Czynniki kształtujące płodność samic jelenia (Cervus elaphus) w północno-wschodniej Polsce

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czynniki kształtujące płodność samic jelenia (Cervus elaphus) w północno-wschodniej Polsce"

Transkrypt

1 Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii Tomasz Borowik Czynniki kształtujące płodność samic jelenia (Cervus elaphus) w północno-wschodniej Polsce Autoreferat rozprawy doktorskiej wykonanej w Instytucie Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży Przewód doktorski przeprowadzony na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego Promotor: prof. dr hab. Bogumiła Jędrzejewska Recenzenci: prof. dr hab. Jan Kozłowski prof. dr hab. Henryk Okarma Białowieża Warszawa 2014

2 Fot. 1. Samica jelenia w Puszczy Białowieskiej (Fot. K. Zub). Fot. 2. Typowe środowisko jelenia szlachetnego w Puszczy Białowieskiej (Fot. K. Zub).

3 Wstęp Rozrodczość samic ssaków odgrywa znaczącą rolę w kształtowaniu dynamiki populacji. Wydajność rozrodu zależy od wielu czynników zewnętrznych (warunki pogodowe, drapieżnictwo, pasożyty), wewnątrzpopulacyjnych (zagęszczenie populacji) i osobniczych (wiek, kondycja, wcześniejsza aktywność rozrodcza). Głównym celem pracy było określenie parametrów rozrodczych samic jelenia szlachetnego (Cervus elaphus) (Fot. 1) oraz czynników kształtujących ich płodność w puszczach północno-wschodniej Polski w latach Dodatkowym celem była ocena wpływu rozrodu na obserwowaną dynamikę populacji jeleni w warunkach istniejącego poziomu śmiertelności. Na ostatnim etapie opracowania przeprowadzono meta-analizę danych publikowanych w celu porównania parametrów rozrodczych samic jelenia z północno-wschodniej Polski z parametrami innych europejskich populacji tego gatunku. Przeprowadzone analizy posłużyły do weryfikacji hipotez zakładających: (1) dodatnią zależność pomiędzy płodnością samic jelenia a ich kondycją, oraz ujemną korelację pomiędzy płodnością a zagęszczeniami populacji i niekorzystnymi warunkami pogodowymi; (2) wzrost płodności samic wraz z wiekiem w młodszych klasach wieku, stabilizację parametru u samic dojrzałych i spadek płodności w najstarszych klasach wieku; (3) większy udział płodów męskich wśród samic będących w lepszej kondycji; (4) wzrost przeżywalności cieląt w pierwszych miesiącach życia wraz z wiekiem matek; (5) kompensację śmiertelności w badanej populacji przez rozrodczość. Niniejsze badania są pierwszą w Europie próbą określenia czynników kształtujących płodność samic jelenia w warunkach zbliżonych do naturalnych (pierwotny charakter środowisk, obecność dużych drapieżników). Teren badań, materiał i metody Zbiór materiałów (narządy rozrodcze łań i żuchwy) przeprowadzono w puszczach Augustowskiej, Knyszyńskiej i Białowieskiej (Fot. 2). Populacja jelenia na badanym obszarze jest limitowana zarówno przez czynniki naturalne (drapieżnictwo wilka i rysia, surowe warunki zimowe) jak i pozyskanie łowieckie. Zbiór prób przeprowadzono w latach W trakcie 5 sezonów łowieckich (1 października 15 stycznia) myśliwi pobierali materiały (narządy rozrodcze i żuchwy) z odstrzelonych łań. Dodatkowo na załączonych ankietach dołączali informacje o dacie, lokalizacji, masie tuszy (po wypatroszeniu) oraz obecności lub braku oznak laktacji. Łącznie zebrano 541 prób, na podstawie których zostały określone parametry rozrodcze, kondycja oraz wiek samic. Płodność samic określono przez makroskopowe badanie macic i jajników, natomiast wiek łań oszacowano w oparciu o kostniwo zębów. Kondycja samic została opisana dwoma wskaźnikami: masą ciała oraz stopniem otłuszczenia szpiku kostnego żuchwy. Zagęszczenia populacji jeleni w badanych kompleksach leśnych oszacowano przy zastosowaniu metody pędzeń próbnych. Czynniki środowiskowe, które wyrażały produktywność badanych środowisk oraz warunki pogodowe wyliczono wykorzystując zbiory danych (Corine Land Cover 2006, MODIS, GSMap) przy zastosowaniu narzędzi GIS. Analizy statystyczne przeprowadzono przy zastosowaniu modeli regresji, korelacji, analiz wariancji (ANOVA) oraz zgeneralizowanych modeli liniowych (GLMs). 3

4 Wyniki Produktywność środowiska a zagęszczenie populacji jelenia Jelenie w badanych kompleksach leśnych północno-wschodniej Polski występowały w stosunkowo niskich zagęszczeniach (Puszcza Augustowska 3,6 osob./km 2, Puszcza Knyszyńska 5,6 osob./km 2, Puszcza Białowieska 6,8 osob./km 2 ). Zagęszczenia populacji były dodatnio skorelowane z produktywnością środowisk wyrażoną jako procentowy udział powierzchni z drzewostanami liściastymi i mieszanymi w obwodach łowieckich (p = 0,02), pomimo intensywniejszego zimowego dokarmiania w uboższych środowiskach borowych. Kondycja łań Zarówno masa ciała jak i procent otłuszczenia szpiku kostnego żuchwy wzrastał wraz z wiekiem samic (masa ciała: średnio od 67,0 ± 1,6 kg (SE) u rocznych samic do 87,5 ± 1,6 kg u 9-11-letnich łań, otłuszczenie szpiku żuchwy: od 65,9 ± 0,7% u rocznych samic do 72,7 ± 0,8% u 4-letnich łań). Jedynie w przypadku średniej masy ciała zaobserwowano spadek parametru u łań starszych niż 9-11 lat. Najintensywniejszy wzrost obu zmiennych opisujących kondycję odnotowano w pierwszych 4 latach życia samic. Kondycja rocznych samic była znacząco niższa niż starszych łań. Stopień otłuszczenia szpiku kostnego żuchwy był dodatnio skorelowany z masą ciała i średnią temperaturą lata (czerwiec-sierpień) poprzedzającego zbiór materiału oraz ujemnie skorelowany z sumą opadów latem. Nie stwierdzono zależności pomiędzy zagęszczeniem populacji a otłuszczeniem łań. Czynniki kształtujące płodność samic jelenia Większość samic jelenia była cielna (85%), a połowa nosiła ślady laktacji. Niemal wszystkie laktujące samice były cielne (95%). Poziom cielności wzrastał wraz z wiekiem samic, od 40% u rocznych łań do maksymalnego poziomu 95% w przypadku 4-letnich samic, po czym nieznacznie obniżył się do 91% u samic letnich (Ryc. 1). Udział laktujących samic również wzrastał z wiekiem samic, od 48% u 2-letnich łań do 84% u 7-8-letnich i obniżał się do 56% u samic starszych niż 12 lat (Ryc. 1). Cielność rocznych samic była istotnie niższa niż starszych łań (p < 0,001). Cielne samice miały znacząco wyższą masę ciała oraz poziom otłuszczenia szpiku żuchwy w porównaniu z niecielnymi samicami (p < 0,001). Przy zastosowaniu zgeneralizowanych modeli liniowych (GLMs) zbadano wpływ cech osobniczych (wiek, masa ciała, otłuszczenie szpiku żuchwy), czynników wewnątrzpopulacyjnych (zagęszczenie populacji) i zewnętrznych (warunki pogodowe średnia temperatura lata, suma opadów latem) na prawdopodobieństwo płodności (cielności) samic na poziomie osobniczym. Najlepsze modele (wybrane przy pomocy kryterium informacyjnego Akaike go) wyjaśniały od 31 do 34% obserwowanej zmienności w prawdopodobieństwie płodności samic. Prawdopodobieństwo to zależało od wieku i kondycji łań (Ryc. 2). Dodatni wpływ masy ciała zmniejszał się wraz z wiekiem matki, natomiast odwrotną zależność stwierdzono w przypadku zawartości szpiku kostnego w żuchwach jego wpływ wzrastał wraz z wiekiem łań. 4

5 Ryc. 1. Procent cielnych, laktujących i cielnych-laktujących samic wśród wszystkich badanych łań w danej klasie wieku, pozyskanych w Puszczach Augustowskiej, Knyszyńskiej i Białowieskiej w latach Analogiczne analizy przeprowadzono osobno dla młodocianych (rocznych) i starszych (2-19-letnich) samic. Prawdopodobieństwo płodności młodocianych samic było dodatnio skorelowane z ich masą ciała. Prawdopodobieństwo płodności starszych samic zwiększało się wraz ze wzrostem poziomu otłuszczenia szpiku żuchwy, a znaczenie tego czynnika rosło z wiekiem łań. Zagęszczenie populacji nie miało wpływu na płodność samic, natomiast czynniki środowiskowe (niskie temperatury i obfite opady latem) oddziaływały na kondycję samic i przez to mogły mieć negatywny wpływ na ich płodność. Proporcja płci wśród płodów jelenia Większość z przebadanych cielnych samic jelenia miała pojedynczy płód, ciąża bliźniacza była stwierdzona tylko raz. Wśród płodów wykazano większy udział płodów męskich (1:0,68). Zaobserwowano większy udział samic wśród płodów u matek młodocianych (rocznych) charakteryzujących się słabszą kondycją. W przypadku starszych (2-6 lat) samic o lepszej kondycji stwierdzono większy udział samców wśród płodów. Samice noszące męskie płody były cięższe (średnio o 3 kg) od samic noszących żeńskie płody. 5

6 Ryc. 2. Prawdopodobieństwo płodności (cielności) samicy jelenia w zależności od czynników wskazanych jako istotne w modelach GLMs (masa ciała, procent otłuszczenia szpiku kostnego żuchwy i wiek) w Puszczach Augustowskiej, Knyszyńskiej i Białowieskiej w latach Efekt wpływu każdego z czynników został skorygowany o efekty dwóch pozostałych. Histogramy na górze i dole każdego z wykresów przedstawiają liczebność cielnych (góra) i niecielnych (dół) samic w klasach masy ciała, otłuszczenia i wieku. Wpływ rozrodu na dynamikę populacji jeleni w warunkach istniejącego poziomu śmiertelności Zebrany materiał umożliwił skonstruowanie tabel przeżywania i płodności, na bazie których opisano wzorzec śmiertelności oraz określono wpływ rozrodu na dynamikę badanej populacji jeleni. Oczekiwana długość życia nowo narodzonych samic wyniosła 4,3 roku. 6

7 Około 66% nowo narodzonych samic przeżywało pierwszy rok życia, 51% 2 lata i tylko 31% 4 lata. Krzywa przeżywalności wykazała niemal stałe tempo śmiertelności łań (średnio 25%) we wszystkich klasach wieku. Największy wkład w rozrodczość populacji miały 2- letnie samice (19,3%). Wkład starszych klas wieku w rozrodczość stopniowo malał. Wrodzone tempo wzrostu populacji było bliskie 0, co oznacza, iż przy braku zmian w obserwowanej rozrodczości, proporcji płci płodów i poziomie śmiertelności przewiduje się stabilizację badanej populacji jeleni. Śmiertelność cieląt w pierwszych miesiącach ich życia wyniosła średnio 41%. Poziom śmiertelności cieląt w tym okresie wzrastał wraz z wiekiem matek (p = 0.02), co może wskazywać na pierwsze objawy obniżającej się kondycji u starszych samic. Parametry rozrodcze samic jelenia w puszczach północno-wschodniej Polski w porównaniu z innymi populacjami w Europie Zróżnicowanie zagęszczeń populacji jeleni w Europie było wysokie i wahało się od 1,5 do 34,4 osob./km 2 (n = 19, średnio 12,1±2,1 osob./km 2 ). Na tym tle zagęszczenia populacji jeleni w badanych puszczach północno-wschodniej Polski były niskie (3,6-6,8 osob./km 2 ). Wykazano również znaczne zróżnicowanie poziomu płodności jeleni (28-100%) i wieku, w którym łanie przystępowały po raz pierwszy do rozrodu (od 1 do 5 roku życia). Płodność samic w północno-wschodniej Polsce była znacznie wyższa od średnich wartości tego parametru obserwowanego w innych europejskich populacjach. W skali biogeograficznej poziom płodności samic malał przy wzroście zagęszczenia populacji (Ryc. 3). Najsilniejszy wpływ zagęszczenia na płodność wykazano w przypadku młodocianych (rocznych) samic. Siła tej zależności zmniejszała się z wiekiem łań. 7

8 Ryc. 3. Zależność pomiędzy zagęszczeniem populacji a płodnością samic jelenia w Europie. Kwadraty reprezentują wyniki niniejszych badań, kółka pokazują dane z badań nad płodnością jelenia w 38 populacjach od Szkocji i Norwegii (północno-zachodnia Europa) po Serbię i Ukrainę (południowo-wschodnia Europa) w latach

9 Wnioski (1) W porównaniu z innymi europejskimi populacjami, jelenie w puszczach północnowschodniej Polski występowały w stosunkowo niskich zagęszczeniach, łanie wykazywały wysoki potencjał rozrodczy, który był wyrażony wysokim poziomem płodności, wczesnym przystępowaniem do rozrodu oraz brakiem spadku płodności z wiekiem. (2) Kondycja i płodność rocznych samic była istotnie niższa w porównaniu ze starszymi klasami wieku łań. Cielne samice miały istotnie wyższą masę ciała i otłuszczenie szpiku kostnego żuchwy w porównaniu z niecielnymi samicami. (3) Prawdopodobieństwo płodności samic było dodatnio skorelowane z ich wiekiem i kondycją. Czynniki środowiskowe (niskie temperatury i obfite opady latem) mogły mieć negatywny wpływ na płodność poprzez oddziaływanie na kondycję samic. (4) Wśród płodów wykazano większy udział płodów męskich (1:0,68). Zależne od wieku różnice w kondycji samic wykazywały tendencję, w której łanie w lepszej kondycji miały większy udział płodów męskich, co potwierdzałoby hipotezę Triversa-Willarda. (5) Poziom śmiertelności cieląt w pierwszych 6 miesiącach życia był wysoki (41%) i wzrastał wraz z wiekiem samic. Można wnioskować, iż spadek przeżywalności młodych mógł być pierwszym objawem pogarszającej się z wiekiem kondycji łań. (6) W latach badań rozrodczość samic bilansowała ubytki powodowane przez czynniki śmiertelności, dlatego też przewiduje się stabilizację badanej populacji jeleni. (7) W skali biogeograficznej w Europie, wykazano istotną zależność pomiędzy zagęszczeniami populacji jeleni a poziomem płodności samic. Siła tej zależności malała z wiekiem samic. 9

Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenną zmienność genetyczną populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w północno wschodniej Polsce

Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenną zmienność genetyczną populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w północno wschodniej Polsce Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii Sylwia Czarnomska Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenną zmienność genetyczną populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w północno wschodniej Polsce Autoreferat

Bardziej szczegółowo

Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce

Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce Badania genetyczne nad populacją jelenia w północno-wschodniej Polsce Magdalena Niedziałkowska, Bogumiła Jędrzejewska, Jan Marek Wójcik Instytut Biologii Ssaków PAN w Białowieży Cele badań 1) Poznanie

Bardziej szczegółowo

Wpływ spokrewnienia na strukturę przestrzenną i socjalną populacji dzika Sus scrofa w Puszczy Białowieskiej

Wpływ spokrewnienia na strukturę przestrzenną i socjalną populacji dzika Sus scrofa w Puszczy Białowieskiej Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii Tomasz Podgórski Wpływ spokrewnienia na strukturę przestrzenną i socjalną populacji dzika Sus scrofa w Puszczy Białowieskiej Autoreferat rozprawy doktorskiej wykonanej

Bardziej szczegółowo

Teledetekcyjna metoda oceny liczebności dużych ssaków kopytnych. Henryk Okarma Instytut Ochrony Przyrody PAN Antoni Łabaj SmallGIS Kraków

Teledetekcyjna metoda oceny liczebności dużych ssaków kopytnych. Henryk Okarma Instytut Ochrony Przyrody PAN Antoni Łabaj SmallGIS Kraków Teledetekcyjna metoda oceny liczebności dużych ssaków kopytnych Henryk Okarma Instytut Ochrony Przyrody PAN Antoni Łabaj SmallGIS Kraków Założenia techniczne: (1) Rejestracja zwierząt w świetle dziennym

Bardziej szczegółowo

Znaczenie monitoringu populacji ssaków kopytnych w ochronie dużych drapieżników

Znaczenie monitoringu populacji ssaków kopytnych w ochronie dużych drapieżników Znaczenie monitoringu populacji ssaków kopytnych w ochronie dużych drapieżników Krzysztof Schmidt Instytut Biologii Ssaków PAN, Białowieża Duże ssaki drapieżne występujące w Polsce Fot. H. Schmidt Fot.

Bardziej szczegółowo

Tomasz Borowik, Bogumiła Jędrzejewska. Instytut Biologii Ssaków PAN. Piotr Wawrzyniak. Lipowy Most 14.06.2011

Tomasz Borowik, Bogumiła Jędrzejewska. Instytut Biologii Ssaków PAN. Piotr Wawrzyniak. Lipowy Most 14.06.2011 Seminarium Monitorowanie populacji zwierząt łownych i zrównoważone łowiectwo Doświadczenia z inwentaryzacji ssaków kopytnych metodą pędzeń próbnych w północno-wschodniej Polsce Tomasz Borowik, Bogumiła

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy monitoring wilka i rysia w Polsce realizowany w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska

Pilotażowy monitoring wilka i rysia w Polsce realizowany w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Pilotażowy monitoring wilka i rysia w Polsce realizowany w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska Stan populacji rysia eurazjatyckiego (Lynx lynx) w Polsce (opracowany

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji.

Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. Ćwiczenie: Wybrane zagadnienia z korelacji i regresji. W statystyce stopień zależności między cechami można wyrazić wg następującej skali: Skala Guillforda Przedział Zależność Współczynnik [0,00±0,20)

Bardziej szczegółowo

Z poprzedniego wykładu

Z poprzedniego wykładu PODSTAWY STATYSTYKI 1. Teoria prawdopodobieństwa i elementy kombinatoryki 2. Zmienne losowe i ich rozkłady 3. Populacje i próby danych, estymacja parametrów 4. Testowanie hipotez 5. Testy parametryczne

Bardziej szczegółowo

Ile zjadają duże drapieżniki?

Ile zjadają duże drapieżniki? Ile zjadają duże drapieżniki? Krzysztof Schmidt 1, Rafał Kowalczyk 1,Włodzimierz Jędrzejewski 1, Henryk Okarma 2 1 Zakład Badania Ssaków PAN w Białowieży 2 Instytut Ochrony Przyrody PAN Ustalanie planu

Bardziej szczegółowo

Zmiany cen nieruchomości w czasie

Zmiany cen nieruchomości w czasie Inwestycje i ryzyko na rynku nieruchości Ewa Kusideł 1 Zmiany cen nieruchomości w czasie Dr Ewa Kusideł Inwestycje i ryzyko na rynku nieruchości 2 Analiza średnich zmian cen nieruchomości w czasie za pomocą

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3 Stacja Badawcza PZŁ Czempiń SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 1 3 Opracowanie prezentuje informacje o pozyskaniu ważniejszych gatunków zwierzyny w sezonie łowieckim oraz ich liczebności w 213 roku,

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA 214-25 DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Niniejsza informacja została opracowana na podstawie prognozy ludności na lata 214 25 dla województw (w podziale na część miejską

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie populacjami zwierząt łownych na terenie RDLP w Gdańsku. Roman Wasilewski, Marek Kowalewski RDLP w Gdańsku

Zarządzanie populacjami zwierząt łownych na terenie RDLP w Gdańsku. Roman Wasilewski, Marek Kowalewski RDLP w Gdańsku Zarządzanie populacjami zwierząt łownych na terenie RDLP w Gdańsku Roman Wasilewski, Marek Kowalewski RDLP w Gdańsku 2 Regionalne Dyrekcje Lasów Państwowych w Polsce RDLP w Gdańsku jest położona na terenie:

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja i monitoring populacji wilka w województwie zachodnio-pomorskim. Borowik T., Jędrzejewski W., Nowak S.

Inwentaryzacja i monitoring populacji wilka w województwie zachodnio-pomorskim. Borowik T., Jędrzejewski W., Nowak S. Inwentaryzacja i monitoring populacji wilka w województwie zachodnio-pomorskim Borowik T., Jędrzejewski W., Nowak S. Terytoria wilczych watah w Puszczy Białowieskiej (jesień-zima 1997/98) Rozmieszczenie

Bardziej szczegółowo

Joanna Korpas Magdalena Wojtkowska Jakub Sarbiński. Informacja o wypłacie zasiłków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Joanna Korpas Magdalena Wojtkowska Jakub Sarbiński. Informacja o wypłacie zasiłków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Joanna Korpas Magdalena Wojtkowska Jakub Sarbiński Informacja o wypłacie zasiłków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 1 Niniejsze opracowanie omawia problematykę znacznych wzrostów wypłat zasiłku chorobowego

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny

Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny Dr Krzysztof Szwarc Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny Gdańsk 2011 Po transformacji gospodarczej nastąpiły w Polsce diametralne zmiany

Bardziej szczegółowo

ZASADY SELEKCJI OSOBNICZEJ I POPULACYJNEJ ZWIERZĄT ŁOWNYCH W OBWODACH ŁOWIECKICH SUWALSKIEJ ORGANIZACJI PZŁ ŁOŚ

ZASADY SELEKCJI OSOBNICZEJ I POPULACYJNEJ ZWIERZĄT ŁOWNYCH W OBWODACH ŁOWIECKICH SUWALSKIEJ ORGANIZACJI PZŁ ŁOŚ ZASADY SELEKCJI OSOBNICZEJ I POPULACYJNEJ ZWIERZĄT ŁOWNYCH W OBWODACH ŁOWIECKICH SUWALSKIEJ ORGANIZACJI PZŁ ŁOŚ Struktura płci populacji winna wynosić: 1:1 do 1:1,5 na korzyść klęp Przyrost zrealizowany

Bardziej szczegółowo

Ruchy migracyjne akcentowane w obu landach niemieckich, przyrost naturalny po polskiej stronie

Ruchy migracyjne akcentowane w obu landach niemieckich, przyrost naturalny po polskiej stronie 1 W 2009 r. terytorium województwa lubuskiego, Brandenburgii i Berlina, stanowiące część polsko-niemieckiego obszaru transgranicznego zamieszkiwało 7,0 mln osób. W ciągu niemal dekady liczba ludności w

Bardziej szczegółowo

STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU

STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU STAN I RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU STAN I STRUKTURA LUDNOŚCI W końcu 2007 r. liczba ludności województwa świętokrzyskiego wyniosła 1275,6 tys. osób, co odpowiadało

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Syntetyczne miary reprodukcji ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT. Syntetyczne miary reprodukcji ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Syntetyczne miary reprodukcji ludności Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 Opracowanie przygotowane dla: Urzędu Miejskiego w Białymstoku Autor opracowania: dr nauk o zdrowiu Agnieszka Genowska 2015 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Najlepsze praktyki w zakresie ochrony wilka, niedźwiedzia i rysia

Najlepsze praktyki w zakresie ochrony wilka, niedźwiedzia i rysia Najlepsze praktyki w zakresie ochrony wilka, niedźwiedzia i rysia Prowadzący dr inż. Tomasz Kałamarz Hoczew 17-18.10.2013 r. Ryś (Felis lynx L. 1758) Fot. R. Maczyszyn Ryś jest gatunkiem, który stanowi

Bardziej szczegółowo

Gospodarka łowiecka w północno-wschodniej Polsce

Gospodarka łowiecka w północno-wschodniej Polsce Gospodarka łowiecka w północno-wschodniej Polsce Piotr Wawrzyniak Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku RDLP Białystok w zasięgu terytorialnym ma 2 632 747ha, gdzie zarządza powierzchnią

Bardziej szczegółowo

Tomasz Borowik i Krzysztof Schmidt. Instytut Biologii Ssaków PAN

Tomasz Borowik i Krzysztof Schmidt. Instytut Biologii Ssaków PAN Raport z inwentaryzacji wilków i rysi metodą tropień zimowych oraz ocena stanu zachowania populacji tych gatunków w dużych kompleksach leśnych na terenie województwa podlaskiego Tomasz Borowik i Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Syntetyczne miary reprodukcji ludności

Syntetyczne miary reprodukcji ludności Trzeci Lubelski Konkurs Statystyczno-Demograficzny z okazji Dnia Statystyki Polskiej Syntetyczne miary reprodukcji ludności Statystyka i Demografia Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Banku Polskiego

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 Hipotezy statystyczne

Wykład 3 Hipotezy statystyczne Wykład 3 Hipotezy statystyczne Hipotezą statystyczną nazywamy każde przypuszczenie dotyczące nieznanego rozkładu obserwowanej zmiennej losowej (cechy populacji generalnej) Hipoteza zerowa (H 0 ) jest hipoteza

Bardziej szczegółowo

Genetyka populacji. Analiza Trwałości Populacji

Genetyka populacji. Analiza Trwałości Populacji Genetyka populacji Analiza Trwałości Populacji Analiza Trwałości Populacji Ocena Środowiska i Trwałości Populacji- PHVA to wielostronne opracowanie przygotowywane na ogół podczas tworzenia planu ochrony

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

3,13% 7,29% 80,21% 1. Procentowy wykres kołowy masy ciała zbadanych dzieci.

3,13% 7,29% 80,21% 1. Procentowy wykres kołowy masy ciała zbadanych dzieci. DANE STATYSTYCZNE: Liczba dzieci w czterech oddziałach: 11 Liczba przebadanych dzieci: 96 Procentowy podział dzieci w kategoriach wagowych: - dzieci z niedowagą: 7,29% - dzieci z prawidłową masą : 8,21%

Bardziej szczegółowo

MODELE LINIOWE. Dr Wioleta Drobik

MODELE LINIOWE. Dr Wioleta Drobik MODELE LINIOWE Dr Wioleta Drobik MODELE LINIOWE Jedna z najstarszych i najpopularniejszych metod modelowania Zależność między zbiorem zmiennych objaśniających, a zmienną ilościową nazywaną zmienną objaśnianą

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 6

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 6 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 6 Metody sprawdzania założeń w analizie wariancji: -Sprawdzanie równości (jednorodności) wariancji testy: - Cochrana - Hartleya - Bartletta -Sprawdzanie zgodności

Bardziej szczegółowo

Best for Biodiversity

Best for Biodiversity W tym miejscu realizowany jest projekt LIFE + Ochrona różnorodności biologicznej na obszarach leśnych, w tym w ramach sieci Natura 2000 promocja najlepszych praktyk Best for Biodiversity NAJLEPSZE PRAKTYKI

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z WIELOLETNIEGO ŁOWIECKI PLAN HODOWLANY na lata dla REJONU HODOWLANEGO NR 4 Bydgoski

Wyciąg z WIELOLETNIEGO ŁOWIECKI PLAN HODOWLANY na lata dla REJONU HODOWLANEGO NR 4 Bydgoski Wyciąg z WIELOLETNIEGO ŁOWIECKI PLAN HODOWLANY na lata 2007-2017 dla REJONU HODOWLANEGO NR 4 Bydgoski 2. DANE DOTYCZĄCE REJONU HODOWLANEGO 2.1. Opis rejonu hodowlanego Nr 4 Bydgoski Lp Województwo Nadleśnictwo

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH 1 ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH WFAiS UJ, Informatyka Stosowana II stopień studiów 2 Wnioskowanie statystyczne Czyli jak bardzo jesteśmy pewni że parametr oceniony na podstawie próbki jest

Bardziej szczegółowo

Analiza współzależności zjawisk

Analiza współzależności zjawisk Analiza współzależności zjawisk Informacje ogólne Jednostki tworzące zbiorowość statystyczną charakteryzowane są zazwyczaj za pomocą wielu cech zmiennych, które nierzadko pozostają ze sobą w pewnym związku.

Bardziej szczegółowo

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów Raport Testy Trenerskie Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów W trakcie zgrupowań Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów, poddano zawodników Testom Trenerskim.

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program kursu Statystyka z programem Excel (30 godzin lekcyjnych zajęć)

Szczegółowy program kursu Statystyka z programem Excel (30 godzin lekcyjnych zajęć) Szczegółowy program kursu Statystyka z programem Excel (30 godzin lekcyjnych zajęć) 1. Populacja generalna a losowa próba, parametr rozkładu cechy a jego ocena z losowej próby, miary opisu statystycznego

Bardziej szczegółowo

Wilk w Polsce: sytuacja gatunku i strategia ochrony

Wilk w Polsce: sytuacja gatunku i strategia ochrony Wilk w Polsce: sytuacja gatunku i strategia ochrony Henryk Okarma Instytut Ochrony Przyrody PAN fot. Andrzej Adamczewski Status prawny gatunku Dyrektywa Siedliskowa 1. Wilk znajduje się w załączniku II

Bardziej szczegółowo

weryfikacja hipotez dotyczących parametrów populacji (średnia, wariancja)

weryfikacja hipotez dotyczących parametrów populacji (średnia, wariancja) PODSTAWY STATYSTYKI. Teoria prawdopodobieństwa i elementy kombinatoryki. Zmienne losowe i ich rozkłady 3. Populacje i próby danych, estymacja parametrów 4. Testowanie hipotez 5. Testy parametryczne (na

Bardziej szczegółowo

Morfologiczne zróżnicowanie ciała osobników w obrębie gatunku:

Morfologiczne zróżnicowanie ciała osobników w obrębie gatunku: Morfologiczne zróżnicowanie ciała osobników w obrębie gatunku: - różnice genetyczne - zmienne warunki środowiskowe - interakcje pomiędzy genotypem a warunkami środowiskowymi Obiekty: OOH ekstensywny poziom

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE. z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE. z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej zrealizowanego na podstawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr 10/2016, znak: ŻWeoz/ek-8628-30/2016(1748),

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Marty Heleny Czernik pt. Analiza molekularna zimowej diety łosia, jelenia szlachetnego i sarny europejskiej w Polsce

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Marty Heleny Czernik pt. Analiza molekularna zimowej diety łosia, jelenia szlachetnego i sarny europejskiej w Polsce Białowieża, 23.05.2017 Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Marty Heleny Czernik pt. Analiza molekularna zimowej diety łosia, jelenia szlachetnego i sarny europejskiej w Polsce Uwagi formalne Rozprawa doktorska

Bardziej szczegółowo

Analiza składowych głównych. Wprowadzenie

Analiza składowych głównych. Wprowadzenie Wprowadzenie jest techniką redukcji wymiaru. Składowe główne zostały po raz pierwszy zaproponowane przez Pearsona(1901), a następnie rozwinięte przez Hotellinga (1933). jest zaliczana do systemów uczących

Bardziej szczegółowo

REGRESJA I KORELACJA MODEL REGRESJI LINIOWEJ

REGRESJA I KORELACJA MODEL REGRESJI LINIOWEJ REGRESJA I KORELACJA MODEL REGRESJI LINIOWEJ Korelacja oznacza fakt współzależności zmiennych, czyli istnienie powiązania pomiędzy nimi. Siłę i kierunek powiązania określa się za pomocą współczynnika korelacji

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH 1 ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH WFAiS UJ, Informatyka Stosowana II stopień studiów 2 Regresja liniowa Korelacja Modelowanie Analiza modelu Wnioskowanie Korelacja 3 Korelacja R: charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych. Wykład 12. Korelacje

Metodologia badań psychologicznych. Wykład 12. Korelacje Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Wykład 12. Korelacje Korelacja Korelacja występuje wtedy gdy dwie różne miary dotyczące tych samych osób, zdarzeń lub obiektów

Bardziej szczegółowo

3. Wojewódzkie zróżnicowanie zatrudnienia w ochronie zdrowia w latach Opis danych statystycznych

3. Wojewódzkie zróżnicowanie zatrudnienia w ochronie zdrowia w latach Opis danych statystycznych 3. Wojewódzkie zróżnicowanie zatrudnienia w ochronie zdrowia w latach 1995-2005 3.1. Opis danych statystycznych Badanie zmian w potencjale opieki zdrowotnej można przeprowadzić w oparciu o dane dotyczące

Bardziej szczegółowo

Seminarium Planowanie przestrzenne a ochrona ciągłości ekologicznej w północno-wschodniej Polsce" Białowieża, 7-8 kwietnia 2011 roku

Seminarium Planowanie przestrzenne a ochrona ciągłości ekologicznej w północno-wschodniej Polsce Białowieża, 7-8 kwietnia 2011 roku Seminarium Planowanie przestrzenne a ochrona ciągłości ekologicznej w północno-wschodniej Polsce" Białowieża, 7-8 kwietnia 2011 roku wpływ inwestycji na duże ssaki drapieżne Robert Mysłajek Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Statystyka. Wykład 8. Magdalena Alama-Bućko. 10 kwietnia Magdalena Alama-Bućko Statystyka 10 kwietnia / 31

Statystyka. Wykład 8. Magdalena Alama-Bućko. 10 kwietnia Magdalena Alama-Bućko Statystyka 10 kwietnia / 31 Statystyka Wykład 8 Magdalena Alama-Bućko 10 kwietnia 2017 Magdalena Alama-Bućko Statystyka 10 kwietnia 2017 1 / 31 Tematyka zajęć: Wprowadzenie do statystyki. Analiza struktury zbiorowości miary położenia

Bardziej szczegółowo

Zasady gospodarowania populacjami zwierzyny grubej wraz z zasadami selekcji populacyjnej i osobniczej P R O J E KT

Zasady gospodarowania populacjami zwierzyny grubej wraz z zasadami selekcji populacyjnej i osobniczej P R O J E KT Zasady gospodarowania populacjami zwierzyny grubej wraz z zasadami selekcji populacyjnej i osobniczej P R O J E KT Projekt zasad gospodarowania populacjami zwierzyny grubej został opracowany przez zespół

Bardziej szczegółowo

Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część

Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część populacji, którą podaje się badaniu statystycznemu

Bardziej szczegółowo

Wpływ ocienienia na odporność podokapowego odnowienia drzew na zgryzanie przez ssaki kopytne w lasach naturalnych Białowieskiego Parku Narodowego

Wpływ ocienienia na odporność podokapowego odnowienia drzew na zgryzanie przez ssaki kopytne w lasach naturalnych Białowieskiego Parku Narodowego Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii Marcin Churski Wpływ ocienienia na odporność podokapowego odnowienia drzew na zgryzanie przez ssaki kopytne w lasach naturalnych Białowieskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Współczynnik korelacji. Współczynnik korelacji jest miernikiem zależności między dwiema cechami Oznaczenie: ϱ

Współczynnik korelacji. Współczynnik korelacji jest miernikiem zależności między dwiema cechami Oznaczenie: ϱ Współczynnik korelacji Współczynnik korelacji jest miernikiem zależności między dwiema cechami Oznaczenie: ϱ Własności współczynnika korelacji 1. Współczynnik korelacji jest liczbą niemianowaną 2. ϱ 1,

Bardziej szczegółowo

Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt, UTP w Bydgoszczy

Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt, UTP w Bydgoszczy Ćwiczenie: Analiza zmienności prosta Przykład w MS EXCEL Sprawdź czy genotyp jagniąt wpływa statystycznie na cechy użytkowości rzeźnej? Obliczenia wykonaj za pomocą modułu Analizy danych (jaganova.xls).

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA ANALIZA I OCENA BEZPIECZEŃSTWA NOWEJ ORGANIZACJI RUCHU PIESZEGO I ROWEROWEGO NA TERENIE NOWEGO MIASTA W WARSZAWIE

EKSPERTYZA ANALIZA I OCENA BEZPIECZEŃSTWA NOWEJ ORGANIZACJI RUCHU PIESZEGO I ROWEROWEGO NA TERENIE NOWEGO MIASTA W WARSZAWIE Zarząd Transportu Miejskiego ul. Żelazna 61, 00-848 Warszawa EKSPERTYZA ANALIZA I OCENA BEZPIECZEŃSTWA NOWEJ ORGANIZACJI RUCHU PIESZEGO I ROWEROWEGO NA TERENIE NOWEGO MIASTA W WARSZAWIE Al. Armii Ludowej

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE STATYSTYKA WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE ESTYMACJA oszacowanie z pewną dokładnością wartości opisującej rozkład badanej cechy statystycznej. WERYFIKACJA HIPOTEZ sprawdzanie słuszności przypuszczeń dotyczących

Bardziej szczegółowo

Stan populacji wilka (Canis lupus) w Polsce

Stan populacji wilka (Canis lupus) w Polsce Pilotażowy monitoring wilka i rysia w Polsce realizowany w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska Stan populacji wilka (Canis lupus) w Polsce Roman Gula Katarzyna Bojarska Jörn Theuerkauf Wiesław Król

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej

INFORMACJA. z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej INFORMACJA z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej Tytuł zadania: Analiza zmienności cech użytkowych i reprodukcyjnych oraz jakości jaj wylęgowych hodowlanych populacji

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny Andrzej Łukasz Różycki Fenologia rozrodu i produkcja jaj mew: uwarunkowania i konsekwencje w warunkach środkowej Wisły Promotor pracy: Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Analiza poziomu frekwencji w wyborach samorządowych na poziomie powiatów województwa lubuskiego, jako jednego z mierników kapitału społecznego.

Analiza poziomu frekwencji w wyborach samorządowych na poziomie powiatów województwa lubuskiego, jako jednego z mierników kapitału społecznego. Analiza poziomu frekwencji w wyborach samorządowych na poziomie powiatów województwa lubuskiego, jako jednego z mierników kapitału społecznego. Według danych z końcu grudnia 2010 r województwo lubuskie

Bardziej szczegółowo

Drapieżnictwo II. (John Stuart Mill 1874, tłum. własne)

Drapieżnictwo II. (John Stuart Mill 1874, tłum. własne) Drapieżnictwo II Jeżeli w ogóle są jakikolwiek świadectwa celowego projektu w stworzeniu (świata), jedną z rzeczy ewidentnie zaprojektowanych jest to, by duża część wszystkich zwierząt spędzała swoje istnienie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe definicje statystyczne

Podstawowe definicje statystyczne Podstawowe definicje statystyczne 1. Definicje podstawowych wskaźników statystycznych Do opisu wyników surowych (w punktach, w skali procentowej) stosuje się następujące wskaźniki statystyczne: wynik minimalny

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej

INFORMACJA. z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej INFORMACJA z wykonanego zadania na rzecz postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej Tytuł zadania: Analiza zmienności cech użytkowych i reprodukcyjnych oraz jakości jaj wylęgowych hodowlanych populacji

Bardziej szczegółowo

Różnice w wydatkach na zagospodarowywanie czasu wolnego między młodymi i starszymi. Marlena Piekut

Różnice w wydatkach na zagospodarowywanie czasu wolnego między młodymi i starszymi. Marlena Piekut Różnice w wydatkach na zagospodarowywanie czasu wolnego między młodymi i starszymi Marlena Piekut Cel Przedstawienie oraz ocena różnic w wydatkach na rekreację i kulturę oraz gastronomię i zakwaterowanie

Bardziej szczegółowo

Dynamika zasobów ryb Bałtyku jej uwarunkowania i racjonalne wielkości połowów ryb. Jan Horbowy. e-mail: jan.horbowy@mir.gdynia.pl

Dynamika zasobów ryb Bałtyku jej uwarunkowania i racjonalne wielkości połowów ryb. Jan Horbowy. e-mail: jan.horbowy@mir.gdynia.pl Dynamika zasobów ryb Bałtyku jej uwarunkowania i racjonalne wielkości połowów ryb Jan Horbowy Morski Instytut Rybacki PIB, ul. Kołłątaja 1, 81-332 Gdynia, e-mail: jan.horbowy@mir.gdynia.pl W prezentacji

Bardziej szczegółowo

Nawroty w uzależnieniach - zmiany w kontaktach z alkoholem po zakończeniu terapii

Nawroty w uzależnieniach - zmiany w kontaktach z alkoholem po zakończeniu terapii Sabina Nikodemska Rok: 1998 Czasopismo: Świat Problemów Numer: 6 (68) Celem niniejszego opracowania jest próba przyjrzenia się populacji tych pacjentów, którzy zgłaszają się do ambulatoryjnych placówek

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Poziom wybranych cech somatycznych, subiektywnej oceny zdrowia i sprawności fizycznej u studentów Instytutu Kultury Fizycznej

Poziom wybranych cech somatycznych, subiektywnej oceny zdrowia i sprawności fizycznej u studentów Instytutu Kultury Fizycznej PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie Kultura Fizyczna 214, t. XIII, nr 2, s. 197 212 http://dx.doi.org/1.16926/kf.214.13.13 Joanna RODZIEWICZ-GRUHN * Joanna POŁACIK ** Poziom wybranych

Bardziej szczegółowo

Regresja wieloraka Ogólny problem obliczeniowy: dopasowanie linii prostej do zbioru punktów. Najprostszy przypadek - jedna zmienna zależna i jedna

Regresja wieloraka Ogólny problem obliczeniowy: dopasowanie linii prostej do zbioru punktów. Najprostszy przypadek - jedna zmienna zależna i jedna Regresja wieloraka Regresja wieloraka Ogólny problem obliczeniowy: dopasowanie linii prostej do zbioru punktów. Najprostszy przypadek - jedna zmienna zależna i jedna zmienna niezależna (można zobrazować

Bardziej szczegółowo

Wilk podstawy biologii i problemy ochrony

Wilk podstawy biologii i problemy ochrony Wilk podstawy biologii i problemy ochrony fot. Rafał Gawełda Henryk Okarma Instytut Ochrony Przyrody PAN Występowanie: Populacje europejskie: - Europa północno-wschodnia??? - Karpaty 3 500 - G. Dynarskie-Pindos

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 4

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 4 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 4 Inne układy doświadczalne 1) Układ losowanych bloków Stosujemy, gdy podejrzewamy, że może występować systematyczna zmienność między powtórzeniami np. - zmienność

Bardziej szczegółowo

CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE

CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE CECHY ILOŚCIOWE PARAMETRY GENETYCZNE Zarządzanie populacjami zwierząt, ćwiczenia V Dr Wioleta Drobik Rodzaje cech Jakościowe o prostym dziedziczeniu uwarunkowane zwykle przez kilka genów Słaba podatność

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE STATYSTYKA WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE ESTYMACJA oszacowanie z pewną dokładnością wartości opisującej rozkład badanej cechy statystycznej. WERYFIKACJA HIPOTEZ sprawdzanie słuszności przypuszczeń dotyczących

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie:

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie: ma postać y = ax + b Równanie regresji liniowej By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : xy b = a = b lub x Gdzie: xy = też a = x = ( b ) i to dane empiryczne, a ilość

Bardziej szczegółowo

Dyspersja wybranych gatunków dużych ssaków RYŚ, WILK i ŁOŚ uwarunkowania środowiskowe i behawioralne

Dyspersja wybranych gatunków dużych ssaków RYŚ, WILK i ŁOŚ uwarunkowania środowiskowe i behawioralne Dyspersja wybranych gatunków dużych ssaków RYŚ, WILK i ŁOŚ uwarunkowania środowiskowe i behawioralne mgr MARCIN GÓRNY 1, mgr WOJCIECH LEWANDOWSKI 2, dr hab. RAFAŁ KOWALCZYK 1 1 INSTYTUT BIOLOGII SSAKÓW

Bardziej szczegółowo

Henryk Kowgier * Uniwersytet Szczeciński

Henryk Kowgier * Uniwersytet Szczeciński studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 42, t. 1 DOI: 10.18276/sip.2015.42/1-14 Henryk Kowgier * Uniwersytet Szczeciński DEMOGRAFIA MIAST POLSKICH W LATACH 1989 2013 Streszczenie W

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016 RYNEK MESZKANOWY STYCZEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca roku, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Wyniki nauczania. Ewa Halska

Wyniki nauczania. Ewa Halska Wyniki nauczania Ewa Halska Wykorzystanie wskaźników edukacyjnych do oceny pracy szkół Problem surowego wyniku - z badań ORE wynika : czynniki określające jakość pracy szkół 64% samorządowców egzaminy

Bardziej szczegółowo

Programy łowieckie w zakresie regulacji i zarzadzania populacją dzika. Bartłomiej Popczyk

Programy łowieckie w zakresie regulacji i zarzadzania populacją dzika. Bartłomiej Popczyk Programy łowieckie w zakresie regulacji i zarzadzania populacją dzika Bartłomiej Popczyk Populacja dzika w Europie i Polsce od szeregu lat nieustannie wzrasta obecnie krajowa populacja dzika przekroczyła

Bardziej szczegółowo

OFERTA CENOWA NA SPRZEDAŻ USŁUG Z ZAKRESU ORGANIZACJI POLOWAŃ DLA MYŚLIWYCH KRAJOWYCH NA SEZON 2012/2013

OFERTA CENOWA NA SPRZEDAŻ USŁUG Z ZAKRESU ORGANIZACJI POLOWAŃ DLA MYŚLIWYCH KRAJOWYCH NA SEZON 2012/2013 OFERTA CENOWA NA SPRZEDAŻ USŁUG Z ZAKRESU ORGANIZACJI POLOWAŃ DLA MYŚLIWYCH KRAJOWYCH NA SEZON 2012/2013 Ceny brutto w PLN Obowiązują od 1 kwietnia 2012 r. do 31 marca 2013 r. DANE KOŁA: Wojskowe Koło

Bardziej szczegółowo

SSAKI. projekt Planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Ostoja Knyszyńska PLH200006. FPP Consulting

SSAKI. projekt Planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Ostoja Knyszyńska PLH200006. FPP Consulting SSAKI projekt Planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Ostoja Knyszyńska PLH200006 dr Karol Zub Instytut Biologii Ssaków PAN w Białowieży FPP Consulting Przedmioty ochrony Mopek zachodni Barbastella

Bardziej szczegółowo

KORELACJE I REGRESJA LINIOWA

KORELACJE I REGRESJA LINIOWA KORELACJE I REGRESJA LINIOWA Korelacje i regresja liniowa Analiza korelacji: Badanie, czy pomiędzy dwoma zmiennymi istnieje zależność Obie analizy się wzajemnie przeplatają Analiza regresji: Opisanie modelem

Bardziej szczegółowo

Straty sieciowe a opłaty dystrybucyjne

Straty sieciowe a opłaty dystrybucyjne Straty sieciowe a opłaty dystrybucyjne Autorzy: Elżbieta Niewiedział, Ryszard Niewiedział Menedżerskich w Koninie - Wyższa Szkoła Kadr ( Energia elektryczna styczeń 2014) W artykule przedstawiono wyniki

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU PRACY W POWIECIE OPOLSKIM I MIEŚCIE OPOLU ZA ROK 2002

INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU PRACY W POWIECIE OPOLSKIM I MIEŚCIE OPOLU ZA ROK 2002 POWIATOWY URZĄD PRACY W OPOLU ul. mjr Hubala 21, 45-266 Opole tel. 44 22 929, fax 44 22 928, e-mail: opop@praca.gov.pl INFORMACJA O SYTUACJI NA RYNKU PRACY W POWIECIE OPOLSKIM I MIEŚCIE OPOLU ZA ROK 2002

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 8 SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE W OKRESIE TRANSFORMACJI

ROZDZIAŁ 8 SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE W OKRESIE TRANSFORMACJI Krystyna Hanusik Urszula Łangowska-Szczęśniak ROZDZIAŁ 8 SYTUACJA GOSPODARSTW DOMOWYCH W POLSCE W OKRESIE TRANSFORMACJI 1. Wprowadzenie Transformacja systemu społeczno-ekonomicznego w Polsce spowodowała

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Laboratorium III: Testy statystyczne. Inżynieria biomedyczna, I rok, semestr letni 2013/2014 Analiza danych pomiarowych

Spis treści. Laboratorium III: Testy statystyczne. Inżynieria biomedyczna, I rok, semestr letni 2013/2014 Analiza danych pomiarowych 1 Laboratorium III: Testy statystyczne Spis treści Laboratorium III: Testy statystyczne... 1 Wiadomości ogólne... 2 1. Krótkie przypomnienie wiadomości na temat testów statystycznych... 2 1.1. Weryfikacja

Bardziej szczegółowo

1354 Niedźwiedź Ursus arctos

1354 Niedźwiedź Ursus arctos 1354 Niedźwiedź Ursus arctos Liczba i lokalizacja obszarów monitoringowych Gatunek występuje wyłącznie w regionie alpejskim. Prowadzony od roku 1982 monitoring gatunku obejmuje cały zasięg jego występowania,

Bardziej szczegółowo

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Opracowała: Zuzanna Sikora Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Zawartość. Zawartość

Zawartość. Zawartość Opr. dr inż. Grzegorz Biesok. Wer. 2.05 2011 Zawartość Zawartość 1. Rozkład normalny... 3 2. Rozkład normalny standardowy... 5 3. Obliczanie prawdopodobieństw dla zmiennych o rozkładzie norm. z parametrami

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH 1 ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH WFAiS UJ, Informatyka Stosowana II stopień studiów 2 Wnioskowanie statystyczne dla zmiennych numerycznych Porównywanie dwóch średnich Boot-strapping Analiza

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych. Wykorzystanie bazy noclegowej 1 w 2008 roku

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych. Wykorzystanie bazy noclegowej 1 w 2008 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Materiał na konferencję prasową w dniu 25 czerwca 2009 r. Notatka Informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Wykorzystanie bazy noclegowej 1 w 2008 roku Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Statystyka. #6 Analiza wariancji. Aneta Dzik-Walczak Małgorzata Kalbarczyk-Stęclik. rok akademicki 2015/ / 14

Statystyka. #6 Analiza wariancji. Aneta Dzik-Walczak Małgorzata Kalbarczyk-Stęclik. rok akademicki 2015/ / 14 Statystyka #6 Analiza wariancji Aneta Dzik-Walczak Małgorzata Kalbarczyk-Stęclik rok akademicki 2015/2016 1 / 14 Analiza wariancji 2 / 14 Analiza wariancji Analiza wariancji jest techniką badania wyników,

Bardziej szczegółowo

Metody oceny liczebności ci kopytnych w środowisku leśnym

Metody oceny liczebności ci kopytnych w środowisku leśnym Metody oceny liczebności ci kopytnych w środowisku leśnym Jakub Borkowski Zakład ad Ekologii Lasu Instytut Badawczy Leśnictwa Tropienia na śniegu Trudności w określaniu liczebności ci grupy, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Adam Kirpsza Zastosowanie regresji logistycznej w studiach nad Unią Europejska. Anna Stankiewicz Izabela Słomska

Adam Kirpsza Zastosowanie regresji logistycznej w studiach nad Unią Europejska. Anna Stankiewicz Izabela Słomska Adam Kirpsza Zastosowanie regresji logistycznej w studiach nad Unią Europejska Anna Stankiewicz Izabela Słomska Wstęp- statystyka w politologii Rzadkie stosowanie narzędzi statystycznych Pisma Karla Poppera

Bardziej szczegółowo