ISSN EPISTEME CZASOPISMO NAUKOWO-KULTURALNE KRAKÓW. Nr 19/2013, t. II

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISSN 1895-4421 EPISTEME CZASOPISMO NAUKOWO-KULTURALNE KRAKÓW. Nr 19/2013, t. II"

Transkrypt

1 ISSN EPISTEME CZASOPISMO NAUKOWO-KULTURALNE KRAKÓW Nr 19/2013, t. II

2 EPISTEME CZASOPISMO NAUKOWO-KULTURALNE Redakcja: Zdzisław Szczepanik (red. naczelny) Katarzyna Daraż-Duda (sekretarz redakcji) Piotr Walecki Grzegorz Chajko Krzysztof Duda Roman Turowski (red. techniczny) Rada Naukowa: Prof. dr hab. Dariusz Rott Prof. dr hab. Włodzimierz Sady Prof. dr hab. Michał Śliwa Prof. dr hab. inż. Ryszard Tadeusiewicz Prof. dr hab. Bogdan Zemanek Ks. Prof. UPJP II, dr hab. Władysław Zuziak Prof. nadzw. dr hab. Wiesław Alejziak Prof. Ignatianum i UJ, dr hab. Józef Bremer SJ Prof. dr przew. kwal. II Paweł Taranczewski Prof. dr Olga E. Kosheleva Prof. dr Marko Jacov Prof. dr Aleksandr Lokshin Prof. dr Hans Jørgen Jensen Prof. dr Oleksandr Chyrkov Prof. dr Iryna Diachuk Prof. dr Luiza Arutinov Prof. dr hab. Michaił Pawłowicz Odesskij Prof. dr hab., dr. phil. Andrzej Wiercinski Prof. dr eng. Elena Horska Wydawca: Stowarzyszenie Twórców Nauki i Kultury Episteme ul. Okólna 28/ Kraków Stowarzyszenie Twórców Nauki i Kultury Episteme i Autorzy Pierwotną wersją czasopisma jest wersja papierowa

3 SPIS TREŚCI V. Nauki społeczne Karol Bieniek Rola i międzynarodowe znaczenie Turcji w opiniach i strategiach ministrów spraw zagranicznych İ. Cema i A. Davutoğlu Robert Kłaczyński MIEJSCE I ROLA PAŃSTW POSTRADZIECKIEJ AZJI ŚRODKOWEJ NA GLOBALNYM RYNKU PALIW: OGRANICZENIA, MOŻLIWOŚCI, PERSPEKTYWY Krzysztof Barcik KULTUROWE, HISTORYCZNE I GEOGRAFICZNE PODŁOŻA ZAMACHÓW WE WSPÓŁCZESNEJ AMERYCE ŁACIŃSKIEJ NA PRZYKŁADZIE WENEZUELI Michał Apollo Zderzenie społeczne, przyrodnicze i ekonomiczne przemiany w środowisku recepcyjnym wywołane ruchem turystycznym. Przypadek osady Nagarkot (Nepal) Danuta Smołucha KOŚCIÓŁ KATOLICKI WOBEC WSPÓŁCZESNYCH MEDIÓW - SZANSE I ZAGROŻENIA

4 4 spis treści VI. Kulturoznawstwo i historia Katarzyna Kołakowska STAROŻYTNE JEZIORO PAMIĘCI, CZYLI O ROLI PAMIĘCI W STAROŻYTNEJ GRECJI Iga Pawlusiak Kategoria świata przeżywanego w pedagogice specjalnej wstęp do badań fenomenologicznych Delfina Kościółek WPŁYW KULTURY CELTYCKIEJ NA ROZWÓJ KULTURY CHRZEŚCIJAŃSKIEJ W IRLANDII DO POŁ. VII WIEKU Alina Urazbekowa ŚWIAT KULTURY POLSKIEJ W PROZIE ROSYJSKIEJ XX WIEKU. (ZAPOŻYCZENIA Z JĘZYKA POLSKIEGO W TEKSTACH LITERATURY ROSYJSKIEJ XX WIEKU) Iwona Dronia BŁEDY RETORYCZNE W DYSKURSIE AKADEMICKIM I ICH WPŁYW NA NAUKĘ/PRZYSWAJANIE JĘZYKA DRUGIEGO Luiza Trybuś Codzienność lat według Wspomnień wojennych prof. Karoliny Lanckorońskiej Natalia Tarkowska LEKARZ NARODU APOLINARY TARNAWSKI I JEGO ZAKŁAD PRZYRODOLECZNICZY W KOSOWIE Agnieszka Rodzik RZECZ O WICIE TARNAWSKIM Zofia Żukowska POCZTA W WOLNYM MIEŚCIE KRAKOWIE Kinga Trojanowska ZACHODNIE I AMERYKAŃSKIE TRENDY MUZYCZNE W KULTURZE PRL-U

5 spis treści Andrzej Zając Doświadczyć historii Koncerty edukacyjne u franciszkanów w Krakowie Woźniak Monika Między kulturą a naturą tożsamość i człowieczeństwo Eseje śródziemnomorskie Zbigniewa Herberta Aleksandra Ciejka NATURA-CZŁOWIEK-KULTURA CZYLI EWOLUCYJNE PRZEMIANY ZJAWISKA MODY Milos Jacov DAL SENATO DI ROMA CRISTIANA ALLA CURIA ROMANA Milos Jacov I SULTANI OTTOMANI ARBITRI DELLE QUESTIONI INTERNE DELL IMPERO ROMANO CRISTIANO Milos Jacov LA CORTE REALE DI SERBIA E LA SANTA SEDE ALLA FINE DEL XIX E ALL INIZIO DEL XX SECOLO Luiza Trybuś POWSTANIE I ORGANIZACJA PARAFII P.W. PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO W LIBIĄŻU w latach Witold Mazurek, Tomasz Cichoń Społeczeństwo obywatelskie w demokratycznej Polsce Witold Mazurek Działania o charakterze terrorystycznym jako współczesne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego Witold Mazurek Pakistan Oblicza terroryzmu. Obszary konfliktów wewnętrznych w Pakistanie

6

7 nauki społeczne

8

9 Karol Bieniek EPISTEME 19/2013, t. II s ISSN Rola i międzynarodowe znaczenie Turcji w opiniach i strategiach ministrów spraw zagranicznych İ. Cema i A. Davutoğlu Turkey`s international meaning and role in the views and strategies of Foreign Affairs Ministers: İ. Cem and A. Davutoğlu Abstrakt. Niniejszy artykuł ma na celu zapoznanie czytelnika z biografiami oraz polityczną działalnością twórców tureckiej polityki zagranicznej Ismaila Cema oraz Ahmeta Davutoğlu. Cem pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych w latach , a Davutoğlu pełni tą funkcję od 2009 roku. Obaj wywodzą się z odmiennych obozów politycznych, które stanowią dominujące siły tureckiej polityki, ale paradoksalnie ich działalność w zakresie spraw międzynarodowych stanowi swoistego rodzaju kontynuację oraz skutecznie zdynamizowała politykę zagraniczną Ankary po zimnej wojnie. Słowa kluczowe: Turcja, polityka zagraniczna, kemalizm, AKP, strategiczna głębia Abstract. This paper aim is to present the perception of Turkey`s role in the international environment, shared by two Foreign Affairs Ministers of this country i.e. I. Cem and A. Davutoğlu. While these two were/are key figures in their political formations it`s important to underline that they were a involved into political parties that share different views over both domestic and internal issues in Turkey. Cem was an important figure of the kemalist regime and its political formation CHP, while Davutoğlu is an architect of the current Turkey`s foreign policy preformed by the proislamic Justice and Development Party, AKP. This paper aims at comparison of their views and approaches of the foreign policy making in Turkey. Key words: Turkey, foreign policy, kemalism, AKP, strategic depth 9

10 Karol Bieniek Celem niniejszego artykułu jest analiza poglądów twórców polityki zagranicznej Turcji w osobach İsmaila Cema, ministra spraw zagranicznych w latach oraz Ahmeta Davutoğlu, który jest uważany za architekta nowej międzynarodowej strategii, wprowadzonej w życie w okresie rządów pro-islamskiej Partii Sprawiedliwości i Rozwoju (tur. Adalet ve Kalkınma Partisi, AKP). Pełniący funkcję ministra od 2009 roku Davutoğlu związany jest z obozem politycznym, dla którego wartości reprezentowane przez kemalistów, a więc politycznego zaplecza Cema, związanego przede wszystkim z lewicową Partią Ludowo-Republikańską (tur. Cumhuriyet Halk Partisi, CHP), stanowią główny punkt krytyki w konstrukcji politycznego dyskursu. Interesującym jest także fakt, że koncepcja polityki zagranicznej stworzona przez Davutoğlu, stanowi do pewnego stopnia uzupełnienie i rozwinięcie strategii przyjętej przez Ismaila Cema, który konsekwentnie był zwolennikiem wzrostu międzynarodowego zaangażowania Turcji na Półwyspie Bałkańskim oraz w kontaktach z Unią Europejską. Tym samym, doprowadził on do inicjacji procesów, które w zasadniczy sposób nadały polityce zagranicznej Turcji dynamikę, której brakowało w okresie wczesnych lat dziewięćdziesiątych. Z kolei Davutoğlu wprowadził w życie normatywną strategię określającą międzynarodową rolę i znaczenie Turcji, która jeszcze bardziej skutecznie zdynamizowała aktywność tego państwa. W tym kontekście można zauważyć, że o ile polityka wewnętrzna stanowi w Turcji płaszczyznę gwałtownej ideologicznej konfrontacji pomiędzy poszczególnymi siłami politycznymi, to paradoksalnie polityka zagraniczna realizowana przez wspomnianych ministrów spraw zagranicznych posiada jakościowo wspólne cechy. Należy także zwrócić uwagę, że w Republice Turcji ministerstwo spraw zagranicznych pełni kluczową rolę w kształtowaniu działań międzynarodowych, a osobowość danego ministra ma niejednokrotnie kluczowe znaczenie. Z tego powodu w artykule podjęto także próbę analizy pochodzenia społecznego oraz poglądów na międzynarodową rolę i znaczenie Turcji Ismaila Cema i Ahmeta Davutoğlu. Można stwierdzić, że w okresie całej Zimnej Wojny turecka polityka zagraniczna miała niezwykle statyczny wymiar. Polaryzacja systemu międzynarodowego będąca immanentną cechą stosunków międzynarodowych tego okresu, ukształtowała działania Turcji, któ- 10

11 Rola i międzynarodowe znaczenie Turcji w opiniach i strategiach... re koncentrowały się wokół szeroko rozumianego bezpieczeństwa (utożsamianego z obecnością i działaniami wewnątrz NATO). Należy stwierdzić, iż polityka zagraniczna Turcji od momentu powstania tego państwa w roku 1923, aż do zakończenia Zimnej Wojny pozostawała pod niezwykle silnym wpływem establishmentu kemalistowskiego, na który składała się tak elita polityczna, jak i siły zbrojne. W okresie międzywojennym polityka zagraniczna została podporządkowana niejako polityce wewnętrznej; miała ona zapewnić przetrwanie tureckiej państwowości, utrzymać status quo w regionie oraz zapewnić możliwość awansu cywilizacyjnego Turcji. To właśnie ta ostatnia kwestia jest szczególnie istotna w procesie analizy cech kemalistowskiej polityki zagranicznej, która może zostać określona jako pragmatyczna i racjonalna, unikająca ryzykownych działań w stosunkach międzynarodowych. Kolejnymi elementami jest przywiązanie do wartości jaką jest prawo międzynarodowe oraz zobowiązania, ukierunkowanie na utrzymanie pełnej niezależności oraz dążenie do cywilizacyjnego rozwoju 1. Dla rządzącej kemalistowską Turcją elity cywilizacyjny rozwój w jednoznaczny sposób był utożsamiany z poziomem cywilizacyjnym właściwym państwom Europy Zachodniej. Określone jeszcze w latach dwudziestych ubiegłego wieku zasady stały się dominujące; w sytuacji w której cywilne rządy pozostawały pod kuratelą wojskowych, polityka zagraniczna także była pod silnym wpływem warstwy, dla której priorytetem był pro- -zachodni kurs Turcji, istotna rola w strukturach NATO oraz współpraca z USA. Tak określone ramy w oczywisty sposób determinowały aktywność Ankary, która ograniczała się do inicjatyw regionalnych będących konsekwencją procesów zimnowojennych. Koniec Zimnej Wojny stanowił wyzwanie dla Turcji i jej polityki zagranicznej. W tym okresie Ankara została zmuszona do określenia priorytetów dla działań w środowisku międzynarodowym, pojawiły się także nowe możliwości, których jednakże nie zdołano w latach dziewięćdziesiątych wykorzystać tureckie elity w znacznej mierze powielały wzór działań wypracowany w okresie Zimnej Wojny, a więc praktykowały konserwatywny wzorzec polityki zagranicznej ograniczony do problematyki bezpieczeństwa. Mimo wyraźnego zaintere- 1 T. Feyzioğlu, Atatürk`ün Dış Politikasının Ӧzellik, İlke ve Amaҫları, Boğaziҫi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1984, p

12 12 Karol Bieniek sowania takimi bliskimi Turcji regionami jak Bałkany czy też obszar państw Azji Centralnej i Kaukazu, którego państwa należą do tzw. tureckiej rodziny językowej, nie zdołano, wbrew oczekiwaniom, nadać Turcji charakteru państwa, które mogłoby wywierać trwały i istotny wpływ na te regiony. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest generalny brak strategii spójnej polityki zagranicznej, która w dalszym ciągu pozostawała pod niezwykle silnym wpływem kemalistowskiego establishmentu. Istotną rolę odegrały także wewnętrzne kłopoty Turcji, których doświadczyła ona w ostatniej dekadzie ubiegłego wieku takie jak permanentny kryzys ekonomiczny, niestabilność polityczna oraz terroryzm. Także w odniesieniu do Bliskiego Wschodu, pomimo zaangażowana się w kryzys wywołany przez Wojnę w Zatoce Perskiej i przyjęcie znacznej liczby uchodźców, działania Turcji cechowała tak charakterystyczna dla okresu Zimnej Wojny pasywność. Impuls dla nowej jakości w międzynarodowych działaniach podejmowanych przez Ankarę stanowiła dopiero działalność polityczna Ismaila Cema, który w zdecydowany sposób ukierunkował Turcję na zbliżenie z Unią Europejską, a także doprowadził do przełamania wrogich stosunków łączących do tej pory to państwo z sąsiednią Grecją. İsmail Cem urodził się w 1940 roku w Stambule. Studiował w Robert College w Stambule, ponadto ukończył Wydział Prawa Uniwersytetu w Lozannie. Wywodził się z jednej z najbardziej znanych tureckich familii jego ojciec Abdi İpekçi był pionierem tureckiej kinematografii, twórcą wytwórni filmowej İpek. Zapewne to po nim Cem odziedziczył zamiłowanie do fotografii był autorem kilku wystaw. Realizował się na polu dziennikarstwa. W roku 1974 został szefem Tureckiego Radia i Telewizji (TRT). Swoją przyszłość tak polityczną, jak i zawodową związał z lewicą albowiem to właśnie poglądy prospołeczne były mu zawsze niezwykle bliskie. Szybko stał się jedną z wiodących postaci tureckiej centro-lewicy. Jako pisarz jest autorem dzieł o tematyce społecznej, w których stara się wypracować ideologiczną koncepcję dla całego nurtu oraz odpowiedzieć na pytanie o przyczyny zapóźnienia Turcji w stosunku do państw Europy Zachodniej. Co ciekawe, prace autorstwa Cema konsekwentnie ponownie zyskują w Turcji na popularności i są chętnie wydawane stanowić to może przeciwwagę dla aktualnie rządzącej pro-islamskiej Partii Sprawiedliwości i Rozwoju,

13 Rola i międzynarodowe znaczenie Turcji w opiniach i strategiach... która od roku 2002 zdołała osiągnąć dominującą pozycję w tureckiej polityce i dyskursie publicznym. Przykładem takiego stanu rzeczy jest chociażby ponowne wydanie w roku 2008, przez wyraźnie lewicujące i utożsamiane z szeroko rozumianym kemalizmem Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, książki pt. Türkiye`de geri kalmışlığın tarihi (Historia zapóźnienia w Turcji, 2008) autorstwa byłego ministra spraw zagranicznych. Na początku swojej politycznej kariery związany był z Partią Ludowo-Republikańską, którą opuścił w roku 1987, przechodząc do ugrupowania Bülenta Ecevita Partii Demokratycznej Lewicy. Od roku 1997 do 2002 pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych i był czwartym najdłużej sprawującym to stanowisko tureckim politykiem. Jako minister spraw zagranicznych zdołał doprowadzić do dwóch niezwykle ważnych dla Turcji przełomów. Po pierwsze, w 1999 zdołał wynegocjować dla Turcji oficjalny status państwa-kandydata w procesie akcesyjnym do Unii Europejskiej. Po drugie, za sprawą osobistych kontaktów ze swoim greckim odpowiednikiem udało mu się doprowadzić do przełamania lodowatych stosunków łączących oba państwa 2. Ponadto był zwolennikiem aktywnego zaangażowania się Turcji na Bałkanach i utrzymywania dobrych stosunków z wszystkimi państwami tego regionu. W 2000 roku wypowiedział niezwykle ważne słowa: Jedną z najbardziej palących kwestii na arenie polityki międzynarodowej jest integracja Bałkanów z nurtem europejskim. Aby to osiągnąć musimy wprowadzić polityczną stabilność oraz umożliwić systematyczny wzrost gospodarczy tego regionu (...) Rozwój gospodarczy potrzebuje inwestycji, które będą wymagały klimatu bezpieczeństwa i stabilności. Jednak kapitał, szczególnie ze strony państw rozwiniętych, nie napłynie do tego regionu dopóki nie będzie on bezpieczny i politycznie stabilny. 3 W 2002 roku wobec niemożności porozumienia się z Ecevitem odszedł z Partii Demokratycznej Lewicy i założył własne ugrupowanie pod nazwą Partia Nowej Turcji (tur. Yeni Türkiye Partisi). Ugru- 2 dostęp: İ. Cem, Turkey in the new century speeches and texts presented at international fora ( ), Rüştem Yayınları, İstanbul 2001, s

14 Karol Bieniek powanie to nie odniosło sukcesu i w wyborach tego samego roku uzyskało fatalny wynik zdobywając zaledwie 1.15% głosów 4. Podobnie jak jego polityczny mentor Bülent Ecevit, Cem czuł się odpowiedzialny za Turcję i posiadał przekonanie o tym, że może i powinien odgrywać w polityce aktywną rolę. W 2002 roku drogi tych dwóch polityków rozeszły się, a Cem wystąpiwszy z Partii Demokratycznej Lewicy założył własne grupowanie, tj. wspomnianą już Partię Nowej Turcji. Powstanie tego stronnictwa miało stanowić odpowiedź na wydarzenia tak w państwie, jak i wewnątrz partii uzasadnia to w następujący sposób: Dobiegał końca pewien okres. Można powiedzieć, że Ecevit w pośpiechu czynił wysiłki aby uratować rząd. Z jednej strony prowadził rozmowy z Partią Ojczyźnianą z drugiej zaś usiłował i robił wszystko co możliwe aby pogodzić Partię Ojczyźnianą i Partię Ruchu Narodowego, ale sprawy posunęły się już za daleko. Tak jak powiedziałem, na to, że rząd przestał funkcjonować złożyły się tak przyczyny o charakterze wewnętrznym jak i zewnętrznym. (...) Uwidoczniły się istotne różnice między Bülentem i Rahşan Ecevit, a od zawsze drugim człowiekiem w Partii Hüsamettinem Őzkanem. 5 Tym samym podjął odważną próbę wzięcia na swoje barki odpowiedzialności za losy państwa. Niestety wyborcy nie udzielili nowopowstałemu ugrupowaniu poparcia, a Partia Nowej Turcji uzyskała w wyborach katastrofalny wynik. W 2004 roku Cem wstąpił ponownie do Partii Ludowo-Republikańskiej i został doradcą jej lidera Deniza Baykala. Pracował także na Uniwersytecie Bilgi w Ankarze, gdzie nauczał o tureckiej polityce zagranicznej 6. W 2004 roku zdiagnozowano u niego raka płuc, który ostatecznie pokonał go w roku Pochowany został w Ankarze, a na pogrzeb 4 S. Yücel, Türkiye`nin siyasal partileri, Alfa, İstanbul 2006, s Należy pamiętać, iż w Turcji obowiązuje niezwykle wysoki, bo dziesięcioprocentowy próg wyborczy w wyborach do Zgromadzenia Narodowego. 5 C. Dündar, Ben böyle veda etmeliyim İsmail Cem kitbı, Türkiye İş Bankası, İstanbul 2008, s dostęp:

15 Rola i międzynarodowe znaczenie Turcji w opiniach i strategiach... przybył jego serdeczny kolega George Papandreu 7. Bezprecedensowy fakt przybycia na tą ceremonię byłego greckiego ministra spraw zagranicznych podkreśla to co udało się osiągnąć Cemowi, a mianowicie stanowi wyraz zbliżenia pomiędzy oboma państwami. Jego mądra i rozważna polityka zmieniła oblicze tureckiej dyplomacji i pokazała, że zawsze korzystnie jest dążyć do konsensusu, nawet jeśli miałby on okazać się krótkotrwały. İsmail Cem został szefem tureckiej dyplomacji w roku Był to czas, w którym w Turcji intensyfikowano wysiłki mające na celu doprowadzenie do członkostwa w Unii Europejskiej proces ten został zapoczątkowany jeszcze w latach sześćdziesiątych ubiegłego stulecia; w 1963 doszło do podpisania Umowy Ankarskiej, która jest uważana za pierwszy dokument inicjujący integrację Turcji ze strukturami europejskimi. To właśnie İsmail Cem miał być tym, który w 1999 zdołał doprowadzić do przyznania Turcji statusu państwa kandydata. Chociaż aż do chwili obecnej negocjacje na linii Ankara UE napotykają na wiele trudności i nie zostaną zakończone w najbliższej przyszłości 8, to bez wątpienia rok 1999 był w tym procesie datą przełomową. W tym samym roku, w którym doszło do kluczowego dla Turcji szczytu UE w Helsinkach, miał miejsce szczyt w Luksemburgu, na którym odmówiono Ankarze statusu państwa-kandydata. Sam minister już przed pierwszym z nich ostrzegał Wspólnotę: Jeszcze przed szczytem w Luksemburgu powtarzałem przedstawicielom Unii Europejskiej, że jeśli nie przyznają Turcji statusu państwa-kandydata, to my ze swojej strony przyjrzymy się ponownie relacjom jakie łączą nas ze Wspólnotą. Nie była to groźba, ale zapowiedź obiektywnej sytuacji, którą mogły wygenerować fakty 9. 7 haber.turk.net/haber_detay.asp?id= &cat=eng, dostęp Na chwilę obecną szereg rozdziałów negocjacyjnych na linii Turcja-Wspólnota jest zamrożonych, głównie za sprawą niemożności uregulowania sytuacji na Cyprze. Jednocześnie w procesie negocjacyjnym dostrzegana jest pewnego rodzaju stagnacja, a polityka zagraniczna prowadzona przez Partię Sprawiedliwości i Rozwoju, podkreślając w dalszym ciągu znaczenie integracji europejskiej, nie czyni z niej już tak priorytetowej kwestii i ostatecznego celu, jak robiły to partie polityczne pozostające u władzy do roku C. Dündar, Ben böyle op.cit., s

16 16 Karol Bieniek Jak wiemy w Luksemburgu nie dano Turcji tego, o co walczyła, a stosunki na linii Ankara-Bruksela weszły w swoją krytyczną fazę dodatkowo pogorszył je fakt, że za kandydujące uznano takie państwa jak Rumunia, Bułgaria czy też Republika Cypru. Chociaż sam Cem odsłania w wywiadzie z Canem Dündarem tylko niektóre kulisy zmagań jakie doprowadziły do pozytywnej decyzji wydanej w Helsinkach, co zresztą postrzegać należy jako cechę dobrego dyplomaty, to możemy domyśleć się ze były one niezwykle twarde. Świadczą o tym chociażby takie słowa: Podstawowym powodem pozytywnej decyzji helsińskiego szczytu było to, że Turcja nie była nieświadomym własnej siły naiwnym, byle jakim kandydatem, ale państwem, które wystąpiło wobec Wspólnoty z pozycji kraju, który może przeprowadzić właściwą, chłodną kalkulację tego, co leży w jego interesie. 10 Niewątpliwie takie postawienie sprawy przyczyniło się do powodzenia tureckiego projektu. Kolejnym sukcesem jaki osiągnął ten niezwykły polityk było unormowanie stosunków z Grecją. Jak powszechnie wiadomo pogarszały się one systematycznie od 1974 roku. W tym kontekście rok helsińskiego szczytu po raz kolejny okazał się być przełomowy złożyły się na to następujące czynniki. Po pierwsze, w tym okresie rozpoczęło się odprężenie we wzajemnych relacjach, które zainicjowane zostało podczas spotkań Cema i jego greckiego odpowiednika Andreasa Papandreu przeprowadzonych na neutralnym terenie, tj. w Nowym Yorku. Podczas tych wizyt omawiano sprawy współpracy kulturalnej, edukacyjnej, handlowej i turystycznej, a co ciekawe nie podnoszono żadnych problematycznych czy spornych kwestii 11. Można założyć, że te spotkania były początkiem przyjaźni, która mimo całego skomplikowania relacji turecko-greckich trwała aż do śmierci Cema w 2007 roku. Ponadto w tym samym czasie doszło do dwóch trzęsień ziemi, tak w Turcji jak i w Grecji wobec tej katastrofy oba narody wyrwały się na moment z ram polityki i przystąpiły do udzielania sobie nawzajem spontanicznej pomocy, co zapoczątkowało we wzajemnych kontaktach okres nazywany dyplomacją trzęsień ziemi. 10 Ibidem., s A. Cakaroğlu, B. Rubin, Greek-Turkish relations, Routledge, London 2005, s. 8

17 Rola i międzynarodowe znaczenie Turcji w opiniach i strategiach... Poza polityką ważną sferę aktywności Ismaila Cema stanowiła szeroko rozumiana analiza rzeczywistości społecznej państwa, dla którego pracował niemalże przez całe swoje życie. W celu lepszej ilustracji poglądów tego polityka na pozycję, znaczenie i stosunki społeczne panujące w Turcji, pomocna może być analiza pracy, którą wydał on sam, tj. do opublikowanej w 2008 roku książki pt. Historia zapóźnienia w Turcji. Znamiennym jest stwierdzenie: Turcja ma potencjał ludzki wyrosły z tysiącletniej kultury, ma też kapitał. Problem bierze się z ich błędnego użycia lub z tego, że w ogóle nie były wykorzystywane. To znaczy jest mąka, tłuszcz i cukier, ale po prostu błędny jest przepis na przygotowanie chałwy. 12 Wraz z dojściem do władzy Partii Sprawiedliwości i Rozwoju w roku 2002 polityczna rola i wpływ Cema na politykę zagraniczną Turcji zmalały. Twórcy AKP od samego początku istnienia tego stronnictwa podkreślali konieczność zdynamizowania aktywności międzynarodowej Ankary, zwracając uwagę, że lata dziewięćdziesiąte ubiegłego stulecia stanowiły dla Turcji okres, w którym pasywność była dominującą cechą. Można w tym miejscu zaryzykować stwierdzenie, że cała strategia i działania Cema były próbą przełamania marazmu tureckiej polityki zagranicznej, która bez wątpienia zyskała nowy wymiar w okresie rządów Partii Sprawiedliwości i Rozwoju. Po objęciu sterów rządów w 2002 roku stronnictwo to przystąpiło do walki z kemalistowskim establishmentem oraz do zmiany paradygmatu całej tureckiej polityki zagranicznej. Partia Sprawiedliwości i Rozwoju (tur. Adalet ve Kalkınma Partisi, AKP) powstała w 2001 roku i wywodziła się z obecnego na tureckiej scenie partyjnej obozu politycznego, dla którego zwiększenie roli islamu w życiu politycznym i społecznym Turcji, stanowiło kluczową kwestię i podstawowy cel działania. Odrzucenie radykalnie proislamskiego dyskursu przy jednoczesnym odwołaniu się do peryferyjnych segmentów tureckiego elektoratu, tj. tych wszystkich, którzy za sprawą działań dobrze ugruntowanej kemalistowskiej 12 İ. Cem, Türkiye`de geri kalmışlığın tarihi, Türkiye İş Bankası Kültur Yayınları, İstanbul 2008, s

18 18 Karol Bieniek elity, byli wykluczeni z istotnych procesów politycznych, stanowiło oś programową tego stronnictwa. Partia założona przez Recepa Tayyipa Erdoğana, obecnego premiera Turcji oraz Abdullaha Güla, obecnego prezydenta, w istotny sposób osadziła się w kluczowym dla tureckiej polityki podziale socjopolitycznym na centrum i peryferia, gdzie centrum stanowi kemalistowska elita oraz siły społeczne bliskie tej ideologii, reprezentowane obecnie przez główną partię opozycyjna tj. Partię Ludowo-Republikańską, a więc ugrupowaniem z którym związanym był İ. Cem. Z kolei peryferia, stanowiące podstawę bazy wyborczej AKP, są reprezentowane przez szeroką grupę przywiązaną do wartości islamu oraz przez tych, którzy po prostu są niechętni obozowi kemalistowskiemu. Proponowane przez partię w programie wyborczym hasła odnowy państwa oraz konsekwentne przedstawianie tego stronnictwa jako nowej jakości na tureckiej scenie partyjnej przyniosły niespodziewany skutek w postaci oszałamiającego sukcesu wyborczego w roku 2002, który pozwolił AKP na samodzielne stworzenie rządu. Warto w tym miejscu zauważyć, że okres lat dziewięćdziesiątych to trudny czas w najnowszej historii Republiki Turcji. Słabe, nieudolne, często zmieniające się gabinety nie sprostały wyzwaniom jakie pojawiły się po zakończeniu Zimnej Wojny; wszechogarniającej korupcji oraz marazmowi społecznemu towarzyszył ponadto kryzys ekonomiczny, niezwykle dotkliwy dla przeciętnego obywatela. W tym kontekście AKP postrzegana była jako nowa jakość w tureckiej polityce; konsekwentne przedstawianie tego stronnictwa jako siły, która przede wszystkim, w odróżnieniu do partii lat dziewięćdziesiątych, będzie służyć obywatelom i realizować nie partyjne, ale ich interesy, przyczyniło się do wspomnianego już sukcesu wyborczego w roku W kolejnych latach ugrupowanie R.T Erdoğana zdołało ugruntować swoją pozycję na tureckiej scenie partyjnej, odnosząc zwycięstwa wyborcze w latach 2007 i Jednocześnie należy zauważyć, że sukcesy wyborcze odnoszone przez AKP mają swoją przyczynę także w umiejętnie prowadzonej polityce zagranicznej oraz sukcesach na płaszczyźnie gospodarczej. Jak zostało to już powiedziane, do momentu objęcia władzy przez Partię Sprawiedliwości i Rozwoju turecka polityka zagraniczna wobec regionów sąsiednich nie była szczególnie dynamiczna, a wzajemne relacje niejednokrotnie nie były najlepsze. Republika Turcji to

19 Rola i międzynarodowe znaczenie Turcji w opiniach i strategiach... państwo, które swojej geostrategicznej lokacji zawdzięcza możliwość oddziaływania na takie regiony jak Bliski Wschód, Półwysep Bałkański, region Morza Czarnego czy też Kaukaz. W latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku turecka polityka zagraniczna wobec tych obszarów nie była dla Ankary sprawą priorytetową, a stosunki z najbliższymi sąsiadami można co najwyżej określić jako poprawne, także za sprawą działań podejmowanych przez Cema wobec Grecji. Tureckie elity polityczne pozostawały wyraźnie skupione na strategicznym partnerstwie ze Stanami Zjednoczonymi oraz na kwestii integracji europejskiej, którą traktowano priorytetowo, zwłaszcza w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych. Doprowadziło to do tego, że relacje z najbliższymi Turcji regionami i państwami tych obszarów ograniczały się w zasadzie do rozwiązywania doraźnych problemów, a także tworzenia, jak w przypadku państw Półwyspu Bałkańskiego, klimatu stabilności i współpracy przez rozbudowę sieci powiązań instytucjonalnych. Dodatkowo wewnętrzne problemy ekonomiczne sprawiły, że w kwestiach wymiany handlowej oraz inwestycji zagranicznych, Turcja pozostawała daleko za silnie penetrującymi np. rynki państw bałkańskich, państwami europejskimi takimi jak Niemcy, Francja czy chociażby Grecja. Rekapitulując, można zauważyć, że ostatnia dekada ubiegłego wieku to okres pewnego rodzaju stagnacji w polityce zagranicznej Turcji, która nie wykorzystała w pełni możliwości rozbudowy własnego wpływu po rozpadzie Związku Radzieckiego oraz zakończeniu Zimnej Wojny. Objęcie władzy przez Partię Sprawiedliwości i Rozwoju wiąże się z jakościową zmianą tureckiej polityki zagranicznej oraz intensywnym rozwojem ekonomicznym, którego naturalną konsekwencją był wzrost wymiany handlowej z sąsiadami oraz aktywność rodzimych przedsiębiorców na zagranicznych rynkach. Nowa koncepcja polityki zagranicznej Ankary opierała się w znacznej mierze na założeniach opracowanych przez Ahmeta Davutoğlu, który w okresie pełnił funkcję głównego doradcy premiera Erdoğana, a od 2009 roku jest ministrem spraw zagranicznych Turcji. Ahmet Davutoğlu urodził się w 1959 roku w Konyi. W 1983 roku uzyskał tytuł licencjata w zakresie nauk politycznych i ekonomii na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Administracyjnych Uniwersytetu 19

20 Karol Bieniek Bosforskiego, a więc jednego z najlepszych tureckich uniwersytetów. Następnie, na tym samym uniwersytecie, po uzyskaniu tytułu magistra obronił doktorat w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków międzynarodowych 13. Podstawowe pryncypia polityki zagranicznej zostały zawarte przez Davutoğlu w jego głośnej pracy pt Strategiczna głębia międzynarodowe znaczenie Turcji. Ta szeroko komentowana książka stała się wykładnikiem polityki zagranicznej Turcji pod rządami Partii Sprawiedliwości i Rozwoju. W pierwszej kolejności autor zauważa, iż koniec Zimnej Wojny stworzył nowe możliwości dla międzynarodowej aktywności Turcji, która powinna osiągnąć status potęgi o zasięgu regionalnym, a następnie globalnym. W tym kontekście lata dziewięćdziesiąte są postrzegane jako stracony okres, kiedy to nie zdołano stworzyć spójnej koncepcji bazującej na wykorzystaniu historycznego i geograficznego potencjału jaki posiada Turcja. Jego zdaniem państwa, które są dotknięte znaczącymi przemianami w polityce światowej, takimi jak chociażby koniec Zimnej Wojny, to państwa posiadające tak zwaną historyczną i geograficzną głębię. Ta pierwsza jest rozumiana w sposób następujący: [Historyczną głębię mają K.B.] państwa, które zawsze są w epicentrum wydarzeń, jakiekolwiek by one nie były. Takie państwa jak Turcja, Chiny i Japonia mają głębokie związki historyczne ze swoimi regionami. Podczas przejścia z dziewiętnastego w dwudziesty wiek w rejonie Eurazji istniało osiem wielonarodowych imperiów: Wielka Brytania, Rosja, Austro-Węgry, Francja, Niemcy, Chiny, Japonia i Turcja. Obecnie te państwa doświadczają podobnych problemów w swoich regionach. Niemcy w odniesieniu do Europy Wschodniej zostały przyprawione o taki sam ból głowy, jakiego doświadczyła Turcja kiedy mówimy o Bałkanach czy Bliskim Wschodzie. Ponieważ te państwa mają historyczną głębię mogą kształtować strefy wpływu. Jeśli nie zdołają tego zrobić, doświadczą wielorakich problemów dostęp: Wywiad Ahmeta Davutoğlu dla TDN: aspx?pageid=438&n=the-power-turkey-does-not-use-is-that--of-quotstrategicdepthquot

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie . omasz Stępniewskr ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG ^, w pozimnowojennym świecie Wstęp 11 Geopolityka jako przedmiot badań - wprowadzenie 23 CZĘŚĆ 1 (Geo)polityka państw nadbrzeżnych regionu Morza

Bardziej szczegółowo

Pełna Oferta Usług Edu Talent

Pełna Oferta Usług Edu Talent Przedstawiamy Ci naszą Pełną Ofertę Usług. Przygotowaliśmy dla Ciebie szeroką ofertę profesjonalnego, terminowego i taniego pisania prac. Piszemy dla Ciebie: - prace magisterskie i licencjackie - prace

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Wspó³czesne dylematy Europy i Unii Europejskiej

Wspó³czesne dylematy Europy i Unii Europejskiej Spis treści Wspó³czesne dylematy Europy i Unii Europejskiej 5 Od Redakcji ARTYKUŁY 7 Cezary Kościelniak Chrześcijańskie i laickie konteksty idei braterstwa i ich polityczne konsekwencje 21 Tomasz Grzegorz

Bardziej szczegółowo

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r.

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Szanowni Państwo, Z przyjemnością witam przedstawicieli polskich władz i sił zbrojnych obu

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Ryszard Unia Europejska

Ryszard Unia Europejska A 377214 Ryszard Unia Europejska jako aktor stosunków międzynarodowych Wydawnictwo Naukowe Scholar Warszawa 2003 Spis treści Wstęp 13 Rozdział I Budowanie unii politycznej państw Wspólnoty Europejskiej:

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

dr Barbara CURYŁO 1. Zainteresowania badawcze:

dr Barbara CURYŁO 1. Zainteresowania badawcze: dr Barbara CURYŁO 1. Zainteresowania badawcze: Stosunki międzynarodowe, w szczególności: negocjacje międzynarodowe, dyplomacja publiczna, protokół dyplomatyczny, europeistyka, paradygmaty teoretyczne.

Bardziej szczegółowo

Literatura podstawowa. Literatura uzupełniająca. Nowe podejście systemowe

Literatura podstawowa. Literatura uzupełniająca. Nowe podejście systemowe Literatura podstawowa Adamowski J., (red.), (2008), Wybrane zagraniczne systemy medialne, Warszawa: WAiP Dobek-Ostrowska B., (2007), Media masowe na świecie. Modele systemów medialnych i ich dynamika rozwojowa,

Bardziej szczegółowo

NATO a problem bezpieczeństwa energetycznego

NATO a problem bezpieczeństwa energetycznego FAE Policy Paper nr 25/2012 Paweł GODLEWSKI NATO a problem bezpieczeństwa energetycznego Warszawa, 2012-07-20 Strona 1 Problem bezpieczeństwa energetycznego stał się jednym z poważniejszych współczesnych

Bardziej szczegółowo

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze ("Energia Gigawat" - 9/2015) Wydawany od 64 lat Raport BP Statistical Review of World Energy jest najbardziej wyczekiwanym

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne

Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne Kilka slajdów z wykładu Andrzej Szczęśniak ekspert rynku energii i bezpieczeństwa www.szczesniak.pl Agenda wykładu 1. Fundamenty 2. Globalne wyzwania i USA 3. Europa i Rosja

Bardziej szczegółowo

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP ROZDZIAŁ I. RELACJA ZALEŻNOŚCI W NAUCE O STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH 1.Pojęcie zależności 2. Historyczne i współczesne formy zależności 2.1. Okres przedwestfalski 2.2.

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 11 Wykaz wybranych skrótów... 15. 1. Bezpieczeństwo jako kategoria współczesnych stosunków międzynarodowych

Wstęp... 11 Wykaz wybranych skrótów... 15. 1. Bezpieczeństwo jako kategoria współczesnych stosunków międzynarodowych Spis treści Wstęp.............................................................. 11 Wykaz wybranych skrótów............................................ 15 1. Bezpieczeństwo jako kategoria współczesnych

Bardziej szczegółowo

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013 BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY STOSUNKI POLSKO-BIAŁORUSKIE Białoruś jest ważnym partnerem dla Polski ze względu na jej bliskie sąsiedztwo i wspólną historię. Dlatego Polska, również w ramach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Instytut Wschodni UAM moduł: Mapa problematyki społeczno-gospodarczej Azji Centralnej

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński Informacje ogólne Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego powstał w 1975 roku. Na dzień 30 listopada 2000 roku w Instytucie zatrudnionych było (w przeliczeniu na pełne etaty)

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO B/60205 Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO /atla2 Wrocław 2003 Spis treści Wprowadzenie 9 1. GENEZA I ROZWÓJ SOJUSZU PÓŁNOCNOATLANTYCKIEGO 11 1.1. Układ militarny podstawą istnienia Sojuszu Północnoatlantyckiego

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013 1963-2013 ocena netto mijającego roku Niemal od początków swojej działalności badawczej OBOP teraz TNS Polska zwykle pod koniec roku zwracał się do Polaków z prośbą o podsumowanie starego roku. Pytaliśmy,

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych

Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych Gniewomir Pieńkowski Funkcjonalne Obszary Analizy Problemu Kryzysu w Stosunkach Międzynarodowych Łódź 2014r. Skład, redakcja i korekta techniczna: Wydawnicto Locuples Projekt okładki: Wydawnictwo Locuples

Bardziej szczegółowo

Seminaria europejskie

Seminaria europejskie Seminaria europejskie koordynatorka: Aleksandra Saczuk a.saczuk@schuman.org.pl SE(5) 7.12.2009 Partnerstwo Wschodnie polski sukces w unijnej polityce zewnętrznej Partnerstwo Wschodnie jest polskim sukcesem

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r.

Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. KW Razem Obietnice wyborcze wobec krajów Partnerstwa Wschodniego i Rosji: Kampania wyborcza do Sejmu i Senatu przed wyborami 25 października 2015 r. pytania do Komitetów Wyborczych Priorytety polskiej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie...

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie... Spis treści Przedmowa.............................................................. 11 Strona internetowa książki................................................. 14 Uwagi na temat statystyk migracyjnych......................................

Bardziej szczegółowo

Materiały do samokształcenia Przedmiot: Zarządzanie transportem w logistyce

Materiały do samokształcenia Przedmiot: Zarządzanie transportem w logistyce Materiały do samokształcenia Przedmiot: Zarządzanie transportem w logistyce TEMAT: Pojęcie potrzeb transportowych jako determinantu zarządzania transportem w przedsiębiorstwie Z punktu widzenia zarządzania

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII Warszawa, 3 września 2013 r. STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII /Notatka analityczna/ SYNTEZA W związku z dynamicznymi i głębokimi zmianami zachodzącymi na arenie międzynarodowej, postępującą

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

ROLA EUROATLANTYCKIEGO SYSTEMU W WIELOBIEGUNOWYM ŚWIECIE W KONTEKŚCIE KSZTAŁTUJĄCEGO SIĘ NOWEGO ŁADU GLOBALNEGO

ROLA EUROATLANTYCKIEGO SYSTEMU W WIELOBIEGUNOWYM ŚWIECIE W KONTEKŚCIE KSZTAŁTUJĄCEGO SIĘ NOWEGO ŁADU GLOBALNEGO RAPORT ROCZNY Z REALIZACJI PROJEKTU BADAWCZEGO PT. ROLA EUROATLANTYCKIEGO SYSTEMU W WIELOBIEGUNOWYM ŚWIECIE W KONTEKŚCIE KSZTAŁTUJĄCEGO SIĘ NOWEGO ŁADU GLOBALNEGO NARODOWE CENTRUM NAUKI RAPORT ZA ROK 2012

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Wiedza o społeczeństwie

Kalendarz Maturzysty 2011/12 Wiedza o społeczeństwie Kalendarz Maturzysty 2011/12 Wiedza o społeczeństwie Kalendarz Maturzysty 2011/12 Wiedza o społeczeństwie Michał Krzywicki Drogi Maturzysto, Oddajemy Ci do rąk profesjonalny Kalendarz Maturzysty z WOSu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach:

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach: Wytyczne MRR dotyczące partnerstw w ramach Programu Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

Udział wykonawców projektu w konferencjach i wygłoszone referaty:

Udział wykonawców projektu w konferencjach i wygłoszone referaty: Udział wykonawców projektu w konferencjach i wygłoszone referaty: Józef M. Fiszer 1) Zadania i perspektywy Unii Europejskiej w wielobiegunowym świecie; The Future of European Union New forms of internal

Bardziej szczegółowo

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY Wybory 2012 Autorzy: Ewa Nowak-Koprowicz Dominik Łazarz Katarzyna Stępak Daniel Szeligowski PO SĄSIEDZKU - cykl warsztatów o polskich doświadczeniach i ukraińskich

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP Założenia i implementacja Stanisław Koziej Szef BBN www.bbn.gov.pl @SKoziej 7 stycznia 2015 r. 1 AGENDA 1. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA SBN

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5. Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU

PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5. Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5 Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU INFORMACJE OGÓLNE Klub Europejski EURO5 istnieje od września 2001 roku. Spotkania odbywają się raz w tygodniu.

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Adam Hamryszczak Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego 16 grudnia 2014 r. 1 ZIT a STRATEGIA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Nauczanie języka: Kształcenie zawodowe: Wizja regionu przygranicznego: Portal internetowy: Planowanie przestrzenne obszarów morskich:

Nauczanie języka: Kształcenie zawodowe: Wizja regionu przygranicznego: Portal internetowy: Planowanie przestrzenne obszarów morskich: Protokół z XXVI posiedzenia Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej Szczecin, 29-30 września 2015 r. 1. Zalecenia -Współpraca przygraniczna - 1. Połączenia

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH

Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH Konsolidacja uczelni: konieczność czy szansa? Jerzy Lis, AGH Seminarium Konsolidacja uczelni wyższych, Warszawa, grudzień 2012 Zamiast wstępu: USTAWA podstawy prawne konsolidacji uczelni USTAWA z dnia

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

Polityka państwa na pograniczu energetyki i ochrony środowiska. Najsilniejszy oręż

Polityka państwa na pograniczu energetyki i ochrony środowiska. Najsilniejszy oręż Polityka państwa na pograniczu energetyki i ochrony środowiska. Najsilniejszy oręż Autor: Leszek Karski (Nafta & Gaz Biznes kwiecień 2004) Najnowszy dokument planistyczny w sektorze środowiska Polityka

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania Spis treści Wprowadzenie... 9 1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania jego zasobami... 13 1.1. Rola środowiska w procesach społeczno-gospodarczych... 13 1.2. Uwarunkowania zasobowe.

Bardziej szczegółowo

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia dr.inż. Wojciech Winogrodzki Prezes Zarządu Członek Konfederacji Lewiatan Przygotowując moje wystąpienie wykorzystałem:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

Europejska gra o łupki

Europejska gra o łupki Centrum Strategii Energetycznych w poszukiwaniu opcji strategicznych dla polskiej energetyki Europejska gra o łupki BOGUSŁAW SONIK deputowany do Parlamentu Europejskiego Od redakcji Sprawa wydobycia gazu

Bardziej szczegółowo

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Rodzeństwo dzieci niepełnosprawnych Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Tłumaczenie: Psycholog - Dorota Fedorowska (Fundacja EDUCO) Czynniki obciążające rodziny posiadające niepełnosprawne dziecko Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Azja Środkowa: OBWE w obronie wolności w sieci 06 lipca 2012

Azja Środkowa: OBWE w obronie wolności w sieci 06 lipca 2012 Internet powinien być publicznym forum, otwartym na wolną wymianę myśli wolną od bezprawnej ingerencji rządu i wszelkich restrykcji - powiedziała Dunja Mijatović w imieniu OBWE. W czwartek, 5 lipca uczestnicy

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP

Łukasz Gibała Poseł na Sejm RP Kraków, czerwca 2012 r. Szanowny Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów INTERPELACJA w sprawie konieczności udziału Polski w międzynarodowym porozumieniu Partnerstwo Otwartych Rządów (Open Government Partnership)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

EXPO 2022. Łódź, Polska 2015

EXPO 2022. Łódź, Polska 2015 EXPO 2022 Rzeczpospolita Polska ubiega się o prawo organizacji wystawy International EXPO w Łodzi w 2022 roku. Tematem wystawy będzie, szeroko rozumiana, rewitalizacja. 1751 pierwsza wystawa w Londynie

Bardziej szczegółowo