EKSPERTYZA. UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EKSPERTYZA. email: biuro@fundeko.pl www.fundeko.pl. UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego"

Transkrypt

1 Określenie zasadności finansowania projektów z zakresu poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii na terenie województwa zachodniopomorskiego w ramach instrumentów zwrotnych EKSPERTYZA WARSZAWA-SZCZECIN 2010

2 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 OBJAŚNIENIA STRESZCZENIE... 5 SUMMARY METODOLOGIA Struktura raportu Opis zbioru statystycznego i metod badawczych ANALIZA WYNIKÓW Analiza rynku projektów związanych z poprawą efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii na terenie województwa zachodniopomorskiego oraz oszacowanie popytu na zwrotne formy finansowania projektów Możliwości poprawy efektywności energetycznej i wykorzystania odnawialnych źródeł energii na terenie województwa zachodniopomorskiego Możliwości finansowania projektów z zakresu poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii na terenie województwa zachodniopomorskiego, w tym w ramach Inicjatywy JESSICA Oszacowanie popytu na zwrotne formy finansowania zaproponowanych typów projektów Analiza konkurencyjności finansowania zwrotnego w relacji do dostępnych źródeł finansowania Założenia programu JESSICA Analiza wariantów finansowania Wpływ na poszerzenie oferty dostępnych instrumentów Możliwośd uzyskania podobnych efektów przy wykorzystaniu innych instrumentów Korzyści dla wnioskodawców Ocena wpływu rozszerzenia zakresu tematycznego projektów w ramach Inicjatywy JESSICA o projekty z zakresu poprawy efektywności energetycznej i OZE na terenie województwa zachodniopomorskiego na zwiększenie absorpcji i bardziej efektywne wykorzystanie środków Inicjatywy JESSICA Analiza zasadności przeznaczania środków Inicjatywy JESSICA na projekty związane z poprawą efektywności energetycznej i odnawialnymi źródłami energii na terenie województwa zachodniopomorskiego oraz ocena istniejącego popytu na te projekty Szacowanie istniejącej luki finansowej w obszarze projektów związanych z poprawą efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii w ramach Inicjatywy JESSICA w województwie zachodniopomorskim Wpływ na efektywniejsze wykorzystanie instrumentów wspierających rozwój obszarów miejskich Określenie wpływu rozszerzenia zakresu tematycznego projektów o projekty dotyczące poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii realizowanych str. 2

3 w ramach inicjatywy JESSICA na rozwój obszarów miejskich w województwie zachodniopomorskim Określenie wpływu rozszerzenia zakresu tematycznego projektów o projekty dotyczące poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii realizowanych w ramach Inicjatywy JESSICA na stan powietrza atmosferycznego obszarów miejskich oraz ewentualna skala wpływu na obniżenie emisji CO Analiza wykorzystania finansowania zwrotnego projektów przez wniesienie wkładów kapitałowych przez Fundusze Obszarów Miejskich Oszacowanie potrzeby wnoszenia wkładów kapitałowych przez Fundusze Obszarów Miejskich jako jednej z form finansowania zwrotnego w ramach JESSICA KLUCZOWE WNIOSKI I REKOMENDACJE ZAŁĄCZNIKI str. 3

4 OBJAŚNIENIA Słownik skrótów ARE Agencja Rynku Energii BGK Bank Gospodarstwa Krajowego BGŻ Bank Gospodarki Żywnościowej BOŚ Bank Ochrony Środowiska CATI - Computer Assisted Telephone Interview Wspomagany Komputerowo Wywiad Telefoniczny EBI Europejski Bank Inwestycyjny FROM Fundusz Obszarów Miejskich GIS - Geographic Information System System Informacji Geograficznej GUS Główny Urząd Statystyczny GWh - gigawatogodzina ha hektar IDI - Individual In-Depth Interviews, Indywidualny Wywiad Pogłębiony IZ RPO WZ Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym JESSICA - Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas wspólne europejskie wsparcie na rzecz trwałych inwestycji w obszarach miejskich JST Jednostki Samorządu Terytorialnego KfW - Kreditanstalt für Wiederaufbau - Instytut Pożyczkowo-Rekonstrukcyjny KSE Krajowy System Elektroenergetyczny kw - kilowat LPR Lokalny Plan/Program Rewitalizacji MPZP Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego MRR Ministerstwo MW - megawat NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej OZE Odnawialne Źródła Energii PGL LP Paostwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Paostwowe PIGEO Polska Izba Gospodarcza Energii Odnawialnej PKD Polska Klasyfikacja Działalności POIiŚ Program Operacyjny Infrastruktura i Środowiska Działanie Wysokosprawne wytwarzanie energii; Działanie Efektywna dystrybucja energii; Działanie Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej; Działanie Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych; Działanie Wytwarzanie biopaliw ze źródeł odnawialnych; Działanie Sieci ułatwiające odbiór energii ze źródeł odnawialnych RPO WP - Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego RPO WZ Regionalny Program Operacyjny Działanie Energia odnawialna i zarządzanie energią Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią. Działanie 4.2 Gospodarka odpadami Działanie 4.4 Ochrona powietrza Poddziałanie Sieci elektroenergetyczne SGB Spółdzielcza Grupa Bankowa TJ - teradżul UE Unia Europejska URE Urząd Regulacji Energetyki WFOŚiGW Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej WIBOR - Warsaw Interbank Offered Rate - wysokośd oprocentowania pożyczek na polskim rynku międzybankowym ZOZ Zakład Opieki Zdrowotnej str. 4

5 Mapa dla czytających - oznaczenie ważnego z punktu widzenia opracowania, wyniku mierzalnego analizy - ważne stwierdzenie w treści opracowania, w ramce umieszczone zostały studia przypadków, przykłady i opinie ekspertów w ramce umieszczono streszczenie rozdziału oraz główne efekty analizy w ramce nakreślono objaśnienia i tło charakteryzujące omawiane zagadnienia 1 STRESZCZENIE Cel i przedmiot badania Regionalny Program Operacyjny na lata (RPO WZ) zakłada osiągnięcie celów, które w założeniach mają stymulowad rozwój województwa przez zwiększenie konkurencyjności gospodarki, spójności przestrzennej, społecznej oraz wzrostu poziomu życia mieszkaoców. Szczególną rolę w Programie ma zaspokojenie potrzeb w zakresie wspierania zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich oraz przeciwdziałania społecznemu i gospodarczemu wykluczaniu zdegradowanych obszarów miejskich. Projektem wspierającym rozwój obszarów miejskich jest Inicjatywa JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas). JESSICA jest efektem współpracy Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz Banku Rady Europy, a głównym jej założeniem jest umożliwienie większej swobody w doborze projektów miejskich do finansowania przez fundusze na rzecz rozwoju obszarów miejskich oraz większej swobody w doborze form inwestowania (wkłady kapitałowe, gwarancje, pożyczki). Inicjatywa pozwala też na finansowanie projektów, które nie mogłyby uzyskad wsparcia ze strony funkcjonujących funduszy. Jednym z obszarów szczególnego wsparcia w ramach RPO WZ są inwestycje w odnawialne źródła energii, modernizacja infrastruktury miejskiej i sieciowej, podniesienie efektywności energetycznej i oszczędnośd energii. Pomimo wysokiego potencjału, a jednocześnie znaczących potrzeb województwa odnotowano znikome zainteresowanie potencjalnych beneficjentów działania 4.1 RPO WZ Energia odnawialna i zarządzanie energią. W związku z tym konieczne jest określenie zasadności finansowania projektów z zakresu poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii na terenie województwa zachodniopomorskiego w tym w ramach instrumentów zwrotnych, jakim jest Inicjatywa JESSICA. Celem ekspertyzy jest zdiagnozowanie możliwości wprowadzenia systemu finansowania zwrotnego projektów z zakresu poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii na terenie oraz przedstawienie rekomendacji w zakresie optymalnego systemu finansowania (dotacje, wkłady kapitałowe, pożyczki) ze środków RPO WZ inwestycji w odnawialne źródła energii i efektywności energetycznej. str. 5

6 Ogólna charakterystyka podmiotów objętych badaniem Zakres przedmiotowy ekspertyzy objął identyfikację potrzeb obszarów miejskich w województwie zachodniopomorskim pod kątem inwestycji w OZE oraz inwestycji mających na celu podniesienie efektywności energetycznej. Określona została docelowa grupa potencjalnych Wnioskodawców dla omawianych typów projektów, następnie zaś zespół ewaluacyjny oszacował popyt i jego strukturę z podziałem na działania finansowane w ramach mechanizmów zwrotnych. Badanie oparte było na próbie podmiotów potencjalnie zainteresowanych inwestycjami w OZE lub działaniami termomodernizacyjnymi: jednostki samorządu terytorialnego, przedsiębiorstwa energetyczne, spółdzielnie mieszkaniowe, prywatni przedsiębiorcy. Badanie miało charakter ankiety jakościowej i ilościowej, dodatkowo badanie oparto na danych statystycznych GUS oraz na indywidualnych wywiadach pogłębionych z wybranymi przedstawicielami potencjalnych beneficjentów. Analiza zasobów energetycznych województwa W województwie zachodniopomorskim zidentyfikowano szereg możliwości pozyskiwania energii odnawialnej, jednak dla każdego rodzaju przedsięwzięcia występują specyficzne uwarunkowania decydujące o opłacalności lub perspektywie rozwoju danej technologii. elektrownie wiatrowe: województwo ma stwierdzone dobre lub bardzo dobre warunki do pozyskiwania energii wiatrowej, analiza wykazała, że inwestycje są opłacalne finansowo dla średnich i dużych zakładów produkcji energii wiatrowej: powyżej kilkunastu MW. Małe (kilka MW) elektrownie mogą przynosid straty, elektrownie wodne: energetyka wodna w województwie ma ugruntowane tradycje, jednak ze względu na możliwości geomorfologiczne i stopieo wykorzystania cieków wodnych perspektywy rozwoju tej gałęzi produkcji energii są wyczerpane z punktu widzenia produkcji komercyjnej, energia geotermalna: w województwie zlokalizowany jest zakład produkcji ciepła geotermalnego (Pyrzyce), inwestycje są opłacalne pod warunkiem przeprowadzenia kompleksowych rozwiązao i dużych projektów, wymagane jest wsparcie w polityce taryfowej dla tego typu inwestycji. Bardzo wysoki koszt badao geologicznych i brak wystarczającej liczby udokumentowanych źródeł energii (należy odróżnid tą kategorię od zasobów szacowanych ) może byd przeszkodą w rozwoju tej gałęzi, wykorzystanie biogazu i biomasy na potrzeby energetyczne: wskazane jest, aby każdy przypadek inwestycji badad osobno, uwzględniając specyfikę uwarunkowao lokalnych: obecnośd potencjalnych odbiorców, zasoby surowców, analizę rynku i potrzeb. Spalanie biomasy (przemysłowe) ma relatywnie słabe perspektywy rozwoju ze względu na ograniczone zasoby surowca i rosnące zapotrzebowanie, a przez to wysoki koszt zakupu tego nośnika energii. Obecnie osiągnięta jest lub przekroczona, granica rentowności operacyjnej tego typu technologii pozyskiwania energii. Analiza potrzeb termomodernizacyjnych województwa Działania termomodernizacyjne należy podzielid na dwie grupy: termomodernizacja budynków i termomodernizacja sieci ciepłowniczych: str. 6

7 termomodernizacja budynków: małe projekty o koszcie 1 do 10 mln PLN realizowane przez JST lub spółdzielnie mieszkaniowe. Zidentyfikowano duże potrzeby w zakresie przeprowadzenia tego typu inwestycji, zwłaszcza w dużych miastach regionu, termomodernizacja sieci ciepłowniczych: duże kilkudziesięciomilionowe inwestycje, potrzeba działao kompleksowych o charakterze wieloletnich inwestycji. Potrzeby miast w tym zakresie są bardzo duże. Preferencje podmiotów w zakresie wsparcia finansowego Podmioty mają różne potrzeby i plany inwestycyjne. 85% ankietowanych JST planuje inwestycje termomodernizacyjne, 65% przedsiębiorstw planuje inwestycje w OZE oraz termomodernizację sieci ciepłowniczych. Skala podejmowanych działao jest różna, podobnie jak uwarunkowania każdej inwestycji. Analiza preferencji form wsparcia jednoznacznie na pierwszym miejscu stawia dotację. Jest to zdaniem respondentów najkorzystniejsza forma wsparcia inwestycji OZE i termomodernizacji. Dużym zainteresowaniem cieszy się pożyczka preferencyjna, jednak w wielu przypadkach jest ona rozpatrywana jako dopełnienie finansowe dotacji. Najmniejszym zainteresowaniem cieszy się wkład kapitałowy. Potrzeby finansowe i perspektywa wykorzystania środków w ramach inicjatywy JESSICA W ramach inicjatywy JESSICA planuje się zróżnicowane inwestycje: od małych projektów termomodernizacyjnych (około 1 mln PLN) do dużych inwestycji w farmy wiatrowe (kilkaset milionów PLN). Potrzeby finansowe będą zależed od formy finansowania, warunków ubiegania się o inwestycje, perspektywy czasowej i innych. W analizie uwzględniono zróżnicowane determinanty inwestycji: oparcie inicjatywy JESSICA na LPR, ograniczenia kwoty dofinansowania oraz warunek zyskowności inwestycji. Głównym wynikiem analizy jest stwierdzenie, iż popyt na środki JESSICA kształtowad będą JST oraz spółdzielnie mieszkaniowe, działające na terenach ujętych w LPR. Średni koszt inwestycji wynosid będzie od około 1 do 1,2 mln PLN. Z form finansowania nie skorzystają praktycznie żadne przedsiębiorstwa energetyczne realizujące duże i średnie projekty w zakresie pozyskania energii. Występowad będzie marginalne zainteresowanie inwestycjami sieciowymi różnej skali. Przybliżona łączna wartośd inwestycji wyniesie około 100 mln PLN przy czym nie stwierdzono możliwości wystąpienia luki finansowej. Istnieje jednak ryzyko małego zainteresowania środkami, jeśli kryterium zyskowności inwestycji będzie rygorystyczne. Wnioski i rekomendacje Główne wnioski: Oparcie programu JESSICA o LPR spowoduje koniecznośd realizacji inwestycji w mieście oraz uzależnienie możliwości jej finansowania od zgody organów JST (LPR zatwierdzany jest przez Radę Miasta), mogą w tej sytuacji wystąpid istotne ograniczenia uniemożliwiające lub znacznie ograniczające możliwośd finansowania projektów OZE w ramach Inicjatywy JESSICA. Oparcie Inicjatywy JESSICA o LPR spowoduje koniecznośd realizacji przedsięwzięd z zakresu OZE w strukturze miasta, co najczęściej jest niewykonalne ze względu na charakter mieszkalny większości terenów miejskich, skomplikowaną strukturę własności gruntów, niedostatki infrastrukturalne. Jedyne potencjalnie możliwe działania sprowadzają się do termomodernizacji oraz niekomercyjnego wykorzystania energii słonecznej. Zwrotna forma pożyczki może nie byd atrakcyjna dla takich działao jak: budowa i przebudowa sieci ciepłowniczych z zastosowaniem energooszczędnych technologii, produkcja energii str. 7

8 elektrycznej i cieplnej z OZE, jak również termomodernizacja. Są to operacje kosztowne, dla których trudno wykazad zyskownośd. Jedynie dotacja pozwala zbilansowad koszty powstania infrastruktury oraz potencjalne zyski w okresie operacyjnym. Pełne wdrożenie Inicjatywy JESSICA będzie długotrwałe (minimum rok), pierwsze efekty możliwe będą do uzyskania po roku Główne rekomendacje: Trzon finansowanych działao powinny stanowid kompleksowe inwestycje z zakresu zarządzania energią w budynkach użyteczności publicznej wykazujących komplementarnośd w stosunku do innych działao rewitalizacyjnych. W przypadku inwestycji dotyczących OZE i oszczędności energii należy rozważyd rezygnację z obowiązku wpisania do LPR działao, które mogą korzystad ze wsparcia w ramach Inicjatywy JESSICA. Należy rozważyd zastąpienie tego rodzaju wymogu precyzyjnie określonymi kryteriami, które będą gwarantem spełnienia strategicznych założeo Inicjatywy JESSICA. Podstawową formą wsparcia przedsięwzięd dotyczących OZE i oszczędności energii w ramach Inicjatywy JESSICA powinny byd preferencyjne pożyczki. Stosowany model preferencji powinien byd spójny z ofertą NFOŚiGW (przedsięwzięcia o wyższej wartości) i WFOŚiGW (przedsięwzięcia o niższej wartości). Stosowany przez NFOŚiGW oraz WFOŚiGW model finansowy jest rozpoznawalny na rynku, co powinno sprzyjad jego szybkiej implementacji. Uzupełniającą formą wsparcia powinny byd gwarancje, w szczególności udzielane podmiotom, które planują wystąpienie o pożyczkę NFOŚiGW lub kredyty oferowane przez banki komercyjne. Zaleca się wdrożenie w ramach Inicjatywy JESSICA pilotażowego programu dotyczącego OZE i oszczędności energii, opierającego się o zwrotne formy finansowania. Będzie on miał walor edukacyjny umożliwi przygotowanie się wnioskodawców, zainteresowanych w długiej perspektywie, realizacją przedsięwzięd dotyczących OZE i oszczędności energii, do nowych zasad obowiązujących na rynku funduszy europejskich. Wskazana jest szeroka promocja bezpośrednia Inicjatywy JESSICA. W przypadku przedsięwzięd inwestycyjnych charakteryzujących się długim okresem przygotowania bardzo istotne jest prowadzenie działao informacyjnych z dużym wyprzedzeniem. Potencjalni wnioskodawcy powinni byd informowani na bieżąco o postępach w uszczegółowieniu programów, w tym w zakresie i zasadach finansowania, szczegółowych kryteriach dostępu. Zalecany jest kontakt bezpośredni z potencjalnymi beneficjentami a rezygnacja z ogólnikowych kampanii w mediach. SUMMARY The goal and object of the research The West Pomerania Regional Operational Programme (WPROP) for aims at stimulating the development of the region by increasing economical competitiveness, territorial and social cohesion, and the inhabitants standard of living. Especially important in the Programme are measures aimed at supporting sustainable development of urban areas and preventing social and economic exclusion of degraded urban areas. The JESSICA Initiative (Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas) supports the development of urban areas. The project is the str. 8

9 effect of cooperation between the European Committee, the European Investment Bank and the Council of Europe Development Bank. Its main goal is to allow urban development funds more freedom of choice among urban projects and among investment types (capital contributions, guarantees, loans). Moreover, the Initiative makes it possible to finance projects which are not eligible for support from the currently available funds. Entitled to special support within the WPROP are investments in renewable sources of energy, urban and network infrastructure modernization, increasing energy effectiveness and energy saving. Although the potential was high and the region s needs substantial, potential beneficiaries showed only slight interest in Action 4.1 WPROP Renewable energy and energy management. Therefore, it is necessary to assess the validity of financing projects in energy efficiency and renewable energy sources in West Pomerania within repayable instruments such as the JESSICA Initiative. The goal of the research study was to assess the opportunities of introducing a system of returnable financing of projects aimed at enhancing energy efficiency and promoting renewable energy sources in West Pomerania, and to present recommendations referring to the choice of the best system of financial support (donations, capital inputs, loans) from the resources of the WPROP for for investments in renewable energy sources and energy efficiency. General characteristics of the subjects involved in the research The scope of this research included the identification of needs of urban areas in West Pomerania from the point of view of investments in renewable energy and energy efficiency. The target group of potential applicants for the project types in question was established, and next, the evaluation team assessed the demand and its structure (for each action separately) for financing investments by means of repayable instruments. The study was based on a sample of subjects potentially interested in investing in renewable energy or thermomodernization measures: local government units, energy enterprises, housing co-operatives, private businesses. The research was based on a qualitative and quantitative questionnaire, statistical data from the General Statistical Office and in-depth interviews (IDI) with chosen representatives of potential beneficiaries. An analysis of the region s energy resources A number of opportunities of acquiring renewable energy were identified in West Pomerania. However, in the case of each project type different conditions determining the competitiveness and growth potential of a given technology need to be considered. Wind power units. Good or very good conditions to acquire energy from wind have been proved in the region; the analysis found that investments are cost-effective for medium and big wind power plants of ten or more megawatts. Small (a few megawatts) plants may incur losses. Hydropower units. Hydroelectricity has a long established tradition in the region, but because of geomorphologic conditions and the degree to which watercourses are used, the possibilities of developing this branch of energy production are exhausted from the point of view of commercial activity. Geothermal energy. A geothermal heat production plant is located in the region (in Pyrzyce); the investments are profitable under the condition that comprehensive solutions and big projects are introduced; support from a tariff policy for such investments is required. Very high costs of geological research and the lack of a sufficient number of documented energy resources (this category should be str. 9

10 distinguished from that of assessed resources ) can be an obstacle in the development of this branch. Biogas and biomass energy. It is recommended that every investment be examined separately, taking into account each specific local situation: the presence of potential end users, the amount of resources, market and demand analysis. The burning of biomass (in industry) has relatively poor growth prospects because of limited amounts of the raw material, growing demand for and thus high cost of this source of energy. At the moment, the threshold of operational profitability of such an energy harnessing technology is reached or exceeded. An analysis of thermomodernization needs in the region Thermomodernization measures fall into two groups: one pertaining to buildings and the other to heating networks. Thermomodernization of buildings. Small project worth 1-10 million PLN carried out by self-government units or housing co-operatives. Identified were considerable needs to implement such investments, especially in big cities of the region. Thermomodernization of heating networks. These are big investments, worth several dozen million PL, which entail comprehensive actions and long-term investments. There is a great demand for such projects in the cities. Preferences of subjects with respect to financial support The subjects needs and investment plans are diverse 85% of the questioned selfgovernment units plan to invest in thermomodernization and 65% of enterprises in renewable energy and thermomodernization of heat networks. The scope of actions and conditions for each investment also vary. An analysis of preferences with respect to financial support points to donations as the most desirable. The respondents believe it to be the most useful form of supporting investments in renewable energy and thermomodernization. Many subjects indicated interest in soft loans, but in many cases in the form of an addition to a donation. Capital input was found to be the least popular. Financial needs and the perspective of using the resources of the JESSICA Initiative Various projects are planned within the JESSICA Initiative from small-scale thermomodernization investments (about 1 million PLN) to large-scale investments in wind farms (a few dozen million PLN). Financial needs will depend upon the form of financing, conditions of applying for support, the temporal perspective and others. Considered in the analysis were various determinants of projects, such as: basing of JESSICA on Local Revitalization Programmes (LRPs), limitation of the amount of financial support and the requirement of project profitability. Consequently, the demand for the JESSICA resources will be shaped by local government units and housing co-operatives from the areas covered by the LRPs. The mean investment value will amount to million PLN. Practically none of the energy companies carrying out large and medium sized projects will benefit from sources of financial support. An interest in different scale network projects will occur. An approximate aggregate value of investments will be 100 million PLN. The possibility of the occurrence of a financial gap has not been anticipated, yet there is a risk of an insufficient interest in the resource in case the profitability criterion turns out to be too rigorous. str. 10

11 Conclusions and recommendations The main conclusions: Basing JESSICA on LRPs will entail the necessity to implement projects in cities and will make the possibility of financing dependent on the acceptance by self-government units (LRPs have to obtain approval from the city council). Serious limitations can occur, which will make it impossible or very difficult to support projects in renewable resources through the JESSICA Initiative. Basing JESSICA on LRPs will entail the necessity to implement projects in renewable resources within city structures, which is most often impractical because of the residential character of most urban areas, complicated ownership status of land and infrastructural deficiencies. The only potentially possible activities are thermomodernization and non-commercial use of solar energy. The loan s returnable character may not be attractive in the case of such actions as: construction and reconstruction of heating networks by implementing energy-efficient technologies, production of electricity and heat from renewable resources, and thermomodernization they are costly and often uneconomical operations. Only a donation makes it possible to balance the costs of creating an infrastructure and the potential benefits obtained in the operational period. Full implementation of the JESSICA Initiative will take a long time (minimum a year) and the first effects will be noticed after The main recommendations: The highest priority should be granted to comprehensive projects related to energy management in public buildings, which are complementary to other revitalization activities. In the case of investments in renewable energy and energy saving measures, it is recommended to consider resigning from the requirement of participating in a LPR for activities eligible for support from JESSICA. It should be considered to replace this requirement with precisely defined criteria, which will serve as a guarantee of meeting the strategic objectives of this funding instrument. Soft loans should be the basic form of the Initiative s support for projects in renewable resources and energy efficiency. The adopted model of preferences should be consistent with the offer of the National Fund for Environmental Protection and Water Management (projects of higher value) and the Regional Fund for Environmental Protection and Water Management (projects of lower value). The financial model adopted by the above mentioned institutions is recognized by the market, which fact should encourage its prompt implementation. Guarantees should be a supplementary form of support, especially those granted to entities which plan to apply for a loan to the Regional Fund for Environmental Protection and Water Management or for loans offered by commercial banks. It is also recommended to implement, in the framework of JESSICA, a pilot programme relating to renewable resources and energy efficiency, based on repayable forms of financing. Such a programme will have an educational value it will make it possible for applicants with future plans to implement projects in renewable resources and energy efficiency to prepare themselves to new rules introduced to the market of European funds. Wide promotion of the JESSICA Initiative is suggested. In the case of investments characterized with a long preparatory period, it is very important to organize informative campaigns well in advance. Potential applicants should be kept informed of changes in the str. 11

12 programmes, especially when the scope and rules of financing and detailed access criteria are concerned. 2 METODOLOGIA 2.1 STRUKTURA RAPORTU Analiza wyników została ujęta w postaci czterech modułów tematycznych: Moduł 1: Analiza rynku projektów związanych z poprawą efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii na terenie województwa zachodniopomorskiego oraz oszacowanie popytu na zwrotne formy finansowania ww. projektów. Moduł 2: Analiza konkurencyjności finansowania zwrotnego w relacji do dostępnych źródeł finansowania. Moduł 3: Ocena wpływu rozszerzenia zakresu tematycznego projektów w ramach Inicjatywy JESSICA o projekty z zakresu poprawy efektywności energetycznej i OZE na terenie województwa zachodniopomorskiego na zwiększenie absorpcji i bardziej efektywne wykorzystanie środków Inicjatywy JESSICA. Moduł 4: Analiza wykorzystania finansowania zwrotnego projektów przez wniesienie wkładów kapitałowych przez Fundusze Obszarów Miejskich. Integralną częścią raportu są również załączniki, w których umieszczono m.in. szczegółowe tabele opracowane w ramach analizy. 2.2 OPIS ZBIORU STATYSTYCZNEGO I METOD BADAWCZYCH Próba badania telefonicznego CATI Zespół badawczy zrealizował badanie telefoniczne CATI na grupie 151 przedstawicieli potencjalnych beneficjentów Inicjatywy JESSICA. Wywiady telefoniczne przeprowadzono z reprezentantami przedsiębiorstw energetycznych (29 respondentów), urzędów miejskich (49 respondentów), przedsiębiorcami (31 respondentów) oraz przedstawicielami spółdzielni mieszkaniowych (42 respondentów). Dzięki uzyskanym odpowiedziom zespół badawczy zebrał informacje na temat podstawowych potrzeb inwestycyjnych w zakresie OZE i efektywności energetycznej oraz skłonności do aplikowania o środki w formie dotacji, preferencyjnych pożyczek oraz gwarancji i wkładów kapitałowych. str. 12

13 Wywiady pogłębione IDI Wywiad indywidualny opiera się na pogłębionej rozmowie przeprowadzanej przez wykwalifikowanego badacza z wybranym rozmówcą. Zebrane w ten sposób dane mają charakter jakościowy i pozwalają na całościowe zrekonstruowanie opinii respondentów. Metoda wywiadu indywidualnego pozwala na uzyskanie pogłębionej wiedzy na temat zagadnieo będących przedmiotem badania. Zrealizowano 8 wywiadów pogłębionych z: Przedstawicielem Instytucji Zarządzającej RPO WZ , będącym koordynatorem dla działania 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią - 1 IDI; Ekspertem z zakresu odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej - 1 IDI; Wnioskodawcami działania 4.1 RPO WZ IDI; Potencjalnymi wnioskodawcami projektów w ramach Inicjatywy JESSICA - 2 IDI; Ekspertem w dziedzinie zwrotnych mechanizmów finansowych - 1 IDI. Analiza dokumentacji Wywiad pogłębiony IDI ma na celu skonfrontowanie wniosków, badawczych tez i poprawności wyników ze zdaniem specjalistów, beneficjentów, przedstawicieli instytucji wdrażających. Ta metoda badawcza pozwala również ocenid poprawnośd doboru narzędzi badawczych oraz ilustrowad wyniki konkretnymi przykładami. W ramach badania zespół badawczy zapoznał się z szeregiem dokumentacji, wśród której znalazły się: Wytyczne przygotowane przez IZ RPO WZ w zakresie przygotowania Lokalnych Programów Rewitalizacji; Strategia do roku 2020; Strategie Miast (największych miast województwa zachodniopomorskiego); Lokalne Plany/Programy Rewitalizacji (największych miast województwa zachodniopomorskiego); Regionalny Program Operacyjny na lata ; Uszczegółowienie Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata ; Program rozwoju sektora energetycznego w województwie zachodniopomorskim do 2015 roku z częścią prognostyczną do 2030 r.; Analiza prawnych uwarunkowao wdrażania Inicjatywy JESSICA w Polsce; Studium wdrożenia JESSICA Polska Zachodnia; Rozporządzenie Ministra z dnia 9 czerwca 2010r. w sprawie udzielania pomocy na rewitalizację w ramach regionalnych programów operacyjnych (Dz. U. Nr 117, poz. 78); Rozporządzenie Ministra z dnia 7 grudnia 2009 r. w sprawie udzielania pomocy na inwestycje w zakresie: energetyki, infrastruktury telekomunikacyjnej, infrastruktury sfery badawczo-rozwojowej, lecznictwa uzdrowiskowego w ramach regionalnych programów operacyjnych (Dz. U. 2009, Nr 214, Poz. 1661); Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 roku ze zm.; Rozporządzenie Rady (WE) nr 1080/2006 z dnia 5 lipca 2006 roku ze zm.; Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1828/2006 z dnia 8 grudnia 2006 roku ze zm. Analiza dokumentacji pozwoliła zdiagnozowad system finansowania projektów z zakresu poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii na terenie województwa str. 13

14 zachodniopomorskiego, potrzeby JST w ww. zakresie oraz przedstawid rekomendacje w zakresie optymalnego systemu finansowania (dotacje, wkłady kapitałowe, pożyczki i gwarancje) inwestycji z zakresu odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej. Panel ekspertów Konsultacje w ramach panelu ekspertów są metodą badawczą wykorzystywaną na etapie formowania wniosków i rekomendacji koocowych, rozstrzygania kwestii wątpliwych lub spornych. Zespół badawczy prowadził stałe konsultacje z ekspertami specjalizującymi się zarówno w tematyce OZE i oszczędności energii, jak i zwrotnych mechanizmów finansowych. str. 14

15 3 ANALIZA WYNIKÓW 3.1 ANALIZA RYNKU PROJEKTÓW ZWIĄZANYCH Z POPRAWĄ EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ I ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII NA TERENIE WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO ORAZ OSZACOWANIE POPYTU NA ZWROTNE FORMY FINANSOWANIA PROJEKTÓW Rynek energii odnawialnej i działao w zakresie podniesienia efektywności energetycznej jest zróżnicowany. Skala i potencjał otoczenia inwestycji oddziałują wielorako na inwestycje. W rozdziale dokonano oceny możliwości inwestycji w OZE jak również w działania racjonalizujące gospodarkę energią. Analiza dostępnych na rynków środków pozwoli zidentyfikowad te inwestycje, które w chwili obecnej (październik 2010) nie mają możliwości pozyskania środków finansowych na realizację przedsięwzięcia, a które będą kreowad popyt na określone instrumenty inżynierii finansowej. Analiza dokonana w tym rozdziale jest podstawą w ocenie wielkości zapotrzebowania na środki JESSICA, pozwoli ocenid rodzaj i zakres działao jak również będzie podstawą do oszacowania luki finansowej zdefiniowanej w następnym paragrafie. Głównym wnioskiem jest brak możliwości finansowania do roku 2013 inicjatyw w zakresie termomodernizacji budynków publicznych i osiedli mieszkaniowych w projektach od 1 mln do 10 mln PLN. Praktyczny brak możliwości finansowania inicjatyw w termomodernizację sieci ciepłowniczych, brak możliwości finansowania inwestycji w OZE o wartości od 1 do 10 mln Tego typu projekty w pierwszej kolejności będą kreowad popyt a jednocześnie nie będą aplikowad d o środki w ramach innych niż JESSICA inicjatyw Możliwości poprawy efektywności energetycznej i wykorzystania odnawialnych źródeł energii na terenie województwa zachodniopomorskiego. Rozdział dotyczący potencjału energetycznego województwa zachodniopomorskiego opracowany został na podstawie Programu rozwoju sektora energetycznego w województwie zachodniopomorskim do 2015 r. z częścią prognostyczną do 2030 r. Sytuacja gospodarcza Polski, na którą składają się ciągły wzrost zapotrzebowania na energię, uzależnienie od dostawców zewnętrznych, a także zobowiązania wobec Unii Europejskiej, szczególnie w kontekście ochrony środowiska, jest przyczyną poszukiwania nowych czystszych źródeł energii, a więc głównie źródeł wykorzystujących energię odnawialną. Członkostwo w UE zobowiązało Polskę do wywiązania się z szeregu zobowiązao, w tym z tych dotyczących energetyki. Do kooca 2020 roku Polska ma sprostad tzw. zasadzie 3 20%, czyli zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% w stosunku do roku 1990, zmniejszenie zużycia energii o 20% w porównaniu z prognozami dla UE na rok 2020, zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii do 20% całkowitego zużycia energii w UE (Polska ma osiągnąd 15% udział OZE w produkcji energii do roku 2020 i 20% do roku 2030) 1. Istotnym elementem 1 Na podstawie Polityki energetycznej Polski do 2030 roku (załącznik do uchwały nr 202/2009 Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2009 r.) str. 15

16 kreowania polityki energetycznej Polski jest inwentaryzacja zasobów energetycznych, w tym potencjału energii odnawialnej oraz zwiększanie konkurencyjności i efektywności energetycznej gospodarki. Wykorzystanie energii odnawialnej Województwo zachodniopomorskie charakteryzuje się dużymi zasobami energii odnawialnej. Są to przede wszystkim zasoby energii wiatrowej. W północnej części województwa występują bardzo korzystne warunki dla rozwoju farm wiatrowych. M. in. z tego powodu około 35% mocy zainstalowanych farm wiatrowych z terenu Polski zlokalizowanych jest w województwie zachodniopomorskim. Obok elektrowni wiatrowych źródłami energii produkowanej ze źródeł odnawialnych są również elektrownie wodne i biomasa, głównie pochodzenia leśnego i rolniczego. Biomasa 1. Biomasa pochodzenia leśnego Biomasa leśna, zarówno pochodząca bezpośrednio jak i pośrednio z sektora leśnego, stanowi główne źródło biomasy spalanej w kotłach. Z danych pochodzących z 2009 roku wynika, że spalanie biomasy w województwie zachodniopomorskim odbywało się w 322 zarejestrowanych kotłach o łącznej mocy prawie 251 MW. Zdecydowanie dominowały kotły małe, o mocy do 1 MW. Ze względu na wysokie zasoby leśne (powierzchnia leśna to 803 tys. ha, a miąższośd grubizny - 194,4 mln m 3 ) biomasa pochodzenia leśnego będzie odgrywad ważną rolę w sytuacji zwiększającego się zapotrzebowania na to źródło OZE. Zagrożeniem przytaczanym przez prognostyków jest zmniejszenie pozyskania biomasy leśnej spowodowane wytyczeniem Obszarów NATURA 2000 na obszarach leśnych ograniczających pozyskanie drewna. Alternatywnym źródłem biomasy, ale zdecydowanie na mniejszą skalę, są odpady drzewne pochodzące z przemysłu i źródeł indywidualnych. Zagrożeniem dla kontrolowania rozwoju tego źródła biomasy jest brak monitoringu obrotu odpadami z przemysłu przerobu drewna, budownictwa i podmiotów indywidualnych. 2. Biomasa pochodzenia rolniczego Jednym ze źródeł biomasy rolniczej w województwie zachodniopomorskim są uprawy roślin energetycznych, które w 2009 roku stanowiły 0,79% powierzchni użytków rolnych. Rośliny energetyczne (miskant, topola, wierzba energetyczna) w niewielkim stopniu zaspakajały potrzeby rynku energetycznego. W województwie istnieje potencjał rozwoju upraw roślin energetycznych. Według szacunków Instytutu Upraw Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach (IUNG) powierzchnia upraw roślin energetycznych województwa mogłaby wzrosnąd do 6,5% powierzchni użytków rolnych, ale działania poprzedzające rozwój upraw energetycznych powinny doprowadzid do stworzenia całego spójnego sytemu obejmującego procesy od zakładania upraw po sprzedaż do bezpośrednich odbiorców. Produkty uboczne i przetworzone pozostałości rolnictwa na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej mają małe znaczenie dla rynku energetycznego w województwie. Zarówno odpady pochodzenia roślinnego takie jak słoma, czy produkty uboczne z upraw sadowniczych (głównie odpady drewniane z cięd pielęgnacyjnych) wykorzystywane były w indywidualnych źródłach ciepła. Bardzo słabo wykorzystywanym źródłem energii i ciepła są odchody zwierzęce. Od połowy 2010 roku na terenie województwa funkcjonuje tylko jedna biogazownia rolnicza wykorzystująca jako substrat odchody zwierzęce. Szansą na zwiększenie wykorzystywania odchodów zwierzęcych, jak i odpadów roślinnych w energetyce, jest rozwój biogazowni rolniczych. Wykorzystywanie odpadów sadowniczych nie ma szans na rozwój ze względu na małe powierzchnie upraw sadowniczych w województwie 14, 5 tys. ha. str. 16

17 3. Biomasa z odpadów przemysłu rolno-spożywczego Biomasa z odpadów przemysłu rolno-spożywczego jest obecnie wykorzystywana w minimalnym stopniu. Do produkcji biogazu i bioetanolu w śladowych ilościach wykorzystuje się odpady z przemysłu cukrowniczego. Odpady pochodzenia zwierzęcego i roślinnego z przemysłu mleczarskiego i rybołówstwa w ogóle nie są wykorzystywane. Może się to zmienid po 2015 roku wraz z rozwojem biogazowni, dla których powyższe odpady będą substratem do produkcji biogazu. 4. Biomasa z odpadów komunalnych Podstawową formą zagospodarowania odpadów komunalnych w województwie zachodniopomorskim jest ich składowanie. Większośd istniejących składowisk komunalnych posiada instalację odgazowania, ale wg danych URE tylko w 8 pozyskuje się biogaz w celach energetycznych (moc zainstalowana 2,39 MW). Do 2015 roku w województwie planowane jest oddanie do użytku dwóch Zakładów Termicznego Unieszkodliwiania Odpadów, którym towarzyszyd będzie pozyskanie energii cieplnej. Głównymi czynnikami hamującymi wykorzystanie odpadów komunalnych, jako odnawialnego źródła energii jest słabo rozwinięty system selektywnej zbiórki odpadów oraz brak instalacji do ich termicznego przekształcania. Osady pościekowe Pozyskanie biogazu z osadów pościekowych odbywa się tylko w jednej spośród 290 oczyszczalni ścieków. W istniejącej od lipca 2010 roku oczyszczalni Szczecin Pomorzany osady ściekowe są spalane w instalacji o zainstalowanej mocy produkcyjnej 0,238 MW. Osady ścieków komunalnych są odpadem, który obecnie w większości oczyszczalni ścieków składowany jest na składowiskach odpadów. Ze względów środowiskowych lepszym rozwiązaniem jest ich termiczne przekształcanie w instalacjach, których obecnie zdecydowanie brakuje. Potencjał wiatru Energetyka wiatrowa jest najprężniej rozwijającym się sektorem OZE w województwie zachodniopomorskim. Obecnie na terenie województwa funkcjonuje 18 farm wiatrowych, a kolejnych 31 podmiotów ma wydane promesy na łączną ilośd ponad 770 MW mocy zainstalowanej. Moc zainstalowana pochodząca z energetyki wiatrowej na koniec czerwca 2010 roku w województwie zachodniopomorskim wynosiła 348 W chwili obecnej (2010) w województwie zachodniopomorskim jedynie inwestycje w energetykę wiatrową można uznad za przedsięwzięcie zyskowne. Dochodowe są średnie i duże inwestycje o mocy ponad 20 MW o wartości od 120 mln PLN. Pozostałe działania z wachlarza inwestycji OZE, możliwych do zrealizowania w województwie, są z różnych przyczyn nieopłacalne, nie są one zatem podejmowane przez przedsiębiorstwa prywatne. MW (dla porównania województwo pomorskie - 138,8 MW lub województwo dolnośląskie - 0,16 MW). Szacuje się, że w 2015 roku na całym pasie wybrzeża polskiego zostanie zainstalowanych około 3000 MW mocy w elektrowniach wiatrowych, z czego na teren województwa zachodniopomorskiego przypadnie wg przybliżonych szacunków PSE Operator S.A. od 1000 do 1500 MW. W opinii inwestorów barierami dla rozwoju energetyki wiatrowej są przede wszystkim słabo rozwinięte sieci przesyłowe, uwarunkowania ekologiczne (lokalizacja farm wiatrowych na terenach przyrodniczo cennych, protesty organizacji społecznych) i administracyjne (zakaz budowy wiatraków na wodach morza, wysokie podatki od nieruchomości). str. 17

18 Potencjał wody Sied rzeczna województwa zachodniopomorskiego cechuje się niskim potencjałem wykorzystania wody na cele energetyczne. Do 2010 roku istniało około 70 elektrowni wodnych o łącznej mocy 13 MW. Rozwój energetyki wodnej związany może byd z możliwością zagospodarowania 240 już istniejących na rzekach województwa zachodniopomorskiego budowli piętrzących. Warunki techniczne umożliwiają jednak powstawanie na nich małych elektrowni wodnych do 0,3 MW mocy zainstalowanej. Czynnikami wpływającymi ograniczająco na rozwój pozyskania energii z wody są skomplikowana sytuacja własnościowa obiektów wodnych, na których mogłyby powstad elektrownie oraz wysoki koszt budowy elektrowni, szczególnie, gdy konieczna jest budowa stopnia wodnego od podstaw. Potencjał słooca Ogniwa fotowoltaiczne w znikomym stopniu są źródłem produkcji energii elektrycznej. Dotyczy to nie tylko województwa, ale i całego kraju. Szacuje się, że w Polsce realny potencjał energetyczny jest wykorzystywany tylko w 0,2%. Najpopularniejszym sposobem wykorzystania promieni słonecznych są kolektory słoneczne w gospodarstwach indywidualnych służące do ogrzewania wody, które, uwzględniając malejące ceny tych instalacji, będą stawały się coraz bardziej popularne. Głównym czynnikiem ograniczającym pozyskanie energii z promieniowania słonecznego są warunki nasłonecznienia w Polsce - 80% całkowitej rocznej sumy nasłonecznienia przypada na sześd miesięcy sezonu wiosenno-letniego. Województwo zachodniopomorskie, a szczególnie obszary nadbrzeżne charakteryzuje się najbardziej przezroczystą dla promieniowania atmosferą, co jest sprzyjające w pozyskiwaniu energii słonecznej. Według PIGEO barierami, które hamują rozwój indywidualnych systemów solarnych jest skomplikowany system wsparcia tych inwestycji. Szerokie perspektywy dla rozwoju tej formy pozyskania energii odnawialnej stwarza obecnie program NFOŚiGW, który został uruchomiony w roku Potencjał zasobów geotermalnych Województwo zachodniopomorskie posiada bogate zasoby wód geotermalnych jednak o niezbyt dobrych parametrach dla odzysku energii. Na jego terenie zlokalizowane są dwa zakłady pozyskujące energię geotermalną. Wykorzystywanie ciepłych wód geotermalnych do produkcji energii charakteryzuje się jednak niską rentownością ze względu na niską temperaturę wód, szybszym w stosunku do spodziewanego zużyciem urządzeo oraz dynamicznym wzrostem kosztów nowych odwiertów. W województwie zachodniopomorskim nie przewiduje się udziału zasobów geotermalnych w OZE. Ich właściwości mogą byd jednak wykorzystywane w rolnictwie, suszarnictwie, do ogrzewania stawów hodowlanych, w obiektach rekreacyjnych i procesach technologicznych. Syntetyczne informacje dotyczące aktualnego stanu oraz perspektyw rozwoju różnych form OZE w perspektywie najbliższych lat zawiera tabela 1. str. 18

19 Biomasa pochodzenia rolniczego Biomasa pochodzenia leśnego Urząd Marszałkowski Tabela 1. Aktualny stan oraz perspektywy rozwoju OZE w województwie zachodniopomorskim. Źródło OZE Rodzaj OZE Stan obecny Sposób wykorzystania Potencjał Zagrożenia Bezpośrednie dostawy z leśnictwa Pośrednie dostawy Drzewne odpady przemysłowe Drzewne odpady poużytkowe Biomasa z produkcji roślinnej dostarczana bezpośrednio na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej Pozyskanie w 2009 roku na cele energetyczne wyniosło 489,7 tys. m3 W 2008 roku czołowi producenci drzewni z województwa wytworzyli łącznie około 551 tys. Mg odpadów drzewnych, ale trudno określid jaka ilośd wykorzystana była do wytworzenia energii. Nieznana jest również ilośd odpadów pochodząca od osób indywidualnych i sektora budowlanego W 2009 roku powierzchnia upraw roślin energetycznych wynosiła 0,79% powierzchni użytków rolnych (miskant, topola, wierzba energetyczna). Ilości biomasy dostarczanej na rynek energetyczny są niewielkie Spalanie w kotłach Spalanie w kotłach Powierzchnia leśna województwa zachodniopomorskiego to 803 tys. ha, miąższośd 194,4 mln m3 Trudny do oszacowania ze względu na brak rejestru obrotu odpadami z przemysłu przerobu drewna Według szacunków IUNG w Puławach powierzchnia upraw roślin energetycznych mogłaby wzrosnąd do 6,5% powierzchni użytków rolnych. Objęcie powierzchni leśnych obszarem NATURA 2000 spowoduje zmniejszenie pozyskania w kraju o 2,5 mln m3 w 2015 roku oraz 2,74 mln m3 w 2020 roku Brak monitoringu obrotu odpadami z przemysłu przerobu drewna, budownictwa i podmiotów indywidualnych Dopłaty unijne i krajowe do upraw nie spowodowały wzrostu zainteresowania zakładaniem upraw. Nie wykształciły się również więzi pomiędzy producentami a konsumentami biomasy Produkty uboczne i przetworzone pozostałości rolnictwa na potrzeby wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej Odpady pochodzenia roślinnego Produkty uboczne z upraw sadowniczych Ze względu na brak zapotrzebowania ze strony biogazowi rolniczych i energetyki słoma i rzepak nie są wykorzystywane na cele energetyczne W 2008 roku powierzchnie sadownicze woj. zachodniopomorskiego wynosiły łącznie 14,5 tys. ha, a pozyskiwane drewno z cięd pielęgnacyjnych wykorzystywane było do spalania na potrzeby własne. Paliwo w małych lokalnych kotłowniach, substrat do wytwarzania biogazu Indywidualne spalanie W 2009 roku na cele energetyczne można byłoby przeznaczyd 607 tys. Mg słomy w woj. zachodniopomorskim oraz 4-10 mln Mg w skali kraju Ze względu na ograniczoną możliwośd pozyskania drewna, nie przewiduje się jego wykorzystywania w sektorze energetycznym Wzrost zapotrzebowania na odpady pochodzenia roślinnego warunkowane będzie rozwojem biogazowi rolniczych Ograniczoną możliwośd pozyskania drewna z upraw sadowniczych str. 19

20 Biomasa z odpadów przemysłu rolno-spożywczego Urząd Marszałkowski Odchody zwierzęce Od połowy 2010 roku w woj. zachodniopomorskim funkcjonuje 1 biogazownia rolnicza wykorzystująca jako substrat odchody zwierzęce. Przewidziana roczna produkcja biogazu to 2,3 mln m3 Biogazownie rolnicze Rozwój biogazowni rolniczych będzie możliwy na obszarach gdzie obsada zwierząt w przeliczeniu na sztuki duże będzie wynosid ponad 100. Dodatkowo wskazane są inne mechanizmy wspierające rozwój produkcji biogazu rolniczego Niski wskaźnik koncentracji zwierząt na 100 ha użytków rolnych Odpady pochodzenia zwierzęcego Odpady zwierzęce, pochodzące z rzeźni nie są obecnie wykorzystywane w woj. na cele energetyczne Biogazownie fermentujące odpady zwierzęce Spalanie tłuszcz odpadowy Potencjał substratu jakim są odpady zwierzęce: wieprzowe, drobiowe, pierze, krew jest spory ponieważ wynosi 27% masy zwierząt rzeźnych, a od 1997 roku odpady nie mogą byd wykorzystywane jako mączka mięsnokostna. Rozwój biogazowni jest planowany po 2015 roku Odpady pochodzenia roślinnego Nie są obecnie wykorzystywane Wytłoki owoców pelety Pestki spalanie Wytłoki uwodnione biogazownie Śrut rzepakowy spalanie/biogazownie Wykorzystywanie odpadów pochodzenia roślinnego będzie uzależnione od zapotrzebowania dużych producentów energii na biomasę i traktowany będzie jako uzupełnienie Uzależnienie od sektora producentów energii elektrycznej i cieplnej Odpady z przemysłu mleczarskiego Nie są obecnie wykorzystywane Biogazownie Planowany jest rozwój biogazowni w miejscach powstawania odpadów Odpady z przemysłu cukrowniczego Są wykorzystywane w przemyśle drożdżowym, do produkcji kwasku cytrynowego, bioetanolu i biogazu Biogazownie, paliwa alternatywne Odpady z rybołówstwa Nie są obecnie wykorzystywane Biogazownie Odpady stanowią 4% wagi ryb. Nie przewiduje się ich energetycznego wykorzystania Inne tradycyjne zagospodarowanie (przemysł farmaceutyczny, paszowy) Biomasa z odpadów komunalnych Wg danych URE w połowie 2010 roku w woj. Istniało 8 instalacji odgazowania składowisk połączonych z odzyskiem energii elektrycznej o łącznej mocy 2,39 MW Biogazownie składowiskowe Spalanie w zakładach termicznego unieszkodliwiania odpadów W 2013 i 2015 roku planuje się do oddania 2 Zakłady Termicznego Unieszkodliwiania Odpadów. Istnieje potencjał rozwoju wykorzystywania tego rodzaju odpadów ze względu na ich rosnącą ilośd Brak rozwiniętej selektywnej zbiórki odpadów, brak instalacji do przekształcania odpadów str. 20

21 Osady pościekowe Wiatr Woda Zasoby geotermalne Odzysk biogazu z osadów pościekowych odbywa się na terenie 1 oczyszczalni. Moc zainstalowana instalacji to 0,238 MW Na terenie całego województwa funkcjonuje 18 farm wiatrowych o łącznej mocy 348 MW Na terenie całego województwa funkcjonuje 70 elektrowni wodnych o łącznej mocy 13 MW Obecnie na terenie woj. Istnieją 2 geotermie produkujące energię cieplną, w tym jedna zaprzestała produkcji. Biogazownie Spalarnie W woj. zachodniopomorskim istnieje 290 oczyszczalni ścieków komunalnych, w których deponowane są osady ściekowe Elektrownia wiatrowa Najprężniej rozwijający się sektor OZE. Potencjał farm wiatrowych jest szacowany na około 3000 MW. Planowane jest uruchomienie ponad 30 przyłączy elektrowni na łączną moc około 700 MW. Dzięki rozwojowi farm wiatrowych moc zainstalowana może wzrosnąd z 348 do około MW Elektrownia wodna Na rzekach woj. Istnieje około 240 obiektów piętrzących. Rozwój energetyki wodnej związany będzie z rozwojem małych elektrowni wodnych o mocach do 0,3 MW. Szacowany przyrost mocy zainstalowanej wyniesie 0,5-1,0 MW Geotermie Pozyskiwanie energii cieplnej z zasobów geotermalnych nie jest przewidziane ze względu na niską opłacalnośd tych bardzo kosztownych inwestycji. Brak instalacji do termicznego przekształcania osadów Infrastruktura sieciowa Uwarunkowania ekologiczne Brak możliwości budowy farm wiatrowych na wodach morza Ograniczony potencjał energetyczny rzek, ograniczenia prawne, lokalizacyjne, terenowe, geomorfologiczne i finansowe (kosztowne inwestycje w przypadku konieczności budowy piętrzeo) Mało atrakcyjne, z punktu widzenia wytwarzania energii elektrycznej, niskie temperatury zasobów geotermalnych Słooce Najmniej wykorzystywane źródło OZE Panele słoneczne Ogniwa fotowoltaiczne Rozwojowe źródło energii słonecznej (podgrzewanie wody) ze względu na obniżające się ceny Warunki nasłonecznienia: 80% całkowitej rocznej sumy nasłonecznienia przypada na sześd miesięcy sezonu wiosenno-letniego paneli słonecznych Źródło: opracowanie własne na podstawie Programu rozwoju sektora energetycznego w województwie zachodniopomorskim do 2015 r. z częścią prognostyczną do 2030 r. str. 21

22 Poprawa efektywności energetycznej Jednym z zapisów polityki energetycznej paostwa jest zapewnienie ciągłego pokrycia zapotrzebowania na energię przy uwzględnieniu maksymalnego możliwego wykorzystania krajowych zasobów oraz przyjaznych środowisku technologii. W związku z tym istotne znaczenie dla sprawnego funkcjonowania sektora energetycznego ma stan instalacji sieciowych dystrybuujących energię elektryczną i cieplną. W dokumencie sygnalizuje się również koniecznośd modernizacji i budowy nowych linii przesyłowych, rozwój energetyki rozproszonej wykorzystującej lokalne źródła energii, w tym OZE, wprowadzanie źródeł kogeneracyjnych w scentralizowanych systemach ciepłowniczych. Elektroenergetyka Na terenie województwa zachodniopomorskiego swoją działalnośd prowadzą dwa przedsiębiorstwa dystrybucyjne, jedno duże przedsiębiorstwo przesyłowe, jedno duże przedsiębiorstwo przesyłowo wytwórcze, jedno przedsiębiorstwo energetyki przemysłowej oraz mniejsze przedsiębiorstwa z branży energii odnawialnej (farmy wiatrowe, elektrownie wodne). Zapotrzebowanie na energię elektryczną w 2008 roku w województwie zachodniopomorskim przedstawiało się następująco: Sektor przemysłowy GWh (26% ogólnego zużycia); Gospodarstwa domowe GWh (20% ogólnego zużycia); Sektor energetyczny 888 GWh (16% ogólnego zużycia); Sektor transportowy 302 GWh (6% ogólnego zużycia); Rolnictwo 68 GWh (1% ogólnego zużycia); Inni GWh (31% ogólnego zużycia). W 2008 zapotrzebowanie na energię elektryczną u odbiorców ostatecznych zmalało w porównaniu z rokiem 2007 o 315,2 GWh, co stanowiło 5,5% zużycia (dane ARE). W całym województwie wyprodukowano GWh energii, z czego 493 GWh (6%) pochodziło ze źródeł odnawialnych. Szacuje się, że produkcja energii z OZE rośnie średnio o 1% w skali roku. Stan sieci dystrybucyjnych i stacji energetycznych nie jest zadowalający ze względu na parametry techniczne i stopieo zużycia infrastruktury, który powoduje wzrost awaryjności lub spadki napięd. Wiele sieci działa bez awaryjnego zasilania, czego następstwem jest niedostarczanie prądu do odbiorców w czasie awarii lub remontów. Również niskie parametry techniczne np. przekrój kabli w połączeniu z małą mocą stacji transformatorowych stanowią ograniczenie dla szerszego pozyskania energii z odnawialnych źródeł energii, szczególnie dotyczy to posiadającej największy potencjał rozwojowy energetyki wiatrowej. Główne zadania przewidziane do realizacji na najbliższe lata to: Modernizacja i rozbudowa sieciowej infrastruktury energetycznej; Dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej, uwzględniającej znaczący udział odnawialnych źródeł energii; Poprawa efektywności energetycznej poprzez racjonalizację zużycia energii; 2 Program rozwoju sektora energetycznego w województwie zachodniopomorskim do 2015 r. z częścią prognostyczną do 2030r. str. 22

23 Modernizacja i rozbudowa infrastruktury sieciowej umożliwiającej przyłączanie nowych OZE oraz przesyłanie nadwyżek energii w inne regiony kraju; Znaczący rozwój energetyki odnawialnej uwzględniającej przede wszystkim energetykę wiatrową lądową i morską; Ograniczenie oddziaływania sektora energetycznego na środowisko; Racjonalne wykorzystanie zasobów biomasy. Zakłada się, że w latach przeprowadzone zostaną następujące inwestycje z zakresu rozwoju energetyki województwa zachodniopomorskiego: Budowa kotła parowego o mocy 68 MW w Elektrowni Szczecin; Budowa i modernizacja sieci przesyłowych i dystrybucyjnych; Rozwój energetyki wiatrowej (budowa nowych farm i przyłączy). Istotne dla rozwoju energetyki województwa zachodniopomorskiego są również plany rozwoju operatorów: systemu elektroenergetycznego PSE Operator S.A. oraz operatorów dystrybucyjnych ENEA Operator S.A. oraz ENERGA Operator S.A. Ciepłownictwo Głównymi odbiorcami ciepła sieciowego w województwie zachodniopomorskim są sektor bytowokomunalny oraz przemysł. W ostatnich latach na terenie całego kraju obserwuje się tendencję spadku zapotrzebowania na ciepło. W województwie zachodniopomorskim w latach sprzedaż energii cieplnej spadła o 4,1%. Spowodowane jest to wprowadzaniem bardziej energooszczędnej produkcji w przemyśle lub działao termomodernizacyjnych połączonych z pozyskiwaniem energii z OZE w budynkach mieszkalnych. Wpływ na zużycie ciepła mają również warunki atmosferyczne. Termomodernizacja sieci ciepłowniczych jest działaniem traktowanym marginalnie w analizowanych programach finansowania inwestycji środowiskowych. Przeanalizowane dokumenty, jak również wywiady bezpośrednie wskazują, że inwestycje są bardzo kosztowne ale przynoszą wymierne, długotrwałe oszczędności energetyczne. Jednocześnie wachlarz oferty finansowej dla tego typu działao jest ubogi. Wymienione czynniki powodują, że potrzeby w zakresie termomodernizacji sieci ciepłowniczych są bardzo duże. Zużycie ciepła sieciowego w 2008 roku w województwie zachodniopomorskim przedstawiało się następująco: Sektor przemysłowy i budownictwo TJ (53,9% zużycia; spadek o 11,6% w porównaniu do 2006 roku); Gospodarstwa domowe TJ (41,8% zużycia; spadek o 5% w porównaniu do 2006 roku); Inne, w tym sektor transportowy i rolnictwo (4,3% zużycia). Przy obecnym stanie rozwoju sieci sektor ciepłowniczy charakteryzuje się lokalnym zasięgiem, ograniczoną możliwością pozyskania odbiorców ze względu na rozkład i długośd sieci ciepłowniczych oraz znaczną liczbę przedsiębiorstw, zróżnicowaną pod względem rodzaju działalności i wielkości produkcji cieplnej (wg danych URE w województwie zachodniopomorskim funkcjonują 33 przedsiębiorstwa wytwarzające ciepło). Stan i efektywnośd sektora ciepłowniczego w zachodniopomorskim ilustrują następujące wskaźniki: Wskaźnik zużycia paliwa, czyli ilośd energii pierwotnej zużytej na wytworzenie jednostki ciepła; w 2008 roku w województwie zachodniopomorskim wskaźnik str. 23

24 wyniósł 1210,4 GJ/TJ i był jednym z najniższych w kraju, co świadczy o relatywnie wysokiej średniej sprawności wytwarzania ciepła; Liczba obiektów kotłowni jest wielkością zmieniającą się w czasie i nie wykazuje jednolitych tendencji na terenie województwa. W województwie zachodniopomorskim dominują kotły małe o wielkości poniżej 1 KW; Długośd sieci przesyłowych w latach długośd sieci cieplnych zmalała o 10,1 km, czyli o około 1,5% w skali całego województwa); Długośd sieci cieplnej jako połączeo do budynków i innych obiektów wskaźnik ten pośrednio określa liczbę osób korzystających z ciepła sieciowego; w latach długośd połączeo zmalała o 91,8 km, czyli o 18,2% w skali całego województwa; Kubatura budynków ogrzewanych centralnie wielkośd budynków ogrzewanych centralnie nie zmieniła się i utrzymuje stały poziom; Wskaźnik sprzedaży ciepła na jednostkę długości sieci cieplnej przesyłowej wartośd wskaźnika dla województwa zachodniopomorskiego wynosi 11,5 12,0 TJ/km (dla Polski 12,9-14,1 TJ/km); Wskaźnik sprzedaży ciepła dla budynków mieszkalnych na mieszkaoca miast - wartośd wskaźnika dla województwa zachodniopomorskiego wynosi 5,77 GJ/os. (dla Polski 8,21 GJ/os.) i jest jednym z najniższych spośród wszystkich województw; Wskaźnik długości sieci cieplnej przesyłowej na jednostkę kubatury budynków ogrzewanych - dla województwa zachodniopomorskiego wynosił w 2008 roku 7,78 m/dam 3 i należy do najniższych w kraju, świadczy to dobrym wykorzystaniu sieci; Wskaźnik długości sieci cieplnej przesyłowej na mieszkaoca miast wartośd wskaźnika dla województwa zachodniopomorskiego wynosiła w latach ,55 0,59 m/os., a dla Polski 0,64 0,73 m/os. Główne zadania przewidziane do realizacji na najbliższe lata to: Modernizacja i rozbudowa sieciowej infrastruktury cieplnej; Modernizacja źródeł wytwarzania energii cieplnej ze szczególnym uwzględnieniem udziału OZE i ciepła odpadowego; Poprawa efektywności energetycznej poprzez racjonalizację zużycia energii cieplnej; Znaczący rozwój energetyki odnawialnej opartej na wykorzystaniu biomasy, biogazu, pomp ciepła i promieniowania słonecznego; Budowa zakładów termicznego przetwarzania odpadów komunalnych; Budowa sieci ciepłowniczych zasilanych z OZE; Ograniczenie oddziaływania energetyki i ciepłownictwa na środowisko. Powyższe zadania realizowane będą poprzez następujące inwestycje, których zakooczenie jest planowane na 2015 rok: Budowa w Elektrowni Szczecin kotła na biomasę o mocy 68 MW; Budowa zakładów termicznego przekształcania odpadów komunalnych; Optymalizacja miejskiego systemu ciepłowniczego oraz modernizacja kotła z przystosowaniem do współspalania biomasy w Koszalinie; Budowa kotła i zmiana technologii z ograniczeniem emisji pyłów i gazów w Łobzie; Likwidacja lokalnych kotłowni w Wałczu; Modernizacja ciepłowni w Szczecinku; Modernizacja elektrociepłowni w Stargardzie Szczecioskim (Kogeneracja z biomasą). str. 24

25 3.1.2 Możliwości finansowania projektów z zakresu poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii na terenie województwa zachodniopomorskiego, w tym w ramach Inicjatywy JESSICA Działania finansowane w ramach Inicjatywy JESSICA powinny stanowid uzupełnienie oferty dostępnej na terenie województwa zachodniopomorskiego. Punktem wyjścia dla określenia katalogu inwestycji, które potencjalnie mogłyby byd wspierane w ramach Inicjatywy JESSICA była analiza dostępnych źródeł finansowania przedsięwzięd z zakresu poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii w perspektywie do roku Aktualne możliwości wsparcia inwestycji dotyczących OZE i podnoszenia efektywności energetycznej na terenie województwa zachodniopomorskiego Obecnie na polskim rynku istnieje wiele potencjalnych możliwości finansowania przedsięwzięd dotyczących podnoszenia efektywności energetycznej oraz rozwoju odnawialnych źródeł energii. Analizą objęto większośd istniejących na terenie kraju programów (działao) wspierających inwestycje w OZE lub mających na celu poprawę efektywności energetycznej, zarówno przy udziale środków zagranicznych, jak i krajowych. Ponadto przeanalizowano oferty banków udzielających pożyczki na omawiane typy inwestycji. Poniżej zamieszczono zestawienie analizowanych programów, działao i ofert: 1. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko: Działanie 9.1 Wysokosprawne wytwarzanie energii; Działanie 9.2 Efektywna dystrybucja energii; Działanie 9.3 Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej; Działanie 9.4 Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych; Działanie 9.5 Wytwarzanie biopaliw ze źródeł odnawialnych; Działanie 9.6 Sieci ułatwiające odbiór energii ze źródeł odnawialnych. 2. RPO WZ : Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią. 3. RPO WZ : Działanie 4.2 Gospodarka odpadami 4. RPO WZ : Działanie 4.4 Ochrona powietrza 5. RPO WZ : Poddziałanie Sieci elektroenergetyczne 6. Mechanizm Finansowy EOG oraz Norweski Mechanizm Finansowy 7. Szwajcarski Mechanizm Finansowy 8. Programy NFOŚiGW: Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji cz. 1 realizowana przez NFOŚiGW; Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji cz. 2 realizowana przez WFOŚ; Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji cz. 3 realizowana przez NFOŚ 3 ; System Zielonych Inwestycji - GIS: Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej; System Zielonych Inwestycji - GIS: Budowa i przebudowa sieci elektroenergetycznych w celu podłączenia odnawialnych źródeł energii wiatrowej; 3 Dopłaty na częściowe spłaty kapitału kredytów bankowych przeznaczonych na zakup i montaż kolektorów słonecznych dla osób fizycznych i wspólnot mieszkaniowych w ramach umów z bankami str. 25

26 System Zielonych Inwestycji - GIS: Elektorciepłownie i ciepłownie na biomasę. 9. WFOŚiGW w Szczecinie: Pożyczki preferencyjne lub dotacje ze środków WFOŚiGW; Pożyczki preferencyjne przyznawane we współpracy z BOŚ S.A. w Szczecinie. 10. BOŚ S.A.: kredyty komercyjne na przedsięwzięcia związane z OZE i efektywnością energetyczną: Kredyt termomodernizacyjny i remontowy; Kredyt z dobrą energią; Kredyt na urządzenia i wyroby służące ochronie środowiska; Kredyt EKOodnowa dla Firm; Kredyt z Klimatem - Efektywności energetycznej w budynkach; Kredyt w formule "trzeciej strony". 11. Bank Gospodarstwa Krajowego - premia termomodernizacyjna, poręczenia oraz gwarancje. 12. Spółdzielcza Grupa Bankowa - kredyt termomodernizacyjny SGB BGŻ S.A. - kredyt BGŻ Unia, promesa kredytowa, fundusz poręczeo unijnych. Ponadto do zagadnieo związanych z energetyką odnawialną i oszczędnością energii odnoszą się programy wdrażane na poziomie Komisji Europejskiej: LIFE+, 7 Program Ramowy oraz Intelligent Energy Europe. LIFE+ jest instrumentem finansowym Unii Europejskiej na rzecz środowiska na lata W założeniu ma wspierad dobre praktyki/projekty o charakterze demonstracyjnym i innowacyjnym oraz promocyjno-edukacyjnym, przyczyniające się do wdrożenia postanowieo dyrektyw polityki UE w zakresie środowiska. Program Ramowy jest z założenia programem badawczym wspierającym innowacyjne projekty badawcze realizowane przez kilku partnerów pochodzących z różnych paostw UE. Porusza on tematykę OZE oraz oszczędności energii ale w kontekście badao prowadzących do opracowania innowacyjnych technologii pozyskiwania energii z OZE lub technologii pozwalających na większe oszczędności energii. Intelligent Energy Europe jest programem skierowanym do lokalnych i regionalnych agencji energii, wspierającym wdrażanie dobrych praktyk zarządzania energią oraz stosowania zasad zrównoważonego rozwoju. Żaden z tych programów nie pokrywa się pod względem głównych przesłanek wdrażania danych inwestycji z założeniami Inicjatywy JESSICA środki nie są ukierunkowane na promowanie projektów innowacyjnych i wsparcie projektów badawczych. Niektóre wymienione powyżej źródła finansowania nie dają rzeczywistej możliwości na uzyskanie wsparcia, ponieważ nie są dostępne w województwie zachodniopomorskim lub środki przewidziane w ramach niektórych programów i działao uległy, bądź ulegną w najbliższym czasie wyczerpaniu. Z uwagi na powyższe, z analizy dostępnych źródeł finansowania wyłączono te programy, działania i oferty kredytowe, które wyczerpały, lub z dużym prawdopodobieostwem wyczepią dostępną alokację do kooca 2010 roku. 4 Kredyt termomodernizacyjny jest oferowany przez około 10 banków funkcjonujących na terenie kraju, kredyt SGB potraktowano jako przykład dostępnej oferty. str. 26

27 Pominięto także te programy oraz działania, które funkcjonują na terenie Polski, ale nie zostały wdrożone na terenie województwa zachodniopomorskiego 5. Poniżej zestawiono programy, działania i oferty kredytowe, które dają realną szansę uzyskania środków na terenie województwa zachodniopomorskiego 6. POIiŚ, Działanie 9.6 Sieci ułatwiające odbiór energii ze źródeł odnawialnych W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko dostępny był szereg działao przewidzianych dla wspierania odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej. Obecnie jedynie działanie 9.6 Sieci ułatwiające odbiór energii ze źródeł odnawialnych umożliwia uzyskanie wsparcia jednak przewidziany jest jeszcze tylko jeden konkurs w ramach powyższego działania w IV kwartale 2010 roku. Działanie skierowane jest do przedsiębiorców, jednostek samorządu terytorialnego oraz ich grup - związków, stowarzyszeo i porozumieo JST oraz podmiotów świadczących usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych JST. Działanie dotyczy dużych inwestycji - minimalna wartośd projektu to 20 mln PLN, przy czym wydatki kwalifikowane mogą dotyczyd tylko kosztów zwiększenia mocy przesyłowej sieci do poziomu odpowiadającego mocy przyłączanych jednostek wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych. Dofinansowanie może mied postad płatności z budżetu środków europejskich jako refundacja poniesionych i udokumentowanych wydatków kwalifikowanych, lub jako zaliczka na poczet przyszłych wydatków kwalifikowanych, której wysokośd jest rozpatrywana indywidualnie. RPO WZ : Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią. Działanie 4.1 zostało szczegółowo omówione w rozdziale RPO WZ : Działanie 4.2 Gospodarka odpadami Celem działania jest usprawnienie systemu gospodarki odpadami oraz ograniczenie ilości zanieczyszczeo emitowanych do powietrza, wód i gleby. Preferowane będą kompleksowe projekty gospodarki odpadami komunalnymi m.in. selektywna zbiórka odpadów, sortownie, zakłady recyklingu i odzysku odpadów, biologiczno-mechaniczne unieszkodliwianie odpadów oraz kampanie informacyjne i edukacyjne na temat gospodarki odpadami przyjaznej środowisku. Ponadto, wsparcie uzyskają projekty dotyczące spalania odpadów, które nie mogą byd poddane recyklingowi i odzyskowi. Jako jeden z typów projektów wskazano systemy infrastruktury i urządzeo służących ograniczaniu ilości wytwarzanych odpadów, ograniczeniu zużycia zasobów naturalnych (w tym źródeł energii) i materiałów. Potencjalnie jest to działanie, w ramach którego mogą byd wspierane modernizacje składowisk odpadów polegające na montażu infrastruktury służącej do odzysku biogazu pod tym względem nie należy jednak oczekiwad wpływu na rozwój obszarów miejskich (działanie to nie było w dalszej kolejności analizowane). RPO WZ : Działanie 4.4 Ochrona powietrza Działanie ma na celu poprawę jakości powietrza poprzez inwestycje obejmujące roboty oraz wyposażenie w środki i zasoby z zakresu systemów, infrastruktury, urządzeo i technologii służących 5 Np. Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji cz. 2 realizowany dzięki umowom zawieranym pomiędzy NFOŚiGW a WFOŚiGW WFOŚiGW w Szczecinie nie zawarł do chwili obecnej umowy z NFOŚiGW i na chwilę obecną nie jest planowane zawarcie umowy w ramach części drugiej programu. 6 Szczegółowe zastawienie, obejmujące również niedostępne już formy finansowania OZE i efektywności energetycznej, zamieszczono w załączniku. str. 27

28 do zmniejszania emisji zanieczyszczeo gazowych i pyłowych wytwarzanych przez producentów energii elektrycznej i/lub cieplnej. Potencjalnie jest to działanie w ramach którego dofinansowanie mogłyby uzyskad projekty z zakresu spalania biomasy w lokalnych systemach grzewczych. Jednakże z uzyskanych informacji wynika, że działanie to jednak będzie głównie dedykowane niedużym inwestycjom polegającym na montażu lub modernizacji systemów odpylających, a nie na wykorzystywaniu odnawialnych źródeł energii (działanie to nie było w dalszej kolejności analizowane). RPO WZ : Poddziałanie Sieci elektroenergetyczne W ramach działania wsparcie mają uzyskad projekty mające na celu obniżenie strat lub poprawę zdolności przesyłowych i dystrybucyjnych oraz dywersyfikację źródeł energii poza sieciami TEN-E, o wartości wydatków kwalifikowanych do 20 mln PLN, polegające na budowie lub przebudowie infrastruktury i urządzeo służących do przyłączania, przetwarzania lub przesyłu energii elektrycznej. Mają byd to w szczególności projekty z zakresu dywersyfikacji źródeł energii i zwiększenia efektywności energetycznej polegające na: budowie lub przebudowie infrastruktury i urządzeo służących do przyłączania lub przesyłu energii elektrycznej; zakupie lub modernizacji urządzeo służących do przetwarzania, przyłączania i przesyłu energii elektrycznej. NFOŚiGW: Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji, częśd 1 Jest to program skierowany do podmiotów podejmujących realizację przedsięwzięd z zakresu odnawialnych źródeł energii i wysokosprawnej kogeneracji. Zakłada on budowę infrastruktury umożliwiającej pozyskanie energii ze źródeł odnawialnych (OZE) oraz budowę lub modernizację infrastruktury wysokosprawnej kogeneracji. Spodziewana produkcja energii z OZE przewidywana jest na ok GWh/rok, a z wysokosprawnej kogeneracji na ok. 200 GWh/rok. W ramach programu będą wspierane następujące inwestycje: Elektrownie wiatrowe o mocy nie wyższej niż 10 MW 7 ; Pozyskiwanie energii z wód geotermalnych; Elektrownie wodne o mocy nie wyższej niż 5 MW; Wytwarzania energii cieplnej przy użyciu biomasy - źródła rozproszone o mocy nie wyższej niż 20 MW; Wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu przy użyciu biomasy - źródła rozproszone o mocy nie wyższej niż 3 MW; Wysokosprawna kogeneracja bez użycia biomasy; Wytwarzania energii elektrycznej i/lub ciepła z wykorzystaniem biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu szczątek roślinnych i zwierzęcych; Budowa, rozbudowa lub przebudowa instalacji wytwarzania biogazu rolniczego celem wprowadzenia go do sieci gazowej dystrybucyjnej i bezpośredniej. 7 Moc musi byd potwierdzona zapisami w: pozwoleniu na budowę, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, promesie koncesji oraz w warunkach przyłączenia. str. 28

29 Program ukierunkowano na duże inwestycje, których minimalny koszt całkowity wynosi co najmniej 10 mln PLN. Całkowita pula środków przeznaczonych na program to 1,5 mld PLN. Wsparcie udzielane jest w formie oprocentowanej pożyczki preferencyjnej (zmienny WIBOR 3M + 50 punktów bazowych marża wynosi więc 0,5%). Kwota pożyczki wynosi od 4 mln PLN do 50 mln PLN, przy czym nie może przekraczad 75% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Pożyczka może zostad umorzona w wysokości do 50% kwoty pożyczki w zależności od rentowności przedsięwzięcia. Realizację programu przewidziano do 2013 roku, jednak obecnie trwa nabór wniosków do trzeciego konkursu, na który przeznaczono 900 mln PLN wartośd ta prawdopodobnie ulegnie zwiększeniu do 1,2 mld PLN. Posiadane informacje wskazują na to, iż jest to ostatni konkurs w ramach omawianego programu, nabór wniosków zostanie zamknięty 7 stycznia 2011 roku. NFOŚiGW: Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji, częśd 3 Jest to program dopłat na częściowe spłaty kapitału kredytów bankowych przeznaczonych na zakup i montaż kolektorów słonecznych dla osób fizycznych i wspólnot mieszkaniowych. Budżet programu wynosi 300 mln PLN. Program jest realizowany we współpracy z bankami, z którymi NFOŚiGW podpisał umowy (m. in. z BOŚ S.A.). Efekty realizowanych przedsięwzięd nie mogą byd wykorzystywane w działalności gospodarczej - jeżeli działalnośd gospodarcza jest prowadzona na powierzchni przekraczającej 50% budynku, przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do dofinansowania przez NFOŚiGW. Jednostkowy koszt kwalifikowany przedsięwzięcia nie może przekroczyd 2500 PLN/m 2 powierzchni całkowitej kolektora słonecznego. Bank, który podpisał umowę z NFOŚiGW występuje w imieniu wnioskodawcy do NFOŚiGW o dopłatę do kredytu, która może wynieśd nawet do 45% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Na lata przeznaczono 200 mln PLN na realizację programu, a w latach dodatkowo zostanie przeznaczone 100 mln PLN. NFOŚiGW - GIS - System Zielonych Inwestycji: Elektrociepłownie i ciepłownie na biomasę Program skierowany jest do różnych podmiotów 8 podejmujących realizację przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów kogeneracji. Wsparcie mogą uzyskad inwestycje polegające na budowie, przebudowie lub rozbudowie obiektów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej z zastosowaniem wyłącznie samej biomasy. Wsparcie dotyczy źródeł rozproszonych o nominalnej mocy cieplnej poniżej 20 MW. Wsparcie może byd udzielane w formie dotacji (budżet - 50 mln PLN) oraz w formie pożyczek (budżet - 75 mln PLN), przy czym minimalny koszt przedsięwzięcia to 2 mln PLN. Oprocentowanie pożyczki jest preferencyjne - zmienne WIBOR 3M + 50 pkt bazowych (w skali roku). Pożyczka jednak nie podlega umorzeniu. Płatności w ramach programu przewidziane są do 31 grudnia 2013 roku. NFOŚiGW GIS - System Zielonych Inwestycji: Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej Program skierowany jest do różnych podmiotów sektora publicznego: jednostek samorządu terytorialnego oraz ich związków, podmiotów świadczących usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jednostek samorządu terytorialnego nie będących przedsiębiorcami, 8 Osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolnośd prawną. str. 29

30 Ochotniczej Straży Pożarnej, szkół wyższych w rozumieniu ustawy o szkolnictwie wyższym oraz instytutów naukowo badawczych, samodzielnych publicznych i niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej, organizacji pozarządowych, kościołów, innych związków wyznaniowych, kościelnych osób prawnych prowadzących działalnośd w zakresie ochrony zdrowia, profilaktyki zdrowotnej, rehabilitacji lub pomocy społecznej. W ramach programu mogą byd wspierane działania termomodernizacyjne prowadzone w budynkach użyteczności publicznej, w tym zmiany wyposażenia obiektów w urządzenia o najwyższych, uzasadnionych ekonomicznie standardach efektywności energetycznej (ocieplenie obiektu, wymiana okien, wymiana drzwi zewnętrznych, przebudowa systemów grzewczych wraz z wymianą źródła ciepła, wymiana systemów wentylacji i klimatyzacji, przygotowanie dokumentacji technicznej dla przedsięwzięcia, systemy zarządzania energią w budynkach, wykorzystanie technologii odnawialnych źródeł energii). Wsparcie może byd jednak również udzielane na wymianę oświetlenia wewnętrznego na energooszczędne (jako dodatkowe zadanie realizowane równolegle z termomodernizacją obiektów). Budżet przeznaczony na program został zwiększony ze 104 mln PLN do 181 mln PLN, a płatności będą dokonywane do kooca grudnia 2014 roku. Wsparcie może byd udzielane w postaci dotacji (w wysokości do 30% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia) lub w formie pożyczki (do 60% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia), jednak całkowity koszt przedsięwzięcia nie może byd niższy niż 10 mln PLN. Pożyczka jest preferencyjna (WIBOR 3M + 50 punktów bazowych w skali roku), jednak nie podlega umorzeniu. Podobnie jak w przypadku trzeciej części Programu dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji, efekty realizowanych przedsięwzięd nie mogą byd wykorzystywane w działalności gospodarczej (jeżeli działalnośd gospodarcza jest prowadzona na powierzchni przekraczającej 50% budynku, projekt nie otrzyma wsparcia). NFOŚiGW - GIS - System Zielonych Inwestycji: Budowa i przebudowa sieci elektroenergetycznych w celu podłączenia odnawialnych źródeł energii wiatrowej Program skierowany jest do podmiotów podejmujących realizację przedsięwzięd w zakresie efektywnego przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej dla umożliwienia podłączenia podmiotów wytwarzających energię odnawialną wiatrową do KSE. Budżet przeznaczony na program wynosi 400 mln PLN, przy czym minimalny koszt inwestycji to 50 mln PLN. Wsparcie jest udzielane w postaci dotacji (200 PLN za każdy kw przyłączonej mocy ze źródeł energii wiatrowej, lecz nie więcej niż 20% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia). Dotacja może byd poprzedzona stosowną promesą. Płatności w ramach programu przewidziane są do 31 grudnia 2013 roku. WFOŚiGW -Priorytet III. Ochrona czystości powietrza i ochrona przed hałasem: W ramach priorytetu na uwagę zasługują następujące punkty dotyczące rodzajów wspieranych inwestycji: wdrażanie nowoczesnych technologii i przedsięwzięd ograniczających zużycie energii w przemyśle, energetyce i gospodarce komunalnej; wspieranie wykorzystania odnawialnych źródeł energii (OZE), w tym wykorzystanie biogazu, małe elektrownie wodne, elektrownie wiatrowe, kotłownie na zrębki i słomę, pompy cieplne, baterie słoneczne, ogniwa fotowoltaiczne; rozwój energetyki wykorzystującej biomasę; wspieranie kompleksowych działao związanych z termomodernizacją budynków, ze szczególnym uwzględnieniem obiektów użyteczności publicznej. str. 30

31 Maksymalny udział środków Funduszu w finansowaniu zadao w odniesieniu do kosztów całkowitych wynosi: do 75% - przy dofinansowaniu w formie pożyczki, za wyjątkiem zadao współfinansowanych ze środków zagranicznych, dla których wysokośd dofinansowania ustala się z uwzględnieniem wymogów i zasad zawartych w odpowiednich programach i mechanizmach finansowych, do 50% - przy dofinansowaniu w formie dotacji lub przekazania środków jednostkom budżetowym. Preferencja przyjmuje następującą formę: 0,3 stopy redyskontowej weksli, lecz nie mniej niż 2%, w przypadku pożyczek udzielanych na inwestycje związane z wykorzystaniem alternatywnych źródeł energii; 0,4 stopy redyskontowej weksli, lecz nie mniej niż 3%, w przypadku udzielonych pożyczek na zadania dotyczące likwidacji niskiej emisji oraz termomodernizację obiektów użyteczności publicznej. Pożyczka podlega umorzeniu: wysokośd umorzenia nie może przekraczad 30% kwoty wypłaconej pożyczki, a także nie może byd wyższa niż 1 mln PLN. Procent umorzenia ustala się w następujący sposób: zadanie wykonano zgodnie z wymogami technicznymi 10%; rozliczenie poszczególnych rat pożyczki oraz rozliczenie merytoryczne następowało zgodnie z terminami umownymi 10%; spłaty rat i odsetek następowały w terminach umownych 10%. Bank Ochrony Środowiska S.A. Bank Ochrony Środowiska oferuje szereg kredytów na realizację przedsięwzięd dotyczących rozwoju OZE i zwiększania efektywności energetycznej. Podstawowa oferta banku obejmuje pożyczki na omawiane typy inwestycji udzielane na warunkach komercyjnych. BOŚ oferuje również kredyty preferencyjne, niektóre z nich dodatkowo podlegają możliwości umorzenia. Do oferty BOŚ objętej różnego rodzaju preferencjami należą pożyczki udzielane w ramach współpracy z WFOŚiGW oraz z NFOŚiGW oraz kredyty z dopłatami NFOŚiGW. Bank Ochrony Środowiska w ramach współpracy z WFOŚiGW w Szczecinie wspiera inwestycje objęte siedmioma liniami kredytowymi. Trzy z nich dotyczą inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej, przy czym zdecydowanie największym zainteresowaniem cieszy się linia kredytowa L2: L1. Inwestycje energooszczędne; L2. Inwestycje z zakresu wykorzystania odnawialnych źródeł energii; L4. Inwestycje energooszczędne dotyczące termomodernizacji budynków. Wsparcie może więc byd udzielane na budowę elektrowni wiatrowych (do 5 MW), małych elektrowni wodnych, spalanie biomasy, montaż i zakup kolektorów słonecznych, pomp ciepła, oraz na działania termomodernizacyjne i podnoszące efektywnośd energetyczną. Są to preferencyjne pożyczki z możliwością umorzenia (z wyjątkiem pożyczek dla osób indywidualnych). Preferencja przyjmuje następującą postad: str. 31

32 kwota kredytu: do PLN, lecz nie więcej niż 80% całkowitego kosztu inwestycji; okres kredytowania: do 10 lat; oprocentowanie: WIBOR 3M pomniejszony o 300 punktów bazowych9, lecz nie mniej niż 1% w skali roku. Należy dodad, że umowa pomiędzy BOŚ S.A. a WFOŚiGW w Szczecinie wygasa z dniem 31 grudnia 2010 roku najprawdopodobniej zostanie jednak ponownie podpisana, ale warunki oraz linie kredytowe dla województwa zachodniopomorskiego mogą ulec zmianie. Bank Ochrony Środowiska w ramach współpracy z NFOŚiGW udziela kredytów preferencyjnych z dopłatami do oprocentowania wnoszonymi przez NFOŚiGW. Zgodnie z Zasadami udzielania dofinansowania ze środków NFOŚiGW w 2009r. dopłaty do oprocentowania preferencyjnych kredytów bankowych przeznaczonych na pokrycie kosztów przedsięwzięcia udzielane są na zasadach określonych w poszczególnych Programach Priorytetowych. Programy Priorytetowe określają również m.in. budżet programu, wysokośd dopłat, terminy składania wniosków oraz szczegółowe kryteria wyboru przedsięwzięd. Wnioskodawca składa wniosek o udzielenie promesy dopłat w NFOŚiGW, następnie po uzyskaniu promesy wnioskodawca zawiera umowę kredytu z BOŚ S.A. (wnioskodawca, BOŚ S.A. i NFOŚiGW podpisują umowę trójstronną). BOŚ współpracuje również z NFOŚiGW w zakresie dopłat na zakup i montaż kolektorów słonecznych (opisanych w punkcie Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji, częśd 3). W BOŚ oferta nosi nazwę Słoneczny EkoKredyt. Z informacji uzyskanych w oddziale BOŚ S.A. wynika, że na terenie kraju kredyt cieszy się bardzo dużą popularnością. Jednak na terenie województwa zachodniopomorskiego złożono kilka wniosków o dopłaty do zakupu kolektorów, nie zostały jednak podpisane jeszcze żadne umowy z wnioskodawcami. Wspomniane powyżej oferty należą do najbardziej atrakcyjnych pożyczek Banku. Oprócz nich Bank oferuje ponadto następujące kredyty udzielane na zasadach komercyjnych lub zbliżonych do komercyjnych: Kredyt z Dobrą Energią - oferowany jednostkom samorządu terytorialnego, spółkom komunalnym, dużym, średnim i małym przedsiębiorstwom; Kredyt na zakup lub montaż urządzeo i wyrobów służących ochronie środowiska (oferowany wszystkim ubiegającym się); Kredyty termomodernizacyjne i remontowe - kredyty m.in. na termomodernizację: udzielane są właścicielom lub zarządcom budynku, lokalnej sieci ciepłowniczej lub lokalnego źródła ciepła, z wyłączeniem jednostek budżetowych i zakładów budżetowych. W ramach kredytu można uzyskad premię w wysokości 20% wykorzystanej kwoty kredytu; Kredyt EnergoOSZCZĘDNY - udzielany na realizację przedsięwzięd energooszczędnych, oferowany dla samorządów, przedsiębiorców oraz wspólnot mieszkaniowych; Kredyt z Klimatem - udzielany ze środków rządowego banku niemieckiego KfW Bankengruppe w ramach Mechanizmu Wspólnych Wdrożeo (Joint Implementation), polegającego na uzyskaniu jednostek redukcji emisji CO2 poprzez inwestycje przyjazne środowisku. Może byd udzielany takim podmiotom jak 9 1 punkt bazowy równy jest jednej setnej punktu procentowego str. 32

33 jednostki samorządu terytorialnego, wspólnoty oraz spółdzielnie mieszkaniowe, mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa; Kredyty z 5 linii KfW na długoterminowe inwestycje - umożliwia m. in. wsparcie dla termomodernizacji obiektów przemysłowych i innych inwestycji o charakterze ekologicznym. Inne potencjalne możliwości finansowania inwestycji w OZE i z zakresu efektywności energetycznej Do bardzo konkurencyjnych możliwości uzyskania środków finansowych na rozwój OZE oraz zwiększanie efektywności energetycznej będzie w najbliższym czasie należał Program Operacyjny dla wykorzystania środków finansowych w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Obecnie trwają prace nad opracowaniem szczegółowych kryteriów i zakresu finansowania dla kolejnej perspektywy finansowej programu, przewidzianej na lata Można spodziewad się, że wnioskodawcami będą mogły byd wszystkie instytucje sektora publicznego i prywatnego oraz organizacje pozarządowe działające w interesie publicznym, a wsparciem zostaną objęte działania termomodernizacyjne w budynkach użyteczności publicznej. Bank Gospodarstwa Krajowego oferuje premie termomodernizacyjne, wypłacane w postaci dotacji w wysokości do 20% wykorzystanego kredytu, nie więcej jednak niż 16% kosztów poniesionych na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego i dwukrotnośd przewidywanych rocznych oszczędności kosztów energii, ustalonych na podstawie audytu energetycznego. Alokacja środków przewidzianych na rok 2010 uległa wyczerpaniu, zostanie jednak odnowiona w 2011 roku. Ponadto BGK udziela poręczeo i gwarancji dla przedsiębiorstw realizujących projekty z wykorzystaniem środków unijnych w ramach programów operacyjnych zatwierdzonych przez UE. Bank Gospodarki Żywnościowej S.A. udziela z kolei wsparcia dla szeroko pojętych przedsięwzięd realizowanych z funduszy unijnych są to oferty skierowane do przedsiębiorstw oraz JST, takie jak Kredyt BGŻ Unia, Promesa Kredytowa lub Fundusz Poręczeo Unijnych. Potencjalne kierunki wsparcia inwestycji dotyczących OZE i zwiększania efektywności energetycznej w ramach Inicjatywy JESSICA Na podstawie analizy programów, działao i ofert kredytowych sformułowano wstępne propozycje przedsięwzięd oraz podmiotów, które potencjalnie mogłyby zostad objęte Inicjatywą JESSICA. Poniżej wyspecyfikowano typy przedsięwzięd, które są zgodne ze strategicznymi założeniami dotyczącymi rozwoju energetyki w województwie zachodniopomorskim i jednocześnie nie są aktualnie objęte systemem preferencji finansowych (dotacje, preferencyjne kredyty). Nie jest to jednak ostateczna propozycja, ponieważ wyniki niniejszej analizy zostały w kolejnych rozdziałach zweryfikowane w oparciu o efektywnośd ekonomiczną inwestycji oraz inne uwarunkowania wynikające z wymogów Inicjatywy JESSICA. Analizę przeprowadzono według następującego schematu: 1. W pierwszej kolejności przeanalizowano funkcjonującą na rynku ofertę finansową, ze szczególnym uwzględnieniem programów lub działao, które wygasły (w wyniku zakooczenia programu lub wyczerpania alokacji), lub nie są wdrażane na terenie województwa zachodniopomorskiego, pod kątem możliwego finansowania tych samych typów przedsięwzięd w ramach innych programów. Na tej podstawie określono te typy przedsięwzięd, dla których uzyskanie wsparcia w postaci dotacji lub preferencyjnej pożyczki z możliwością umorzenia nie jest już możliwe. Przykład: W ramach niedostępnych już większości działao priorytetu IX POIiŚ można było uzyskad dotację na duże inwestycje o całkowitym koszcie wynoszącym co najmniej 10 lub 20 mln PLN. str. 33

34 Te same inwestycje mogą obecnie otrzymad wsparcie w postaci pożyczki z możliwością umorzenia do 50% w ramach Programu dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji, częśd 1 (NFOŚiGW). 2. W następnym kroku przeanalizowano dotacje, pożyczki preferencyjne i inne zidentyfikowane oferty kredytowe dostępne i funkcjonujące na terenie województwa zachodniopomorskiego pod kątem kryteriów. Na tej podstawie wyłoniono kolejne typy inwestycji, które są wspierane ale od lub do określonego pułapu minimalnych kosztów całkowitych przedsięwzięcia. Przykład: W ramach kredytów BOŚ S.A we współpracy z WFOŚiGW w Szczecinie można uzyskad preferencyjne kredyty na zdecydowaną większośd niedużych inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej ale o wartości kredytu do 1 mln PLN. Aby nie powielad w ramach Inicjatywy JESSICA oferty BOŚ proponuje się objąd wsparciem podobne typy inwestycji, ale o wartości pomiędzy 1 a 10 mln PLN. 3. Wyniki z poprzedniego punktu porównano z informacjami uzyskanymi z ankiet CATI i wywiadów IDI, wskazującymi na zainteresowanie realizacją danego typu przedsięwzięd przez określone podmioty, określając jednocześnie szacunkowe wartości projektów danego typu, które mogłyby byd realizowane w ramach Inicjatywy JESSICA. Przykład: Szereg ankietowanych samorządów wskazało na plany inwestycyjne dotyczące termomodernizacji. W ciągu najbliższych lat będzie możliwe uzyskanie wsparcia dla tego typu projektów w ramach Programu: Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej (NFOŚiGW - System Zielonych Inwestycji) oraz planowanych do uruchomienia środków finansowych w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Jednak w przypadku Programu NFOŚiGW minimalna wartośd projektu wynosi 10 mln PLN, a termin uruchomienia środków w ramach funduszy norweskich nie jest jeszcze pewny, dlatego proponuje się objąd wsparciem działania termomodernizacyjne o wartości inwestycji pomiędzy 1 a 10 mln PLN. W poniższej tabeli zawarto skróconą analizę wraz z klasyfikacją typów projektów i ich wielkości, proponowanych do objęcia wsparciem w ramach Inicjatywy JESSICA Szczegółowe zestawienie porównania dostępności możliwych form finansowania dla poszczególnych rodzajów beneficjentów zebrane na podstawie dokumentów źródłowych znajduje się w załączniku 4. str. 34

35 Tabela 2. Typy przedsięwzięd nie objęte wsparciem w ramach dotacji oraz preferencyjnych pożyczek oraz potencjalne kierunki finansowania w ramach Inicjatywy JESSICA. Nr Program/działanie Dostępnośd Minimalna / maksymalna wartośd projektu Mechanizm finansowania Uwagi Kwalifikacja typów projektów do objęcia wsparciem w ramach Inicjatywy JESSICA (preferencyjne pożyczki, gwarancje, wkłady kapitałowe) 1 POIiŚ: Działanie 9.1 Wysokosprawne wytwarzanie energii Nie/alokacja wyczerpana Min.10 mln PLN Dotacja Inwestycje tego typu mogą do stycznia 2011r uzyskad wsparcie w innych programach (NFOŚiGW OZE i Kogeneracja cz.1 lub NFOŚiGW GIS Elektrociepłownie i ciepłownie na biomasę), o ile ich koszt będzie przekraczał 10 mln PLN. Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 10 mln PLN. Można rozważyd finansowanie w ramach programu JESSICA przedsięwzięd o wartości poniżej 10 mln PLN. 2 POIiŚ: Działanie 9.2 Efektywna dystrybucja energii - budowa lub przebudowa sieci ciepłowniczych oraz węzłów cieplnych poprzez stosowanie energooszczędnych technologii i rozwiązao Nie/alokacja wyczerpana Min.20 mln PLN Dotacja Dodatkowo istnieje możliwośd wsparcia dla tego typu inwestycji w ramach poddziałania RPO WZ (wartośd inwestycji poniżej 20 mln PLN). Jest to jednak jedno z działao przewidzianych do realizacji w ramach rewitalizacji obszarów miejskich, a ilośd środków jest ograniczona. Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 20 mln PLN. Biorąc pod uwagę ograniczoną ilośd środków w ramach RPO WZ, oraz szeroki zakres potrzeb dotyczących budowy lub przebudowy sieci ciepłowniczych można rozważyd finansowanie w ramach programu JESSICA przedsięwzięd o wartości poniżej 20 mln PLN. 3 POIiŚ: Działanie 9.3 Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej Nie/alokacja wyczerpana Min.10 mln PLN Dotacja Inwestycje tego typu mogą byd wspierane w ramach GIS: Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej (jeśli koszt całkowity przekracza 10 mln PLN). Dodatkowo w ramach perspektywy ze środków EOG oraz norweskiego mechanizmu finansowego (inwestycje o wartości od 250 tys. EUR do 1 mln EUR). Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 10 mln PLN oraz o wartości od 250 tys. EUR do 1 mln EUR. Można rozważyd finansowanie w ramach programu JESSICA przedsięwzięd o wartości poniżej 10 mln PLN, a od momentu uruchomienia środków norweskich poniżej 250 tys. EUR oraz od 1 mln EUR do 10 mln PLN. 4 POIiŚ: Działanie 9.4 Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych Nie/alokacja wyczerpana Min.20 mln PLN dla elektrowni wiatrowych, kolektorów słonecznych i Dotacja Inwestycje tego typu mogą do stycznia 2011r uzyskad wsparcie w innych programach (NFOŚiGW OZE i Kogeneracja cz.1 i cz.2) Nie jest konieczne dodatkowe wsparcie inwestycji o wartości powyżej 20 mln PLN dla elektrowni wiatrowych, kolektorów słonecznych i kogeneracji, a dla pozostałych OZE str. 35

36 kogeneracji, a dla pozostałych 10 mln PLN powyżej 10 mln PLN. Dalsze uszczegółowienie w punkcie 7 i 8. 5 POIiŚ: Działanie 9.5 Wytwarzanie biopaliw ze źródeł odnawialnych Nie/alokacja wyczerpana Min.20 mln PLN Dotacja W ramach tego działania wsparcie mogły uzyskad inwestycje z zakresu odzysku i wykorzystania biogazu, brak innych możliwości wsparcia. Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 20 mln PLN. Można rozważyd finansowanie w ramach programu JESSICA przedsięwzięd o wartości poniżej 20 mln PLN. 6 POIiŚ: Działanie 9.6 Sieci ułatwiające odbiór energii ze źródeł odnawialnych Tak/ostatni nabór w III kwartale 2010r Min. 20 mln PLN Dotacja Po wyczerpaniu środków działania 9.6 będzie możliwośd uzyskania środków w ramach NFOŚiGW: GIS - Budowa i przebudowa sieci elektroenergetycznych w celu podłączenia odnawialnych źródeł energii wiatrowej na inwestycje min. 50 mln PLN. Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 50 mln PLN. Można rozważyd finansowanie w ramach programu JESSICA przedsięwzięd o wartości poniżej 50 mln PLN. 7 RPO WZ, Poddziałanie Sieci elektroenergetyczne Tak Maks. do 20 mln PLN wydatków kwalifikowanych Dotacja Działanie nakierowanie głównie na systemy sieci przesyłu energii elektrycznej Nie jest konieczne wspieranie tego typu inwestycji w ramach Inicjatywy JESSICA. 8 NFOŚiGW - Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji cz. 1 realizowana przez NFOŚiGW Tak/ostatni nabór do Min.10 mln PLN Preferencyjna pożyczka z możliwością umorzenia do 50% kwoty kredytu Środki w ramach tego programu zostaną zakontraktowane w przyszłym roku. Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 10 mln PLN. Można rozważyd finansowanie w ramach programu JESSICA przedsięwzięd o wartości poniżej 10 mln PLN, z uwzględnienie progów wyznaczonych przez parametry techniczne. 9 NFOŚiGW - Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji cz. 2 realizowana przez WFOŚ Nie Min. 0,5 mln PLN, Maks. 10 mln PLN Preferencyjna pożyczka (1%) bez możliwości umorzenia WFOŚiGW w Szczecinie nie podpisał i prawdopodobnie nie podpisze umowy z NFOŚiGW, co w świetle zapotrzebowania na realizację mniejszych inwestycji w regionie wskazuje na potrzebę szczególnego uwzględnienia tej grupy inwestycji. Proponowane do objęcia wsparciem wszystkie typy inwestycji objęte programem. 10 NFOŚiGW- Program dla przedsięwzięd w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji cz. 3 realizowana przez NFOŚ - Kolektory Nie Maks. 2,5 tys. PLN / m 2 powierzchni kolektora Kredyt z dotacją do 45 % wartości kosztów kwalifikowanych W województwie zachodniopomorskim złożono do tej pory tylko kilka wniosków do BOŚ S.A., który podpisał umowę z NFOŚiGW na realizację programu. Proponowane do objęcia wsparciem w przypadku kompleksowej rewitalizacji obszarów miejskich jako jeden z elementów zwiększania efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej. str. 36

37 11 NFOŚiGW - System Zielonych Inwestycji - GIS: Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej Tak / Trwa II konkurs Min.10 mln PLN Dotacja do 30% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, lub pożyczka preferencyjne bez możliwości umorzenia Przeprowadzone ankiety oraz wywiady wskazują, że kwota 10 mln PLN na termomodernizację jest w przypadku mniejszych miast trudna do osiągnięcia. Dodatkowo w ramach perspektywy środków EOG oraz norweskiego mechanizmu finansowego (inwestycje o wartości od 250 tys. EUR do 1 mln EUR). Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 10 mln PLN oraz o wartości od 250 tys. EUR do 2 mln EUR. Można rozważyd finansowanie w ramach programu JESSICA przedsięwzięd o wartości poniżej 10 mln PLN, a od momentu uruchomienia środków norweskich poniżej 250 tys. EUR oraz od 2 mln EUR do 10 mln PLN. 12 NFOŚiGW - System Zielonych Inwestycji - GIS: Budowa i przebudowa sieci elektroenergetycznych w celu podłączenia odnawialnych źródeł energii wiatrowej Tak / do grudnia 2013r trwa pierwszy konkurs Min. 50 mln PLN Dotacja: 200 zł za każdy kw przyłączonej mocy ze źródeł wiatrowej energii odnawialnej, lecz nie więcej niż 20% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia Brak przesłanek świadczących o dużym zainteresowaniu realizacją tego typu inwestycji. Wsparcie dostępne również w ramach działania 9.6 POIiŚ inwestycje o wartości powyżej 20 mln PLN (perspektywa szybkiego wyczerpania środków). Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 50 mln PLN. Można rozważyd finansowanie w ramach programu JESSICA przedsięwzięd o wartości poniżej 50 mln PLN 13 NFOŚiGW - System Zielonych Inwestycji - GIS: Elektorciepłownie i ciepłownie na biomasę Tak / do grudnia 2013r, ogłoszono pierwszy konkurs Min. 2 mln PLN Dotacja do 30% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia Środki programu będą dostępne do roku 2013 Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 2 mln PLN. 14 WFOŚiGW w Szczecinie pożyczki lub dotacje ze środków WFOŚiGW: dla wspierania efektywności energetycznej w przemyśle, energetyce i gospodarce komunalnej, wspieranie wykorzystania OZE, w tym wykorzystanie biogazu, małe elektrownie wodne, elektrownie wiatrowe, kotłownie na zrębki i słomę, pompy cieplne, baterie słoneczne, ogniwa fotowoltaiczne; rozwój energetyki wykorzystującej biomasę, Tak zróżnicowana Pożyczki preferencyjne WFOŚiGW corocznie przeznacza środki na wymienione inwestycje. Maksymalna wartośd pożyczki 1 mln PLN, jednak nie więcej niż 80% wartości inwestycji. Nie jest konieczne wspieranie tych samych typów inwestycji, co wymienione w liniach kredytowych WFOŚiGW w Szczecinie o wartości projektów do 1 mln PLN. str. 37

38 oraz komplekosowe termomodrnizacji 15 BOŚ S.A. kredyty przyznawane we współpracy z WFOŚiGW w Szczecinie linie kredytowe na przedsięwzięcia w OZE i efektywnośd energetyczną Tak zróżnicowana Pożyczki preferencyjne Umowa pomiędzy BOŚ S.A a WFOŚiGW jest corocznie podpisywana, oferta jest szeroka i cieszy się dużym zainteresowaniem. Maksymalna wartośd pożyczki 1 mln PLN, jednak nie więcej niż 80% wartości inwestycji. Nie jest konieczne wspieranie tych samych typów inwestycji, co wymienione w liniach kredytowych BOŚ S.A - WFOŚiGW w Szczecinie o wartości projektów do 1 mln PLN. 16 Program Operacyjny dla wykorzystania środków finansowych w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego - termomodernizacje Tak/środki będą dostępne w perspektywie najbliższych lat, ale obecnie nieznane są kryteria Min. 250 tys. EUR, maks. 2 mln EUR Dotacje: wielkośd dofinansowania do 85%; w przypadku, gdy 15% lub więcej całkowitych kosztów kwalifikowanych projektu będzie współfinansowane z budżetu paostwa Źródło: Zestawienie własne. Środki zostaną prawdopodobnie uruchomione w 2011 roku, ale nie są znane kryteria ich przyznawania. Projekty o wartości powyżej 10 mln PLN wspierane są przez NFOŚiGW. Nie jest konieczne dodatkowe wspieranie inwestycji o wartości powyżej 10 mln PLN oraz o wartości od 250 tys. EUR do 2 mln EUR. Można rozważyd finansowanie w ramach programu JESSICA przedsięwzięd o wartości poniżej 10 mln PLN, a od momentu uruchomienia środków norweskich poniżej 250 tys. EURO oraz od 2 mln EURO do 10 mln PLN. str. 38

39 Podsumowanie analizy i potencjalne propozycje typów przedsięwzięd do objęcia wsparciem w ramach Inicjatywy JESSICA Dostępne na rynku preferencyjne formy finansowania umożliwiają wsparcie szerokiej gamy przedsięwzięd dotyczących OZE oraz zwiększania efektywności energetycznej. Istnieją jednak obszary (określone typy inwestycji), które nie zostały objęte wsparciem, lub dostępne środki finansowe nie są wystarczające z punktu widzenia potrzeb. Potencjalnie przedsięwzięcia należące do tej grupy mogłyby byd wspierane w ramach Inicjatywy JESSICA. Inwestycje dotyczące produkcji energii elektrycznej i cieplnej z OZE: Elektrownie wiatrowe; Elektrownie wodne; Pozyskiwanie energii z wód geotermalnych; Wytwarzanie energii cieplnej przy użyciu biomasy (źródła rozproszone); Wysokosprawne wytwarzanie energii; Wytwarzanie energii elektrycznej i/lub ciepła z wykorzystaniem biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu szczątek roślinnych i zwierzęcych. Wartośd inwestycji: od 1 11 do 10 mln PLN (w przypadku wytwarzania energii cieplnej przy użyciu biomasy wartośd inwestycji od 1 do 2 mln PLN). Grupa docelowa: podmioty sektora energetycznego i ciepłownictwa, oczyszczalnie ścieków, zakłady odzyskujące i wykorzystujące biogaz oraz JST i jednostki podległe (JST po uzyskaniu stosownych koncesji, jeśli są one wymagane). Kompleksowe inwestycje z zakresu zarządzania energią w budynkach użyteczności publicznej (w tym m. in. termomodernizacja, kolektory słoneczne, pompy ciepła, wymiana oświetlenia na energooszczędne, przebudowa systemów grzewczych wraz z wymianą źródła ciepła, systemy zarządzania energią w budynkach). Wartośd inwestycji: od 1 do 10 mln PLN (w przypadku uruchomienia środków w ramach mechanizmu finansowego EOG oraz norweskiego mechanizmu finansowego wartośd inwestycji od 8 do 10 mln PLN pod warunkiem dostępności środków adekwatnych do potrzeb). Grupa docelowa: jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki, podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jednostek samorządu terytorialnego nie będące przedsiębiorcami, szkoły wyższe w rozumieniu ustawy o szkolnictwie wyższym oraz instytuty naukowo badawcze, samodzielne publiczne i niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej, organizacje pozarządowe, kościoły, inne związki wyznaniowe, kościelne osoby prawne prowadzące działalnośd w zakresie ochrony zdrowia, profilaktyki zdrowotnej, rehabilitacji lub pomocy społecznej (domy dziecka, domy starców), spółdzielnie mieszkaniowe. Budowa lub przebudowa sieci ciepłowniczych oraz węzłów cieplnych poprzez stosowanie energooszczędnych technologii i rozwiązao. Szacunkowa wartośd inwestycji: od 1 do 50 mln PLN Grupa docelowa: podmioty sektora energetycznego i ciepłowniczego, gminne spółki komunalne. 11 WFOŚiGW nie określa minimalnej wartości projektu, kryterium dostępu odnosi się do wartości pożyczki, która nie może byd wyższa niż 1 mln PLN i jednocześnie nie może stanowid więcej niż 80% wartości inwestycji. Posługiwanie się tego rodzaju kryterium nie pozwala wyznaczyd jednoznacznej demarkacji pomiędzy środkami JESSICA, a środkami WFOŚiGW. Dlatego przyjęto szacunkowy próg kwotowy dotyczący wartości inwestycji na poziomie 1 mln PLN. W zależności od przyjętej formy wsparcia inwestycji może on byd zmodyfikowany. str. 39

40 3.1.3 Oszacowanie popytu na zwrotne formy finansowania zaproponowanych typów projektów Główne przyczyny dotychczasowego braku zainteresowania aplikowaniem o środki w ramach działania 4.1 RPO WZ Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią Programu Operacyjnego zgodnie z Uszczegółowieniem jest przeznaczone na dofinansowanie projektów polegających na: budowie lub przebudowie infrastruktury i urządzeo służących do produkcji energii elektrycznej lub cieplnej z odnawialnych źródeł energii, zakupie lub modernizacji urządzeo służących do produkcji i/lub przetwarzania energii elektrycznej lub cieplnej z odnawialnych źródeł energii Natomiast zgodnie z Wytycznymi dla działania 4.1 RPO WZ wspierane będą działania zlokalizowane na terenie województwa zachodniopomorskiego mające na celu: rozwój i zwiększenie wykorzystania energii wiatrowej obejmujące roboty i wyposażenie w środki i zasoby z zakresu infrastruktury i urządzeo niezbędnych do wytwarzania energii elektrycznej wraz z przyłączeniem, rozwój i zwiększenie wykorzystania energii słonecznej obejmujące roboty i wyposażenie w środki i zasoby z zakresu infrastruktury i urządzeo niezbędnych do wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej wraz z przyłączeniem, rozwój i zwiększenie wykorzystania energii z biomasy obejmujące roboty i wyposażenie w środki i zasoby z zakresu infrastruktury i urządzeo niezbędnych do wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej wraz przyłączeniem, rozwój wykorzystania energii wodnej, geotermalnej i innych alternatywnych źródeł energii gdzie indziej nie wymienionych, obejmujący roboty i wyposażenie w środki. Projekty polegające na termomodernizacji obiektów były wykluczone z programu. O dofinansowanie mogą ubiegad się przedsiębiorstwa energetyczne 12 realizujące projekt na terenie województwa zachodniopomorskiego, posiadające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ramach ogłoszonego konkursu dla działania 4.1 RPO WZ złożono 3 wnioski o dofinansowanie, przy czym dwa z nich zostały odrzucone na etapie oceny merytorycznej. W ramach wywiadów telefonicznych jak i indywidualnych zadano pytania odnośnie braku zainteresowania aplikowaniem o środki na energię z odnawialnych źródeł energii. Pierwszą istotną przyczyną braku zainteresowania aplikowaniem o środki w ramach działania 4.1 RPO WZ wskazywaną przez respondentów jest niski stopieo poinformowania o działaniu. Z wywiadów telefonicznych przeprowadzonych z przedstawicielami przedsiębiorstw energetycznych i ciepłowniczych (potencjalnymi wnioskodawcami działania 4.1. RPO WZ) spośród 29 ankietowanych, aż 14 nie słyszało o działaniu 4.1 RPO WZ. Warto zauważyd również, że w ramach badania ewaluacyjnego pod tytułem: Ocena dostępności beneficjentów do Programu Operacyjnego na lata Ocena systemu komunikacji, informacji i promocji rekomendowano przeprowadzenie kampanii medialnej RPO WZ skierowanej do opinii publicznej województwa zachodniopomorskiego oraz wprowadzid szkolenia branżowe nt. Programu Operacyjnego. 12 Przedsiębiorstwa energetyczne w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.) str. 40

41 Wśród respondentów, którzy słyszeli o działaniu 4.1. RPO WZ najwięcej osób jako przyczynę nie aplikowania o środki wymieniało nie spełnianie kryteriów dostępowych oraz brak zainteresowania inwestycjami z zakresu OZE (wykres 1). Wykres 1. Przyczyny braku zainteresowania działaniem 4.1 RPO WZ nie spełnialismy kryteriów dostepowych nie planowaliśmy inwestycji z zakresu OZE nie posiadaliśmy odpowiedniej wiedzy nt. sposobu przygotowania dokumentacji dofinansowanie w ramach innego programu Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników CAT z przedsiębiorstwami z sektora energetycznego (n=29) Nie spełnienie warunku kryterium dostępowego wynikało bardzo często z wartości brzegowych wydatków kwalifikowanych. W związku z linią demarkacyjną wprowadzono zapis, iż maksymalna wartośd wydatków kwalifikowanych projektu w przypadku energii odnawialnej wiatrowej i słonecznej to 20 mln PLN, dla projektów w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z biomasy lub biogazu to 10 mln PLN. Wydatki kwalifikowane rzędu 20 mln PLN pozwalają na sfinansowanie dwóch do trzech siłowni wiatrowych o mocy 2-4 MW. Przedstawiciele zakładów energetycznych wyrazili dodatkowo opinię, że małe inwestycje w farmy wiatrowe nie są opłacalne, ze względu na wysokie koszty stałe związane z przyłączeniem do sieci energetycznej i kosztami prac projektowych. Zgodnie z raportem branżowym nt. energetyki wiatrowej próg opłacalności inwestycji w energię wiatrową to MW mocy 13, a wartośd tego rodzaju inwestycji przekracza znacznie kwotę 20 mln PLN. Kolejną przyczyną niskiego zainteresowania działaniem 4.1 RPO WZ, wskazywaną przez respondentów, jest definicja typu beneficjenta. Zapis, że podmiotami uprawnionymi do ubiegania się o dotację są przedsiębiorstwa energetyczne lub przedsiębiorstwa, które w wyniku realizacji inwestycji staną się przedsiębiorstwami energetycznymi - w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, z pózn. zm.) w istotny sposób ograniczył możliwości aplikowania o środki innym podmiotom (zgodnie z Rozporządzeniem Ministra z dnia 7 grudnia 2009 r. w sprawie udzielania pomocy na inwestycje w zakresie: energetyki, infrastruktury telekomunikacyjnej, infrastruktury sfery badawczo-rozwojowej, lecznictwa uzdrowiskowego w ramach regionalnych programów operacyjnych). Z tego samego rozporządzenia wynikają także ograniczenia w zakresie okresu kwalifikowalności wydatków (projekt MŚP nie może się rozpocząd wcześniej niż dzieo po złożeniu wniosku). Beneficjenci wskazywali również obawy co do zyskowności inwestycji z zakresu OZE: Obecnie panuje przekonanie i jednocześnie duża obawa, co do przyszłości energetyki odnawialnej w obecnej 13http://energetyka-wiatrowa.raport.xtech.pl/artykul.aspx?id=elektrownie_wiatrowe_raport&pg=print str. 41

42 postaci. Powszechny jest pogląd, że sztucznie tworzy się modę na określone nośniki, aby biznes się kręcił. Wzrost cen paliwa lub usług towarzyszących w kolejnych latach wpływa niekorzystnie na rentownośd przedsięwzięd. Dokładnie pokazuje to przykład biomasy albo geotermii. Na początku były to bardzo zachęcające metody pozyskiwania energii. Obecnie, po wdrożeniu ich do eksploatacji, są niekiedy poważnym obciążeniem finansowym dla podmiotów, które wdrażały tego rodzaju rozwiązania. Przyczyną jest wzrost cen paliwa (w przypadku biomasy) oraz usług dotyczących nowych odwiertów (w przypadku geotermii) [cytat]. Tak skonstruowane kryteria dostępowe w istotny sposób ograniczyły ilośd potencjalnych beneficjentów oraz wyeliminowały inwestycje z zakresu termomodernizacji oraz wszelkiego typu instalacje z zakresu OZE realizowane na potrzeby własne (takie jak kotły na biomasę czy panele słoneczne). Dynamika aplikowania o środki finansowe na OZE i oszczędnośd energii w ramach RPO w innych województwach W ramach Regionalnych Programów Operacyjnych w województwach lubuskim, wielkopolskim i pomorskim beneficjenci mogli ubiegad się o dotację na projekty związane z odnawialnymi źródłami energii oraz efektywnością energetyczną łącznie w pięciu działaniach (jednym w województwie lubuskim i po dwa w województwach wielkopolskim i pomorskim). Łącznie na etapie programowania na dofinansowanie inwestycji z omawianego zakresu w trzech województwach przeznaczono 130,6 mln EUR, z czego wkład środków unijnych wynosi 85,1 mln EUR. Zestawienie działao finansujących OZE oraz inwestycje z zakresu efektywności energetycznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych, zainteresowanie beneficjentów konkursami oraz ich wyniki na tle województwa zachodniopomorskiego przedstawia tabela 3. str. 42

43 3.2 Poprawa jakości powietrza, efektywności energetycznej oraz rozwój i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii 3.2 Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku 3.7 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych zasobów energii 5.4 Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5 Infrastruktura energetyczna i poszanowanie energii 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią Urząd Marszałkowski Tabela 3. Wspieranie OZE i efektywności energetycznej w ramach RPO w wybranych województwach. Województwo Lubuskie Wielkopolskie Pomorskie Zachodniopomorskie Działanie Kategorie interwencji* 33, 35, 39, 40,41, 42, 43, , 40, 41, 42 39, 40, 41, , 40, 41, 42, 43 Alokacja (mln EUR) Wkład UE (mln EUR) 19,4 51,9 21,3 13,2 24,8 61,8 15,7 30,9 10 9,9 18,6 21 Liczba konkursów Liczba złożonych wniosków Liczba wniosków rekomendowanych do wsparcia ** 32*** Liczba podpisanych umów **** 27**** 1 Źródło: opracowanie własne na podstawie aktualności ze stron internetowych RPO. *Objaśnienia kategorii interwencji: 33 - Energia elektryczna 35 - Gaz ziemny 39 - Energia odnawialna: wiatrowa 40 - Energia odnawialna: słoneczna 41 - Energia odnawialna: biomasa 42 - Energia odnawialna: hydroelektryczna, geotermalna i pozostałe 43 - Efektywnośd energetyczna, produkcja skojarzona (kogeneracja), zarządzanie energią 47 - Jakośd powietrza ** drugi konkurs nie jest rozstrzygnięty, do oceny merytorycznej dopuszczono 21 wniosków *** nie opublikowano listy projektów rekomendowanych do wsparcia w ramach pierwszego konkursu dla działania 3.2 **** na podstawie "Lista podpisanych umów/wydanych decyzji przez Zarząd Województwa Pomorskiego w ramach Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata stan na r." Województwo lubuskie W województwie lubuskim o dotację na omawiane przedsięwzięcia można było ubiegad się w ramach działania 3.2 Poprawa jakości powietrza, efektywności energetycznej oraz rozwój i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii Priorytetu III Lubuskiego Programu Operacyjnego. str. 43

44 Tabela 4. Cel, kierunki finansowania i beneficjenci działania 3.2 LRPO. Cel działania Kierunki finansowania Potencjalni beneficjenci Poprawa stanu bezpieczeostwa energetycznego poprzez różnicowanie i efektywne wykorzystanie energii, zwiększenie wykorzystania energii ze źródeł lokalnych i odnawialnych oraz minimalizacja emisji zanieczyszczeo przedostających się do powietrza, a także stworzenie na terenie województwa zoptymalizowanego systemu sieci i urządzeo energetycznych, umożliwiającego bezawaryjne zaopatrzenie mieszkaoców i podmiotów gospodarczych w energię elektryczną, ciepło, gaz ziemny i paliwa - termomodernizacja lokalnych źródeł ciepła - termomodernizacja lokalnych ciepłowniczych sieci przesyłowych - termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej - budowa lub modernizacja lokalnych systemów zaopatrzenia w energię elektryczną, gaz i energię cieplną - budowa, modernizacja instalacji lub urządzeo filtrujących gazy i pyły w lokalnych systemach grzewczych - budowa instalacji do wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych Źródło: Uszczegółowienie LRPO - jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i stowarzyszenia, - jednostki organizacyjne JST posiadające osobowośd prawną, - spółki prawa handlowego ze 100% udziałem JST - zakłady opieki zdrowotnej działające w publicznym systemie ochrony zdrowia, - organizacje pozarządowe - kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych, - szkoły wyższe, - osoby prawne i fizyczne będące organami prowadzącymi szkoły i placówki oświatowe, - jednostki naukowe, - jednostki sektora finansów publicznych posiadające osobowośd prawną, - administracja rządowa (w tym, parki narodowe i krajobrazowe), - Jednostki Lasów Paostwowych, - spółki wodne, - przedsiębiorcy - spółdzielnie mieszkaniowe i wspólnoty mieszkaniowe. Do tej pory ogłoszono i zakooczono 2 konkursy w ramach działania 3.2. Pierwszy z nich odbył się w 2008 roku. Wówczas do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Zielonej Górze, pełniącego funkcję Instytucji Pośredniczącej II stopnia, wpłynęło 14 wniosków. Wszystkie dotyczyły termomodernizacji budynków użyteczności publicznej. Umowę o dofinansowanie podpisano z czterema beneficjentami. Wartośd dofinansowanych projektów wyniosło 22,2 mln PLN, w tym wysokośd dofinansowania - 10,7 mln PLN. W ramach drugiego, tegorocznego konkursu o dofinansowanie przedsięwzięd w ramach działania 3.2 do WFOŚiGW w Zielonej Górze wpłynęło łącznie 39 wniosków, z których cztery otrzymały wynik negatywny na etapie oceny formalnej. Złożone wnioski dotyczyły głównie termomodernizacji obiektów użyteczności publicznej aż 26 projektów. Wnioskodawcy ubiegali się również o dotację na budowę elektrowni wodnej (2 projekty), wiatrowej (1 wniosek). Pojawiły się również projekty dotyczące termomodernizacji sieci ciepłowniczych. Kolejne 4 projekty łączyły w sobie różne działania charakterystyczne dla OZE i efektywności energetycznej. Decyzją Zarządu Województwa Lubuskiego do oceny merytorycznej dopuszczono wnioski, które otrzymały minimum 40% punktów w trakcie oceny specyficznej. Warunek ten spełniło 21 projektów. Dodatkowo na liście Indykatywnego Planu Inwestycyjnego Planu Inwestycyjnego Lubuskiego Programu Operacyjnego na lata znalazło się 14 projektów z omawianego działania na łączną kwotę blisko 70 mln PLN (dofinansowanie o wartości około 45,7 mln PLN). 10 projektów dotyczy ściśle termomodernizacji budynków, a 2 łączą w sobie termomodernizację z innym działaniem np. z wykorzystaniem OZE. Dwóch beneficjentów zadeklarowało wykonanie instalacji solarnych. Obecnie trudno ocenid, czy odbędą się kolejne nabory w ramach działania 3.2 LRPO. Tegoroczny konkurs nie jest jeszcze rozstrzygnięty, tak więc nie oszacowano puli jaka zostanie przeznaczona na str. 44

45 dofinansowanie wybranych projektów. Również nie do oszacowania są ewentualne oszczędności jakie mogą powstad w procedurach przetargowych. Województwo wielkopolskie W województwie wielkopolskim wspieranie OZE i efektywności energetycznej jest celem dwóch działao Priorytetu III Środowisko przyrodnicze : działania 3.2 Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku oraz 3.7 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych zasobów energii. Tabela 5. Cel, kierunki finansowania i beneficjenci działania 3.2 i 3.7 WRPO. Cel działania Kierunki finansowania Potencjalni beneficjenci Działanie 3.2 Zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza w regionie. Zwiększenie udziału energii odnawialnej w bilansie energetycznym kraju - termomodernizacja lokalnych źródeł ciepła i/lub lokalnych ciepłowniczych sieci przesyłowych - termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej, w tym system grzewczy - budowa i przebudowa (modernizacja) lokalnych systemów zaopatrzenia w energię elektryczną (średnie napięcia), gaz oraz energię cieplną - instalacja i przebudowa (modernizacja) urządzeo filtrujących gazy i urządzeo odpylających w lokalnych systemach grzewczych Działanie budowa i rozbudowa elektrowni wiatrowej z instalacją do przesyłu energii - budowa i rozbudowa kolektorów słonecznych i ogniw fotowoltaicznych z instalacją do przesyłu energii - budowa i rozbudowa urządzeo grzewczych opalanych biomasą z instalacją do przesyłu energii - budowa i rozbudowa elektrowni wodnych o mocy do 10 MW z instalacją do przesyłu energii - budowa i rozbudowa urządzeo grzewczych zasilanych energią geotermiczną z instalacją do przesyłu energii - budowa i rozbudowa urządzeo do produkcji energii i instalacji do przesyłu energii w oparciu o inne typy odnawialnych źródeł energii - budowa i rozbudowa urządzeo i instalacji do produkcji i przesyłu energii elektrycznej i cieplnej w skojarzeniu (kogeneracja) wykorzystujących OZE. - jednostki samorządu terytorialnego i ich związki - jednostki organizacyjne utworzone przez JST posiadające osobowośd prawną - administracja rządowa - nie wymienione jednostki sektora finansów publicznych - podmioty działające w oparciu o umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym - PGL Lasy Paostwowe i jego jednostki organizacyjne - przedsiębiorcy - organizacje pozarządowe - jednostki naukowe - szkoły wyższe - spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, TBS(dotyczy podmiotów posiadających osobowośd prawną) - podmioty prawne związków wyznaniowych - JST i ich związki - jednostki organizacyjne utworzone przez JST posiadające osobowośd prawną, administracja rządowa - nie wymienione jednostki sektora finansów publicznych - podmioty działające w oparciu o umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym - PGL Lasy Paostwowe i jego jednostki organizacyjne - przedsiębiorcy - jednostki naukowe - szkoły wyższe - spółki wodne (dotyczy podmiotów posiadających osobowośd prawną) - podmioty prawne związków wyznaniowych. str. 45

46 Źródło: Uszczegółowienie WRPO W ramach działania 3.2 odbyły się dwa konkursy cieszące się dużą popularnością wśród beneficjentów. W ramach pierwszego z nich do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu Instytucji Pośredniczącej - wpłynęło 126 wniosków o całkowitej wartości 383,0 mln PLN i wnioskowanej wartości dofinansowania 285,0 mln PLN. Pozytywną ocenę formalną otrzymało 114 wniosków, negatywną 9. 3 wnioski zostały wycofane. Na liście rankingowej po pierwszym etapie konkursu znalazło się 55 wniosków, w tym 8 na liście rezerwowej. Podobnie jak w województwie lubuskim najwięcej wniosków dotyczyło termomodernizacji budynków (41 szt.), a 10 łączyło w sobie termomodernizację z innymi działaniami np. z instalacją paneli słonecznych, czy wymiany źródła ciepła. Trzech beneficjentów zdecydowało się na rozbudowę sieci ciepłowniczych, a jeden sieci gazowej. W drugim etapie konkursu ocenie formalnej i strategicznej poddano 126 wniosków preselekcyjnych. Pozytywną ocenę formalną otrzymało 108 wniosków o łącznej wartości 329,3 mln PLN i dofinansowaniu 253,6 mln PLN, negatywną 11, a 7 zostało wycofanych, w tym 3 przed rozpoczęciem oceny, a 4 w trakcie jej trwania. 104 wnioski uzyskały punkty w ocenie strategicznej, ale nie opublikowano jeszcze listy wniosków rekomendowanych w ramach tego konkursu do wsparcia ze środków unijnych. W drugim konkursie dla działania 3.2 do WFOŚiGW w Poznaniu wpłynęło 81 wniosków. 76 wniosków dotyczyło termomodernizacji obiektów użyteczności publicznej, w tym systemów grzewczych, 4 wnioski budowy i modernizacji lokalnych systemów zaopatrzenia w energię elektryczną (średnie napięcia), gaz oraz energię cieplną, a tylko 1 termomodernizacji lokalnego źródła ciepła i lokalnych ciepłowniczych sieci przesyłowych. Całkowita wartośd zgłoszonych w konkursie projektów wynosi 211,0 mln PLN, w tym wartośd wsparcia 161,9 mln PLN. Ocena formalna wyłoniła 76 projektów ocenionych pozytywnie oraz 5 negatywnie. Na liście projektów wybranych do dofinansowania znalazło się 31 projektów z zakresu termomodernizacji i 1 dotyczący budowy sieci ciepłowniczej. Dodatkowo na liście rezerwowej umieszczono 7 projektów termomodernizacyjnych. W ramach konkursu dotyczącego działania 3.7 zweryfikowano 67 wniosków o łącznej wartości 437,9 mln PLN (kwota wsparcia 257,4 mln PLN). Pozytywną ocenę formalną uzyskały 43 projekty na kwotę 252,9 mln PLN i wnioskowanym wsparciu wynoszącym 148,5 mln PLN. Na właściwej liście rankingowej znalazło się 9 projektów, a na liście rezerwowej 20. Wytypowane projekty charakteryzują się dużym zróżnicowaniem: 3 z nich dotyczą budowy elektrowni wiatrowych, 2 elektrowni wodnych. Wsparcie uzyskały także projekty z zakresu instalacji układów solarnych, budowy systemu grzewczego w oparciu o pompy ciepła, budowy układu kogeneracyjnego oraz kotłowni opalanej biomasą - po jednym projekcie. Prognozowana wartośd dofinansowania dla wybranych projektów z działania 3.7 wynosi 34,3 mln PLN. Na dzieo dzisiejszy decyzja o kolejnych konkursach w ramach działania 3.2 i 3.7 nie jest podjęta i trudno ocenid, czy odbędą się kolejne nabory. Województwo pomorskie Również w województwie pomorskim dwa działania Programu Operacyjnego skierowane są na inwestycje z zakresu odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej: działanie 5.4 Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych oraz działanie 5.5 RPO WP Infrastruktura energetyczna i poszanowanie energii. str. 46

47 Tabela 6. Cel, kierunki finansowania i beneficjenci działania 5.4 i 5.5 RPO WP. Cel działania Kierunki finansowania Potencjalni beneficjenci Działanie 5.4 Wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych - budowa, rozbudowa lub przebudowa infrastruktury oraz zakup urządzeo służących do produkcji energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych, w tym m.in.: budowa jednostek wytwarzania energii wykorzystujących wiatr budowa źródeł ciepła opalanych biomasą, biogazem lub biopaliwami budowa instalacji solarnych budowa geotermalnych źródeł ciepła budowa jednostek wytwórczych energii elektrycznej wykorzystujących energię wody w małych elektrowniach wodnych o mocy do 10 MW - budowa źródeł wytwarzających energię elektryczną w skojarzeniu z ciepłem przy wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii - budowa lub przebudowa infrastruktury przyłączeniowej niezbędnej do odbioru i przesyłu energii elektrycznej lub ciepła ze źródeł odnawialnych Działanie JST ich związki i stowarzyszenia - jednostki organizacyjne JST posiadające osobowośd prawną - podmioty wykonujące zadania JST/związku komunalnego - organizacje pozarządowe - kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych - jednostki sektora finansów publicznych, posiadające osobowośd prawną (nie wymienione wyżej) - podmioty działające w oparciu o umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym Poprawa efektywności systemów wytwarzania i przesyłu energii - rozbudowa lub przebudowa scentralizowanych systemów zaopatrzenia w ciepło, obejmujące źródła, sieci i węzły cieplne i wyposażenie ich w instalacje ograniczające emisje zanieczyszczeo pyłowych i gazowych do powietrza - budowa źródeł wytwarzających energię elektryczną w skojarzeniu z ciepłem - likwidacja istniejących systemów ogrzewania obiektów użyteczności publicznej opalanych węglem i podłączenie odbiorców do miejskiego systemu ciepłowniczego lub lokalnych systemów ciepłowniczych - przekształcenie istniejących systemów ogrzewania obiektów użyteczności publicznej, w tym przebudowa źródeł ciepła na wykorzystujące odnawialne źródła energii - kompleksowa termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej, połączona również z przebudową źródeł wytwarzania energii - budowa, rozbudowa i przebudowa sieci energetycznych średniego i niskiego napięcia oraz obiektów infrastruktury energetycznej i urządzeo technicznych zapewniających prawidłową dystrybucję, ograniczenie strat sieciowych i czasu trwania przerw w zasilaniu odbiorców (w tym m.in. stacje transformatorowe). Źródło: Uszczegółowienie RPO WP - JST ich związki i stowarzyszenia - jednostki organizacyjne JST posiadające osobowośd prawną - podmioty wykonujące zadania JST/związku komunalnego - organizacje pozarządowe - kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych - jednostki sektora finansów publicznych, posiadające osobowośd prawną (nie wymienione wyżej) - podmioty działające w oparciu o umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym - spółki handlowe pełniące rolę operatora systemu dystrybucyjnego w rozumieniu ustawy prawo energetyczne działające w porozumieniu z JST właściwą dla obszaru inwestycji - półki prawa handlowego prowadzące działalnośd w zakresie zaopatrzenia w ciepło str. 47

48 W ramach działania 5.4 odbył się jeden konkurs, w którym złożono 24 wnioski na łączną kwotę 120,5 mln PLN, w tym wysokośd wsparcia wynosiła 70,4 mln PLN. Pozytywną ocenę formalną uzyskało 21 wniosków, z których tylko jeden został odrzucony na etapie oceny wykonalności. Po zakooczeniu oceny strategicznej 2 wnioski wybrano jako priorytetowe do wsparcia, 15 jako rekomendowane do wsparcia, a 3 uzyskały status nierekomendowanych. Ostatecznie na liście wniosków wytypowanych do dofinansowania znalazło się 15 wniosków. 3 projekty umieszczono na liście rezerwowej. Wartośd projektów wybranych do dofinansowania wynosi 76,5 mln PLN, a wnioskowana kwota wsparcia 42,4 mln PLN. Projekty w zdecydowanej większości dotyczą kompleksowych rozwiązao z zastosowaniem paneli słonecznych. Aż jedenastu wnioskodawców będzie mogło zrealizowad taki projekt wykorzystując wsparcie unijne. 2 projekty dotyczą rozwinięcia możliwości pozyskiwania energii z biogazu, zarówno z oczyszczalni ścieków jak i składowiska odpadów. Dwa projekty łączą w sobie inwestycje dotyczące kilku rodzajów OZE. Polegają m.in. na modernizacji kotłowni na opalaną biomasą i instalacją kolektorów słonecznych. Również w ramach działania 5.5 odbył się jeden konkurs cieszący się jeszcze większym zainteresowaniem ze strony beneficjentów niż działanie 5.4. Do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego w Gdaosku wpłynęło 58 wniosków z projektami o wartości 203,1 mln PLN i wnioskowanej kwocie wsparcia 194,2 mln PLN. W trakcie oceny formalnej odrzucono 2 wnioski, a 1 został wycofany. Pozytywną ocenę wykonalności otrzymały 53 projekty. Po zakooczeniu oceny strategicznej uznano, że 4 wnioski kwalifikują się jako priorytetowe do wsparcia, 31 jako rekomendowane, a 18 jako nierekomendowane. Ostatecznie dotację przyznano 28 projektom o łącznej wartości 182,9 mln PLN i dofinansowaniu 76,7 mln PLN. 20 wniosków umieszczono na liście rezerwowej. Najwięcej projektów z powyższej listy dotyczy inwestycji termomodernizacyjnych budynków użyteczności publicznej (budynków edukacyjnych i szpitali) 16 wniosków. 4 projekty łączą w sobie termomodernizację z przebudową systemu cieplnego (1 projekt) lub przebudową źródła ciepła (3 projekty). Również 4 beneficjentów będzie realizowad przedsięwzięcia polegające na modernizacji systemu ciepłowniczego, 1 modernizacji systemu energetycznego, a 2 obu systemów. Tylko jeden wniosek dotyczy zmiany źródła ciepła i instalacji bloku kogeneracyjnego. W ramach jednego konkursu działania 5.4 i jednego konkursu działania 5.5 wyczerpano wszystkie środki przyznane na dofinansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej w ramach RPO w województwie pomorskim. Podsumowanie Działania ukierunkowane na wsparcie przedsięwzięd z zakresu wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz efektywności energetycznej w wybranych trzech województwach: lubuskim, wielkopolskim i pomorskim cieszyły się dużym zainteresowaniem ze strony beneficjentów. W ramach przeprowadzonych konkursów, dla każdego z działao wyczerpano pulę przeznaczoną na finansowanie projektów z tego zakresu. Prawdopodobnie kolejne konkursy nie odbędą się, lub, jeśli skumulują się oszczędności z procedur przetargowych lub przesunięd z innych działao, będą miały znacznie mniejszy zakres. Analizując założenia programowe z poszczególnych Uzupełnieo do Regionalnych Programów Operacyjnych można zauważyd, ze działania we wszystkich województwach są do siebie podobne pod względem celu, maksymalnej wysokości dofinansowania wydatków kwalifikowanych, docelowych grup beneficjentów i rodzaju wspieranych działao. Śledząc wyniki postępowao konkursowych i listy wniosków wytypowanych do dofinansowania wyraźnie widad, ze we wszystkich trzech województwach dominują projekty dotyczące termomodernizacji budynków użyteczności publicznej, czyli projektów dotyczących efektywności energetycznej. W województwie zachodniopomorskim w ramach konkursu dotyczącego działania 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią dokumentację aplikacyjną złożyło tylko trzech beneficjentów. Ostatecznie w ramach procedury konkursowej do dofinansowania wyłoniono tylko jeden wniosek. Patrząc na wynik konkursu przez pryzmat innych województw można przypuszczad, że istotną przyczyną niewielkiego zainteresowania konkursem było skierowanie działania tylko str. 48

49 do przedsiębiorstw energetycznych. Również w założeniach programowych mówiących o rodzajach inwestycji mogących otrzymad wsparcie nie pojawił się zapis dotyczący termomodernizacji. Projekty termomodernizacyjne, ukierunkowane na termomodernizację budynków użyteczności publicznej lub termomodernizację połączoną z przebudową źródła ciepła, były dotowane w pozostałych trzech województwach i cieszyły się szczególną popularnością wśród beneficjentów (tabela 4). Tabela 7. Rodzaje inwestycji planowanych do wsparcia w ramach działao dotyczących OZE i efektywności energetycznej Regionalnych Programów Operacyjnych Lubuskie Wielkopolskie Pomorskie Zachodniopomor skie Działanie 3.2 Poprawa jakości powietrza, efektywności energetycznej oraz rozwój i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii 3.2 Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku 3.7 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych zasobów energii 5.4 Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5 Infrastruktura energetyczna i poszanowanie energii 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią Liczba wniosków rekomendowanych do wsparcia 4* 32** Termomodernizacja Termomodernizacja ze zmianą źródła ciepła Termomodernizacja z wykorzystaniem OZE Termomodernizacja ze zmianą źródła ciepła i wykorzystaniem OZE Termomodernizacja połączona z modernizacją systemu ciepłowniczego Modernizacja systemu ciepłowniczego Elektrownia wiatrowa Elektrownia wodna Biogazownia Panele słoneczne Układ kogeneracyjny Pompy ciepła Biomasa Wykorzystanie różnych źródeł OZE Źródło: Opracowanie własne na podstawie informacji zamieszczanych na stronach internetowych RPO * drugi konkurs nie jest rozstrzygnięty, do oceny merytorycznej dopuszczono 21 wniosków ** nie opublikowano listy projektów rekomendowanych do wsparcia w ramach pierwszego konkursu dla działania 3.2 Należy jednak zauważyd, że w analizowanych województwach przyjęto różny model programowania, który miał wpływ na liczbę złożonych wniosków, jak i dynamikę wydatkowania środków. W województwie zachodniopomorskim zastosowano model bardziej skoncentrowany skupiono się na działaniach, które mogą przyczynid się do zwiększenia udziału energii pierwotnej produkowanej str. 49

50 ze źródeł odnawialnych. Podejście to ma wyraz w przyjętych wskaźnikach potencjalna wytworzona moc zainstalowana. Zastosowanie modelu skoncentrowanego stwarza szansę maksymalizacji efektów, jednak obarczone jest ryzykiem niewykorzystania środków. W pozostałych analizowanych województwach zastosowano model w większym stopniu rozproszony finansowano szerszy katalog działao dotyczących OZE i oszczędności energii. Zastosowanie modelu rozproszonego zmniejsza ryzyko niewykorzystania środków, jednak może skutkowad rozproszeniem efektów wsparcia. Dlatego jednoznaczna ocena trafności przyjętych rozwiązao na podstawie ogólnych danych, które były przedmiotem analizy, nie jest możliwa. Przewidywane zainteresowanie wnioskodawców wsparciem w formie zwrotnej Źródłem informacji na temat zainteresowania wnioskodawców wsparciem w formie zwrotnej były wyniki ankiety telefonicznej (CATI) oraz wywiadów pogłębionych (IDI). Spośród wszystkich ankietowanych ponad połowa zadeklarowała, że do 2013 roku planuje zrealizowad inwestycję z zakresu OZE lub termomodernizacji. Udział odpowiedzi w poszczególnych grupach potencjalnych wnioskodawców był zróżnicowany (wykres 2). Wykres 2. Stopieo zainteresowania inwestycjami z zakresu OZE lub efektywności energetycznej w okresie do 2013 roku 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 85,71% 65,52% 38,10% 19,35% energetyka spółdzielnie miasta przedsiębiorcy Źródło: Opracowanie własne na podstawie wyników CATI (n=151) Ponad 85% przedstawicieli JST zadeklarowało, iż do 2013 roku zamierza zrealizowad przedsięwzięcie z zakresu termomodernizacji. Z informacji przekazanych przez przedstawicieli JST wynika, że osiągnięcie minimalnej wartości inwestycji - 10 mln PLN (minimalny próg wymagany przez NFOŚiGW), jest dla mniejszych miast trudnością. Planowane wydatki na termomodernizacje wahają się w granicach od kilkudziesięciu tysięcy do kilku milionów PLN. Na obszarach miejskich należy jednak brad pod uwagę pewne ograniczenia. Niektóre budynki nie mogą byd docieplane w pełnym zakresie, jeżeli są objęte ochroną konserwatorską. Ponad 65% przedstawicieli sektora energetycznego zadeklarowało chęd realizacji inwestycji z zakresu OZE. W ramach badania CATI przedstawiciele zakładów energetycznych i ciepłowniczych zostali zapytani o plany inwestycyjne na najbliższe lata. Z uzyskanych odpowiedzi wynika, że plany dotyczą najczęściej budowy elektrowni wiatrowych (31% podmiotów planuje tego rodzaju inwestycje), modernizacji i budowy sieci energetycznych dla istniejących źródeł (14%), jak również modernizacji i budowy sieci ciepłowniczych (10%) (wykres 3). Istotną grupę stanowią również działania dotyczące budowy elektrowni wodnych, pozyskiwania biogazu oraz instalacji kotłów na biomasę (prawie 7%). str. 50

51 Wykres 3. Potencjalne kierunki inwestowania podmiotów sektora energetycznego i ciepłowniczego. elektrownie wiatrowe 31,0% modernizacja/budowa sieci energ. dla istn. źródeł modernizacja/budowa sieci przesyłowych cieplnych 10,3% 13,8% pozyskiwanie biogazu elektrownie wodne kotły na biomasę 6,9% 6,9% 6,9% budowa nowych sieci dla odbioru energii z OZE energia ze źródeł geotermalnych panele/kolektory słoneczne 3,4% 3,4% 3,4% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% Źródło: Zestawienie własne na podstawie badania CATI wśród podmiotów z sektora energetycznego i ciepłowniczego (n=29) Jako oczekiwane formy wsparcia respondenci wskazywali najczęściej na dotacje oraz preferencyjne pożyczki, w mniejszym stopniu gwarancje. Mniejszy odsetek respondentów wyraził zainteresowanie wkładem kapitałowym. Jednocześnie rozkład odpowiedzi był zróżnicowany w przypadku poszczególnych grup potencjalnych wnioskodawców (wykres 4). Wykres 4. Stopieo zainteresowania różnymi formami finansowania wśród potencjalnych beneficjentów Inicjatywy JESSCIA. 90,00% 80,00% 70,00% 60,00% 50,00% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00% 0,00% 12,90% 33,33% 62,07% preferencyjna pożyczka 28,57% 85,71% 75,86% 71,43% 48,28% 51,61% 35,71% 34,48% 28,57% 22,45% 24,49% 16,13% 12,90% gwarancja wkład kapitałowy dotacja przedsiębiorcy spółdzielnie zakłady energetyczne JST Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników CATI (n=151). Przedstawiciele zakładów energetycznych uważają, że obecnie jedynie dotacja jest atrakcyjną formą finansowania. Pozwala przede wszystkim zaoszczędzid fundusze na inne niezbędne działania, str. 51

52 na przykład na remonty sieci ciepłowniczych. Każda inna forma finansowania w chwili obecnej będzie raczej tworzyd niekorzystne warunki do inwestycji w OZE, gdyż inwestycje takie konkurowad muszą z innymi problemami infrastrukturalnymi, które są typowe dla większości firm energetycznych i cieplnych. W zasadzie przedsiębiorstwa, jeśli w ogóle będą rozważad jakieś inwestycje w OZE, to tylko jeśli otrzymają wsparcie bezzwrotne, a przy okazji poprawią swoją sytuację ekonomiczną lub techniczną *cytat+. Na podstawie otrzymanych wyników, można wnioskowad, że jeżeli środki z działania 4.1 zostaną przesunięte na rzecz Inicjatywy JESSICA, a jednocześnie respondenci nie będą mieli możliwości skorzystania z dotacji, częśd potencjalnych wnioskodawców może wykazywad zainteresowanie wsparciem w formie zwrotnej. Większe zainteresowanie preferencyjnymi pożyczkami oraz gwarancjami wykazywali przedstawiciele zakładów energetycznych, mniejsze zaś przedstawiciele samorządów, spółdzielni i przedsiębiorstw. Na podstawie wywiadów pogłębionych można wnioskowad, że w przypadku JST inwestycje w OZE i oszczędnośd energii nie stanowią zwykle priorytetu i muszą konkurowad z innymi, Zdaniem potencjalnych beneficjentów dotacja ma dużą przewagę nad środkami zwrotnymi: pozwala znacznie bardziej korzystnie bilansowad budżet inwestycji, a w dalszej kolejności poprawia sytuację finansową operatora. W ankiecie CATI dotacja jest najbardziej preferowaną formą wsparcie. Jednocześnie dotacja niesie ryzyko nieefektywnego wykorzystania środków (na przykład przeinwestowania w infrastrukturę, która nie jest w pełni wykorzystana), ponadto (na przykład w inwestycjach społecznych: termomodernizacja) dotacja powoduje, iż powstała infrastruktura jest znacznie częściej dewastowana niż w przypadku takich samych inwestycji finansowanych z pożyczek. Zdaniem respondentów użytkownicy szanują to, za co sami płacą. ważniejszymi przedsięwzięciami dotyczącymi rozwoju infrastruktury transportowej, komunalnej oraz społecznej. JST są skłonne inwestowad w OZE i oszczędnośd energii, jedynie w przypadku bardzo korzystnych warunków finansowych. Dodatkowo JST realizujące inne inwestycje ze środków UE, które wymagają zaangażowania wkładu własnego (często w formie kredytu), nie są również skłonne do zwiększania poziomu zadłużenia. Podobne zależności mogą występowad w przypadku przedsiębiorców i spółdzielni mieszkaniowych. Możliwośd realizacji wskaźników programowych dotyczących OZE z zastosowaniem wsparcia bezzwrotnego w ramach RPO WZ W ramach działania 4.1 RPO WZ założono, że zostanie zrealizowanych 12 projektów o łącznej mocy 16 MW pochodzącej z odnawialnych źródeł energii. W ramach działania przewidziano dofinansowanie dla przedsiębiorstw energetycznych. Maksymalna kwota wydatków kwalifikowanych dla energii słonecznej i wiatrowej to 20 mln PLN. Tak skonstruowane kryteria dostępowe w istotny sposób ograniczyły ilośd potencjalnych beneficjentów oraz typów inwestycji. Warto w tym miejscu zauważyd, że do kooca września 2010 w województwie zachodniopomorskim wydano 31 promes na wytwarzanie energii z odnawialnych źródeł energii na łączną moc 777 MW (z energii wiatrowej). W większości są to jednak projekty, które ze względu na wysokośd kosztów kwalifikowanych (powyżej 20 mln PLN) nie mogą zostad dofinansowane w ramach działania 4.1 RPO WZ. Częśd podmiotów, które uzyskały promesy ubiega się o dofinansowanie z działania 9.4 Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, gdzie możliwe jest dofinansowanie projektów o wartości powyżej 20 mln PLN, a maksymalna dotacja wynosi 40 mln PLN. Istotną barierą jest również kryterium zyskowności jak wspomniano wcześniej przedsięwzięcia dotyczące rozwoju farm wiatrowych o mniejszej wartości, a co za tym idzie skali, wykazują mniejszą rentownośd. Opisane powyżej kryteria dostępowe eliminują większośd inwestycji z zakresu odnawialnych źródeł energii, w związku czym jest bardzo mało prawdopodobne, aby bez zmiany kryteriów, zostały osiągnięte założone wskaźniki produktu oraz rezultatu. W opinii ekspertów osiągnięcie 16 MW w województwie wydaje się mało realne również ze względu na wysokie koszty budowy infrastruktury do produkcji OZE, oraz niższą rentownośd przedsięwzięd o mniejszej skali. Potwierdzają to wyniki konkursów z innych województw elektrownie wiatrowe, wodne i na biomasę stanowią jedynie niewielki odsetek przedsięwzięd rekomendowanych do dofinansowania. str. 52

53 Wskazuje to, że oferta dofinansowania projektów dotyczących produkcji energii z OZE o wartości poniżej 20 mln PLN nie jest atrakcyjna dla potencjalnych inwestorów. Koszt instalacji 1 MW w przypadku elektrowni wiatrowej wynosi ok. 1,5 mln EUR. Tym samym w ramach projektów finansowanych ze środków RPO WZ istnieje możliwośd dofinansowania inwestycji o maksymalnej mocy 3 MW. Realizacja wskaźnika byłaby możliwa przy założeniu wygenerowania co najmniej 5-6 projektów dotyczących produkcji energii wiatrowej. Przy aktywnej promocji działania istnieje możliwośd wygenerowania dodatkowych inwestycji dotyczących podnoszenia efektywności energetycznej. Tego rodzaju przedsięwzięcia nie przyczyniają się jednak do realizacji założonego wskaźników wskaźnika 16 MW. 3.2 ANALIZA KONKURENCYJNOŚCI FINANSOWANIA ZWROTNEGO W RELACJI DO DOSTĘPNYCH ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA W rozdziale podano warianty finansowania inwestycji w różnych konfiguracjach założeo brzegowych. W szczególności omówione zostały ewentualne skutki pozostania przy systemie dotacyjnym, przejście na system zwrotny oraz zaproponowano system pomostowy pozwalający przejśd z systemu dotacyjnego do zwrotnego. Analiza oparta jest na wnioskach zawartych w rozdziałach 3.1 oraz Założenia programu JESSICA Inicjatywa JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas) Wspólne Europejskie Wsparcie na rzecz Trwałych Inwestycji na Obszarach Miejskich) jest nowym, pozadotacyjnym instrumentem inżynierii finansowej, stworzonym przez Komisję Europejską, Europejski Bank Inwestycyjny oraz Bank Rady Europy. Należy podkreślid, że na rynku polskim większośd proponowanych mechanizmów wsparcia nie jest rozwiązaniem nowym, szczególnie w ochronie środowiska. Bogate doświadczenie w stosowaniu preferencyjnych form zwrotnych (preferencyjne pożyczki, dopłaty do oprocentowania) posiadają w swej ofercie NFOŚiGW, WFOŚiGW. Głównym celem Inicjatywy JESSICA jest zwiększenie potencjału gospodarczego regionu poprzez rewitalizację miejskich terenów zdegradowanych oraz pobudzenie gospodarcze obszarów poprzemysłowych i powojskowych. Wsparcie udzielane przez Fundusz Obszarów Miejskich (FROM) może mied formę m.in.: pożyczek, gwarancji oraz wejśd kapitałowych w projekty miejskie mające na celu szeroko pojętą rewitalizację. W trakcie realizacji inwestycji środki będą wracad do FROM-u i będą mogły byd inwestowane w następne przedsięwzięcia rewitalizacyjne. Podstawowym założeniem Inicjatywy JESSICA jest wypełnienie luki, jaka powstaje w dostępie do kapitału w przypadku inwestycji, których z różnych powodów nie chcą finansowad komercyjne banki oraz nie kwalifikują się na dofinansowanie w ramach Funduszy Unijnych. Ma to byd instrument wsparcia dla inwestycji, które są zbyt komercyjne aby zdobyd dotację, a jednocześnie zbyt misyjne, aby ich realizacją interesowali się inwestorzy prywatni (np. deweloperzy, których interesuje jak najniższy str. 53

54 poziom ryzyka inwestycyjnego, a nie ożywienie zdegradowanej dzielnicy miasta). Inicjatywa ma stanowid uzupełnienie sytemu dotacyjnego 14. Fundusze ogólnej koncepcji JESSICA, działające jako tzw. instrumenty inżynierii finansowej, mają zapewniad finansowanie o charakterze zwrotnym, a nie dotacyjnym. Wynika to bezpośrednio z definicji funduszy Funduszu Obszarów Miejskich zawartych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1083/2006 Art. 44, jako funduszy dokonujących inwestycji w partnerstwa publiczno-prywatne i inne projekty zawarte w zintegrowanym planie trwałego rozwoju obszarów miejskich. W nawiązaniu do powyższego, lista dopuszczalnych form inwestowania przez Fundusze Obszarów Miejskich została określona w Rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1828/2006, Art. 46 ust. 2. Zawarte na tej liście produkty funduszy to: pożyczki na projekty inwestycyjne, gwarancje dla instytucji zapewniających finansowanie dłużne, wkłady kapitałowe. Największym zainteresowaniem wśród ankietowanych potencjalnych beneficjentów Inicjatywy JESSICA cieszyły się preferencyjne pożyczki oraz gwarancje, natomiast zainteresowanie wkładami kapitałowymi wyrażały przede wszystkim przedsiębiorstwa energetyczne oraz spółdzielnie. Dla uproszczenia dalszej analizy, w związku z niskim zainteresowaniem oraz skomplikowaną procedurą wdrażania, wyeliminowano z niej wkłady kapitałowe i skoncentrowano się na pożyczkach i gwarancjach. Szczegółowa analiza nt. wkładów kapitałowych znajduje się w dalszych rozdziałach. Warto wspomnied również o tym, że Fundusze Obszarów Miejskich mogą finansowad także projekty dotyczące rozwoju obszarów miejskich, które otrzymują bezzwrotne finansowanie w ramach programów operacyjnych Analiza wariantów finansowania Zespół badawczy przeprowadził analizę 3 scenariuszy: Wariant bez realizacji Inicjatywy JESSICA W0 Wariant zakładający pozostanie przy mechanizmie dotacyjnym w ramach Programu Operacyjnego na lata Warianty uwzględniające realizację Inicjatywy JESSICA W1 - Wariant uwzględniający realizację Inicjatywy JESSICA - jako zwrotnej formy finansowania zakładającej utworzenie Funduszu OZE, w ramach FROM zasilanego wyłącznie z pozostałych do dyspozycji środków działania 4.1 RPO WZ W2 - Wariant autorski, uwzględniający realizację Inicjatywy JESSICA -jako zwrotną formę finansowania Funduszu OZE, zasilanego ze środków RPO WZ oraz udziałowców, np. banków (EBI i komercyjnych). Na potrzeby poniższej analizy założono, że początkowa wartośd środków dostępnych w ramach RPO WZ na finansowanie przedsięwzięd z zakresu efektywności energetycznej oraz termomodernizacji we wszystkich wariantach będzie taka sama w przypadku finansowania dotacyjnego, jak i wykorzystania instrumentu JESSICA. Zachodniopomorski 14 Na podstawie artykułu JEREMIE i JESSICA co możemy zyskad na nowych inicjatywach Komisji Europejskiej?, źródło: Głos str. 54

55 Wariant 0 - bez realizacji Inicjatywy JESSICA W ramach wariantu zerowego założono pozostanie przy dotacyjnym systemie finansowania inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej w ramach działania 4.1 RPO WZ, jednakże w celu efektywnego wykorzystania środków należy rozważyd modyfikację kryteriów dostępu, poszerzenie grupy potencjalnych beneficjentów oraz włączenie działao termomodernizacji dotyczących zarówno obiektów użyteczności publicznej, obiektów mieszkalnych, jak również obiektów ciepłowniczych. Podobną do zaproponowanej powyżej formę finansowania zastosowano w innych analizowanych województwach. Taka zmiana powinna przyczynid się do szybkiego i skutecznego wydatkowania środków w ramach działania 4.1 RPO WZ, jednakże nie wpłynie na zwiększenie szans realizacji wskaźnika rezultatu założonego dla działania 4.1. osiągniecie 16 MW mocy zainstalowanej w postaci odnawialnych źródeł energii. Warianty uwzględniające realizację Inicjatywy JESSICA - zwrotne formy finansowania Jednym z podstawowych warunków determinujących możliwośd skorzystania ze środków jest fakt, iż inwestycje realizowane w ramach Inicjatywy JESSICA muszą realizowad cele i zadania wynikające z Lokalnego Programu Rewitalizacji, a tym samym byd wpisane w założenia dokumentu. Ten warunek może w bardzo istotny sposób utrudnid, a nawet uniemożliwid dostęp do finansowania zarówno dla JST jak również dla zakładów energetycznych oraz spółdzielni. We wrześniu 2010 roku większośd miast aktualizowała LPR. Należy zauważyd, iż spośród 49 ankietowanych przedstawicieli miast województwa zachodniopomorskiego zaledwie 30 posiadało LPR, przy czym zaledwie 7 miast ma wpisane w założenia LPR zadania z zakresu OZE i termomodernizacji. Respondenci podkreślali, iż procedura aktualizacji LPR jest długotrwała, skomplikowana i dodatkowo kosztowna, zwłaszcza, jeśli chodzi o termomodernizacje i OZE. Wymagane są bowiem oprócz niezbędnych konsultacji społecznych, akceptacji Rady Miasta, procesu legislacyjnego, także kosztowne pomiary, audyty, a w niektórych przypadkach - badania geologiczne czy certyfikacje energetyczne potwierdzające zasadnośd aktualizacji i podjęcia działao. W obliczu koniecznych kosztów oraz relatywnie niewielkich korzyści dla JST, należy się spodziewad oporu Rady przed podejmowaniem działao, które nie stanowią zwykle priorytetu w stosunku do budowy dróg, projektów społecznych, sportowych, renowacji miasta czy obsługi obiektów publicznych. Należy ocenid, że minimum pół roku trwad będzie proces wdrażania jednej poprawki, a nie ma pewności, czy będzie ona akceptowalna przez Radę lub mieszkaoców. Ostatecznie należy sądzid, że w krótkiej perspektywie czasu nie będzie możliwości aktualizacji LPR. Uczestnicy wywiadów pogłębionych wskazywali również na poważne problemy podczas potencjalnej próby włączenia działao z zakresu OZE realizowanych przez przedsiębiorców. Istnieje obawa, że - po pierwsze - przedsiębiorcy nie będą zainteresowani długotrwałą procedurą dopisywania swoich inwestycji do LPR. Ponadto pracownicy administracji obawiają się posądzenia o koneksje podczas dopisywania do listy interwencji podmiotów prywatnych. Ujęcie inwestycji w LPR może potencjalnie dawad przewagę rynkową jednym podmiotom, a innych dyskryminowad. Przedstawiciele administracji publicznej stwierdzili, że mogą ocenid jedynie zapotrzebowanie na termomodernizację nieruchomości będących własnością gminy, przy czym należy zauważyd, iż obiekty te nie kwalifikowały się do dotacji w ramach działania 4.1 RPO WZ. Istnieją przesłanki aby sądzid, iż wymóg opłacalności inwestycji realizowanych w ramach Inicjatywy JESSICA spowoduje, że termomodernizacje obiektów mieszkalnych nie będą się kwalifikowały do dofinansowania. Wdrożenie Inicjatywy JESSICA przy obligatoryjnym warunku uwzględnienia danej inwestycji w LPR, może spowodowad brak zainteresowania Inicjatywą ze strony zakładów energetycznych, spółdzielni oraz przedsiębiorców. Jedyną grupą podmiotów, które realnie mogłyby ubiegad się o finansowanie w ramach Inicjatywy JESSICA są JST realizujące działania termomodernizacyjne str. 55

56 obiektów użyteczności publicznej lub mieszkalnych, przy czym istotnym utrudnieniem w dostępie do środków może byd analiza opłacalności inwestycji. W1 - Wariant uwzględniający realizację Inicjatywy JESSICA wyłącznie ze środków RPO WZ Wariant polega na utworzeniu i funkcjonowaniu Funduszu OZE, dla którego kapitał początkowy będą stanowiły wyłącznie środki w ramach Programu Operacyjnego na lata działania 4.1. Ze względu na fakt, iż dana inwestycja musi byd wpisana w LPR, z dużym prawdopodobieostwem można stwierdzid, iż podmioty prywatne (w tym przede wszystkim przedsiębiorstwa energetyczne) nie będą miały realnej możliwości pozyskiwania środków w ramach Inicjatywy JESSICA. Jak wspomniano powyżej, samorządy gmin miejskich odpowiedzialne za przygotowanie LPR niechętnie odnoszą się do jakichkolwiek aktualizacji LPR ze względu na czasochłonnośd i koszty tego rodzaju procesu. Niechętnie do LPR włączane są również inicjatywy podmiotów prywatnych. Ze względu na powyższe należy przyjąd, iż potencjalną grupą podmiotów, które będą mogły skorzystad z pożyczek będą JST, spółki komunalne oraz spółdzielnie (przy założeniu wpisania ich w LPR). Tego rodzaju ograniczenia pozwolą przy stosunkowo niewielkiej puli środków na udzielenie pożyczek oraz gwarancji, przede wszystkim na termomodernizację budynków użyteczności publicznej oraz mieszkalnych, wspierad małe projekty z zakresu OZE realizowane przez JST, spółki komunalne i spółdzielnie, np. kolektory słoneczne, małe kotły na biomasę itp., jak również z zakresu modernizacji sieci ciepłowniczych znajdujących się w zarządzie spółek komunalnych. Przyjmując tego rodzaju rozwiązanie należy brad pod uwagę następujące uwarunkowania: Finansowanie zwrotne wiąże się z koniecznością zaangażowania znacznej ilości środków na stosunkowo długi okres czasu. W opinii respondentów w przypadku projektów dotyczących OZE i oszczędności energii okres zwrotu pożyczki powinien wynosid co najmniej 10 lat. Pożyczki o krótszym okresie mogą cieszyd się niewielkim zainteresowaniem. Niewielka pula środków pieniężnych przeznaczonych na zwrotne formy finansowania umożliwi dofinansowanie stosunkowo niewielkiej liczby projektów; Czas odnowienia zasobów finansowych będzie dośd długi. Może wystąpid kilkuletni zastój w udzielaniu pożyczek - ze względu na szybkie wyczerpanie dostępnej puli i długi okres spłaty udzielonych pożyczek; Brakuje realnych możliwości objęcia wsparciem podmiotów prywatnych posiadających potencjał w zakresie inwestycji w OZE; Należy brad pod uwagę, że oferta kredytów na przedsięwzięcia dotyczące OZE i oszczędności energii, oferowanych przez banki komercyjne (m.in. BOŚ) jest dośd szeroka. Dostępnośd na rynku preferencyjnych form finansowania inwestycji prośrodowiskowych (programy UE, NFOŚiGW, WFOŚiGW) wpływa na ograniczenie popytu na tego rodzaju produkty finansowe. Czynnikiem warunkującym konkurencyjnośd zwrotnych form finansowania w ramach JESSICA wydaje się zastosowanie systemu zachęt i preferencji finansowych, np. w formie obniżonego oprocentowania, po spełnieniu określonych warunków. W2 Wariant autorski uwzględniający zwrotne formy finansowania i możliwośd pozyskania dodatkowych środków z banków komercyjnych Zespół badawczy po dokładnym przeanalizowaniu sytuacji, uważa, iż warto rozważyd jeszcze jedno rozwiązanie alternatywne dla Inicjatywy JESSICA. Wariant zakłada eliminację czynników, które ograniczają skalę oraz zasięg oddziaływania programu. Polega na utworzeniu i funkcjonowaniu str. 56

57 Funduszu OZE, dla którego kapitał obrotowy będą stanowiły środki z Programu Operacyjnego na lata oraz dodatkowo innych instytucji, takich jak EBI oraz banki komercyjne (partnerzy). Zadaniem Funduszu utworzonego w ramach środków działania 4.1 RPO WZ, będzie: a. pozyskiwanie partnerów w sektorze bankowym oferujących pożyczki na działania dotyczące OZE i oszczędności energii; b. aktywna współpraca z podmiotami zainteresowanymi uzyskaniem pożyczek oraz gwarancji, poprzez wsparcie przy opracowaniu wieloletnich planów finansowania inwestycji dotyczących OZE i oszczędności energii; c. inicjowanie umów trójstronnych: bank - Fundusz OZE - inwestor, przy czym środki na realizację inwestycji zapewniałby bank, natomiast Fundusz OZE zapewniałby gwarancje i/lub wnosiłby wkład w formie dopłaty do oprocentowania lub środków przeznaczonych na częściowe umorzenie pożyczki, w przypadku spełnienia przez inwestora zdefiniowanych wcześniej warunków. Przyjęcie takiego rozwiązania umożliwia dofinansowanie znacznie większej liczby przedsięwzięd o wyższej wartości, jak również obniża znacznie koszt obsługi systemu - w ramach Funduszu OZE przeprowadzana byłaby jedynie procedura oceny merytorycznej, natomiast ocena finansowa i obsługa finansowa pożyczek byłaby prowadzona przez współpracujące banki. Podobnie jak w przypadku wariantu 1 należy spodziewad się, że istotnym ograniczeniem będzie wymóg wpisania inwestycji do LPR. Należy rozważyd rezygnację z tego wymogu na rzecz precyzyjnego zdefiniowania cech inwestycji, które mogą uzyskad wsparcie Wpływ na poszerzenie oferty dostępnych instrumentów Oferta finansowa skierowana do podmiotów zainteresowanych pozyskaniem środków na przedsięwzięcia dotyczące OZE i oszczędności energii jest dośd szeroka. Kredyty komercyjne oferowane przez BOŚ i inne podmioty z sektora bankowego pokrywają w zasadzie cały obszar potencjalnych inwestycji. W ramach programów UE, NFOŚiGW i WFOŚiGW dostępne są również preferencyjne formy finansowania (dotacje, niskooprocentowane pożyczki, pożyczki z możliwością umorzenia). W ramach analizy przeprowadzonej w rozdziale 3.1 określono dostępne na rynku preferencyjne formy finansowania umożliwiające wsparcie przedsięwzięd dotyczących OZE oraz zwiększania efektywności energetycznej oraz potencjalnie przedsięwzięcia, które mogłyby byd wspierane w ramach Inicjatywy JESSICA. Na etapie wyboru typów przedsięwzięd przyjęto założenie, że zakres finansowanych działao w ramach JESSICA nie powinien dublowad oferty innych podmiotów oferujących preferencyjne formy finansowania. Tym samym zaproponowany katalog działao uzupełnia ofertę dostępnych instrumentów. Szczegółowy opis poszczególnych typów inwestycji zawarto w podsumowaniu rozdziału Przy założeniu, że do Inicjatywy JESSICA zostaną włączone wszystkie proponowane przedsięwzięcia, oferta JESSICA w znacznym stopniu uzupełni lukę istniejącą obecnie na rynku preferencyjnych form finansowania. Należy jednak brad pod uwagę, że wymóg ujmowania wszystkich projektów w Lokalnych Programach Rewitalizacji może znacznie ograniczyd katalog działao, które będą przedmiotem wsparcia. Na rynku kredytów oraz pożyczek przeznaczonych na finansowanie OZE oraz termomodernizacji, znajduje się szereg możliwości preferencyjnego finansowania. Wiele instytucji oferuje, możliwośd umorzenia części pożyczki, w związku z czym w ramach inicjatywy JESSICA należy zaoferowad takie oprocentowanie, aby pożyczka była atrakcyjna rynkowo. Zgodnie z analizą przeprowadzoną w punkcie warunki powinny byd zbliżone do pożyczki oferowanej przez WFOŚiGW we współpracy z Bankiem Ochrony Środowiska tj.: str. 57

58 WIBOR 3M pomniejszony o 300 punktów bazowych 15 lecz nie mniej niż 1% w skali roku. Bank Ochrony Środowiska we współpracy z WFOŚIGW oferuje pożyczki do 1 mln PLN, w związku z czym warto rozważyd możliwośd udzielania pożyczek większych niż 1 mln PLN Możliwośd uzyskania podobnych efektów przy wykorzystaniu innych instrumentów Istotnym uwarunkowaniem funkcjonowania JESSICA, zwłaszcza w początkowym okresie, jest fakt, że projekty przeznaczone do finansowania ze środków programów operacyjnych powinny przyczynid się do osiągnięcia wskaźników produktu i rezultatu, określonych w RPO i Uszczegółowieniu Programu Operacyjnego. Przyjmując sformułowaną w ten sposób wąską definicję efektów (12 projektów o łącznej mocy 16 MW pochodzącej z OZE) można przyjąd, że: 1. Warunkiem powodzenia Inicjatywy JESSICA w obszarze OZE i oszczędności energii jest wygaszenie wsparcia dotacyjnego na tego rodzaju przedsięwzięcia w ramach RPO WZ. Zwrotne formy finansowania w ramach inicjatywy JESSICA nie są w stanie w chwili obecnej konkurowad z środkami dostępnymi w ramach RPO WZ; 2. Pełne wdrożenie Inicjatywy JESSICA będzie procesem długotrwałym. Obecnie instrument ten nie jest rozpoznawalny wśród większości potencjalnych wnioskodawców. Długośd okresu przejściowego od uruchomienia programu do pełnego wdrożenia będzie uzależniony od zakresu oraz formy działao informacyjnopromocyjnych; 3. Wymóg wpisania inwestycji do LPR w praktyce wyklucza możliwośd realizacji inwestycji dotyczących OZE przez podmioty prywatne. Przedsięwzięcia realizowane przez samorządy odpowiedzialne za przygotowanie i aktualizację LPR w znikomym stopniu przyczyniają się do realizacji założonych wskaźników. Skuteczne wdrożenie w ramach JESSICA przedsięwzięd, które przyczyniają się do realizacji zdefiniowanych w ramach działania 4.1 RPO wskaźników produktu i rezultatu uzależnione jest od wielu czynników. Warunkiem koniecznym będzie wypracowanie indywidualnych rozwiązao, które odbiegają od standardowych założeo programu JESSICA. Z uwagi na powyższe, bardziej bezpiecznym rozwiązaniem z punktu widzenia realizacji wskaźników zdefiniowanych w ramach działania 4.1 RPO wydaje się pozostanie przy systemie dotacyjnym, przy jednoczesnym założeniu modyfikacji kryteriów dostępu oraz intensyfikacji aktywnych form promocji. Jednocześnie katalog działao proponowanych do objęcia Inicjatywą JESSICA nie stanowi konkurencji w stosunku do innych preferencyjnych form finansowania (innych niż działanie 4.1 RPO WZ), gdyż uzupełnia i w ten sposób dopełnia ofertę dostępną obecnie na rynku. Wpływ na rynek kredytów komercyjnych będzie natomiast uzależniony od przyjętego wariantu realizacji. Wdrożenie wariantu 1, zakładającego udzielnie pożyczek Funduszu OZE, będzie miało wpływ na zmniejszenie atrakcyjności kredytów komercyjnych. Przyjęcie wariantu 3, który zakłada łączenie środków JESSICA, że środkami banków komercyjnych może spowodowad zjawisko odwrotne wzrost zainteresowania ofertą banków komercyjnych i jednocześnie intensyfikację efektów. Zaangażowanie środków sektora bankowego pozwoli na zwiększenie skali wspieranych działao, a co za tym idzie - zakresu osiąganych efektów punkt bazowy równy jest jednej setnej punktu procentowego str. 58

59 3.2.5 Korzyści dla wnioskodawców Głównym celem Inicjatywy JESSICA jest zwiększenie potencjału gospodarczego regionu poprzez rewitalizację miejskich terenów zdegradowanych oraz pobudzenie gospodarcze obszarów poprzemysłowych i powojskowych. Typowym działaniem w ramach Inicjatywy JESSICA jest rewitalizacja. Rozszerzenie Inicjatywy JESSICA o projekty z zakresu odnawialnych źródeł energii oraz efektywności energetycznej pozwoli na realizację kompleksowych przedsięwzięd, które wzajemnie się uzupełniają. Doniesienia prasowe nt. założeo przyszłej perspektywy finansowej wskazują, że system dotacyjny będzie w coraz większym stopniu zastępowany innymi formami wsparcia. Rozważane są m.in. zwrotne formy finansowania. Wdrożenie w ramach Inicjatywy JESSICA pilotażowego programu dotyczącego OZE i oszczędności energii, opierającego się o zwrotne formy finansowania, będzie miało walor edukacyjny umożliwi przygotowanie się wnioskodawców do nowych zasad obowiązujących na rynku funduszy europejskich. Częśd wnioskodawców wskazywało również na problemy z uzyskaniem kredytów w bankach komercyjnych, ze względu na wymogi dotyczących zabezpieczeo. Dostępnośd gwarancji może zwiększyd dostęp do kredytów komercyjnych. Kluczowe znaczenie będą jednak miały szczegółowe zasady (kryteria) dotyczące udzielania gwarancji. 3.3 OCENA WPŁYWU ROZSZERZENIA ZAKRESU TEMATYCZNEGO PROJEKTÓW W RAMACH INICJATYWY JESSICA O PROJEKTY Z ZAKRESU POPRAWY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ I OZE NA TERENIE WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO NA ZWIĘKSZENIE ABSORPCJI I BARDZIEJ EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW INICJATYWY JESSICA W rozdziale dokonano oceny popytu jaki powstanie po wprowadzeniu instrumentów JESSICA zastępujących system dotacyjny. W szczególności zidentyfikowano typy inwestycji, ich skalę i potrzeby finansowe. Określono również profil potencjalnego beneficjenta i zakres jego potrzeb. W dalszej części w oparciu o analizę opcji, uzależnionych od wymogów formalnych inicjatywy JESSICA oszacowano wielkośd luki finansowej powstałej po wprowadzeniu programu w życie. Najbardziej realnym scenariuszem jest aplikowanie o środki JESSICA takich podmiotów jak: jednostki samorządowe, spółdzielnie mieszkaniowe, producenci ciepła. Praktycznie nie wystąpi popyt ze strony MŚP oraz przedsiębiorstw energetycznych (z wyłączeniem ciepłowni). Podstawowa przeszkoda w przeprowadzeniu działao będzie brak możliwości wykazania dochodowości (zysku operacyjnego) z inwestycji. W wariancie tym luka finansowa nie wystąpi natomiast istnieje ryzyko nadpodaży środków JESSICA. Ocenę popytu na środki finansowe, oferowane w przyszłości w ramach inicjatywy JESSICA, należy przeprowadzid w dwóch niezależnych płaszczyznach: wyróżnienie rodzaju potencjalnych inwestycji oraz rodzaj potencjalnych beneficjentów. Przedsięwzięcia związane z budową lub obsługą OZE charakteryzują się zróżnicowanymi potrzebami finansowymi: od kilkunastu tysięcy PLN w inwestycjach w kolektory słoneczne, do kilkuset milionów PLN przy budowie farm wiatrowych. Inwestycje tego typu różnicuje także skala podejmowanych działao: możliwe inwestycje to pompy ciepła lub kolektory obsługujące niewielkie wspólnoty mieszkaoców, ale również elektrownie wiatrowe lub elektrownie wodne. str. 59

60 Inną kategorią działao są inwestycje polegające na zwiększaniu efektywności energetycznej. Również w tym zakresie wyróżniono potencjalne projekty o zróżnicowanych potrzebach finansowych: począwszy od małych projektów termomodernizacji budynków do modernizacji lub wymiany całych systemów ciepłowniczych w dużych miastach. Ostatnią kategorią są działania zmierzające do zwiększenia wydajności energetycznej procesów produkcji lub modernizacja, względnie budowa sieci energetycznych obsługujących istniejące lub nowopowstałe ośrodki produkcji energii elektrycznej. Ze względu na dostępnośd innych form finansowania tego typu przedsięwzięcia nie zostały zarekomendowane do wsparcia w ramach Inicjatywy JESSICA. Osobnym problemem jest struktura beneficjentów, którzy potencjalnie będą kreowad popyt na instrumenty finansowe Inicjatywy JESSICA. Jedną z czterech podgrup są podmioty ujęte w sekcji D PKD: Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych. Podmioty te podejmują działania zgodne ze swoim profilem funkcjonowania, na szeroką skalę i w większości o wysokim zapotrzebowaniu na różne formy wsparcia finansowego. Dodatkowo podmioty te zainteresowane są zyskownością inwestycji, co z punktu widzenia Inicjatywy JESSICA ma znaczenie fundamentalne. Drugą grupą badaną w opracowaniu są samorządy i przedstawiciele ośrodków miejskich. Podstawową przesłanką do ujęcia w dokumencie tego typu podmiotów jest oparcie Inicjatywy JESSICA na Lokalnych Programach Rewitalizacji miast (LPR). Dokument ten z założenia ma byd mapą potencjalnie finansowanych inwestycji, istotne więc będzie zbadanie możliwości, rodzaju i skali inwestycji w ośrodkach miejskich województwa zachodniopomorskiego. Szczególne miejsce w województwie zajmuje Szczecin jako największy ośrodek miejski. Jednocześnie miasto prężnie się rozwija, odnotowuje także wysoki poziom inwestycji, ponadto jest siedzibą dużej liczby zróżnicowanych firm. W szacowaniu ewentualnego popytu w województwie zachodniopomorskim szczególnej analizie poddano aktualną sytuację w mieście, przeanalizowano zagadnienia związane z wdrażaniem LPR oraz skonfrontowano sytuację w kontekście potrzeb przedsiębiorstw prywatnych różnej wielkości o różnym profilu działalności. Takie podejście do problemu potrzeb i popytu na OZE i termomodernizację pozwoliło ocenid, iż popyt na produkty JESSICA w Mieście Szczecin, generowany przez sektor prywatnych przedsiębiorstw spoza sektora energetycznego może byd zauważalny lub duży. Zarekomendowano jednak wyłączenie tej grupy podmiotów z możliwości finansowania ze środków JESSICA. Głównym powodem jest bardzo mały potencjalnie efekt środowiskowy, duże rozdrobnienie inwestycji i bardzo mała skala potencjalnych przedsięwzięd. Przez analogię, wyniki w odpowiedniej skali można przenieśd także na inne ośrodki miejskie województwa. Wprawdzie brak jest bezpośredniej informacji płynącej od podmiotów zlokalizowanych w innych miastach regionu, aspekt ten jednak został w szacowaniu zminimalizowany przez zbadanie warunków inwestycyjnych oraz lokalnej specyfiki rynku w innych miejscowościach za pomocą badania ankietowego. Ostatnią kategorią podmiotów poddanych badaniu są spółdzielnie i zarządcy nieruchomości. Jednostki te mają odpowiednią wiedzę na temat potrzeb, możliwości inwestycyjnych i relacji przedsięwzięd w stosunku do LPR, jak również uwarunkowao miejskich w zakresie termomodernizacji i OZE (np. panele słoneczne). W analizie przyjęto założenie, że środki Inicjatywy JESSICA będą pulą, z której udzielane będą pożyczki. Pierwszym krokiem analizy będzie oszacowanie maksymalnych potrzeb finansowych przy możliwie sprzyjających warunkach. Oszacowane wielkości będą podstawą do określenia luki finansowej powstającej w przypadku OZE i termomodernizacji. W niniejszej analizie dokonano konfrontacji potencjalnych założeo programu JESSICA oraz oceny wartości luki finansowej przy ustalonej konfiguracji wymogów formalnych. Jak sie okazuje, będą one promowad niektóre typy inwestycji kosztem innych. str. 60

61 3.3.1 Analiza zasadności przeznaczania środków Inicjatywy JESSICA na projekty związane z poprawą efektywności energetycznej i odnawialnymi źródłami energii na terenie województwa zachodniopomorskiego oraz ocena istniejącego popytu na te projekty Potrzeby i preferencje przedsiębiorstw wytwarzających energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych W województwie zachodniopomorskim zarejestrowanych było 393 (GUS 2009) przedsiębiorstw zaliczanych do sekcji D PKD (Przedsiębiorstwa wytwarzające energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych). Uwzględniono zarówno spółki prywatne jak i paostwowe, nie uwzględniano przy tym zależności własnościowych pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Analizie poddano próbę 29 przedsiębiorstw (8%) całości, w których badano możliwości inwestycyjne oraz preferowane produkty finansowe. Przedsiębiorstwa objęte analizą były także badane pod kątem stanu zaawansowania projektów, uzyskanych pozwoleo, przygotowao formalnych i finansowych - te elementy wywiadu pozwoliły ocenid perspektywę czasową i realnośd deklaracji respondentów. W kilku przypadkach okazało się, że sfera deklaracji sprowadzała się raczej do życzeo niż realnych perspektyw wprowadzenia inwestycji w życie. W grupie 29 przedsiębiorstw deklarację inwestycji w OZE lub projekty termomodernizacyjne realizowane do roku 2013 złożyło 19 przedsiębiorców. Jednocześnie 7 deklaracji nie było potwierdzonych żadnymi działaniami przygotowawczymi (wymagane pozwolenia, promesy koncesyjne, analiza uwarunkowao). W 6 przypadkach nie dokonano żadnej analizy finansowania przedsięwzięcia, w tym analizy kosztów. Oznacza to, że realnie na 19 przedsiębiorców deklarujących przedsięwzięcia z zakresu OZE około 60% (12 przedsięwzięd) ma szanse i realne podstawy wprowadzenia inwestycji w życie do roku W grupie wyłonionych projektów spełniających minimalne założenia zaawansowania projektu przynajmniej na etapie koncepcyjnym, jeden projekt dotyczy inwestycji w sieci przesyłowe energii elektrycznej. Działanie to na obecnym etapie opracowywania Inicjatywy JESSICA nie będzie mogło byd wspierane, zatem jedynie 11 inwestycji w grupie analizowanych 29 przedsiębiorstw sekcji D PKD województwa zachodniopomorskiego spełnia kryteria wykonalności w kontekście wstępnych założeo JESSICA. Inwestycje środowiskowe w odnawialne źródła energii charakteryzują się wysokimi kosztami budowy infrastruktury, relatywnie niskimi kosztami operacyjnymi i długim okresem zwrotu. Respondenci badania IDI wskazują, iż w wielu przypadkach rentownośd inwestycji jest niska, są również inwestycje dla których perspektywa zwrotu w okresie do 15 lat jest wątpliwa. Podobnie wypowiadają się przedstawiciele spółek ciepłowniczych (CWU, CO), którzy jasno deklarują, iż inwestycje w termomodernizacje sieci ciepłowniczych w miastach są na tyle kosztowne, że spółki rzadko są w stanie samodzielnie sprostad finansowym wymogom inwestycji. Analiza rynku energii odnawialnej w kontekście oceny popytu na finansowe produkty, nie może zatem odbywad się bez uwzględnienia szczególnych warunków finansowych projektów OZE lub termomodernizacyjnych oraz znaczenia pomocy bezzwrotnej w ocenie zasadności podejmowanych inwestycji. STUDIUM PRZYPADKU WYWIAD POGŁĘBIONY: GEOTERMIA PYRZYCE: ODNAWIALNE ŻRÓDŁA GEOTERMALNE ORAZ KOTŁY NA BIOMASĘ Doświadczenia respondenta wskazują, iż w ciągu ostatnich 10 lat opłacalnośd energetyki geotermalnej zmalała drastycznie, dochodząc do granicy opłacalności w okresie operacyjnym. Koszt wykonania badao, odwiertów i zakup infrastruktury w ciągu ostatnich lat zwiększył się dziesięciokrotnie (z 1,5 mln do 15 mln PLN) co stawia pod znakiem zapytania ewentualną zyskownośd tego typu inwestycji. Przy sprzyjających warunkach eksploatacja odwiertu trwad może do 25 lat, realnie rzecz biorąc trwa około 15 lat. Przy obecnych kosztach budowy zwrot inwestycji wynosi lat i nie ma praktycznej możliwości finansowania przedsięwzięcia bez wsparcia w formie dotacji. Możliwośd uzyskania kredytu, nawet na bardzo korzystnych warunkach jest małą korzyścią z punktu widzenia inwestora, gdyż wobec powyższych faktów, trudne jest wykazanie opłacalności inwestycji. Rozmówca ocenił przyszłośd geotermalnych źródeł energii jako niepewną lub nie dającą perspektyw przy obecnych uwarunkowaniach ekonomicznych i prawnych, wyrażono ponadto opinię, że przedsiębiorcy nie będą skłonni podejmowad inwestycji w zakresie geotermii bez systemu dotacji. str. 61

62 Procesem, którego rentownośd zmniejszyła się w okresie ostatnich lat było również spalanie biomasy w mniejszych obiektach. Wzrost popularności, zwiększenie liczby kotłów w regionie i niezmienny zasób biomasy spowodował gwałtowny wzrost popytu na surowiec energetyczny, przy utrzymaniu poziomu podaży. W efekcie ceny surowca, a co za tym idzie koszty operacyjne w ciągu ostatnich kilku lat wzrosły nawet 10-ciokrotnie. STUDIUM PRZYPADKU WYWIAD POGŁĘBIONY: SZCZECIOSKA ENERGETYKA CIEPLNA: OZE W MIASTACH I MODERNIZACJE SIECI CIEPŁOWNICZYCH Termomodernizacja sieci ciepłowniczych w granicach miast jest specyficznym przedsięwzięciem generującym bardzo wysokie koszty. Oprócz wymiany instalacji, konieczne są także koszty odtworzenia chodników, dróg, przekopy, zabezpieczenia i odszkodowania. Koszty są na tyle wysokie, że przedsiębiorstwa często rezygnują z projektów kompleksowych na rzecz małych i koniecznych remontów, których koszty mogą byd pokryte z kredytów lub ze środków własnych. Dodatkowym problemem jest polityka cenowa lokalnych władz. W przypadku odbiorców prywatnych nie ma mowy o wolnym rynku, ceny są regulowane, dodatkowo dochodzi czynnik sezonowości popytu, który znacznie wydłuża okres zwrotu inwestycji. W efekcie prawie każda inwestycja tego typu nie jest dochodowa lub zwraca się często dopiero po całkowitym zamortyzowaniu infrastruktury. Jedynym narzędziem finansowym, pozwalającym przeprowadzid duże projekty o charakterze kompleksowym są dotacje, pozwalają bowiem zrównoważyd budżet projektu a jednocześnie są dużą zachętą do prowadzenia tego typu działao. Dopuszczalną alternatywą są także pożyczki z premią (minimum 20%). Kredytowanie, nawet z obniżonym oprocentowaniem, ze względu na długi okres zwrotu i niską rentownośd praktycznie nie wchodzi w grę. Inwestycje komercyjne w OZE w granicach miast są praktycznie niemożliwe. Głównym powodem (poza opłacalnością) jest cena i struktura własności działek, na których potencjalnie można realizowad inwestycje. Wysokie ceny gruntów oraz opór lokalnych społeczności powoduje, że alternatywne wykorzystanie terenów (budownictwo, przemysł, handel) daje znacznie wyższą stopę zwrotu niż OZE. Energetyka wodna jest zależna od uwarunkowao geograficznych, a liczba lokalizacji inwestycji w województwie zachodniopomorskim jest praktycznie wyczerpana. Istnieje potencjał rozwoju elektrowni jedynie do 0,3 MW. Są to więc bardzo małe elektrownie, mogące zaspakajad potrzeby niewielkiej liczby odbiorców. Spośród 240 obiektów piętrzących 70 jest zagospodarowanych energetycznie. Pozostałe nie dają dobrych perspektyw inwestycyjnych, nakłady na budowę są duże, a możliwości produkcyjne niewielkie 16. Należy spodziewad się, że popyt na środki inwestycyjne na rozwój energetyki wodnej będzie znikomy. Respondenci ankiety CATI zostali zapytani o sposób finansowania, jaki potencjalnie pozwoli zrealizowad deklarowane inwestycje. W większości przypadków dotacja była głównym planowanym elementem finansowania. Nieliczni respondenci zakładali, że inwestycje mogłyby zostad zrealizowane z wykorzystaniem środków własnych oraz kredytów preferencyjnych. Wszystkie wskazane projekty dotyczą energetyki wiatrowej. Żadna inna inwestycja w OZE nie została zakwalifikowana jako możliwa do realizacji wyłącznie z wykorzystaniem środków własnych oraz pożyczek. Ostatecznie jedynie energetyka wiatrowa realizowana na obszarach niezurbanizowanych, relatywnie tania w okresie operacyjnym, jest postrzegana przez firmy energetyczne jako rentowna. Podstawą dokonanego szacowania środków niezbędnych na realizację przedsięwzięd dotyczących energetyki wiatrowej jest informacja udostępniona przez Urząd Regulacji Energetyki podana w Programie rozwoju sektora energetycznego w województwie zachodniopomorskim do 2015 roku z częścią prognostyczną do 2030 r. Dotychczas udzielono 31 promes na produkcję energii wiatrowej o łącznej mocy 777 MW, umożliwiających budowę infrastruktury i sprzedaż wytworzonej energii. Średnia moc planowanych instalacji wynosi więc ok. 25 MW. Szacowany koszt instalacji 1MW energii wiatrowej wynosi około 6 mln PLN, tym samym łączny koszt planowanych inwestycji może byd wyższy od 4,6 mld PLN. Tą wartośd przyjęto jako całkowite potrzeby finansowe przedsiębiorstw energetycznych. Trudno jednocześnie oszacowad, jaką cześd w omawianej grupie stanowią przedsięwzięcia, które zgodnie z przyjętymi założeniami potencjalnie klasyfikowałyby się do Inicjatywy JESSICA. Jak wspomniano we wcześniejszych rozdziałach czynnikiem wpływającym na 16 zob. Program rozwoju sektora energetycznego w województwie zachodniopomorskim do roku CASE. str. 62

63 rentownośd elektrowni wiatrowych jest odpowiednia skala przedsięwzięcia. Potencjalni inwestorzy mogą nie byd zainteresowani realizacją przedsięwzięd o niewielkiej skali. Częśd respondentów wskazywało również na trudności związane uzyskaniem kredytu oraz zabezpieczeniem inwestycji w OZE, które charakteryzują się specyficznymi warunkami finansowymi, przede wszystkim długim okresem zwrotu. Banki niechętnie ponoszą ryzyko inwestycji OZE, gdyż możliwe zabezpieczenia kredytu nie rekompensują ryzyka kredytowego 17. Sytuacja ta powoduje, że częśd przedsiębiorców z branży energetycznej jest również zainteresowana gwarancjami finansowymi. Jednostki samorządu terytorialnego, potrzeby finansowe i otoczenie prawne inwestycji Jednym z podstawowych założeo Inicjatywy JESSICA będzie oparcie finansowania o inwestycje uwzględnione w Lokalnych Planach Rewitalizacji miast. Wymagana jest zatem analiza stanu przygotowao otoczenia prawnego i administracyjnego, co pozwoli w dalszej części opracowania precyzyjnie oszacowad popyt na zwrotne instrumenty finansowe oferowane w ramach JESSICA, opisad uwarunkowania potencjalnych inwestycji, rodzaj przedsięwzięd oraz pozwoli ocenid szanse przeprowadzenia działao. Samorządy jedynie w ograniczonym stopniu mogą ubiegad się o finansowanie z JESSICA. Wsparcie będzie możliwe w sytuacji, gdy miasto występowad będzie jako właściciel nieruchomości, obiektów lub instalacji, zatem będzie beneficjentem i jednocześnie operatorem infrastruktury. Istotne będzie zatem zbadanie potrzeb i możliwości samorządów jako operatora infrastruktury i potencjalnego inwestora. Wykres 5. Stan prac nad LPR oraz stopieo uwzględnienia przedsięwzięd dotyczących OZE i efektywności energetycznej. 38,8% 40,0% 32,7% 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 14,3% 14,3% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0% tak i zawarte są w nim inwestycje w OZE tak, ale nie uwzględniono OZE LPR jest w trakcie opracowywania nie ma LPR Źródło: Badanie CATI wśród przedstawicieli samorządów ( n=49). W ankietowanej grupie 49 jednostek samorządu terytorialnego jedynie 14% (7 miast) ma w LPR uwzględnione plany wykorzystania OZE lub inwestycje z zakresu termomodernizacji. W przypadku 32% miast LPR nie uwzględnia tego rodzaju przedsięwzięd. Relatywnie korzystną obecnie sytuacją jest fakt, iż w 38% przypadków plany LPR nie istnieją, możliwe zatem będzie wprowadzenia OZE i termomodernizacji do przygotowywanych w przyszłości opracowao. 17 Częstą formą poręczania są nieruchomości lub powstała infrastruktura (hipoteka), w bezpośrednich rozmowach respondenci sygnalizują, iż z punktu widzenia banku zastaw wiatraka nie satysfakcjonuje banku, gdyż w przypadku niespłacenia kredytu bank nie ma możliwości operacyjnych do sprzedania tak nietypowej nieruchomości. Dodatkowym problemem jest często stosowana praktyka dzierżawy gruntu pod inwestycje (na przykład 30 lat), w takiej sytuacji nie ma mowy o zabezpieczeniach hipotecznych. str. 63

64 Opracowanie potrzeb energetycznych w dokumencie LPR wymaga kosztownych przygotowao i opracowania dokumentacji, w tym audytów, certyfikacji energetycznych, badao geologicznych itd. Aktualizacja LPR pod kątem OZE będzie kosztowna, czasochłonna i często spotykad się będzie z oporem lokalnych społeczności, na co wskazują doświadczenia respondentów IDI. Zdaniem przedstawicieli JST brak jakichkolwiek formalnych wymogów Inicjatywy JESSICA może byd jednym z powodów pominięcia inwestycji OZE i oszczędności energii w istniejących lub powstających LPR. Gminy nie są skłonne podejmowad wydatków w obliczu braku informacji. Respondenci wyrażali obawę, że założenia się zmienią i poczynione przygotowania nie będą w nowej sytuacji potrzebne lub adekwatne, a poniesione wydatki będą obciążały jednostkę. Ta sytuacja nie rokuje optymistycznie dla Inicjatywy JESSICA: istnieją obiektywne trudności, mogące wykluczyd możliwośd korzystania z instrumentów JESSICA w większości miast. Najczęściej uwzględnianym w LPR 18 działaniem jest termomodernizacja budynków (około 8% miast uwzględniło tego rodzaju przedsięwzięcia). W kilku LPR uwzględniono również rozwój energetyki wiatrowej (6%) oraz działania zmierzające do modernizacji ciepłowniczych sieci przesyłowych (4%) (wykres 6). Wykres 6. Typy przedsięwzięd uwzględnione w LPR. 9,0% 8,2% 8,0% 7,0% 6,1% 6,0% 5,0% 4,1% 4,0% 3,0% 2,0% 2,0% 2,0% 2,0% 1,0% 0,0% modernizacja sieci przesyłowych termomodernizacja elektrownie wiatrowe pompy ciepła kolektory słoneczne spalanie biomasy Źródło: Badanie CATI wśród przedstawicieli samorządów ( n=49). Aż 43 na 49 badanych gmin nie ma opracowanych żadnych planów rozwoju energetyki odnawialnej. Jedynie 4 gminy, które nie mają jeszcze opracowanych LPR, lub dla których LPR jest konstruowany, mają plany rozwoju OZE. Pozwala to sądzid, że w sprzyjających warunkach liczba gmin, które w LPR wprowadzą plany rozwoju OZE, zwiększy się z aktualnych 14,3 % do 22,4%, jednak przy założeniu, że LPR w ogóle zostaną opracowane. Ważnym elementem tła inwestycji OZE jest relacja LPR do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W połowie ankietowanych JST istniejące MPZP nie umożliwiają 18 Dla tych LPR, które uwzględniają jakiekolwiek inwestycje w OZE. str. 64

65 podejmowania jakichkolwiek działao w zakresie OZE lub termomodernizacji, jest to zła perspektywa dla możliwości modyfikacji lub tworzenia LPR uwzględniającego OZE. W jednostkach, w których są plany inwestycyjne, najczęściej uwzględnia się elektrownie wiatrowe. Pozostałe formy pozyskiwania energii należy uznad za marginalne i rozpatrywad jako potwierdzenie istniejącego obecnie stanu, niż perspektywy inwestycyjne (wykres 7). Wykres 7. Typy przedsięwzięd uwzględnione w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. nie umożliwiają 46,9% elektrownie wiatrowe pompy ciepła termomodernizacja biogazownie elektrownie wodne spalanie biomasy modernizacja/budowa sieci przesyłowych instalacje geotermalne 14,3% 12,2% 10,2% 10,2% 8,2% 4,1% 4,1% 30,6% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0% 40,0% 45,0% 50,0% Źródło: Badanie CATI wśród przedstawicieli samorządów ( n=49). LPR jest dokumentem opisującym założenia operacyjne dla regionów o zabudowie miejskiej, uznawanych ogólnie rzecz biorąc za zdegradowane. Specyfika tych obszarów z natury rzeczy wyklucza na większości obszarów niektóre działania, jak na przykład inwestycje w energię geotermalną, pompy ciepła, a na obszarach zwartej zabudowy również elektrownie wiatrowe. Sytuacja taka wynika przede wszystkim ze struktury własnościowej nieruchomości oraz z charakteru zabudowy, który wyklucza jakiekolwiek inwestycje tego typu. Poważne obawy potencjalnych beneficjentów, zarówno w sektorze prywatnym jak i publicznym, budzi kryterium zyskowności, proponowane w systemie JESSICA. Można z dużą pewnością stwierdzid, że niewiele inwestycji OZE lub termomodernizacyjnych jest opłacalnych, a te które przynoszą zysk, już dzisiaj korzystają z szerokiego wsparcia finansowego. Jednocześnie inwestycje dają wymierne korzyści środowiskowe lub społeczne (termomodernizacja). Działania te jednak w praktyce zostaną wykluczone z możliwości ubiegania się o środki. Informacje nt. szczegółowych założeo LPR i MPZP wskazują, że istnieje realne ryzyko wykluczenia inwestycji dotyczących produkcji energii z OZE z finansowania w ramach Inicjatywy JESSICA na obszarach miejskich, ze względu na brak odpowiednich zapisów w większości LPR oraz MPZP. Wniosek ten potwierdzają respondenci wywiadów pogłębionych IDI, którzy dowodzą, iż LPR mają na celu całkowicie odmienne wyzwania niż rozwój infrastruktury OZE na obszarach miejskich. Priorytet wykonalności mają projekty w infrastrukturę miejską typu: ciągi komunikacyjne, odnowa budynków, poprawa warunków bytowych mieszkaoców i inne. Co więcej, należy się spodziewad, że sytuacja ta nie zmieni się w najbliższym okresie, ze względu na czasochłonnośd i wysoki koszt aktualizacji LPR oraz MPZP. str. 65

66 Kolejnym elementem wykluczającym OZE z obszarów miejskich będzie kryterium opłacalności inwestycji wymagane przy finansowaniu JESSICA. Z doświadczeo beneficjentów wynika, że jest to główny czynnik hamujący inwestycje w energię odnawialną w miastach (59% respondentów wskazało ten czynnik). Innym ograniczeniem są wymogi formalne i administracyjne (63% respondentów wskazało ten czynnik). Ostatecznie należy sądzid, że uwarunkowania wdrożenia Inicjatywy JESSICA dla wspomagania OZE w miastach są wysoce niesprzyjające. Odrębną grupę stanowią przedsięwzięcia dotyczące oszczędności energii. W ankiecie CATI 38% gmin będzie podejmowało działania termomodernizacyjne: od ociepleo pojedynczych budynków, do kompleksowych remontów i poprawy parametrów energetycznych całych kompleksów (szpitale, budynki użyteczności publicznej i inne). Każde z potencjalnych działao jest uzależnione od wielkości gminy, zasobów finansowych itp. W opinii respondentów w przypadku termomodernizacji bardzo trudne będzie wykazanie zyskowności inwestycji w klasycznym rozumieniu, mimo, że są to w większości przedsięwzięcia rentowne (przynoszące oszczędności). W obecnej sytuacji, gdy na rynku dostępna jest paleta dotacji, jednostki samorządu terytorialnego nie są skłonne korzystad z innych form finansowania. Pożyczki (w tym pożyczki preferencyjne) są rozważane jako dodatkowe źródło finansowania, jedynie w przypadku braku możliwości pozyskania środków w formie dotacji. W analizie popytu należy wziąd również pod uwagę skalę działao podejmowanych przez samorządy w ramach innych programów, w tym w szczególności w ramach POIiŚ. W ramach działania 9.3 przedmiotem finansowania (w formie dotacji) były projekty w zakresie termomodernizacji obiektów użyteczności publicznej. W województwie zachodniopomorskim program cieszył się bardzo dużą popularnością. Dofinansowano 13 projektów na łączną sumę dotacji około 143 mln PLN. Wspólną cechą dotowanych projektów w ramach działania 9.3 było kompleksowe podjęcie tematu termomodernizacji obiektów użyteczności publicznej. Dostępnośd środków w ramach POIiŚ pozwoliła w znacznym stopniu rozwiązad problem modernizacji kluczowych obiektów publicznych. Beneficjentami było pięd powiatów, cztery jednostki użyteczności publicznej (szpitale, ZOZ, szkoła) pozostali beneficjenci to gminy lub miasta. Wartośd projektów była różna i wynosiła od 6 do 32 mln PLN. Przeciętna wartośd projektu wynosiła 10,9 mln PLN. W wywiadzie pogłębionym przedstawiciele jednego z miast województwa zachodniopomorskiego określili rolę działania 9.3 jako zasadniczy krok w kierunku zaspokojenia potrzeb termomodernizacyjnych gminy, chod będą wymagane dalsze inwestycje o mniejszej skali. Częśd obiektów użyteczności publicznej nie mogła byd włączona do dotacji w ramach POIiŚ, ze względów formalnych, trudności logistycznych, finansowych lub własnościowych. Te obiekty będą modernizowane z innych źródeł, jednak są to najczęściej pojedyncze obiekty względnie kompleksy kilku budynków (szkoła). Wyniki ankiety CATI przeprowadzonej wśród przedstawicieli JST wskazuje również na mniejszą skalę inwestycji. Wyjątkowa sytuacja może zaistnied jedynie w powiecie drawskim, który nie uzyskał dofinansowania w ramach POIiŚ. Wnioskowano o dopłatę w wysokości 8,3 mln PLN, co stanowiło około 57% wartości projektu. Planowane działania dotyczyły kompleksowej termomodernizacji budynków użyteczności publicznej w powiecie. Wykazywano przy tym efekt oszczędności energii i pozytywnego wpływu na środowisko. Analiza tego przypadku oraz wywiad CATI przeprowadzony z przedstawicielem JST wykazały, iż podmiot zainteresowany jest dotacją, ale również pożyczką z premią. Takie instrumenty jak wkład finansowy oraz gwarancja kredytu nie są postrzegane jako atrakcyjne. Ostatecznie zatem w tym przypadku potrzeby mogą byd większe, niż wskazane w statystycznym szacowaniu popytu i luki finansowej. Różnica może wynosid do 8,3 mln PLN. Szacowanie średniej wartości kredytowania projektów termomodernizacyjnych, realizowanych przez JST, zostało wykonane na podstawie rocznego sprawozdania za rok 2009 Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie, który udzielał wsparcia finansowego w zakresie termomodernizacji dla gmin i podmiotów publicznych. str. 66

67 W dziewięciu przeanalizowanych i dofinansowanych projektach przeciętna kwota pożyczki na inwestycje polegające na termomodernizacji obiektów użyteczności publicznej wyniosła 1,22 mln PLN. W analizie nie brano pod uwagę wartości projektów, lecz wielkośd pożyczki, gdyż przyjęto, że beneficjenci potrafią ocenid potrzeby inwestycyjne i postępują racjonalnie w kwestii finansowania inwestycji zwrotnych. Ponadto takie ujęcie pozwala uwzględnid specyfikę lokalnych potrzeb. Inicjatywa JESSICA dotyczyd będzie terenów miejskich, zatem w prognozie uwzględniono 63 miasta w województwie (uwzględniono wszystkie miasta). Tabela 5. Popyt na środki finansowe oferowane w ramach Inicjatywy JESSICA - JST LICZBA WSZYSTKICH PODMIOTÓW ODSETEK PODMIOTÓW PLANUJĄCYCH INWESTYCJE W TERMOMODERNIZACJĘ SZACUNKOWA LICZBA JST PLANUJĄCYCH TERMOMODERNIZACJĘ W WOJEWÓDZTWIE SZACUNKOWA ŚREDNIA WARTOŚD POŻYCZKI NA TERMOMODERNIZACJĘ SZACUNKOWE ZAPOTRZEBOWANIE NA ŚRODKI FINANSOWE INICJATYWY JESSICA 63 67% 42 1,22 mln PLN 51,53 mln PLN Źródło: zestawienie własne. Należy podkreślid, ze popyt na środki JESSICA został oszacowany bez uwzględnienia kryterium opłacalności inwestycji. Otrzymaną wartośd 51,5 mln PLN można uznad za górną granicę potrzeb inwestycyjnych miast w województwie zachodniopomorskim w perspektywie do roku Kluczowe znaczenie, z punktu widzenia rzeczywistego popytu na środki, będą miały szczegółowe zasady dostępu i kryteria oceny projektów w ramach Inicjatywy JESSICA. W przypadku wymogu wpisania finansowanych działao do LPR należy spodziewad się, że rzeczywiste możliwości absorpcyjne, a co za tym idzie wysokośd przekazanych środków, będą kształtowały się na niższym poziomie (nie można określid, na jakim dokładnie). Należy spodziewad się, że stosunkowo nieliczne samorządy zdecydują się na aktualizację LPR do roku 2013 pod kątem podnoszenia efektywności energetycznej. Przedsiębiorcy (z wyłączeniem sekcji D wg PKD) Specyficzną grupę potencjalnych beneficjentów Inicjatywy JESSICA są prywatni przedsiębiorcy. Brak szczegółowych informacji na temat inicjatyw dotyczących OZE i termomodernizacji w tej grupie powoduje, że istnieje ryzyko pominięcia byd może ważnej i efektywnej grupy inwestorów. Szczególnie interesujący jest aspekt Przedsiębiorcy sektora MŚP mają dostęp do preferencyjnych instrumentów bliźniaczego dla systemu JESSICA projektu JEREMIE. Próba włączenia tych podmiotów do obu inicjatyw nie jest wskazana, może prowadzid do niekorzystnej konkurencji obydwu inicjatyw, a w konsekwencji do nadpodaży środków i zmniejszenia efektywności reinwestycji funduszy. działalności przedsiębiorców w warunkach LPR. Wskazane jest tutaj badanie relatywnie ograniczonego geograficznie obszaru, na przykład jednego dużego miasta, w którym są ustalone warunki LPR. Do analizy wybrano obszar Miasta Szczecina, jako rejonu o najbardziej dynamicznie rozwijającej się przedsiębiorczości, dobrych perspektywach rozwoju i ustalonych uwarunkowaniach administracyjno-prawnych, w tym LPR. Jednocześnie Szczecin, jako centrum administracyjne regionu jest miastem o największej koncentracji przedsiębiorczości, może byd więc reprezentatywny dla całego regionu 19. W grupie 31 przedsiębiorców 19% jest zainteresowanych działaniami w OZE lub 19 W istocie inne miasta, jak wynika ze szczegółowej analizy danych GUS, mają mniej korzystne warunki rozwoju różnorodnej aktywności gospodarczej (z wyłączeniem przedsiębiorstw sekcji D), zatem wnioski dla Szczecina stanowią raczej optymistyczny scenariusz w stosunku do całego regionu. str. 67

68 termomodernizację, jednak jedynie 8% przedsiębiorców deklaruje, iż podejmą działania bez udziału dotacji w ogólnym bilansie finansowania inwestycji. Przedsiębiorcy są zainteresowani przede wszystkim podjęciem działao termomodernizacyjnych lub instalacją paneli słonecznych o małej skali (wartośd inwestycji od 50 tys. do 1 mln PLN). W Szczecinie potencjalnych podmiotów, które mogą podejmowad wskazane w ankiecie inwestycje może byd ponad 5000 (8% wszystkich zarejestrowanych w rejestrze REGON w mieście Szczecin). Zważywszy na duże rozdrobnienie inwestycji, niskie potencjalnie kwoty dofinansowania, możliwośd uzyskania wsparcia z innych źródeł (linie pożyczkowe WFOŚiGW i BOŚ) i małe jednostkowe efekty ekologiczne wskazane jest zbadanie zasadności finansowania przedsięwzięd realizowanych przez tę grupę. Niewielka skala potencjalnych efektów wynika z rozdrobnienia inwestycji. Wykluczony jest w ten sposób cenny aspekt kompleksowości. Ponadto przedsiębiorcy zainteresowani są jedynie jednym aspektem polityki energetycznej województwa - termomodernizacją, a korzyści z inwestycji będą kierowane w zasadzie wyłącznie do beneficjenta pomocy, jako oszczędnośd finansowa na wydatkach energetycznych. Duże nakłady na przygotowanie przedsięwzięd małej skali, znikome ewentualne efekty społeczne i ekologiczne są trudne do oszacowania, podważają zasadnośd uwzględnienia tej grupy odbiorców w Inicjatywie JESSICA. Finansowanie tej grupy odbiorców może prowadzid do zamrożenia środków JESSICA, braku perspektyw realizacji założeo polityki OZE i niemożności realizowania inwestycji mających duże znaczenie dla regionu, lokalnych społeczności i oszczędności surowców pierwotnych. Spółdzielnie mieszkaniowe Spółdzielnie mieszkaniowe mogą mied znaczący wkład w kształtowanie popytu na środki JESSICA. W większości są to podmioty zarządzające dużymi budynkami lub osiedlami. Obiekty mieszkaniowe powstawały w większości w latach , zatem perspektywa inwestycji termomodernizacyjnych jest realna. Według bazy danych HBI w województwie zachodniopomorskim funkcjonuje 128 spółdzielni. Szczególnie interesujące są spółdzielnie duże i średnie, oszacowany na takiej próbie popyt na środki finansowe będzie górną (maksymalną) wartością zapotrzebowania. W próbie 42 tego typu podmiotów 33% deklaruje, iż będą przeprowadzane prace termomodernizacyjne w zarządzanych obiektach. W pozostałych przypadkach prace te zostały już przeprowadzone i nie planuje się dalszych, lub uwarunkowania finansowe oraz potrzeby nie uzasadniają modernizacji w najbliższych 3-5 latach. W dwóch przypadkach wskazano inwestycje w kolektory słoneczne, jednak jest to wynik marginalny i nie będzie uwzględniony w szacowaniu popytu. Średni szacunkowy koszt przedsięwzięcia termomodernizacyjnego wynosi około 1 mln PLN. Wartośd tą oszacowano na podstawie informacji udostępnionych przez respondentów badania CATI. Należy w tym miejscu podkreślid, że wysokośd kredytów udzielanych przez BOŚ w ramach współpracy z WFOŚiGW w Szczecinie w ramach linii kredytowej L4 Inwestycje energooszczędne dotyczące termomodernizacji budynków, wahał się od 200 do 300 tys. PLN, poziom dofinansowania natomiast wynosił do 80% kosztów. Respondenci wywiadów IDI wskazują, iż wspólnoty/zarządy nie decydują się na pełny poziom 80% finansowania kredytem tego typu inwestycji. Znacznie częstsza jest praktyka gromadzenia środków na funduszach remontowych w taki sposób, aby udział kredytu (a w szczególności odsetek) w całości kosztów był możliwie niski. Szczecioski TBS wskazuje na przykład około 30-40% poziom kredytowania inwestycji. W analizie popytu przyjęto trzy różne poziomy finansowania inwestycji kredytem. str. 68

69 Tabela 6 Szacowanie popytu na środki finansowe oferowane w ramach Inicjatywy JESSICA. Spółdzielnie mieszkaniowe. LICZBA PODMIOTÓW W WOJEWÓDZTWIE ODSETEK PODMIOTÓW PLANUJĄCYCH INWESTYCJE SZACUNKOWA LICZBA PODMIOTÓW PLANUJĄCYCH INWESTYCJE W WOJEWÓDZTWIE CAŁKOWITA, SZACOWANA WARTOŚD INWESTYCJI 20 ZAKŁADANY POZIOM FINANSOWANIA Z FUNDUSZY JESSICA SZACUNKOWE ZAPOTRZEBOWANIE NA ŚRODKI FINANSOWE JESSICA 25% 10,6 mln PLN % mln PLN 50% 21,3 mln PLN Źródło: opracowanie własne. 75% 32,0 mln PLN Najbardziej odpowiadającą formą finansowania inwestycji jest dotacja bezpośrednia. Pożyczka z premią wskazana została przez ponad połowę respondentów. Najmniejszym zainteresowaniem cieszyd się będzie gwarancja dla kredytów komercyjnych. Zabezpieczeniem kredytów może byd w tym przypadku hipoteka lub zabezpieczenie odpowiedniej wysokości funduszu remontowego wspólnoty. Spółdzielnie cieszą się ponadto opinią rzetelnego kredytobiorcy. Ostatecznie dodatkowe formy zabezpieczenia kredytów nie są niezbędne w przypadku spółdzielni mieszkaniowych, a mogą się wiązad z dodatkowymi formalnościami i ewentualnym zwiększeniem kosztów pozyskania kredytu 21 Podsumowanie Szacowanie zapotrzebowania na środki Inicjatywy JESSICA zostało opracowane przy założeniu wystąpienia możliwie sprzyjających warunkach administracyjnych, formalnych i finansowych programu JESSICA 22. W rzeczywistości należy się spodziewad, iż zapotrzebowanie będzie niższe z powodu dwóch głównych przesłanek: 1. kryterium zyskowności projektu: JST oraz spółdzielnie mieszkaniowe mogą nie byd w stanie wykazad zyskowności inwestycji termomodernizacyjnych; 2. przedsiębiorcy podejmujący duże projekty OZE, ze względów administracyjnych, urbanistycznych i własnościowych nie będą w stanie realizowad ich na terenach uwzględnionych w LPR. Powyższe okoliczności mogą doprowadzid do sytuacji, w której w większości zyskowne inwestycje (duże elektrownie wiatrowe) nie będą miały możliwości pozyskania środków, dlatego, że trudno będzie wykazad pozytywny wpływ na obszary ujęte w LPR lub ze względów formalnych (widełki kosztów) nie będą mogły się ubiegad o środki. Wartości graniczne mają w założeniu promowad mniejsze projekty, jednak dla OZE małe projekty są w większości nierentowne 23, co będzie powodem eliminacji takich inwestycji z systemu finansowania JESSICA. 20 Przy średnich nakładach na inwestycję równych 1 mln PLN. 21 Informacje uzyskane w trakcie wywiadu pogłębionego. 22 w istocie przyjęto rozluźnienie rygoru opłacalności inwestycji dla JST i spółdzielni, maksymalnie korzystne uwarunkowania LPR, brak ograniczeo na wydawane środki, każdy z producentów energii jest potencjalnym inwestorem w OZE. 23 analiza udostępnionych wniosków o dotacje i informacji od respondentów badania wskazuje, że projekty energetyki wiatrowej średnie i większe (powyżej 25 MW i o średnich nakładach 150 mln PLN) uznaje się za rentowne. Małe, projekty 2-5 MW są nieopłacalne (NPV<0) przykładem jest odrzucona inwestycja w Karlinie w konkursie o środki działania 4.1 RPO WZ. str. 69

70 3.3.2 Szacowanie istniejącej luki finansowej w obszarze projektów związanych z poprawą efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii w ramach Inicjatywy JESSICA w województwie zachodniopomorskim Pojęcie luki finansowej określa sytuację, w której potrzeba finansowa podmiotu nie może byd zrealizowana po dowolnej cenie. W uproszczeniu odpowiada to sytuacji, gdy podmiot zgłaszając potrzebę finansową, nie jest w stanie jej zaspokoid z wykorzystaniem istniejących na rynku instrumentów finansowych, nawet jeśli jest gotów ponosid wysokie (każde) koszty obsługi kredytu/pożyczki. Wielkośd potrzeb (na całym rynku jest to suma potrzeb), których nie można kredytowad w żaden sposób, będzie określała wielkośd luki finansowej. W niniejszej analizie wskazano co najmniej kilka przedsięwzięd, które generują lukę finansową w ścisłym tego słowa znaczeniu, jednym z nich jest budowa ujęcia wód geotermalnych w Pyrzycach. Przedsięwzięcie ma fundamentalne znaczenie zarówno dla spółki (utrzymanie stabilności operacyjnej spółki) jak i dla lokalnej społeczności (dostarczanie ciepła) oraz środowiska (zaniechanie inwestycji doprowadzi do wymiany OZE na LUKA FINANSOWA jest tą wielkością popytu na środki finansowe, która nie może byd zaspokojona z wykorzystaniem istniejących instrumentów finansowania. Inicjatywa JESSICA stanie się kolejnym instrumentem finansowania inwestycji, w konsekwencji pewna częśd popytu zostanie zaspokojona. Pozostała częśd popytu będzie rozumiana jako luka finansowa po wprowadzeniu inicjatywy JESSICA w życie klasyczne spalanie gazu, co spowoduje zwiększenie emisji spalin w bezpośrednim sąsiedztwie miasta). Zarząd podjął wszelkich starao dla pozyskania funduszy na realizację przedsięwzięcia, uwzględniano wszelkie instrumenty w tym kredyt komercyjny, jednakże sytuacja spółki nie pozwoliła pozyskad środków na realizację przedsięwzięcia. Również inne projekty (małe elektrownie wiatrowe) mogą generowad lukę finansową: banki nie są skłonne finansowad inwestycji, gdyż przedsięwzięcia nie wykazują jednoznacznie zysków, stąd zdolnośd kredytowa kredytobiorcy jest niepewna. Zdecydowana większośd potencjalnych projektów to jednak inwestycje o specyficznej sytuacji, której nie można uznad za lukę finansową sensu stricte. Są to wszelkie działania termomodernizacyjne oraz inwestycje OZE inne niż wiatrowe. W rozmowach bezpośrednich z zainteresowanymi podmiotami podkreśla się, że w zasadzie nie ma możliwości pozyskania kredytów komercyjnych na inwestycje, jednak podmioty nie korzystają z tego typu finansowania, gdyż koszt obsługi kredytu lub pożyczki jest wysoki. W przypadku JST dochodzą także wieloletnie plany inwestycyjne które nie uwzględnianą dalszego zadłużania (nawet jeśli sytuacja na to pozwala). Istnieją także inne uwarunkowania, nie są jednak związane z brakiem oferty na rynku lecz brakiem woli potencjalnych pożyczkobiorców, nie jest to jednak ściśle luka finansowa. Taka sytuacja wymaga pewnych założeo, aby interpretacja wyników przedstawionych nieco dalej była jasna i nie budziła wątpliwości. Przyjęto, iż każdy projekt, który nie może byd zrealizowany (bez względu na to czy chodzi o brak narzędzi, czy woli podmiotu zadłużającego się) a nie jest realizowany z powodu braku dogodnych i akceptowalnych instrumentów finansowych, będzie generował lukę finansową. Jest to nieco inne podejście, niż proponowane w literaturze, jednak będzie dobrze ilustrowad relację potrzeb podmiotów i dostępnych środków w ramach Inicjatywy JESSICA. Wprowadzenie instrumentów JESSICA spowoduje, iż znaczna częśd dotychczas niezrealizowanych projektów zostanie przeprowadzona. Nie wszystkie jednak, ponieważ z powodu czasowego zaangażowania całości środków JESSICA, częśd podmiotów w dalszym ciągu będzie zgłaszad potrzeby finansowe. Wielkośd tych potrzeb będzie stanowid uogólnioną lukę finansową. Ostatecznie przez lukę finansową Inicjatywy JESSICA należy rozumied różnicę pomiędzy szacunkowym popytem na środki finansowe oferowane w ramach Inicjatywy, a środkami jakie mogą byd dysponowane do finansowania określonych inwestycji. Na 2010 rok znane są jedynie przybliżone ramy Inicjatywy, jednak nie ma formalnych kryteriów, jakie muszą wypełniad podmioty w procesie aplikowania o środki. str. 70

71 W analizie popytu i potrzeb rozważano różne scenariusze, od możliwie liberalnego podejścia do funduszy (praktycznie bez założeo brzegowych) do rygorystycznych, zdaniem ankietowanych, kryteriów, które potencjalnie zmieniają całkowicie strukturę i wartośd popytu. Zaproponowano przy tym ocenę luki finansowej programu jako funkcji kryteriów formalnych, podejście takie pozwoli przeanalizowad potencjalną sytuację na rynku, grupy beneficjentów, ich rodzaj i zakres podjętych działao. Przedstawienie możliwych opcji i ich wpływ na potrzeby przedsiębiorstw pozwolą wybrad optymalny system finansowania tak, aby dotrzed do określonej grupy beneficjentów lub skierowad fundusze w konkretne działania. Badanie opiera się na analizie statystycznej próby podmiotów, jak również dokumentacji źródłowej i informacji od instytucji administracji publicznej i potencjalnych beneficjentów programu JESSICA. Przeprowadzona analiza daje przybliżone szacowanie popytu, ale również ryzyko związane z przyjęciem kryteriów, które docelowo projekty będą spełniad. Należy zauważyd, że istnieje realne ryzyko wystąpienia braku popytu (pola oznaczone na czerwono). Te warianty dają wprawdzie perspektywę braku luki finansowej, jednak grożą zamrożeniem programu i środków finansowych. Opcja zaznaczona na ciemnozielono jest warunkowo akceptowalna, jednak istnieje praktycznie brak szansy na odrzucenie z Inicjatywy JESSICA warunku LPR, mającego byd dokumentem operacyjnym programu. Ostatnie dwie opcje (czarna ramka) wydają się realne z powodu zbieżności z obecnymi, roboczymi założeniami Inicjatywy JESSICA. Podkreślid należy, że spełnienie rygoru dochodowości operacyjnej inwestycji może skutkowad brakiem popytu. Jeśli jednak odstąpid od tego założenia na rzecz odpowiedniego efektu oszczędności i poprawy sytuacji finansowej inwestora, to wystąpią realne, zbieżne z programami LPR efekty rewitalizacji miast. str. 71

72 Wszystkie podmioty zestawione w tabeli 3 JESSICA OPARTA NA LPR TAK Wszystkie JST i spółdzielnie mieszkaniowe w działaniach termomodernizacyjnych, wyłączenie przedsiębiorcy prowadzący działanośd na obszarach LPR (kilka podmiotów) o dowlonej strukturze inwestycji NIE Wszystkie podmioty tabeli 3 OBOWIĄZEK WYKAZANIA DOCHODOWOŚCI INWESTYCJI TAK Kilka podmiotów prywatnych, zlokalizowanych na obszarach objętych LPR, inwestycje w energetykę wiatrową, możliwe termomodernizacje przedsiębiorstw, minimalna liczba JST lub SM NIE Wszystkie JST i spółdzielnie mieszkaniowe w działaniach termomodernizacyjnych, przedsiębiorcy prowadzący działanośd na obszarach LPR (kilka podmiotów) jedyna możliwa działanośd: energetyka wiatrowa małej skali (rzędu 5-10 MW), geotermia lub termomodernizacja sieci ciepłowniczych i budynków, łaczna wartośd projektów do 150 mln PLN TAK Bardzo ograniczona liczba JST i SM, inwestycje średnie i duże w energetkę wiatrową (powyżej kilkunastu MW/rok) NIE Jak wyżej WPROWADZENIE GÓRNEGO OGRANICZENIA KOSZTÓW PRZEDSIĘWZIĘCIA DLA APLIKUJĄCYCH TAK Brak popytu lub bardzo ograniczona liczba JST i SM niemal całkowite wyeliminowanie przedsiębiorstw energetycznych termomodernizacja NIE Jak wyżej TAK JST i SM w działaniach termomodernizacyjnych wykluczenie przedsiębiorstw energetycznych inwestujących komercyjnie NIE Jak wyżej TAK Brak popytu na JESSICA lub bardzo ograniczona liczba JST lub SM termomodernizacja NIE Jak wyżej TAK Wszystkie JST i SM w działaniach termomodernizacyjny ch, inwestycje w kolektory słoneczne wykluczenie energii wiatrowej, wodnej, możliwa geotermia NIE Jak wyżej SZACUNKOWA WIELKOŚD POTRZEB FINANSOWYCH I LUKI FINANSOWEJ INICJATYWY JESSICA brak popytu --- wielkośd luki finansowej przy dofinansowaniu inwestycji w: 25% nie wystąpi 75% nie wystąpi Przybliżona wartośd inwestycji: 2 mld PLN ---- wielkośd luki finansowej przy dofinansowaniu inwestycji w: 25% do 250 mln. PLN 75% do 770 mln PLN Przybliżona wartośd inwestycji: około 100 mln PLN ---- wielkośd luki finansowej przy dofinansowaniu inwestycji w: 25% nie wystąpi 75% nie wystąpi Możliwe niewykorzystanie środków JESSICA Przybliżona wartośd inwestycji: mln PLN ---- wielkośd luki finansowej przy dofinansowaniu inwestycji w: 25% nie wystąpi 75% średnie prawdopodobieostwo wystąpienia luki w wysokości do 160 mln PLN brak popytu --- wielkośd luki finansowej przy dofinansowaniu inwestycji w: 25% nie wystąpi 75% nie wystąpi Przybliżona wartośd inwestycji: kilka mld PLN ---- wielkośd luki finansowej przy dofinansowaniu inwestycji w: Środki JEssica stanowid będą ułamek potrzeb (maksymalnie 5%) Przybliżona wartośd inwestycji: kilkaset mln. PLN ---- wielkośd luki finansowej przy dofinansowaniu inwestycji w: 25% nie wystąpi 75% duże ryzyko kilkudziesięciomilionowej luki Przybliżona wartośd inwestycji: kilka mld PLN ---- wielkośd luki Środki Jessica stanowid będą ułamek potrzeb (maksymalnie 5%) str. 72

73 3.3.3 Wpływ na efektywniejsze wykorzystanie instrumentów wspierających rozwój obszarów miejskich Głównym celem Inicjatywy JESSICA jest zwiększenie potencjału gospodarczego i społecznego regionu poprzez rewitalizację miejskich terenów zdegradowanych oraz pobudzenie gospodarcze obszarów poprzemysłowych i powojskowych. W ramach niniejszego badania rekomendowano trzy typy działao z zakresu odnawialnych źródeł energii oraz efektywności energetycznej: 1. Inwestycje dotyczące produkcji energii elektrycznej i cieplnej z OZE (w tym m.in. elektrownie wiatrowe; budowa, rozbudowa lub przebudowa instalacji wytwarzania biogazu rolniczego; wytwarzanie energii cieplnej przy użyciu biomasy - źródła rozproszone; wysokosprawne wytwarzanie energii); 2. Kompleksowe inwestycje z zakresu zarządzania energią w budynkach użyteczności publicznej i należących do spółdzielni mieszkaniowych (w tym m.in. termomodernizacja, kolektory słoneczne, pompy ciepła, wymiana oświetlenia na energooszczędne, przebudowa systemów grzewczych wraz z wymianą źródła ciepła, systemy zarządzania energią w budynkach); 3. Budowa lub przebudowa sieci ciepłowniczych oraz węzłów cieplnych poprzez stosowanie energooszczędnych technologii i rozwiązao. Z wywiadów z przedstawicielami JST wynika, iż wdrożenie Inicjatywy JESSICA przy obligatoryjnym warunku uwzględnienia danej inwestycji w LPR, może spowodowad brak zainteresowania funduszem ze strony zakładów energetycznych, spółdzielni oraz przedsiębiorców. Jest wielce prawdopodobne, że jedyną grupą podmiotów, które realnie mogłyby ubiegad się o finansowanie w ramach Inicjatywy JESSICA, będą jednostki samorządu terytorialnego realizujące przede wszystkim działania termomodernizacje obiektów użyteczności publicznej lub mieszkalnych. Rozszerzenie działao rewitalizacyjnych proponowanych dotychczas w ramach Inicjatywy JESSICA o działania z zakresu efektywności energetycznej, pozwoli na realizację bardziej spójnych, i kompleksowych przedsięwzięd. Rozszerzenie zakresu tematycznego Inicjatywy JESSICA o odnawialne źródła energii a zidentyfikowane potrzeby obszarów miejskich w województwie zachodniopomorskim W celu zidentyfikowania potrzeb obszarów miejskich województwa zachodniopomorskiego zespół badawczy przeanalizował dokumenty strategiczne na poziomie województwa, Lokalne Programy Rewitalizacji głównych miast województwa zachodniopomorskiego oraz zestawił te dane z wynikami uzyskanymi podczas badania CATI. Podstawowym dokumentem dotyczącym rozwoju województwa zachodniopomorskiego jest Strategia do roku W ramach tego dokumentu ujęto następujące zapisy dotyczące rozwoju OZE i poprawy efektywności energetycznej: Zwiększenie przestrzennej konkurencyjności regionu oraz Zachowanie i ochrona wartości przyrodniczych, racjonalna gospodarka zasobami. Zalecane jest aby cele te osiągane były m.in. poprzez: budowę i modernizację jednostek wytwarzania energii z wykorzystaniem wysokosprawnych oraz niskoemisyjnych technologii służących produkcji energii elektrycznej i cieplnej w skojarzeniu; modernizację istniejących i budowę nowych sieci; rozwój energetyki rozproszonej; str. 73

74 prowadzenie gospodarki przestrzennej z uwzględnieniem racjonalnego wykorzystania odnawialnych źródeł energii; wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w gospodarstwach domowych; rozwój podmiotów gospodarczych działających na rzecz wykorzystania OZE; prowadzenie gospodarki przestrzennej z uwzględnieniem racjonalnego wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Natomiast w ramach przeanalizowanych Lokalnych Planów/Programów Rewitalizacji głównych miast województwa zachodniopomorskiego takich jak Szczecin, Koszalin, Stargard Szczecioski, Świnoujście, Szczecinek a także Wałcz, wymienia się takie działania jak termomodernizacja budynków użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych, likwidacja kotłowni węglowych, optymalizacja systemu cieplnego, zaopatrzenie w system cieplny nowych obszarów, również obszarów podlegających rewitalizacji. W Strategiach w/w miast pojawiają się przede wszystkim zapisy dotyczące inwestycji w zakresie sieci ciepłowniczej i elektrycznej. Dla wielu miast nierozwinięty system ciepłowniczy jest barierą rozwojową zarówno w sferze gospodarczej jak i mieszkalnej. Preferowane są również przedsięwzięcia związane z ociepleniem budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej oraz, w mniejszym stopniu z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii. Powyższe zidentyfikowane podczas analizy dokumentów strategicznych potrzeby, potwierdzają wyniki badania telefonicznego CATI. Na 151 ankietowanych aż 83 odpowiedziało, że do 2013 roku planuje zrealizowad inwestycję z zakresu OZE lub poprawy efektywności energetycznej. Grupą deklarującą największe zainteresowanie realizacją w/w przedsięwzięd są jednostki samorządu terytorialnego. W tej grupie blisko 86% respondentów wyraziło taką deklarację. Odpowiedzi respondentów badania CATI pozwoliły oszacowad, które z przedsięwzięd cieszą się największą popularnością i jednocześnie w jakich dziedzinach ankietowani odczuwają największe potrzeby inwestycyjne (wykres 8). Wykres 8. Rodzaje inwestycji planowanych do realizacji do roku termomodernizacja 55,32% bodowa/rozbudowa/modernizacja sieci budowa elektrowni wiatrowych montaż kolektorów słonecznych budowa/modernizacja sieci energetycznych montaż kotlów na biomasę pozyskanie biogazu budowa elektrowni wodnych budowa nowych sieci energetycznych dla wykorzystanie źródeł geotermalnych instalacja pomp ciepła inne 11,70% 9,57% 7,45% 4,26% 3,19% 2,13% 2,13% 1,06% 1,06% 1,06% 1,06% 0,00% 10,00% 20,00% 30,00% 40,00% 50,00% 60,00% Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników CATI (n=151 z możliwością wielokrotnego wyboru). str. 74

75 Termomodernizacje są najpopularniejszymi działaniami służącymi oszczędności energetycznej, najczęściej realizowanymi w budynkach mieszkalnych i budynkach użyteczności publicznej. Na działania termomodernizacje nastawione są przede wszystkim jednostki samorządu terytorialnego oraz spółdzielnie mieszkaniowe (wykres 9). Wykres 9. Podmioty zainteresowane realizacją inwestycji termomodernizacyjnych. 69,23% 70,00% 60,00% 50,00% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00% 0,00% 26,92% 3,85% JST spółdzielnie przedsiębiorcy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników CATI (n=151). Analiza podstawowych dokumentów strategicznych dla największych miast województwa zachodniopomorskiego oraz wyniki badao ankietowych CATI, potwierdzają iż w województwie zachodniopomorskim istnieje potrzeba realizacji inwestycji związanych przede wszystkim z termomodernizacją oraz rozbudową i modernizacją sieci ciepłowniczych Określenie wpływu rozszerzenia zakresu tematycznego projektów o projekty dotyczące poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii realizowanych w ramach inicjatywy JESSICA na rozwój obszarów miejskich w województwie zachodniopomorskim Jako możliwe do wsparcia w ramach Inicjatywy JESSICA zaproponowano inwestycje z zakresu OZE o wartości projektów pomiędzy 1 a 10 mln PLN, kompleksowe inwestycje z zakresu zarządzania energią w budynkach użyteczności publicznej o wartości pomiędzy 1 a 10 mln PLN oraz budowa lub przebudowa sieci ciepłowniczych oraz węzłów cieplnych poprzez stosowanie energooszczędnych technologii i rozwiązao projekty o wartości od 1 do 20 mln PLN. Inwestycje w OZE o wartości pomiędzy 1 a 10 mln stanowią grupę, która w założeniu Programu OZE i Kogeneracja cz. 2 powinna byd realizowana w poszczególnych województwach poprzez WFOŚiGW (w województwie zachodniopomorskim umowa pomiędzy NFOŚiGW oraz WFOŚiGW nie zostanie podpisana). W skali kraju program ten zakłada wskaźnik produktu na poziomie 120 MW w OZE i wysokosprawnej kogeneracji, co daje wskaźnik średni 7,5 MW na województwo. Lukę tę mogłyby wypełnid inwestycje realizowane w ramach Inicjatywy JESSICA więc teoretycznie proponowany model nie powielałby efektów, które można osiągnąd przy wykorzystaniu już istniejących funduszy. Grupą inwestycji, dla których obecnie również brak jest dostępnych form finansowania, są inwestycje z zakresu budowy lub przebudowy sieci ciepłowniczych oraz węzłów cieplnych poprzez stosowanie energooszczędnych technologii i rozwiązao. Założenie finansowania tego typu inwestycji str. 75

76 w ramach Inicjatywy JESSICA w znacznym stopniu mogłoby wpłynąd na poprawę efektywności systemów przesyłowych na terenie obszarów miejskich zdecydowanie jest więc to efekt, którego nie można obecnie osiągnąd przy wykorzystaniu już istniejących funduszy. Jedyną grupę wśród proponowanych typów projektów, dla której prawdopodobnie będzie możliwe osiągnięcie podobnych efektów w ramach istniejących funduszy, będą kompleksowe inwestycje z zakresu zarządzania energią w budynkach użyteczności publicznej. Podobne projekty będą z pewnością realizowane w ramach działao RPO przewidzianych dla rewitalizacji. Ponadto ten sam typ inwestycji o podobnym przedziale kosztowym będzie wspierany dotacjami w ramach mechanizmów norweskich jednak w szerszym ujęciu, nie ograniczonym do obszarów miejskich. Ze względu na duże potrzeby w tym zakresie można przyjąd, że dodatkowa pula środków w ramach Inicjatywy JESSICA będzie uzupełniała finansowanie obiektów użyteczności publicznej na obszarach miejskich. Oferta finansowa skierowana do podmiotów zainteresowanych pozyskaniem środków na przedsięwzięcia dotyczące OZE i oszczędności energii jest dośd szeroka. Kredyty komercyjne oferowane przez BOŚ i inne podmioty z sektora bankowego pokrywają w zasadzie cały obszar potencjalnych inwestycji. W ramach programów UE, NFOŚiGW i WFOŚiGW dostępne są również preferencyjne formy finansowania (dotacje, niskooprocentowane pożyczki, pożyczki z możliwością umorzenia). W ramach analizy przeprowadzonej w rozdziale określono dostępne na rynku preferencyjne formy finansowania umożliwiające wsparcie przedsięwzięd dotyczących OZE oraz zwiększania efektywności energetycznej oraz potencjalnie przedsięwzięcia, które mogłyby byd wspierane w ramach Inicjatywy JESSICA. Na etapie wyboru typów przedsięwzięd przyjęto założenie, że zakres finansowanych działao w ramach JESSICA nie powinien dublowad oferty innych podmiotów oferujących preferencyjne formy finansowania ale byd jej jak najlepszym uzupełnieniem. Ankietowani w ramach wywiadów CATI wyrazili zainteresowanie przede wszystkim działaniami termomodernizacyjnymi oraz modernizacją sieci ciepłowniczej. Są to dwa podstawowe typy działao z zakresu efektywności energetycznej, które mogą mied istotny wpływ na rozwój obszarów miejskich. Fundusze na przedsięwzięcia termomodernizacyjne w chwili obecnej można pozyskad z NFOŚiGW w ramach Systemu Zielonych Inwestycji: Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej, jednak maksymalny koszt przedsięwzięcia musi przekraczad 10 mln PLN, a fundusze zdobywa się w ramach dotacji (do 30 % wydatków kwalifikowanych) lub preferencyjnej pożyczki. Beneficjenci mogą wykorzystad również szereg kredytów oferowanych przez banki m.in. przez BOŚ, BGK, czy Banki Spółdzielcze. W większości, z wyjątkiem np. premii termomodernizacyjnej BGK, warunki kredytowania nie są zachęcające dla potencjalnych beneficjentów. Z informacji przekazanych przez eksperta BOŚ wynika, że w województwie zachodniopomorskim, kredyty oferowane przez bank nie cieszą się popularnością -z wyjątkiem kredytów udzielanych we współpracy z WFOŚiGW. Na rozwój obszarów miejskich nakierowane jest również działanie 5.5 RPO WZ Rewitalizacja oraz działanie 6.6 RPO WZ Rewitalizacja na obszarze metropolitalnym. W przypadku działania 5.5 RPO WZ w opisie wspieranych przedsięwzięd zawarto wskazanie dla budowy, przebudowy lub renowacji infrastruktury znajdującej się na obszarze zdegradowanym; budowy, przebudowy lub modernizacji infrastruktury technicznej znajdującej się na obszarze zdegradowanym w szczególności przewodów lub urządzeo wodociągowych, kanalizacyjnych, i ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych lub telekomunikacyjnych. Można więc powiedzied, że w niewielkim stopniu modernizacje systemów ciepłowniczych mogą byd finansowane z w ramach tego działania nie będą to kompleksowe inwestycje obejmujące większe fragmenty systemów przesyłu ciepła. W obu działaniach zakłada się modernizację szeroko pojętej zdegradowanej infrastruktury. Brak jest jednak wyraźnych wskazao w kierunku projektów z zakresu OZE jak np. montaż kolektorów słonecznych lub z zakresu efektywności energetycznej (termomodernizacje). str. 76

77 Podsumowując można stwierdzid, że proponowany zakres tematyczny projektów, które mogłyby byd wspierane w ramach Inicjatywy JESSICA nie powiela działao już istniejących funduszy nakierowanych na rozwój obszarów miejskich takich jak działanie 5.5 lub 5.6 RPO WZ. Proponowany zakres nie powiela też przedziału kosztowego inwestycji wspieranych w ramach Systemu Zielonych Inwestycji: Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej (NFOŚiGW) Określenie wpływu rozszerzenia zakresu tematycznego projektów o projekty dotyczące poprawy efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii realizowanych w ramach Inicjatywy JESSICA na stan powietrza atmosferycznego obszarów miejskich oraz ewentualna skala wpływu na obniżenie emisji CO 2 Wpływ rozszerzenia zakresu tematycznego projektów w ramach Inicjatywy JESSICA o projekty z zakresu efektywności energetycznej i OZE na stan powietrza atmosferycznego obszarów miejskich Na terenie kraju w ciągu ostatnich lat obserwuje się spadek emisji poszczególnych zanieczyszczeo powietrza. Także na ternie województwa zachodniopomorskiego obserwowany jest malejący trend w emisji podstawowych zanieczyszczeo powietrza (wykres 10 a, b, c, d) na przestrzeni ostatnich kilku lat. Wśród przedstawionych powyżej rodzajów zanieczyszczeo na szczególną uwagę zasługuje dwutlenek siarki oraz pył potencjalnie są to rodzaje zanieczyszczeo powietrza, których emisję można zmniejszyd przy zastąpieniu konwencjonalnych źródeł energii elektrycznej odnawialnymi źródłami energii. Można założyd, że powyższe wykresy w znacznym stopniu odzwierciedlają sytuację obszarów miejskich jako tych, w pobliżu których skupiają się strefy przemysłowe oraz skumulowany jest ruch kołowy transport i komunikacja. W przypadku dwutlenku siarki emisja tego zanieczyszczenia spadła z około 26 tys. ton w roku 2006 do około 16 tys. ton w roku Emisja pyłu zmalała z kolei z około 5,5 tys. ton w roku 2006 do około 3,6 tys. ton w roku Spadek emisji SO 2 oraz pyłów należy zawdzięczad inwestycjom przede wszystkim w przedsiębiorstwach energetycznych (m. in. Elektrowni Dolna Odra S.A.), prowadzącym do wyeliminowania emisji SO 2 dzięki metodom odsiarczania spalin oraz stosowaniu nowoczesnych cyklonów odpylających gazy odlotowe. Innym działaniem prowadzącym do zmniejsza emisji SO 2 jest zastępowanie spalania paliw konwencjonalnych paliwami odnawialnymi takimi jak biomasa pochodzenia rolniczego lub leśnego (lub zastępowanie spalania węgla kamiennego spalaniem gazu ziemnego jako jednego z najczystszych paliw konwencjonalnych). W ciągu ostatnich lat na terenie województwa zachodniopomorskiego były realizowane inwestycje przy udziale środków pomocowych UE, które miały na celu zastępowanie spalania węgla kamiennego współspalaniem biomasy z węglem. Obecnie trend ten powoli odchodzi w zapomnienie liczne przykłady zrealizowanych w ciągu ostatnich piętnastu lat na terenie kraju inwestycji oraz specjalistyczne opracowania na temat osiąganych w ich wyniku efektów podkreślają, że współspalanie biomasy z węglem jest niekorzystnym działaniem obniżającym zarówno sprawnośd samego procesu pozyskiwania energii z biomasy, jak również obniżającym parametry pracy kotłów i powodującymi szybsze wyeksploatowanie instalacji. Należy się spodziewad dalszego obniżenia emisji tych zanieczyszczeo w świetle inwestycji, które przeprowadzi największy zakład energetyczny województwa (Elektrownia Dolna Odra S.A. planowane kolejne inwestycje z zakresu spalania biomasy - w ilości nawet do 800 tys. ton rocznie 24 ). 24 Program rozwoju sektora energetycznego w województwie zachodniopomorskim do 2015 r. z częścią prognostyczną do 2030r. str. 77

78 Potencjalnie rekomendowane do wsparcia w ramach Inicjatyw JESSICA typy inwestycji z zakresu OZE również mogą mied udział w lokalnej poprawie stanu powietrza atmosferycznego zwłaszcza, jeśli objęte wsparciem byłyby projekty z zakresu wymiany źródeł ciepła oraz kompleksowe inwestycje z zakresu poprawy efektywności energetycznej w budynkach (przebudowa systemów grzewczych wraz z wymianą źródła ciepła). Zaznaczyd jednak należy, że inwestycje te musiałyby byd objęte lokalnymi programami rewitalizacji a te obejmują jedynie pewne strefy miasta. Nie należy się zatem spodziewad efektów w skali województwa w przypadku projektów mogących oddziaływad na poprawę stanu powietrza atmosferycznego, a jedynie efektu w bardzo niewielkiej skali lokalnej, który będzie odczuwany przede wszystkim przez mieszkaoców terenu objętego działaniami rewitalizacyjnymi. Wykres. 10 a) Emisja dwutlenku siarki na terenie województwa zachodniopomorskiego *Mg/rok dwutlenek siarki Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Wykres. 10 b) Emisja tlenku azotu na terenie województwa zachodniopomorskiego *Mg/rok tlenki azotu Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS str. 78

79 Wykres. 10 c) Emisja tlenku węgla na terenie województwa zachodniopomorskiego *Mg/rok tlenek węgla Źródło: GUS Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS Wykres. 10 d) Emisja pyłu ogółem na terenie województwa zachodniopomorskiego *Mg/rok pył Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS str. 79

Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią RPO WZ 2007-2013. Stan na 12 marca 2012 r.

Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią RPO WZ 2007-2013. Stan na 12 marca 2012 r. Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią RPO WZ 2007-2013 Stan na 12 marca 2012 r. Nabory w ramach działania 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią W ramach działania 4.1 Energia odnawialna

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie istnieje nieprzerwanie od 1993 roku. Działa na mocy Ustawy Prawo Ochrony

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Finansowanie inwestycji OZE ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Justyna Przybysz Doradca Departament Ochrony Klimatu

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r.

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Źródła pochodzenia środków w portfelu NFOŚiGW środki statutowe NFOŚiGW środki pochodzące z opłat zastępczych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu NFOŚiGW Warszawa, 09.12.2014 Oferta aktualna

Bardziej szczegółowo

Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p.

Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p. Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p. Kompetencje i osiągnięcia posiada duże doświadczenie w realizacji projektów rozwojowych, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Płock, 3 luty 2014 r. Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej

Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej 1 NFOŚiGW System Zielonych Inwestycji część 1) Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej Dofinansowanie: - dotacja (30%

Bardziej szczegółowo

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE Bioenergia w krajach Europy Centralnej, uprawy energetyczne. Dr Hanna Bartoszewicz-Burczy, Instytut Energetyki 23 kwietnia 2015 r., SGGW 1. Źródła

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020

Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020 Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020 Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 26 marca 2015 r. Europejskie Fundusze Strukturalne i Inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JESSICA - zwrotny mechanizm finansowania ze środków UE projektów z zakresu efektywności energetycznej

Inicjatywa JESSICA - zwrotny mechanizm finansowania ze środków UE projektów z zakresu efektywności energetycznej Inicjatywa JESSICA - zwrotny mechanizm finansowania ze środków UE projektów z zakresu efektywności energetycznej Michał Kopeć Departament Programów Europejskich Bank Gospodarstwa Krajowego Warszawa, 8

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Agnieszka Zagrodzka Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Plan prezentacji Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii

Bardziej szczegółowo

Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe

Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe 24 listopada 2010 r. Bank Ochrony Środowiska Krzysztof

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Ryszard Ochwat Pełnomocnik Zarządu ds. wdrażania PO IiŚ Międzynarodowe Targi Polagra Food

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI Finansowanie działań ujętych w PGN PROGRAMY PO Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 RPO woj. lubelskiego na lata 2014-2020 PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A.

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. II FORUM MAŁEJ ENERGETYKI WIATROWEJ WARSZAWA CENERG 13 marca 2012 r. Finansowanie OZE w BOŚ S.A. (1991-2011) Liczba [szt.]

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII PRZYSZŁOŚCIOWE INWESTYCJE

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII PRZYSZŁOŚCIOWE INWESTYCJE 1 ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII PRZYSZŁOŚCIOWE INWESTYCJE 2 PLAN SPOTKANIA 1. OZE - podstawowe informacje 2. Dotacje w 2013 roku 3. Inicjatywa Jessica na Mazowszu 4. Programy NFOŚiGW 3 OZE PODSTAWOWE INFORMACJE

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce. Słupsk 30.10.2014

Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce. Słupsk 30.10.2014 Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce Słupsk 30.10.2014 Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce 1. Program PROSUMENT 2. Program LEMUR 3. Program

Bardziej szczegółowo

Jak planować i finansować gminne przedsięwzięcia energetyczne. Wpisany przez Marcin Skomra

Jak planować i finansować gminne przedsięwzięcia energetyczne. Wpisany przez Marcin Skomra W unijnym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich ustalono możliwość ubiegania się o refinansowanie w 75 proc. przedsięwzięć energetycznych realizowanych przez gminy wiejskie i miejsko-wiejskie. Gospodarka

Bardziej szczegółowo

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Promocja regionalnych inicjatyw bioenergetycznych PromoBio Możliwości wykorzystania biomasy w świetle

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Magdalena Mielczarska-Rogulska Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE GOSPODARKI

FINANSOWANIE GOSPODARKI FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ W GMINACH OPRACOWANO NA PODSTAWIE PUBLIKACJI NOWA MISJA NISKA EMISJA DOTACJE I POŻYCZKI Z NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ W latach 2008

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji solarnych ze środków WFOŚiGW w Szczecinie Dawid Brzozowski Zastępca Prezesa WFOŚiGW w Szczecinie

Możliwości finansowania inwestycji solarnych ze środków WFOŚiGW w Szczecinie Dawid Brzozowski Zastępca Prezesa WFOŚiGW w Szczecinie Możliwości finansowania inwestycji solarnych ze środków WFOŚiGW w Szczecinie Dawid Brzozowski Zastępca Prezesa WFOŚiGW w Szczecinie Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Perspektywy finansowania projektów z zakresu efektywności energetycznej i OZE Andrzej Krysiak Departament Ochrony Klimatu. Czeladź, 14-15 marca 2013

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA. dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA. dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o. AGENDA Czym jest gospodarka niskoemisyjna PGN czym jest i do czego służy Dotychczasowy przebieg prac

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR NALICZANYCH W OPARCIU O USTAWĘ PRAWO ENERGETYCZNE Schemat finansowania

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Oferta finansowania OZE przez Bank Ochrony Środowiska Forum Czystej Energii POLEKO, Poznań, październik 2008 BOŚ S.A. W SYSTEMIE FINANSOWANIA OCHRONY ŚRODOWISKA BOŚ S.A. to

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Warszawa, 25.11.2014 Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

25 lat działalności NFOŚiGW

25 lat działalności NFOŚiGW 25 lat działalności NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 25 lat doświadczenia w finansowaniu projektów z obszaru ochrony środowiska powołany w okresie zmian ustrojowych w 1989

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Olsztyn; 14 marca 2012 r. Bank Ochrony Środowiska SA Lucyna Cywińska-Konopka Główny Ekolog Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Formy finansowania

Bardziej szczegółowo

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach IX oś priorytetowa POIiŚ, Działanie 9.3 ANNA PEKAR Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Klimatu NFOŚiGW Poznań, 17 września 2013 r. 2 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 1/201 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 22 lipca 201 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji OZE ze środków Banku Ochrony Środowiska. Forum Czystej Energii POLEKO, 25 listopada 2010 r.

Finansowanie inwestycji OZE ze środków Banku Ochrony Środowiska. Forum Czystej Energii POLEKO, 25 listopada 2010 r. Finansowanie inwestycji OZE ze środków Banku Ochrony Środowiska Forum Czystej Energii POLEKO, 25 listopada 2010 r. Doświadczenie BOŚ w finansowaniu ekologii Do połowy 2010 roku BOŚ S.A. udzielił ponad

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A. Warszawa, 24-25 marca 2011 Iwetta Markiewicz Bank Ochrony Środowiska S.A. Finansowanie projektów biogazowych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Energia z odpadów Produkcja biogazu model szwedzki DOŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce Wojciech Stawiany Doradca Zespół Strategii

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROGRAM PROSUMENT 16 września 2014 r. WFOŚiGW w Szczecinie podpisał

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Mechanizmy wsparcia gospodarki niskoemisyjnej dotychczasowe doświadczenia i nowa perspektywa finansowa (wprowadzenie do dyskusji na IV sesji panelowej) Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Forum

Bardziej szczegółowo

Zakres działań do ekspertyzy: "Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w latach 2015-2020". Mirosław Kimla. Kielce, styczeń 2015r.

Zakres działań do ekspertyzy: Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w latach 2015-2020. Mirosław Kimla. Kielce, styczeń 2015r. Zestawienie wszystkich możliwych źródeł pozyskania zewnętrznych środków finansowych na projekty przewidziane w Planie gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Lublin 2014 2020, wraz z warunkami ich pozyskania

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego WM 11 grudnia

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Plan Gospodarki Niskoemisyjnej w Gminie

Bardziej szczegółowo

budownictwa energooszczędnego

budownictwa energooszczędnego Kredyty bankowe w finansowaniu budownictwa energooszczędnego Grażyna Kasprzak ekspert ds. inżynierii środowiska Finansowanie inwestycji kredyty dedykowane Kredyty preferencyjne w ramach systemów wsparcia

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania biomasy do wytwarzania ciepła w ofercie NFOŚiGW. Dotychczasowe działania i propozycje.

Możliwości wykorzystania biomasy do wytwarzania ciepła w ofercie NFOŚiGW. Dotychczasowe działania i propozycje. Możliwości wykorzystania biomasy do wytwarzania ciepła w ofercie NFOŚiGW. Dotychczasowe działania i propozycje. Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu 69 Forum Energia Efekt Środowisko

Bardziej szczegółowo

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach 1 W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach dr Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Gospodarki Wrocław, 21 maja 2012 roku Regionalny Program

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014 2020

Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014 2020 Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014 2020 Oś Priorytetowa 1. Działanie 1.5. Wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw Oś priorytetowa 3. Działanie 3.1 Wytwarzanie i dystrybucja energii

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji odnawialnych źródeł energii w Polsce, w aspekcie nowej

Bardziej szczegółowo

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Paweł Sulima Wydział Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament Rynków Rolnych XI Giełda kooperacyjna

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 F u n d a c ja n a r z e c z E n e r g e ty k i Z r ó w n o w a żo n e j PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 Cele Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promocji wykorzystania energii z OZE Osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

Maciej Zathey Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego

Maciej Zathey Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego Maciej Zathey Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego Polityka Publiczna RPO 2014 2020 Obecnie istniejące źródła STUDIUM PRZESTRZENNYCH UWARUNKOWAŃ ROZWOJU ENERGETYKI WIATROWEJ W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Finansowanie projektów z zakresu ochrony środowiska i racjonalnego gospodarowania energią przez Bank Ochrony Środowiska. Warszawa, maj 2009r. DOŚWIADCZENIA BOŚ S.A. jest jedynym

Bardziej szczegółowo

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8)

Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Reporting on dissemination activities carried out within the frame of the DESIRE project (WP8) Name, Affiliation Krzysztof Wojdyga, Marcin Lec, Rafal Laskowski Warsaw University of technology E-mail krzysztof.wojdyga@is.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKA AGENCJA ENERGETYCZNA DARIUSZ CIARKOWSKI

MAZOWIECKA AGENCJA ENERGETYCZNA DARIUSZ CIARKOWSKI MAZOWIECKA AGENCJA ENERGETYCZNA DARIUSZ CIARKOWSKI Warszawa 30.09.2011 Regionalna agencja energetyczna ( geneza ) Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa mówi, że prowadzi on politykę

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Rola Banku Ochrony Środowiska we wspieraniu inwestycji wykorzystujących odnawialne źródła energii Odnawialne źródła energii: szansa i wyzwanie POLEKO 2007 POLSKI SYSTEM FINANSOWANIA

Bardziej szczegółowo

Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020

Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Poprawa efektywności energetycznej budynków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. ALOKACJA RPO WSL 2014-2020 2 244,4 mln EUR (RPO)

Bardziej szczegółowo

Informacja o konkursach strukturalnych z UE na lata 2014-2020 (ogólnopolskie, regionalne) dla Wspólnot i Spółdzielni

Informacja o konkursach strukturalnych z UE na lata 2014-2020 (ogólnopolskie, regionalne) dla Wspólnot i Spółdzielni Informacja o konkursach strukturalnych z UE na lata 2014-2020 (ogólnopolskie, regionalne) dla Wspólnot i Spółdzielni W roku 2014r. odbyły się ostanie konkursy z pozostałości puli pieniężnej z UE drugiego

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Badania i analizy potencjału Dolnego Śląska dla wykorzystania odnawialnych źródeł energetycznych

Badania i analizy potencjału Dolnego Śląska dla wykorzystania odnawialnych źródeł energetycznych Badania i analizy potencjału Dolnego Śląska dla wykorzystania odnawialnych źródeł energetycznych Wrocław, grudzieo 2010 Wprowadzenie Etap 1 przeprowadzenie badania Badania i analizy potencjału Dolnego

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

POZYSKAJ DOTACJE EUROPEJSKIE NA ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII

POZYSKAJ DOTACJE EUROPEJSKIE NA ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII POZYSKAJ DOTACJE EUROPEJSKIE NA ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII POLSKIE CENTRUM SOLARNE UL. GŁOWACKIEGO 14 58-100 ŚWIDNICA E-MAIL: PCS@POLSKIECENTRUMSOLARNE.PL TEL. 748513082 FAX 748519332 NIP 884233675 REGON

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 z uwzględnieniem źródeł odnawialnych Poznań,, 22.05.2012 2012-05-31 1 Dokumenty Strategiczne Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego (obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Bank Ochrony Środowiska S.A. Wspieranie przedsięwzięć BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

Bank Ochrony Środowiska S.A. Wspieranie przedsięwzięć BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Bank Ochrony Środowiska S.A. Wspieranie przedsięwzięć termomodernizacyjnych BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Sopot 2007 BOŚ S.A. możliwości finansowania projektów dotyczących energii Gdańsk, lipiec 2009r.

Bardziej szczegółowo

Listach przedsięwzięć priorytetowych

Listach przedsięwzięć priorytetowych Instrumenty finansowania wzrostu efektywności energetycznej w programach NFOŚiGW i WFOŚiGW Dr inż. Marek Mielczarek Prezes Zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Jak ubiegać się o fundusze unijne?

Jak ubiegać się o fundusze unijne? BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Strona 1 Jak ubiegać się o fundusze unijne? Spis treści Strona 2 Można mądrze finansować inwestycje w miastach..3 Rozwój lokalny możliwy dzięki Unii Europejskiej.11 Są alternatywy

Bardziej szczegółowo

Możliwość dofinansowania instalacji solarów ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007 2013

Możliwość dofinansowania instalacji solarów ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007 2013 Możliwość dofinansowania instalacji solarów ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007 2013 Człuchów, 16 lipca 2009r. Możliwość dofinansowania instalacji solarów

Bardziej szczegółowo

JESSICA doświadczenia BGK jako Funduszu Rozwoju Obszarów Miejskich na przykładzie Wielkopolski preferencyjne finansowanie zwrotne rozwoju miast

JESSICA doświadczenia BGK jako Funduszu Rozwoju Obszarów Miejskich na przykładzie Wielkopolski preferencyjne finansowanie zwrotne rozwoju miast JESSICA doświadczenia BGK jako Funduszu Rozwoju Obszarów Miejskich na przykładzie Wielkopolski preferencyjne finansowanie zwrotne rozwoju miast Marek Rudnicki Departament Programów Europejskich Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy Zużycie Biomasy w Energetyce Stan obecny i perspektywy Plan prezentacji Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w Polsce. Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w energetyce zawodowej i przemysłowej.

Bardziej szczegółowo

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej

Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Festiwal Słoneczny Forum Energetyki Solarnej, Ostoja 11 maja 2012 r. Implementacja dyrektyw UE wymagania w zakresie stosowania OZE stawiane obiektom użyteczności publicznej Karolina Kurtz Katedra Dróg,

Bardziej szczegółowo

Prosument - Cel. Wspieranie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii Część 4)

Prosument - Cel. Wspieranie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii Część 4) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wspieranie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii Część 4) Prosument linia dofinansowania z przeznaczeniem na zakup i montaż mikroinstalacji

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA Instrumenty finansowania w zakresie efektywności energetycznej w programach WFOŚiGW we Wrocławiu Aleksander Marek Skorupa Prezes Zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA Centralny element

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Możliwości dofinansowania przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii ze środków NFOŚiGW Agnieszka Zagrodzka Departament Ochrony Powietrza

Bardziej szczegółowo

Element realizacji celów redukcji emisji określonych w pakiecie klimatyczno-energetycznym.

Element realizacji celów redukcji emisji określonych w pakiecie klimatyczno-energetycznym. Realizator: 1 Co to jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej? Dokument tworzony na poziomie gminy. Element realizacji celów redukcji emisji określonych w pakiecie klimatyczno-energetycznym. Dokument ocenia

Bardziej szczegółowo

OZE przyszłością powiatu lęborskiego. Proekologia strategią przyszłości MŚP UDA-POKL.02.01.01-00-361/13

OZE przyszłością powiatu lęborskiego. Proekologia strategią przyszłości MŚP UDA-POKL.02.01.01-00-361/13 OZE przyszłością powiatu lęborskiego Proekologia strategią przyszłości MŚP UDA-POKL.02.01.01-00-361/13 Lębork 22 maja 2015 www.biznesproeko.pl ODiTK w Gdańsku WHSZ w Słupsku Projektu Proekologia strategią

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej ALEKSANDRA MALARZ DYREKTOR DEPARTAMENTU FUNDUSZY EUROPEJSKICH W MINISTERSTWIE ŚRODOWISKA Warszawa,

Bardziej szczegółowo