Funkcjonowanie rynku walutowego w gospodarce rynkowej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Funkcjonowanie rynku walutowego w gospodarce rynkowej"

Transkrypt

1 Funkcjonowanie rynku walutowego w gospodarce rynkowej 1. Pojęcie, funkcje i instrumenty rynku walutowego Pojęcie rynku walutowego nie jest jednoznaczne. W wąskim znaczeniu jest on miejscem, w którym dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży walut. 1 Utożsamianie rynku walutowego z miejscem powinno mieć zdaniem niektórych ekonomistów charakter umowny. 2 W rzeczywistości chodzi bowiem o warunki, w jakich przeprowadzane są transakcje walutowe. Zaprezentowane przez E. Pietrzaka szersze ujęcie, charakteryzuje rynek walutowy jako miejsce, w którym dochodzi do konfrontacji popytu i podaży na waluty, oraz zespół reguł, według których zawierane są transakcje walutowe, a także ogół urządzeń i czynności technicznych prowadzących do ich zawarcia. 3 Zgodnie z ogólnie przyjętą definicją, walutami są oficjalne znaki pieniężne będące prawnym środkiem płatniczym w określonym kraju, lub na terytorium kilku państw połączonych unią walutową. 4 Gdyby we wszystkich krajach funkcjonowała ta sama, jedna waluta, rynek walutowy w ogóle by nie istniał. Obok walut, jako przedmiot zawieranych na rynku walutowym transakcji wymienia się także dewizy. Zwraca się przy tym uwagę na dużo większe znaczenie tych drugich w generowaniu obrotów na rynku walutowym. 5 W wielu opracowaniach pojęcie waluty i dewizy jest stosowane zamiennie. Terminy te nie są jednak tożsame, gdyż dewizy - w odróżnieniu od walut - są łatwo zbywalnymi środkami płatniczymi denominowanymi w walutach obcych, występującymi najczęściej w formie weksli, czeków, obligacji itp. 6 Chociaż definicja ta jest jednoznaczna, rozpowszechniona jest również inna za dewizy uważa się dokumenty stwierdzające należności danego kraju wobec zagranicy, lub zagranicy wobec danego kraju, uprawniające do realizacji tych należności w określony sposób. 7 O tym, iż terminologia dotycząca zagadnień walutowych nie jest jednoznaczna mogą świadczyć określenia występujące w polskim prawie dewizowym. 8 Zgodnie z nimi walutami obcymi są znaki pieniężne (banknoty i monety), będące poza danym krajem prawnym 1 Zając J.: Polski rynek walutowy w praktyce, LIBER, Warszawa 1999, s Balicki W.: Makroekonomia, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, Poznań 1996, s Pietrzak E., Szymański K.: Międzynarodowy rynek walutowy i finansowy, Uniwersytet Gdański, Gdańsk 1991, s Schaal P.: Pieniądz i polityka pieniężna, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1996, s uznaje się, iż dewizy stanowią ok. 95 % obrotów rynku walutowego, zob. m.in. Łukaszewski M.: Zarys rozliczeń międzynarodowych, UG, Gdańsk 1986, s.78; Pyka I. (red.): Rynek pieniężny i kapitałowy, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice 2000, s.9 oraz s Rączkowski S.: Międzynarodowe stosunki finansowe, PWE, Warszawa 1984, s Klawe A.J., Makać A.: Zarys międzynarodowych stosunków ekonomicznych, PWN, Warszawa 1987, s por. Ustawa Prawo Dewizowe z dnia 27 lipca 2002 r., Dz. U. Nr 141, poz

2 środkiem płatniczym, a także wycofane z obiegu, lecz podlegające wymianie. Dewizy natomiast to papiery wartościowe i inne dokumenty wyrażające zobowiązania w walutach obcych. Z tego też względu rynek walutowy definiuje się często jako taki, na którym przedmiotem zawieranych transakcji są instrumenty finansowe o najwyższym stopniu płynności pochodzące z różnych obszarów walutowych. 9 Rynek walutowy, poza przedmiotem obrotów dokonywanych na nim, niczym nie różni się od pozostałych rynków. Dlatego też - podobnie jak na każdym rynku ustalona na nim cena równowagi jest wynikiem kształtowania się popytu i podaży. Cena jednej waluty wyrażona w jednostkach waluty innego kraju, czyli stosunek, w jakim jedna waluta jest wymieniana na drugą nosi miano kursu walutowego. 10 Najważniejszym zadaniem kursu walutowego jest funkcja przelicznika jednej waluty na drugą. Jest on bardzo istotną kategorią ekonomiczną i ważnym instrumentem polityki gospodarczej. Pełni rolę parametru decyzyjnego i jest jednym z najistotniejszych instrumentów pośredniego zarządzania handlem zagranicznym. Nie należy go jedynie utożsamiać z formalnym instrumentem rachunkowym, ponieważ wpływa na koszty i dochody przedsiębiorstw biorących udział w międzynarodowej wymianie zarówno po stronie eksportu, jak i importu. 11 Kurs walutowy pełni w gospodarce szereg funkcji, z których najważniejszymi są: 12 - funkcja kształtowania polityki pieniężnej, - funkcja informacyjno decyzyjna, - funkcja cenotwórcza, - funkcja alokacyjna. Jako instrument polityki pieniężnej pełni on ważną rolę w kształtowaniu ilości pieniądza w obiegu, wyrównaniu deficytu bilansu płatniczego, czy ograniczaniu inflacji. Jest on także często wykorzystywany do regulacji obrotów z zagranicą. Obniżenie kursu walutowego w stosunku do walut obcych, czyli dewaluacja, w odróżnieniu od jego podwyższenia zwanego rewaluacją, powoduje spadek cen towarów eksportowych na rynkach zagranicznych i wzrost cen dóbr importowych. 13 W sytuacji, gdy zmiana kursu nie następuje na mocy decyzji administracyjnej, lecz pod wpływem sił rynkowych, używa się odpowiednio terminów deprecjacja i aprecjacja. 9 Pietrzak E., Szymański K.: op.cit, s Nojrzewska E.: Podstawy ekonomii, Wydawnictwon Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1996, s Zabielski K.: Finanse Międzynarodowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999, s Chrabonszczewska E., Kalicki K.: Teoria i polityka kursu walutowego, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 1996, s por. David J.H.: La monnaie et la politique monetaire, Paris 1986, s

3 Generalnie niska wartość pieniądza krajowego w stosunku do innych walut na międzynarodowym rynku przyczynia się pozytywnie do opłacalności obrotów towarowych. Za tę samą ilość pieniądza zagranicznego, rodzime podmioty uzyskują większy przychód w walucie krajowej. Z kolei zakup aktywów zagranicznych staje się dla nich bardziej kosztowny. Dokładnie przeciwny efekt przynosi umacnianie się pieniądza krajowego wobec innych walut: eksporterzy odnotowują niższe wpływy, importerzy zmuszeni są płacić za sprowadzane towary drożej. Spełniając funkcję informacyjno decyzyjną kurs walutowy dostarcza producentom informacji o opłacalności importu i eksportu, będących podstawą do podjęcia odpowiednich decyzji co do kierunków produkcji. Bezpośrednio uzależnione są od niego ceny towarów w handlu zagranicznym oraz pośrednio ceny większości produktów przeznaczonych na rynek krajowy. Wreszcie funkcja alokacyjna polega na wpływaniu na rozmieszczenie zasobów w skali światowej. Tendencje w zakresie kształtowania się relacji kursowych mogą stać się zachętą do deponowania środków, lub zaciągania kredytów w walutach obcych. W przypadku aprecjacji waluty krajowej opłacalne staje się zaciąganie kredytów denominowanych w walutach obcych, gdyż mniejsza ilość jednostek krajowego pieniądza wystarczy na pokrycie spłaty kwot płatności długu. Znaczenie kursu walutowego dla wielu obszarów gospodarki danego kraju sprawia, iż oceny transformacji rynku walutowego warto dokonać właśnie przez pryzmat zmian cen walut. Poziom walutowego kursu równowagi może wynikać albo z ustaleń władz, albo ze stosunku podaży do popytu na waluty na rynku krajowym. Istnieje jednak wiele pośrednich form, które są kombinacją czynników administracyjnych i rynkowych. W ten sposób wytwarzają się różnorodne systemy kursowe (Rysunek 1). Rysunek 1. Rodzaje systemów kursowych Mechanizmy kursowe Kursy sztywne Kursy płynne Stosowanie jednej waluty w obiegu Kierowany kurs płynny Kurs w pełni płynny

4 Unia walutowa Euroizacja (dolaryzacja) System Currency board Tradycyjny kurs stały Powiązany z jedną walutą Powiązany z koszykiem walut Pasmo wahań Kursy pośrednie Dewaluacja krocząca Pełzające pasmo wahań Źródło: Opracowanie własne. Z punktu widzenia zmienności kursów walutowych można wyodrębnić dwa tzw. czyste rozwiązania, które są wyznacznikiem funkcjonowania całej gamy modeli pośrednich. Na jednym biegunie znajdują się kursy wiarygodnie stałe, na drugim zaś kursy płynne. Systemy te wyznaczają ramy, w których zamknięta jest polityka kursowa. Różne systemy kursowe narzucają odmienne reguły postępowania bankowi centralnemu i polityce pieniężnej, a pośrednio całej polityce gospodarczej państwa. Wynikają stąd zasadnicze odmienności procesów dostosowawczych w gospodarce, jakie muszą mieć miejsce po to, aby stan obrotów danego kraju z resztą świata nie spowodował w bliższej, albo dalszej przyszłości szkodliwych tarć w dziedzinie współpracy gospodarczej z innymi krajami, bądź nie stał się przeszkodą w realizacji ważnych celów wewnętrznych. 14 Rynek walutowy jest ze swojej natury rynkiem międzynarodowym. 15 Wynika to z faktu, iż w każdej transakcji walutowej można wskazać instrumenty finansowe denominowane w walutach dwóch różnych krajów, lub obszarów walutowych. Specyfika rynku walutowego, jako miejsca handlu polega również na tym, że chociaż obroty są fizycznie przeprowadzane w konkretnych krajach, to jednak międzynarodowy rynek walutowy nie jest sumą rynków narodowych, lecz w istocie jednym wielkim rynkiem pracującym w sposób ciągły 24 godziny na dobę (ang. round the clock). Rynek walutowy spełnia szereg ważnych funkcji zarówno z punktu widzenia gospodarki pojedynczego kraju jak i całej gospodarki światowej. Charakteryzując najważniejsze funkcje makroekonomiczne należy stwierdzić, iż rynek walutowy: Lutkowski K.: Międzynarodowy system walutowy, Poltext, Warszawa 1996, s powszechnie rynek międzynarodowy określany jest jako rynek forex, ang. Foreign Exchange. 16 Pietrzak E.: Międzynarodowe operacje walutowe. Rodzaje, mechanizmy, techniki, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1992, s. 9.

5 - umożliwia porównanie cen towarów i usług występujących w różnych krajach lub, ujmując inaczej, wiąże ceny towarów i usług w skali międzynarodowej. Dzieje się tak dlatego że na rynku walutowym są ustalane kursy walutowe, - ułatwia rozwój handlu międzynarodowego poprzez wiązanie cen towarów i usług oraz zapewniając ich porównywalność w skali międzynarodowej, - stanowi ważny mechanizm alokacji zasobów w skali światowej, - ułatwia dokonywanie transferu czynników wytwórczych, towarów i usług oraz w szczególności siły nabywczej między państwami i podmiotami pochodzącymi z różnych krajów, - wiąże narodowe rynki finansowe, a w szczególności rynki pieniężne i kapitałowe oraz rynki pozabilansowych instrumentów finansowych, przyczyniając się do tworzenia międzynarodowego rynku finansowego, - stanowi ekonomiczno techniczny mechanizm, bez którego nie mógłby się dokonywać transfer kapitału w skali międzynarodowej, - jest jednym z narzędzi przy pomocy którego rządy starają się realizować cele polityki gospodarczej. W ostatnich latach istotną funkcją rynku walutowego z mikroekonomicznego punktu widzenia jest możliwość wykorzystania operacji walutowych w zarządzaniu ryzykiem kursu walutowego. Dzięki jakościowemu rozwojowi, uwidaczniającemu się w oferowaniu przez rynek coraz doskonalszych, dostosowanych do indywidualnych potrzeb konkretnego klienta instrumentów finansowych, pozwala on zredukować do minimum potencjalne straty wynikające z nieoczekiwanych zmian kursu walutowego. Rynek walutowy tym lepiej wypełnia swoje funkcje makro- i mikroekonomiczne, im jest bardziej rozwinięty. 17 Innymi słowy, im większy, głębszy i bardziej płynny jest rynek walutowy, tym lepiej może spełniać swoje funkcje w gospodarce rynkowej. 2. Struktura rynku walutowego Na sytuację na rynku walutowym przemożny wpływ wywierają procesy zachodzące w poszczególnych krajach i w gospodarce światowej. Warto przy tym zaznaczyć, że jego obroty wzbudzane są przez pierwotne obroty towarowe, o których wielkości i kierunkach decydują 17 Pietrzak E., Kowalewski P.: Rynek walutowy [w:] Pietrzak B., Polański Z., Woźniak B.: System finansowy w Polsce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, s.296.

6 ceny, kursy walut i dochody. 18 Rynek walutowy funkcjonuje nie tylko w relacji z rynkami towarowymi, ale również w powiązaniu z rynkiem pieniężnym i kapitałowym. Rysunek 2. Przykładowe powiązania rynku walutowego z pozostałymi segmentami rynku finansowego RYNEK PIENIĘŻNY RYNEK KAPITAŁOWY weksel denominowany w walucie obcej RYNEK WALUTOWY obligacja skarbowa sprzedawana poza granicami kraju RYNEK DERYWATÓW RYNEK DEPOZYTOWO - KREDYTOWY opcja walutowa walutowa lokata terminowa Źródło: Opracowanie własne. Pomimo faktu, iż poszczególne segmenty rynku finansowego charakteryzują się określonymi odmiennościami, występują pomiędzy nimi znaczne wzajemne powiązania i przepływy (rysunek 2). Poszczególne obszary rynku finansowego są współzależne i oddziałują na siebie. W literaturze przedmiotu często zwraca się uwagę, iż instrumenty rynku walutowego mogą jednocześnie przynależeć do rynku pieniężnego, kapitałowego, depozytowo kredytowego, bądź rynku instrumentów pochodnych. 19 Na przykład polska obligacja o wartości nominalnej 100 PLN sprzedawana w Stanach Zjednoczonych jest z jednej strony instrumentem rynku kapitałowego, z drugiej zaś rynku walutowego. Wynika to z potrzeby zamiany środków pieniężnych pochodzących z różnych obszarów walutowych przed formalnym nabyciem instrumentu pochodzącego z innego segmentu rynku finansowego w tym przypadku rynku kapitałowego. 18 Bień J., Kosiński Z., Królak Z.: Rozliczenia międzynarodowe, PWE, Warszawa 1970, s Jajuga K., Kuziak K., Markowski P.: Inwestycje finansowe, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Wrocław 1997, s.15.

7 Celem rozpoznania przyczyn i skutków gospodarczych realizowanych transakcji walutowych stosuje się różne kryteria segmentacji rynku walutowego (tabela 1). Tabela 1. Klasyfikacja rynku walutowego Kryterium klasyfikacji Autor/Literatura Elementy rynku walutowego rodzaj pary podmiotów Pietrzak E.: Międzynarodowe operacje rynek międzybankowy zawierających transakcję walutowe. Rodzaje, mechanizmy, techniki, rynek transakcji z klientami walutową Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1992, s rynek detaliczny rodzaj przeprowadzanej transakcji walutowej stopień instytucjonalizacji waluta transakcji wielkość ograniczeń dotyczących obrotu dewizowego zasięg transakcji finansowych i zakres ich kontroli Pietrzak E.: Międzynarodowe operacje walutowe. Rodzaje, mechanizmy, techniki, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1992, s. 39 Pietrzak E., Szymański K.: Międzynarodowy rynek walutowy i finansowy, Uniwersytet Gdański, Gdańsk 1991, s. 10 Pyka I.(red.): Rynek pieniężny i kapitałowy, Akademia Ekonomiczna, Katowice 2000, s.12; Dębski W.: Rynek finansowy i jego mechanizmy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, s.19 Pietrzak E.: Międzynarodowe operacje walutowe. Rodzaje, mechanizmy, techniki, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1992, s. 40 Schaal P.: Pieniądz i polityka pieniężna, PWE, Warszawa 1996, s Fedorowicz Z.: Międzynarodowe stosunki finansowe, Wydawnictwa Prywatnej Wyższej Szkoły Businessu i Administracji, Warszawa 1996, s 41 Zabielski K.: Finanse Międzynarodowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999, s. 182 Pyka I.(red.): Rynek pieniężny i kapitałowy, Akademia Ekonomiczna, Katowice 2000, s.12; Dębski W.: Rynek finansowy i jego mechanizmy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, s.19 rynek natychmiastowy rynek terminowy rynek swap rynek tradycyjny rynek nowy rynek sformalizowany (giełdowy) rynek niesformalizowany (pozagiełdowy) rynek dolara amerykańskiego rynek EURO rynek polskiego złotego itd. rynek waluty słabej rynek waluty wiodącej rynek waluty bazowej rynek waluty notowanej rynek wolny rynek reglamentowany rynek pośredni rynek wewnętrzny ( krajowy) rynek zewnętrzny (międzynarodowy) Źródło: Opracowanie własne. Najczęściej wymieniany podział opiera się na kryterium podmiotowym. Zgodnie z nim, rynek walutowy dzieli się na: - rynek międzybankowy,

8 - rynek klientowski oraz, - rynek detaliczny. Największym z nich jest rynek międzybankowy skupiający banki centralne, banki komercyjne, inwestycyjne, a w ostatnich latach także domy maklerskie oraz firmy brokerskie. Tworzony jest on tylko przez te transakcje o charakterze walutowym, które wyżej wymienione podmioty zawierają między sobą. Cechą charakterystyczną rynku międzybankowego jest to, że jego uczestnicy pozostają ze sobą w nieustannym kontakcie dzięki nowoczesnym, telekomunikacyjnym i informatycznym środkom łączności. Ponadto warto podkreślić, iż ceny walut określone w segmencie międzybankowym, z powodu ilości transakcji na nim zawieranych, decydująco wpływają na poziom kursów całego rynku. Drugą co do ważności składową rynku walutowego według kryterium podmiotowego jest rynek transakcji z klientami zwany także rynkiem klientowskim. Rynek ten organizowany jest najczęściej przez podmioty rynku międzybankowego z jednej strony, oraz innych niż osoby fizyczne klientów - z drugiej. 20 Mogą być nimi zarówno małe firmy przemysłowe, handlowe czy usługowe jak i wielkie korporacje życia gospodarczego. Za transakcje opisywanego rynku uważane są również takie, w których w ogóle nie występują podmioty rynku międzybankowego. Trzecia część rynku walutowego to rynek detaliczny, w którym transakcje przeprowadzają osoby fizyczne, kupujące lub sprzedające dewizy w bankach, kantorach wymiany walut itp. Dominującym instrumentem używanym w transakcjach tego segmentu są banknoty i czeki. Polskim odpowiednikiem rynku detalicznego jest rynek kantorowy. Mając na uwadze skalę przeprowadzanych operacji w poszczególnych segmentach można sądzić, że rozmiary obrotów generowane przez rynek detaliczny są zdecydowanie najskromniejsze. Wynika z tego, że operacje w tym segmencie nie mają znaczenia z punktu widzenia kształtowania się ogólnej równowagi na rynku walutowym. Z drugiej strony, rynek kantorowy reaguje z dużą elastycznością na wszelkie istotne wahania obrotów i ceny na rynkach hurtowych. W praktyce nierzadko bardzo trudno zaklasyfikować poszczególną transakcję walutową do jednego z wymienionych segmentów. Wynika to z wątpliwości przy definiowaniu poszczególnych grup podmiotów działających na tym rynku. W szczególności zauważalne 20 Jaworski W.(red.): Współczesny bank, Poltext, Warszawa 1998, s.151.

9 jest systematyczne zacieranie różnic pomiędzy rynkiem międzybankowym i klientowskim. 21 Jest to istotna przemiana rynku walutowego, która znacząco uaktywniła się w ostatnim trzydziestoleciu. Zasadniczym powodem opisywanej dekompozycji podmiotowej jest zmienność kursów walutowych trwająca od momentu ich upłynnienia na początku lat 70- tych, która sprawia, iż obrót dewizowy na wielką skalę stał się przy profesjonalnym zachowaniu na rynku działalnością niezmiernie lukratywną. Skutkiem tego jest angażowanie się w sposób ciągły i na dużą skalę innych niż bankowe podmiotów gospodarczych, a także bardzo bogatych osób fizycznych. 22 Z punktu widzenia rodzaju przeprowadzanych transakcji, rynek walutowy można podzielić na segment operacji natychmiastowych, terminowych oraz swap. Transakcja natychmiastowa 23 zwana też kasową polega na ustaleniu kursu kupna, bądź sprzedaży waluty X za walutę Y w momencie zawierania transakcji, oraz obowiązku jej niezwłocznej dostawy w okresie nie przekraczającym dwóch dni roboczych. 24 Przez dzień roboczy rozumie się taki, który jest dniem pracy w obu zainteresowanych krajach. Należy jednak podkreślić, iż na międzynarodowym rynku walutowym obowiązuje niepisana zasada dostawy walut tego samego dnia przez strony kontraktu. Transakcje terminowe polegają na kupnie, bądź sprzedaży waluty X za walutę Y przy założeniu, że dostawa walut nastąpi w ściśle określonym terminie w przyszłości. Ustalenie kursu terminowego następuje w momencie zawierania transakcji. Pierwszym rodzajem walutowych kontraktów terminowych są występujące w obrocie pozagiełdowym transakcje forward. W rodzimej literaturze przedmiotu zaliczane są one również do transakcji rzeczywistych 25 i klasyfikowane w grupie terminowych transakcji walutowych 26. Transakcja terminowa może także dotyczyć regularnego odcinka czasu i wystandaryzowanego aktywu bazowego. Wówczas mamy do czynienia z transakcją terminową futures, która jest charakterystyczna dla obrotu giełdowego. Zasadniczą zaletą rynków futures jest płynność, bezpieczeństwo oraz powszechna dostępność. Podczas gdy tylko niektóre podmioty gospodarcze mają dostęp do terminowych transakcji walutowych typu forward, na rynkach futures nie ma żadnych takich ograniczeń. 27 Nie występuje też groźba dyskryminacji podmiotów gospodarczych. Słabością walutowych 21 Bank for International Settlements: The 1989 foreign exchange market survey, 60 th Annual Report 1 st April st March 1990, Basle, June 1990, s patrz: Glynn L.: The forex game, Institutional Investor, June 1988, s Transakcja natychmiastowa nazywana jest w literaturze angielskojęzycznej jako spot. Również w polskich pozycjach dotyczących tego zagadnienia można spotkać się z tym określeniem. 24 Zabielski K.: Wielobiegunowy świat finansów międzynarodowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1991, s Bień W.: Rynek finansowy, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszwa 2003, s Pietrzak E. Szymański K.: Międzynarodowy rynek..., op.cit., s Małecki W.: Terminowe rynki finansowe (financial futures), Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1992, s.69.

10 rynków futures w porównaniu z rynkiem forward jest natomiast wystandaryzowanie wszystkich istotnych elemenetów transakcji, tak, iż nie zawsze mogą być one idealnie dopasowane do potrzeb uczestników rynku. Trzecim i ostatnim segmentem rynku walutowego rozpatrywanego z punktu widzenia rodzaju przeprowadzanych transakcji dewizowych jest rynek swap. Zgodnie z definicją Banku Rozrachunków Międzynarodowych swap jest transakcją finansową, w której obie strony zgadzają się wymienić strumienie płatności w przyszłości. 28 Swap walutowy jest to zaś kontrakt kupna określonej kwoty danej waluty w oznaczonym terminie po uzgodnionym kursie oraz późniejszej odsprzedaży tej samej kwoty waluty w oznaczonym terminie, również według uzgodnionego kursu. 29 Transakcje swapowe są specyficznymi transakcjami rynku walutowego. Warunki tych transakcji określa się dwustronnie, w umowny sposób, w zależności od konkretnej sytuacji. Są to częściej operacje depozytowo pożyczkowe niż walutowe. Jednak ze względu na fakt, że są one zawierane w formie podwójnych transakcji walutowych i to na rynku walutowym, w praktyce powszechnie zalicza się je do transakcji walutowych. Swapy są doskonałymi instrumentami kształtowania pozycji płynności uczestników międzybankowego rynku walutowego. 30 Pełniąc tę funkcję są niekiedy jedynym sposobem uzyskania krótkoterminowych funduszy w tych walutach, które mają słabo rozwinięty narodowy rynek pieniężny lub eurowalutowy. 31 Inna segmentacja rynku walutowego ze względu na rodzaj przeprowadzanych transakcji wyróżnia rynek tradycyjny i nowy. 32 Proporcje między tymi segmentami wyrażają dynamikę rozwoju rynku finansowego. Zgodnie z powyższą klasyfikacją tradycyjny rynek walutowy tworzą transakcje natychmiastowe, terminowe forward oraz kontrakty swapowe określane w zagranicznej literaturze jako pierwsza generacja operacji walutowych. Na tzw. nowy rynek walutowy składają się natomiast transakcje terminowe futures oraz opcje, znane także jako druga generacja operacji walutowych. Opcja walutowa jest instrumentem dającym prawo do zakupu lub sprzedaży waluty w przyszłości po z góry ustalonym kursie. Ceną opcji jest płacona z wyprzedzeniem premia. Źródłem informacji o kształtowaniu się cen opcji są kwotowania dealerów podawane w formie tzw. zmienności implikowanych. 28 BRI 56-e Rapport annuel 1986, s Roth P.: Rynki walutowe i pieniężne, Dom wydawniczy ABC, Warszawa 2000, s około 94% wszystkich zawieranych transakcji z udziałem swapów walutowych stanowią transakcje na rynku międzybankowym, pozostałe to transakcje na rynku klientowskim. 31 Walmsley J.: The foreign Exchange Handbook, J.Wiley and Sons, New York, Chichester, Brisbane, Toronto, Singapore 1983, s Pietrzak E. Szymański K.: Międzynarodowy rynek..., op.cit., s.10.

11 Według kryterium waluty transakcji rynek walutowy można zasadniczo podzielić na trzy sposoby. Pierwszym z nich jest wyróżnienie rynków odnoszących się do konkretnych obszarów walutowych, np.: rynek polskiego złotego, czy rynek euro. Drugim jest wyróżnienie rynków waluty bazowej (referencyjnej) i notowanej (kwotowanej). 33 Przez pojęcie waluty bazowej rozumie się walutę transakcji, która jest kupowana lub sprzedawana. Natomiast waluta notowana jest tą walutą transakcji, za którą kupuje się lub sprzedaje walutę bazową. Codzienne notowania walut podawane przez NBP np.: 4,15 USD/PLN, oznaczają, że polski rynek walutowy jest rynkiem waluty notowanej, natomiast rynek dolara USA waluty bazowej. Ostatnim jest podział na waluty wiodące zwane też twardymi, oraz słabe określane częściej mianem miękkich. 34 Cechą rynku waluty twardej jest jej wymienialność, natomiast miękkiej liczne administracyjne ograniczenia obrotu. Rynek walutowy można podzielić ze względu na stopień sformalizowania. Obrót walutami może być przeprowadzany na rynkach sformalizowanych, czyli giełdach. Uzupełnieniem tego są rynki niesformalizowane, wśród których największym segmentem jest opisywany wcześniej rynek międzybankowy. Z tego też względu niesformalizowany rynek walutowy jest znacznie większy od rynku sformalizowanego. Jednak możliwości monitorowania wydarzeń na giełdzie i ogółu operacji przeprowadzanych na rynkach sformalizowanych stanowią kluczowe źródło informacji będących podstawą decyzji na rynkach finansowych. Obok powyżej zaprezentowanych podziałów, istotny dla swobody obrotu jest podział rynku walutowego według kryterium wielkości ograniczeń na wolny, reglamentowany i pośredni. 35 Wolny rynek walutowy w danym kraju funkcjonuje wówczas, gdy podmioty gospodarcze mogą swobodnie wymieniać walutę tego kraju na inne waluty i nie napotykają ograniczeń prawnych oraz administracyjnych państwowych władz walutowych. Na tego rodzaju rynku walutowym aktualną sytuację rynkową określają bieżące relacje podaży i popytu. Wolny rynek walutowy występuje w krajach, których waluty są w pełni wymienialne. Z reglamentowanym rynkiem walutowym mamy do czynienia wówczas, gdy podmioty gospodarcze danego kraju nie mogą swobodnie wymieniać własnej waluty. Wiąże się to z istnieniem państwowego monopolu walutowego, oznaczającego przymus odsprzedaży określonej instytucji państwowej najczęściej bankowi dewizowemu zarobionych za 33 zob. Fedorowicz Z.: Międzynarodowe stosunki finansowe, Wydawnictwa Prywatnej Wyższej Szkoły Businessu i Administracji, Warszawa 1996, s Schaal P.: Pieniądz..., op.cit., s Zabielski K.: Finanse, op.cit..,s. 182.

12 granicą dewiz. Waluta kraju, w którym obrót dewizami podlega reglamentacji jest z reguły niewymienialna. Utrzymywanie reglamentacji dewizowej i niekonsekwencje narodowej polityki walutowej wywołują z zasady powstawanie tzw. czarnego rynku dewizowego, na którym występuje nielegalny obrót dewizowy bez obligatoryjnego pośrednictwa instytucji państwowej. Chociaż w otwartej gospodarce rynkowej unika się jakichkolwiek form reglamentacji, w okresach kryzysów walutowych znane są różne sposoby wprowadzania administracyjnej kontroli transakcji walutowych. Pośredni typ rynku walutowego występuje wtedy, gdy w kraju pewne sfery obrotu dewizowego są reglamentowane przez państwo, inne zaś nie. Tego typu przypadek ma miejsce np.: w sytuacji zewnętrznej wymienialności walut. Ostatnim kryterium podziału rynku walutowego jest zasięg transakcji finansowych i ich kontroli, zgodnie z którym wyróżnia się rynek wewnętrzny i zewnętrzny. 36 Rynek wewnętrzny to inaczej rynek krajowy, który podlega regulacji władz państwowych danego kraju. 37 Rynek zewnętrzny określany jest jako zagraniczny. Jest on wolny od regulacji administracyjnej, a banki centralne czy instytucje państwowe występują w nim w roli inwestorów równoprawnych z wszystkimi pozostałymi podmiotami. 2. Rynek walutowy w Polsce W przypadku Polski, podobnie jak i w innych krajach postkomunistycznych, proces przemian rynkowych ma stosunkowo krótką historię. Przed rokiem 1990, ze względu na rozległe praktyki monopolu państwowego nie mogło być mowy o funkcjonowaniu rynku walutowego w pełnym tego słowa rozumieniu. Dopiero osiągnięcia ostatnich lat wyrażające się powołaniem instytucji, uwolnieniem mechanizmów i ustanowieniem regulacji stosowanych w gospodarce rynkowej, pozwalają go usadowić wśród rynków państw rozwiniętych gospodarczo. Świadczą o tym dokonujące się przemiany natury ilościowej i jakościowej. Potwierdzeniem na ilościowe przeobrażenia rynku walutowego w Polsce jest systematyczny wzrost wartości obrotów obserwowany na przestrzeni ostatnich lat (wykres 1). Jeszcze w 1998 roku wartość średnich dziennych obrotów wyniosła 1,3 mld USD. Sześć lat 36 Pyka I.(red.): Rynek pieniężny i kapitałowy, wyd. II, AE w Katowicach, Katowice 2001,s Fedorowicz Z.: Rynek pieniądza i rynek kapitału, Poltext, Warszawa 1997,s

13 później było to już 6,47 mld USD. 38 Zwiększające się obroty nie są tylko wielkością statystyczną. Świadczą one o wzrastającej płynności i głębokości polskiego rynku walutowego. 39 Wykres 1. Średnie dzienne obroty rynku walutowego w Polsce w latach (w mln dolarów amerykańskich) Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Trennial Central Bank Survey1998, Bank for International Settlement, Basel 1999, s. 50; Trennial Central Bank Survey 2001, Bank for International Settlement, Basel 2002, s. 52; Wyniki badania obrotów w kwietniu 2004 r. na krajowym rynku walutowym i rynku pozagiełdowych instrumentów pochodnych, NBP, Departament Systemu Finansowego, Warszawa, wrzesień 2004, s.2. Transakcje walutowe w Polsce przeprowadzane są w kilku segmentach tego rynku (rysunek 2). Rysunek 2. Umiejscowienie transakcji walutowych w Polsce TRANSAKCJE WALUTOWE SPOT FUTURES FORWARD OPCJE SWAPY Rynek międzybankowy Giełda Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie Rynek międzybankowy Rynek międzybankowy Rynek międzybankowy Rynek klientowski Warszawska Giełda Towarowa S.A. Rynek klientowski Rynek klientowski Rynek klientowski Rynek Warszawska Giełda detaliczny Towarowa S.A. 38 Obroty na rynku walutowym w Polsce publikowane są przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych w Bazylei począwszy od 1998 roku w okresach trzyletnich. W związku z tym na chwilę obecną ostatnie dane pochodzą z 2004 roku. 39 Niska płynność ujawniająca się niewielkimi wartościami dziennych obrotów wydaje się niebezpieczna ze względu na fakt, iż nawet pojedyncze transakcje mogą istotnie wpływać na kurs złotego wobec walut obcych. Umownie przyjmuje się za taką wielkość w ujęciu kwotowym 10% średniego dziennego wolumenu. W roku 2001 było to wobec powyższego około 320 milionów dolarów USA. W roku 2004 wartość ta wzrosła do ponad 650 milionów dolarów USA.

14 Źródło: Opracowanie własne. Spośród wymienionych, największe znaczenie ma segment międzybankowy, który istotnie wpływa na wielkość całego rynku walutowego w Polsce. W badaniach przeprowadzonych w 2004 roku dokonano pierwszego rozróżnienia skali obrotów w zależności od segmentu, który je generuje (wykres 2). Średnie dzienne obroty na rynku międzybankowym wyniosły w analizowanym okresie mln USD, co dawało blisko 90 % całości obrotów. Segment klientowski generował w tym czasie obroty o wartości 647 mln USD, tj. około 10 % obrotów rynku walutowego. W badaniach nie uwzględniono znaczenia segmentu detalicznego. Wykres 2. Struktura podmiotowa obrotów na polskim rynku walutowym w kwietniu 2004 roku rynek transakcji forward rynek swapów walutowych rynek kasowy 0 rynek międzybankowy rynek klientowski Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Wyniki badania obrotów w kwietniu 2004 r. na krajowym rynku walutowym i rynku pozagiełdowych instrumentów pochodnych, NBP, Departament Systemu Finansowego, Warszawa, wrzesień 2004, s.3. Wykres 2 ukazuje jednocześnie bardzo istotną przemianę natury jakościowej polskiego rynku walutowego. Dotyczy ona struktury tego rynku i wyraża się w spadku transakcji natychmiastowych na rzecz pozostałych rodzajów transakcji walutowych, w szczególności zaś swapów. W kwietniu 2004 roku średnie dzienne obroty przy wykorzystaniu tych instrumentów na międzybankowym rynku walutowym wyniosły mln USD wobec mln USD wygenerowanych przez transakcje kasowe.

15 Operacje swapowe przeprowadzane są niemal wyłącznie na rynku międzybankowym. Stronami kontraktu są w większości przypadków banki, które zawierają transakcje we własnym imieniu i na własne ryzyko. Większość tych operacji przeprowadzana jest za pośrednictwem firm brokerskich, które w ciągu dnia podają aktualne kwotowania kontraktów w systemie Reuter, Telerate i Bloomberg. Spośród instytucji nie bankowych jedynie nieliczne, największe przedsiębiorstwa wykorzystują walutowe kontrakty swap, przeważnie w celu zabezpieczenia otwartych pozycji walutowych przed zagrożeniami wynikającymi z ryzyka kursowego. Obok wzrostu znaczenia walutowych operacji swap, zwraca również uwagę zainteresowanie transakcjami terminowymi forward. Wśród uczestników walutowego rynku forward zdecydowaną większość stanowią krótkoterminowi inwestorzy przeprowadzający operacje spekulacyjne. Pozostała część odnosi się do operacji zabezpieczających otwarte pozycje walutowe. Zarówno segment transakcji swapowych, jak i transakcji forward zaliczyć należy do niesformalizowanego segmentu rynku walutowego. Obok niego występuje segment sformalizowany, który zalicza się do mniejszych części składowych rynku walutowego w Polsce. Podstawowymi instrumentami rynku sformalizowanego są walutowe kontrakty terminowe futures i opcje. Transakcje futures, a także część transakcji opcyjnych są przedmiotem obrotu na dwóch krajowych giełdach: -Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie i -Warszawskiej Giełdzie Towarowej. Pod względem liczby notowanych relacji walutowych kontraktów terminowych futures, oferta WGT S.A. jest szersza i obejmuje szesnaście par walutowych. GPW S.A. oferuje dwa podstawowe kontrakty terminowe: na kursy dolara amerykańskiego i euro wyrażone w polskich złotych (tabela 2). Tabela 2. Rodzaje walutowych kontraktów terminowych futures dostępnych na polskim rynku USD/PLN GPW EUR/PLN WGT USD/PLN (mini) EUR/PLN (mini) EUR/USD (mini) CHF/PLN (mini)

16 GBP/PLN (mini) GBP/PLN (duży) EUR/HUF (duży) EUR/CZK (duży) EUR/CHF (duży) EUR/JPY (duży) EUR/GBP (duży) USD/CAD (duży) USD/CHF (duży USD/JPY (duży) AUD/USD (duży) GBP/USD (duży) Źródło: Opracowanie własne. Zróżnicowane pozostają także wielkości minimalnych kontraktów walutowych futures. Na GPW S.A. wartość pojedynczej transakcji opiewa na 10 tysięcy jednostek obcej waluty. WGT S.A. oferuje dwa rodzaje kontraktów: tzw. mini kontrakty opiewające na 10 tysięcy jednostek obcej waluty i tzw. duże kontrakty o wartości 50 tysięcy jednostek. Niska wartość minimalnych kontraktów na polskim rynku ma swoje uzasadnienie. 40 Po pierwsze umożliwia tzw. drobnym inwestorom korzystanie z tych instrumentów. Po drugie pozwala na zabezpieczanie stosunkowo niskich otwartych pozycji walutowych, dla których trudno byłoby znaleźć bank oferujący odpowiednią transakcję forward. Innym instrumentem rynku giełdowego są opcje na walutowe kontrakty terminowe futures (tabela 3). Instrumenty te są dostępne od drugiej połowy 2002 roku na Warszawskiej Giełdzie Towarowej S.A i opiewają na kontrakty terminowe na: euro, dolara amerykańskiego i eurodolara. Dzięki swej konstrukcji zmniejszają ryzyko transakcji umożliwiając osiągnięcie ponadprzeciętnych zysków przy jednoczesnym ograniczeniu potencjalnych strat. Tabela 3. Wybrane cechy charakterystyczne opcji na walutowe kontrakty terminowe futures oferowanych przez WGT S.A Cechy opcji Opcja CH Opcja EU Opcja US Opcja ED Instrument bazowy Kontrakt terminowy na kurs franka szwajcarskiego Kontrakt terminowy na kurs EURO Kontrakt terminowy na kurs dolara amerykańskiego Kontrakt terminowy na kurs dolara amerykańskiego wyrażonego w EURO Kwotowanie PLN/CHF PLN/EUR PLN/USD USD/EUR Wielkość kontraktu 1 kontrakt CH 1 kontrakt EU 1 kontrakt US 1 kontrakt ED Wartość minimalnej zmiany ceny 1 PLN 1PLN 1PLN 1 USD Cena wykonania 0,02 PLN 0,02 PLN 0,02 PLN 0,005 USD Miesiące Wykonania Miesiąc bieżący, dwa następne oraz ostatnie miesiące trzech kolejnych kwartałów Miesiąc bieżący, dwa następne oraz ostatnie miesiące trzech kolejnych kwartałów Miesiąc bieżący, dwa następne oraz ostatnie miesiące trzech kolejnych kwartałów Miesiąc bieżący, dwa następne oraz ostatnie miesiące trzech kolejnych kwartałów 40 Na zagranicznych giełdach minimalne wartości kontraktów walutowych futures są zdecydowanie wyższe. Przykładowo na chicagowskiej giełdzie IMM jeden kontrakt to równowartość 125 tys. jednostek, a na singapurskiej SIMEX 100 tys. jednostek obcej waluty.

17 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Warszawskiej Giełdy Towarowej. Pomimo jakościowego rozwoju rynku giełdowego, jak dotąd zainteresowanie tym segmentem rynku walutowego jest nieznaczne. Potwierdzeniem jest skala obrotów kontraktami terminowymi futures na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (Wykres 3). Wykres 3. Wolumen obrotu walutowymi kontraktami terminowymi futures notowanymi na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w latach szt. dolar amerykański EURO Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GPW S.A. Systematycznie spada aktywność inwestorów wykorzystujących opisywane instrumenty walutowe. Wyraża się to w zmniejszającym wolumenie i wartości obrotów. W roku 2006 odnotowano najmniejsze zainteresowanie transakcjami terminowymi na kurs euro w całej historii notowań. W ciągu roku sprzedano jednie 650 kontraktów. Barierą ograniczającą rozwój transakcji terminowych futures na krajowym rynku jest zwiększająca się oferta platform transakcyjnych działających na rynku forex. Zaletą globalnego rynku walutowego jest niewątpliwie jego płynność, nieporównywalnie większa niż w przypadku rodzimych kontraktów. Dodatkowymi atutami są nieograniczone godziny handlu wynikające z uniezależnienia od strefy czasowej, znacznie bogatsza oferta dostępnych par walutowych, a także brak prowizji i opłat rozliczeniowych. Dodatkowym, wyraźnie zarysowującym się trendem na krajowym rynku walutowym jest stale rosnąca aktywność banków zagranicznych. Poza granicami kraju generowany jest

18 obrót o wartości 12,3 mld PLN, co daje blisko 57 % całości obrotów. 41 Czynnikiem sprzyjającym jest nowelizacja polskiego prawa dewizowego, która umożliwia instytucjom zagranicznym przeprowadzanie transakcji walutowych na tych samych, co krajowe podmioty zasadach. Sytuacja ta świadczy o wzrastającym zaufaniu do polskiego złotego na międzynarodowych rynkach finansowych. Wskazuje to również na atrakcyjniejszą ofertę banków zagranicznych w porównaniu z instytucjami krajowymi. Uwidacznia się ona w niższych prowizjach od przeprowadzanych transakcji i przede wszystkim większej dostępności dostosowanych do potrzeb indywidualnego klienta produktów. Podsumowując można się spodziewać, iż znaczenie polskiego rynku walutowego będzie systematycznie wzrastać. Poprawiać się będzie tym samym jego głębokość i płynność. Do czynników, które będą działać stymulująco na jego rozwój należy zaliczyć: - całkowitą wymienialność polskiego złotego, - zmiany liberalizacyjne w polityce kursowej, - starania mające na celu wejście Polski do strefy euro, - przyjęcie do struktur Unii Europejskiej. Najistotniejszym z nich wydaje się włączenie polskiej gospodarki do wspólnego europejskiego systemu gospodarczo walutowego. Szczególnie istotny z punktu widzenia dalszego trwałego i zrównoważonego rozwoju jest napływ kapitału długoterminowego, który podnosi jakość i konkurencyjność krajowej produkcji. Skala inwestycji bezpośrednich związana jest z akcesją Polski w struktury unijne, a co za tym idzie zwiększeniem wiarygodności zarówno na płaszczyźnie gospodarczej jak i politycznej. Wejście do strefy euro, będące zwieńczeniem procesu integracji umocni jeszcze tą wiarygodność i ugruntuje pozycję Polski na międzynarodowym rynku. 41 Zawadzki K.: Przemiany polskiego rynku walutowego na drodze do Unii Gospodarczej i Walutowej, Praca Doktorska, Politechnika Gdańska, Gdańsk 2005, s. 157.

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

EUR / USD 1,3615 / 1,3620

EUR / USD 1,3615 / 1,3620 EUR / USD 1,3615 / 1,3620 waluta kupno / sprzedaŝ bazowa / notowana BID / OFFER (ASK) Zadanie 1 Bank kwotuje następujący kurs walutowy: USD/SEK = 7,3020/40 Wyznacz: 1. walutę bazową.. 4. kurs sprzedaŝy

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Rynek giełdowych finansowych instrumentów pochodnych w Polsce.

Rynek giełdowych finansowych instrumentów pochodnych w Polsce. KURS E-LEARNINGOWY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH I RYNEK KAPITAŁOWY Jakub Wojciechowski Rynek giełdowych finansowych instrumentów pochodnych w Polsce. Rys historyczny, stan obecny i perspektywy Warszawa

Bardziej szczegółowo

RYNEK WALUTOWY RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA

RYNEK WALUTOWY RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA Katarzyna Kuziak Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem RYNEK WALUTOWY W latach 1880-1914 najważniejsze waluty miały stałą wartość w złocie (ich wartość względem

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia gospodarki otwartej. Temat 4: Rynek walutowy i kurs walutowy. Gabriela Grotkowska

Makroekonomia gospodarki otwartej. Temat 4: Rynek walutowy i kurs walutowy. Gabriela Grotkowska Makroekonomia gospodarki otwartej Temat 4: Rynek walutowy i kurs walutowy Gabriela Grotkowska Plan zajęć Waluta obca i jej cena, sposoby kwotowania Rynek walutowy Jego uczestnicy Transakcje walutowe Jego

Bardziej szczegółowo

Materiał informacyjny. nt. wybranych segmentów krajowego międzybankowego rynku walutowego w latach 2006-2010

Materiał informacyjny. nt. wybranych segmentów krajowego międzybankowego rynku walutowego w latach 2006-2010 N a r o d o w y B a n k P o l s k i D e p a r t a m e n t O p e r a c j i K r a j o w y c h Materiał informacyjny nt. wybranych segmentów krajowego międzybankowego rynku walutowego w latach 26-21 Marzec

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III / IV Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP Jeden z najbardziej popularnych instrumentów służący przesuwaniu terminów rozliczenia przepływów walutowych Obowiązek rozliczenia transakcji po ustalonych kursach Negocjowana transakcja FX swap polega

Bardziej szczegółowo

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Bank BPS S.A. Spis treści: Rozdział 1. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III, semestr letni (semestr szósty) Specjalność Bez specjalności

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Katedra Rynków Kapitałowych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Jacek Tomaszewski ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Rynek kapitałowy, a koniunktura gospodarcza Łódź, 3 4 grudnia

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Rynek pieniężny i kapitałowy Rok akademicki: 2014/2015 Kod: ZIE-2-313-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Zarządzania Kierunek: Informatyka i Ekonometria Specjalność: - Poziom studiów: Studia II stopnia

Bardziej szczegółowo

Pytania testowe Rynki finansowe Uwaga: tylko niektóre zdania w tym zestawie są prawdziwe!

Pytania testowe Rynki finansowe Uwaga: tylko niektóre zdania w tym zestawie są prawdziwe! Pytania testowe Rynki finansowe Uwaga: tylko niektóre zdania w tym zestawie są prawdziwe! 1. Rynek finansowy to ta część rynku, gdzie przeprowadza się wyłącznie transakcje instrumentami dłużnymi. 2. Dłużne

Bardziej szczegółowo

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r.

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r. Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW Warszawa, 28 maja 2014 r. STANDARD USD/PLN EUR/PLN CHF/PLN Standard kontraktu: Wielkość kontraktu: 1.000 jednostek waluty Kwotowanie: za 100 jednostek Godziny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 3 Pieniądz c.d., rynek walutowy Równanie obiegu pieniądza (Irvinga Fishera) M V = Q P gdzie: M podaż pieniądza; V szybkość obiegu pieniądza; Q ilość dóbr i usług

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) 1 Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 1 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Finansowe Rynki Kapitałowe - wprowadzenie

Finansowe Rynki Kapitałowe - wprowadzenie Finansowe Rynki Kapitałowe - wprowadzenie dr Grzegorz Szafrański 03/03/2013 Ryzyko finansowe 1 Kontakt http://gszafranski.w.interia.pl/ konsultacje: B106 pon. 13-14.30 tel. : 42 635 5526 office email :

Bardziej szczegółowo

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego Pieniądz jako waluta Waluta to pieniądz w rozliczeniach międzynarodowych Platon Prawa : Prywatny człowiek,

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH DZIENNIK URZĘDOWY NBP NR 2-83 - poz. 3 Załącznik nr 8 do uchwały nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. (poz. 3) OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe w teorii i praktyce Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Czy opcje walutowe mogą być toksyczne?

Czy opcje walutowe mogą być toksyczne? Katedra Matematyki Finansowej Wydział Matematyki Stosowanej AGH 11 maja 2012 Kurs walutowy Kurs walutowy cena danej waluty wyrażona w innej walucie np. 1 USD = 3,21 PLN; USD/PLN = 3,21 Rodzaje kursów walutowych:

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 1 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 1 Plan wykładu Pojęcie inwestowania i inwestycji, rodzaje inwestycji Instrumenty finansowe Charakterystyka rynku finansowego Rodzaje podmiotów działających

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 4 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29 Sporządziła: A. Maciejowska 1.Wstęp Każde przedsiębiorstwo musi zmagać się z ryzykiem, nawet jeśli nie do końca jest

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Wykład 10 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 10 Kurs walutowy

Bardziej szczegółowo

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005.

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005. 1.. 2. Giełda Papierów Wartościowych Uczeń zna a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości pojęcie giełdy, papieru wartościowego, rodzaje rynków, rodzaje papierów wartościowych. Uczeń potrafi: wyjaśnić rolę giełdy,

Bardziej szczegółowo

Dla zapracowanych Dla indywidualistów czyli Profesjonalne zarządzanie portfelem inwestycyjnym na giełdzie & Platforma FOREX

Dla zapracowanych Dla indywidualistów czyli Profesjonalne zarządzanie portfelem inwestycyjnym na giełdzie & Platforma FOREX Dla zapracowanych Dla indywidualistów czyli Profesjonalne zarządzanie portfelem inwestycyjnym na giełdzie & Platforma FOREX Warszawa, 31 marca 2010 r. Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A. Asset

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 10 Pośrednicy finansowi, instrumenty pochodne Rodzaje rynków finansowych (hybrydowe kryterium podziału: przedmiot obrotu oraz zapadalność instrumentu) Rynki walutowe:

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 3 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia 26

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz schematów. Wstęp. Rozdział I Wprowadzenie

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz schematów. Wstęp. Rozdział I Wprowadzenie Spis treści Wykaz skrótów Wykaz schematów Wstęp Rozdział I Wprowadzenie Rozdział II Pochodny instrument finansowy jako przedmiot opodatkowania w podatku na tle różnych dziedzin prawa 1. Przedmiot i podstawa

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Analiza handlu zagranicznego i rynku wymiany walut w Polsce

Analiza handlu zagranicznego i rynku wymiany walut w Polsce Analiza handlu zagranicznego i rynku wymiany walut w Polsce NA PRZYKŁADZIE WYMIANY WALUT ONLINE SAMIR TOPKA- WALUTUJ.PL 09.04.2015 Pozytywna afirmacja Umiem wymyślić produkt, który będzie się sprzedawał

Bardziej szczegółowo

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne 1. Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A., zwana dalej Polityką, określa zasady, którymi kieruje się Bank Millennium

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Dwuwalutowe

Inwestycje Dwuwalutowe Inwestycje Dwuwalutowe Co to są Inwestycje Dwuwalutowe? Inwestycja Dwuwalutowa to krótkoterminowa inwestycja, w ramach której Klient może otrzymać wysokie oprocentowanie zainwestowanego kapitału w zamian

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku walutowego w Polsce

Rozwój rynku walutowego w Polsce Krystian Zawadzki Rozwój rynku walutowego w Polsce 1. WSTĘP Rynek walutowy będący jednym z segmentów rynku finansowego jest w wąskim znaczeniu pojmowany jako miejsce, na którym dokonuje się transakcji

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy prof. dr hab. Roman SkarŜyński Część I. Stan aktualny Niesprawność międzynarodowego systemu finansowego u źródeł kryzysu finansowego 2008-2010 Rosnąca świadomość,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka. instrumentów finansowych i opis ryzyka AG1006TMS10 1

Charakterystyka. instrumentów finansowych i opis ryzyka AG1006TMS10 1 instrumentów finansowych i opis ryzyka I. WPROWADZENIE II. Celem niniejszego dokumentu jest przedstawienie Klientom istoty instrumentów finansowych rynku nieregulowanego (OTC) oraz powiadomienie o ryzykach

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe bez tajemnic Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Agenda: ABC kontraktów terminowych Zasady obrotu kontraktami Depozyty zabezpieczające Zabezpieczanie i spekulacja Ryzyko inwestowania

Bardziej szczegółowo

RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM

RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM N a r o d o w y B a n k P o l s k i Warszawa, 31 stycznia 2007 r. RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM 1. W bilansach banków centralnych, z racji pełnionych przez nie funkcji, po stronie aktywów dominują

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO GOSPODARKI Warszawa, 16 lipca 2008 r. Departament Analiz i Prognoz DAP-II-079/RS/inf_NBP_05/2008

MINISTERSTWO GOSPODARKI Warszawa, 16 lipca 2008 r. Departament Analiz i Prognoz DAP-II-079/RS/inf_NBP_05/2008 MINISTERSTWO GOSPODARKI Warszawa, 16 lipca 2008 r. Departament Analiz i Prognoz DAP-II-079/RS/inf_NBP_05/2008 INFORMACJA o sytuacji w handlu zagranicznym w maju 2008 roku i po 5 miesiącach b.r. (na podstawie

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje do 31lipca 2014 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego (opłata

Bardziej szczegółowo

Sprzedający => Wystawca opcji Kupujący => Nabywca opcji

Sprzedający => Wystawca opcji Kupujący => Nabywca opcji Opcja walutowa jest to umowa, która daje kupującemu prawo (nie obowiązek) do kupna lub sprzedaży instrumentu finansowego po z góry ustalonej cenie przed lub w określonym terminie w przyszłości. Kupujący

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

bo bezpieczeństwo kapitału to kluczowa sprawa.

bo bezpieczeństwo kapitału to kluczowa sprawa. WSTĘP Fritz Exchange to wygodna w użytkowaniu, prosta w obsłudze i korzystna dla kieszeni platforma wymiany walut. Od teraz szybko, łatwo i bezpiecznie nie wychodząc z domu możesz dokonad transakcji walutowej

Bardziej szczegółowo

Rynkowy system finansowy Marian Górski

Rynkowy system finansowy Marian Górski Rynkowy system finansowy Marian Górski Podręcznik obejmuje całościową analizę rynkowego systemu finansowego, który wraz z sektorem finansów publicznych tworzy system finansowy gospodarki. Autor podzielił

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

1. Rynek Forex. a) Opis rynku

1. Rynek Forex. a) Opis rynku 1. Rynek Forex a) Opis rynku Forex (FX) jest globalnym rynkiem, na którym za pośrednictwem internetu odbywa się handel walutami. Aktualnie rynek Forex jest najpopularniejszą alternatywną formą inwestowania

Bardziej szczegółowo

Rynek i kurs walutowy

Rynek i kurs walutowy Rynek i kurs walutowy Wykład 9 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, CE UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 9 Waluta obca i jej cena, sposoby kwotowania Rynek

Bardziej szczegółowo

Kontrakt terminowy. SKN Profit 2

Kontrakt terminowy. SKN Profit 2 Kontrakty terminowe Kontrakt terminowy Zobowiązanie obustronne do przyjęcia lub dostawy określonej ilości danego instrumentu bazowego w konkretnym momencie w przyszłości po cenie ustalonej w momencie zawarcia

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Agenda Wprowadzenie Definicja kontraktu Czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A.

Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych Rola banków w rozliczeniach prowadzonych przez IRGiT 3 Wrzesień 2009 Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. Instrumenty notowane

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Przyczyny wymiany handlowej. Free trade is

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Materiały do samodzielnego kształcenia Inżynieria finansowa i zarządzanie ryzykiem. Temat wykładu: Wycena kontraktów swap

Materiały do samodzielnego kształcenia Inżynieria finansowa i zarządzanie ryzykiem. Temat wykładu: Wycena kontraktów swap Materiały do samodzielnego kształcenia Inżynieria finansowa i zarządzanie ryzykiem Temat wykładu: Wycena kontraktów swap Podstawowe zagadnienia: 1. Wycena swapa procentowego metodą wyceny obligacji 2.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1. Wykład 3. Bilans płatniczy i kurs walutowy

Makroekonomia 1. Wykład 3. Bilans płatniczy i kurs walutowy Makroekonomia 1 Wykład 3. Bilans płatniczy i kurs walutowy Plan wykładu 3. Bilans płatniczy Definicja Zasady księgowania transakcji Struktura bilansu Polski bilans płatniczy Kurs walutowy Systemy kursowe

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy ekonomicznej

Konkurs wiedzy ekonomicznej POZIOMO: 1. zdolność pieniądza do przechowywania wartości 2. pośrednik giełdowy 3. stan rachunku lub konta 4. punkt wymiany walut 5. waluta zjednoczonej Europy 6. spadek cen kursu papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo