INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE"

Transkrypt

1 INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE OCENA WSTĘPNA JAKOŚCI POWIETRZA POD KĄTEM ZAWARTOŚCI ARSENU, KADMU, NIKLU I BENZO(A)PIRENU W PYLE PM10 ORAZ DOSTOSOWANIE WOJEWÓDZKIEGO SYSTEMU OCENY JAKOŚCI POWIETRZA DO WYMAGAŃ DYREKTYWY 2004/107/WE DLA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Opracowanie wykonano w Wydziale Monitoringu Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Szczecinie przez zespół w składzie: Małgorzata Landsberg-Uczciwek Naczelnik Wydziału Renata Rewaj Główny specjalista d/s monitoringu środowiska Michał Sielicki Specjalista d/s monitorinu środowiska Andrzej Rochowiecki Starszy specjalista d/s monitoringu środowiska Szczecin, czerwiec 2006 r.

2 Spis treści Str. Wstęp Podstawa wykonania opracowania Określenie nowego układu stref w województwie zachodniopomorskim na potrzeby monitoringu, oceny i zarządzania jakością powietrza dla PM10, As, Cd, Ni i B(a)P Kryteria jakości powietrza przyjęte w ocenie wstępnej Metody wykorzystane w Ocenie wstępnej jakości powietrza pod kątem zawartości arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 dla województwa zachodniopomorskiego Pomiary manualne w stałych punktach Szacowanie na podstawie stężeń pomierzonych w innym obszarze Szacowanie na podstawie uzyskanych w ocenach rocznych stężeń pyłu PM10 w danej strefie Metody szacowania na podstawie inwentaryzacji emisji Podsumowanie wyników Oceny wstępnej jakości powietrza pod kątem zawartości arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 dla województwa zachodniopomorskiego Skutki finansowe wdrożenia systemu monitoringu, oceny i zarządzania jakością powietrza pod kątem arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w PM10 w województwie zachodniopomorskim Wnioski... 16

3 ZAŁĄCZNIKI Załącznik 1 Emisja zbiorcza arsenu w strefach województwa zachodniopomorskiego w 2005 r. Załącznik 2 Emisja zbiorcza kadmu w strefach województwa zachodniopomorskiego w 2005 r. Załącznik 3 Emisja zbiorcza niklu w strefach województwa zachodniopomorskiego w 2005 r. Załącznik 4 Emisja zbiorcza benzp(a)pirenu w strefach województwa zachodniopomorskiego w 2005 r. Załącznik 5.1 Gęstość emisji arsenu w strefach województwa zachodniopomorskiego w 2005 r. Załącznik 5.2 Gęstość emisji kadmu w strefach województwa zachodniopomorskiego w 2005 r. Załącznik 5.3 Gęstość emisji niklu w strefach województwa zachodniopomorskiego w 2005 r. Załącznik 5.4 Gęstość emisji benzo(a)pirenu w strefach województwa zachodniopomorskiego w 2005 r. Załącznik 6.1 Województwo zachodniopomorskie - Wyniki oceny wstępnej jakości powietrza pod kątem arsenu Załącznik 6.2 Województwo zachodniopomorskie - Wyniki oceny wstępnej jakości powietrza pod kątem kadmu Załącznik 6.3 Województwo zachodniopomorskie - Wyniki oceny wstępnej jakości powietrza pod kątem niklu Załącznik 6.4 Województwo zachodniopomorskie - Wyniki oceny wstępnej jakości powietrza pod kątem benzo(a)pirenu Załącznik 7.1 Województwo zachodniopomorskie Lista stacji i stanowisk działających na potrzeby monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w 2001 r., których wyniki wykorzystano w ocenie wstępnej Załącznik 7.2 Województwo zachodniopomorskie Lista stacji i stanowisk działających na potrzeby monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w 2002 r., których wyniki wykorzystano w ocenie wstępnej Załącznik 7.3 Województwo zachodniopomorskie Lista stacji i stanowisk działających na potrzeby monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w 2003 r., których wyniki wykorzystano w ocenie wstępnej Załącznik 7.4 Województwo zachodniopomorskie Lista stacji i stanowisk działających na potrzeby monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w 2004 r., których wyniki wykorzystano w ocenie wstępnej Załącznik 7.5 Województwo zachodniopomorskie Lista stacji i stanowisk działających na potrzeby monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w 2005 r., których wyniki wykorzystano w ocenie wstępnej Załącznik 7.6 Województwo zachodniopomorskie Lista stacji i stanowisk działających na potrzeby monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w 2006 r., których wyniki wykorzystano w ocenie wstępnej Załącznik 7.7 Województwo zachodniopomorskie Lista stacji i stanowisk przewidzianych do działania w ramach PMŚ na potrzeby monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w 2007 r.

4 Wstęp Opublikowana dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2004/107/WE z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w otaczającym powietrzu stanowi czwartą dyrektywę wykonawczą do dyrektywy ramowej nr 96/62/WE z 27 września 1996 r. w sprawie oceny i zarządzania jakością powietrza. Aktualnie obowiązujące przepisy prawa polskiego ustawa Prawo ochrony środowiska wraz z aktami wykonawczymi, zawierają transpozycję trzech wcześniejszych dyrektyw wykonawczych do dyrektywy ramowej: 1999/30/WE w sprawie wartości dopuszczalnych dla SO 2, NO 2, NO x, pyłu cząsteczkowego i ołowiu w powietrzu, 2000/69/WE w sprawie wartości dopuszczalnych C 6 H 6 i CO w otaczającym powietrzu, 2002/2/WE w sprawie ozonu w otaczającym powietrzu Czwarta dyrektywa wykonawcza 2004/107/WE rozszerza obowiązki w zakresie monitoringu, oceny i zarządzania jakością powietrza na nowe zanieczyszczenia: arsen, kadm, rtęć, nikiel i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. W chwili obecnej trwa proces transpozycji dyrektywy do polskiego systemu prawnego. Nowelizacja ustawy Prawo ochrony środowiska i aktów wykonawczych są w trakcie uzgodnień międzyresortowych. Sama dyrektywa zobowiązuje Państwa Członkowskie do wprowadzenia w życie przepisów ustawowych niezbędnych do jej wdrożenia najpóźniej do dnia 15 lutego 2007 r. Przedstawiona w tym opracowaniu wstępna ocena jakości powietrza dla województwa zachodniopomorskiego, pod kątem zawartości arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10, stanowi pierwszy etap wdrożenia dyrektywy 2004/107/WE na obszarze województwa. Jej wynikiem jest klasyfikacja stref według określonych kryteriów oraz dostosowanie wojewódzkiego systemu oceny jakości powietrza do wymagań dyrektywy. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie zakresu i sposobu przekazywania informacji dotyczących zanieczyszczeń powietrza, informacje o wynikach klasyfikacji stref, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przekazuje Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. 1. Podstawa wykonania opracowania Podstawę wykonania Oceny wstępnej jakości powietrza pod kątem zawartości arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 oraz dostosowanie wojewódzkiego systemu oceny jakości powietrza do wymagań dyrektywy 2004/107/WE dla województwa zachodniopomorskiego, stanowiły Wytyczne Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska do planowania działalności organów Inspekcji Ochrony Środowiska w 2006 r. (pismo GIOŚ: nr DM/ /06/2006/MB z dnia r.). Przy przeprowadzaniu oceny wstępnej, obejmującej ocenę poziomów wyżej wymienionych zanieczyszczeń pod kątem określonych wartości kryterialnych, posłużono się, wydanym przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w 2006 r. opracowaniem: Wskazówki do określenia nowego układu stref na potrzeby pomiarów, ocen i zarządzania jakością powietrza, wykonania oceny wstępnej jakości powietrza pod kątem zawartości arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 oraz dostosowania systemu oceny do wymagań dyrektywy 2004/107/WE. W opracowaniu tym szczegółowo omówiono: sposób ustalenia nowego układu stref na potrzeby monitoringu, oceny i zarządzania jakością powietrza dla PM10, As, Cd, Ni i benzo(a)pirenu, system oceny jakości powietrza według wymagań Dyrektywy 2004/107/WE, w tym poziomy docelowe oraz górne i dolne progi oszacowania oraz wymagane metody oceny w zależności od poziomu stężeń zanieczyszczenia w aglomeracji lub innej strefie dla arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w PM10, możliwe źródła danych i informacji do wykorzystania w ocenie wstępnej, procedurę wykonania oceny wstępnej. 5

5 2. Określenie nowego układu stref w województwie zachodniopomorskim na potrzeby monitoringu, oceny i zarządzania jakością powietrza dla PM10, As, Cd, Ni i B(a)P Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w uzgodnieniu z Ministerstwem Środowiska zaproponował zmianę istniejącego dotychczas układu stref tak, aby bardziej odpowiadał on potrzebom monitoringu, oceny i zarządzania jakością powietrza pod kątem arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w PM10, a także PM10. Wskazano na możliwość łączenia dwóch lub większej liczby powiatów o podobnym charakterze, w jedna strefę. Konieczność zmiany struktury stref wynika m.in. z potrzeby optymalizacji kosztów monitoringu. W województwie zachodniopomorskim, po uzgodnieniu z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska, przyjęto układ stref na potrzeby monitoringu i oceny jakości pod kątem arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w PM10, a także PM10, podany w Tabeli 2.1.i przedstawiony na Mapie 2.1. Tabela 2.1. Strefy województwa zachodniopomorskiego podlegające ocenie jakości powietrza pod kątem arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w PM10, a także pyłu PM10 Kody Powierzchnia mieszkań- Liczba Nazwy powiatów powiatów L.p. Nazwa strefy Kod strefy z których składa się z których strefy ców strefy [km 2 strefa składa się ] [tys.] strefa PODREGION SZCZECIŃSKI 1. Strefa choszczeńska ,3 choszczeński Strefa goleniowska ,1 goleniowski Strefa gryficko-kamieńska xxxx* ,8 gryficki kamieński Strefa gryfińska ,9 gryfiński Strefa myśliborska ,3 myśliborski Strefa policka ,5 policki Strefa pyrzycka ,1 pyrzycki Strefa stargardzka ,9 stargardzki Strefa łobeska ,4 łobeski Aglomeracja Szczecińska ,9 Aglomeracja Szczecińska Strefa m. Świnoujście ,2 Świnoujście gr Strefa białogardzkoświdwińska Strefa drawsko-wałecka PODREGION KOSZALIŃSKI xxxx* ,5 xxxx* ,4 białogardzki świdwiński drawski wałecki Strefa kołobrzeska ,9 kołobrzeski Strefa koszalińskosławieńska xxxx* ,5 koszaliński ziemski sławieński Strefa szczecinecka ,3 szczecinecki Strefa m. Koszalin ,9 Koszalin gr * - kod nowej strefy zostanie nadany rozporządzeniem Ministra Środowiska w wyniku transpozycji dyrektywy 2007/107/WE do polskiego prawa 6

6 Mapa 2.1 Strefy województwa zachodniopomorskiego podlegające ocenie jakości powietrza pod kątem arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w PM10, a także pyłu PM10 3. Kryteria jakości powietrza przyjęte w ocenie wstępnej Kryteria jakości powietrza pod kątem dyrektywy 2004/107/WE, określone są jako poziomy docelowe. Poziom docelowy w rozumieniu dyrektywy jest to poziom substancji ustalony w celu unikania dalszego długoterminowego szkodliwego oddziaływania na zdrowie ludzkie i/lub środowisko jako całość, który ma być osiągnięty w określonym czasie tam, gdzie to możliwe technicznie i ekonomicznie uzasadnione. Różni się, więc on znacznie od poziomu dopuszczalnego, który musi być osiągnięty w ustalonym czasie na całym wymaganym przepisami obszarze i który jest określony w polskim prawie dla zanieczyszczeń objętych trzema wcześniejszymi dyrektywami. Poziomy docelowe powinny zostać osiągnięte do dnia 31 grudnia 2012 r. Poziomy docelowe (Tabela 3.1), górne i dolne progi oszacowania (Tabela 3.2.) oraz wymagane metody oceny w zależności od poziomu stężeń zanieczyszczenia w aglomeracji lub innej strefie (Tabela 3.3.) dla arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 przedstawiono w tabelach poniżej. Tabela 3.1. Poziomy docelowe dla arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu Zanieczyszczenie Poziom docelowy* Arsen 6 ng/m 3 Kadm 5 ng/m 3 Nikiel 20 ng/m 3 Benzo(a)Iren 1 ng/m 3 * - dla całkowitej zawartości w pyle PM10 uśrednionej dla roku kalendarzowego 7

7 Tabela 3.2. Górne i dolne progi oszacowania dla arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu Zanieczyszczenie: Arsen (As) Kadm (Cd) Nikiel (Ni) Benzo(a)piren B(a)P Górny próg oszacowania wyrażony w % poziomu docelowego Dolny próg oszacowania wyrażony w % poziomu docelowego 60% (3,6 ng/m 3 ) 40% (2,4 ng/m 3 ) 60% (3 ng/m 3 ) 40% (2 ng/m 3 ) 70% (14 ng/m 3 ) 50% (10 ng/m 3 ) Czas uśredniania stężeń dla AS, Cd, Ni, benzo(a)pirenu: rok kalendarzowy 60% (0,6 ng/m 3 ) 40% (0,4 ng/m 3 ) Tabela 3.3. Wymagane metody oceny w zależności od poziomu stężeń zanieczyszczenia w aglomeracji lub innej strefie dla arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 Najwyższe stężenia zanieczyszczenia w aglomeracji /innej strefie Powyżej górnego progu oszacowania Pomiędzy górnym i dolnym progiem oszacowania Poniżej dolnego progu oszacowania Klasa aglomeracji /innej strefy * - spełniające określone wymogi jakości danych Wymagania dotyczące metod ocen rocznych Pomiary (obowiązkowe) wysokiej jakości. Wyniki pomiarów mogą być uzupełniane informacjami z innych źródeł, m.in. z modelowania matematycznego i z obiektywnych metod szacowania Pomiary (obowiązkowe), w tym pomiary wskaźnikowe* - program mniej intensywny. Wyniki pomiarów uzupełniane informacjami z innych źródeł, m.in. z modelowania matematycznego Wystarczające mogą być: modelowanie matematyczne lub metody obiektywnego szacowania 4. Metody wykorzystane w Ocenie wstępnej jakości powietrza pod kątem zawartości arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 dla województwa zachodniopomorskiego Ocena wstępna obejmuje ocenę poziomów stężeń zanieczyszczeń w strefach województwa z okresów 5-letnich. Niniejsza ocena obejmuje lata Do jej wykonania wykorzystano wszystkie możliwie dostępne dane pomiarowe i informacje pozwalające na określenie poziomów stężeń arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w strefach województwa i odniesienie ich do wartości kryterialnych: poziomu docelowego oraz górnego i dolnego progu oszacowania. Wykorzystane do oceny metody w poszczególnych strefach przedstawiono w załącznikach nr do opracowania. Metody te, to: pomiary manualne w stałych punktach (pm), szacowanie na podstawie stężeń pomierzonych w innym obszarze (ia), szacowanie na podstawie uzyskanych w ocenach rocznych stężeń pyłu PM10 w danej strefie (ip), metody szacowania na podstawie inwentaryzacji emisji (ie). Ze względu na znikomą ilość danych pomiarowych, a także brak środków finansowych na wykonanie obliczeń modelowych, były to przede wszystkim metody oparte na szacowaniu Pomiary manualne w stałych punktach. Spośród wszystkich stref województwa jedynie w Aglomeracji Szczecińskiej wykonywane były pomiary stężeń kadmu i benzo(a)pirenu w pyle PM10. Dane dla kadmu obejmowały lata 2004 i 2005, a dla bezo(a)pirenu był to tylko rok Wykonawcą pomiarów była Inspekcja Sanitarna WSSE w Szczecinie. Dla pozostałych 2 metali: arsenu i niklu brak jest danych pomiarowych. 8

8 W przypadku kadmu pomierzone w obu latach pomiarowych stężenie średnioroczne wyniosło 0,70 ng/m 3 w 2004 r. i 0,83 ng/m 3 w 2005 r. Są to wartości poniżej dolnego progu oszacowania; W przypadku jednorocznej serii pomiarowej benzo(a)pirenu pomiary wykazały stężenie średnioroczne 0,89 ng/m 3, to jest powyżej górnego progu oszacowania dla tego zanieczyszczenia. Oznacza to konieczność wykonywania w Aglomeracji Szczecińskiej pomiarów wysokiej jakości. Dla pozostałych stref województwa, do określenia poziomów stężeń: arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu nie dysponowano żadnymi danymi pomiarowymi Szacowanie na podstawie stężeń pomierzonych w innym obszarze W tej metodzie wykorzystano dostępne w internecie raporty jakości powietrza dla Niemiec Mecklenburgia-Pomorze Przednie. Jest to teren bezpośrednio graniczący z zachodnią częścią województwa zachodniopomorskiego. Dostępne dane dotyczyły średniorocznych stężeń arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 za 2002 i 2003 r. pomierzonych na stacjach w miejscowościach: Rostock, Stralsund, Schwerin, Zarrentin i Gulzow. Wyniki przedstawiono w Tabeli 4.1. Charakter tego regionu jest podobny do większości obszaru województwa zachodniopomorskiego (z wyjątkiem Aglomeracji Szczecińskiej). Porównując stężenia kadmu i benzo(a)pirenu pomierzone w Szczecinie z analogicznymi danymi z terenu Mecklenburgii zauważa się, iż: w przypadku kadmu w obu przypadkach wartości średnioroczne są poniżej dolnego progu oszacowania. W odniesieniu do poziomu docelowego jest to 5,4% jego wartości w punktach w Mecklenburgii, a 16% w Szczecinie; w przypadku benzo(a)pirenu zarówno w Szczecinie jak też w większości punktów na terenie niemieckim, stężenie średnioroczne jest powyżej górnego progu oszacowania. Tak więc, można spodziewać się również podobnych stężeń w innych większych miastach województwa, takich jak: Koszalin i Stargard Szczeciński. Kierując się wynikami pomiarów dla arsenu i niklu z Mecklenburgii-Pomorze szacuje się, iż dla tych zanieczyszczeń, również na obszarze stref województwa zachodniopomorskiego należy spodziewać się występowania niskich stężeń, o wartościach poniżej dolnego progu oszacowania. Tabela 4.1. Średnioroczne wartości stężeń arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 pomierzone na stacjach zlokalizowanych w Meklemburgii-Pomorze Przednie Zanieczyszczenie (poziom docelowy) Arsen Rok pomiarowy Średnioroczne stężenie w punkcie pomiarowym [ng/m 3 ] Rostock Stralsund Schwerin Zarrentin Gulzow ,60 0,62 0,61 0,60 0,55 (6 ng/m 3 ) ,72 0,71 0, Kadm ,23 0,27 0,25 0,24 0,23 (5 ng/m 3 ) ,27 0,29 0, Nikiel ,32 2,15 1,70 1,32 1,18 (20 ng/m 3 ) ,81 2,01 2, Benzo(a)piren ,51 1,20 0,51 0,39 0,56 (1 ng/m 3 ) ,33 0,80 0,

9 4.3. Szacowanie na podstawie uzyskanych w ocenach rocznych stężeń pyłu PM10 w danej strefie Zanieczyszczenia: arsen, kadm, nikiel i benzo(a)piren dotyczą ich zawartości w pyle PM10, więc ich stężenie jest proporcjonalne do stężenia pyłu PM10. W tej metodzie wykorzystano wyniki rocznej oceny jakości powietrza za rok 2005 dla pyłu PM10, wykonanej przez WIOŚ w Szczecinie w 2006 r. dla stref województwa zachodniopomorskiego. Na mapie 4.3. przedstawiono izolinie rozkładu 24-godzinnych stężeń pyłu PM10 i stężenia średniorocznego, będące wynikiem obliczeń modelowych, wykonanych na podstawie inwentaryzacji emisji za 2005 r. Mapa 4.3. Rozkład stężeń 24 godzinnych i stężenia średniorocznego pyłu PM10 w strefach województwa zachodniopomorskiego w 2005 r. 10

10 Izolinie rozkładu stężeń pyłu PM10 wskazują, iż: główne zagrożenia związane z wysokością stężeń pyłu PM10 występują w zachodniej i południowo-zachodniej części województwa, w strefach: policka, Aglomeracja Szczecińska, gryfińska, stargardzka i myśliborska, w strefie myśliborskiej obliczenia modelowe wskazują, iż na tym obszarze istotny wpływ na wysokość stężeń pyłu PM10 mają emitory z obszaru Niemiec (Brandenburgia), na obszarach pozostałych stref zlokalizowane są natomiast duże emitory punktowe sektora energetycznego i ciepłowniczego oraz emitory technologiczne pyłu (Z.Ch. Police ), w związku z tym, iż wieloletnie obserwacje meteorologiczne wykazują, iż na obszarze województwa zachodniopomorskiego przewagę mają wiatry wiejące z południowozachodnich i zachodnich kierunków, to emisje napływowe z Niemiec mają wpływ na stężenia PM10 w całej zachodniej części województwa, wyższe stężenia PM10 występują ponadto na obszarach miejskich. Przy braku wystarczających danych, w strefach: policka, stargardzka i myśliborska, w świetle stężeń pyłu PM10 bliskich normowanym wartościom, należy założyć lokalizacje na tych obszarach pomiarów referencyjnych PM10 i w pierwszym roku określenie w nim zawartości benzo(a)pirenu oraz metali: arsenu, kadmu i niklu. W tym przypadku może to być program pomiarowy mniej intensywny, spełniający jednak wymagania jakości danych (14% pokrycia czasu w roku). W Aglomeracji Szczecińskiej, dla której ocena roczna za 2005 r. wykazała występowanie przekroczeń dopuszczalnych wartości dla 24-godzinnych stężeń pyłu PM10, monitoring zanieczyszczeń objętych dyrektywą 2007/107/WE, powinien być natomiast prowadzony w oparciu o pomiary wysokiej jakości Metody szacowania na podstawie inwentaryzacji emisji W 2005 r. WIOŚ w Szczecinie dokonał inwentaryzacji źródeł i wielkości emisji dla obszaru województwa zachodniopomorskiego na potrzeby wykonania obliczeń modelowych wykorzystanych w ocenie rocznej jakości powietrza za 2005 r. W wyniku inwentaryzacji pozyskano dane dotyczące emisji do powietrza: dwutlenku siarki, dwutlenku i tlenków azotu, tlenku węgla, pyłu, ołowiu i benzenu, ze źródeł punktowych, powierzchniowych i liniowych a także zanieczyszczeń objętych dyrektywą 2004/107/WE. Inwentaryzację przeprowadzono w oparciu o wszystkie możliwe do uzyskania informacje, które stanowiły: ankietyzacja podmiotów gospodarczych i instytucji dane wykorzystano do określenia emisji ze źródeł punktowych, dane z Głównego Urzędu Statystycznego, w tym dane ze spisu powszechnego - wykorzystane głównie do uzyskania informacji niezbędnej do obliczenia emisji powierzchniowej z obszarów poszczególnych gmin (liczba ludności, sposób ogrzewania), informacje nadesłane przez Zarządy Dróg dotyczące natężenia ruchu drogowego dane wykorzystano do obliczeń emisji zanieczyszczeń z transportu samochodowego (emisja liniowa). Zbiorcze zestawienie wielkości poszczególnych rodzajów emisji arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu na obszarach stref województwa zachodniopomorskiego za 2005 r., emisję całkowitą oraz gęstość emisji dla przedstawiono w załącznikach do opracowania (Załaczniki:1 4 oraz 1a 4a). Udziały poszczególnych rodzajów emisji w emisji całkowitej arsenu, kadmu, niklu i benzo-(a)-pirenu do powietrza przedstawiono na rysunkach Analizując przedstawioną na wykresach strukturę emisji do powietrza arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu dla województwa zachodniopomorskiego, daje się zauważyć, iż w przypadku wszystkich tych zanieczyszczeń największy udział w ich całkowitej emisji ma emisja powierzchniowa z sektora komunalno-bytowego. Jedynie w przypadku benzo(a)pirenu, na obszarach, gdzie zlokalizowane są duże źródła energetyczne (elektrownia, elektrociepłownie, ciepłownie), przeważają 11

11 emisje ze źródeł punktowych. Należy jednak zauważyć, iż dane pozyskiwane z inwentaryzacji są wciąż mało precyzyjne. Proces tworzenia bazy danych o emisjach: punktowej, powierzchniowej i liniowej podlegać musi ciągłej weryfikacji, polegającej m.in. na poszukiwaniu i pozyskiwaniu odpowiednich danych z różnych źródeł informacji. Przykładowo dostępność danych o emisjach liniowych pozyskiwanych z natężenia ruchu drogowego jest ogromnie zróżnicowana na obszarze województwa. W przypadku Szczecina dane te praktycznie nie istnieją. Posługując się metodą szacowania emisji należy mieć na uwadze, że emisje dla poszczególnych stref nie przekładają się bezpośrednio na poziomy stężeń w tych strefach, a często mają wpływ na strefy sąsiednie. Fakt ten należy uwzględnić przy wyznaczaniu szczegółowej lokalizacji nowych stacji pomiarowych. Rysunek 4.1 Strefy województwa - udziały poszczególnych rodzajów emisji w emisji całkowitej arsenu w 2005 r. 100% Udział poszczególnych emisji As 80% 60% 40% 20% 0% choszczeńska goleniowska gryficko - kamieńska gryfińska myśliborska punktow a pow ierzchniow a policka pyrzycka stargardzka łobeska Aglomeracja szczecińska m. Świnoujście białogardzko - świdwińska drawsko - wałecka kołobrzeska koszalińsko -sławieńska szczecinecka m. Koszalin Arsen w przypadku tego zanieczyszczenia pominięta została emisja liniowa, ze względu na brak wskaźników obliczeniowych. We wszystkich strefach, w emisji całkowitej przeważał udział ze źródeł powierzchniowych, z sektora komunalno-bytowego. Jednak w strefach, w których zlokalizowane są duże źródła punktowe (elektrownia Dolna Odra, elektrociepłownie szczecińskie, ciepłownia koszalińska, zauważalny jest także większy niż w pozostałych strefach), udział z tego rodzaju źródeł. Rysunek 4.2. Strefy województwa - udziały poszczególnych rodzajów emisji w emisji całkowitej kadmu w 2005 r. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% choszczeńska goleniowska gryficko - kamieńska gryfińska myśliborska Udział poszczególnych emisji Cd policka punktow a pow ierzchniow a liniow a pyrzycka stargardzka łobeska Aglomeracja szczecińska m. Świnoujście drawsko - wałecka białogardzko - świdwińska kołobrzeska koszalińsko -sławieńska szczecinecka m. Koszalin Kadm we wszystkich strefach dominowała emisja ze źródeł powierzchniowych (ponad 80%), przy czym strefy: gryfińska, Aglomeracja Szczecińska i miasto Koszalin miały wyższy niż pozostałe, udział emisji punktowej, zaś największe wartości emisji liniowej miały miejsce w strefie - miasto Koszalin. 12

12 Rysunek 4.3 Strefy województwa - udziały poszczególnych rodzajów emisji w emisji całkowitej niklu w 2005 r. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% choszczeńska goleniowska gryficko - kamieńska gryfińska myśliborska Udział poszczególnych emisji Ni policka punktow a pow ierzchniow a liniow a pyrzycka stargardzka łobeska Aglomeracja szczecińska m. Świnoujście drawsko - wałecka białogardzko - świdwińska kołobrzeska koszalińsko -sławieńska szczecinecka m. Koszalin Nikiel podobnie jak w przypadku arsenu i kadmu, we wszystkich strefach największy udział w całkowitej emisji niklu miała emisja powierzchniowa. Jedynie w strefie gryfińskiej udział emisji punktowej przekroczył 40%. Wysoki odsetek tego typu emisji (powyżej 10%) ma również miejsce w Aglomeracji Szczecińskiej i mieście Koszalinie. W tych dwóch strefach był także najwyższy udział emisji niklu pochodzącej ze źródeł liniowych. Rysunek 4.4 Strefy województwa - udziały poszczególnych rodzajów emisji w emisji całkowitej benzo(a)pirenu w 2005 r. 100% Udział poszczególnych emisji BaP 80% 60% 40% 20% 0% choszczeńska goleniowska gryficko - kamieńska gryfińska myśliborska policka pyrzycka punktow a pow ierzchniow a liniow a stargardzka łobeska Aglomeracja szczecińska m. Świnoujście białogardzko - świdwińska drawsko - wałecka kołobrzeska koszalińsko -sławieńska szczecinecka m. Koszalin Benzo(a)piren w siedmiu strefach (choszczeńska, gryfińska, policka, łobeska, Aglomeracja Szczecińska, i miasto Koszalin) przeważała emisja ze źródeł punktowych. W pozostałych strefach przeważała emisja powierzchniowa. Natomiast emisja liniowa miała marginalny udział w przypadku wszystkich stref. 5. Podsumowanie wyników Oceny wstępnej jakości powietrza pod kątem zawartości arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 dla województwa zachodniopomorskiego Wynikiem przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie oceny poziomów w powietrzu stężeń: arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w strefach województwa zachodniopomorskiego jest: klasyfikacja stref dokonana zgodnie z procedurą zawartą we wskazówkach Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, w oparciu o kryteria przedstawione w punkcie 3 opracowania, projekt systemu oceny jakości, w tym sieci pomiarowe, dla potrzeb monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w województwie, który powinien funkcjonować od 1 stycznia 2007 r. 13

13 Ocena wstępna, przeprowadzona z wykorzystaniem metod szczegółowo opisanych w punkcie 4 wykazała, iż dla poszczególnych zanieczyszczeń klasyfikacja przedstawia się następująco: Arsen - wszystkim 17 strefom województwa, w tym także Aglomeracji Szczecińskiej przypisano klasę 1.. Dla klasy tej, wymaganymi i wystarczającymi do oceny metodami są: modelowanie matematyczne oraz obiektywne szacowanie; Kadm wszystkim 17 strefom województwa, w tym także Aglomeracji Szczecińskiej przypisano klasę 1.. Dla klasy tej, wymaganymi i wystarczającymi do oceny metodami są: modelowanie matematyczne oraz obiektywne szacowanie; Nikiel - wszystkim 17 strefom województwa, w tym także Aglomeracji Szczecińskiej przypisano klasę 1.. Dla klasy tej, wymaganymi i wystarczającymi do oceny metodami są: modelowanie matematyczne oraz obiektywne szacowanie; Benzo(a)piren w przypadku tego zanieczyszczenia: 1 strefie Aglomeracji Szczecińskiej przypisano klasę 3 (wyniki pomiarów za 2005 r. wykazały wartość średniorocznego stężenia powyżej górnego progu oszacowania). Dla tej strefy, do ocen rocznych dla benzo(a)pirenu obowiązkowe są pomiary wysokiej jakości uzupełniane matematycznym modelowaniem; 5 strefom: gryfińskiej, myśliborskiej, polickiej, stargardzkiej i miastu Koszalin przypisana została klasa 2. Dla tych stref, w ocenach rocznych pomiary są również obowiązkowe, ale o mniej intensywnym programie (pokrycie czasu w roku nie mniejsze niż 14%). Wyniki pomiarów mogą być uzupełniane matematycznym modelowaniem; w przypadku pozostałych 11 stref, którym przypisana została klasa 1 wystarczające przy wykonywaniu rocznych ocen mogą być modelowanie lub metody obiektywnego szacowania. Dla benzo(a)pirenu, w 2007 r. pomiary powinny być wykonywane w 6 strefach województwa. Po jednej stacji pomiarowej w strefach: gryfińska, myśliborska, policka, stargardzka i w Koszalinie. Natomiast w Szczecinie byłyby to dwie stacje, z czego jedna to stacja pomiaru tła miejskiego i jedna zlokalizowana w rejonie oddziaływania ruchu drogowego. Pomimo, iż dla pozostałych zanieczyszczeń: arsenu, kadmu i niklu wszystkie strefy województwa otrzymały klasę 1., dla której pomiary nie są obowiązkowe, to jednak w celu pozyskania danych pomiarowych dla potrzeb ocen rocznych, proponuje się uruchomienie w stacjach także stanowisk pomiarowych dla tych zanieczyszczeń (program pomiarowy mniej intensywny). W sposób poglądowy, wyniki klasyfikacji stref dla zanieczyszczeń: arsen kadm, nikiel i benzo(a)piren, przedstawiono na mapach (Rysunek 5.1.). Szczegółowe wyniki oceny wstępnej pod kątem As, Cd, Ni i B(a)P dla województwa zachodniopomorskiego przedstawiono w załącznikach W załącznikach , przedstawiono listę stacji i stanowisk działających na potrzeby monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w latach Listę stacji i stanowisk przewidzianych do działania w ramach PMŚ na potrzeby monitoringu As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 w 2007 r. wraz z uzasadnieniem przedstawiono w załączniku 7.7. Podsumowując zaproponowany w tym załączniku system pomiarowy należy zauważyć, iż: tylko w przypadku 1 stacji pomiary są kontynuacją z lat poprzednich; 3 istniejące stacje wymagają uruchomienia stanowisk pomiarowych dla As, Cd, Ni i B(a)P; kolejne 3 planowane do działania stacje i stanowiska pomiarowe, to stacje całkiem nowe. Do ich funkcjonowania konieczne jest stworzenie odpowiedniej infrastruktury oraz zaopatrzenie w aparaturę pomiarową. 14

14 Rysunek 5.1. Wyniki oceny wstępnej jakości powietrza pod kątem As, Cd, Ni i B(a)P w PM10 dla województwa zachodniopomorskiego 15

15 6. Skutki finansowe wdrożenia systemu monitoringu, oceny i zarządzania jakością powietrza pod kątem arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w PM10 w województwie zachodniopomorskim Koszt tego zadania, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie ujął jako nowe zadanie przewidziane do realizacji w projekcie budżetu państwa na 2007 r. W formularzu RZ-3 wykazana została kwota 904 tys. zł. Jako uzasadnienie tej kwoty podano przedstawione w tabeli działania. Tabela 6.1. Uzasadnienie wysokości kosztów wdrożenia w województwie zachodniopomorskim systemu oceny jakości powietrza w Polsce, wynikających z transponowanych wymagań Dyrektywy 204/107/WE w sprawie arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w otaczającym powietrzu L.p. Opis zadania koszt zadania w tys. zł. 1. Wykonanie dla stref województwa zachodniopomorskiego obliczeń modelowych rozkładu stężeń zanieczyszczeń ujętych w dyrektywie 204/107/WE (AS, Cd, Ni, B(a)P), wyznaczenie lokalizacji stacji pomiarowych Utworzenie infrastruktury dla 3 nowych stacji pomiarowych: posadowienie pyłomierzy, zapewnienie systemu zbierania danych, podłączenie do bazy danych WIOŚ w Szczecinie Zakup materiałów eksploatacyjnych i części zamiennych do aparatury pomiarowej Zakup samochodu terenowego do obsługi pyłomierzy Wykonywanie dla potrzeb oceny jakości powietrza za 2007 r., pomiarów stężeń pyłu PM10 oraz zawartości As, Cd, Ni i B(a)P w pyle PM Zwiększenie zatrudnienia o 3 etaty 144 Łączny koszt zadania 904 Uwaga: w kwocie tej nie uwzględniono kosztów związanych z zakupem 3 nowych pyłomierzy. Doposażenie WIOŚ w pyłomierze powinno być zrealizowane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, jako element zakupów centralnych. W przypadku niezrealizowania tego doposażenia, łączny koszt zadania powinien być powiększony o dodatkowe 300 tys. zł. i wyniesie wtedy tys. zł. 7. Wnioski Przedstawiona w tym opracowaniu wstępna ocena jakości powietrza dla województwa zachodniopomorskiego, pod kątem zawartości arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10, została wykonana w oparciu o możliwe dostępne metody, szczegółowo omówione w punkcie 4. Ze względu na znikomą liczbę danych pomiarowych, jak też brak wyników modelowania matematycznego w tym zakresie, przy klasyfikacji stref posłużono się przede wszystkim metodami szacowania. W załączniku 7.7 przedstawiono wykaz stacji i stanowisk przewidzianych do działania w ramach PMŚ w 2007 r. 1) W przypadku arsenu, kadmu i niklu, zastosowane do klasyfikacji stref metody wskazują, że należy się spodziewać niskich stężeń tych zanieczyszczeń na całym obszarze województwa, z zastrzeżeniem, iż należy to udowodnić poprzez pomiary (program mniej intensywny), prowadzone na funkcjonujących w 2007 r. stacjach. 2) W przypadku benzo(a)pirenu do pomiarów intensywnych wskazano Aglomerację Szczecińską (klasa 3.). Do klasy 2. zakwalifikowano pięć stref: gryfińską, myśliborską, policką, stargardzką oraz m. Koszalin. Pozostałym 11 strefom przypisano klasę 1., nie wymagającą pomiarów. Jednak 16

16 należy wziąć pod uwagę, że metodyka wykonania oceny wstępnej była oparta na znikomej ilości danych pomiarowych. Wykonywane od 2008 r. roczne oceny jakości powietrza (pierwsza taka ocena dotyczyć będzie roku 2007) mogą wykazać większą liczbę stref, niż wykazała ocena wstępna, o poziomach stężeń powyżej dolnego a nawet górnego progu oszacowania. Konieczna będzie więc wtedy weryfikacja zaproponowanego w tym zakresie systemu ocen dla tego zanieczyszczenia. W weryfikacji takiej pomocne będą wyniki pomiarów wykonywanych w 2007 r., jak też przeprowadzenie obliczeń modelowych na podstawie inwentaryzacji emisji ze źródeł punktowych, powierzchniowych i liniowych. 3) Inwentaryzacja emisji stanowi podstawowe źródło informacji dla celu interpretacji wyników pomiarów jak i wykonywania ocen jakości powietrza dla całego województwa. Od jej poprawnego wykonania i precyzyjności pozyskiwanych danych zależy cały system oceny jakości powietrza. 4) Należy rozwiązać problem wykonywania pomiarów stężeń zanieczyszczeń w pyle PM10. Oprócz WIOŚ, wykonawcą pomiarów stężeń pyłu zawieszonego jest Państwowa Inspekcja Sanitarna. Należy więc doprowadzić do precyzyjnego podziału zadań pomiarowych i przewidzieć stosowne środki finansowe dla obu tych instytucji. 5) Uruchomienie i realizacja, od r. w województwie zachodniopomorskim systemu oceny jakości powietrza na potrzeby monitoringu arsenu, kadmu, niklu i benzo(a)pirenu w pyle PM10 (pomiary, obliczenia modelowe), będą możliwe tylko w przypadku posiadania przez WIOŚ, wykazanych w punkcie 6 środków finansowych na działalność w tym zakresie. 17

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU

WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W POZNANIU OCENA WSTĘPNA JAKOŚĆI POWIETRZA POD KĄTEM ZAWARTOŚCI ARSENU, KADMU, NIKLU I BENZO(A)PIRENU W PYLE PM10 ORAZ DOSTOSOWANIA SYSTEMU OCENY DO WYMAGAŃ DYREKTYWY

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W OPOLU OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 wykonana zgodnie z art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Szczecińska: Miasto Koszalin:

Aglomeracja Szczecińska: Miasto Koszalin: ZAŁĄCZNIK NR 3 DOKUMENTACJA WYNIKÓW OBLICZEŃ MODELOWYCH IMISJI NA POTRZEBY ROCZNEJ OCENY JAKOŚCI POWIETRZA DLA WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO - RAPORT ZA 2010 ROK Aglomeracja Szczecińska: Mapa 1 Aglomeracja

Bardziej szczegółowo

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Poznań 2007 1. Wstęp Na mocy art. 88 ustawy Prawo ochrony

Bardziej szczegółowo

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE www.wios.szczecin.pl ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM RAPORT ZA 2005 ROK Raport opracowany

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE www.wios.szczecin.pl SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM

INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE www.wios.szczecin.pl SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE www.wios.szczecin.pl SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Międzyzdroje, XR-PRM V5 6-7 october września 2004 2007 r. PROCES DOSTOSOWYWANIA

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza w Polsce dziś i jutro

Ocena jakości powietrza w Polsce dziś i jutro Ocena jakości powietrza w Polsce dziś i jutro Barbara Toczko Departament Monitoringu, Ocen i Prognoz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Białystok, 5 grudnia 2006 r. System oceny jakosci powietrza w

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2013

Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2013 INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2013 Zbiorczy raport krajowy z rocznej oceny jakości powietrza w strefach wykonywanej przez WIOŚ według zasad określonych

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2014

Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2014 INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2014 Zbiorczy raport krajowy z rocznej oceny jakości powietrza w strefach wykonywanej przez WIOŚ według zasad określonych

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

System pomiarów jakości powietrza w Polsce

System pomiarów jakości powietrza w Polsce System pomiarów jakości powietrza w Polsce Pomiary i oceny jakości powietrza Podstawa prawna: Przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia wykonawcze określają system prawny w jakim funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2011

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2011 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie 00-716 WARSZAWA fax: 22 651 06 76 ul. Bartycka 110A e-mail: warszawa@wios.warszawa.pl tel. 22 651 07 07; 22 651 06 60 http://www.wios.warszawa.pl ROCZNA

Bardziej szczegółowo

POWIETRZE. 1. Presja POWIETRZE

POWIETRZE. 1. Presja POWIETRZE 9 1. Presja Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza jest emisja antropogeniczna, na którą składa się emisja z działalności przemysłowej, z sektora bytowego oraz emisja komunikacyjna. W strukturze całkowitej

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Renata Rewaj Marta Szczepankiewicz Natalia Bykowszczenko

Autorzy: Renata Rewaj Marta Szczepankiewicz Natalia Bykowszczenko Opracowano w Wydziale Monitoringu Środowiska Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Szczecinie pod kierunkiem Naczelnika Wydziału Małgorzaty Landsberg-Uczciwek Autorzy: Renata Rewaj Marta Szczepankiewicz

Bardziej szczegółowo

WSTĘP CELE I ZADANIA PMŚ STRUKTURA FUNKCJONALNA PMŚ BLOK: PRESJE. BLOK: STAN

WSTĘP CELE I ZADANIA PMŚ STRUKTURA FUNKCJONALNA PMŚ BLOK: PRESJE. BLOK: STAN SPIS TREŚCI strona WSTĘP......3 1. CELE I ZADANIA PMŚ...3 2. STRUKTURA FUNKCJONALNA PMŚ...4 3. BLOK: PRESJE......5 4. BLOK: STAN...9 4.1. Podsystem monitoringu jakości powietrza...9 4.1.1. Monitoring chemizmu

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2014

Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2014 INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2014 Zbiorczy raport krajowy z rocznej oceny jakości powietrza w strefach wykonywanej przez WIOŚ według zasad określonych

Bardziej szczegółowo

Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10

Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10 Lista działań dla poprawy jakości powietrza w Szczecinie - Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10 Małgorzata Landsberg Uczciwek, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie Międzyzdroje,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 sierpnia 2012 r.

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 sierpnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz. 1031 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych 2) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Wydział Monitoringu Środowiska WIOŚ w Warszawie

SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Wydział Monitoringu Środowiska WIOŚ w Warszawie SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Wydział Monitoringu Środowiska WIOŚ w Warszawie Prace przygotowawcze do powstania SOJP Projekt PHARE PL0007.02 Systemy oceny jakości powietrza

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA (POP)

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA (POP) PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA (POP) Departament Globalnych Problemów Środowiska i Zmian Klimatu Ministerstwo Środowiska Białystok, grudzień 2006 r. Zakres prezentacji: podstawy prawne regulacje krajowe na

Bardziej szczegółowo

w województwie zachodniopomorskim w 2013 r.

w województwie zachodniopomorskim w 2013 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Budownictwo mieszkaniowe w województwie zachodniopomorskim w 2013 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, lipiec 2014 Prezentowane w niniejszym opracowaniu dane pochodzą z kwartalnego

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2012

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2012 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie 00-716 WARSZAWA fax: 22 651 06 76 ul. Bartycka 110A e-mail: warszawa@wios.warszawa.pl tel. 22 651 07 07; 22 651 06 60 http://www.wios.warszawa.pl ROCZNA

Bardziej szczegółowo

POWIETRZE INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA W MIEŚCIE STALOWA WOLA. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Tarnobrzegu

POWIETRZE INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA W MIEŚCIE STALOWA WOLA. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Tarnobrzegu Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Delegatura w Tarnobrzegu INFORMACJA O STANIE ŚRODOWISKA W MIEŚCIE STALOWA WOLA POWIETRZE 2014 r. Obowiązek wykonywania pomiarów i oceny jakości powietrza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz. 1034 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 10 września 2012 r.

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz. 1034 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 10 września 2012 r. DZIENNIK USTAW ZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz. 1034 OZPOZĄDZENIE MINISTA ŚODOWISKA 1) z dnia 10 września 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przekazywania informacji dotyczących

Bardziej szczegółowo

STAN ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W ROKU 2010

STAN ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W ROKU 2010 STAN ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W ROKU 2010 Grudzień 2011 REDAKTOR WYDANIA MAŁGORZATA LANDSBERG UCZCIWEK OPINIUJĄCY ANDRZEJ MILUCH, SŁAWOMIR KONIECZNY OPRACOWANO W WYDZIALE MONITORINGU

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Wydział Monitoringu Środowiska WIOŚ w Warszawie Luty 2010 r.

SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Wydział Monitoringu Środowiska WIOŚ w Warszawie Luty 2010 r. SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Wydział Monitoringu Środowiska WIOŚ w Warszawie Luty 2010 r. Prace przygotowawcze do powstania SOJP Projekt PHARE PL0007.02 Systemy oceny jakości

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Dominik Kobus

SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Dominik Kobus SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Dominik Kobus Obszar objęty oceną jakości powietrza Ocena w 18 strefach dla: SO2, NO2, PM10,

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r.

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Bezrobocie rejestrowane w województwie zachodniopomorskim w 2012 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, marzec 2013 Liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzędach

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) w sprawie zakresu i sposobu przekazywania informacji dotyczących zanieczyszczenia powietrza

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) w sprawie zakresu i sposobu przekazywania informacji dotyczących zanieczyszczenia powietrza Projekt z dnia 30 stycznia 2008 r. OZPOZĄDZENIE MINISTA ŚODOWISKA 1) z dnia w sprawie zakresu i sposobu przekazywania informacji dotyczących zanieczyszczenia powietrza Na podstawie art. 94 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentujemy opracowane wyniki pomiarów stężeń zanieczyszczeń, natomiast szczegółowe zestawienie danych zawiera załącznik nr 1.

Poniżej prezentujemy opracowane wyniki pomiarów stężeń zanieczyszczeń, natomiast szczegółowe zestawienie danych zawiera załącznik nr 1. Sprawozdanie z pomiarów jakości powietrza wykonanych w I półroczu 14 roku zgodnie z zawartymi porozumieniami pomiędzy Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Krakowie a gminami: Miasto Nowy Targ

Bardziej szczegółowo

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie ul. Bartycka 110A tel. 022-651-07-07, 022-651-06-60 00-716 Warszawa fax 022-651-06-76 www.wios.warszawa.pl ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

Streszczenie Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Zielona Góra ze względu na przekroczenie wartości docelowej benzo(a)pirenu w pyle PM10

Streszczenie Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Zielona Góra ze względu na przekroczenie wartości docelowej benzo(a)pirenu w pyle PM10 Streszczenie Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Zielona Góra ze względu na przekroczenie wartości docelowej benzo(a)pirenu w pyle PM10 Zielona Góra, październik 2015r. Streszczenie Programu ochrony

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w województwie lubuskim na podstawie badań WIOŚ

Jakość powietrza w województwie lubuskim na podstawie badań WIOŚ Jakość powietrza w województwie lubuskim na podstawie badań WIOŚ Zielona Góra, 4 października 2016 r. jest częścią rządowej administracji zespolonej Wojewody Lubuskiego na obszarze województwa lubuskiego.

Bardziej szczegółowo

Walory klimatyczne Kościerzyny i powiatu kościerskiego na tle uwarunkowań prawnych dotyczących gmin uzdrowiskowych

Walory klimatyczne Kościerzyny i powiatu kościerskiego na tle uwarunkowań prawnych dotyczących gmin uzdrowiskowych Walory klimatyczne Kościerzyny i powiatu kościerskiego na tle uwarunkowań prawnych dotyczących gmin uzdrowiskowych Leszek Ośródka Kościerzyna, 13 stycznia 214 r. Uzdrowiska w Polsce 2 Lokalizacja miejscowości

Bardziej szczegółowo

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO

ZARZĄD WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO ZARZĄD WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Dokumentacja do aktualizacji programu ochrony powietrza dla miasta Legnica, w której zostały przekroczone poziomy dopuszczalne pyłu zawieszonego PM1, pyłu zawieszonego

Bardziej szczegółowo

Wartość unijnego dofinansowa nia. Data wybrania projektu do dofinansowania [data zakończenia oceny projektu, format: rrrr mm dd ]

Wartość unijnego dofinansowa nia. Data wybrania projektu do dofinansowania [data zakończenia oceny projektu, format: rrrr mm dd ] Lista projektów wybranych do dofinansowania w trybie pozakonkursowym dla Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa go na lata 2014 2020 Lp. Tytuł projektu Nazwa wnioskodawcy Priorytet/Działanie Poddziałanie

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenie: PYŁ ZAWIESZONY PM2,5 pomiary automatyczne i manualne

Zanieczyszczenie: PYŁ ZAWIESZONY PM2,5 pomiary automatyczne i manualne ZŁĄCZNIK NR 1 LIST STCJI I STNOWISK ORZ WYNIKI POMIRÓW, WYKORZYSTNYCH N POTRZEBY ROCZNEJ OCENY JKOŚCI POWIETRZ W WOJEWÓDZTWIE ZCHODNIOPOMORSKIM Z 2012 ROK Tabela 1 Tabela 1a Tabela 2 Tabela 2a Tabela

Bardziej szczegółowo

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2013

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2013 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie 00-716 WARSZAWA fax: 22 651 06 76 ul. Bartycka 110A e-mail: warszawa@wios.warszawa.pl tel. 22 651 07 07; 22 651 06 60 http://www.wios.warszawa.pl ROCZNA

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA I OCENA SYSTEMU TRANSPORTU

CHARAKTERYSTYKA I OCENA SYSTEMU TRANSPORTU Rozdział 3. CHARAKTERYSTYKA I OCENA SYSTEMU TRANSPORTU PASAŻERSKIEGO W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPO- MORSKIM 3.1. Specyfika społeczno-gospodarcza województwa zachodniopomorskiego Podjęcie próby opracowania

Bardziej szczegółowo

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r.

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Zielona Góra, 23 luty 2010 r. Podstawa opracowania Programu Programy ochrony powietrza sporządza się dla stref,

Bardziej szczegółowo

Wykaz szkół, w których zostanie przeprowadzony etap rejonowy i wojewódzki konkursów przedmiotowych dla uczniów gimnazjów w roku szkolnym 2014/2015

Wykaz szkół, w których zostanie przeprowadzony etap rejonowy i wojewódzki konkursów przedmiotowych dla uczniów gimnazjów w roku szkolnym 2014/2015 Wykaz szkół, w których zostanie przeprowadzony etap rejonowy i wojewódzki konkursów przedmiotowych dla uczniów gimnazjów w roku szkolnym 2014/2015 ETAP REJONOWY Uwaga 1. Protokoły z etapu szkolnego należy

Bardziej szczegółowo

CZYM ODDYCHAMY? Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie. Płock, styczeń 2014 r.

CZYM ODDYCHAMY? Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie. Płock, styczeń 2014 r. CZYM ODDYCHAMY? Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Płock, styczeń 2014 r. TROCHĘ DETALI TECHNICZNYCH STACJE POMIAROWE TROCHĘ DETALI TECHNICZNYCH WNĘTRZE STACJI dwutlenek siarki SO 2,

Bardziej szczegółowo

Zarząd Województwa Śląskiego

Zarząd Województwa Śląskiego Zarząd Województwa Śląskiego Program ochrony powietrza dla terenu województwa śląskiego mający na celu osiągnięcie poziomów dopuszczalnych substancji w powietrzu oraz pułapu stężenia ekspozycji Katowice

Bardziej szczegółowo

w województwie zachodniopomorskim w 2012 r.

w województwie zachodniopomorskim w 2012 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Budownictwo mieszkaniowe w województwie zachodniopomorskim w 2012 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, lipiec 2013 Prezentowane w niniejszym opracowaniu dane pochodzą z kwartalnego

Bardziej szczegółowo

Zarząd Województwa Śląskiego

Zarząd Województwa Śląskiego Zarząd Województwa Śląskiego Program ochrony powietrza dla terenu województwa śląskiego mający na celu osiągnięcie poziomów dopuszczalnych i docelowych substancji w powietrzu oraz pułapu stężenia ekspozycji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 września 2012 r.

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 września 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz. 1032 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 13 września 2012 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce - ze szczególnym uwzględnieniem województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego

Jakość powietrza w Polsce - ze szczególnym uwzględnieniem województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego Jakość powietrza w Polsce - ze szczególnym uwzględnieniem województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego Barbara Toczko Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Bielsko-Biała 17-18 sierpnia 2015 r. Monitoring

Bardziej szczegółowo

V. PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNE

V. PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNE V. PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNE Zgodnie z art. 123 ustawy Prawo ochrony środowiska oceny poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku i obserwacji zmian dokonuje się w ramach państwowego monitoringu

Bardziej szczegółowo

STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA

STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA PODSTAWIE BADAŃ PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA Rzeszów, maj 2016 r. CO TO JEST PAŃSTWOWY

Bardziej szczegółowo

Program został opracowany w Wydziale Monitoringu Środowiska Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Warszawie

Program został opracowany w Wydziale Monitoringu Środowiska Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Warszawie Program Państwowego Monitoringu Środowiska Województwa Mazowieckiego na lata 2013-2015 stanowi wypełnienie przepisu art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.

Bardziej szczegółowo

Działania i plany Ministerstwa Środowiska w zakresie poprawy jakości powietrza

Działania i plany Ministerstwa Środowiska w zakresie poprawy jakości powietrza Działania i plany Ministerstwa Środowiska w zakresie poprawy jakości powietrza Roman Głaz - Departament Ochrony Powietrza Ministerstwo Środowiska, Kraków, dnia 10 marca 2014 r. Plan prezentacji: 1) Podstawa

Bardziej szczegółowo

Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu. Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest?

Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu. Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest? Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest? Zanieczyszczenie powietrza to termin ogólny, warto więc sprecyzować z jakimi

Bardziej szczegółowo

2. Informacje ogólne o województwie lubelskim

2. Informacje ogólne o województwie lubelskim 1. Wstęp Lubelski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przedstawia dwunastą roczną ocenę jakości powietrza w województwie lubelskim sporządzoną na podstawie art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, czerwiec 2010 r. TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W 2009 R. Na terenie województwa zachodniopomorskiego, według stanu na dzień

Bardziej szczegółowo

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Spis treści SPIS WYKRESÓW... 6 SPIS TABEL... 12 WSTĘP... 25 WNIOSKI... 26 WPROWADZENIE DANE OGÓLNE... 26 RYNEK

Bardziej szczegółowo

Zarząd Województwa Śląskiego

Zarząd Województwa Śląskiego Zarząd Województwa Śląskiego Program ochrony powietrza dla terenu województwa śląskiego mający na celu osiągnięcie poziomów dopuszczalnych i docelowych substancji w powietrzu oraz pułapu stężenia ekspozycji

Bardziej szczegółowo

I. POWIETRZE. Średnie roczne stężenie dwutlenku azotu w największych miastach województwa

I. POWIETRZE. Średnie roczne stężenie dwutlenku azotu w największych miastach województwa I. POWIETRZE W 2009 stężenie dwutlenku siarki, tlenku węgla, benzenu, ołowiu, arsenu, kadmu, niklu oraz ozonu spełniały kryteria ustanowione w celu ochrony zdrowia ludzkiego. Również spełnione były wymagania

Bardziej szczegółowo

ANALIZA RYNKU MIESZKAŃ WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO W LATACH 1999 I 2008

ANALIZA RYNKU MIESZKAŃ WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO W LATACH 1999 I 2008 STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 26 Anna Gdakowicz Uniwersytet Szczeciński ANALIZA RYNKU MIESZKAŃ WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO W LATACH 1999 I 28 STRESZCZENIE Województwo

Bardziej szczegółowo

WZMOCNIENIE SYSTEMU POMIAROWEGO JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM

WZMOCNIENIE SYSTEMU POMIAROWEGO JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM WZMOCNIENIE SYSTEMU POMIAROWEGO JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM BOGDAN MEINA WARMIŃSKO-MAZURSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR OCHRONY ŚRODOWISKA Podstawy prawne: Prawo Ochrony Środowiska (tj.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA AKTUALNEGO STANU POMOCY SPOŁECZNEJ NA RZECZ OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI

CHARAKTERYSTYKA AKTUALNEGO STANU POMOCY SPOŁECZNEJ NA RZECZ OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej CHARAKTERYSTYKA AKTUALNEGO STANU POMOCY SPOŁECZNEJ NA RZECZ OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Szczecin 2011 Obserwatorium

Bardziej szczegółowo

MONITORING DOKUMENTÓW ZWIĄZANYCH Z DZIAŁALNOŚCIĄ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH

MONITORING DOKUMENTÓW ZWIĄZANYCH Z DZIAŁALNOŚCIĄ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH MONITORING DOKUMENTÓW ZWIĄZANYCH Z DZIAŁALNOŚCIĄ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH SPRAWOZDANIE ZA LISTOPAD 2014 POZIOM KRAJOWY METODOLOGIA I PRZEBIEG DZIAŁAŃ MONITORINGOWYCH PROWADZONYCH NA POZIOMIE KRAJOWYM:

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR POWIAT STARGARDZKI

INFORMATOR POWIAT STARGARDZKI INFORMATOR ZAWIERAJĄCY DANE TELEADRESOWE PODMIOTÓW ORAZ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH, A TAKŻE ZAKRES REALIZOWANYCH PRZEZ NIE ODDZIAŁYWAŃ, W SZCZEGÓLNOŚCI KOREKCYJNO EDUKACYJNYCH WOBEC OSÓB STOSUJĄCYCH PRZEMOC

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

OCENA POZIOMÓW SUBSTANCJI W POWIETRZU ORAZ WYNIKI KLASYFIKACJI STREF WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO ZA 2013 ROK

OCENA POZIOMÓW SUBSTANCJI W POWIETRZU ORAZ WYNIKI KLASYFIKACJI STREF WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO ZA 2013 ROK Ocena poziomów substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref województwa dolnośląskiego za 2013 rok 1 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA WE WROCŁAWIU 51-117 Wrocław, ul. Paprotna 14, tel./fax

Bardziej szczegółowo

Jak zwiększyć skuteczność programów ochrony powietrza?

Jak zwiększyć skuteczność programów ochrony powietrza? Jak zwiększyć skuteczność programów ochrony powietrza? STAN ŚRODOWISKA Przekroczenia standardów jakości powietrza w 2011 roku: przekroczenia rocznej wartości dopuszczalnej pyłu zawieszonego PM10 (40 g/m3)

Bardziej szczegółowo

1. Podsystem monitoringu jakości powietrza

1. Podsystem monitoringu jakości powietrza Spis treści Wprowadzenie... 2 1. Podsystem monitoringu jakości powietrza...3 2. Podsystem monitoringu jakości... 12 2.1. Monitoring jakości powierzchniowych...12 2.2. Monitoring jakości podziemnych...30

Bardziej szczegółowo

WYNIKI POMIARÓW W ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W OTOCZENIU STACJI TECHNICZNO-POSTOJOWEJ KABATY

WYNIKI POMIARÓW W ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W OTOCZENIU STACJI TECHNICZNO-POSTOJOWEJ KABATY WYNIKI POMIARÓW W ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W OTOCZENIU STACJI TECHNICZNO-POSTOJOWEJ KABATY POMIARY WYKONANE NA KABATACH 1. POMIARY PASYWNE FENOLI WYKONANE ZA POMOCĄ PRÓBNIKÓW RADIELLO ROZMIESZCZONYCH

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA STREF WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO ZA 2007 r. WYNIKI POMIARÓW

KLASYFIKACJA STREF WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO ZA 2007 r. WYNIKI POMIARÓW Załącznik Nr 1 Tabele dokumentacja wykorzystanych na potrzeby Rocznej oceny jakości powietrza dla województwa zachodniopomorskiego - raport za 2007 Tabela 1 Zanieczyszczenie: DWUTLENEK SIRKI (SO 2 ) pomiary

Bardziej szczegółowo

OPERATORZY FINANSOWI W WOJEWODZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM DZIAŁANIE 6.2 DOTACJE NA ROZPOCZĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ. Termin(y) rekrutacji

OPERATORZY FINANSOWI W WOJEWODZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM DZIAŁANIE 6.2 DOTACJE NA ROZPOCZĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ. Termin(y) rekrutacji L.p Nazwa/Tytuł projektu Termin(y) rekrutacji Adresaci szkolenia/pomocy Nazwa i adres projektodawcy 1. Fabryka sukcesu powiat łobeski: styczeń 2013 r. Mieszkańcy powiatów: kamieńskiego, gryfickiego oraz

Bardziej szczegółowo

Funduszu Małych Projektów w Euroregionie Pomerania. Szczecin, 27 kwietnia 2009 r.

Funduszu Małych Projektów w Euroregionie Pomerania. Szczecin, 27 kwietnia 2009 r. Funduszu Małych Projektów w Euroregionie Pomerania Szczecin, 27 kwietnia 2009 r. INTERREG IV A Fundusz Małych Projektów 2007-2013 wdraŝany przez Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu Pomerania (Partner

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Tabela z informacjami ogólnymi odnośnie jednostki przekazującej sprawozdanie z Programu ochrony powietrza

Tabela 1. Tabela z informacjami ogólnymi odnośnie jednostki przekazującej sprawozdanie z Programu ochrony powietrza Wytyczne do sprawozdania z realizacji Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Opole, ze względu na przekroczenie poziomów dopuszczalnych pyłu PM10 oraz poziomu docelowego benzo(a)pirenu wraz z planem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dyrektywy... 32 Ustawy i Rozporządzenia... 32 Normy... 32 Wskazówki... 32 Opracowania analityczne... 32

Spis treści. Dyrektywy... 32 Ustawy i Rozporządzenia... 32 Normy... 32 Wskazówki... 32 Opracowania analityczne... 32 Spis treści DEFINICJE... 3 1. WSTĘP... 4 2. PODSTAWA KLASYFIKACJI STREF POD KĄTEM ZAPLANOWANIA SYSTEMU OCEN ROCZNYCH PYŁU... 5 2.1 Określenie wartości górnego i dolnego progu oszacowania... 5 2.2 Wymagane

Bardziej szczegółowo

2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 (I - VI)

2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 (I - VI) Oferty pracy (wolne miejsca pracy i miejsca aktywizacji zawodowej) na terenie województwa zachodniopomorskiego zgłoszone do Powiatowych Urzędów Pracy w latach 2 21. Zwiększająca się liczba ofert pracy

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA

JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA Prezentacja przygotowana w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Katowicach, na spotkanie w Ostrawie w dniach

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY. Rynek pracy w województwie zachodniopomorskim w 2006 roku

RAPORT ROCZNY. Rynek pracy w województwie zachodniopomorskim w 2006 roku 1 RAPORT ROCZNY Rynek pracy w województwie zachodniopomorskim w 2006 roku Raport opracowany przez: Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie na podstawie: 1. danych Wydziału Badań i Analiz WUP 2. sprawozdań

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO na lata 2010-2012

PROGRAM PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO na lata 2010-2012 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie PROGRAM PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO na lata 2010-2012 Warszawa 2009 r. Program Państwowego Monitoringu Środowiska

Bardziej szczegółowo

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 lutego 2010 r.

Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego. Zielona Góra, 23 lutego 2010 r. Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Zielona Góra, 23 lutego 2010 r. Podstawa opracowania Programu Programy ochrony powietrza sporządza się dla stref,

Bardziej szczegółowo

Wyniki oceny jakości powietrza i klasyfikacji stref w województwie świętokrzyskim w roku 2007

Wyniki oceny jakości powietrza i klasyfikacji stref w województwie świętokrzyskim w roku 2007 INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA w KIELCACH Al. IX Wieków Kielc 3, 25-955 KIELCE (0-41) 34-449-72, fax. (0-41) 34-455-34 Wyniki oceny jakości powietrza i klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

Kontrola gmin w zakresie realizacji zadań wynikających z Programu Ochrony Powietrza. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie

Kontrola gmin w zakresie realizacji zadań wynikających z Programu Ochrony Powietrza. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie Kontrola gmin w zakresie realizacji zadań wynikających z Programu Ochrony Powietrza Dział III Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 z póź. zm.) Polityka

Bardziej szczegółowo

Aneks nr 4 do PROGRAMU PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO na lata 2013 2015

Aneks nr 4 do PROGRAMU PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO na lata 2013 2015 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi Aneks nr 4 do PROGRAMU PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO na lata 2013 2015 Przedkładam Zatwierdzam Piotr Maks Wojewódzki Inspektor

Bardziej szczegółowo

System wsparcia ekonomii społecznej w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

System wsparcia ekonomii społecznej w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 System wsparcia ekonomii społecznej w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Szczecin, 29 kwietnia 2014 roku Miasto Świnoujście 1 WOJEWÓDZTWO ZACHODNIOPOMORSKIE Policki 4 Miasto Szczecin 23 Gryfiński

Bardziej szczegółowo

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 WGK.II.0057-2/06 Pan Andrzej Nowakowski Radny Rady Miasta Płocka Płock, dn. 06.03.2006 r. W odpowiedzi na Pana interpelację, złożoną na LIII Sesji Rady

Bardziej szczegółowo

MONITORING DOKUMENTÓW ZWIĄZANYCH Z DZIAŁALNOŚCIĄ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH

MONITORING DOKUMENTÓW ZWIĄZANYCH Z DZIAŁALNOŚCIĄ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH MONITORING DOKUMENTÓW ZWIĄZANYCH Z DZIAŁALNOŚCIĄ ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH SPRAWOZDANIE ZA GRUDZIEŃ 2014 POZIOM KRAJOWY METODOLOGIA I PRZEBIEG DZIAŁAŃ MONITORINGOWYCH PROWADZONYCH NA POZIOMIE KRAJOWYM:

Bardziej szczegółowo

4.3. Podsystem monitoringu jakości gleby i ziemi

4.3. Podsystem monitoringu jakości gleby i ziemi 4.3. Podsystem monitoringu jakości gleby i ziemi Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi nie prowadzi tej kategorii badań. Badania jakości gleby i ziemi prowadzone będą w sieci krajowej, organizowanej

Bardziej szczegółowo

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA Monitoring of rainfall chemistry and of the deposition of pollutants to the ground Przygotowano w oparciu o zlecone

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 5. 1. Emisja zanieczyszczeń do powietrza w województwie zachodniopomorskim w 2011 r... 6

Wstęp... 5. 1. Emisja zanieczyszczeń do powietrza w województwie zachodniopomorskim w 2011 r... 6 Spis treści Str. Wstęp... 5 1. Emisja zanieczyszczeń do powietrza w województwie zachodniopomorskim w 2011 r.... 6 1.1. Inwentaryzacja emisji... 6 1.2. Metody obliczeń oraz szacowania ładunków emisji punktowej,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/537/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 stycznia 2013 r.

UCHWAŁA NR XXX/537/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 stycznia 2013 r. UCHWAŁA NR XXX/537/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 stycznia 2013 r. w sprawie określenia programu ochrony powietrza dla strefy kujawsko-pomorskiej oraz docelowych dla arsenu i ozonu

Bardziej szczegółowo

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2010

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2010 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie 00-716 WARSZAWA fax: 22 651 06 76 ul. Bartycka 110A e-mail: warszawa@wios.warszawa.pl tel. 22 651 07 07; 22 651 06 60 http://www.wios.warszawa.pl ROCZNA

Bardziej szczegółowo

Uwzględniono. W uzasadnieniu do Programu dodano zapisy dotyczące energii wiatrowej.

Uwzględniono. W uzasadnieniu do Programu dodano zapisy dotyczące energii wiatrowej. Szczegółowe zestawienie wszystkich uwag i wniosków do projektu uchwały Sejmiku Województwa Mazowieckiego w sprawie określenia programu ochrony powietrza dla strefy mazowieckiej, w której został przekroczony

Bardziej szczegółowo

2. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska

2. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska 2. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska Działalność Państwowego Monitoringu Środowiska z mocy art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska ( Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz.

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji osób bezrobotnych powyżej 50 roku życia na zachodniopomorskim rynku pracy w latach 2009 2010.

Analiza sytuacji osób bezrobotnych powyżej 50 roku życia na zachodniopomorskim rynku pracy w latach 2009 2010. Analiza sytuacji osób bezrobotnych powyżej 50 roku życia na zachodniopomorskim rynku pracy w latach 2009 2010. Wydział Badań i Analiz Szczecin 2011 r. Wstęp Kategoria osób powyżej 50 roku życia należy

Bardziej szczegółowo

MONITORING POWIETRZA W WARSZAWIE

MONITORING POWIETRZA W WARSZAWIE MONITORING POWIETRZA W WARSZAWIE Wydział Monitoringu Środowiska WIOŚ w Warszawie Warszawa, maj 2010 r. PRACE PRZYGOTOWAWCZE DO POWSTANIA SOJP Projekt PHARE PL0007.02 Systemy oceny jakości powietrza podprojekt

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA na lata 2016 2020

PROGRAM PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA na lata 2016 2020 GŁÓWNY INSPEKTOR OCHRONY ŚRODOWISKA ZATWIERDZIŁ PROGRAM PAŃSTWOWEGO MONITORINGU ŚRODOWISKA na lata 2016 2020 Główny inspektor Ochrony Środowiska Warszawa, 2015 Program Państwowego Monitoringu Środowiska

Bardziej szczegółowo

Wykaz szkół, w których zostanie przeprowadzony etap rejonowy i wojewódzki konkursów przedmiotowych dla uczniów gimnazjów w roku szkolnym 2016/2017

Wykaz szkół, w których zostanie przeprowadzony etap rejonowy i wojewódzki konkursów przedmiotowych dla uczniów gimnazjów w roku szkolnym 2016/2017 Wykaz szkół, w których zostanie przeprowadzony etap rejonowy i wojewódzki konkursów przedmiotowych dla uczniów gimnazjów w roku szkolnym 2016/2017 ETAP REJONOWY Uwaga 1. Protokoły z etapu szkolnego należy

Bardziej szczegółowo