Spowalniają pracę serca i powodują, że kurczy się z mniejszą siłą, obniżają również ciśnienie krwi. Zmniejszają dolegliwości bólowe oraz zmniejszają ryzyko ponownego ataku serca. 3. Statyny. Środki obniżające poziom cholesterolu, zmniejszają zawartość złego cholesterolu we krwi. Statyny są skutecznymi lekami, powodującymi mało objawów ubocznych. Ich stosowanie przynosi chorym wiele korzyści i stało się standardem w leczeniu chorych na choroby wieńcowej. 4. Inhibitory enzymu konwertującego. Zatrzymują wytwarzanie produkowanych przez organizm substancji chemicznych, które powodują zwężanie naczyń krwionośnych. Stosuje się je przy wysokim ciśnieniu krwi i uszkodzeniach mięśnia sercowego. U niektórych pacjentów z cukrzycą mogą zapobiegać uszkodzeniu nerek. Aby zmniejszyć nasilenie dolegliwości wieńcowych stosuje się: - nitraty, - blokery kanału wapniowego. - nitraty (włączając nitroglicerynę) powodują rozkurcz naczyń krwionośnych i likwidują bóle w klatce piersiowej, - blokery kanału wapniowego rozkurczają naczynia krwionośne; stosuje się je przy wysokim ciśnieniu krwi i dolegliwościach bólowych w klatce piersiowej.

18 Rokowanie poprawiają cztery grupy leków 1. Aspiryna (kwas acetylosalicylowy, ASA) 2. Beta blokery 3. Statyny (leki obniżające poziom cholesterolu) 4. Inhibitory enzymu konwertującego

19 3. Zabiegi Zaawansowana miażdżyca może wymagać zabiegów chirurgicznych w celu odblokowania naczynia krwionośnego i przywrócenia przepływu krwi. Zabieg przeprowadza się, aby zlikwidować zwężenia w głównych naczyniachwieńcowych, zwiększyć wydolność serca i złagodzić dolegliwości choroby. Dwa najczęściej stosowane zabiegi to angioplastyka wieńcowa oraz wstawienie bypassu. Angioplastyka wieńcowa Podczas tego zabiegu do zwężonego naczynia krwionośnego wprowadza się cienką rurkę cewnik. Na koniuszku cewnika znajduje się balonik, który w miejscu zwężenia naczynia dwukrotnie napełnia się powietrzem. Balonik zgniata blaszkę miażdżycową w ten sposób poprawiając przepływ krwi. Po wypuszczeniu powietrza balonik usuwa się z naczynia. Bardzo często podczas tego zabiegu lekarz umieszcza w przewężeniu naczynia stent. Jest to specjalna koszulka, która utrzymuje naczynie otwarte. Po zabiegu stent pozostaje w naczyniu. Angioplastyka nie jest zabiegiem operacyjnym. Przebiega bez znieczulenia ogólnego i trwa 1 2 godz. U ok. 1/3 pacjentów po angioplastyce wieńcowej naczynie zwęża się ponownie w ciągu sześciu miesięcy. Można je otworzyć ponownie za pomocą kolejnej angioplastyki wieńcowej lub wszczepienia bypassu. Ponownemu zamknięciu może ulec również naczynie ze stentem. Jak należy postępować po zabiegu angioplastyki wieńcowej. Udowodniono, że odpowiednie postępowanie zmniejsza ryzyko nawrotu zwężenia w poszerzonych tętnicach. Bardzo ważne jest stosowanie się do ogólnych zaleceń dotyczących diety, regularnej aktywności fizycznej, zakazu palenia tytoniu i leczenia chorób współistniejących. Ostatnie badania podkreśliły znaczenie i konieczność intensywnego leczenia przeciwcholesterolowego. Wszczepienie bypassu. Ten zabieg polega na wycięciu fragmentu żyły z nogi, tętnicy z klatki piersiowej lub nadgarstka oraz przyłączeniu do tętnicy serca powyżej i poniżej zwężonego miejsca, co stworzy wokół niego pomost zwany bypassem. W niektórych przypadkach niezbędne jest wszczepienie więcej niż jednego bypassu. Zabieg wszczepienia bypassu może okazać się niezbędny w kilku okolicznościach. Czasami angioplastyka nie jest w stanie wystarczająco rozszerzyć naczynia, albo do naczynia nie można dotrzeć. Niektóre są zbyt długie lub zbyt twarde, aby przeprowadzić na nich zabieg. W pewnych przypadkach bypassowanie jest po prostu bardziej wskazane niż angioplastyka, np. u osób cierpiących jednocześnie na chorobę wieńcową i cukrzycę. Bypass również może się zamknąć. Zdarza się to w ok. 10% przypadków, zwykle po ponad 10 latach od zabiegu. Bardzo ważne jest zrozumienie, że opisane wyżej zabiegi łagodzą natężenie objawów choroby wieńcowej, ale jej nie leczą. Po zabiegu należy więc utrzymywać zmieniony, zdrowy tryb życia i przyjmować przepisane przez lekarza leki.

20

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

E. Czy uważa Pan/i, że powrót do domu jest związany z dodatkowymi zagrożeniami? a. Tak b. Chyba tak c. Nie jestem pewien d. Nie

E. Czy uważa Pan/i, że powrót do domu jest związany z dodatkowymi zagrożeniami? a. Tak b. Chyba tak c. Nie jestem pewien d. Nie SKALA GOTOWOŚCI DO WYPISU ZE SZPITALA U PACJENTÓW PO ZAWALE MIĘŚNIA SERCOWEGO The Readiness for Hospital Discharge After Myocardial Infarction Scale (RHDS MIS) Autor: Aldona Kubica Kwestionariusz dla pacjentów

Bardziej szczegółowo

Autor: Aldona Kubica. Kwestionariusz dla pacjentów po zawale serca leczonych angioplastyka wieńcową. Wersja 1

Autor: Aldona Kubica. Kwestionariusz dla pacjentów po zawale serca leczonych angioplastyka wieńcową. Wersja 1 SKALA GOTOWOŚCI DO WYPISU ZE SZPITALA U PACJENTÓW PO ZAWALE MIĘŚNIA SERCOWEGO The Readiness for Hospital Discharge After Myocardial Infarction Scale (RHDS MIS) Autor: Aldona Kubica Kwestionariusz dla pacjentów

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Cholesterol Co powinieneś wiedzieć Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Wstęp Cholesterol jest substancją, której organizm potrzebuje do produkcji hormonów, witaminy D oraz przemian tłuszczów w organizmie.

Bardziej szczegółowo

Aktywność sportowa po zawale serca

Aktywność sportowa po zawale serca Aktywność sportowa po zawale serca Czy i jaki wysiłek fizyczny jest zalecany? O prozdrowotnych aspektach wysiłku fizycznego wiadomo już od dawna. Wysiłek fizyczny o charakterze aerobowym (dynamiczne ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Temat: Choroby i higiena układu krwionośnego.

Temat: Choroby i higiena układu krwionośnego. 1. Praca serca. Serce jest aktywnie pracującym mięśniem. Kurcząc się około 75 razy na minutę, wykonuje w ciągu doby około 108 tyś. skurczów. Od tego, jak funkcjonuje serce, zależy stan całego organizmu.

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta.

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego i ulotce dla pacjenta. Uwaga: Niniejsze zmiany w odpowiednich punktach skróconej charakterystyki produktu leczniczego

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Wszechnica Żywieniowa SGGW Warszawa 2016 Ciśnienie tętnicze krwi Ciśnienie wywierane

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Organizacje pozarządowe w diabetologii: realne problemy pacjentów. problem z postrzeganiem cukrzycy typu 2 POLSKIE STOWARZYSZENIE DIABETYKÓW

Organizacje pozarządowe w diabetologii: realne problemy pacjentów. problem z postrzeganiem cukrzycy typu 2 POLSKIE STOWARZYSZENIE DIABETYKÓW POLSKIE STOWARZYSZENIE DIABETYKÓW Organizacje pozarządowe w diabetologii: realne problemy pacjentów problem z postrzeganiem cukrzycy typu 2 Małgorzata Marszałek POSTRZEGANIE CUKRZYCY TYPU 2 Łagodniejszy,

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka sercowo naczyniowego w praktyce Katedra i Zakład Lekarza Rodzinnego Collegium Medicum w Bydgoszczy UMK w Toruniu

Ocena ryzyka sercowo naczyniowego w praktyce Katedra i Zakład Lekarza Rodzinnego Collegium Medicum w Bydgoszczy UMK w Toruniu Ocena ryzyka sercowo naczyniowego w praktyce Katedra i Zakład Lekarza Rodzinnego Collegium Medicum w Bydgoszczy UMK w Toruniu 2018-03-15 Czym jest ryzyko sercowo naczyniowe? Ryzyko sercowo-naczyniowe to

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA - 2006 1. UZASADNIENIE POTRZEBY PROGRAMU Choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie. Umieralność z tego

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dla pacjentów

Materiały informacyjne dla pacjentów Materiały informacyjne dla pacjentów Choroba wieńcowa Rozdziały tego tematu: Wprowadzenie Objawy Przyczyny Rozpoznanie Leczenie Zapobieganie Wybrane linki Wprowadzenie Aby pracować, serce potrzebuje stałej

Bardziej szczegółowo

Definicja. Choroba niedokrwienna serca. Podział choroby wieńcowej. Epidemiologia 2015-04-23

Definicja. Choroba niedokrwienna serca. Podział choroby wieńcowej. Epidemiologia 2015-04-23 Definicja Choroba niedokrwienna serca II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku.

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KAMAGRA 100 mg, tabletki powlekane Sildenafil w postaci cytrynianu Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. 1- Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

OCENA STYLU ŻYCIA DLA POTRZEB DZIAŁAŃ Z ZAKRESU PROMOCJI ZDROWIA

OCENA STYLU ŻYCIA DLA POTRZEB DZIAŁAŃ Z ZAKRESU PROMOCJI ZDROWIA Katedra i Zakład Promocji Zdrowia Wydział Nauk o Zdrowiu Collegium Medicum UMK OCENA STYLU ŻYCIA DLA POTRZEB DZIAŁAŃ Z ZAKRESU PROMOCJI ZDROWIA I. WYWIAD WIEK.. PŁEĆ WYKSZTAŁCENIE. MIEJSCE ZAMIESZKANIA

Bardziej szczegółowo

Choroba niedokrwienna serca

Choroba niedokrwienna serca Choroba niedokrwienna serca II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen

Bardziej szczegółowo

zbyt wysoki poziom DOBRE I ZŁE STRONY CHOLESTEROLU Ponad 60% naszego społeczeństwa w populacji powyżej 18r.ż. ma cholesterolu całkowitego (>190mg/dl)

zbyt wysoki poziom DOBRE I ZŁE STRONY CHOLESTEROLU Ponad 60% naszego społeczeństwa w populacji powyżej 18r.ż. ma cholesterolu całkowitego (>190mg/dl) HIPERLIPIDEMIA to stan zaburzenia gospodarki lipidowej, w którym występuje wzrost stężenia lipidów (cholesterolu i/lub triglicerydów ) w surowicy krwi. Ponad 60% naszego społeczeństwa w populacji powyżej

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

Dieta może być stosowana również przez osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze, zmagające się z hiperlipidemią, nadwagą oraz otyłością.

Dieta może być stosowana również przez osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze, zmagające się z hiperlipidemią, nadwagą oraz otyłością. Dieta może być stosowana również przez osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze, zmagające się z hiperlipidemią, nadwagą oraz otyłością. Jadłospis 14-dniowy Anna Piekarczyk Dieta nie jest dietą indywidualną

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACJI PACJENTA CHOREGO NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE

PROGRAM EDUKACJI PACJENTA CHOREGO NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE PROGRAM EDUKACJI PACJENTA CHOREGO NA NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Nadciśnienie tętnicze charakterystyka choroby. Załącznik nr 6 do procedury 92/pp, wersja 3 Nadciśnienie tętnicze jest najczęstszą chorobą układu

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Moje życie po PCI. Powrót do domu

Moje życie po PCI. Powrót do domu Moje życie po PCI Chociaż przezskórna interwencja wieńcowa (PCI) zmniejsza objawy i w części przypadków poprawia rokowanie u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca (ChNS), nie jest w stanie całkowicie

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy

Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Ćwiczenia i gimnastyka są korzystne dla każdego, a w szczególności dla chorych na cukrzycę. W przypadku tej choroby wysiłek fizyczny

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

U d a. Rodzaje udarów

U d a. Rodzaje udarów Udary mózgu są w Polsce trzecią przyczyną zgonów. 70 procent pacjentów po udarze to osoby niepełnosprawne. Do udaru prowadzą przede wszystkim miażdżyca, nadciśnienie, otyłość, cukrzyca. W Polsce średnio

Bardziej szczegółowo

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu.

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. RUCH TO ZDROWIE Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. P A M I Ę T A J Dobroczynny wpływ aktywności fizycznej na

Bardziej szczegółowo

jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz

jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz Światowy Dzień Nerek Światowy Dzień Nerek jest ogólnoświatową kampanią, której celem jest podniesienie wśród ludzi świadomości znaczenia naszych nerek dla zdrowia i życia oraz informowanie o powszechności

Bardziej szczegółowo

Liofilizowany ocet jabłkowy 80% (±5%), mikronizowany błonnik jabłkowy 20% (±5%), celulozowa otoczka kapsułki.

Liofilizowany ocet jabłkowy 80% (±5%), mikronizowany błonnik jabłkowy 20% (±5%), celulozowa otoczka kapsułki. Suplement diety Składniki: Liofilizowany ocet jabłkowy 80% (±5%), mikronizowany błonnik jabłkowy 20% (±5%), celulozowa otoczka kapsułki. Przechowywanie: W miejscu niedostępnym dla małych dzieci. Przechowywać

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA Cukrzyca CUKRZYCA Cukrzyca jest przyczyną niedomagania i cierpienia około 60 mln. osób, które żyją z tą chorobą w Europejskim Regionie WHO. Stanowi również poważne obciążenie dla gospodarki i systemu ochrony

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Rodzinna gorączka śródziemnomorska

Rodzinna gorączka śródziemnomorska www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rodzinna gorączka śródziemnomorska Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Zasadniczo stosuje się następujące podejście: Podejrzenie

Bardziej szczegółowo

Zapanuj nad swoim ciśnieniem

Zapanuj nad swoim ciśnieniem Zapanuj nad swoim ciśnieniem Autor: źródło: magazyn VITA Dbając o prawidłowe ciśnienie, dłużej będziesz cieszyć się dobrym zdrowiem. A jeśli już cierpisz na nadciśnienie, dzięki rozpoczęciu leczenia zmniejszysz

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Serca - 24 września 2017 r. Weź to sobie do serca!

Światowy Dzień Serca - 24 września 2017 r. Weź to sobie do serca! Medexpress, 2017-09-18 15:22 Światowy Dzień Serca - 24 września 2017 r. Weź to sobie do serca! Gdy cierpi serce, cierpi cały organizm. Ta wyjątkowa pompa odpowiada za przepływ kilku tysięcy litrów krwi

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to:

Cholesterol. Cholesterol jest przenoszony w krwi przez cząsteczki zwane lipoproteidami. Ich trzy główne rodzaje to: Cholesterol Wprowadzenie Cholesterol jest lipidem (tłuszczem). Jest wytwarzany w wątrobie z pokarmów zawierających tłuszcz; organizm potrzebuje go do normalnego funkcjonowania. Cholesterol znajduje się

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY NIE DAJMY SIĘ CHOROBOM XXI WIEKU!

PROJEKT EDUKACYJNY NIE DAJMY SIĘ CHOROBOM XXI WIEKU! PROJEKT EDUKACYJNY NIE DAJMY SIĘ CHOROBOM XXI WIEKU! Jak dożyć do 100, będąc silnym i sprawnym fizycznie i psychicznie PROJEKT EDUKACYJNY POD PATRONATEM Program edukacji zdrowotnej w zakresie żywienia

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Jednym z pierwszych i podstawowych zadań lekarza jest prawidłowa i rzetelna ocena ryzyka oraz rokowania pacjenta. Ma

Bardziej szczegółowo

Kod zdrowia dla początkujących Zuchwałych 1 : 2,5-3,5 : 0,5-0,8

Kod zdrowia dla początkujących Zuchwałych 1 : 2,5-3,5 : 0,5-0,8 // Kod zdrowia dla początkujących Zuchwałych 1 : 2,5-3,5 : 0,5-0,8 Białko 1 : Tłuszcz 2,5-3,5 : Węglowodany 05-0,8 grama na 1 kilogram wagi należnej i nie przejmuj się kaloriami. Po kilku tygodniach dla

Bardziej szczegółowo

Atak serca (zawał) Prawdopodobieństwo ataku serca jest trzy razy większe w przypadku mężczyzn niż w przypadku kobiet.

Atak serca (zawał) Prawdopodobieństwo ataku serca jest trzy razy większe w przypadku mężczyzn niż w przypadku kobiet. Atak serca (zawał) Wprowadzenie Atak serca, zwany także zawałem serca (mięśnia sercowego) lub zakrzepicą tętnicy wieńcowej, to obumarcie części mięśnia sercowego z powodu niedoboru tlenu. Zawał serca następuje

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA

PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA Dr Radosław Sierpiński Instytut Kardiologii w Warszawie WARSZAWA 25.08.2015 PODSTAWOWE CHOROBY SERCA Niewydolność serca Choroba

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT.

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. Prowadząca edukację: piel. Anna Otremba CELE: -Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Oral Chelate Chelatacja doustna

Oral Chelate Chelatacja doustna Oral Chelate Chelatacja doustna Oral Chelate -Chelatacja doustna Terapia chelatonowa jest stosowana do bardzo skutecznego usuwania z tętnic złogów miażdżycowych, i przywracania krążenia krwi. Czynniki

Bardziej szczegółowo

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie 4 Choroby wysokogórskie PORADA 4 ROBERT SZYMCZAK Choroby wysokogórskie 4 4 Choroby wysokogórskie W rozdziale omówimy choroby związane ze zmniejszającą się dostępnością tlenu na wysokości: Ostrą Chorobę

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... Skróty...

Przedmowa... Skróty... VII Przedmowa.............................................................. Skróty................................................................... Przedmowa..............................................................

Bardziej szczegółowo

OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd.

OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd. OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd. Jakość bólu charakter bólu; Jak można go określić, gdzie odczuwany jest dyskomfort? Promieniowanie Gdzie odczuwany jest ból? Gdzie ten ból bólu promieniuje?

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia po zawale serca - co lekarz, a co pacjent powinien prof. Jarosław Kaźmierczak

Zagrożenia po zawale serca - co lekarz, a co pacjent powinien prof. Jarosław Kaźmierczak Zagrożenia po zawale serca - co lekarz, a co pacjent powinien prof. Jarosław Kaźmierczak Konsultant Krajowy w dziedzinie kardiologii Przyczyny zgonów w Polsce Choroby serca i udary, cukrzyca Nowotwory

Bardziej szczegółowo

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Nadciśnienie Tętnicze Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Definicja Nadciśnienie tętnicze, choroba nadciśnieniowa,

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Bendamustine Kabi, 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. Bendamustine Kabi, 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Bendamustine Kabi, 2,5 mg/ml, proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji Bendamustini hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się

Bardziej szczegółowo

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie.

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie. Codziennie miliony serc na całym świecie pompują krew zbyt mocno, narażając tętnice na groźne uszkodzenia. To zjawisko, nazywane nadciśnieniem tętniczym, jest najczęściej występującą chorobą układu krążenia.

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CHARAKTERYSTYKA PACJENTA Wiek 82 lata Cukrzyca typu 2 leczona insuliną Choroba wieńcowa, stan

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Uwzględniając raport oceniający komitetu PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Przewlekła choroba układu krążenia, gdzie występuje zwiększone ciśnienie tętnicze krwi (RR).

Przewlekła choroba układu krążenia, gdzie występuje zwiększone ciśnienie tętnicze krwi (RR). Przewlekła choroba układu krążenia, gdzie występuje zwiększone ciśnienie tętnicze krwi (RR). Jednorazowy wzrost RR nie świadczy jeszcze o chorobie. Dopiero kilkakrotny pomiar RR wykonany w spoczynku, gdy

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta CHOROBY DIETOZALEŻNE W POLSCE 2,150,000 osób w Polsce cierpi na cukrzycę typu II 7,500,000 osób w Polsce cierpi

Bardziej szczegółowo

STOP UDAROM. Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków

STOP UDAROM. Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków STOP UDAROM Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków WITAMY Prosimy o skorzystanie z informacji zawartych w tej broszurce, aby dowiedzieć się więcej na temat migotania przedsionków,

Bardziej szczegółowo

Retinopatia cukrzycowa

Retinopatia cukrzycowa Retinopatia cukrzycowa Retinopatia cukrzycowa jest w krajach rozwiniętych jedną z głównych przyczyn ślepoty. Rozwija się u znacznej liczby pacjentów długo chorujących na cukrzycę, która może być przyczyną

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

Opracował : Norbert Kaczmarek Robert Pietryszyn 2010

Opracował : Norbert Kaczmarek Robert Pietryszyn 2010 OZW - postępowanie przedszpitalne. Doświadczenia własne - Pogotowie Ratunkowe w Jeleniej Górze. Opracował : Norbert Kaczmarek Robert Pietryszyn 2010 OZW Definicja....... Ostre zespoły wieńcowe ( OZW )

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Zajęcia nr 3: Realizacja planu terapeutycznego

Zajęcia nr 3: Realizacja planu terapeutycznego Zajęcia nr 3: Realizacja planu terapeutycznego ARKUSZ WYWIADU 1. Wiek:. 2. Wzrost:. m 3. Masa ciała:. kg 4. Obwód pasa:. cm 5. Tętno:./ min [] miarowe [] niemiarowe 6. Ciśnienie tętnicze:. mmhg Dane socjo-demograficzne:

Bardziej szczegółowo

HIPERCHOLESTEROLEMIA RODZINNA Jak z nią żyć i skutecznie walczyć?

HIPERCHOLESTEROLEMIA RODZINNA Jak z nią żyć i skutecznie walczyć? HIPERCHOLESTEROLEMIA RODZINNA Jak z nią żyć i skutecznie walczyć? KIM JESTEŚMY JESTEŚMY GRUPĄ, KTÓRA ZRZESZA PACJENTÓW Z ZABURZENIAMI GOSPODARKI LIPIDOWEJ Z CAŁEJ POLSKI HIPERCHOLESTEROLEMIA RODZINNA FAKTY:

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2016 Kilka słów o historii Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wybiera temat przewodni Światowego Dnia Zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna. Jak postępować w cukrzycy?

Aktywność fizyczna. Jak postępować w cukrzycy? Aktywność fizyczna Jak postępować w cukrzycy? AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA Ćwiczenia i gimnastyka są korzystne dla każdego, a w szczególności dla chorych na cukrzycę. W przypadku tej choroby wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

MeridianHealth.com. Ścieżka zdrowia dla serca Podręcznik dla kobiet

MeridianHealth.com. Ścieżka zdrowia dla serca Podręcznik dla kobiet MeridianHealth.com Spis treści Określenie ryzyka Czym jest choroba serca...5 Główne czynniki ryzyka chorób serca...7 W jakiej grupie ryzyka się Pani znajduje...7 Dziewięć istotnych pytań, jakie zadać swojemu

Bardziej szczegółowo

Świeży zawał mięśnia sercowego.

Świeży zawał mięśnia sercowego. Świeży zawał mięśnia sercowego. Każda komórka ludzkiego organizmu włączając w to komórki mięśnia sercowego (kardiomiocyty) potrzebują tlenu do normalnego funkcjonowania. Jednak czynność komórek zaczyna

Bardziej szczegółowo