Struktura i tendencje rozwojowe biur podróży w Polsce w latach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Struktura i tendencje rozwojowe biur podróży w Polsce w latach 1989 2004"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe nr 704 Akademii Ekonomicznej w Krakowie 2006 Małgorzata Kryczka-Habina Studium Doktoranckie Wydziału Zarządzania Struktura i tendencje rozwojowe biur podróży w Polsce w latach Wprowadzenie System polityczny i polityka ekonomiczna państwa są czynnikami silnie oddziałującymi na gospodarkę turystyczną. Przez 44 lata w Polsce panował ustrój socjalistyczny, który nie uwzględniał w swojej ideologii istnienia gospodarki wolnorynkowej. Silny interwencjonizm państwowy oraz centralnie sterowana gospodarka wykluczały wszelką konkurencję i prawidłowy rozwój funkcjonujących na rynku przedsiębiorstw. Państwo polskie znalazło się za tzw. żelazną kurtyną, a zamknięte granice utrudniały kontakt ze społeczeństwami oraz miejscami znajdującymi się poza terytorium Polski. W obawie przed wpływami zachodniej demokracji, wrogiej doktrynie systemu socjalistycznego, zakazano obywatelom posiadania paszportów i niekontrolowanego opuszczania kraju. Gdy w 1989 r. rozpoczął się w Polsce okres transformacji ustrojowej i związane z nim przemiany gospodarcze, nastąpił wzmożony ruch turystyczny. Brak barier dotyczących wyboru miejsca i czasu podróżowania otworzył nowe perspektywy dla rozwoju usług turystycznych. Zgodnie z podstawowymi prawami ekonomicznymi, wysoki popyt spowodował wzrost podaży. Na rynku pojawiło się wiele nowych biur podróży oferujących coraz szerszy zakres usług. Dynamicznie zaczęła się rozwijać zagraniczna turystyka wyjazdowa oraz zagraniczna turystyka przyjazdowa. Wraz z transformacją następowały interesujące przemiany w branży turystycznej, chociaż turystyka nie była traktowana przez rząd jako istotna dziedzina gospodarki, o czym świadczy przekazywanie zarządzania nią do różnych resortów. I tak w okresie transformacji problematyką turystyki na szczeblu centralnym

2 72 Małgorzta Kryczka-Habina zajmował się Komitet ds. Młodzieży oraz Ministerstwo Rynku Wewnętrznego, a następnie Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki. Pod koniec lat 90. zarządzanie turystyką przekazano Ministerstwu Transportu i Gospodarki Morskiej, a następnie Ministerstwu Gospodarki. Do podstawowych jednostek w przemyśle turystycznym należą biura podróży. To one tworzą rynek ofert, generują podaż, wyznaczają nowe kierunki i formy spędzania wolnego czasu. Proces transformacji gospodarczej oraz zmiany zachodzące w turystyce przyjazdowej i wyjazdowej wywarły decydujący wpływ na rozwój i przekształcenia biur podróży. Celem artykułu jest ukazanie struktury i tendencji rozwojowych biur podróży w Polsce. 2. Pojęcie, rodzaje i funkcje biur podróży Pierwsze na świecie biuro podróży założył Anglik Thomas Cook w 1841 r. W ciągu wieków w funkcjonowaniu i organizacji biur podróży dokonało się wiele przekształceń prowadzących do ich udoskonalenia. Jednak zasadniczą istotą ich działalności było zawsze świadczenie usług organizacji i pośrednictwa w zakresie usług turystycznych. W literaturze przedmiotu występuje wiele definicji biur podróży. E. Turkiewicz definiuje biuro podróży jako podmiot gospodarczy prowadzący działalność w zakresie zarówno organizowania, realizowania, sprzedawania usług niezbędnych dla podróżnych, jak i sprzedaży usług towarzyszących i komplementarnych. Według J. Sierpińskiego, zadaniem biur podróży jest pośrednictwo między wytwórcami usług turystycznych a konsumentami tych usług 2. Biura podróży sprzedają usługi oraz realizują imprezy, tzn. oferują skompletowane zestawy usług turystycznych. Biuro podróży jest zatem podmiotem gospodarczym ulokowanym między producentem a nabywcą. Jego zadanie polega na pośredniczeniu w organizacji i sprzedaży pakietu i pojedynczych usług turystycznych. Przedmiot działalności biur podróży stanowi: organizacja, obsługa i sprzedaż imprez turystycznych, pośrednictwo turystyczne, rezerwacja hotelowa i usługi hotelarskie, przewodnictwo i pilotaż, usługi transportowe oraz sprzedaż biletów autobusowych, kolejowych, lotniczych, promowych, pośrednictwo w wypożyczaniu samochodów, Obsługa ruchu turystycznego, red. Z. Kruczek, Kraków 2000, s Usługi pośrednictwa w polskiej gospodarce turystycznej, Monografie i Opracowania nr 262, SGPiS, Warszawa 1988, s. 10.

3 Struktura i tendencje rozwojowe biur podróży w Polsce 73 ubezpieczenia turystyczne, związane z osobami podróżującymi i ich rzeczami osobistymi, obsługa kongresów, targów itp., informacja turystyczna, realizacja rozliczeń finansowych i kredytowych związanych z podróżami, wymianą walut oraz innymi transakcjami, sprzedaż produktów związanych z miejscem pobytu, np. wydawnictw turystycznych. Biura przekazują zainteresowanym szczegółowe informacje dotyczące oferowanych imprez, upraszczają czynności związane z odbywaniem wycieczek i podróży. Ich działalność związana jest ściśle z organizacjami turystycznymi, komunikacją, hotelarstwem i informacją turystyczną. Kształtują ponadto popyt i podaż świadczeń turystycznych. W literaturze występuje wiele określeń biur podróży, m.in. przedsiębiorstwo turystyczne, organizator podróży, agent podróży, hurtownik podróży, touroperator, agencja podróżnicza, biuro turystyczne, agent sprzedaży detalicznej, wytwórca podróży. Polska ustawa o usługach turystycznych dzieli biura turystyczne na trzy rodzaje: organizatorów turystyki, czyli touroperatorów, pośredników turystycznych, agentów turystycznych. Organizator turystyki jest przedsiębiorcą organizującym imprezy turystyczne. Tworzy zatem programy, zapewnia świadczenia i pilotów, zabezpiecza transport, realizuje i rozlicza usługi. Touroperator ponosi odpowiedzialność za organizację imprezy, jakość i wyznaczony standard usług, za zrealizowanie świadczeń zgodnie z zawartą z klientem umową oraz za rozliczenie z dostawcami usług. Działalność touroperatora polega na skupowaniu w dużych ilościach pojedynczych dóbr od bezpośrednich producentów dóbr i usług turystycznych oraz tworzeniu z nich pakietów usług turystycznych (package tours) sprzedawanych klientowi po określonej cenie. Pośredniczy on również w zakupie pojedynczych usług noclegowych (wykupuje miejsca w hotelu), transportowych (zapewnia czarter lotów), żywieniowych, rozrywkowych, rekreacyjnych i innych. Własne pakiety usług turystycznych oraz pojedyncze usługi kieruje on na rynek w systemie promocji i w formie ofert. Pośrednik turystyczny to przedsiębiorca, którego działalność polega na wykonywaniu na zlecenie klienta czynności faktycznych i prawnych związanych z zawieraniem umów o świadczenie usług turystycznych. Odpowiada on wyłącz- Ustawa o usługach turystycznych z dn , Dz.U , rozdz. 1, art. 3; rozdz. 2.

4 74 Małgorzta Kryczka-Habina nie za wybór usługodawcy bądź organizatora turystyki. Natomiast za należyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych ponosi odpowiedzialność wobec klienta wykonawca tej usługi lub organizator turystyki. Pozycję pośrednika względem organizatora i klienta przedstawia rys. 1. Klient zlecenie Pośrednik turystyczny umowa o świadczenie usługi turystycznej Organizator turystyki lub wykonawca usługi turystycznej A umowa o świadczenie usługi turystycznej Organizator turystyki lub wykonawca usługi turystycznej B Rys. 1. Pozycja pośrednika turystycznego wobec klienta i organizatora turystyki (wykonawcy usługi turystycznej) Źródło: J. Kocur, Organizator turystyki, pośrednik turystyczny czy agent turystyczny?, Rynek Turystyczny 1999, nr 3 (116), s. 14. Agent turystyczny jest to przedsiębiorca, którego działalność polega na stałym pośredniczeniu w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych na rzecz organizatorów turystyki posiadających zezwolenie w kraju lub na rzecz innych usługodawców posiadających siedzibę w kraju. Agent stanowi pośrednie ogniwo w systemie dystrybucji usług turystycznych, ponieważ sprzedaje kompleksowe pakiety udostępnione mu przez touroperatora lub pojedyncze usługi uzyskane od dostawców (np. od hoteli, restauracji). Rolą agencji jest zapewnienie zleceniodawcy dostępu do rynku, a klientowi miejsca, w którym może nabyć usługi turystyczne 4. Zasadnicza różnica między touroperatorem a agentem polega więc na tym, że touroperator działając na własny rachunek zakupuje usługi u wytwórców ponosząc ryzyko, natomiast agent pracuje w imieniu firmy, która przekazuje mu do sprzedania określone produkty turystyczne i otrzymuje wynagrodzenie od każdej sprzedaży, nie biorąc za nie odpowiedzialności. Natomiast różnica pomiędzy agentem turystycznym a pośrednikiem polega na tym, że agent działa na rzecz organizatora 4 W. Chmielarz, Zarządzanie w turystyce. Wspomaganie działalności biur podróży przez Internet, Wydawnictwo Naukowo-Dydaktyczne Wyższej Szkoły Organizacji Turystyki i Hotelarstwa w Warszawie, Warszawa 2003, s. 6.

5 Struktura i tendencje rozwojowe biur podróży w Polsce 75 turystyki lub wykonawcy usługi turystycznej, natomiast pośrednik na zlecenie klienta. Podobnie jak pośrednik, agent odpowiedzialny jest za wybór, natomiast nie odpowiada za należyte wykonanie usługi turystycznej. Z tytułu pośrednictwa w zawieraniu umów agent otrzymuje prowizję, która jest wliczona w cenę wycieczki lub usługi. Agent odpowiada za należyte i zgodne z programem touroperatora sprzedanie imprezy i udzielenie informacji klientowi na temat wymogów związanych z wyjazdem. Miejsce agenta w kanałach dystrybucji przedstawia rys. 2. Organizator turystyki lub wykonawca usługi turystycznej A umowa agencyjna Agent turystyczny umowa o świadczenie usługi turystycznej Klient Organizator turystyki lub wykonawca usługi turystycznej B umowa agencyjna Rys. 2. Pozycja agenta turystycznego wobec klienta i organizatora turystyki (wykonawcy usługi turystycznej) Źródło: J. Kocur, Organizator turystyki, pośrednik turystyczny czy agent turystyczny?, Rynek Turystyczny 1999, nr 3 (116), s. 15. Wytwórcy usług przygotowują i dostarczają na rynek produkty turystyczne, które mogą być nabywane indywidualnie bądź mogą składać się na pakiet usług turystycznych. Touroperatorzy tworzą z usług dostarczonych przez wytwórców pakiety turystyczne i sprzedają je korzystając z własnej sieci sprzedaży lub za pośrednictwem agencji turystycznych. Rynek turystyczny współtworzą nabywcy usług. Produkty turystyczne wytwarzane są przez różne firmy w różnym miejscu i czasie, a proces wytwarzania części z nich przebiega równocześnie z ich konsumpcją. Klient ma więc możliwość dowolnego wyboru usług i ich zakupu bezpośrednio u wytwórcy, touroperatora bądź pośrednika. Popyt na usługi organizacji i pośrednictwa stanowi równocześnie zapotrzebowanie na usługi pojedyncze i na pakiety usług. Wraz z zadowoleniem klienta wynikającym z zaspokojenia jego potrzeb związanych z usługami turystycznymi wzrasta popyt na te usługi, a ten z kolei wpływa na zwiększenie podaży. Zatem między ogniwami kanałów dystrybucji zachodzą

6 76 Małgorzta Kryczka-Habina Wytwórca usług pojedynczych (hotelarz, przewoźnik, przewodnik, zakład gastronomii, uzdrowisko, ośrodki rekreacji, sportu i rozrywki) Organizator turystyki, wytwórca pakietów usług turystycznych (touroperator) Pośrednik w zamówieniu i sprzedaży usług turystycznych (pośrednik turystyczny, agencja podróży) Nabywca usług turystycznych (klient, turysta, podróżny) Rys. 3. Organizatorzy i pośrednicy na rynku usług turystycznych Źródło: opracowanie własne na podstawie: A.S. Kornak, Ekonomika i organizacja biur podróży, WSHiT, Częstochowa 2003, s. 18. silne interakcje. Rys. 3 przedstawia podmioty gospodarcze funkcjonujące na rynku turystycznym. 3. Uwarunkowania rozwoju biur podróży w okresie transformacji ustrojowej Głęboki kryzys gospodarczy w okresie PRL znalazł odzwierciedlenie w turystyce. W wyniku zapaści gospodarczej oraz wprowadzenia stanu wojennego w Polsce na początku lat 80. XX w. nastąpił poważny regres ruchu turystycznego. Do końca lat 80. strukturę instytucjonalną rynku biur podróży w Polsce tworzyły trzy typy dużych biur. Działały one na podzielonym ściśle rynku i miały ofertę dostosowaną odpowiednio do jego potrzeb. Pierwszą grupę stanowiły biura państwowe i spółdzielcze, z rozbudowaną siecią placówek terenowych (Orbis, Gromada). Do drugiej grupy należały biura organizacji społecznych i młodzieżowych (BTZ PTTK, Almatur, Logostour, Harctur). Ostatnią grupę tworzyły przedsiębiorstwa terenowe, działające w obrębie jednego województwa, które oprócz prowadzenia typowej dla biur podróży działalności, często były właścicielami komunalnej bazy noclegowej. Wprowadzona ustawą z 1988 r. zasada swobody w podejmowaniu działalności gospodarczej spowodowała szybki rozwój biur podróży. Branża turystyczna Rola i zadania państwa w gospodarce turystycznej, red. J. Raciborski, Zeszyty Naukowe nr 71, AWF w Krakowie, Kwit, Kraków 1995, s. 18.

7 Struktura i tendencje rozwojowe biur podróży w Polsce 77 pozbawiona była jakichkolwiek regulacji, które gwarantowałyby minimum jakości świadczonych usług oraz zabezpieczały podstawowe interesy klientów. Systematycznie zmniejszało się znaczenie sektora socjalnego i społecznego, a wzrastała rola sektora komercyjnego. W latach 90. rozpoczął się proces przekształceń systemowych w Polsce, czyli przejście od socjalizmu do kapitalizmu, przy jednoczesnym uwzględnieniu korekty wolnorynkowego modelu demokratycznego. Zaznaczył się wówczas wyraźny podział na dwa etapy rozwoju turystyki w Polsce: szybki rozwój ilościowy i jakościowy turystyki w pierwszej połowie lat 90. i spowolnienie tego rozwoju w końcu dekady 6. Zwycięstwo opozycji politycznej w wolnych wyborach w czerwcu 1989 r. uruchomiło proces przemian społeczno-politycznych i gospodarczych w Polsce oraz spowodowało podobne zmiany w innych krajach Europy Wschodniej. Pod koniec 1989 r. sejm przyjął ustawy o liberalizacji cen, ograniczeniu dotacji budżetowych, skokowym wzroście kredytów i wymienialności złotówki na waluty zachodnie. W 1991 r. sejm przyjął ustawę o powszechnym podatku od osób fizycznych, a dwa lata później rozpoczęto proces powszechnej prywatyzacji 7. Rozpoczęta po 1989 r. transformacja ustrojowa w Polsce zmieniła zasadniczo warunki i sposoby stanowienia prawa, które zostało podporządkowane demokratycznej i rynkowej doktrynie polityczno-ekonomicznej. Turystyka przestała pełnić głównie funkcje społeczno-ustrojowe, natomiast znaczenia nabrały jej funkcje gospodarcze. Transformacja systemu ekonomicznego skierowała turystykę na drogę własności prywatnej, wolnego rynku i konkurencji 8. Pierwszy okres transformacji systemowej, przypadający na lata , charakteryzował się wprowadzeniem nowych zasad regulacji prawnej w zakresie turystyki. Dotyczyły one m.in. ujednolicenia cen usług turystycznych, zmiany zasad prawa dewizowego, likwidacji monopolu państwa w organizacji turystyki zagranicznej, nowych zasad tworzenia systemu podatkowego 9. W 1990 r. powołano Polską Izbę Turystyki (PIT), będącą w latach późniejszych największym zrzeszeniem firm turystycznych. Rok później utworzono Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki (UKFiT). Stymulatorem rozwoju gospodarki turystycznej była tzw. mała prywatyzacja wprowadzona w ramach programu stabilizacyjnego, tzw. planu Balcerowicza, 6 U. Szubert-Zarzeczny, Turystyka w rozwoju gospodarczym Polski, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania, Wrocław 2001, s J. Gaj, Zarys historii turystyki w Polsce, Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2003, s U. Szubert-Zarzeczny, op. cit., s Ibidem, s. 205.

8 78 Małgorzta Kryczka-Habina a także pierwsze prywatyzacje niektórych przedsiębiorstw państwowych. Porządkowanie prawa regulującego funkcjonowanie podmiotów gospodarki turystycznej miało zasadnicze znaczenie dla kierunków regulacji prawnej w kolejnych latach zmian transformacyjnych. Zapoczątkowana w pierwszej fazie przekształceń systemowych realizacja programu stabilizacji gospodarczej spowodowała wkrótce w odniesieniu do turystyki obniżenie obrotu i zysku. Badania nad sytuacją na rynku usług turystycznych przeprowadzone przez Instytut Turystyki w Warszawie w 1991 r. wykazały głęboką recesję. Przyczyny złej kondycji branży, a także całej gospodarki upatrywano w realizacji antyinflacyjnego programu rządu. Powstrzymanie wzrostu płac (popiwek), przy równocześnie systematycznym wzroście cen ogółu towarów i usług i wysokim oprocentowaniu kredytów (spadek produkcji, wzrost bezrobocia) spowodowały znaczne zmniejszenie się realnych dochodów ludności i pogorszenie warunków ich bytu. W konsekwencji zmniejszyło się zainteresowanie ludności usługami turystycznymi, zaspokajającymi potrzeby wyższego rzędu i stąd mającymi z natury rzeczy charakter drugorzędny 10. Jednakże prawdziwe powody trudnej sytuacji gospodarczej tkwiły w narastającej niewydolności systemu realnego socjalizmu. Proces komunalizacji własności państwowej spowodował zmianę statusu formalno-prawnego jednostek gospodarki turystycznej. Na miejscu przedsiębiorstw państwowych pojawiły się lokalne przedsiębiorstwa komunalne, przekształcone w późniejszych latach w spółki z udziałem Skarbu Państwa 11. Przykładem jest tu największe i najstarsze polskie biuro podróży Orbis powstałe w 1923 r. w formie prywatnej spółki, przejęte później przez państwo, w 1991 r. przekształcone w wielozakładową spółkę akcyjną Orbis SA, z której w 1993 r. wydzielono trzy odrębne spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: Orbis Hotels, Orbis Travel i Orbis Transport. Biura podróży wywodzące się z przedsiębiorstw państwowych uzyskały nową postać formalno-ekonomiczną. Do tak przekształconych podmiotów gospodarczych na ogół został przeniesiony cały kapitał rzeczowy i ludzki oraz utrwalona została pozycja na rynku związana z marką, zaufaniem klienta i doświadczeniem handlowym. Są to liczący się na polskim rynku turystycznym touroperatorzy, m.in. Ogólnokrajowa Spółdzielnia Turystyczna Gromada, Sport-Tourist, Air Tours Poland, Autotour Polski Związek Motorowy, Turystyczna Agencja Usługowa TAK. Na początku lat 90. zaczęły powstawać przedsiębiorstwa utworzone poprzez zawarcie umowy między np. przedsiębiorstwami państwowymi a spółdzielczymi, 10 Informacja o sytuacji na rynku turystycznym, Instytut Turystyki w Warszawie, Poznań A.K. Kornak, Ekonomika i organizacja biur podróży, Częstochowa 2003, s. 41.

9 Struktura i tendencje rozwojowe biur podróży w Polsce 79 przedsiębiorstwami sektora publicznego a osobami prywatnymi lub podmiotami zagranicznymi. Przykładem jest spółka Gromada-Tourist (OST Gromada i firma niemiecka), spółka Juventur BTM SA (Skarb Państwa, ZG ZSMP oraz Przedsiębiorstwo Innowacyjno-Wdrożeniowe Junit SA), spółka Forte Hotel Orbis Bristol (PP Orbis i międzynarodowa sieć hotelowa Wielkiej Brytanii Trusthouse Forte) 12. W nowej rzeczywistości ustrojowo-ekonomicznej powstało wiele prywatnych biur podróży o przewadze funkcji pośrednictwa i organizacji. Biura te utworzone zostały w warunkach wolnej konkurencji według nowoczesnych koncepcji organizacji i zarządzania. Szybko ustanowiły one swoją stabilną pozycję na polskim rynku turystycznym. Zaliczają się do nich m.in. Holiday Travel, Mazurkas Travel, Furnel Travel Biuro Podróży. Przed wprowadzeniem w życie w 1997 r. ustawy o usługach turystycznych, na rynku usług turystycznych funkcjonowało ok. 4 tys. biur podróży. W większości były to małe firmy prywatne zajmujące się głównie organizacją wyjazdów zagranicznych, co wynikało z otwarcia granic i pojawienia się nowych, atrakcyjnych kierunków. Nie posiadały one jednak doświadczenia ani odpowiedniego kapitału. Równocześnie na polskim rynku zaczęli pojawiać się zagraniczni touroperatorzy wyspecjalizowani w tworzeniu i realizacji ofert wyjazdowych. W rezultacie biura podróży oferowały produkty podobne, mało zróżnicowane cenowo i jakościowo. Sytuacja ta zmusiła biura do intensywnego tworzenia sieci sprzedaży własnych imprez. Dnia 29 sierpnia 1997 r. uchwalono ustawę o usługach turystycznych, która wprowadziła pewne regulacje prawno-ekonomiczne dotyczące m.in. działania biur podróży. Zgodnie z ustawą, działalność gospodarcza w zakresie organizowania imprez turystycznych oraz pośredniczenia na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych wymagała uzyskania koncesji. Nie wymagała natomiast koncesji działalność agenta turystycznego polegająca na stałym pośredniczeniu w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych na rzecz organizatorów turystyki posiadających odpowiednie zezwolenie lub na rzecz innych usługodawców posiadających siedzibę w kraju. Warunkiem uzyskania koncesji organizatora turystyki było m.in. przedstawienie dowodu zapewnienia pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki wbrew obowiązkom nie zapewniał tego powrotu, a także dowodu na pokrycie zwrotu wpłat wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowiązań wynikających z umowy, w formie umowy gwarancji bankowej lub umowy ubezpieczenia na rzecz klientów. Obowiązek ten dotyczył całego okresu prowadzonej przez organizatora działalności. 12 Ibidem, s. 42.

10 80 Małgorzta Kryczka-Habina Przed wejściem w życie ustawy o usługach turystycznych działalność przez biura podróży nie była klasyfikowana ze względu na charakter świadczonych klientowi usług. Ustawa nakazała określić, że prowadzi się działalność jako jeden z podmiotów: organizator turystyki, pośrednik turystyczny bądź agent turystyczny. Istotne było, że organizator może wykonywać również czynności pośrednika i agenta, a pośrednik, oprócz przypisanych mu uprawnień, może wykonywać czynności agenta. Nowa ustawa stworzyła liberalne prawo w zakresie obrotu usługami turystycznymi, co spowodowało powstanie korzystnych warunków do rozwoju biur podróży. Pojawiły się jednak nadużycia na rynku turystycznym, które przyczyniły się do zwiększenia kontroli firm. W związku z tym ustawa była kilkakrotnie nowelizowana w kolejnych latach. Uchwalenie Konstytucji RP w 1998 r. zakończyło etap konsolidacji procesu transformacji ustrojowej w Polsce. Reforma administracyjna z 1999 r., wprowadzona przez koalicję rządową AWS-UW w ramach tzw. czterech wielkich reform, zakładała decentralizację władzy i administracji państwowej. Kompetencje centralnych organów rządowych zostały przeniesione na rządowe organy niższego szczebla oraz na organy samorządowe. Zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1999 r., koncesje na prowadzenie działalności organizatora i pośrednika w turystyce zostały zastąpione instytucją zezwoleń, wydawanych przez wojewodów 13. Pod koniec lat 90. polski rynek turystyczny zdominowany był przez małe i średnie biura podróży. W sektorze prywatnym znalazły się również biura turystyczne organizacji społecznych, m.in. Biuro Podróży i Turystyki ZNP Logostour, Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego PTTK. Wraz ze wzrostem konkurencji oraz rosnącymi kosztami organizacji i promocji, część mniejszych biur zrezygnowała z organizacji własnych imprez, zajmując się pośrednictwem w sprzedaży ofert kilku organizatorów, lub ograniczyła działalność do sprzedaży oferty jednego zagranicznego touroperatora, np. działająca na zasadach franchisingu sieć Scan Holiday. Pojawiły się również formy integrowania branży turystycznej poprzez fuzje kapitałowe i organizacyjne, czyli łączenie się firm w konsorcja. Oto przykłady: Korporacja Biura Podróży Urlop, powstała w 1994 r. z połączenia 26 polskich biur podróży związanych z Juventurem, Konsorcjum Polskich Biur Podróży, założone w 1995 r., w wyniku porozumienia zawartego między trzema dużymi biurami zagranicznej turystyki wyjazdowej: Orbis Travel (60%), Air Tours (30%) i Gromadą (10%), Open Travel Group, założona w 1999 r. jako spółka, której strukturę własnościową tworzą: Delta Travel, Jan-Pol i Jordan. 13 U. Szubert-Zarzeczny, op. cit., s. 208.

11 Struktura i tendencje rozwojowe biur podróży w Polsce Rozwój biur podróży w latach Instytut Turystyki przeprowadził w 2002 r. badania, których rezultatem było opracowanie: Biura podróży w liczbach. Lata Jest ono jednak niepełne i nie zawiera żadnych informacji dotyczących lat 1994, 1995 i Dokładnych danych nie posiada również Główny Urząd Statystyczny. Opracowanie Instytutu Turystyki 14 wskazuje, że Departament Dochodu Narodowego GUS przeprowadził w latach badania przedsiębiorstw należących do gałęzi Turystyka i wypoczynek 882. Badaniem pełnym objęto wszystkie duże i średnie przedsiębiorstwa zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym. Jednostki małe zatrudniające mniej niż 5 osób zbadano losowo, oszacowano i uogólniono na wszystkie tego typu jednostki. Klasyfikację przedsiębiorstw przeprowadzono według wielkości zatrudnienia zakładając, że: jednostki małe zatrudniają od 1 do 5 pracowników, jednostki średnie zatrudniają od 6 do 19 pracowników, jednostki duże zatrudniają powyżej 20 osób. Tabela 1. Struktura biur podróży według wielkości jednostki w latach w % Wielkość jednostki Ogółem Duże 2 13 Średnie 3 27 Małe Źródło: I. Kulesza, Biura Podróży w liczbach. Lata , Instytut Turystyki, Warszawa 2002, s Z tabeli 1 wynika, że spośród 3840 podmiotów zarejestrowanych w 1992 r. aż 95% stanowiły jednostki małe, natomiast rok później udział w rynku małych firm zmniejszył się do 60% przy ogólnej liczbie biur podróży oszacowanej na Instytut Turystyki dokonał w 1994 r. analizy działalności polskich biur podróży 15. W jej wyniku stwierdzono, że większość biur wykazywała bardzo szeroki zakres działalności, której przedmiotem była organizacja wyjazdów i przyjazdów w kraju i za granicą, sprzedaż krajowych i zagranicznych biletów kolejowych, autobusowych, promowych i lotniczych, usługi pilotażu, transport, pośrednictwo wizowe i paszportowe, organizacja narad, seminariów, kongresów, targów, festiwali, organizacja pielgrzymek, sprzedaż towarów turystycznych i sportowych, 14 I. Kulesza, Biura Podróży w liczbach. Lata , Instytut Turystyki, Warszawa A. Konieczna-Domańska, Biura podróży na rynku turystycznym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999, s. 182.

12 82 Małgorzta Kryczka-Habina pośrednictwo ubezpieczeniowe, informacja turystyczna i inne. Wszystkie biura świadczyły usługi w zakresie turystyki krajowej, 80% biur zajmowało się zagraniczną turystyką wyjazdową, a 57% turystyką przyjazdową. Własność prywatną stanowiło aż 78,5% biur podróży, natomiast do Skarbu Państwa należało już tylko 7,5% jednostek. Zdecydowaną większość stanowili touroperatorzy, co obrazuje tabela 2. Usługi z zakresu transportu turystycznego własnymi środkami transportu świadczyło 32% jednostek, natomiast wynajętymi środkami 75% jednostek. Pośrednictwo sprzedaży biletów autobusowych krajowych prowadziło 27% biur, zagranicznych 57%. Pośrednictwem ubezpieczeniowym zajmowało się 67% biur podróży, pośrednictwem paszportowym 7%, a wizowym 3% jednostek. Tabela 2. Udział touroperatorów i pośredników w polskim rynku turystycznym w pierwszym okresie transformacji (w % udziału) Specjalizacja biura podróży Touroperatorzy Pośrednicy Turystyka krajowa 68 1 Zagraniczna turystyka wyjazdowa 56 3 Zagraniczna turystyka przyjazdowa Źródło: opracowanie własne na podstawie badań przeprowadzonych w 1994 r. przez Instytut Turystyki. Według opracowania Instytutu Turystyki z 2000 r., w 1996 r. zarejestrowane były 474 podmioty gospodarcze posiadające osobowość prawną, prowadzące pełną księgowość, zatrudniające powyżej 5 osób. Natomiast w systemie REGON zarejestrowanych było 1,986 mln jednostek prowadzących działalność gospodarczą, zatrudniających do 5 osób. W Europejskiej Klasyfikacji Działalności biura podróży występują w dziale Transport, gospodarka magazynowa i łączność i nigdy nie są prezentowane ich dane liczbowe i finansowe oddzielnie. Podobnie przestawione są dane dotyczące 1997 r. Liczba przedsiębiorstw posiadających osobowość prawną i zatrudniających powyżej 5 osób wzrosła w porównaniu z rokiem poprzednim do 509. Jednostki prowadzące działalność gospodarczą o liczbie pracujących do 5 osób stanowiły w systemie REGON 1,5 mln. Według szacunków GUS działało 2030 agencji turystycznych zatrudniających mniej niż 5 osób. Liczba biur podróży w 1999 r. na dzień 31 grudnia według REGON wynosiła 7330, z czego aż 85% stanowiły małe firmy nieposiadające osobowości prawnej, zatrudniające mniej niż 5 osób. W roku następnym nieznacznie wzrosła liczba zarejestrowanych jednostek (o 28), a udział małych biur w rynku nadal wyno-

13 Struktura i tendencje rozwojowe biur podróży w Polsce 83 sił 85%. Zgromadzone dane o liczbie biur podróży w Polsce na przestrzeni lat prezentuje tabela 3. Tabela 3. Biura podróży w Polsce Rok Liczba biur podróży Źródło: opracowanie własne na podstawie: I. Kulesza, Biura Podróży w liczbach. Lata , Instytut Turystyki, Warszawa 2002, s W pierwszych latach XXI w. całą branżę turystyczną dotknęła dekoniunktura wywołana kryzysem ekonomicznym, a także czynnikami zewnętrznymi, takimi jak zamachy i zagrożenie terrorystyczne, wojny w Afganistanie, w Iraku, a także epidemia SARS. Zachodnioeuropejskie koncerny turystyczne prowadziły w Polsce działalność gospodarczą na preferencyjnych warunkach, dzięki czemu nie płaciły do 2002 r. podatku VAT. Stanowiły one niewątpliwie dużą konkurencję dla rodzimych biur podróży, które najczęściej miały mały kapitał i niewielkie doświadczenie w porównaniu z firmami zagranicznymi. Sytuacja na rynku nie była więc korzystna dla polskich podmiotów turystycznych. W 2000 r. zaczęli wyodrębniać się silni kapitałowo organizatorzy wyjazdów zagranicznych, ukierunkowani na określone rynki geograficzne, rodzaje turystyki bądź formy ofert. Następowało stopniowe ugruntowanie ich pozycji na rynku usług turystycznych. Natomiast małe, mające pełną ofertę biura podróży zaczęły przekształcać się w wyspecjalizowanych w pośrednictwie agentów. Nadal jednak organizowały własne wyjazdy krajowe i zagraniczne, często na zlecenie klienta, pośredniczyły w sprzedaży ofert większych organizatorów oraz w sprzedaży biletów autokarowych i ubezpieczeń. Łączyły więc usługi pośrednictwa z działalnością touroperatorską. W dużych biurach podróży pojawiły się wyspecjalizowane działy, referaty i stanowiska służące skuteczniejszej organizacji pracy, natomiast w małych biurach pracownik musiał być wszechstronny i doskonale zorientowany w problematyce

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach WPROWADZENIE DO PROBLEMATYKI FUNKCJONOWANIA RYNKU USŁUG TURYSTYCZNYCH (W TYM PRAWNE ASPEKTY OBSŁUGI RUCHU TURYSTYCZNEGO,

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a Warszawa, 2011.07.08 Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a W 2010 r. badaniem objęto 59 firm pośrednictwa kredytowego. Wśród nich przeważały spółki kapitałowe (20 spółek akcyjnych

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku W I kwartale 2011 roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 145 polskich przedsiębiorstw. W porównaniu do analogicznego okresu w roku ubiegłego,

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

Biuro Podróży Best-Harctur & Watra-Travel & Travel-Senior

Biuro Podróży Best-Harctur & Watra-Travel & Travel-Senior Robert Mazur Biuro Podróży Best-Harctur & Watra-Travel & Travel-Senior Biuro Podróży - przedsiębiorstwo turystyczne 2 Rok powstania firmy: 1990. Liczba zatrudnionych: 11 osób pracowników biura, 36 osób

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2011 roku a

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2011 roku a Warszawa, 01.07.0 Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 011 roku a Badaniem GUS w 011 r. objęto 64 przedsiębiorstwa pośrednictwa kredytowego. Wśród nich było 1 spółek akcyjnych, 35 spółek

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 213 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 212 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała. 2.2. Organizacje poŝytku publicznego. 2.2.1. Profil statystyczny 1

Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała. 2.2. Organizacje poŝytku publicznego. 2.2.1. Profil statystyczny 1 Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała 2.2. Organizacje poŝytku publicznego 2.2.1. Profil statystyczny 1 Według stanu na dzień 31 grudnia 2007 r. w rejestrze organizacji poŝytku publicznego KRS zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Pośrednictwo w turystyce

Pośrednictwo w turystyce Pośrednictwo w turystyce Justyna Zając-Wysocka radca prawny, doradca podatkowy 11664 Dyrektor Departamentu Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych USTAWA O USŁUGACH TURYSTYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 3 maja 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 213 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

Raport. Skonsolidowany rachunek wydatków na turystykę w Polsce. Zamawiający: Ministerstwo Sportu i Turystyki ul. Senatorska 14 00-082 Warszawa

Raport. Skonsolidowany rachunek wydatków na turystykę w Polsce. Zamawiający: Ministerstwo Sportu i Turystyki ul. Senatorska 14 00-082 Warszawa Raport Skonsolidowany rachunek wydatków na turystykę w Polsce Zamawiający: Ministerstwo Sportu i Turystyki ul. Senatorska 14 00-082 Warszawa Wykonawca: EU-Consult Sp. z o.o. ul. Wały Piastowskie 1 80-855

Bardziej szczegółowo

Znaczenie rzetelności firmy w relacjach biznesowych. Małgorzata Wołczek Ekspert ds. Negocjacji i Windykacji

Znaczenie rzetelności firmy w relacjach biznesowych. Małgorzata Wołczek Ekspert ds. Negocjacji i Windykacji Znaczenie rzetelności firmy w relacjach biznesowych Małgorzata Wołczek Ekspert ds. Negocjacji i Windykacji Początki działalności bywają trudne Zanim powstała firma przyszły przedsiębiorca musiał: Mieć

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 2011 r.

Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 2011 r. Warszawa, 202.07.02 Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 20 r. Badaniem GUS zostało objętych 39 podmiotów prowadzących w 20 r. działalność faktoringową. W badanej zbiorowości było 20

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, zwany dalej

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Warszawa, 31 maja 2013 Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych w 2012 roku. 1) W 2012 r. procesem prywatyzacji

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc maj 2015. 12 czerwca 2015

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc maj 2015. 12 czerwca 2015 za miesiąc maj 2015 3 12 czerwca 2015 RAPORT MIESIĘCZNY ZA MAJ 2015 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008 Zarządu Giełdy

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, luty 2012 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Krajowy

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: 5 Forma studiów: Nazwa przedmiotu: stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 2010 r.

Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 2010 r. Warszawa, 011.07.01 Działalność faktoringowa przedsiębiorstw finansowych w 010 r. Badaniem GUS w 010 r. zostały objęte 44 podmioty prowadzące działalność faktoringową. W grupie tej było 5 wyspecjalizowanych

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie turystyki krajowej i zagranicznej turystyki wyjazdowej mieszkańców

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2009 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2009 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2009 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej REGON

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr ZSK/PZS1/PG/2014 klasy 2ZSK l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia

Bardziej szczegółowo

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o.

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Opis działalności Grupa Hoteli WAM Sp. z o.o. to sieć polskich hoteli działająca na terenie Polski, od lat budująca stabilną i przyjazną markę hoteli na rynku usług turystycznych.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2013 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2012 roku W badaniu uczestniczyło 125 przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o.

Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Powrót do wyników Grupa Hoteli WAM Sp. z o. o. Zatrudnieni e Na dzień 2 czerwca 2014 r. 400 pracowników (suma uwzględnia uczniów praktycznej nauki zawodu, osoby na urlopach macierzyńskich, rodzicielskich,

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z realizacji projektu Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.

Doświadczenia z realizacji projektu Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1. Doświadczenia z realizacji projektu Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.4 PO KL 22 października 2014 r. Bank Gospodarstwa Krajowego Utworzony w 1924

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr TŻ/PZS1/PG/2012 klasy 2TŻ1, 2TŻ2. l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ 1 W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM Stan na koniec 2011 r.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ 1 W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM Stan na koniec 2011 r. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2012 Kontakt: e mail: uspoz@stat.gov.pl tel.: 61 2798320; 61 2798325 http://www.stat.gov.pl/poznan PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc luty 2015. 13 marca 2015

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc luty 2015. 13 marca 2015 za miesiąc luty 2015 3 13 marca 2015 RAPORT MIESIĘCZNY ZA LUTY 2015 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008 Zarządu Giełdy

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

zmiana w stosunku do poprzedniego roku 2015* 6584 49,98 2014 4390 20,01 2013 3658 6,03 2012 3450 15,12 2011 2997-1,15 2010 3032 23,40 2009 2457-25,09

zmiana w stosunku do poprzedniego roku 2015* 6584 49,98 2014 4390 20,01 2013 3658 6,03 2012 3450 15,12 2011 2997-1,15 2010 3032 23,40 2009 2457-25,09 Inwestorzy zagraniczni w I połowie 2015 r. W I połowie 2015 r. zostało zarejestrowanych 3292 spółek z udziałem kapitału zagranicznego wśród nowo rejestrowo firm w KRS. Jeśli ta tendencja w drugiej połowie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce

Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce Sytuacja finansowa szpitali publicznych w Polsce edycja 2015 Objaśnienia województw wg kodu TERYT 2. 4. 6. 8. 10. 12. 14. 16. DOLNOŚLĄSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE LUBUSKIE ŁÓDZKIE MAŁOPOLSKIE MAZOWIECKIE

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Obsługa ruchu turystycznego. 2. KIERUNEK: Turystyka i Rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopień

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Obsługa ruchu turystycznego. 2. KIERUNEK: Turystyka i Rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopień KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Obsługa ruchu turystycznego 2. KIERUNEK: Turystyka i Rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW: I stopień 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/ii semestr 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 4 6.

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej. Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej. Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Program pilotażowy Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej Działanie 1.4 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 1991 powstanie od 2002 Członek FEBEA (Europejskiej Federacji Banków

Bardziej szczegółowo

Finanse samorządu w warunkach kryzysu

Finanse samorządu w warunkach kryzysu Finanse samorządu w warunkach kryzysu VII Samorządowe Forum Kapitału i Finansów Warszawa, 6-7 października 2009 r. Należności wymagalne jednostek samorządu terytorialnego podział według dłużników, w tys.

Bardziej szczegółowo

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAREK MIKA Polski Związek Funduszy Pożyczkowych Dane na 31.12 2011r. LICZBA POZIOM KAPITAŁU ROZKŁAD TERYTORIALNY Pierwszy fundusz pożyczkowy powstał w 1992 roku. Obecnie w Polsce

Bardziej szczegółowo

Obsługa Ruchu Turystycznego

Obsługa Ruchu Turystycznego Obsługa Ruchu Turystycznego Teoria i praktyka Podręcznik do nauki zawodu technik obsługi turystycznej Redaktor naukowy: Zygmunt Kruczek Wydanie IV zaktualizowane PROKSENIA Kraków 2014 Podręcznik dopuszczony

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań Badania wykonane przez Activ Group. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat nr 1.30.06(099) Aktywność turystyczna Polaków.

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2009 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc styczeń 2015. 13 lutego 2015

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc styczeń 2015. 13 lutego 2015 za miesiąc styczeń 2015 3 13 lutego 2015 RAPORT MIESIĘCZNY ZA STYCZEŃ 2015 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008 Zarządu

Bardziej szczegółowo

KLASTER TURYSTYKI MEDYCZNEJ I UZDROWISKOWEJ PRZYKŁADEM DZIAŁAŃ INTELIGENTNEJ SPECJALIZACJI

KLASTER TURYSTYKI MEDYCZNEJ I UZDROWISKOWEJ PRZYKŁADEM DZIAŁAŃ INTELIGENTNEJ SPECJALIZACJI KLASTER TURYSTYKI MEDYCZNEJ I UZDROWISKOWEJ PRZYKŁADEM DZIAŁAŃ INTELIGENTNEJ SPECJALIZACJI Kujawsko-Pomorska Organizacja Pracodawców Lewiatan KLASTRY JAKO CZYNNIK ROZWOJU REGIONU Współpraca Większa innowacyjność

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Materiał na konferencję prasową w dniu 3 września 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa według stanu w dniu

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji Projektu Systemowego pn. Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.

Podsumowanie realizacji Projektu Systemowego pn. Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1. Podsumowanie realizacji Projektu Systemowego pn. Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.4 POKL 18 listopada 2015 r. Informacje o projekcie (1) Pierwszy

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Materiał na konferencję prasową w 23.października 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Na stronie internetowej

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY Materiały na konferencję prasową w dniu 21 grudnia 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W III KWARTALE 2012 ROKU PODSTAWOWE WYNIKI BADANIA III kwartał

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 677 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 43 2011 MARIA KOLA-BEZKA Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc lipiec 2015. 11 sierpnia 2015

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc lipiec 2015. 11 sierpnia 2015 za miesiąc lipiec 2015 3 11 sierpnia 2015 RAPORT MIESIĘCZNY ZA LIPIEC 2015 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 795/2008 Zarządu

Bardziej szczegółowo

R U C H B U D O W L A N Y

R U C H B U D O W L A N Y , GŁÓWNY URZĄD NADZORU BUDOWLANEGO R U C H B U D O W L A N Y w 214 roku Warszawa, luty 215 r. 1. Wprowadzenie Badania ruchu budowlanego w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego są prowadzone już od 1995

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania organizacyjno prawne funkcjonowania gospodarki turystycznej

Uwarunkowania organizacyjno prawne funkcjonowania gospodarki turystycznej Dr Piotr Gryszel Uwarunkowania organizacyjno prawne funkcjonowania gospodarki turystycznej w Polsce W wielu krajach turystyka traktowana jest jako jeden ze stymulatorów rozwoju całej gospodarki. Rozwój

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Michał Kuszyk Wiceprezes Związku Pracodawców Polska Miedź Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Czym jest Związek Pracodawców? Samorządną ORGANIZACJĄ

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

Izby w mieszkaniach (w tys.) niezamieszkane. ogółem

Izby w mieszkaniach (w tys.) niezamieszkane. ogółem IV. ZASOBY MIESZKANIOWE 1. STAN I ROZWÓJ ZASOBÓW MIESZKANIOWYCH Mieszkanie, jako jednostka spisowa, jest to lokal składający się z jednej lub kilku izb, łącznie z pomieszczeniami pomocniczymi, wybudowany

Bardziej szczegółowo

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc czerwiec 2014

RAPORT MIESIĘCZNY. za miesiąc czerwiec 2014 RAPORT MIESIĘCZNY za miesiąc czerwiec 2014 14 lipca 2014 3 RAPORT MIESIĘCZNY ZA CZERWIEC 2014 Zarząd Spółki LOYD S.A. z siedzibą w Warszawie działając w oparciu o postanowienia Załącznika Nr 1 do Uchwały

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Materiał na konferencję prasową w dniu 25 października 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa 1 wg stanu w dniu 31 lipca oraz

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach ROLA BIUR PODRÓŻY W OBSŁUDZE RUCHU TURYSTYCZNEGO DOROTA NAMIROWSKA-SZNYCER Szkolenia poprzedzające staż Moduł

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 8.6.215 r. Notatka informacyjna Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w I kwartale 215 roku W pierwszych trzech miesiącach roku 215, w porównaniu do I kwartału

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

Przewodnik prowadzenia i rejestracji działalności gospodarczej na rynku Ukrainy Spis treści

Przewodnik prowadzenia i rejestracji działalności gospodarczej na rynku Ukrainy Spis treści Przewodnik prowadzenia i rejestracji działalności gospodarczej na rynku Ukrainy Spis treści 1. ZASADY ZAKŁADANIA, REJESTRACJI I PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ... 2 2. SYSTEM PODATKOWY... 6 3. WAŻNY

Bardziej szczegółowo

Rejestr organizatorów turystyki i pośredników turystycznych procedura uzyskania wpisu w świetle ustawy o usługach turystycznych

Rejestr organizatorów turystyki i pośredników turystycznych procedura uzyskania wpisu w świetle ustawy o usługach turystycznych Rejestr organizatorów turystyki i pośredników turystycznych procedura uzyskania wpisu w świetle ustawy o usługach turystycznych Lidia Winkler Departament Sportu i Turystyki Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

Raport Coface nt. upadłości firm w Polsce w I półroczu 2011 roku. Liczba bankructw w 2011 roku nie wzrasta.

Raport Coface nt. upadłości firm w Polsce w I półroczu 2011 roku. Liczba bankructw w 2011 roku nie wzrasta. INFORMACJA PRASOWA Warszawa 7 Raport Coface nt. firm w Polsce w I półroczu roku. Liczba bankructw w roku nie wzrasta. Początek roku wskazywał na nieznaczny spadek liczby, chociaż na optymistyczne wnioski,

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A.

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. II FORUM MAŁEJ ENERGETYKI WIATROWEJ WARSZAWA CENERG 13 marca 2012 r. Finansowanie OZE w BOŚ S.A. (1991-2011) Liczba [szt.]

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

ABC BIZNESU. Jak założyć agencję turystyczną

ABC BIZNESU. Jak założyć agencję turystyczną ABC BIZNESU Jak założyć agencję turystyczną ABC BIZNESU Jak założyć agencję turystyczną Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci agencji turystycznej / 4 2. Cele i zasoby osobiste / 4 2.1. Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sprawozdanie Zarządu z działalności OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością za okres od dnia 25 lipca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. I. Podstawowe informacje o Spółce

Bardziej szczegółowo

Polski rynek hotelowy w 2013 r. ciężka konkurencja na rynku

Polski rynek hotelowy w 2013 r. ciężka konkurencja na rynku Polski rynek hotelowy w 2013 r. ciężka konkurencja na rynku Rok 2012 rynek w rozkwicie Liczba hoteli w Polsce szybko rośnie z każdym rokiem. Według danych GUS w 2012 r. było w Polsce 2014 hoteli, wobec

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.)

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Główne wnioski: W 2014 r. wzrosła skala zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, szczególnie wysoki wzrost dotyczy podejmowania

Bardziej szczegółowo

Formy prowadzenia działalności gospodarczej 2015-11-06 10:53:00

Formy prowadzenia działalności gospodarczej 2015-11-06 10:53:00 Formy prowadzenia działalności gospodarczej 2015-11-06 10:53:00 2 Firmy zagraniczne chcące prowadzić działalność gospodarczą na terytorium Szwajcarii mają m.in. następujące możliwości : Założenie spółki

Bardziej szczegółowo

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego

Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego Rola banków w finansowaniu służby zdrowia na przykładzie Banku Gospodarstwa Krajowego VII Ogólnopolska Konferencja Banku Gospodarstwa Krajowego Przyszłość finansów samorządów terytorialnych dochody, inwestycje,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU Uwagi ogólne Od 2007 roku badanie popytu na pracę ma charakter reprezentacyjny

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Materiał na konferencję prasową w dniu 25 września 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa 1 wg stanu w dniu

Bardziej szczegółowo

Baza noclegowa w I kwartale 2012 roku 1

Baza noclegowa w I kwartale 2012 roku 1 Materiał na konferencję prasową w dniu 31 maja 212 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa w I kwartale 212 roku

Bardziej szczegółowo

1 Lekcja organizacyjna

1 Lekcja organizacyjna NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu ekonomika rolnictwa na podstawie programu nr TA/PZS1/PG/2012 klasa 2TA l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia Zakres podstawowy

Bardziej szczegółowo

WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 1998. Maciej Bałlowski

WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 1998. Maciej Bałlowski WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 1998 Maciej Bałlowski Spis treści WPROWADZENIE 11 I. PRYWATYZACJA JAKO ZJAWISKO EKONOMICZNE 17 1. Pojęcie i typologia prywatyzacji 17 1.1. Geneza prywatyzacji, doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP

Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP Ekonomia Menedżerska 2011, nr 10, s. 41 58 Joanna Duda * Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP 1. Wprowadzenie Istnieje bezpośredni związek między sukcesem ekonomicznym

Bardziej szczegółowo

Środki z Regionalnych Programów Operacyjnych 2014-2020 na szkolenia i usługi doradcze podmiotowe systemy finansowania

Środki z Regionalnych Programów Operacyjnych 2014-2020 na szkolenia i usługi doradcze podmiotowe systemy finansowania Środki z Regionalnych Programów Operacyjnych 2014-2020 na szkolenia i usługi doradcze podmiotowe systemy finansowania Małgorzata Lelińska, Warszawa, 12 maja 2015 r. www.konfederacjalewiatan.pl str. 1 Plan

Bardziej szczegółowo

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Powstanie pierwszej instytucji statystycznej w Polsce W Krakowie, w 1882 r. powstała pierwsza Komisja Statystyczna

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Internet w Polsce fakty i liczby. Violetta Szymanek Departament Społeczeństwa Informacyjnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Internet w Polsce fakty i liczby. Violetta Szymanek Departament Społeczeństwa Informacyjnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Internet w Polsce fakty i liczby Violetta Szymanek Departament Społeczeństwa Informacyjnego Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Internet w Polsce INFRASTRUKTURA ZASOBY KORZYSTANIE WPŁYW REZULTATY SZEROKOPASMOWY

Bardziej szczegółowo