WARSZTATY SPITSBERGEŃSKIE

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WARSZTATY SPITSBERGEŃSKIE"

Transkrypt

1 n v i e r s i t y o f W r o c l a w WARSZTATY SPITSBERGEŃSKIE U P o l a r E x p e d i t o i s n Tomasz OLICHWER, Robert TARKA ŹRÓDŁA SPITSBERGENU WROCŁAW

2 Źródła na Spitsbergenie Na Spitsbergenie występują 3 typy źródeł:. wody płytkiego krążenia związane z topnieniem warstwy permafrostu (temperatura wody bliska 0 o C) 2. źródła związane z krążeniem wody pod permafrostem. Wody podziemne zasilane są z ciepłych partii lodowca, gdzie nie występuje permafrost. Wody te wypływają jako wydajne źródła krasowe lub przy niewielkiej wydajności jako pingo. Większość tego typu źródeł ma temperaturę - 4 o C 3. źródła termalne związane z głęboki krążeniem wody. Temperatura wody w granicach 5 i więcej o C.

3 Trzy główne geologiczne jednostki Krystaliczne podłoże Metamorficzne i wulkaniczne wypiętrzone podczas orogenezy kaledońskiej ( mln lat temu) Pokrywa skał osadowych dewon piaskowce, zlepieńce, mułowce karbon, perm wapienie mezozoik, trzeciorzęd piaskowce, mułowce Osady nieskonsolidowane czwartorzędowe osady powstałe podczas ostatniego zlodowacenia lat temu (moreny, osady rzeczne, plażowe, piargi) trzeciorzęd-czwartorzęd działalność wulkaniczna (pozostałości jej znane dotąd z pł. Spitsbergenu) źródła termalne źródła krasowe źródła termokrasowe

4 Północny i środkowy Spitsbergen

5 2. Źródła Troll. Źródła Jotun i źródło Gygre Najdalej na północ położone źródła termalne na świecie (79,5N ) Źródła zostały udokumentowane pod koniec XIX wieku. Zanotowano temperaturę wody w źródłach Jotun 24,5 o C i w źródłach Troll 28,3 o C. Mineralizacja ich wynosi od 990 (Troll) do 2400 mg/dm 3 (Jotun)

6 3. Źródła Blomstrand Źródło krasowe Jakobs

7 4. Źródła w fiordzie Tempel Wypływy wody termalnej na dnie Tempelfjoru 5. Jeziorka termokrasowe na równinie Vardeborg i źródła mineralne w dolinie Kongress Longyerbyen

8 Rejon Hornsundu 6 Raudfjellet Baranówka 8 7 Panorama Orvin Baza PAN 9 Rasstupet

9 6. Źródła pod górą Raud Źródła odkryte w 973 przez ekspedycje Uniwersytetu Wrocławskiego kierowana przez S. Baranowskiego u podnóża Raudfjellet. Jest to strefa wypływów przy brzegu lodowca Torella. A. Źródła termalne o temperaturze na wypływie,9 o C i mineralizacji 230 mg/dm 3. B. Źródła o podwyższonej mineralizacji 600 mg/dm 3 i temperaturze wody 6,9 o C. B A

10 7. Źródło Orvin a Źródło termalne opisane w 944 roku przez Orvina. Wypływa u postawy góry Gnäl (Gnälberget) ze żwirowych osadów brzegowych. Temperatura wody 3 o C, mineralizacja 380 mg/dm 3.

11 8. Źródło Panorama w Zatoce Burger Źródła odkryte roku w vestre Burgerbukta przez załogę rejsu na jachcie Panorama i uczestników wrocławskiej wyprawy polarnej. Wypływ krasowy u podnóża pionowej ściany Grzbietu Sofie (Sofiekammen) Temperatura wody 2,2 o C, mineralizacja 40 mg/dm 3.

12 9. Źródła pod Rasstupet 6 wywierzysk krasowych wypływających pod ścianą Rasstupet Łączna wydajność ok.,5 m 3 /s. temperatura wody 2,7 o C, mineralizacja 470 mg/dm 3.

13 Sörkapp Björnbein Trollosen Olsok

14 8. Źródła na terasie Björnbein Źródła termalne wypływające na szerokiej podniesionej terasie morskiej. Temperatura wody 3,9 o C. Mineralizacja wody wynosi 350 mg/dm 3

15 9. Źródło Trollosen Największe źródło na Spitsbergenie o wydajności około 8 m 3 /s. Wypływa z jaskini o szerokości 4 m. Temperatura wody 3,4 o C, a mineralizacja 640 mg/dm 3

16 0. Źródło Olsok Strefa wypływu wody przy morenie bocznej lodowca Olsok (Olsokbreen). Wydajność l/s, temperatura wody 9,3 o C. Mineralizacja 4030 mg/dm 3 najwyższa w źródle na Spitsbergenie

17 Wiek źródeł wg Langangena źródła termalne nie są starsze niż 4-6,5 tys. lat wg Listøla wiele obecnych źródeł i pingo na Spitsbergenie początkowo powstawało poniżej poziomu morza, stąd mogą być one o wiele starsze, a ich wiek jest porównywalny z wiekiem wulkanizmu trzeciorzędowoczwartorzędowego.

18 Skład chemiczny wód źródlanych HCO 3 Cl SO 4 południowy Spitsbergen K Na Mg Ca Raud A Orvin (Hornsund) Björnbein (Sörkapp) Troll A Tw,9 o C PEW 372 ms/cm ph- 8,52 północny Spitsbergen Troll B Tw 3,0 o C PEW 665 ms/cm ph- 8,06 Jotun Tw 3,9 o C PEW 509 ms/cm ph- 8,42 Tw 25,6 o C ph- 6,83 Tw 9,4 o C ph- 6,78 Tw 23,0 o C ph- 6,67

19 Cl HCO 3 SO 4 Rasstupet (Hornsund) Panorama (Hornsund) K Na Mg Ca Trollosen (Sörkapp) Tw 2,7 o C PEW 774 ms/cm ph- 7,69 Olsok (Sörkapp) Tw 2,2 o C PEW 52 ms/cm ph- 6,76 Raud B Tw 3,4 o C PEW 350 ms/cm ph- 7,43 Tw 9,3 o C PEW 5450 ms/cm ph- 6,96 Tw 6,9 o C PEW 845 ms/cm ph- 7,63 Bratteg 5 K K2 Tw 2,5 o C PEW 45 ms/cm ph- 7,0 Tw 3,6 o C ph- 7,00 Tw 0,2 o C ph- 7,97

20 SO 4 00 SO 4 + Cl Ca + Mg HCO 3 Ca Cl 0 0 Mg Na Na + K Mg HCO 3 SO Ca 0 0 Cl 00

21 TDS [mg/dm 3 ] TDS [mg/dm 3 ] wody morskie wody morskie K2 Raud BK Burger Olsok Jotun Troll Troll A B Trollosen Rasstupet BjornbeinOrvin Raud A Troll Troll A B K Raud B Rasstupet Bjornbein Orvin K2 Raud A Burger Jotun Olsok Trollosen Bratteg 5 Bratteg Na/(Na+Ca) Cl/(Cl+HCO 3 )

22 Na/K Na/Si Na/Cl Br/Cl Rasstupet.6 K Bratteg 5.2 Rasstupet Bjornbein Troll B Troll A sea Trollosen Olsok Troll B woda morska Troll A Raud B Raud A Trollosen seaburger Olsok Orvin K2 Bratteg 5 Jotun woda morska K2 Burger Orvin Jotun Tw [ o C] sea K2 Trollosen Olsok Orvin Rasstupet K Burger Raud B Raud A Bjornbein woda morska Troll B Troll A Jotun K 0 Raud B Raud Bjornbein A Tw [ o C] Olsok Trollosen 00 0 K2 Rasstupet Burger Bratteg 5 K Orvin Raud Bjornbein A Raud B Troll B Jotun Troll A 0 Bratteg Tw [ o C] Tw [ o C]

23 Mg/Na SiO 2 [mg/dm 3 ] 00 Jotun Troll B Troll A 0 K Bjornbein Raud Orvin A Raud B Olsok Trollosen Burger K2 Rasstupet 0 0. Bratteg TDS [mg/dm 3 ] K2 Bratteg 5 Burger Raud B 0. K Rasstupet Raud Orvin A Bjornbein Troll B Troll A Trollosen Olsok Jotun TDS [mg/dm 3 ]

24 Ca [mg/dm 3 ] Cl [mg/dm 3 ] K [mg/dm 3 ] Mg [mg/dm 3 ] 00 Jotun Olsok 00 0 Trollosen Troll B Troll A Raud Olsok B Troll A Troll Jotun B Bjornbein Rasstupet K Raud Orvin B Raud A 0 Orvin Rasstupet K Trollosen Raud ABjornbein Bratteg 5 Burger Burger K2 0. K Na [mg/dm 3 ] Bratteg Ca [mg/dm 3 ] Olsok 00 0 K2 Bratteg 5 Burger Raud B K Bjornbein Orvin Raud ARasstupet Olsok Troll Troll AB Jotun Trollosen Bratteg 5 Rasstupet Orvin Raud ABjornbein Raud B K Burger K2 Jotun Trollosen Troll B Troll A Na [mg/dm 3 ] Ca [mg/dm 3 ]

25 Geotermometry Obliczona temperatura wody ( o C) na podstawie wybranych geotermometrów Punkt Na/K Na-K-Ca Na-K-Ca b=/3 b=4/3 Raud A Orvin Sork C Olsok Troll A Troll B Jotun

26 X X X X X X Temperatura [ o C] Raud A Olsok Temperatura [ o C] Orvin Temperatura [ o C] Troll A Temperatura [ o C] X(entalpia) X(kwarc) X(Na/K) Bjornbein Temperatura [ o C] Jotun Temperatura [ o C]

27 Zmiany cech fizycznych i chemicznych wody w źródłach Temperatury ph

28 HCO3 Cl SO4 Ca Mg Na+K PEW SiO HCO3 Cl SO4 Ca Mg Na+K PEW SiO HCO3 Cl SO4 Ca Mg Na+K PEW SiO HCO3 Cl SO4 Ca Mg Na+K PEW SiO Raud A Orvin Olsok Bjornbenin HCO3 Cl SO4 Ca Mg Na+K PEW SiO Trollosen HCO3 Cl SO4 Ca Mg Na+K PEW SiO Raud B

29 Podsumowanie. Źródła termalne na Spitsbergenie występują na strefach uskokowych powstałych w czasie trzeciorzędowych ruchów, mających jednak wcześniejsze założenia. Strefy te są miejscami głębokiego krążenia wody. 2. Skład chemiczny wód termalnych na północnym Spitsbergenie pochodzi od kopalnej wody morskiej, który następnie modyfikowany jest przez interakcje pomiędzy woda a skałą oraz przez rozcieńczanie wodami opadowymi i z topnienia permafrostu oraz wodą morską. 3. Wody termalne na południowym Spitsbergenie charakteryzują się niższą mineralizacją. Są to współczesne wody uczestniczące w głębokim krążeniu, których skład chemiczny jest następnie modyfikowany przez rozcieńczanie wodami opadowymi i z topnienia permafrostu oraz w niewielkim stopniu wodą morską. 4. Udział wód płytkiego krążenia w wodach źródlanych wynosi od 60-90% na północy do ponad 90% w wodach na południu Spitsbergenu.

30 5. Na podstawie geotermometrów można przyjąć, że źródła termalne są zasilane przez gorące wody o temperaturze od 20 do 90 o C. Przyjmując stopień geotermiczny 0,079 o C/m odpowiada to głębokości,5-2,4 km. 6. Źródła termalne wykazują dużą stałość temperatury, zarówno w czasie roku jak i w wieloleciu 7. Największe czasowe zmiany w składzie chemiczny wody zaobserwowano w źródle Orvina (następuje wzrost koncentracji poszczególnych jonów oraz temperatury wody), oraz źródłach Björnbein (obniżenie temperatury jako wynik zmniejszenia dopływu wód termalnych).

31 Dziękujemy za uwagę

Pochodzenie wód podziemnych

Pochodzenie wód podziemnych Wody podziemne Woda podziemna - to woda zmagazynowana w wolnych przestrzeniach skał zalegających poniżej powierzchni Ziemi. Stanowią jeden z bardzo istotnych elementów obiegu wody w przyrodzie. Pochodzenie

Bardziej szczegółowo

Lądek Zdrój jako. uzdrowisko

Lądek Zdrój jako. uzdrowisko Lądek Zdrój jako uzdrowisko Położenie miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Lądek-Zdrój. Położone w Sudetach Wschodnich, w dolinie rzeki Białej Lądeckiej. Według

Bardziej szczegółowo

Materiały miejscowe i technologie proekologiczne w budowie dróg

Materiały miejscowe i technologie proekologiczne w budowie dróg Naukowo techniczna konferencja szkoleniowa Materiały miejscowe i technologie proekologiczne w budowie dróg Łukta, 17 19 września 2008 Zasoby materiałów w miejscowych do budowy dróg na terenie Warmii i

Bardziej szczegółowo

ROLA WODY W ZRÓWNOWAŻONYM ZAGOSPODAROWANIU MIASTA KRAKOWA - PROPOZYCJE KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ

ROLA WODY W ZRÓWNOWAŻONYM ZAGOSPODAROWANIU MIASTA KRAKOWA - PROPOZYCJE KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ ROLA WODY W ZRÓWNOWAŻONYM ZAGOSPODAROWANIU MIASTA KRAKOWA - PROPOZYCJE KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ Mariusz CZOP Katedra Hydrogeologii i Geologii Inżynierskiej WODA W MIASTACH WODY PODZIEMNE występują poniżej

Bardziej szczegółowo

Obieg materii w skali zlewni rzecznej

Obieg materii w skali zlewni rzecznej WODY PODZIEMNE Wody podziemne stanowią nie tylko formę retencji wody w zlewni, ale równocześnie uczestniczą w procesach przemieszczania rozpuszczonej materii w zlewni. W ramach ZMŚP na Stacjach Bazowych

Bardziej szczegółowo

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA UNIEJÓW 2008 Energia geotermalna odnawialne źródło energii wykorzystujące ciepło energii z wnętrza Ziemi wędruje do powierzchni ziemi

Bardziej szczegółowo

Teoria tektoniki płyt litosfery

Teoria tektoniki płyt litosfery Teoria tektoniki płyt litosfery Pytania i odpowiedzi 1. Podaj przyczynę przemieszczania się płyt litosferycznych Przyczyną przemieszczania się płyt litosfery jest najprawdopodobniej ruch materii (prądy

Bardziej szczegółowo

Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim

Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim Geotermia we Francji i perspektywy w Województwie Świętokrzyskim na podstawie materiałów misji branżowej Świętokrzysko-Podkarpackiego Klastra Energetycznego i opracowania PIG Oddział Kielce Stefan Dunin-Wąsowicz

Bardziej szczegółowo

Zarys historyczny tworzenia się gruntów na Warmii i Mazurach

Zarys historyczny tworzenia się gruntów na Warmii i Mazurach Zarys historyczny tworzenia się gruntów na Warmii i Mazurach Opracowali: Agata Misztal Jerzy Pepol ZLODOWACENIA W POLSCE Osady czwartorzędowe na Warmii i Mazurach osiągają najwyższe wartości miąższości

Bardziej szczegółowo

OCENA WARUNKÓW GRUNTOWO WODNYCH DLA PROJEKTOWANEJ KANALIZACJI W PRĄDNIKU KORZKIEWSKIM GMINA WIELKA WIEŚ POWIAT KRAKÓW

OCENA WARUNKÓW GRUNTOWO WODNYCH DLA PROJEKTOWANEJ KANALIZACJI W PRĄDNIKU KORZKIEWSKIM GMINA WIELKA WIEŚ POWIAT KRAKÓW OCENA WARUNKÓW GRUNTOWO WODNYCH DLA PROJEKTOWANEJ KANALIZACJI W PRĄDNIKU KORZKIEWSKIM GMINA WIELKA WIEŚ POWIAT KRAKÓW OPRACOWAŁ: mgr Kazimierz Milanowski inż. Przemysław Milanowski Kraków grudzień 2010

Bardziej szczegółowo

WYNIKI POMIARÓW JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W ROKU 2007

WYNIKI POMIARÓW JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W ROKU 2007 WYNIKI POMIARÓW JAKOŚCI WÓD PODZIEMNYCH W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W ROKU 2007 Spis treści: 1. Wstęp 2. Sieć punktów monitoringu 3. Zakres badań 4. Klasyfikacja wyników badań 5. Podsumowanie Spis tabel:

Bardziej szczegółowo

W trosce o dostarczenie dobrej jakości wody dla ludności Mazowsza

W trosce o dostarczenie dobrej jakości wody dla ludności Mazowsza W trosce o dostarczenie dobrej jakości wody dla ludności Mazowsza Małgorzata Woźnicka Warszawa, 12 kwietnia 2011 r. fot. E. Przytuła Państwowa służba hydrogeologiczna wykonuje zadania państwa na potrzeby

Bardziej szczegółowo

Klasa maksymalnie 27 punktów. Botnicka, Śródziemne, Czad, Tygrys, Fundy, Tamiza, Bałtyckie, Tanganika. Rzeka Zatoka Jezioro Morze

Klasa maksymalnie 27 punktów. Botnicka, Śródziemne, Czad, Tygrys, Fundy, Tamiza, Bałtyckie, Tanganika. Rzeka Zatoka Jezioro Morze grupa a Wody Ziemi...................................... Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 14 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową......... odpowiedź.

Bardziej szczegółowo

Załącznik 3.1.2.a Test C.1 Ogólna ocena stanu chemicznego JCWPd wg danych z 2012 r. w podziale na 161 JCWPd

Załącznik 3.1.2.a Test C.1 Ogólna ocena stanu chemicznego JCWPd wg danych z 2012 r. w podziale na 161 JCWPd Załącznik 3.1.2.a Test C.1 Ogólna ocena JCWPd wg w podziale na 161 JCWPd Monitoring oraz ocena jednolitych części wód podziemnych w dorzeczach w latach 2012 2014 Nr JCWPd wziętych do JCWPd wg, w których

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Gminie Olsztyn

Geotermia w Gminie Olsztyn Geotermia w Gminie Olsztyn Tomasz Kucharski Wójt Gminy Olsztyn Europejski Kongres Gospodarczy Katowice, 18 maja 2011 r. Gmina Olsztyn Gmina Olsztyn położona jest niespełna 10 km od Częstochowy. Zajmuje

Bardziej szczegółowo

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2010

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2010 Na rozwiązanie zadań przeznacza się 90 minut. Uważnie czytaj polecenia, pisz czytelnie. Powodzenia! KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2010 Zadanie 1. (0 1) Podane skale uporządkuj od największej

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 1.1 Dane ogólne. 1.2 Cel projektowanych prac. 1.3 Zapotrzebowanie na wodę, wymagania odnośnie jej jakości, przeznaczenie wody

1. Wstęp. 1.1 Dane ogólne. 1.2 Cel projektowanych prac. 1.3 Zapotrzebowanie na wodę, wymagania odnośnie jej jakości, przeznaczenie wody 1 1. Wstęp 1.1 Dane ogólne Zleceniodawcą opracowania projektu prac geologicznych jest Urząd Gminy w Rytrze, z/s 33-343 Rytro 265. 1.2 Cel projektowanych prac Celem projektowanych prac jest poszukiwanie,

Bardziej szczegółowo

ul. 28 Czerwca 1956 r., 398, Poznań tel. (61) , fax (061) ,

ul. 28 Czerwca 1956 r., 398, Poznań tel. (61) , fax (061) , Poznań, dn. 22 lipca 2013r. Charakterystyka wydajności cieplnej gruntu dla inwestycji w Szarocinie k. Kamiennej Góry na podstawie danych literaturowych oraz wykonanych robót geologicznych. Wykonawca: MDW

Bardziej szczegółowo

K A T A L O G P R O D U K T Ó W 2013

K A T A L O G P R O D U K T Ó W 2013 KATALOG PRODUKTÓW 2013 Jest w Polsce takie miejsce, które wszystkich zachwyca z bujną przyrodą, przepięknymi widokami. Powietrze i woda są tu tak krystaliczne, jak nigdzie indziej. To Pieniny jedne z najczystszych

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 FORMUŁA DO 2014 ( STARA MATURA ) GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ MGE-P1 MAJ 2015 Uwaga: Akceptowane są wszystkie odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Saksonii. 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii

Geotermia w Saksonii. 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii Geotermia w Saksonii 1. Krótki zarys na temat energii geotermalnej w Saksonii Zasoby geotermalne nabierają coraz większego znaczenia pośród energii odnawialnych. Posiadają one również w Saksonii, przy

Bardziej szczegółowo

Foto. Tomasz Kowalewski. Gdańsk, 5 marca 2014 r.

Foto. Tomasz Kowalewski. Gdańsk, 5 marca 2014 r. Foto. Tomasz Kowalewski Gdańsk, 5 marca 2014 r. PLAN PREZENTACJI 1. Informacje wstępne 2. Metody i etapy prac badawczych prowadzonych w rejonie wiercenia a) zapoznanie się z procesami technologicznymi

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. MAKROSKOPOWE OZNACZANIE MINERAŁÓW I SKAŁ

ROZDZIAŁ 1. MAKROSKOPOWE OZNACZANIE MINERAŁÓW I SKAŁ SPIS TREŚCI Wprowadzenie...9 ROZDZIAŁ 1. MAKROSKOPOWE OZNACZANIE MINERAŁÓW I SKAŁ...11 1.1. Wiadomości wstępne...11 1.2. Systematyka minerałów...13 1.3. Kryształy i układy krystalograficzne...17 1.4. Morfologia

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016)

ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) ROZKŁAD MATERIAŁU Z GEOGRAFII W KLASACH II i III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO POZIOM ROZSZERZONY (2014-2016) Malarz R., Więckowski M., Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era, Warszawa 2012 (numer dopuszczenia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Na ocenę bardzo dobrą uczeń powinien opanować następujące zagadnienia z działów: 1. Podstawy geografii 1.1. Czym

Bardziej szczegółowo

W latach miejscowość była siedzibą gminy Tatrzańskiej.

W latach miejscowość była siedzibą gminy Tatrzańskiej. Zakopane miasto i gmina w województwie małopolskim, siedziba powiatu tatrzańskiego. Według danych z 31 grudnia 2009 r. miasto miało 26 737 mieszkańców i było drugim co do wielkości po Nowym Targu miastem

Bardziej szczegółowo

geologiczną podłoża pod trzeciorzędowego (poniżej 300-350m), niewielkie wydajności, niekorzystną jakość wody (zasolenie i barwa) prowadzenie prac

geologiczną podłoża pod trzeciorzędowego (poniżej 300-350m), niewielkie wydajności, niekorzystną jakość wody (zasolenie i barwa) prowadzenie prac Streszczenie wykładu na temat prawdopodobnych skutków budowy odkrywkowej kopalni węgla brunatnego na wody podziemne w rejonie m. Poznań, Mosina, Czempiń, Gostyń, Krzywiń, Krobia, Miejska Górka, Topólka-Oczkowice,

Bardziej szczegółowo

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu...

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Wojewódzki Konkurs Geograficzny Etap szkolny 2006/2007 Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Życzymy powodzenia!

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

2 SEMINARIUM RADY NAUKOWEJ CENTRUM MODELOWANIA PROCESÓW HYDROLOGICZNYCH. Mapa wrażliwości wód podziemnych na zanieczyszczenie

2 SEMINARIUM RADY NAUKOWEJ CENTRUM MODELOWANIA PROCESÓW HYDROLOGICZNYCH. Mapa wrażliwości wód podziemnych na zanieczyszczenie 2 SEMINARIUM RADY NAUKOWEJ CENTRUM MODELOWANIA PROCESÓW HYDROLOGICZNYCH Mapa wrażliwości wód podziemnych na zanieczyszczenie Wrocław, marzec 2006 W ramach współpracy Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Test z geologii. 4) Jaka panuje stała temperatura w naszym klimacie na głębokości 26 m? a) 5 0 C b) 15 0 C c) 8 0 C d) 12 0 C

Test z geologii. 4) Jaka panuje stała temperatura w naszym klimacie na głębokości 26 m? a) 5 0 C b) 15 0 C c) 8 0 C d) 12 0 C Test z geologii 1) Promień równikowy Ziemi wynosi: a) 637,8 km b) 6378,4 km c) 36561,31 km d) 3656,1 km 2) Największą gęstość posiada: a) Atmosfera b) Litosfera c) Mezosfera d) Barysfera 3) Na Śląsku stopień

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

Co to jest ustrój rzeczny?

Co to jest ustrój rzeczny? Co to jest ustrój rzeczny? Ustrój (reżim) rzeczny jest to ustalany na podstawie wieloletnich obserwacji rytm wahań przepływów rzeki oraz stanów wody, związany z rodzajem zasilania i zlodzeniem. Każda rzeka

Bardziej szczegółowo

Procesy krasowe czyli jak powstały jaskinie

Procesy krasowe czyli jak powstały jaskinie Procesy krasowe czyli jak powstały jaskinie y s e c Pro e w o s kra czyli y ł a t s w o p k ja e i n i k s ja Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 12/14 za okres 21.02.2014 27.02.2014

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 12/14 za okres 21.02.2014 27.02.2014 nr 12/14 za okres 21.2.214 27.2.214 O P I S P O G O D Y Na początku opisywanego okresu Polska południowa znajdowała się na skraju niżu znad Atlantyku, w strefie falującego frontu atmosferycznego. W jego

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2015/16 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

Projekt Unii Europejskiej TransGeoTherm

Projekt Unii Europejskiej TransGeoTherm Projekt Unii Europejskiej TransGeoTherm Energia geotermalna dla transgranicznego rozwoju regionu Nysy. Projekt pilotażowy Midterm-Meeting w dniu 24.09.2013 w Görlitz Geotermia w Saksonii Dipl. Geoökol.

Bardziej szczegółowo

Andrzej Gonet*, Aleksandra Lewkiewicz-Ma³ysa*, Jan Macuda* ANALIZA MO LIWOŒCI ZAGOSPODAROWANIA WÓD MINERALNYCH REJONU KROSNA**

Andrzej Gonet*, Aleksandra Lewkiewicz-Ma³ysa*, Jan Macuda* ANALIZA MO LIWOŒCI ZAGOSPODAROWANIA WÓD MINERALNYCH REJONU KROSNA** WIERTNICTWO NAFTA GAZ TOM 22/1 2005 Andrzej Gonet*, Aleksandra Lewkiewicz-Ma³ysa*, Jan Macuda* ANALIZA MO LIWOŒCI ZAGOSPODAROWANIA WÓD MINERALNYCH REJONU KROSNA** 1. WSTÊP Na obszarze Polski wody mineralne

Bardziej szczegółowo

Kurs Przodownika Turystyki Górskiej edycja 2012

Kurs Przodownika Turystyki Górskiej edycja 2012 KTG OM PTTK w Warszawie SKPTG koło nr 23 przy OM PTTK w Warszawie Kurs Przodownika Turystyki Górskiej edycja 2012 Test sprawdzający cz. 1 Autor: Rafał Kwatek Spis treści Góry Świata i Europy... 2 Geologia

Bardziej szczegółowo

Załącznik 16. Ogólna ocena stanu chemicznego JCWPd wynik testu 1

Załącznik 16. Ogólna ocena stanu chemicznego JCWPd wynik testu 1 Monitoring oraz ocena stanu jednolitych części wód podziemnych w dorzeczach w latach 2009 2011 Załącznik 16. Ogólna ocena wynik SOH IV stanu jednostek wydzielonych V [km 2 ] 1 1 diagnostyczny 2694 I/1090/1

Bardziej szczegółowo

Głębokość. Klasa jakości ww. strop

Głębokość. Klasa jakości ww. strop Załącznik 11. Typy hydrochemiczne wód podziemnych w punktach pomiarowych opróbowanych w 2010 r. w ramach monitoringu stanu chemicznego, do oceny stanu chemicznego JCWPd 1 diagnostyczny 2694 I/1090/1 PL02G001_001

Bardziej szczegółowo

Obieg węgla w Morzu Bałtyckim

Obieg węgla w Morzu Bałtyckim Obieg węgla w Morzu Bałtyckim Karol Kuliński Zakład Chemii i Biochemii Morza Promotor: Prof. dr hab. inż. Janusz Pempkowiak Finansowanie: Działalność statutowa IOPAN, Temat II.2 Grant promotorski MNiSW

Bardziej szczegółowo

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH Oceany światowe: Ocean Arktyczny Ocean Indyjski Ocean Atlantycki Ocean Spokojny Ocean Arktyczny Ocean Arktyczny jest bardzo ściśle monitorować na skutki zmian klimatycznych.

Bardziej szczegółowo

2. Lokalizacja obiektu i charakterystyka jego części podziemnej

2. Lokalizacja obiektu i charakterystyka jego części podziemnej 1. Wprowadzenie. Dane wyjściowe Na czas wykonania wykopów budowlanych pod projektowany obiekt krytego basenu w Oławie zachodzi konieczność okresowego obniżenia zwierciadła wód gruntowych. na obszarze projektowanego

Bardziej szczegółowo

geografia Pierwszy próbny egzamin w trzeciej klasie gimnazjum część matematyczno-przyrodnicza Przedmioty przyrodnicze Karty pracy

geografia Pierwszy próbny egzamin w trzeciej klasie gimnazjum część matematyczno-przyrodnicza Przedmioty przyrodnicze Karty pracy geografia Pierwszy próbny egzamin w trzeciej klasie gimnazjum część matematyczno-przyrodnicza Przedmioty przyrodnicze Karty pracy Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2013

Bardziej szczegółowo

Zalety uprawy truskawki na perlicie Paweł Nicia Katedra Gleboznawstwa i Ochrony Gleb Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie

Zalety uprawy truskawki na perlicie Paweł Nicia Katedra Gleboznawstwa i Ochrony Gleb Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie Zalety uprawy truskawki na perlicie Paweł Nicia Katedra Gleboznawstwa i Ochrony Gleb Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie Opracowano na podstawie: - wyników doświadczeń polowych prowadzonych

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE. PROJEKTY I INSTALACJE EKSPLOATOWANE

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE. PROJEKTY I INSTALACJE EKSPLOATOWANE INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ POLSKIEJ AKADEMII NAUK Zakład Odnawialnych Źródeł Energii i Badań Środowiskowych 31-261 Kraków ul. Wybickiego 7 WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W

Bardziej szczegółowo

1.2. Dokumenty i materiały wykorzystane w opracowaniu

1.2. Dokumenty i materiały wykorzystane w opracowaniu SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE... 3 1.1. Przedmiot opracowania... 3 1.. Dokumenty i materiały wykorzystane w opracowaniu... 3. Budowa geologiczna podłoża gruntowego... 4.1. Litologia i stratygraia... 4..

Bardziej szczegółowo

Wizytacja stacji hydrogeologicznych sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych 22-24 kwietnia 2015 r.

Wizytacja stacji hydrogeologicznych sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych 22-24 kwietnia 2015 r. Program Infrastruktura Monitoringu Wód Podziemnych ul. Rakowiecka 4, 00-975 Warszawa tel. 22 45 92 441, fax. 22 45 92 441 Sieć obserwacyjno-badawcza wód podziemnych na obszarze działania Oddziału Świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Co to jezioro? Powstawanie jezior zależy od: - procesów rzeźbiących powierzchnię Ziemi - warunków klimatycznych - rodzaju skał

Co to jezioro? Powstawanie jezior zależy od: - procesów rzeźbiących powierzchnię Ziemi - warunków klimatycznych - rodzaju skał Jeziora Co to jezioro? Jeziora- to naturalne zagłębienie terenu wypełnione wodą, które nie mają bezpośredniego połączenia z morzem. Różnią się one miedzy innymi genezą misy jeziornej. Powstawanie jezior

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 9 maja 2013 r.

Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU. z dnia 9 maja 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 16 maja 2013 r. Poz. 1156 ROZPORZĄDZENIE NR 3/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU z dnia 9 maja 2013 r. w sprawie ustanowienia

Bardziej szczegółowo

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r.

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. Warszawa, dn.24.07.2015 Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. wg stanu na godz. 14:00 dnia 24.07.2015 r. 1. Prognoza pogody dla Polski na

Bardziej szczegółowo

Ryc.1 Zasoby wodne hydrosfery 1

Ryc.1 Zasoby wodne hydrosfery 1 Ryc.1 Zasoby wodne hydrosfery 1 Ryc.2 Cykl hydrologiczny. Źródło: USGS (INTERNET) 1 Makowska D.: Ziemia, WSiP, Warszawa 1998 1 Ryc.3 Granice oceanów 2 Ryc.4. Rozkład temp. Wraz z głębokością 3 ryc.5. Sole

Bardziej szczegółowo

a) Wypiętrzenie się Andów i Kordylierów. b) Rozwój psylofitów na lądach.

a) Wypiętrzenie się Andów i Kordylierów. b) Rozwój psylofitów na lądach. Materiały szkoleniowe Dzieje i budowa Ziemi 1. Uporządkuj chronologicznie podane wydarzenia w dziejach Ziemi. I II a) Sfałdowanie Sudetów i Uralu. a) Wypiętrzenie się Andów i Kordylierów. b) Rozwój psylofitów

Bardziej szczegółowo

2012 w Europie - temperatura wg E-OBS (1)

2012 w Europie - temperatura wg E-OBS (1) 2012 w Europie - temperatura wg E-OBS (1) Dziś sprawdzimy, jaki był pod względem temperatury rok 2012 w całej Europie, nie tylko w jej środkowej części. Dane pochodzą z bazy E-OBS, o której szerzej pisałem

Bardziej szczegółowo

D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C H N I C Z N A )

D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C H N I C Z N A ) www.geodesign.pl geodesign@geodesign.pl 87-100 Toruń, ul. Rolnicza 8/13 GSM: 515170150 NIP: 764 208 46 11 REGON: 572 080 763 D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C

Bardziej szczegółowo

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1

Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Wymagania edukacyjne z geografii dla uczniów klasy I I semestr podręcznik Planeta Nowa 1 Na ocenę dostateczną uczeń powinien opanować następujące zagadnienia z działów: 1. Podstawy geografii 1.1. Czym

Bardziej szczegółowo

Ocena stanu dynamiki i jakości wód podziemnych na terenie Gdańska i Sopotu

Ocena stanu dynamiki i jakości wód podziemnych na terenie Gdańska i Sopotu Ocena stanu dynamiki i jakości wód podziemnych na terenie Gdańska i Sopotu Cel i zakres prac Na zlecenie Gdaoskiej Infrastruktury Wodociągowo-Kanalizacyjnej Sp. z o.o. (GIWK) Paostwowy Instytut Geologiczny

Bardziej szczegółowo

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r.

Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince. Gdańsk, 14 maja 2014 r. Przegląd ekologiczny zamkniętego składowiska fosfogipsów w Wiślince Gdańsk, 14 maja 2014 r. Plan prezentacji - Podstawy prawno-proceduralne - Zakres problemowy przeglądu ekologicznego - Analiza istotnych

Bardziej szczegółowo

Rzeźba na mapach. m n.p.m

Rzeźba na mapach. m n.p.m Rzeźba na mapach Rzeźbę terenu przedstawia się obecnie najczęściej za pomocą poziomic. Poziomice (izohipsy) są to linie na mapie łączące punkty o jednakowej wysokości. Mapa poziomicowa (hipsometryczna)

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

Ocena hydromorfologiczna cieków w praktyce

Ocena hydromorfologiczna cieków w praktyce Ocena hydromorfologiczna cieków w praktyce dr Adam Hamerla Główny Instytut Górnictwa tel.: 32 259 22 92 email: ahamerla@gig.eu Patronat honorowy: Sfinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Znaczenie modelowania w ocenie jakości powietrza. EKOMETRIA Sp. z o.o.

Znaczenie modelowania w ocenie jakości powietrza. EKOMETRIA Sp. z o.o. Znaczenie modelowania w ocenie jakości powietrza EKOMETRIA Sp. z o.o. Metody oceny wstępnej i bieżą żącej Pomiary (automatyczne, manualne, wskaźnikowe) Modelowanie Obiektywne szacowanie emisji Modelowanie

Bardziej szczegółowo

W kręgu naszych zainteresowań jest:

W kręgu naszych zainteresowań jest: DOLNE ŹRÓDŁA CIEPŁA W kręgu naszych zainteresowań jest: pozyskiwanie ciepła z gruntu, pozyskiwanie ciepła z powietrza zewnętrznego, pozyskiwanie ciepła z wód podziemnych, pozyskiwanie ciepła z wód powierzchniowych.

Bardziej szczegółowo

WODY PODZIEMNE SZANSA DLA WARSZAWY

WODY PODZIEMNE SZANSA DLA WARSZAWY WODY PODZIEMNE SZANSA DLA WARSZAWY dr ZBIGNIEW NOWICKI Państwowy Instytut Geologiczny, ul. Rakowiecka 4, 00-975 Warszawa e-mail: zbigniew.nowicki@pgi.gov.pl Warszawa, od swojego powstania, wykorzystywała

Bardziej szczegółowo

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Irena Otop IMGW-PIB Warszawa, 24.02.2016 r. Seminarium PK GWP PLAN PREZENTACJI 1. Wprowadzenia: definicja suszy i fazy rozwoju suszy 2. Czynniki cyrkulacyjne

Bardziej szczegółowo

Prognoza meteorologiczna na okres i ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji hydrologicznej. na okres

Prognoza meteorologiczna na okres i ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji hydrologicznej. na okres Warszawa, dn. 1.08.2016 Prognoza meteorologiczna na okres 1 3.08.2016 i ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji hydrologicznej na okres 1 4.08.2016 wg stanu na godz. 06:00 dnia 1.08.2016 r. KRÓTKOTERMINOWA

Bardziej szczegółowo

w Kielcach, 2005 w Kielcach, 2005 Kras gipsowy a chemizm wód rezerwatu,,skorocice

w Kielcach, 2005 w Kielcach, 2005 Kras gipsowy a chemizm wód rezerwatu,,skorocice Zeszyty Studenckiego Ruchu Materiały 14 Sesji Studenckich Naukowego Akademii Kół Naukowych Akademii Świętokrzyskiej Świętokrzyskiej im. Jana Kochanowskiego im. Jana Kochanowskiego w Kielcach, 2005 w Kielcach,

Bardziej szczegółowo

HISTORIA DZIAŁALNOŚCI UZDROWISKA NAŁĘCZÓW

HISTORIA DZIAŁALNOŚCI UZDROWISKA NAŁĘCZÓW Kamil Dybkowski 1, Jan Zawiślak 1 WODY ŻELAZISTE I ZWYKŁE NA TERENIE UZDROWISKA NAŁĘCZÓW Streszczenie. Artykuł przedstawia ogólną charakterystykę wód żelazistych i zwykłych występujących na terenie Uzdrowiska

Bardziej szczegółowo

BUDOWA GEOLOGICZNA POLSKI NA TLE BUDOWY GEOLOGICZNEJ EUROPY I. BUDOWA GEOLOGICZNA EUROPY

BUDOWA GEOLOGICZNA POLSKI NA TLE BUDOWY GEOLOGICZNEJ EUROPY I. BUDOWA GEOLOGICZNA EUROPY BUDOWA GEOLOGICZNA POLSKI NA TLE BUDOWY GEOLOGICZNEJ EUROPY I. Budowa geologiczna Europy II. Charakterystyka jednostek tektonicznych Polski III. Surowce mineralne Polski I. BUDOWA GEOLOGICZNA EUROPY Źródło:

Bardziej szczegółowo

Stan odżywienia drzewostanów na obszarze Sudetów i Beskidu Zachodniego

Stan odżywienia drzewostanów na obszarze Sudetów i Beskidu Zachodniego Stan odżywienia drzewostanów na obszarze Sudetów i Beskidu Zachodniego Józef Wójcik Samodzielna Pracownia Chemii Środowiska Leśnego Instytut Badawczy Leśnictwa Seminarium, Ustroń Jaszowiec, 27-28 lutego

Bardziej szczegółowo

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi?

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? Bezpieczeństwo energetyczne regionu potrzeby, wyzwania, problemy Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? dr inż. Michał POMORSKI Wrocław, dn. 18.02.2013 r. Plan wystąpienia 1. Wprowadzenie 2. Geotermia głęboka

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA. Temat: Kanalizacja sanitarna we wsiach Godzikowice, Ścinawa Polska, Ścinawa (gm. Oława)

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA. Temat: Kanalizacja sanitarna we wsiach Godzikowice, Ścinawa Polska, Ścinawa (gm. Oława) G E O L badania geologiczne ul. Świeża 7a; 54-060 Wrocław NIP 894-172-74-83 tel./fax. (071) 351 38 83; tel. kom. (0601) 55 68 90 DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA PODŁOŻA GRUNTOWEGO Temat: Kanalizacja sanitarna

Bardziej szczegółowo

Minerały. Autorstwo: Jackowiak Maciej Kamiński Kamil Wróblewska Natalia

Minerały. Autorstwo: Jackowiak Maciej Kamiński Kamil Wróblewska Natalia Minerały Autorstwo: Jackowiak Maciej Kamiński Kamil Wróblewska Natalia Klasyfikacja minerałów ze względu na skałę macierzystą Minerały skał magmowych Minerały skał osadowych Minerały skał metamorficznych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z geografii (kl. I,II), specjalizacji geograficznej (kl. II,III).

Wymagania edukacyjne z geografii (kl. I,II), specjalizacji geograficznej (kl. II,III). Wymagania edukacyjne z geografii (kl. I,II), specjalizacji geograficznej (kl. II,III). I. Wiadomości A. Zapamiętanie wiadomości B. Zrozumienie wiadomości II. Umiejętności C. Stosowanie umiejętności w sytuacjach

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3 Który rysunek przedstawia przekrój jeziora górskiego wykonany wzdłuż odcinka EF?

Zadanie 3 Który rysunek przedstawia przekrój jeziora górskiego wykonany wzdłuż odcinka EF? Informacje do zadań 1. i 2. Na mapie przedstawiono podział Polski na województwa. Zadanie 1 Miasta wojewódzkie oznaczone numerami od 1 do 4 to A. 1-Wrocław, 2-Białystok, 3-Poznań, 4-Kielce. B. 1-Poznań,

Bardziej szczegółowo

JEDZIEMY NAD... Morze Bałtyckie

JEDZIEMY NAD... Morze Bałtyckie JEDZIEMY NAD... Morze Bałtyckie Morze Bałtyckie, Bałtyk płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki

Bardziej szczegółowo

geografia Pierwszy próbny egzamin w trzeciej klasie gimnazjum część matematyczno-przyrodnicza Przedmioty przyrodnicze Karty pracy

geografia Pierwszy próbny egzamin w trzeciej klasie gimnazjum część matematyczno-przyrodnicza Przedmioty przyrodnicze Karty pracy geografia Pierwszy próbny egzamin w trzeciej klasie gimnazjum część matematyczno-przyrodnicza Przedmioty przyrodnicze Karty pracy Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2013

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFICZNY SZKOLNY KONKURS GIMNAZJUM ZESTAW 4 TERMIN ODDANIA 28 MARCA

GEOGRAFICZNY SZKOLNY KONKURS GIMNAZJUM ZESTAW 4 TERMIN ODDANIA 28 MARCA GEOGRAFICZNY SZKOLNY KONKURS GIMNAZJUM ZESTAW 4 TERMIN ODDANIA 28 MARCA SZKOLNY KONKURS GEOGRAFICZNY GIMNAZJUM NR 15 SPORTOWE ZAGADKI GEOGRAFICZNE Regulamin konkursu 1.W konkursie mogą wziąć udział wszyscy

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo Usługowe GEOGRAF Al. Piłsudskiego 30/34 41-303 Dąbrowa Górnicza

Przedsiębiorstwo Usługowe GEOGRAF Al. Piłsudskiego 30/34 41-303 Dąbrowa Górnicza Przedsiębiorstwo Usługowe GEOGRAF Al. Piłsudskiego 30/34 41-303 Dąbrowa Górnicza OPINIA GEOTECHNICZNA DLA DZIAŁKI NR 2416/128 POŁOŻONEJ W KATOWICACH-PODLESIU PRZY UL. ROLNICZEJ Autor: dr Jerzy Wach Dąbrowa

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE STANEM I JAKOŚCIĄ WÓD PODZIEMNYCH NA TERENIE GDAŃSKA

ZARZĄDZANIE STANEM I JAKOŚCIĄ WÓD PODZIEMNYCH NA TERENIE GDAŃSKA ZARZĄDZANIE STANEM I JAKOŚCIĄ WÓD PODZIEMNYCH NA TERENIE GDAŃSKA dr Mirosław Lidzbarski Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy Zarządzanie zasobami wodnymi zakres, kompetencje Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Grupa I Nazwisko i imię: (0 2) Przyporządkuj rodzajom skał odpowiadające im warunki powstawania. A. magmowe głębinowe -... B. metamorficzne -...

Grupa I Nazwisko i imię: (0 2) Przyporządkuj rodzajom skał odpowiadające im warunki powstawania. A. magmowe głębinowe -... B. metamorficzne -... Grupa I Nazwisko i imię:... 1. (0 2) Przyporządkuj rodzajom skał odpowiadające im warunki powstawania. A. magmowe głębinowe -... B. metamorficzne -... a) Powstały wskutek przemian innych skał pod wpływem

Bardziej szczegółowo

OPINIA GEOTECHNICZNA

OPINIA GEOTECHNICZNA Meehanika Gruntów mgr inż. Wojciech Świerad 09400 Płock ul. Dybowskiego 40 Bank Pekao S.A. II oddz. w Płocku Konto nr 511240 17211111 0000 0725 8062 MG 35/12 OPINIA GEOTECHNICZNA Przedmiot opracowania

Bardziej szczegółowo

TYGODNIOWY BIULETYN HYDROLOGICZNY

TYGODNIOWY BIULETYN HYDROLOGICZNY INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY TYGODNIOWY BIULETYN HYDROLOGICZNY 19 25 września 2012 r. Spis treści: 1. Sytuacja hydrologiczna... 2 2. Temperatury ekstremalne w regionach

Bardziej szczegółowo

D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C H N I C Z N A )

D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C H N I C Z N A ) www.geodesign.pl geodesign@geodesign.pl 87-100 Toruń, ul. Rolnicza 8/13 GSM: 515170150 NIP: 764 208 46 11 REGON: 572 080 763 D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rekordy klimatyczne Rekordy wysokościowe Rekordy wodne Rekordy szaty roślinnej

SPIS TREŚCI. Rekordy klimatyczne Rekordy wysokościowe Rekordy wodne Rekordy szaty roślinnej Adam Grzesiak Mateusz Przybyła kl. IIgc kl. IIgc SPIS TREŚCI Rekordy klimatyczne Rekordy wysokościowe Rekordy wodne Rekordy szaty roślinnej Rekordy Klimatyczne Najwyższa temperatura powietrza na Ziemi

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII

Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII Spis treści CZĘŚĆ I GEOGRAFIA FIZYCZNA OGÓLNA Z ELEMENTAMI GEOLOGII 1. System nauk o Ziemi 15 2. Zagadnienia kartograficzne 18 2.1. Odwzorowania kartograficzne 18 2.2. Mapy 22 2.3. Metody przedstawiania

Bardziej szczegółowo

Czy zmienia się funkcja hydrologiczna jeziora Wigry?

Czy zmienia się funkcja hydrologiczna jeziora Wigry? Czy zmienia się funkcja hydrologiczna jeziora Wigry? Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska Uniwersytet Gdański, Katedra Limnologii ul. Bażyńskiego 4, 80-952 Gdańsk e-mail: bajka37@wp.pl O unikatowej wartości przyrodniczej

Bardziej szczegółowo

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie.

Kolejność realizacji jednostek lekcyjnych może ulec zmianie. Rozkład materiału plan wynikowy Przedmiot: geografia Podręcznik: Oblicza geografii, Wydawnictwo Nowa Era Rok szkolny: 2016/17 Nauczyciel: Katarzyna Pierczyk Klas I poziom podstawowy Lp. Klasa I Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

AWARIA UJĘCIA DRENAŻOWEGO WÓD PODZIEMNYCH

AWARIA UJĘCIA DRENAŻOWEGO WÓD PODZIEMNYCH Adam Bolt 1 Witold Sterpejkowicz-Wersocki 2 AWARIA UJĘCIA DRENAŻOWEGO WÓD PODZIEMNYCH STRESZCZENIE: W obecnej dobie dochodzi dość często niekontrolowanego niszczenia starych, istniejących systemów drenażowych

Bardziej szczegółowo

Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki

Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej [PUGP] Ćwiczenie 4 analiza uwarunkowań hydrograficznych - zagadnienia powodzi i podtopień Analiza uwarunkowań hydrograficznych Uwarunkowania hydrograficzne

Bardziej szczegółowo

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2009

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2009 Na rozwiązanie zadań masz 60 minut. Czytaj uważnie polecenia, pisz czytelnie. Powodzenia! KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2009 Zadanie 1. (0-2) Dopisz nazwę nauki geograficznej do opisu, wybierając

Bardziej szczegółowo

podbiegunowe oraz półkule: południową,

podbiegunowe oraz półkule: południową, ział programu I. Podstawy geografii Materiał nauczania L.g. Wymagania podstawowe uczeń poprawnie: Podział nauk geograficznych 8 wyjaśnia znaczenie terminu geografia Źródła informacji przedstawia podział

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Niemna wyniki prac

Aktualizacja Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Niemna wyniki prac Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Aktualizacja Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Niemna wyniki prac Monika Kłosowicz -

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka zlewni

Charakterystyka zlewni Charakterystyka zlewni Zlewnia, dorzecze, bifurkacja Występujące na powierzchni lądów wody powierzchniowe: źródła, cieki, zbiorniki wodne, bagna stanowią siec wodną. Siec ta tworzy system wodny, ujęty

Bardziej szczegółowo

Ń ŚÓ Ź Ś ź Ś Ś ć Ą ć Ź ć ć Ś ć Ś ź ć Ś ź Ś ć ź ć Ś ź Ę ć ć Ś Ś Ą ź Ś Ś Ś Ś ć Ś Ś Ś ź Ś Ś Ś Ś Ż ć Ś Ć ć ć ź ć Ś Ś Ś ŚĆ Ś ź Ś Ś ć ć ć Ś Ć ć ć Ć Ś Ś Ś ŚĆ Ś Ś Ś ć ć ź Ś Ż Ś Ś Ś Ś Ś Ś Ą Ż Ś Ś Ś Ś Ś ć ć Ó ź

Bardziej szczegółowo

ó ś ń Ś Ó Ó Ó Ó ś Ó ż Ó Ś Ę Ó ó Ó ó Ś Ó óó Ś ś Ó ć Ź Ó ś ś ż ó ó ś Ó Ó ń Ś ś Ó ń ż ś ś Ó Ę Ó Ó Ó ś ó ś Ó Ś Ó Ś ń ń Ó ó ń ż ś Ó Ó ż ń Ś ó ż ń Ó Ś ż ń Ś ść ż ó ń ż Ś ż Ś Ś Ś Ó ń ś Ś Ó ń Ó Ą Ó Ą ć ż Ą ś ń

Bardziej szczegółowo