Ćwiczenia kształcące zmysły *

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ćwiczenia kształcące zmysły *"

Transkrypt

1 Maria Piszczek Ćwiczenia kształcące zmysły * Od momentu narodzin zdobywamy krok po kroku przy pomocy czucia, wzroku, słuchu, smaku i węchu wiedzę o najbliższym otoczeniu. Poprzez zmysły poznajemy świat i znajdujemy swoje miejsce w kosmosie. Na istotne znaczenie wczesnego, systematycznego kształcenia zmysłów dla późniejszego rozwoju psychicznego człowieka wskazują nie tylko badania skutków deprywacji sensorycznej, ale również prace, w których oceniano wpływ wczesnej stymulacji polisensorycznej na późniejsze funkcjonowanie dzieci z różnymi defektami rozwojowymi i uszkodzeniami centralnego układu nerwowego. Współczesne badania psychologiczne w znacznym stopniu potwierdzają intuicyjne założenia, na których Maria Montessori ** oparła swój system pedagoggiczny. Montessori pisała: Przy użyciu materiałów ćwiczeniowych kształcących zmysły naprowadzamy dziecko na sposób podziału wrażeń, które mogą być odbierane przez każdy organ zmysłów: kolory, dźwięki, szmery, formy i wymiary, ciężar, dotyk, zapach i smak. Niewątpliwie chodzi też tu o pewną formę wychowania, która ukierunkowuje zainteresowanie dziecka na siebie i otoczenie. każda forma wychowania, która prowadzi do doskonalenia osobowości, podobnie jak mowa i pismo, wzbogaca jego naturalne potencjały (Montessori 1972). Poniższy cytat najlepiej ujmuje istotę jej metody: Obserwatora nie da się wychować przez to, że powie się obserwuj... Pomoce naukowe wychowują zmysły dziecka. Jeśli udało nam się pobudzić jego zmysły, wtedy zapewnione jest samowychowanie: zaostrzone, w pełni wyćwiczone zmysły same doprowadzają się do najdokładniejszej obserwacji otoczenia; z drugiej strony przyciąga to uwagę dziecka na nieograniczona różnorodność i tym samym przyczynia się do jego psychiczno-zmysłowego rozwoju (cyt. Za Steibel 1995). Dzięki ćwiczeniom dziecko dowiaduje się, że przedmioty mogą być takie same lub różne albo, że łączą je rozmaite zależności. Stosowany w pedagogice Montessori materiał ćwiczeniowy może być wykorzystany w edukacji przedszkolnej dzieci z normalnymi i specjalnymi potrzebami rozwojowymi (zwłaszcza w wychowaniu integracyjnym). Specyficzne, odpowiednie dla dzie- * Materiał opracowany na podstawie podręcznika Rity Steibel: Die Sinneserzichung nach Maria Montessori. Eine didaktisch-pädagogische Einführung. ** Maria Montessori urodziła się w Rzymie w 1870, zmarła w roku 1952 w Holandii. Była lekarzem-psychiatrą i pedagogiem. Na podstawie doświadczeń, które zdobyła pracując z dziećmi upośledzonymi umysłowo, a później prowadząc Domy Dziecięce, stworzyła system wychowania przedszkolnego, zwany obecnie metodą (lub pedagogiką) Montessori. Głównym celem pedagogiki Montessori jest udzielanie dziecku, juz od urodzenia, pomocy w osiąganiu niezależności i wolności wewnętrznej. Wspomaganie rozwoju psychicznego dziecka nie polega na wyręczaniu w działaniach, lecz na pomaganiu w samodzielnym osiąganiu zamierzonego celu oraz na daniu mu szansy wielozmysłowego poznania otaczającej rzeczywistości poprzez wszechstronne kształcenie zmysłów.

2 58 ci upośledzonych umysłowo metody nauczania i uczenia się znajdują w omawianej koncepcji swój wyraz w nastawionym na jedno dziecko sposobie pracy. Do tego dostosowane jest tempo nauczania, poziom abstrakcji i wymagań. Ćwiczenia kształcące zmysły dzielą się na grupy, które adresowane są do zmysłów: wzroku, słuchu, powonienia i smaku, a także zmysłu stereognostycznego oraz zmysłu ogólnej wrażliwości (dotyku, ciepła, równowagi). Materiał ćwiczeniowy jest tak dobrany, że początkowo wywołuje u dziecka ciekawość i zainteresowanie, a następnie umożliwia pobudzenie jego aktywności i rozwój intelektu. Podczas ćwiczeń dziecko uczy się krytycznie kontrolować swoją pracę i stopniowo uwalnia się od kontroli dorosłych. W uzyskiwaniu samogontroli pomagają mu zawarte w materiale wskazówki (np. znaczki zrobione pod spodem pracy) i posiadana wiedza. Pedagogika Montessori zakłada wstępne zademonstrowanie dziecku odpowiedniego sposobu postępowania z materiałem. Montessori nazywa to wprowadzenie Lekcją. Następuje ona wówczas, gdy dziecko wykazuje specyficzne zainteresowanie określonym materiałem albo kiedy dorosły stwierdzi, że występuje u dziecka okres szczególnej wrażliwości na ten rodzaj materiału. Każda lekcja rozpoczyna się od prezentacji. Podczas niej należy ograniczyć liczbę ćwiczonych zmysłów (np. wyeliminować bodźce wzrokowe w celu lepszego poznania różnic w dotyku). powinna być prosta i niezwykle wyraźna. ważne jest, aby podczas jej trwania zaznaczyć cechy charakterystyczne materiału. Montessori pisze: Czynność musi mówić sama za siebie. Nie chcemy, aby dziecko wyuczyło się tej czynności, ponieważ to myśmy ja wymyślili (Montessori 1984). Właściwej prezentacji sprzyja: wcześniejsze przygotowanie pomieszczenia i pomocy do ćwiczeń, dobre przygotowanie dorosłego (znajomość materiału i dokładne, precyzyjne posługiwanie się nim), znajomość dziecka (jego potrzeb rozwojowych i zainteresowań), przyjęcie przez dorosłego roli pośrednika pomiędzy dzieckiem a materiałem, wybranie stosownej chwili, wprowadzenie dobrej, przyjacielskiej, skoncentrowanej na dziecku atmosfery. Zajęcia rozpoczynamy od wybrania miejsca pracy i przyniesienia razem z dzieckiem materiału. Miejsce pracy powinno gwarantować dziecku dobrą, niczym nie zakłócona obserwację materiału ćwiczeniowego. Podczas jego prezentacji należy jak najmniej mówić, za to zwracać uwagę na dokładność i ekonomię ruchów. Należy również koncentrować się na detalach i podkreślać wszystkie ważne momenty. W czasie prezentacji nie korygujemy błędów dziecka. Po uzyskaniu przez dziecko odpowiednich doświadczeń zmysłowych przeprowadzamy trzystopniową lekcję. Jej celem jest wywołanie skojarzenia

3 59 pomiędzy prezentacją a odpowiednim słowem. Lekcja obejmuje następujące etapy: nadawanie nazwy, pasywne użycie słowa i aktywne użycie słowa. Oto opis takiej lekcji. P r z y g o t o w a n i e : wkładamy do koszyka trzy kontrastujące przedmioty np. kostkę, kulkę i walec. 1 S t o p i e ń : n a d a w a n i e n a z w y wyjmujemy z koszyka kostkę i bardzo dokładnie badamy ją dotykiem, dziecko bada kostkę dotykiem, mówimy to jest kostka. Następnie w ten sam sposób badane są kulka i walec (walec możemy nazwać wałkiem). Uwaga: poza nazwą ( to jest... ) nie powinno być wypowiedziane żadne inne słowo. 2 S t o p i e ń : p a s y w n e u ż y c i e s ł o w a ( r o z u m i e n i e ) Dziecko poznało już trzy bryły geometryczne. należy mu polecić: pokaż mi kulkę, dotknij kostki, schowaj wałek itd. Dziecko rozpoznaje przedmioty i wykonuje polecenia. Uwaga: dziecko poprzez aktywność i ruch pogłębia rozumienie słów. 3 S t o p i e ń : a k t y w n e u ż y c i e s ł o w a Stawiamy różne pytania np: Co biorę do ręki? Co ci daję? Co trzymasz w ręce? Co chowam? Dziecko odpowiada na nie, nazywając przedmioty. Z myślą o nauczycielach i rodzicach przedstawię kilka ćwiczeń kształcących zmysły, zaczerpniętych z podręcznika R. Steibel: Ćwiczenie te można wykorzystać do wspomagania rozwoju dzieci z defektami sensorycznymi oraz w pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo. Ć w i c z e n i e 1 c z e r w o n e l i s t w y Wiek, odpowiedni okres: około 2,5 do 3 lat Kontrola błędów, samokontrola: ocena wzrokowa (harmonia dysharmonia), mechaniczna kontrola za pomocą najkrótszej listwy

4 60 Dziesięć czerwonych listw o zróżnicowanej długości os 1 do 10 decymetrów (listw może być mniej i mogą mieć inne wymiary). Cel bezpośredni: budowanie serii, wzrokowa ocena różnic długości. Cel pośredni: ćwiczenia mikro- i makromotoryki, kontrola mięśni i koordynacja ruchów. Oczekiwania dotyczące słownictwa: rozumienie pojęć długi i krótki. Przygotowanie: listwy kładziemy na podłożu kontrastującym z kolorem czerwonym (papier lub dywan). 1. Razem z dzieckiem kładziemy pojedyncze nie uporządkowane listwy na dywanie. Pozostawiamy miejsce na budowlę. Najpierw kładziemy najkrótszą listwę. Pokazujemy sposób wykonania ćwiczenia: chwytamy listwę z dwóch końców albo obydwiema rękami za środek. 2. Budowę rozpoczynamy od najdłuższej listwy. Porównujemy ją z następną w kolejności ( o jeden stopień krótszą), następnie kładziemy ją poziomo przy górnej krawędzi dywanu. Przez cały czas utrzymujemy kontakt wzrokowy z dzieckiem. Przeciągamy palcem wskazującym wzdłuż całej długości listwy od lewej do prawej strony. Dokładamy następną listwę. 3. Zwracamy uwagę na lewą krawędź. 4. Gdy wszystkie listwy są już ułożone, należy wyczuć ręką różnice długości. Pracę kontynuujemy za pomocą najkrótszej listwy. 5. Mieszamy listwy i zapraszamy dziecko do powtórzenia ćwiczenia. Ć w i c z e n i e 2 t a b l i c z k i d o t y k o w e Wiek, odpowiedni okres: około 2,5 do 3,5 lat Kontrola błędów, samokontrola: dotykowa i porównywanie wzrokowe. Tabliczka A: drewniana tabliczka do połowy polakierowana, druga połowa pokryta jest papierem ściernym. Tabliczka B: drewniana tabliczka pokryta dziesięcioma paskami, na przemian gładkimi i chropowatymi.

5 61 Cel bezpośredni: kształcenie i rozwój zmysłu dotyku, wspieranie mikromotoryki. Cel pośredni: dozowanie nacisku na opuszki palców, rozluźnienie i trening nadgarstka. Oczekiwania dotyczące słownictwa: rozumienie pojęć gładki i chropowaty. Przygotowanie: uwrażliwiamy opuszki palców dziecka zanurzamy jego palce w ciepłej wodzie, poruszamy nimi, otrząsamy z wody i pojedynczo wycieramy. Montessori pisze: Pozwalam dziecku umyć mydłem ręce, a następnie zanurzyć je w stojącej obok misce z letnią wodą, potem osuszyć je. Następnie uczę dziecko obmacywania, tzn. sposobu, w jaki należy dotykać powierzchni. Chwytam jego palce i bardzo lekko przesuwam je po powierzchni. Dalszym szczegółem technicznym jest nauczenie dziecka tego, aby podczas wykonywania ćwiczenia zamykało oczy. Należy mu wytłumaczyć, że bez patrzenia będzie lepiej odczuwało zmiany doświadczeń dotykowych (Montessori 1989 str. 129). 1. Tabliczka A. Rozluźniamy nadgarstek i opuszkami czterech palców prawej ręki przesuwamy od góry do dołu po gładkiej, a następnie chropowatej powierzchni. Potem następuje trzystopniowa lekcja. 2. Tabliczka B. Dotykamy pasków tylko palcami wskazującymi i środkowymi, mówimy równocześnie gładki, chropowaty itd. Potem następuje trzystopniowa lekcja. Ć w i c z e n i e 3 c i e p ł e b u t e l e c z k i Wiek, odpowiedni okres: około 3 lat Kontrola błędów, samokontrola: znaki kontrolne pod spodem (np. czerwony gorący, niebieski zimny, jasnoniebieski ciepły, różowy temperatura ciała). 2 buteleczki o temperaturze ciała, 2 buteleczki o 10 stopni cieplejsze, 2 buteleczki o 10 stopni chłodniejsze, 2 buteleczki o 20 stopni chłodniejsze.

6 62 Jedna z buteleczek o temperaturze ciała jest wyraźnie oznaczona np. różową kropką na pokrywce. Dla wysubtelnienie zmysłu można zredukować różnicę temperatur do 5 stopni. Cel bezpośredni: rozwój i doskonalenie zmysłu temperatury. Cel pośredni: wstęp do wychowania kosmicznego: pogoda, pory roku, uranie itp. Oczekiwania dotyczące słownictwa: rozumienie pojęć zimny, gorący, letni i ciepły. Przygotowanie: pomiar temperatury, wymieszanie i napełnienie buteleczek wodą o różnej temperaturze, może być przeprowadzone w innym pomieszczeniu. 1. Demonstracja jakości Chwytamy buteleczkę jedną ręką i wyczuwamy temperaturę. Pozostałe buteleczki obmacujemy drugą ręką. Zaczynamy od kontrastów, dziecko współpracuje. 2. Łączenie w pary Zaczynamy od trzech kontrastujących ze sobą temperatur. Najpierw bierzemy oznaczoną buteleczkę o temperaturze ciała, obmacujemy i szukamy buteleczki do niej pasującej. Równocześnie obydwiema rękami dotykamy obu buteleczek. Parę odstawiamy razem. Pary buteleczek sprawdzamy dotykiem i za pomocą punktów kontrolnych. Uwaga: czasami należy przykładać ręce do buteleczek o temperaturze ciała. Ć w i c z e n i e 4 p ł y t k i c e r a m i c z n e Wiek, odpowiedni okres: około 3,5 lat Kontrola błędów, samokontrola: wzrokowa (para ma taki sam kolor), zmysł ciepła (powtarzające się porównania). Drewniana skrzynka zawierająca 4 pary płytek. Płytki mają takie same wymiary, różnią się wywołanymi wrażeniami termicznymi. Materiał: filc, drewno, marmur, metal. Możliwe są także inne rodzaje materiałów, np. styropian, korek, kamień. Cel bezpośredni: różnicowanie zmysłu ciepła (podczas dotykania różnych materiałów odczuwa się różną temperaturę).

7 63 Cel pośredni: przygotowanie do wychowania kosmicznego (znajomość właściwości różnych materiałów), ćwiczenie zmysłu dotyku i mikromotoryki Oczekiwania dotyczące słownictwa: rozmowa o różnych materiałach i ich specyficznych funkcjach. Nazwy materiałów, określenie temperatury (ciepły, zimny). Przygotowanie: skrzynkę stawiamy na stole, zdejmujemy pokrywkę i wymieszane płytki układamy w półkolu na stole. 1. Prezentujemy dziecku wszystkie płytki, zaczynamy od kontrastów. Po kolei układamy płytki przed sobą i pokazujemy sposób wykonania ćwiczenia obmacujemy opuszkami palców, wewnętrzną stroną dłoni i dotykamy nadgarstkiem. dziecko powtarza. 2. Łączenie w pary Układamy wymieszane płytki w półkolu, zamykamy oczy i wyjmujemy jedną płytkę, dotykamy jej nadgarstkiem i odnajdujemy odpowiadającą jej drugą płytkę. 3. Kontrola Otwieramy oczy, sprawdzamy zgodność płytek w parze. 4. Dziecko pracuje dalej samodzielnie. Ć w i c z e n i e 5 b u t e l e c z k i z z a p a c h a m i Wiek, odpowiedni okres: około 3 lat Kontrola błędów, samokontrola: zmysł powonienia (powtarzane porównania), wzrokowa (znaki kontrolne na spodzie zakrętek). Trzy tacki z butelkami albo skrzynka z puszkami zapachowymi. 1 taca, skrzynka: zapachy różnego rodzaju (np. perfumy, przyprawy, lekarstwa), 2 taca, skrzynka: zapachy jednego rodzaju (np. perfumy), 3 taca, skrzynka: zapachy jednego rodzaju (np. przyprawy). W buteleczkach lub puszkach znajdują się nasączone różnymi esencjami zapachowymi tamponiki waty. Pokrywki powinny być przywiązane w taki sposób, żeby nie można było ich zamienić.

8 64 Cel bezpośredni: kształcenie i doskonalenie zmysłu powonienia. Cel pośredni: rozwój umiejętności odczuwania, rozpoznawania, rozróżniania i porządkowania zapachów w otoczeniu. Oczekiwania dotyczące słownictwa: rozmowy o różnych zapachach (pochodzenie, użycie), nadawanie nazw (np. cytryna, ocet). Przygotowanie: czyścimy nos w celu lepszego odczuwana zapachów. Butelki (puszki) z zapachami przenosimy na stół. 1. jakości Sposób wykonania ćwiczenia: Wyjmujemy puszkę ze skrzynki i otwieramy. Trzymając ją w jednej ręce przybliżamy do nosa, drugą ręką wachlujemy (albo przesuwamy puszkę od jednej dziurki w nosie do drugiej), przy tym głęboko oddychamy. Zakręcamy puszkę. Dziecko powtarza ćwiczenie i pracuje w ten sposób z różnymi zapachami. 2. Mieszamy wszystkie puszki w skrzynce. 3. Łączenie w pary. Bibliografia Bierzemy puszkę, wąchamy w opisany powyżej sposób. Szukamy pasującej do niej puszki. Pasujące do siebie puszki z zapachami stawiamy obok siebie. Jeśli zapach nie jest identyczny, należy odstawić puszkę na pokrywkę leżącą obok skrzynki. Należy szukać dopóty, dopóki nie znajdzie się identycznego zapachu. dziecko pracuje dalej samodzielnie. Montessori M. (1972), Das kreative Kind. Der absorbierende Geist. Oswald P., Schulz-Benesch G., Freiburg. Montessori M. (1984), Die Entdeckung des Kindes. Oswald P., Schulz-Benesch G., Freiburg. Steibel R. (1995), Die Sinneserziehung nach Maria Montessori. Eine didaktisch-pädagogische Einführung. BPB GmbH, Eichstätt.

Sala Doświadczania Świata

Sala Doświadczania Świata Sala Doświadczania Świata Sala Doświadczania Świata to pomieszczenie wyposażone w odpowiednio skomponowane urządzenia stymulujące rozwój zmysłów. Celem prowadzonej terapii jest: doświadczanie świata zmysłami:

Bardziej szczegółowo

Pedagogika Marii Montessori w edukacji uczniów z niepełnosprawnością intelektualną.

Pedagogika Marii Montessori w edukacji uczniów z niepełnosprawnością intelektualną. Pedagogika Marii Montessori w edukacji uczniów z niepełnosprawnością intelektualną. URSZULA MAKOWSKA SOSW W BIAŁYMSTOKU BIAŁYSTOK, 5 LISTOPADA 2015R Deficyty Zaburzenia funkcji percepcyjnych Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Pomóż mi zrobić to samodzielnie

Pomóż mi zrobić to samodzielnie Pomóż mi zrobić to samodzielnie System wychowawczy Marii Montessori zwany też metodą Montessori został opracowany przez włoską lekarkę i pedagoga w pierwszej połowie XIX wieku Sylwetka Marii Montessori

Bardziej szczegółowo

Pedagogika Montessori dlaczego warto korzystać z jej założeń? W intelekcie nie ma nic, co nie zaistniało wcześniej w zmysłach.

Pedagogika Montessori dlaczego warto korzystać z jej założeń? W intelekcie nie ma nic, co nie zaistniało wcześniej w zmysłach. Pedagogika Montessori dlaczego warto korzystać z jej założeń? Pomóż mi zrobić to samemu. W intelekcie nie ma nic, co nie zaistniało wcześniej w zmysłach. Maria Montessori (1870-1952) Maria Montessori stworzyła

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNO - WYCOWAWCZYCH

PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNO - WYCOWAWCZYCH PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNO - WYCOWAWCZYCH Program rewalidacyjno wychowawczy wzór opracowała pedagog PPP w Rabce Zdroju i wykorzystywała do CELÓW SZKOLENIOWYCH - zajęć warsztatowych z nauczycielami - przy

Bardziej szczegółowo

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PT. ZABAWA W CZYTANIE - mgr Romana Błahuta

INNOWACJA PEDAGOGICZNA PT. ZABAWA W CZYTANIE - mgr Romana Błahuta INNOWACJA PEDAGOGICZNA PT. ZABAWA W CZYTANIE - mgr Romana Błahuta Staramy się dostrzegać poznawczy zapał dziecka i stworzyć mu warunki, w których będzie mogło krok po kroku poznawać świat wszystkimi zmysłami.

Bardziej szczegółowo

SAMODZIELNE BADANIE PIERSI to najprostszy, bezpłatny sposób zadbania o własne zdrowie.

SAMODZIELNE BADANIE PIERSI to najprostszy, bezpłatny sposób zadbania o własne zdrowie. SAMODZIELNE BADANIE PIERSI to najprostszy, bezpłatny sposób zadbania o własne zdrowie. Samodzielne badanie piersi to comiesięczna praktyka badania własnych piersi w celu wczesnego wykrycia zmian chorobowych.

Bardziej szczegółowo

Nabycie umiejętności graficznych wymaga rozwoju umiejętności motorycznych, koordynacji wzrokowo-ruchowej i samoregulacji. NPDN PROTOTO - J.

Nabycie umiejętności graficznych wymaga rozwoju umiejętności motorycznych, koordynacji wzrokowo-ruchowej i samoregulacji. NPDN PROTOTO - J. Nabycie umiejętności graficznych wymaga rozwoju umiejętności motorycznych, koordynacji wzrokowo-ruchowej i samoregulacji. KOORDYNACJA WZROKOWO - RUCHOWA Zdolność osoby do koordynowania informacji przekazanych

Bardziej szczegółowo

Podstawy koszykówki dla szkół podstawowych TECHNIKA RZUTU. Bartłomiej Perzanowski

Podstawy koszykówki dla szkół podstawowych TECHNIKA RZUTU. Bartłomiej Perzanowski Podstawy koszykówki dla szkół podstawowych TECHNIKA RZUTU Bartłomiej Perzanowski 0 1 TECHNIKA RZUTU Bartłomiej Perzanowski Grając w koszykówkę skupiamy się głównie na zdobywaniu punktów. Mecz wygrywa ten

Bardziej szczegółowo

Nauka pisania z użyciem nakładki na ołówek/długopis.

Nauka pisania z użyciem nakładki na ołówek/długopis. Nauka pisania z użyciem nakładki na ołówek/długopis. Na początek ogólnie: Coraz częściej dzieci rozpoczynając przygodę z rysowaniem czy pisaniem mają problem z prawidłowym trzymaniem przyboru do pisania.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym

Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym Hanna Łukasiewicz HaniaLukasiewicz@interia.pl. Wykorzystanie programu Paint na lekcjach matematyki w nauczaniu zintegrowanym "Technologia informacyjna może wspomagać i wzbogacać wszechstronny rozwój uczniów,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11 CZĘŚĆ I SYSTEM EDUKACYJNY MARII MONTESSORI PODSTAWY PEDAGOGICZNE

Spis treści. Wstęp... 11 CZĘŚĆ I SYSTEM EDUKACYJNY MARII MONTESSORI PODSTAWY PEDAGOGICZNE Spis treści TOM PIERWSZY Wstęp... 11 CZĘŚĆ I SYSTEM EDUKACYJNY MARII MONTESSORI PODSTAWY PEDAGOGICZNE 1. Znaczenie aktywności dziecka w procesie jego rozwoju i uczenia się... 17 2. Pedagogicznie przygotowane

Bardziej szczegółowo

Pomoc, jaką zespół wczesnego wspomagania świadczy dziecku i jego rodzinie, jest bezpłatna.

Pomoc, jaką zespół wczesnego wspomagania świadczy dziecku i jego rodzinie, jest bezpłatna. Czym jest wczesne wspomaganie rozwoju dziecka? Wczesne wspomaganie rozwoju obejmuje wszelkie formy wspomagania rozwoju dziecka niepełnosprawnego oraz udzielania psychopedagogicznego wsparcia jego rodzinie.

Bardziej szczegółowo

Techniki stosowane w zajęciach plastycznych. w przedszkolu

Techniki stosowane w zajęciach plastycznych. w przedszkolu Techniki stosowane w zajęciach plastycznych w przedszkolu Techniki plastyczne, czyli całokształt środków i czynności związanych z twórczością plastyczną, oraz wiedza o nich decydują o prawidłowym przebiegu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TERAPEUTYCZNY Z MATEMATYKI

PROGRAM TERAPEUTYCZNY Z MATEMATYKI PROGRAM TERAPEUTYCZNY Z MATEMATYKI Prowadząc z dziećmi zajęcia usprawniania technik szkolnych odczuwałam niedosyt pomocy i materiałów niezbędnych do prowadzenie tych zajęć. Szczególnie uciążliwe było to

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TERAPEUTYCZNY Z MATEMATYKI

PROGRAM TERAPEUTYCZNY Z MATEMATYKI PROGRAM TERAPEUTYCZNY Z MATEMATYKI Prowadząc z dziećmi zajęcia usprawniania technik szkolnych odczuwałam niedosyt pomocy i materiałów niezbędnych do prowadzenie tych zajęć. Szczególnie uciążliwe było to

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 6

Scenariusz zajęć nr 6 Autor: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Zimowe zabawy. Scenariusz zajęć nr 6 Temat dnia: Spotkanie z liczbą 8. I. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. II. Czynności przed lekcyjne: Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. Wprowadzenie do intensywnego wspomagania rozwoju umysłowego oraz edukacji matematycznej dzieci

Część pierwsza. Wprowadzenie do intensywnego wspomagania rozwoju umysłowego oraz edukacji matematycznej dzieci Spis treści WSTĘP Przyczyny, dla których należało napisać tę książkę. Jak wpisuje się ona w nową rzeczywistość edukacyjną w wychowaniu przedszkolnym i w nauczaniu początkowym dzieci. Dlaczego książka ta

Bardziej szczegółowo

Praca z tekstem, dyskusja, metody aktywne przy układaniu notatki skojarzeniowej, praca w grupach. Środki

Praca z tekstem, dyskusja, metody aktywne przy układaniu notatki skojarzeniowej, praca w grupach. Środki Izabela Hejne Krystosiak nauczyciel języka polskiego Szkoła Podstawowa nr 23 w Warszawie Temat: Widzę, słyszę, czuję i smakuję...świat. Lekcja jest jedną z pierwszych jednostek wprowadzających w klasie

Bardziej szczegółowo

& / &!!!& ODOWS&A-»ZD\ChJCJC. Metoda integracji. sensorycznej. we wspomaganiu rozwoju mi. \dzieci z uszkodzeniami ^ lu nerwowego m

& / &!!!& ODOWS&A-»ZD\ChJCJC. Metoda integracji. sensorycznej. we wspomaganiu rozwoju mi. \dzieci z uszkodzeniami ^ lu nerwowego m & / &!!!& ODOWS&A-»ZD\ChJCJC Metoda integracji sensorycznej we wspomaganiu rozwoju mi \dzieci z uszkodzeniami ^ lu nerwowego m i - i \ \ 'Ą \ A H/?fi U Metoda integracji sensoryczniej we wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI

PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI 11 PRZEWODNIK DLA NAUCZYCIELI Zabawki jako pomoce dydaktyczne Proponowane ćwiczenia Cyfry MATEMATYKA: cyfry ĆWICZENIA PSYCHOMOTORYCZNE: znajomość cyfr we wczesnym wieku ŚRODEK WYRAZU: muzyka koordynacja

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY

ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY ĆWICZENIA W ZAPOBIEGANIU OSTEOPOROZY Ćwiczenie 1. - Stajemy w rozkroku na szerokości bioder. Stopy skierowane lekko na zewnątrz, mocno przywierają do podłoża. - Unosimy prawą rękę ciągnąc ją jak najdalej

Bardziej szczegółowo

Cenne informacje dla rodziców

Cenne informacje dla rodziców Cenne informacje dla rodziców Rok szkolny 2014/2015 Co trzylatek umieć powinien -Posługuje się określeniami odnoszącymi się do kierunków w przestrzeni (na, pod, za, przed). -Klasyfikuje przedmioty ze względu

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OBSERWACJI ZAJĘĆ cz. I

ARKUSZ OBSERWACJI ZAJĘĆ cz. I 1. Informacje ogólne: ARKUSZ OBSERWACJI ZAJĘĆ cz. I Imie i nazwisko nauczyciela Data. Przedmiot/rodzaj zajęć. Problematyka 2. Rozmowa wstępna: Temat obserwowanych zajęć Ogólna charakterystyka klasy/grupy

Bardziej szczegółowo

Opracowała Ewa Jakubiak

Opracowała Ewa Jakubiak Opracowała Ewa Jakubiak Metoda Dobrego Startu (MDS) została opracowana przez prof. zw. dr hab. Martę Bogdanowicz w czasie bezpośredniej pracy z dziećmi w przedszkolach, szkole, poradni zdrowia psychicznego,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Regulaminu PLTB ARKUSZ OCENY PRACY TERAPEUTYCZNEJ DOKONYWANEJ PRZEZ SUPERWIZORA IMIĘ I NAZWISKO: STANOWISKO: DATA OCENY: OCENIAJĄCY:

Załącznik nr 4 do Regulaminu PLTB ARKUSZ OCENY PRACY TERAPEUTYCZNEJ DOKONYWANEJ PRZEZ SUPERWIZORA IMIĘ I NAZWISKO: STANOWISKO: DATA OCENY: OCENIAJĄCY: Załącznik nr 4 do Regulaminu PLTB ARKUSZ OCENY PRACY TERAPEUTYCZNEJ DOKONYWANEJ PRZEZ SUPERWIZORA IMIĘ I NAZWISKO: STANOWISKO: DATA OCENY: OCENIAJĄCY: SKALA OCEN: Każdy oceniający posługuje się 5-stopniową

Bardziej szczegółowo

Uwaga: Nie przesuwaj ani nie pochylaj stołu, na którym wykonujesz doświadczenie.

Uwaga: Nie przesuwaj ani nie pochylaj stołu, na którym wykonujesz doświadczenie. Mając do dyspozycji 20 kartek papieru o gramaturze 80 g/m 2 i wymiarach 297mm na 210mm (format A4), 2 spinacze biurowe o masie 0,36 g każdy, nitkę, probówkę, taśmę klejącą, nożyczki, zbadaj, czy maksymalna

Bardziej szczegółowo

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY!

Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Fragment darmowy udostępniony przez Wydawnictwo w celach promocyjnych. EGZEMPLARZ NIE DO SPRZEDAŻY! Wszelkie prawa należą do: Wydawnictwo Zielona Sowa Sp. z o.o. Warszawa 2015 www.zielonasowa.pl Zobacz:

Bardziej szczegółowo

2. Zwiększa siłę mięśni, w szczególności mięśni brzucha, dolnej części pleców, bioder i pośladków

2. Zwiększa siłę mięśni, w szczególności mięśni brzucha, dolnej części pleców, bioder i pośladków Pilates pochodzi od twórcy Josepha Pilatesa, który stworzył tę metodę wzorując się na technikach wschodu i łącząc je z technikami zachodu. Istotą ćwiczeń Pilatesa jest rozciąganie, spinanie i rozluźnianie

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA DZIAŁAŃ SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE W LUTYM I MARCU 2017 r. ZREALIZOWANE ZADANIA: LUTY

REALIZACJA DZIAŁAŃ SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE W LUTYM I MARCU 2017 r. ZREALIZOWANE ZADANIA: LUTY REALIZACJA DZIAŁAŃ SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE W LUTYM I MARCU 2017 r. ZREALIZOWANE ZADANIA: LUTY Dbamy o wzrok, zachowując właściwą postawę ciała podczas pisania i czytania KRYTERIUM SUKCESU Uczniowie,

Bardziej szczegółowo

PRACA WŁASNA WG MARII MONTESSORI W NIEPUBLICZNYM PRZEDSZKOLU I SZKOŁE ZIARNO

PRACA WŁASNA WG MARII MONTESSORI W NIEPUBLICZNYM PRZEDSZKOLU I SZKOŁE ZIARNO PRACA WŁASNA WG MARII MONTESSORI W NIEPUBLICZNYM PRZEDSZKOLU I SZKOŁE ZIARNO Pomóż mi zrobić to samemu Maria Montessori ELEMENTY PEDAGOGIKI MARII MONTESSORI WYKORZYSTYWANE W SZKOLE I PRZEDSZKOLU ZIARNO

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2 ĆWICZENIA Ćwiczenie 1 Ćwiczenie 2 Wybierz tryb treningowy. Terapeuta odwodzi zajętą nogę podczas trwania stymulacji; wraca do środka kiedy stymulacja jest wyłączona. Trzymaj palce skierowane ku górze.

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Prusak Kraków Scenariusz zajęć całodziennych. Kształcenie zintegrowane kl.i

Małgorzata Prusak Kraków Scenariusz zajęć całodziennych. Kształcenie zintegrowane kl.i Małgorzata Prusak Kraków 5.01.2005. Scenariusz zajęć całodziennych. Kształcenie zintegrowane kl.i Temat bloku: Dbamy o swoje zdrowie. Temat dnia: Doskonalę swoje zmysły. Cele operacyjne: Uczeń: Metody:

Bardziej szczegółowo

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach

Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Nie narzucaj dziecku ograniczeń wynikających z twojej edukacji, bo urodziło się w innych czasach Rabin dran ath Tagore KLASA SZKOLNA KRÓTKA POWTÓKA Z HISTORII EDUKACJI - Kiedy powstała szkoła podstawowa?

Bardziej szczegółowo

Placówka z certyfikatem PN-EN ISO 9001:2009 i akredytacją Łódzkiego Kuratora Oświaty

Placówka z certyfikatem PN-EN ISO 9001:2009 i akredytacją Łódzkiego Kuratora Oświaty 96-100 Skierniewice, Al. Niepodległości 4 tel. (46) 833-20-04, (46) 833-40-47 fax (46) 832-56-43 www.wodnskierniewice.eu wodn@skierniewice.com.pl Placówka z certyfikatem PN-EN ISO 9001:2009 i akredytacją

Bardziej szczegółowo

Wczesne Wspomaganie Rozwoju Dziecka

Wczesne Wspomaganie Rozwoju Dziecka Krajowe Towarzystwo Autyzmu Oddział w Szczecinie Dzienny Ośrodek Terapeutyczno Edukacyjny dla Osób z Autyzmem w Szczecinie Wczesne Wspomaganie Rozwoju Dziecka Jeżeli twoje dziecko po 2 roku życia: nie

Bardziej szczegółowo

uczymy się współpracujemy bawimy się rozmawiamy odkrywamy ruszamy się

uczymy się współpracujemy bawimy się rozmawiamy odkrywamy ruszamy się Paski-nastki TEMATYKA ZAGADNIENIA Przeliczanie do 19. OBSZAR EDUKACJI I KLASA uczymy się współpracujemy bawimy się rozmawiamy odkrywamy ruszamy się CELE ćwiczenie umiejętności budowania liczb od do 19;

Bardziej szczegółowo

Zabawy grafomotoryczne 2

Zabawy grafomotoryczne 2 Dla rodziców Zabawy grafomotoryczne 2 Zabawy grafomotoryczne pozwalają korygować nieprawidłową technikę rysowania i stymulują polisensorycznie, tzn. oddziałują na wszystkie zmysły dziecka. Usprawniają

Bardziej szczegółowo

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii

Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Zestaw ćwiczeń po mastektomii Zestaw ćwiczeń po mastektomii Ćwiczenie 1 Pozycja wyjściowa: siedzenie na krześle z oparciem, łopatki wraz z tułowiem przylegają do oparcia, ręce oparte na kolanach, trzymają laskę nachwytem (ryc. 4).

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych.

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Termin integracja sensoryczna po raz pierwszy został użyty przez Ch. Sherringtona w 1902 roku w Anglii. Nowe znaczenie temu terminowi

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia grafomotoryczne 2

Ćwiczenia grafomotoryczne 2 Dla Rodziców Ćwiczenia grafomotoryczne 2 Ćwiczenia grafomotoryczne pozwalają korygować nieprawidłową technikę rysowania i stymulują polisensorycznie, tzn. oddziałują na wszystkie zmysły dziecka. Usprawniają

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI. Kryteria oceniania w klasach II - III Gimnazjum (dla początkujących)

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI. Kryteria oceniania w klasach II - III Gimnazjum (dla początkujących) PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI Kryteria oceniania w klasach II - III Gimnazjum (dla początkujących) 1. Co podlega ocenianiu osiągnięć edukacyjnych uczniów odpowiedzi ustne kartkówki prace

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja i zasady pracy z uczniami upośledzonymi umysłowo w stopniu lekkim.

Specyfikacja i zasady pracy z uczniami upośledzonymi umysłowo w stopniu lekkim. ANNA BARACZ Specyfikacja i zasady pracy z uczniami upośledzonymi umysłowo w stopniu lekkim. Dzieci upośledzone umysłowo w stopniu lekkim stanowią najliczniejszą grupę wśród wszystkich odchylonych od normy

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA 6-LATKA arkusz badania gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole KARTA DZIECKA

DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA 6-LATKA arkusz badania gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole KARTA DZIECKA .. pieczątka przedszkola DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA 6-LATKA arkusz badania gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole KARTA DZIECKA Rok szkolny... Dane o dziecku Imię i nazwisko... Data urodzenia :... Wiek

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 8

Scenariusz zajęć nr 8 Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Witamy Nowy Rok Scenariusz zajęć nr 8 I. Tytuł scenariusza: Czy umiesz określić temperaturę? II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje

Bardziej szczegółowo

KINEZJOLOGIA NA CO DZIEŃ!

KINEZJOLOGIA NA CO DZIEŃ! KINEZJOLOGIA NA CO DZIEŃ! 1. RUCHY NAPRZEMIENNE Polepszają koordynację lewa-prawa strona. Wzmacniają zmysł wzroku i słuchu. Ułatwiają opanowywanie materiału i jego późniejsze odtwarzanie. Ćwiczenie wykonujemy

Bardziej szczegółowo

Kostka gimnastyczna...22 potrafię...23 Dziecięce pojazdy...24. To jest moja lewa stopa...5 Zanim zrobię to ja ...6. Budujemy tunele...

Kostka gimnastyczna...22 potrafię...23 Dziecięce pojazdy...24. To jest moja lewa stopa...5 Zanim zrobię to ja ...6. Budujemy tunele... Opanowanie przez dziecko niektórych umiejętności zależne jest od wsparcia osoby dorosłej. Na rozwijanie zdolności językowych, plastycznych oraz ruchowych małego dziecka bardzo duży wpływ ma pomoc kogoś,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ MUZYCZNO RUCHOWYCH

SCENARIUSZ ZAJĘĆ MUZYCZNO RUCHOWYCH SCENARIUSZ ZAJĘĆ MUZYCZNO RUCHOWYCH Data: 28.03.2014r. Prowadząca: Ewelina Wójcik- Pawlik Klasa: IV a, b, c dziewczęta, 1 chłopiec ZADANIA GŁÓWNE LEKCJI: Tworzenie małych układów tanecznych przy ulubionej

Bardziej szczegółowo

Jak dziecko z autyzmem odbiera świat

Jak dziecko z autyzmem odbiera świat Jak dziecko z autyzmem odbiera świat mgr Jadwiga Laliczyńska KONFERENCJA SZKOLENIOWO- NAUKOWA -na rzecz pomocy dzieciom i młodziem odzieży y z autyzmem POMÓŻ MI Węgrów w 15.11.2010 r. Uszkodzenia centralnego

Bardziej szczegółowo

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową.

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Metoda Krakowska Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Jest to metoda sylabowa oparta na wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel OGÓLNE Umiejętność, które wykorzystujemy we wszelkiego typu działaniach SAMOREGULACJI

Bardziej szczegółowo

Wszystkie znaki pokazujemy ręką w której nie ma broni (w tym wypadku jest to prawa).

Wszystkie znaki pokazujemy ręką w której nie ma broni (w tym wypadku jest to prawa). Wszystkie znaki pokazujemy ręką w której nie ma broni (w tym wypadku jest to prawa). Zdjęcie Znaczenie Opis wykonania UWAGA. STOP. Podstawowy znak. Wszyscy w zespole (oddziale) zatrzymują się i oczekują

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia siłowe kryją w sobie

Ćwiczenia siłowe kryją w sobie MAGICZNY ŚWIAT ĆWICZEŃ Z OPOREM ZEWNĘTRZNYM ĆWICZENIA ZE WSPÓŁPARTNEREM Ćwiczenia siłowe kryją w sobie magię. Ich nieograniczone możliwości oddziaływania na ludzkie ciało, wszechstronny rozwój zdolności

Bardziej szczegółowo

Metody neurofizjologiczne w pediatrii. Mgr Marzena Mańdziuk

Metody neurofizjologiczne w pediatrii. Mgr Marzena Mańdziuk Metody neurofizjologiczne w pediatrii Mgr Marzena Mańdziuk REHABILITACJA REHABILITACJA LECZNICZA REHABILITACJA PEDAGOGICZNO- -ZAWODOWA REHABILITACJA SPOŁECZNA Stosowane metody terapii: 1. NDT-Bobath 2.

Bardziej szczegółowo

Dziecko potrafi leżąc na brzuchu na płaskiej powierzchni oderwać nos od materaca, nisko unosi głowę.

Dziecko potrafi leżąc na brzuchu na płaskiej powierzchni oderwać nos od materaca, nisko unosi głowę. Pierwszą sprawnością jaką ćwiczy prawidłowo rozwijające się dziecko, to ruch głowy. RUCH GŁOWY (w poszczególnych miesiącach życia) 1 miesiąc Dziecko potrafi leżąc na brzuchu na płaskiej powierzchni oderwać

Bardziej szczegółowo

Pomoce dydaktyczne SENSORYKA. Czego nie ma w zmysłach, tego nie ma w umyśle. Maria Montessori

Pomoce dydaktyczne SENSORYKA. Czego nie ma w zmysłach, tego nie ma w umyśle. Maria Montessori Pomoce dydaktyczne SENSORYKA Czego nie ma w zmysłach, tego nie ma w umyśle Maria Montessori Maria Montessori przywiązywała ogromną rolę do kształcenia zmysłów. Twierdziła, że materiał sensoryczny jest

Bardziej szczegółowo

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie

Podstawowym celem oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie Rewalidacja - to termin pochodzenia łacińskiego (re znów, validus mocny, silny) oznacza oddziaływanie zmierzające do przywrócenia pełni sił osobom osłabionym poważną chorobą lub urazem. Pojęcia rewalidacja

Bardziej szczegółowo

P R Z E D M I O T O W Y S Y S T E M O C E N I A N I A

P R Z E D M I O T O W Y S Y S T E M O C E N I A N I A P R Z E D M I O T O W Y S Y S T E M O C E N I A N I A Z I N F O R M A T Y K I W K L A S A C H I - II G I M. I. Cele oceniania: Ocenianie ma na celu: 1. Bieżące, okresowe, roczne rozpoznanie i określenie

Bardziej szczegółowo

Projekt Dobry start przedszkolaka jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Dobry start przedszkolaka jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt Dobry start przedszkolaka jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Od sierpnia 2012 r. Przedszkole Towarzystwa Ewangelickiego w Cieszynie realizuje

Bardziej szczegółowo

Sześciolatek. w przedszkolu. w klasie I. przygotowuje się do nauki czytania, pisania i matematyki. uczy się czytania, pisania i matematyki

Sześciolatek. w przedszkolu. w klasie I. przygotowuje się do nauki czytania, pisania i matematyki. uczy się czytania, pisania i matematyki Nie zmuszaj dzieci do aktywności, lecz wyzwalaj ich aktywność. Nie każ myśleć, lecz twórz warunki do myślenia. Nie żądaj, lecz przekonuj. Pozwól dziecku pytać i powoli rozwijaj jego umysł tak, aby samo

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: społeczna, polonistyczna, plastyczna, matematyczna, techniczna, Cel zajęć: -zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na mięśnie brzucha, płaski brzuch

Ćwiczenia na mięśnie brzucha, płaski brzuch Ćwiczenia na mięśnie brzucha, płaski brzuch Odpowiednio zbudowany brzuch wspomaga nasz bieg. Silne mięśnie brzucha informują wszystkich o naszej wysokiej formie. Trening brzucha powinniśmy wykonywać co

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji fizyki Temat: OD CZEGO ZALEŻY SIŁA TARCIA?

Scenariusz lekcji fizyki Temat: OD CZEGO ZALEŻY SIŁA TARCIA? Scenariusz lekcji fizyki Temat: OD CZEGO ZALEŻY SIŁA TARCIA? I KLASA- Gimnazjum Towarzystwa Salezjańskiego Studenci Uniwersytetu Szczecińskiego prowadzący lekcje fizyki: Sylwia Tillack, Ewelina Świerczewska

Bardziej szczegółowo

Dokumenty elektroniczne CD-ROM

Dokumenty elektroniczne CD-ROM Dokumenty elektroniczne CD-ROM Sygnatura: Płk 116 Opracowany materiał zawiera 260 ćwiczeń z wyrazami oraz 70 fabularyzowanych ćwiczeń ze zdaniami. Jedna sesja ćwiczeń przewidziana jest na 20 minut pracy,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 3

Scenariusz zajęć nr 3 Opracowanie scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: W domu tydzień 8 Scenariusz zajęć nr 3 Temat dnia: Na straganie I. Czas realizacji: dwie jednostki lekcyjne II. Czynności przed lekcyjne: przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie

Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie Dzieci lubią książki! Czytanie wrażeniowe w ruchu, w tańcu i w zabawie Seminarium dla nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej ZCDN, 4 października 2014 r. Maria Twardowska Czy

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

Lekcja 3 Nauka zakładania kagańca lub obroży uzdowej

Lekcja 3 Nauka zakładania kagańca lub obroży uzdowej Lekcja 3 Nauka zakładania kagańca lub obroży uzdowej Bierzemy do prawej ręki kaganiec i kliker, z lewej ręki będziemy wydawać smakołyki. Uczymy psa targetowania kagańca. Za każde spojrzenie, potem za dotknięcie

Bardziej szczegółowo

+ umiejętności/wiadomości opanowane, / umiejętność wymaga ćwiczeń/ wiadomości wymagają uzupełnienia - brak umiejętności /wiadomości.

+ umiejętności/wiadomości opanowane, / umiejętność wymaga ćwiczeń/ wiadomości wymagają uzupełnienia - brak umiejętności /wiadomości. KRYTERIA OCENY WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I - III W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 1. Na lekcje uczniowie zobowiązani są przynosić: podręcznik oraz ćwiczenia. 2.W ramach

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI Klasy 4-6 1. Na lekcję uczeń zawsze powinien przynieść podręcznik, zeszyt ćwiczeń i zeszyt do języka angielskiego oraz pomoce wskazane przez nauczyciela. 2.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania wiadomości i umiejętności z języka angielskiego klasy IV-VI

Kryteria oceniania wiadomości i umiejętności z języka angielskiego klasy IV-VI Kryteria oceniania wiadomości i umiejętności z języka angielskiego klasy IV-VI Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą a ponadto: - posiada wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA Cortex PL.indd :59:45

INSTRUKCJA Cortex PL.indd :59:45 INSTRUKCJA Zasady gry Zawartość 90 kart (74 karty testów, 6 kart wyzwań, 10 kart faktur z wytłoczeniami), 6 układanek z obrazkiem mózgu (razem 24 części). Cel gry Gracze rywalizują ze sobą, rozwiązując

Bardziej szczegółowo

DOMINO MATEMATYCZNE PRZEZNACZENIE dla dzieci na zajęcia pozalekcyjne indywidualne i grupowe DOMI ukryte wyrazy Ilość klocków 28 Ilość zadań 56

DOMINO MATEMATYCZNE PRZEZNACZENIE dla dzieci na zajęcia pozalekcyjne indywidualne i grupowe DOMI ukryte wyrazy Ilość klocków 28 Ilość zadań 56 DOMINO MATEMATYCZNE PRZEZNACZENIE dla dzieci na zajęcia pozalekcyjne indywidualne i grupowe DOMI ukryte wyrazy Ilość klocków 28 Ilość zadań 56 DOMI ukryte wyrazy, to materiał edukacyjny służący poszerzeniu

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I-III

SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I-III SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I-III I. Sposób oceniania Uczniowie oceniani są na podstawie obserwacji nauczyciela prowadzonych cały rok szkolny w następujących

Bardziej szczegółowo

I. EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA

I. EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA I. EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA 6 Uczeń samodzielnie wykonuje wszystkie zadania na lekcji, zadania dodatkowe. Jego wiadomości i umiejętności wykraczają poza te, które zawarte są w programie nauczania zajęć

Bardziej szczegółowo

Wskazówki pomocne w samodzielnym uczeniu się języka niemieckiego

Wskazówki pomocne w samodzielnym uczeniu się języka niemieckiego Wskazówki pomocne w samodzielnym uczeniu się języka niemieckiego 1.Słuchanie: zorientuj się najpierw, ile osób uczestniczy w rozmowie i kim one są zwróć uwagę na słowa najmocniej akcentowane są to kluczowe

Bardziej szczegółowo

Nr art. 25516 XXL Papillon

Nr art. 25516 XXL Papillon Nr art. 25516 XXL Papillon Gra wspomaga: Naukę rozpoznawania kolorów: podstawowych i pochodnych Ruch w czasie gry / poznawanie liczb i kształtów, pojmowanie ilości: połączenie ruchu i rozwijanie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Przeznaczenie metody Metoda Integracji Sensorycznej jest wykorzystywana w pracy z dziećmi: z autyzmem z Zespołem Aspergera

Przeznaczenie metody Metoda Integracji Sensorycznej jest wykorzystywana w pracy z dziećmi: z autyzmem z Zespołem Aspergera Metoda Integracji Sensorycznej (SI) jest to nowoczesna i bardzo skuteczna forma diagnozy i terapii dzieci. Integracja Sensoryczna opiera się na neurofizjologicznych podstawach klinicznej obserwacji i standaryzowanych

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Przedmowa. 2o Psychologia rozwoju człowieka 63

Wstęp. Przedmowa. 2o Psychologia rozwoju człowieka 63 Wstęp Przedmowa n 1. Cele, założenia i zastosowanie psychologii 13 1.1. Analiza zachowania i doznawania jako zadanie psychologii 14 1.2. Psychologia jako dziedzina badań 16 1.2.1. Cele badań naukowych

Bardziej szczegółowo

Praktyka w ramach projektu Klucz do uczenia się rozwój umiejętności zawodowych nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej.

Praktyka w ramach projektu Klucz do uczenia się rozwój umiejętności zawodowych nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej. Beata Stobierska Przedszkole w Chałupkach Praktyka w ramach projektu Klucz do uczenia się rozwój umiejętności zawodowych nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej. Matematyka sensoryczna

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH. dla klas IV-VI. 2. Systematyczne dokumentowanie postępów uczenia się. 3. Motywowanie do rozwoju;

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH. dla klas IV-VI. 2. Systematyczne dokumentowanie postępów uczenia się. 3. Motywowanie do rozwoju; PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH 1. Cele oceniania: dla klas IV-VI 1. Bieżące, okresowe, roczne rozpoznanie i określenie poziomu opanowania kompetencji przewidzianych programem nauczania;

Bardziej szczegółowo

TABklasa. Otwarta przestrzeń - otwarty umysł Edukacja nieograniczona mobilny multibook, mobilny uczeń, mobilna edukacja

TABklasa. Otwarta przestrzeń - otwarty umysł Edukacja nieograniczona mobilny multibook, mobilny uczeń, mobilna edukacja Tytuł wykładu: TABklasa. Otwarta przestrzeń - otwarty umysł Edukacja nieograniczona mobilny multibook, mobilny uczeń, mobilna edukacja Wykładowcy: Magdalena Maćkowiak, Jan Mierzejewski Agenda Idea TABklasy

Bardziej szczegółowo

Wymagania Uczeń zna zasady bezpiecznej pracy z komputerem. Uczeń stosuje się do regulaminu szkolnej pracowni komputerowej.

Wymagania Uczeń zna zasady bezpiecznej pracy z komputerem. Uczeń stosuje się do regulaminu szkolnej pracowni komputerowej. I. EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA 6 Uczeń samodzielnie wykonuje wszystkie zadania na lekcji, zadania dodatkowe. Jego wiadomości i umiejętności wykraczają poza te, które zawarte są w programie nauczania zajęć

Bardziej szczegółowo

PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA W KRZYWOSĄDZY PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI

PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA W KRZYWOSĄDZY PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA W KRZYWOSĄDZY PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z EDUKACJI WCZESNOSZKOLNEJ JĘZYK ANGIELSKI I SPOSOBY SPRAWDZANIA I ZASADY OCENIANIA

Bardziej szczegółowo

Gra polega na dopasowaniu puzzli w pary zgodnie z załączonymi przykładami.

Gra polega na dopasowaniu puzzli w pary zgodnie z załączonymi przykładami. INSTRUKCJA Liczby gra edukacyjna w formie puzzli Liczby to gra, w której dzieci mają za zadanie odnaleźć jak najwięcej pasujących do siebie par puzzli, ucząc się liczyć. Jest to ciekawa i atrakcyjna forma

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia w odniesieniu do nowej podstawy programowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia w odniesieniu do nowej podstawy programowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia w odniesieniu do nowej podstawy programowej. Klasy: 1, 2 Zasadnicza Szkoła Zawodowa 1, 2 Technikum Zawodowe 1 Liceum Ogólnokształcące dla

Bardziej szczegółowo

Narysowanie postaci ludzkiej nie należy

Narysowanie postaci ludzkiej nie należy WSTĘP 3 Narysowanie postaci ludzkiej nie należy do prostych zadań. Opanowanie tej sztuki wymaga wielu ćwiczeń i dużej cierpliwości, jednak jest to możliwe dla każdego, kto wykaże się zapałem oraz ambicją,

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Ratownictwa Technicznego i Medycznego. Laboratorium Bezpieczeństwa Ratownictwa.

Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Ratownictwa Technicznego i Medycznego. Laboratorium Bezpieczeństwa Ratownictwa. Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Ratownictwa Technicznego i Medycznego Laboratorium Bezpieczeństwa Ratownictwa Ćwiczenie nr 3 Temat: Badanie indywidualnego pola widzenia w różnych typach masek Warszawa

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych Wstęp Program nauczania edukacji wczesnoszkolnej w języku angielskim dotyczy uczniów klas 1-3 szkoły podstawowej

Bardziej szczegółowo

METODA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ

METODA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ METODA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ DEFINICJA INTEGRACJI SENSORYCZNEJ (SI) Dr Ayres (twórczyni metody SI) definiuje integrację sensoryczną jako proces, w którym następuje organizacja dostarczanych do naszego

Bardziej szczegółowo

Kto jeszcze gra w domino?

Kto jeszcze gra w domino? Mirosław Dąbrowski Kto jeszcze gra w domino? Domino, choć wciąż jeszcze można jego zestawy kupić w sklepach z zabawkami, nie należy już chyba do bardzo popularnych dziecięcych rozrywek. Szkoda, bo gra

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI Z WYKORZYSTANIEM ELEMENTÓW ZUMBY:KL I

SCENARIUSZ LEKCJI Z WYKORZYSTANIEM ELEMENTÓW ZUMBY:KL I Katarzyna Bronowska SCENARIUSZ LEKCJI Z WYKORZYSTANIEM ELEMENTÓW ZUMBY:KL I 1. Zbiórka, sprawdzenie obecności 2. Rozgrzanie poszczególnych części ciała 3. Zapoznanie z podstawowymi krokami używanymi w

Bardziej szczegółowo

Obszar wsparcia: Zabawy edukacyjne wzmacniające motywację dziecka do poznawania i rozwiązywania problemów. Scenariusz zajęć

Obszar wsparcia: Zabawy edukacyjne wzmacniające motywację dziecka do poznawania i rozwiązywania problemów. Scenariusz zajęć Obszar wsparcia: Zabawy edukacyjne wzmacniające motywację dziecka do poznawania i rozwiązywania problemów. Autor: Karina Jedynak Grupa wiekowa: 5 - latki Temat: Zwierzęta na wsi. Byczek. Scenariusz zajęć

Bardziej szczegółowo

Dysleksje Metoda 18 struktur wyrazowych

Dysleksje Metoda 18 struktur wyrazowych Dysleksje Metoda 18 struktur wyrazowych Metoda 18 struktur wyrazowych przedstawia pracę korekcyjnokompensacyjną stosowaną i sprawdzoną przez autorki w ciągu ostatnich siedmiu lat. Jest to metoda przeznaczona

Bardziej szczegółowo

2.1. Duszek w labiryncie

2.1. Duszek w labiryncie https://app.wsipnet.pl/podreczniki/strona/38741 2.1. Duszek w labiryncie DOWIESZ SIĘ, JAK sterować duszkiem, stosować pętlę zawsze, wykorzystywać blok warunkowy jeżeli. Sterowanie żółwiem, duszkiem lub

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

ZAMIERZENIA OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE NA. PAŹDZIERNIK 2015r. DLA DZIECI Z GRUPY BIEDRONKI CELE GŁÓWNE:

ZAMIERZENIA OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE NA. PAŹDZIERNIK 2015r. DLA DZIECI Z GRUPY BIEDRONKI CELE GŁÓWNE: ZAMIERZENIA OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE NA PAŹDZIERNIK 2015r. DLA DZIECI Z GRUPY BIEDRONKI TEMATY TYGODNIA: 1. JESIEŃ W SADZIE 2. JESIEŃ NA DZIAŁCE 3. O SOBIE SAMYM 4. NASZE ZMYSŁY CELE GŁÓWNE: ROZWIJANIE UMIEJĘTNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć. Metody: aktywizujące: burza mózgów, pogadanka, działanie praktyczne, obserwacja, problemowa, ćwiczeniowa.

Scenariusz zajęć. Metody: aktywizujące: burza mózgów, pogadanka, działanie praktyczne, obserwacja, problemowa, ćwiczeniowa. Scenariusz zajęć klasa I Grudzień - blok 1 - dzień 2 - Strona1 klasa I grudzień - blok 1 dzień 2 Scenariusz zajęć Blok tygodniowy: Tak poznajemy świat. Temat dnia: Poznajemy świat za pomocą zmysłów. Cele

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 1. Kliknij myszką w trójkąt, aby otrzymać dostęp do uchwytów obrotów:

Ćwiczenie nr 1. Kliknij myszką w trójkąt, aby otrzymać dostęp do uchwytów obrotów: Ćwiczenie nr 1 Wybierz narzędzie wielokąt, ustaw na pasku własności liczbę boków równą 3 i z pomocą klawisza Ctrl narysuj trójkąt równoboczny, po czym naciśnij spację, aby przełączyć się na wskaźnik: Kliknij

Bardziej szczegółowo

Przedszkole Kraina Magii

Przedszkole Kraina Magii Przedszkole Kraina Magii Przedszkole Kraina Magii jest nowo powstałym niepublicznym przedszkolem prowadzonym przez Spółdzielnie Socjalną Aktywni. Do przedszkola zapraszamy dzieci od 2,5 do 6 lat. Rekrutacja

Bardziej szczegółowo