Ogólne metody poprawiania efektywności energetycznej w ramach najlepszych dostępnych technik (BAT)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ogólne metody poprawiania efektywności energetycznej w ramach najlepszych dostępnych technik (BAT)"

Transkrypt

1 Ogólne metody poprawiania efektywności energetycznej w ramach najlepszych dostępnych technik (BAT) Streszczenie Niniejsze wytyczne zostały opracowane przez Agencję Ochrony Środowiska Anglii i Walii 1, Agencję Ochrony Środowiska Szkocji 2 oraz Wydział Środowiska i Dziedzictwa Narodowego Irlandii Północnej 3. W dalszej części dokumentu są one nazywane organem lub organami ochrony środowiska. Zintegrowane zapobieganie i ograniczanie zanieczyszczeń jest systemem wymagającym od niektórych gałęzi gospodarki zmiany podejścia do ochrony środowiska. Nakłada określone obowiązki na prowadzących instalacje w formie tzw. pozwolenia zintegrowanego. Aby uzyskać takie pozwolenie, prowadzący instalacje powinien wykazać, że stosuje rozwiązania spełniające wymagania najlepszej dostępnej techniki. Biorąc pod uwagę warunki lokalne. Zintegrowane zapobieganie i ograniczanie zanieczyszczeń ma na celu: Ochronę środowiska jako całości; Promowanie czystszych technologii umożliwiających zapobiegnie zanieczyszczeniom u źródła ; Promowanie innowacyjności poprzez pozostawienie prowadzącym instalację dużej swobody we wprowadzaniu technik spełniających wymagania BAT Uproszczenie procedur poprzez wydawanie jednego pozwolenia w miejsce kilku pozwoleń dotyczących poszczególnych komponentów środowiska. Wydanie pozwolenia jest tylko jednym z elementów zintegrowanego zapobiegania i ograniczania zanieczyszczeń. Pozostałymi elementami są monitorowanie zgodności, okresowe przeglądy pozwoleń zmiany warunków pozwoleń oraz cesja pozwoleń na innych prowadzących instalację. Zintegrowane zapobieganie i ograniczanie zanieczyszczeń obejmuje również rekultywacje terenu zajmowanego przez instalację do poprzedniego stanu po zakończeniu jej działania. Niniejszy dokument ma charakter horyzontalny. Opisuje zagadnienia odnoszące się do wszystkich instalacji objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Celem jego publikacji jest ułatwienie prowadzącym instalacje odnoszenia się do wymagań związanych z efektywnością energetyczną opisanych w wytycznych sektorowych. Dokument zawiera m.in.: Opis podstawowych zasad związanych z efektywnością energetyczną Informacje niezbędne do przeprowadzenie oceny ekonomicznej możliwych rozwiązań Współczynniki pozwalające na ocenę oddziaływania zużycia energii na środowisko. Wymagania BAT można spełnić przez: 1. spełnienie podstawowych wymagań energetycznych tj. opisanych w wytycznych sektorowych. W związku z tym prowadzący instalacje są zobligowani do: przedstawienia danych dotyczących wielkości zużycia lub ilości wytworzonej energii w ramach instalacji objętej pozwoleniem a także związane z nimi pośrednio lub bezpośrednio emisje dwutlenku węgla; przedstawienia działań mających na celu oszczędność energii; 1 Environment Agency for England and Wales 2 Scottish Environment Protection Agency 3 Environment&Heritage Service in Northern Ireland 1

2 przedstawienia opisu proponowanych zmian w procedurach operacyjnych i utrzymania ruchu mających na celu poprawę efektywności energetycznej, eliminację przegrzewania pomieszczeń i strat w systemach chłodzenia oraz strat ciepła z budynków; opracowania planu poprawy efektywności energetycznej określającego techniki poprawy efektywności energetycznej mające zastosowanie w danej instalacji. 2. wprowadzenie specyficznych metod poprawy efektywności energetycznej określanych w pozwoleniu zintegrowanym. 2

3 3. Wstęp do wersji polskiej Poradnik przedstawia ogólne zasady, które mogą być stosowane w celu poprawienia efektywności energetycznej oraz mogą być pomocne przy wdrażaniu najlepszych dostępnych technik 4 niezbędnych do uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Zarówno BAT, jak i pozwolenia zintegrowane związane są z wdrażaniem dyrektywy 96/61/WE dotyczącej zintegrowanego zapobiegania i ograniczania zanieczyszczeń 5. Dokładne wytyczne dla poszczególnych gałęzi przemysłu, pomocne lub wymagane podczas opracowywania wniosku o pozwolenie zintegrowane oparte na technikach BAT, zawarte zostały w dokumentach referencyjnych BREF 6. Większość materiałów referencyjnych BREF zawiera także dane dotyczące optymalnego i zalecanego zużycia energii dla poszczególnych gałęzi gospodarki przy określonej wielkości produkcji. Poradnik ten może być także pomocny w każdym zakładzie, w którym wdraża się plan poprawy efektywności energetycznej. Ogólna forma poradnika umożliwia również zastosowanie przedstawionych w nim praktyk i zasad działania w celu zwiększenia efektywności energetycznej także w sektorach i instalacjach, które nie wymagają pozwoleń zintegrowanych. Komentarz: Zagadnienie efektywności energetycznej jest w ustawodawstwie polskim zawarte w ustawie Prawo ochrony środowiska transponujące m.in. wspomnianą dyrektywę do polskiego ustawodawstwa. Szczególnie istotny jest art. 143 oraz artykuł 206 tej ustawy : Art Technologia stosowana w nowo uruchamianych lub zmienianych w sposób istotny instalacjach i urządzeniach powinna spełniać wymagania, przy których określaniu uwzględnia się w szczególności: 1) stosowanie substancji o małym potencjale zagrożeń, 2) efektywne wytwarzanie oraz wykorzystanie energii, 3) zapewnienie racjonalnego zużycia wody i innych surowców oraz materiałów i paliw, 4) stosowanie technologii bezodpadowych i małoodpadowych oraz możliwość odzysku powstających odpadów, 5) rodzaj, zasięg oraz wielkość emisji, 6) wykorzystywanie porównywalnych procesów i metod, które zostały skutecznie zastosowane w skali przemysłowej, 7) wykorzystanie analizy cyklu życia produktów, 8) postęp naukowo-techniczny. Art Minister właściwy do spraw środowiska gromadzi informacje o najlepszych dostępnych technikach oraz koordynuje przepływ tych informacji na potrzeby organów właściwych do wydawania pozwoleń oraz zainteresowanych podmiotów korzystających ze środowiska. 2. Minister właściwy do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki, uwzględniając potrzebę zapewnienia jednolitego podejścia do wydawania zintegrowanych pozwoleń na obszarze całego kraju, może określić, w drodze rozporządzenia, minimalne wymagania wynikające z najlepszej dostępnej techniki, jakie muszą spełniać instalacje, o których mowa w art. 201 ust. 2, w tym: 1) graniczne wielkości emisyjne, 2) w uzasadnionych przypadkach wzajemne, wariantowe relacje pomiędzy granicznymi wielkościami emisyjnymi dotyczącymi wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, odprowadzania ścieków, wytwarzania odpadów i emitowania hałasu oraz pól elektromagnetycznych, 4 ang. Best Available Techniques BAT 5 Integrated Pollution Prevention and Control (IPPC) Directive. 6 ang. BAT reference document. Dokumenty publikowane przez Europejskie Biuro IPPC w Sewilli są dostępne na stronie internetowej 3

4 3) progi tolerancji dla uzasadnionych odstępstw od ustalonych granicznych wielkości emisyjnych oraz czas ich stosowania, 4) wymagania dotyczące energochłonności i materiałochłonności, 5) inne niezbędne wymagania techniczne. Art. 143 p. 2 dotyczy instalacji uruchamianych lub zmienianych w sposób istotny, ale wszelkie wytyczne mogą, jeśli to możliwe, być również stosowane w instalacjach istniejących. Natomiast w art. 206 ustęp 2 punkt 4 wiąże się bezpośrednio z efektywnością energetyczną. Poza wymienionymi artykułami pojęcie efektywności energetycznej pojawia się także w innych przepisach ustawy Prawo ochrony środowiska oraz innych ustawach. Przy zapoznawaniu się z niniejszymi wytycznymi należy też pamiętać, że w Wlk. Brytanii, skąd pochodzą, istnieje odmienny od polskiego system prawny. Należy również podkreślić, że niniejszy dokument dotyczy przede wszystkim wykorzystania energii przez użytkownika końcowego, choć termin efektywność energetyczna dotyczy optymalizacji całego systemu energetycznego. Poprawa efektywności energetycznej ma na celu zminimalizowanie strat energetycznych, ale przede wszystkim optymalizację wykorzystania energii. 4

5 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Jak korzystać z poradnika Główne zagadnienia Wymagania IPPC 1. Wprowadzenie 1.1. Jak używać poradnika System pozwoleń zintegrowanych (IPPC) zmienia podejście do ochrony środowiska i zapobiegania jego degradacji. Ma on na celu kompleksowe podejście do wszystkich elementów środowiska i postrzegania ich jako całości, a nie ochrony poszczególnych elementów powodującej nacisk na ochronę jednego czynnika kosztem innego. Aby uzyskać pozwolenie zintegrowane prowadzący instalację musi spełniać odpowiednie warunki oparte na najlepszych dostępnych technikach (BAT), a do ich ustalenia służą wytyczne dokumentów referencyjnych BREF. Idea pozwoleń zintegrowanych ma na celu ujednolicenie i uproszczenie procedur związanych z pozwoleniami i zmianę podejścia do ochrony środowiska. Prowadzący instalację wymagającą pozwolenia zintegrowanego zamiast kilku pozwoleń na emisje, pobór wody, wytwarzanie odpadów będzie otrzymywać jedno pozwolenie zintegrowane. Formularz wniosku o wydanie pozwolenie zintegrowanego odnosi się do wszystkich wymagań stawianych instalacjom podlegającym obowiązkowi jego uzyskania. Wytyczne publikowane przez brytyjska Agencję Ochrony Środowiska Komentarz: Więcej o samej procedurze i wytycznych do wniosku o pozwolenie można znaleźć na stronie internetowej a dokumenty na pod-stronie Idea podejścia zintegrowanego jest jednak na tyle szeroka, że może być także z powodzeniem stosowana w zakładach (instalacjach), które nie wymagają pozwoleń zintegrowanych, ale chciałyby zoptymalizować swoją produkcję, podnosić jakość i standard produkcyjny, minimalizować koszty, dbając jednocześnie o środowisko. Można to osiągnąć m.in. poprzez poprawę efektywności energetycznej. 5

6 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Jak korzystać z poradnika Główne zagadnienia Wymagania IPPC 1.2. Istota problemu efektywności energetycznej Skutki środowiskowe zużycia energii Głównym źródłem energii w Wielkiej Brytanii są nadal i w najbliższej przyszłości będą instalacje wytwarzające energię z paliw nieodnawialnych, takich jak węgiel kamienny i brunatny 7. Spalanie tych paliw w celu uzyskania energii cieplnej i elektrycznej powoduje emisję ogromnej ilości substancji zanieczyszczających środowisko. Szczególnie istotny jest dwutlenek węgla, który jest gazem cieplarnianym. Dlatego też emisja dwutlenku węgla jest używana jako jeden z głównych wskaźników w ocenie oddziaływania zużycia energii na środowisko. Skutki emisji dwutlenku węgla mają zasięg globalny i nie są bezpośrednio powiązane z lokalizacją źródła emisji. Nie ma ogólnie przyjętej metodologii określania związku między wielkością emisji CO2 a skutkami środowiskowymi. Nie powinno się zatem, określając BAT oraz efektywność energetyczną, opierać na standardach granicznych wielkości emisji. Zamiast granicznych wielkości emisji należałoby stosować raczej porównanie środków i nakładów poniesionych na daną technikę w stosunku do poprawy jakości środowiska, jaką one przyniosły (zob. Załącznik 4). Istnieje wiele technik zwiększających efektywność energetyczną w danej działalności. Zarówno koszty jak i korzyści dla środowiska związane z wdrożeniem tych technik są zróżnicowane. Wiele technik uznawanych za spełniające wymagania BAT polega na poprawie efektywności energetycznej procesów i przynosi oszczędności w całym okresie eksploatacji. Jednak jedynie fakt ograniczania kosztów w całym okresie eksploatacji nie powinien być kryterium uznawania danej techniki za BAT. Zmniejszenie oddziaływania na środowisko może być w najprostszy sposób osiągnięte poprzez wdrożenie technik ograniczających zużycie energii, poprawę efektywności energetycznej i stosowanie odnawialnych źródeł energii. Wdrażanie metod poprawiających efektywność energetyczną może przynieść znaczący postęp w ograniczeniu zanieczyszczeń i ich globalnego oddziaływania Uwarunkowania prawne Głównym celem wdrażania efektywności energetycznej powiązanej z dyrektywą IPPC jest minimalizacja wzrastających zanieczyszczeń spowodowanych coraz większym zapotrzebowaniem na energię używaną w procesach przemysłowych, a przez to minimalizacja negatywnego wpływu na środowisko. Unia Europejska podpisując Protokół z Kioto zobowiązała się do ograniczenia do 2012 roku emisji gazów cieplarnianych o 8 % w stosunku do roku bazowego Komentarz Ustawa Prawo ochrony środowiska w art. 143 wprowadza obowiązek efektywnego wytwarzania i wykorzystania energii dla nowo powstających i zmienianych w istotny sposób instalacji. Także we wniosku o pozwolenie zintegrowane (art. 188 ust.2 punkt 4. Poś ) należy uwzględnić opis rodzaju ilości wykorzystywanej energii i surowców. Tak więc efektywność energetyczna powinna być także brana pod uwagę przy określaniu najlepszych dostępnych technik BAT. Wymagania IPPC odnoszą się do instalacji. Wszystkie instalacje wymagające pozwolenia zintegrowanego muszą charakteryzować się efektywnością energetyczną. Efektywność energetyczna jest jednym kryteriów oceny techniki pod względem spełniania wymagań BAT. Jednak założeniem zintegrowanego ograniczania i nadzorowania zanieczyszczeń jest zapewnienie elastyczności w podejmowaniu decyzji o doskonaleniu stosowanych technik w sposób najbardziej uzasadniony ekonomicznie biorąc pod uwagę cały zakład. 7 w Polsce sytuacja jest bardzo podobna - przyp. eko-net.pl 6

7 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Jak korzystać z poradnika Główne zagadnienia Wymagania IPPC Wymagania BAT można spełnić przez: 1. spełnienie podstawowych wymagań energetycznych tj. udoskonalenie najmniej efektywnych energetyczne elementów instalacji oraz 2. specyficznych metod poprawy efektywności energetycznej określanych w pozwoleniu zintegrowanym. Takie podejście ma na celu zapewnienie bezwzględnego spełniania podstawowych wymagań i umożliwienie stosowania kryteriów ekonomicznych do spełniania pozostałych wymagań. 7

8 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Jak korzystać z poradnika Główne zagadnienia Wymagania IPPC 1.3. Efektywność energetyczna a inne elementy BAT Zintegrowane ograniczanie i nadzorowanie zanieczyszczeń umożliwia dokonanie wyborów w zakresie najbardziej odpowiednich technik ochrony środowiska. Jeżeli poprawa efektywności energetycznej może wiązać się ze zwiększeniem innych oddziaływań na środowisko, prowadzący instalację powinien dokonać oceny tych oddziaływań biorąc pod uwagę koszty i korzyści dla środowiska, aby uzasadnić swój wybór mając na względzie ochrona środowiska jako całości. 8

9 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy 2. Techniki ograniczania zanieczyszczeń (przez poprawę efektywności energetycznej) Obowiązek poprawiania efektywności energetycznej w ramach IPPC opiera się na założeniu, że większość przypadków nieefektywnego wykorzystania energii zostanie wyeliminowanych dzięki wprowadzaniu odpowiednich technik i działań. Zwykle występuje wiele rozwiązań, które należałoby rozważyć przy optymalizowaniu zużycia energii w istniejących i nowo powstających instalacjach. W zakres tych technik wchodzą proste czynności, jak utrzymywanie instalacji w dobrym stanie, izolacja, kontrola napędów, oraz bardziej skomplikowane metody, jak np. odzysk ciepła. Warto także zapoznać się z programem najlepszych praktyk wspierających efektywność energetyczną -Energy Efficiency Best Practice Programme (EEBPP). Program ten obejmuje szeroką kampanię informacyjno-doradczą dotycząca zwiększania efektywności energetycznej w transporcie, budownictwie i przemyśle. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronach lub i w dokumentach EEBPP. 9

10 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy 2.1 Techniki zarządzania Skuteczny system zarządzania jest podstawową technika służącą zapewnieniu prawidłowego rozwoju systemu pozwoleń zintegrowanych. Rozdział ten ma na celu ukazanie podstawowych wymagań IPPC dla technik zarządzania. Sygnalizuje także, że zarządzanie energią powinno być postrzegane szerzej, jako jeden z działów zarządzania środowiskowego. Zasady zarządzania środowiskowego mogą być stosowane także do zarządzania energią. Należy więc rozważyć połączenie technik stosowanych w zarządzaniu energią z metodami stosowanym w zarządzaniu środowiskowym. Polityka energetyczna Stworzenie i opublikowanie założeń polityki energetycznej służy zademonstrowaniu zaangażowania najwyższego kierownictwa w system zarządzania efektywnością energetyczną. Polityka energetyczna powinna zawierać cele i sposoby ich realizacji oraz wpisywać się w całościową politykę przedsiębiorstwa. Polityka energetyczna wraz z systemem zarządzania danej instytucji, firmy, zakładu powinna zawierać ramy dla właściwego podejścia do efektywności energetycznej dla całego zakładu/instalacji i jego pracowników. Poparcie dla polityki energetycznej, jej akceptacja wśród pracowników, szczególnie na wysokich stanowiskach, pomaga w utrwaleniu właściwego podejścia do kwestii efektywności energetycznej na wszystkich poziomach struktury organizacyjnej danej organizacji. Komórki organizacyjne przedsiębiorstwa odpowiedzialne za różne czynności związane z zarządzaniem energią są bardzo często rozproszone. Na przykład zakup energii i opłaty są zwykle w kompetencjach działu finansowego danej firmy a za zużycie energii w różnych procesach odpowiedzialny jest zazwyczaj dział produkcji. Za planowanie zmian lub projektowanie nowych instalacji odpowiedzialna jest komórka ds. rozwoju. Organizacja planująca poprawę efektywności energetycznej powinna stworzyć w swoim systemie zarządzania powiązania miedzy tymi komórkami, co ułatwia lepsze zaplanowanie produkcji, kosztów oraz oszczędności. Inne przykłady udoskonalania systemów zarządzania energią to: organizacja właściwych komórek odpowiedzialnych za zarządzanie energią (jeśli nie istnieją), zmniejszanie strat energii poprzez utrzymywanie właściwego stanu instalacji, ujęcie zagadnień oszczędności energii w całościowym podejściu do jakości, strategiczne podejście do problemu energii i zarządzania środowiskowego, monitorowanie i wyznaczanie celów. Komentarz: Wymagania dotyczące polityki energetycznej są zbliżone do wymagań dotyczących polityki środowiskowej w systemie zarządzania środowiskowego zawartych w normie ISO p. 4.2.] Monitorowanie i ustalanie celów W celu zwiększania efektywności energetycznej należy sprawdzić czy systemy i procedury użytkowania i zużycia energii w całej instalacji funkcjonują właściwie. Najważniejszą funkcją systemów zarządzania energią jest ułatwienie realizacji przyjętej polityki energetycznej zakładu. System zarządzania powinien umożliwiać zbieranie, analizowanie i raportowanie danych oraz rewizję ustalonych celów dotyczących zużycia energii. Często czynności te zwane są monitorowaniem i wyznaczaniem celów (Monitoring and Targeting M&T). Punktem wyjściowym monitorowania i ustalania celów jest ustalenie aktualnego zużycia energii (opis i schemat patrz punkt 2.2). Ponadto kluczową rolę w tym procesie odgrywają następujące czynniki: identyfikacja możliwych miejsc strat energii, 10

11 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy określenie wyjątkowych sytuacji podwyższonego zużycia w stosunku do normalnego trybu pracy, ocena skutków wprowadzenia działalności oszczędzających energię lub eliminujących nieprawidłowości w działaniu urządzeń, ustanawianie realnych do osiągnięcia celów dotyczących usprawnienia działań Monitoring i wyznaczanie celów prowadzi do wzmocnienia systemu kontroli zużycia energii i ponoszonych wydatków a także tworzy podstawy dla oceny i uzasadnienia kosztów poniesionych na projekty poprawy efektywności energetycznej. Proces ten może być stosowany w każdym zakładzie. W praktyce dostępnych jest wiele rozwiązań, począwszy od prostych instrumentów pomiarowych i ręcznego zapisywania wyników do złożonych systemów komputerowych pozwalających śledzić trendy w zużyciu energii. Dobór odpowiednich instrumentów powinien uwzględniać potrzeby danej instalacji. Pracownicy Jak każdy z elementów służący ograniczeniu zanieczyszczeń, system zarządzania energią wymaga specyficznych umiejętności i kompetencji dotyczących aspektów technicznych, ekonomicznych i zarządczych. Istotne jest, aby pracownicy posiadający już odpowiednie umiejętności w zakresie zarządzania energią utrzymywali i rozwijali te umiejętności poprzez szkolenia i kursy. Świadomość i zaangażowanie całej załogi we wdrażanie programów efektywności energetycznej jest ważnym punktem dobrego systemu zarządzania energią. Wiele rozwiązań, których wprowadzenie nie wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów lub wiąże się z niewielkim kosztami może zostać podjętych przez szeregowych pracowników. Przykładem może być tu wyłączanie oświetlenia i urządzeń (w przypadku gdy rozruch nie wiąże się ze zbyt dużym zużyciem energii) na czas posiłku lub przerwy. Bardzo ważnym aspektem zarządzania energią jest uświadomienie załodze i pracownikom, że także oni są odpowiedzialni za poprawę wyniku finansowego przedsiębiorstwa poprzez m.in. efektywne zużywanie energii. Należy poszerzać wiedzę pracowników z dziedziny efektywności energetycznej i wypracować u nich zmianę mentalności i nastawienia do oszczędności energii. Należy także umożliwić pracownikom wykazanie się własną pomysłowością i inicjatywą w celu poprawy efektywności energetycznej. Działania takie będą wspomagać optymalizację i zachęcać pracowników do przedstawienia własnych rozwiązań. Każdy sposób optymalizacji należy jednak sprawdzić pod względem finansowym i pod względem rzeczywistej poprawy wyników w stosunku do poniesionych nakładów oraz sprawdzić czy zaproponowane przez pracowników zmiany w optymalizacji są bezpieczne z punktu widzenie bezpieczeństwa i higieny pracy. 11

12 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy 2.2. Podstawowe wymagania energetyczne (1) Informacje zawarte w tej części odnoszą się do wszystkich instalacji wymagających pozwolenia zintegrowanego. Mogą być także stosowane w instalacjach nie objętych tym obowiązkiem. Wytyczne brytyjskie wymagają od prowadzącego instalację podania danych dotyczących zużycia i produkcji energii w formie tabeli przedstawionej poniżej: Tabela 2.1. Zużycie energii podział na źródła Zużycie energii Źródło energii Energia dostarczona [MWh] Energia pierwotna* [MWh] Energia elektryczna (z sieci energetycznej)* Energia elektryczna (z innych źródeł)* Energia cieplna (para, gorąca woda) Gaz Nie dotyczy Olej/(ropa) Nie dotyczy Węgiel Nie dotyczy Inne** Nie dotyczy *dla energii elektrycznej z sieci energetycznej przy przeliczaniu na energię pierwotną należy użyć przelicznika 2,6. sprecyzować źródło ** należy podać inne źródła energii, włączając energię ze spalania odpadów oraz odzysk energii Komentarz: Polskie wytyczne do sporządzenia wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego(dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Środowiska) mówią, że wniosek powinien zawierać m.in.:! opis efektywności energetycznej instalacji! charakterystykę energetyczną instalacji dotyczącą energii wykorzystywanej i/lub wytwarzanej przez przedmiotowe instalacje i urządzenia (w odniesieniu do możliwych wariantów ich funkcjonowania oraz w powiązaniu ze zużyciem paliwa w celach grzewczych),! charakterystykę energetyczną transportu wewnątrz zakładu! charakterystykę zużycia energii na poszczególne rodzaje potrzeb procesowych. W tabelach 7 i 8 wspomnianych Wytycznych należy osobno podać ilości paliw wykorzystanych do produkcji energii elektrycznej i ciepła (jeżeli nie są one wytwarzane w skojarzeniu). Tabele zostały przedstawione w załączniku 5. Prowadzący instalację powinien także podać informacje dotyczące jednostkowego zużycia energii przez instalacje objęte pozwoleniem. Informacje o zużyciu energii są niezbędne, gdyż mają one fundamentalne znaczenie dla podjęcia odpowiednich działań służących zoptymalizowaniu zużycia energii i stwierdzeniu, gdzie przeprowadzenie tych działań jest priorytetowe. Dane te pozwalają stwierdzić w bardzo ogólny sposób, czy instalacja wykorzystuje energię w sposób efektywny, czy nastąpiły zmiany w poszczególnych elementach instalacji oraz czy zrealizowano realny plan poprawy efektywności. Podanie informacji o jednostkowym zużyciu energii daje podstawę do oceny wyników z uwzględnieniem zmian w wielkości produkcji. Zużycie energii Charakterystyka wykorzystania energii musi znaleźć się w każdym wniosku o pozwolenie zintegrowane. Wszystkie wyliczenia dotyczące zużycia (wykorzystania) energii powinny być określone 12

13 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy na czas ostatnich 12 miesięcy. Informacje te powinny obejmować podział zużycia energii z poszczególnych źródeł, tak aby uwzględnić energię wytworzoną na terenie zakładu, energię cieplną i elektryczną ze źródeł zewnętrznych (np. z sieci lub bezpośrednio od producenta) lub też ze źródeł odnawialnych. Jeżeli instalacja odsprzedaje nadwyżkę energii w postaci energii cieplnej lub elektrycznej, takie informacje również powinny znaleźć się we wniosku. Wszystkie dane dotyczące zużycia, produkcji energii musza być podane w tych samych jednostkach [MWh], aby rodzaje paliw i ich zużycie można było w łatwy sposób porównywać. Większość informacji dotyczących np. wartości energetycznej paliw jest podawana w dżulach na tonę lub metr sześcienny. Wartości te powinny być przeliczone według poniższych wzorów: 1MWh = 3,6 GJ = 3600 MJ = kj = 1000 kwh Dane dotyczące energii elektrycznej powinny także obejmować energię pierwotną, aby uwzględnić różnicę w sprawności konwersji, generowania i przesyłu energii. Na przykład, sprawność pozyskania energii pobranej z sieci energetycznej wynosi około 40 %, co spowodowane jest stratami przesyłowymi, natomiast sprawność pozyskania energii z produkcji skojarzonej tzw. kogeneracji, czyli równoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej, wynosi nawet do 90 %. Komentarz: W celu lepszego zobrazowania zużycia energii i efektywności energetycznej można dodatkowo załączyć do wniosku tabelę dotycząca zużycia energii i strat na przesyle w przeliczeniu na energię pierwotną, w oparciu o kaloryczność przy spalaniu i średnie straty na przesyle. Analiza tych danych może być także przydatna w instalacjach nie wymagających pozwolenia zintegrowanego. Przeliczanie zużycia energii na energię pierwotną umożliwia porównanie wszystkich instalacji podlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia zintegrowanego oraz powoduje, że preferowane są sprawniejsze systemy. Przy przeliczaniu paliw kopalnych i odpadów na energię nie uwzględnia się żadnych współczynników uwzględniających energię zużywana do wydobycia, przetworzenia oraz dostarczenia do instalacji. W przypadku energii elektrycznej dostarczonej z sieci ilość energii dostarczonej powinna być pomnożona razy 2,6 aby doliczyć straty przy powstawaniu i dostarczeniu energii i wyliczyć ilość energii u źrodła. Inne współczynniki mogą zostać użyte, gdy energia cieplna lub elektryczna są pobierane bezpośrednio od wytwórcy lub energia elektryczna jest wytwarzana w zakładzie, na terenie którego znajduje się instalacja. W takim wypadku prowadzący instalację powinien przedstawić przyjęte założenia w oparciu o poniższe wskazówki: tam, gdzie energia jest doprowadzana z elektrowni zawodowej należy przyporządkować każdej działalności opisanej w pozwoleniu ilość energii przypadającą na poszczególne procesy, jeśli energia pochodzi z kogeneracji (np. elektrociepłownia) należy obliczyć ilość zużywanej energii na podstawie ilości energii pierwotnej paliw wchodzących do elektrociepłowni, a nie na podstawie energii wytworzonej w źródle, a jeżeli część energii wytworzonej w kogeneracji jest zużywana poza instalacją nie uwzględnia się jej we wniosku, można także wyliczyć oszczędności w zużyciu energii pierwotnej wg wzoru zawartego w załączniku 1. Użytecznym sposobem uzupełnienia informacji dotyczących zużycia energii jest uzupełnienie ich bilansem energetycznym lub schematem przepływu energii (np. diagram Sankey a). Przykładowy wykres przedstawiony został poniżej. 13

14 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy Komentarz: Wytyczne sporządzania wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego zalecają podawanie we wniosku zużycie poszczególnych czynników energetycznych na jednostkę czasu i jednostkę produkcji. Taka informacja umożliwia porównanie ze wskaźnikami podanymi dla poszczególnych sektorów w dokumentach referencyjnych. Jednostkowe zużycie energii Jednostkowe zużycie energii jest wyznacznikiem ilości energii zużywanej na jednostkę surowca lub na wytworzenie jednostki produkcji. Jest to kolejne użyteczne narzędzie w poprawie efektywności energetycznej, ponieważ uwzględnia zróżnicowanie w poziomie produkcji. Niektóre wskaźniki są określone w dokumentach referencyjnych BREF dla poszczególnych sektorów gospodarki. Oto niektóre przykładowe wartości SEC dla różnych gałęzi przemysłu: 14

15 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy Tabela 2.2. Przykłady jednostkowego zużycia energii Sektor Pod-sektor/ produkt Jednostkowe zużycie energii wartość jednostka źródło Hutnictwo i przemysł metalurgiczny miedź 1,5-3,2 MWh/tonę produktu BREF, poz. lit. 6 Produkcja metali aluminium 17,8-20,0 MWh/tonę produktu Przemysł mineralny cement 0,9-1,8 MWh/tonę produktu BREF, poz. lit. 7 wapno 1,5 MWh/tonę produktu Inne branże Masa celulozowa: z włókien pierwotnych 5,5-5,9 MWh/tonę papieru BREF, poz. ;it. 8 Masa celulozowa: z włókien z odzysku 2,4-2,6 MWh/tonę papieru Produkcja papieru 2,9 MWh/tonę papieru Wskaźnik SEC 8 jest zwykle podany w jednostkach energii zużytej na wyprodukowanie jednostki produkcji. Okresy czasu, w których mierzona jest wielkość produkcji i zużycie energii muszą być takie same. Aby wykazać wzrost efektywności energetycznej, wskazane jest wyliczenie wskaźnika SEC dla najważniejszej działalności w instalacji i dla całej instalacji. Dla działalności charakteryzującej się sezonową zmiennością wielkości produkcji korzystne jest przedstawienie wskaźnika SEC zarówno w okresach miesięcznych jak i rocznych. Wskaźnik SEC opiera się często na zużyciu energii pierwotnej - oznacza się go wtedy indeksem p SECp. Nie istnieje jeden uniwersalny sposób wyrażania wielkości produkcji. Stosowane jednostki powinny w jak najlepszy sposób odzwierciedlać cel i poziom produkcji danej instalacji, np. w tona wyrobu lub zużytego surowca.więcej zaleceń w kwestii przyjmowania jednostek produkcji i zużycia energii dla poszczególnych gałęzi można znaleźć w dokumentach BREF przeznaczonych dla konkretnych sektorów. 8 ang. Specific energy consumption jednostkowe zużycie energii 15

16 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy 2.3 Podstawowe wymagania energetyczne (2) W niniejszym rozdziale, mającym na celu przedstawienie najprostszych metod poprawy efektywności energetycznej, znajdują się wytyczne dotyczące : procedur operacyjnych i utrzymania ruchu, podstawowych działań technicznych, eksploatacji budynków, planów poprawy efektywności energetycznej. 1. Procedury operacyjne i utrzymania ruchu Odpowiednie podejście do poszczególnych procesów i działań w instalacji ma znaczący wpływ na zużycie energii. Optymalizacja procedur operacyjnych i zaplanowanie wykorzystania urządzeń, a także prawidłowe utrzymanie instalacji mogą się przyczynić do znaczącej poprawy efektywności energetycznej. Niektóre z przedstawionych poniżej technik mogą być specyficzne dla wybranego sektora ale zasadnicze ich założenia są użyteczne dla większości instalacji. Optymalizacja systemów grzewczych w celu zmniejszenia dodatkowego zużycia energii Optymalizacja ta odnosi się do wielu procesów przemysłowych w tym spalania, podgrzewania, spopielania i innych procesów termicznych. Prowadzący instalację powinien wykazać, że system operacyjny, jaki wdrożył jest optymalny i zawiera odpowiednio ustalone wymagania dla procesów ogrzewania. Powinien także, wykazać, że paliwo i energia, począwszy od rozpoczęcia procesów nie są marnotrawione, nie ma okresów przegrzania lub niepotrzebnego spalania. Powinien także pamiętać, aby stosować się do przepisów dotyczących dopuszczalnych temperatur, emisji w powiązaniu z oddziaływaniem na środowisko. Zarządzanie i planowanie pracy pieców i kotłów grzewczych w celu minimalizacji czasu przestoju Planowanie pracy pieców jest szczególnie istotne w procesach wytopu metali i w sektorze chemicznym. Prowadzący instalacje powinien wdrożyć ustalone procedury, tak by minimalizować niepotrzebne przestoje produkcji z materiałów wytwarzanych w wysokich temperaturach. Regularne sprawdzanie i prawidłowe utrzymanie instalacji sprężonego powietrza Sprężone powietrze jest używane w wielu procesach przemysłowych. Produkcja sprężonego powietrza jest bardzo energochłonna, dlatego należy zwrócić szczególna uwagę na zminimalizowanie strat w tym procesie. Nieszczelności zdarzają się głównie w miejscu wytwarzania i magazynowania sprężonego powietrza, dlatego tam należy przeprowadzać częste kontrole. Prowadzący instalacje powinien wykorzystać listę kontrolną, celem sprawdzenia czy podstawowe działania w celu minimalizacji strat zostały podjęte. (zob. załącznik 2 A) Prawidłowe utrzymanie sieci dystrybucji pary wodnej w celu zminimalizowania strat ciepła Para wodna używana jest jako nośnik energii grzewczej do bezpośredniego zasilania wielu procesów przemysłowych. Dzięki bardzo prostym metodom poprawy dystrybucji i przesyłu pary z miejsca powstawania do miejsca wykorzystania można uzyskać średnie oszczędności rzędu 8%. Najprostsze metody to uszczelnienie zbiorników pary. Prowadzący instalacje powinien wykorzystać listę kontrolną, w celu sprawdzenia czy podstawowe działania w celu minimalizacji strat zostały podjęte. (zob. załącznik 2 B.) Regularne naprawy urządzeń chłodniczych 16

17 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy Systemy chłodnicze są ogólnie używane w procesach chłodzenia i przechowywania materiałów. Ponownie w celu sprawdzenia, czy podstawowe procedury usprawniające transfer ciepła zostały spełnione, powinno wykorzystać się listę kontrolną (zob. załącznik 2 C.) Regularne czyszczenie powierzchni grzewczych i urządzeń doprowadzających ciepło W wielu instalacjach wymienniki ciepła stosowane są między innymi do wymiany ciepła między płynami procesowymi, bezpośredniego ogrzewania lub chłodzenia cieczy oraz w kotłach. Osadzanie się zanieczyszczeń (kamienia) i korozja mogą spowodować znaczny spadek efektywności przekazywania ciepła, ponieważ osadzany materiał znacznie zmniejsza przewodność. Prowadzący instalację powinien wdrożyć odpowiednie procedury regularnego czyszczenia i sprawdzania wymienników ciepła. Wyłączanie urządzeń, kiedy nie są wykorzystywane Ta podstawowa zasada odnosi się do wszystkich rodzajów instalacji. Prowadzący instalację, w celu zminimalizowania nieefektywnego zużycia energii, powinien ograniczyć niepotrzebne uruchamianie urządzeń oraz dopilnować przestrzegania zasady wyłączania ich, kiedy nie są potrzebne. Eksploatacja i prawidłowe utrzymanie napędów Napędy są używane w ogromnej ilości procesów przemysłowych. Aby zmniejszyć obciążenie maszyn, prowadzący instalacje powinien podjąć podstawowe działania, jak dopilnowanie regularnego smarowania i oliwienia maszyn. W celu sprawdzenia, czy podstawowe procedury usprawniające eksploatację i prawidłowe utrzymanie napędów zostały podjęte powinien zastosować listę kontrolną ( załącznik 2 D.) Optymalizacja metod czyszczenia urządzeń filtrujących i filtrów Wszystkie urządzenia powinny przechodzić regularne przeglądy i być czyszczone w celu sprawdzenia i minimalizacji przeciążeń i uniknięcia zablokowania przepływu strumieni gazów lub cieczy. Należy także brać pod uwagę, jeśli to możliwe, optymalizację systemów czyszczenia urządzeń filtrujących, ponieważ niektóre z nich, jak np. czyszczenie sprężonym powietrzem, mogą zużywać duże ilości energii. 2. Podstawowe działania techniczne Wszystkie zaprezentowane w tym rozdziale metody mają charakter bardzo ogólny, a ich celem jest uświadomienie prowadzącemu instalację jakie kroki należy podjąć w celu minimalizacji strat najprostszymi metodami przy jednocześnie niewielkich kosztach. Metody Podstawowe metody techniczne odnoszą się przede wszystkim do procesów związanych z podgrzewaniem, chłodzeniem, systemem przesyłu wody i ciepła. Dotyczą kotłów grzewczych, pieców i związane są głównie z izolacją i uszczelnianiem. Na przykład : izolacja systemów przesyłu pary wodnej i wody. Straty ciepła przez odpowiednio izolowane rurociągi i instalacje mogą być nawet razy mniejsze. Każdy nie izolowany kołnierz i każde nieizolowane złącze sieci przesyłu pary wodnej odpowiada stratom przypadającym na 0,6 metra nie izolowanej rury. Każdy nie izolowany kołnierz wielkości około 150 mm może powodować w ciągu roku stratę energii dochodząca do 6 MWh. (Należy pamiętać, że wszystkie wartości maja charakter orientacyjny i zależą od materiału, rozmiarów sieci i innych czynników). zamontowanie pokryw, kotar, uszczelek w oknach, drzwi zamykających się automatycznie w celu zapewnienia odpowiedniej temperatury i minimalizacji strat ciepła Zamontowanie automatycznych czujników lub prostych czasowych wyłączników odcinających dopływ wody lub ciepła w celu uniknięcia niepotrzebnego zużycia wody lub ciepła przez przypadkowe włączenie. 17

18 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy 3. Eksploatacja budynków Poprawa efektywności energetycznej w odniesieniu do eksploatacji budynków polega przede wszystkim na czynnościach bezpośrednio związanych z ich użytkowaniem i dotyczy procesów takich jak ogrzewanie, chłodzenie, pobór ciepłej wody, wentylacja, oświetlenie itp. Zużycie energii cieplnej w budynkach przemysłowych jest bardzo często pomijane a ogrzewanie, wentylacja, klimatyzacja, oświetlenie i sprzęt biurowy zużywają znaczne jej ilości. Podjęcie odpowiednich działań może obniżyć zużycie energii związanej z użytkowaniem budynków nawet o połowę. Zużycie energii na potrzeby budynków stanowi tylko małą cześć ogólnego zużycia energii w większości dużych zakładów przemysłowych. Zużycie energii w budynkach nie powinno być jednak pomijane przy planowaniu poprawy efektywności energetycznej. Należy zwrócić szczególną uwagę na opracowanie odpowiednich planów modernizujących dla budynków, jeśli zużycie energii dla budynków przekracza 5% całego zużycia energii lub gdy usprawnienia dotyczące ograniczenia zużycia dla poszczególnych procesów produkcyjnych nie przynoszą już znaczących zmian w efektywności energetycznej. Należy pamiętać, że opracowując odpowiednie techniki zwiększające efektywność zużycia energii w budynkach, trzeba zachować odpowiednie warunki higieny i bezpieczeństwa pracy. Wytyczne sektorowe wymagają od prowadzącego instalację, aby określił, które z wymienionych niżej działań mają zastosowanie w danej instalacji, i które z nich zostaną wprowadzone : Oświetlenie Należy przedstawić zapisy dotyczące określenia efektywności energetycznej oświetlenia zawierające: - oszacowanie natężenia oświetlenia, - porównanie z odpowiednimi wskaźnikami Metoda określania efektywności energetycznej oświetlenia oraz wskaźniki przedstawione są w załączniku 2E. Należy przedstawić, że rozważono oraz wprowadzono następujące metody: - zastosowanie oświetlenia energooszczędnego, - zainstalowanie oświetlenia w sposób zapewniający maksymalne wykorzystanie natężenia oświetlenia, - zastosowanie efektywnych systemów sterowania zapewniających, że oświetlenie jest wykorzystywane tylko wtedy, gdy jest to konieczne. Dodatkowe wytyczne dotyczące oświetlenia zawarte są w załączniku 2E. Komentarz: Interesujące informacje dotyczące oświetlenia znaleźć można w holenderskich wytycznych dotyczących technik poprawiania efektywności energetycznej 9. Wytyczne te zawierają następujące zalecenia dotyczące oświetlenia: - Używanie oświetlenia energooszczędnego, niektóre typy oświetlenia są bardziej efektywne energetycznie niż inne (zob. tabela poniżej). - Instalowanie i umieszczanie oświetlenia w taki sposób, aby maksymalnie wykorzystać intensywność oświetlenia oraz maksymalnie wykorzystywać światło dzienne. - Zastosowanie odpowiedniego sterowania wyłączającego oświetlenie, kiedy nie jest potrzebne (np. czujniki na fotokomórkę włączające światło tylko w obecności personelu, unikanie stosowania wyłączników dla całego piętra itp.) Docelowo co najmniej 95% zainstalowanego oświetlenia było wyposażone w typy źródeł światła wymienione w tabeli poniżej lub należy zainstalować takie typy oświetlenia, dla których średnia skuteczność świetlna wynosi co najmniej 50 lumenów na wat dla istniejących instalacji i 65 lumenów 9 Dutch initial document on generic energy efficiency techniques Input for the BREF 18

19 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy na wat dla nowych instalacji Przykłady oświetlania energooszczędnego: Źródło światła - typy Wysokoprężne lampy sodowe wszystkie - typy Halidki metali wszystkie - typy Oświetlenie indukcyjne - wszystkie typy świetlówki kompaktowe - powyżej 11 W Świetlówki liniowe (rurowe) - wszystkie o średnicy 26mm (T8) i T5 wyposażone w startery o wysokiej częstotliwości Ogrzewanie, chłodzenie i wentylacja Proste czynności pomocne przy poprawianiu systemów klimatyzacji i regulacji temperatury: - energia z odzysku do ogrzewania pomieszczeń - energooszczędne urządzenia grzewcze - lokalne pogrzewacze wody - termostaty - wentylacja grawitacyjna - uszczelnianie instalacji Komentarz: Wspomniane wyżej wytyczne holenderskie zwracają uwagę na izolację przegród: docieplenie podłogi (aby było najbardziej ekonomiczne powinno być wykonane w trakcie remontu) może dać oszczędności rzędu 0,12 GJ na m2 docieplenie ścian (od zewnętrznej lub wewnętrznej strony) może dać oszczędności rzędu 0,4 GJ na m2 zamontowanie podwójnych szyb w oknach, uszczelnienie okien W miarę możliwości można rozważyć podział dużych pomieszczeń na mniejsze (ustawiając ściany działowe, drzwi etc.) w celu zmniejszenia dużej otwartej powierzchni sprzyjającej stratom ciepła i energii. 4. Plan efektywności energetycznej Wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego wymaga od prowadzącego instalację przedstawienia Planu efektywności energetycznej, w którym należy przedstawić i ocenić techniki poprawy efektywności energetycznej możliwe do zastosowania w instalacji objętej pozwoleniem. Techniki te nie powinny ograniczać się do podstawowych wymagań energetycznych. Powinny obejmować wszystkie możliwe do zastosowania techniki m.in. te opisane we wcześniejszych rozdziałach i w wytycznych sektorowych. Prawidłowo opracowany wniosek powinien: Odnosić się do wszystkich technik opisanych w niniejszych wytycznych, które mają zastosowanie w instalacji starającej się o pozwolenie a które nie zostały jeszcze wprowadzone. Oceniać potencjalne ograniczenia emisji dwutlenku węgla dla każdej z opisanych technik. Wskazywać techniki, które mogą spowodować negatywny wpływ na środowisko. W celu poprawienia efektywności energetycznej prowadzący instalację powinien sporządzić Plan efektywności energetycznej. Powinien on obejmować podstawowe metody poprawiania efektywności, np. przy pomocy zaprezentowanych w tym przewodniku metod lub za pomocą wszelkich innych dostępnych technik. Plan powinien obejmować techniki, które przyczyniają się do zoptymalizowania efektywności. Prowadzący instalację powinien w nim opisać w jaki sposób zostaną wdrożone techniki optymalizacji a także metody, które zostały już wprowadzone. Ponadto plan powinien zawierać priorytety planu i czas jego realizacji. W planie należy również określić techniki, które będą poprawiały efektywność 19

20 WPROWADZENIE TECHNIKI EMISJE Techniki zarządzania Podstawowe wymagania 1 Podstawowe wymagania 2 Metody poprawy energetyczną instalacji z uwzględnieniem ich ceny, a przy tym będą miały pozytywny wpływ na środowisko. Podczas sporządzania planu prowadzący instalację powinien wykazać, jeżeli to możliwe, że ma już podstawy do wdrożenia planu. Do oceny wdrażania technik efektywności energetycznej należy sporządzić ocenę zysków i strat. Pomocny może okazać się przykładowy opis sporządzania takiej oceny zawarty w załączniku 4. Ta metoda może być zastosowana, jeśli nie ma znaczących skutków oddziaływania instalacji na środowisko. 20

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Instalacje grzewcze, technologiczne i przesyłowe. Wentylacja, wentylacja technologiczna, wyciągi spalin.

Instalacje grzewcze, technologiczne i przesyłowe. Wentylacja, wentylacja technologiczna, wyciągi spalin. Zakres tematyczny: Moduł I Efektywność energetyczna praktyczne sposoby zmniejszania zużycia energii w przedsiębiorstwie. Praktyczne zmniejszenia zużycia energii w budynkach i halach przemysłowych. Instalacje

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

Bardziej szczegółowo

Nieefektywne wykorzystanie energii w typowych instalacjach i urządzeniach zakładów produkcyjnych przemysłu spożywczego. Make the most of your energy

Nieefektywne wykorzystanie energii w typowych instalacjach i urządzeniach zakładów produkcyjnych przemysłu spożywczego. Make the most of your energy Nieefektywne wykorzystanie energii w typowych instalacjach i urządzeniach zakładów produkcyjnych przemysłu spożywczego Make the most of your energy Prezentacja oparta jest na obserwacjach z wykonanych

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

liwości poprawiania efektywności energetycznej w polskich zakładach

liwości poprawiania efektywności energetycznej w polskich zakładach Polsko Możliwo liwości poprawiania efektywności energetycznej w polskich zakładach adach Na podstawie wstępnych audytów w energetycznych 23. 01. 2008 Jerzy Tumiłowicz Specjalista ds. efektywności energetycznej

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH. Przewodnik przedsiębiorcy

Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH. Przewodnik przedsiębiorcy Wykorzystanie ciepła odpadowego w firmie POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Przewodnik przedsiębiorcy Na czym polega wykorzystanie ciepła odpadowego? Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Poprawa efektywności energetycznej w przemyśle: zadanie dla Herkulesa czy praca Syzyfa?

Poprawa efektywności energetycznej w przemyśle: zadanie dla Herkulesa czy praca Syzyfa? Poprawa efektywności energetycznej w przemyśle: zadanie dla Herkulesa czy praca Syzyfa? 14-15.03. 2013 Czeladź Mirosław Semczuk Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. miroslaw.semczuk@arp.com.pl Podstawowy warunek:

Bardziej szczegółowo

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści

System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści System zarządzania energią wg ISO 50001 założenia, korzyści Konferencja Polskiego Forum ISO 14000 Stan obecny i perspektywy rozwoju systemów zarządzania środowiskowego Warszawa, 17-18.04.2012 Andrzej Ociepa,

Bardziej szczegółowo

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl OCENA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl SYSTEM GRZEWCZY A JAKOŚĆ ENERGETYCZNA BUDNKU Zapotrzebowanie na ciepło dla tego samego budynku ogrzewanego

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa TOMASZ SŁUPIK Konferencja techniczna Jak obniżać koszty remontów i utrzymania

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny podstawą dobrej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych mgr inż. Krzysztof Szczotka www.agh.e du.pl BUDOWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku dr inż. Adrian Trząski MURATOR 2015, JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Warszawa 4-5 Listopada 2015 Charakterystyka energetyczna budynku

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

AUDYT NAPĘDU ELEKTRYCZNEGO

AUDYT NAPĘDU ELEKTRYCZNEGO Wytyczne do audytu wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu

Bardziej szczegółowo

Debata Efektywność podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rola państwa i biznesu

Debata Efektywność podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rola państwa i biznesu Efektywność energetyczna w polskich przedsiębiorstwach: motywacje, bariery i oczekiwania biznesu Debata Efektywność podstawą bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rola państwa i biznesu 10 XI 2010, Centrum

Bardziej szczegółowo

Sposób i zasady opracowania miniaudytu energetycznego

Sposób i zasady opracowania miniaudytu energetycznego Załącznik 1 Sposób i zasady opracowania miniaudytu energetycznego Określanie ilości zużywanych nośników energii na podstawie rachunków Rozwój naszej cywilizacji, obok niewątpliwych korzyści przynosi również

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Urszula Zając p.o. Dyrektora Departamentu Przedsięwzięć Przemyslowych Forum Energia Efekt Środowisko Zabrze, 6 maja 2013 r. Agenda

Bardziej szczegółowo

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa

efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa efficiency be promoted in the Polish economy workshop 2011-02 - 01 Warszawa Racjonalizacja zużycia energii w przemyśle, bariery, instrumenty promowana i wsparcia 2011-02 - 01 Warszawa mgr inż. Mirosław

Bardziej szczegółowo

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1

Wojciech Piskorski Prezes Zarządu Carbon Engineering sp. z o.o. 27/09/2010 1 PRAKTYCZNE ASPEKTY OBLICZANIA REDUKCJI EMISJI NA POTRZEBY PROJEKTÓW WYKORZYSTUJĄCYCH DOFINANSOWANIE Z SYSTEMU ZIELONYCH INWESTYCJI W RAMACH PROGRAMU PRIORYTETOWEGO ZARZĄDZANIE ENERGIĄ W BUDYNKACH UŻYTECZNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Hydro Kit LG jest elementem kompleksowych rozwiązań w zakresie klimatyzacji, wentylacji i ogrzewania, który

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO

ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO Zrównoważony rozwój informacje ogólne EKOLOGICZNE środowisko naturalne Zrównoważone warunki życia SPOŁECZNE oddziaływania i warunki socjalne

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła 25.3.2014

Pompy ciepła 25.3.2014 Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego prof. dr hab. inż. Bogusław Zakrzewski Wykład 6: Pompy ciepła 25.3.2014 1 Pompy ciepła / chłodziarki Obieg termodynamiczny lewobieżny Pompa ciepła odwracalnie

Bardziej szczegółowo

EKRAN 5. Zyski ciepła wg rozporządzenia [1]

EKRAN 5. Zyski ciepła wg rozporządzenia [1] Zyski ciepła Wprowadzone zyski ciepła na poziomie całego budynku mogą być takie same dla lokali, jednak najczęściej tak nie jest. Czasami występuje konieczność określania zysków ciepła na poziomie lokalu,

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA WSTĘP Rośnie nasza świadomość ekologiczna, coraz bardziej jesteśmy przekonani, że zrównoważony

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Teza ciepło niskotemperaturowe można skutecznie przetwarzać na energię elektryczną; można w tym celu wykorzystywać ciepło

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko l/i M.o~. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko Adres e-mail szkoły:dyrektor@lo.olecko.pl Telefon: +875234183 Nauczyciel chemii: mgr Teresa Świerszcz

Bardziej szczegółowo

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne Poniższy przykład ilustruje w jaki sposób można przeprowadzić analizę technicznoekonomiczną zastosowania w budynku jednorodzinnym systemu grzewczego opartego o konwencjonalne źródło ciepła - kocioł gazowy

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej ODDZIAŁ CERTYFIKACJI WYROBÓW PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW, WARSZAWA Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej Stefan Kosztowski Targi Poleko Poznań, październik

Bardziej szczegółowo

Sala Konferencyjna, Inkubator Nowych Technologii IN-TECH 2 w Mielcu, ul. Wojska Polskiego 3.

Sala Konferencyjna, Inkubator Nowych Technologii IN-TECH 2 w Mielcu, ul. Wojska Polskiego 3. S Z K O L E N I E EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA W PRAKTYCE Sala Konferencyjna, Inkubator Nowych Technologii IN-TECH 2 w Mielcu, ul. Wojska Polskiego 3. Dzień 1 : 21 styczeń 2013r. MODUŁ 4 -Metody oszczędzania

Bardziej szczegółowo

Zdjęcie. Audyt wstępny. Nazwa przedsiębiorstwa Adres. Sektor działalności: budownictwo Data opracowania

Zdjęcie. Audyt wstępny. Nazwa przedsiębiorstwa Adres. Sektor działalności: budownictwo Data opracowania Audyt wstępny Nazwa przedsiębiorstwa Adres Sektor działalności: budownictwo Data opracowania Zawartość: 1. Dane przedsiębiorstwa 2. Stan obecny 2.1. energia 2.2. budynek 2.3. rodzaj produkcji 3. Identifikacja

Bardziej szczegółowo

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli 3 4 luty 2011 GIERŁOŻ prof.nzw.dr hab.inż. Krzysztof Wojdyga 1 PROJEKT Innowacyjne rozwiązania w celu ograniczenia emisji CO 2 do atmosfery przez wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Przykłady dobrych praktyk

Przykłady dobrych praktyk . Przykłady dobrych praktyk w oszczędzaniu energii mgr inż. Michał Bar mbar@kape.gov.pl Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Cel stosowania najlepszych praktyk Uzyskanie maksymalnej poprawy efektywno

Bardziej szczegółowo

Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia

Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia Sposób przygotowania świadectwa: metodologia, podstawowe wzory i założenia Opracowanie: BuildDesk Polska 6 listopada 2008 roku Minister Infrastruktury podpisał najważniejsze rozporządzenia wykonawcze dotyczące

Bardziej szczegółowo

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015

Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 . Konferencja Inteligentny Zakład Rozlewniczy 25-27.11.2015 OBSZARY EFEKTYWNOŚCI I BEZPIECZEŃSTWA KOMÓRKA DS. GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ/MEDIAMI EFEKTYWNOŚĆ STRATEGIA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ KONTROLING

Bardziej szczegółowo

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB

Sylabus kursu. Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych budynków. Dla Projektu ETEROB Sylabus kursu Tytuł kursu: Program szkoleniowy z energooszczędnej renowacji starych Dla Projektu ETEROB 1 Kontrolka dokumentu Informacje Kraj Polska Właściciel dokumentu BSW Data sporządzenia 23/11/2014

Bardziej szczegółowo

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK Seminarium Naukowo-Techniczne WSPÓŁCZSN PROBLMY ROZWOJU TCHNOLOGII GAZU ANALIZA UWARUNKOWAŃ TCHNICZNO-KONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGNRACYJNYCH MAŁJ MOCY W POLSC Janusz SKORK Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania Energia elektryczna Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Niniejsza karta produktu stanowi część zestawu narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie GPP, który można pobrać

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacja doradców

Kwalifikacja doradców Kwalifikacja doradców Projekt: SME Energy CheckUP Numer kontraktu: IEE/13/384/S12.675577 Dokument: D 4.2 rev 7 Status: Publiczny Data: 1/06/2015 Autorzy: Daniele Forni, Claudia Samarelli Organizacja: FIRE,

Bardziej szczegółowo

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii

Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Modernizacje energetyczne w przedsiębiorstwach ze zwrotem nakładów inwestycyjnych z oszczędności energii Zygmunt Jaczkowski Prezes Zarządu Izby Przemysłowo- Handlowej w Toruniu 1 Celem audytu w przedsiębiorstwach

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracy dyplomowej

Informacja o pracy dyplomowej Informacja o pracy dyplomowej 1. Nazwisko i Imię: Duda Dawid adres e-mail: Duda.Dawid1@wp.pl 2. Kierunek studiów: Mechanika I Budowa Maszyn 3. Rodzaj studiów: inżynierskie 4. Specjalnośd: Systemy, Maszyny

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do dokumentu Moduł polityki zarządzania

1. Wprowadzenie do dokumentu Moduł polityki zarządzania MCP Moduł polityki zarządzania, V2, 1/1/2003 Strona 1 WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA ENERGIĄ W PRZEDSIĘBIORSTWIE W KONTEKŚCIE PROGRAMU UE: THE EUROPEAN MOTOR CHALLENGE PROGRAMME Moduł polityki zarządzania

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Zagadnienia, problemy, wskazania Opracował: mgr inż. Jerzy Piszczek Katowice, grudzień 2009r. I. WPROWADZENIE Praktyczna realizacja zasad zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

URE. Warszawa, dnia 22 września 2014 r.

URE. Warszawa, dnia 22 września 2014 r. URE Instrukcja wypełniania Załącznika nr 1 do formularza Opis techniczno - ekonomiczny projektowanej inwestycji w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji - Analiza finansowa

Bardziej szczegółowo

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia.

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia. Pompy ciepła Zasada działania pompy ciepła polega na pozyskiwaniu ciepła ze środowiska ( wody, gruntu i powietrza) i przekazywaniu go do odbiorcy jako ciepło grzewcze. Ciepło pobrane z otoczenia sprężane

Bardziej szczegółowo

Efektywność środowiskowa zrównoważonego rozwoju w łańcuchu dostaw

Efektywność środowiskowa zrównoważonego rozwoju w łańcuchu dostaw Efektywność środowiskowa zrównoważonego rozwoju w łańcuchu dostaw na przykładzie zakładu produkcji detergentów Henkel Polska w Raciborzu Od CSR komunikacyjnego do sustainability Warszawa, 4 października

Bardziej szczegółowo

Audytoenerg Maciej Mierzejewski ul. 3 Maja 18, 43-400 Cieszyn. mgr inż. Maciej Mierzejewski, ul. 3 Maja 18, 43-400 Cieszyn

Audytoenerg Maciej Mierzejewski ul. 3 Maja 18, 43-400 Cieszyn. mgr inż. Maciej Mierzejewski, ul. 3 Maja 18, 43-400 Cieszyn Analiza możliwości racjonalnego wykorzystania, wysokoefektywnych systemów alternatywnych zaopatrzenia w energię i ciepło w budynku mieszkalnym jednorodzinnym Mieszkalny Rodzaj budynku jednorodzinny Właściciel/Inwestor

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

Zmiany prawne w latach 2014-2021 odnośnie do efektywności energetycznej budynków. Budynki o niemal zerowym zużyciu energii. Mgr inż.

Zmiany prawne w latach 2014-2021 odnośnie do efektywności energetycznej budynków. Budynki o niemal zerowym zużyciu energii. Mgr inż. Zmiany prawne w latach 2014-2021 odnośnie do efektywności energetycznej budynków. Budynki o niemal zerowym zużyciu energii Mgr inż. Maciej Muzyczuk Podstawa prawna Ustawa Prawo budowlane 7 lipca 1994,

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna szansą na modernizację i rozwój polskiej gospodarki

Efektywność energetyczna szansą na modernizację i rozwój polskiej gospodarki Efektywność energetyczna szansą na modernizację i rozwój polskiej gospodarki Efektywność energetyczna w budownictwie a wdrażanie dyrektyw Tomasz Gałązka Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wnioski z audytów - liwości ograniczania energochłonno typowych instalacji i urządze

Wnioski z audytów - liwości ograniczania energochłonno typowych instalacji i urządze Wnioski z audytów - możliwo liwości ograniczania energochłonno onności typowych instalacji i urządze dzeń przemysłowych 3. 03. 2009 Jerzy Tumiłowicz Specjalista ds. efektywności energetycznej Krajowa Agencja

Bardziej szczegółowo

Powietrze jest darmowe. Sprężone powietrze już nie. Oszczędzaj energię - obniż rachunki.

Powietrze jest darmowe. Sprężone powietrze już nie. Oszczędzaj energię - obniż rachunki. Powietrze jest darmowe. Sprężone powietrze już nie. Oszczędzaj energię - obniż rachunki. EnergyCampaign_PL_05.indd 1 17-Oct-14 17:10:01 70 % 70% WYDATKÓW NA SPRĘŻARKĘ TO OPŁATY ZA ENERGIĘ EnergyCampaign_PL_05.indd

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

Analizy opłacalności stosowania

Analizy opłacalności stosowania Analizy opłacalności stosowania energiiodnawialnych Łukasz Dobrzański Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Plan prezentacji Wymagania prawne: Dyrektywa 2002/91/EC -> 2010/31/UE Prawo budowlane + RMI

Bardziej szczegółowo

Viessmann. Efekt ekologiczny. Dom jednorodzinny Kosmonałty 3a 52-300 Wołów. Janina Nowicka Kosmonałty 3a 52-300 Wołów

Viessmann. Efekt ekologiczny. Dom jednorodzinny Kosmonałty 3a 52-300 Wołów. Janina Nowicka Kosmonałty 3a 52-300 Wołów Viessmann Biuro: Karkonowska 1, 50-100 Wrocław, tel./fa.:13o41o4[p1o3, e-mail:a,'a,wd[l,qw[dq][wd, www.cieplej.pl Efekt ekologiczny Obiekt: Inwestor: Wykonawca: Dom jednorodzinny Kosmonałty 3a 5-300 Wołów

Bardziej szczegółowo

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA Thermaflex Izolacji Sp. z o. o. zajmuje wiodącą pozycję w Polsce w branży izolacji technicznych ze spienionych poliolefin. Dążymy aby System Zarządzania Jakością i Środowiskiem

Bardziej szczegółowo

Poprawa efektywności energetycznej i ekonomicznej na przykładzie zakładu metalurgicznego

Poprawa efektywności energetycznej i ekonomicznej na przykładzie zakładu metalurgicznego Poprawa efektywności energetycznej i ekonomicznej na przykładzie zakładu metalurgicznego Krzysztof Szymański k.szymanski@cieplej.pl Dolnośląska Agencja Energii i Środowiska Dane geometryczne budynku Użytkowa

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych 1 Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych Daniel Roch Szymon Pająk ENERGOPOMIAR Sp. z o.o., Zakład Techniki Cieplnej Plan prezentacji 1. Aspekty kompleksowego podejścia do rozwoju systemu

Bardziej szczegółowo

Dyrektor Stowarzyszenie Polska Wentylacja

Dyrektor Stowarzyszenie Polska Wentylacja w w w. w e n t y l a c j a. o r g. p l 02-520 Warszawa, ul. Wiśniowa 40B lok. 6 tel./fax 22 542 43 14 e-mail: spw@wentylacja.org.pl Warszawa, 27.10.2014 Szanowny Pan Janusz Żbik Podsekretarz Stanu Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Magdalena Rogulska Szwedzko-Polska Platforma Zrównoważonej Energetyki POLEKO, 8 października 2013 r. Cele polityki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii naturalnej.

Wykorzystanie energii naturalnej. Wykorzystanie energii naturalnej. 2 Wprowadzenie 3 Tradycyjne zasoby naturalne są na wyczerpaniu, a ceny energii rosną. Skutkiem tej sytuacji jest wzrost zainteresowania produkcją energii bez emisji CO2

Bardziej szczegółowo

Układ trójgeneracjigazowej dla zespołu biurowo-usługowo-mieszkalnego przy ulicy Kruczkowskiego 2 w Warszawie. Baltic Business Forum 2011

Układ trójgeneracjigazowej dla zespołu biurowo-usługowo-mieszkalnego przy ulicy Kruczkowskiego 2 w Warszawie. Baltic Business Forum 2011 Układ trójgeneracjigazowej dla zespołu biurowo-usługowo-mieszkalnego przy ulicy Kruczkowskiego 2 w Warszawie Baltic Business Forum 2011 Projekt Kruczkowskiego 2 Powiśle Park Sp. z o.o. - spółka specjalnego

Bardziej szczegółowo

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r.

Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE. Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl. Gliwice, 28 czerwca 2011 r. Politechnika Śląska Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Wypieranie CO 2 z obszaru energetyki WEK za pomocą technologii OZE/URE Paweł Kucharczyk Pawel.Kucharczyk@polsl.pl Gliwice, 28 czerwca

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PODSTAWOWYCH POJĘĆ. Energia pierwotna energia czerpana w postaci nieodnawialnej i odnawialnej

OBJAŚNIENIA PODSTAWOWYCH POJĘĆ. Energia pierwotna energia czerpana w postaci nieodnawialnej i odnawialnej OBJAŚNIENIA PODSTAWOWYCH POJĘĆ Energia pierwotna energia czerpana w postaci nieodnawialnej i odnawialnej Energia nieodnawialna energia chemiczna paliw stałych, ciekłych i gazowych oraz energia paliw rozszczepialnych

Bardziej szczegółowo

Zestawienie wzorów i wskaźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza.

Zestawienie wzorów i wskaźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza. Zestawienie wzorów i wsźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do. Zestawienie wzorów i wsźników emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do Spis treści: Ograniczenie lub

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych

Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków. Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Audyt energetyczny klucz do optymalnej termomodernizacji budynków Źródła finansowania przedsięwzięć termomodernizacyjnych i ekoenergetycznych Krzysztof Szczotka PRZEDSIĘWZIĘCIA DLA POPRAWY EFEKTYWNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka

Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka Autorzy: Prof. dr hab. inż. Dariusz Gawin rozdziały: 1, 2, 7.1, 7.2, 7.3, 7.4 i 7.5; Dr inż.

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie OZE i mikrokogeneracji. nzeb. dr inż. Adrian Trząski

Zastosowanie OZE i mikrokogeneracji. nzeb. dr inż. Adrian Trząski Zastosowanie OZE i mikrokogeneracji w budynkach nzeb dr inż. Adrian Trząski Kryterium - zapotrzebowanie na energię pierwotną Wymagania nzeb WT 2013 ogrzewanie i cwu Wymagania nzeb WT 2013 chłodzenie Wymagania

Bardziej szczegółowo

Jak i z kim obniżać koszty sprężonego powietrza w przemyśle. Optymalizacja systemów sprężonego powietrza

Jak i z kim obniżać koszty sprężonego powietrza w przemyśle. Optymalizacja systemów sprężonego powietrza Jak i z kim obniżać koszty sprężonego powietrza w przemyśle. Optymalizacja systemów sprężonego powietrza zgodnie z zaleceniami Unii Europejskiej. Konferencja REMONTY I UTRZYMANIE TUCHU W PRZEMYŚLE - Zakopane

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2015 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2015 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z udzielania dotacji celowej w 2014r. na zadania związane ze zmianą systemu ogrzewania na proekologiczne, zainstalowania

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią

System Zarządzania Energią System Zarządzania Energią Seminarium w ramach Forum ISO 14000 24.03.2011, Warszawa Andrzej Ociepa Główny Specjalista Ekoekspert, Warszawa, Stowarzyszenie Polskie Forum ISO 14000 Definicja systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l

SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l Wdrażanie Działania 1.7 PO IiŚ na lata 2014-2020 -Kompleksowa likwidacja niskiej emisji na terenie konurbacji śląsko dąbrowskiej SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Nabory: 3.3.B oraz 6.3.B w ramach RPO WD 2014-2020 Mieroszów - 23.03.2016 r. Kontakt: biuro@efficon.pl, tel. 882 838 869

Nabory: 3.3.B oraz 6.3.B w ramach RPO WD 2014-2020 Mieroszów - 23.03.2016 r. Kontakt: biuro@efficon.pl, tel. 882 838 869 Nabory: 3.3.B oraz 6.3.B w ramach RPO WD 2014-2020 Mieroszów - 23.03.2016 r. Kontakt: biuro@efficon.pl, tel. 882 838 869 NABÓR 3.3.B podstawowe informacje 1. Poddziałanie 3.3.1 ZIT AW 2. Terminy: - opublikowanie

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014 2020

Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014 2020 Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014 2020 Oś Priorytetowa 1. Działanie 1.5. Wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw Oś priorytetowa 3. Działanie 3.1 Wytwarzanie i dystrybucja energii

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku pomp ciepła

Analiza rynku pomp ciepła Analiza rynku pomp ciepła Autor: Paweł Lachman - prezes Zarządu, Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła ("Czysta Energia" - 11/2014) W ostatnim czasie zauważalny jest rozwój rynku pomp ciepła,

Bardziej szczegółowo

PolSEFF. Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce

PolSEFF. Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce PolSEFF Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce Program wsparcia finansowego skierowany do małych i średnich przedsiębiorstw promujący efektywność energetyczną oraz odnawialne źródła

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/128/15 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 1 kwietnia 2015 r.

UCHWAŁA NR VII/128/15 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 1 kwietnia 2015 r. UCHWAŁA NR VII/128/15 RADY MIASTA KATOWICE z dnia 1 kwietnia 2015 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z udzielania dotacji celowej w 2014r. na zadania związane ze zmianą systemu ogrzewania na proekologiczne,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo