Elektroenergetyczne izolatory. stacyjne przepustowe wnętrzowe szynowe z tworzyw sztucznych I na napięcie do 1000 V

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Elektroenergetyczne izolatory. stacyjne przepustowe wnętrzowe szynowe z tworzyw sztucznych I na napięcie do 1000 V"

Transkrypt

1 UKD SWW ENERGOELEKTRYKA NORMA BRANŻOWA BN73 Elektroenergetyczne izolatory stacyjne przepustowe wnętrzowe szynowe z tworzyw sztucznych na napięcie do 1000 V Ogólne wymagania i badania Grupa katalogowa V \VSTĘP 1.1. Przedmiot normy. Przedmiotem ncrmy są ogólne wymagania i badania dotyczące izolatorów przepustowych wnętrzowych szynowych z tworzyw sztucznych na napięcie przem ienne do 1000 V, dla częstotliwości do 100 Hz Zakres stosowania normy. P ostanowienb normy dotyczą izolatorów stacyjnych, przepusto. wych wnętrzowych szy nowych gołych i okutych z t worzyw sztucznych, przeznaczonych do stosowania w urządz eniac h rozdzielczych i instalacjach elektroenergetycznych wnę t rzowy c h o napięciu do 1000 V, dla częstotlivvości do 100 Hz Normalne warunld środowislwwe pracy a) Wysoko ść m :ejsca zainstalowania nad pozicm en1 morza nie większa niż 2000 m. b) Temperatura otoczenia : szczytowa krótkotrwał a + 40 C, najwyższa średn i a w ciągu doby +35 C, najwyższa średnia roczna + 20 C, naj niższa długotrwała 20 C. c) Największa wilgotność względn a powietrzu przy temperaturze + 40 C 50%. Przy temperaturze otoczenia niższej od 40 C wilgotność względna może być odpowiednio wyż sza (np. 90% przy temperaturze + 20 C), przy czym wahania temperatury mogą powodować nieznaczną kondensację p ary na powierzchni. la. Określenia zolator przepustowy szynowy izolator przepustowy, w którym szyna metalowa służy do przeprowadzenia napięcia przez ścianę budynku lub urządz e nia, do której jest zamocowany sztywno (za pomocą kołnierza lub w inny równ o rz ęd ny sposób) Pozost a ł e okr eś l en ia wg PN74/E02051 i PN66/E OZNACZENE 2.1. Sposób budowy oznaczenia wg PN64/ E Oznaczenie należy u z up e łnić symbolem S, ozn ac zając ym izolatory szynowe,i symbolem T, oznaczającym tworzywa sztuczne, z których w ykonane są izolatory. / lnytrzym a łość mechaniczną izolatorów n a l eży oznaczać symbolem cyfrowym odpow iadaj ącym znamionowej wytrzym a ło śc i: N, N, N, 12, N, N, N, 31, N. 2'.2. Przykład oznaczema izolatora stacyjnego (S), przepustowego (P), wn ętrzoweg o szynowego (S), z kołnierzem (K), o wytrzymałości mechanicznej na zginanie 4000 N, na n a pi ęcie 1 kv (1), nat ężen ie prądu 2000 A, z tworzyw sztucznych, dla szyny miedzianej: ZOLATOR SPSK 41/2000 T BN73/ Przy izolatorach b ez kołnierzy nie podaje Sl~ litery K. Dla izolatorów przeznaczonych do szyn innych niż miedziane należy za lit e rą T podać symbol literowy określający materiał szyn. 3. WYMAGANA 3.1. Główne wymiary izolatorów oraz ich lwnstrul\:cje powinny być określone w nonnach przedm iotowych, a w przypadku braku norm w vy'arunkach t echnicznych wykonania u 7.godn:onych międz y wykonawcą i odbiorcą lub w k arcie katalogo\vej. Zaleca si ę dwa rodzaje rozwiązania konstrukcyjnego z ko łni erzem i bez kołnierza. Zgło sz ona przez Zjednoczenie Pr zedsię bior s tw Robót Elektrycznych ELEKTROMONT AŻ Ustanowiona przez Dyr ektora ZPRE EL EKTROMONTAŻ dnia 26 czerwca 1973 r. jako norma obowią z uj ą ca w zakresie produkcji i obrotu od dnia 1 lipca 1975 r. (Dz. Norm. i M iar nr 35/1974 poz. 117) WYDAWNCTW A NORMALZACYJNE Wpł y w do WN O ddano do składu Druk u kończono w marcu 75. Obj. 0,70 a.w. Nakład egz. K DA w Kaliszu, zam C ena zł :.1,60

2 2 BN73/ Materiały Część izolacyjna izolatorów powinna być wykonana z tworzyw sztucznych. Stosowane materiały powinny mieć świadectwo jakości wystawione przez producenta Okucia izolatorów powinny być wykonane z materiałów odpowiedniej wytrzymałości mecha nicznej nie pod l egających korozji lub zabezpieczonych przed korozją powłokami albo pokryciami ochronnymi. 3'.3. Wykon.anie izolatorów powinno być zgodne z wymaganiami dokumentacji technicznej i technologicznej. Na powierzchni izolatorów nie powinno być pęknięć, ubytków i zamkniętych pęcherzy. Powierzchnia izolatorów powinna być czysta, wolna od smarów i olejów. Dopuszczalne są niewielkie różnice barwy izolatorów pochodzących z jed nej partii. Niedopuszczalne są różnice, tzw. mozaikowania odcieni barwy na różnych powierzchniach tego samego odlewu Odchyłki masy izolatorów w stosunku do znamionowej wartości masy podanej w normh~ przedmiotowej, karcie katalogowej lub warunkach technicznych wykonania pcwinny zawierać się w granicach + 7,5% Odporność na nagłe zmiany temperatury. zolatory powinny być odporne na nagłe zmiany temperatury w granicach od + 20 do 20 C i od +20 do + 90 o C podczas próby wg P o próbie cieplnej izolatory nie powinny wykazywać pęknięć lub odprysków lvytrzymałość mechaniczna. Znamionowa wy trzymałość mechaniczna izolatorów na zginanie (P gn) powinna odpowiadać wybranej wartości wg tab!. 1. Podane wartośoi odnoszą się do obciążenia izolatora wg próby określonej w Tal::lica l. Klasy wytrzymałości mechanicznej na zginanie izolatorów Klasa wytrzymałości Lp. mechanicznej na zgina nie l 2 Znamionowa wytrzymałość mechaniczna na zginanie P on N , i 7 31, Wytrzymałości mechaniczne na rozciąganie, śc: ska nie i skręcanie nie normalizuje się. W przypadku potrzeby ich określenia, odpowiednie wartości powinny być uzgodnione między wytwórcą i zamawia jącym. ::1.7'. Prąd znamionowy. Prądy znamionowe izolatorów przepusto\vych szynowych z żyw i c syntetycznych powinny odpowiadać następującym wartościom pcdanym w amperach: 1000, 1250, 1600, 2000, 2500, 3150, 4000, 5000, 6300, 8000 i Wytrzymałość elektryczna. zolatory z tworzyw sztucznych powinny wytrzymać w ciągu 1 min napięcie przemienne probiercze na sucho (U Pl'S ) o wartości 4 kv,i czestotliwości 50 Hz Napięcie przeskoku na sucho (U ps) nie powinno być niższe od 1,1 wartości napięcia prcbierczego Droga upływu. Minimalna droga upływu po powierzchni izolatora powinna być określona w normach przedmiotowych, a w przypadku braku norm w warunkach technicznych wykonania lub w kartach katalogowych, Odporność na prądy pełznc. Materiał, z którego wykonane są izolatory, powinien wytrzymywać bez przeskoku ani zwarcia opadnięcie 50 kropel roztworu zwi l żającego przy napięciu praktycznie sinusoidalnie zmiennym o wartości skutecznej 175 V, w warunkach badania wg Dopuszczalne temperatury nagrzania. zolatory przepustowe z tworzyw sztucznych powinny być tak zbudowane, aby przy długotrwałym obciążeniu prądem znamionowym i przy znamionowej częstotliwości przyrost temperatury na częś ciach metalowych i izolacyjnych nie przekraczał 65 C ponad temperaturę otaczającego powietrza Odporność izolatorów na żar. Materiał, z którego wykonane są izolatory, nie powinien się zapalić ani nie powinien wydzielać gazów zapalających się od iskier przy temperaturze probierczej 300 C, w warunkach badania wg 5, Cechowanie. Na każdym izolatorze powinny b y ć umieszczane w sposób trwały i czytelny na s tępujące dane: a) oznaczenie wg rozdz. 2, b) znak wytwórni, c) dwie cyfry kolejnego miesiąca l dwie ostatn ie cyfry roku produkcji. Zaleca się zewnętrznej umieszczenie cechy izolatora na jego powierzchni. 4. PAKOWANE, PRZECHOWYWANE TRANSPORT 4.1'. Palwwanie. zolatory powinny być pakowane w skrzynki drewniane wykonane wg PN72! D79601 o wymiarach wg PN71/ i o masie brutto do 50 kg, w sposób uniem ożliwiający przemieszczanie i wzajemne b e zpośrednie dotykanie się izolatorów.

3 BN73/ Dopuszcza się inne opakowania uzgodnione między dostawcą i odbiorcą, jeżeli zabezpieczają towar nie gorzej niż wymienione skrzynki i mają wymiary zgodne z zasadami PN64/ Na skrzynce powinny być umieszczone następu napisy: jące a) nazwa lub znak wytwórni, b) oznaczenie wg rozdz. 2, c) liczba sztuk, d) masa brutto, e) miesiąc i rok wykonania (dwie ostatnie cyfry roku), f) oznakowanie wg PN67/ Przechowywanie. zolatory powinny być przechowywane w sposób uniemożliwiający dostanie się do nich wody. Zaleca się przechowywać izolatory w opakowaniach, w pomieszczeniach o temperaturze nie niższej niż 20 C i wilgotn ośc i względnej wg 1.3c) Transport. zolatory powinny być transportowane w skrzynkach krytymi środkami transportowymi. Skrzynki należy ustawiać ściśle obok siebie na całej powierzchni środka przewozowego, a ewentualne luki wypełnić materiałem amortyzacyjnym w taki sposób, aby ładunek tworzył zwartą całość zabezpieczoną przed przesu\val'llem i wzajemnym uszkodzeniem. Zaleca się ładowanie skrzynek w nie większej liczbie warstw n iż 6. W przypadku stosowania paletyzacji jednostki ładunkowe powinny być formowane na paletach o wymiarach 800 X 1200 mm. Ł.adunek na palecie nal e ży zabezpieczyć przed przesuwaniem się i deformacją 5.1. Program badań 5. BADANA Badania pełne wg tab 1. 2 kol. 5 mają na celu określenie charakterystycznych własności izolatorów. Badania te powinny być wykonywane na sztukach pierwszej serii produkcyjnej typu, przy okresowej produkcji co najmniej raz na 5 lat oraz po wprowadzeniu zmian konstrukcyjnych lub technologicznych, mogą cych mieć wpływ na zrnianę własności izolatorów Badania niepełne wg tabl. 2 kol. 6 rn a ją na celu wykrycie wad materiałowych oraz błędó w wykonawczych izolatorów; powinny być wykonywane podczas bi eżące j produkcji na każdym izolatorze z wyjątkiem badail wytrzy małości mec:1anicznej. Tablica 2. P rogram i kolejność badań izolatorów Wyma Opis ba Zakres badań Lp. Rodzaje badań gania dań peł niepełwg wg nych nych Og l ędziny 3.3, X 'X 2 Sprawdzenie wymiarów 3.1 i ), X )( 3 Sprawdzenie zgodności zastosowanego materiału _~_ 4 Sprawdzenie masy X, 5 Próba odpor ności na nagłe zmiany temp e ratul X 6 Próba wytrzymałości mechanicznej )<. / 7 Próba wytrzy małości elektrycznej napięciem probierczym 50 Hz, na sucho X X 8 Próba wytrzymałości przeskoku na su cho X J 91 Próba odporn oś ci na prądy l pełzne (na próbkach) X 10 Próba na dopuszczalne t.emperatury nagrzania X 11 Próba odporności na żar (na próbkach) X 1\ Tylko przy badaniach pełnych.! 5.2. Pobieranie i liczność próbek Pobieranie próbek do badań pełnych. Do badań pełnych na l eży pobrać próbkę o liczności co najmniej 3 sztuk izolatorów wykonanych w ramach prototypu lub serii produkcyjnej. Z serii produkcyjnej powinny być pobrane te izolatory, na których przeprowadzono badania niepełne z wynikiem dodatnim. Badania te m ożna uznać za wystarczające przy badaniach pełn ych i powtórnie,ich nie wykonywać Pobieranie próbek do badań niepełnych. Badania niepełne wg tabl. 2 lp. 1, 2, 3, 7 wykonuje się na każdym izolatorze. Do b a dań wg lp. 6 (próba wytrzymałości mechanicznej) pobiera się 3 sztuki z partii do 150 izolatorów i 5 sztuk z partii powyżej 160 izolatorów. ',.', V /., /,

4 4 BN73/ Opis badań Oględziny polegają na sprawdzeniu nieuzbrojonym okiem, czy izolatory odpowiadają wymaganiom wg 3.3 i Sprawdzenie wymiarów należy wykonać za pomocą przyrządów pomiarowych o dokładności pomiaru 0,1 mm. Sprawdzeniu podlegają wymiary główne. Wymiary należy uznać za prawidłowe, jeśli nie przekraczają odchyłek podanych w dokumentacji konstrukcyjnej, w normie przedmiotowej lub karcie katalogowej. Jeśli choćby je, den z wymiarów był nie dotrzymany, należy izolator uznać za niedobry. Wynik sprawdzenia należy uznać za dodatni, j eże li spełnione będą wymagania wg 3.1 i Sprawdzenie materiałów powinno być wykonane na podstawie świadectw zakładów dostarczających surowce lub na podstawie protokołów badań próbek materiałowych przeprowadzonych zgodnie z normami przedmiotowymi na poszczególne surowce wchodzące w skład materiału Sprawdzenie masy należy przeprowadzić przez zważenie pojedynczych izolatorów. będą spełnione wymagania wg Próba odporności na nagłe zmiany temperatury. Próbę należy przeprowadzić przez umieszczenie izolatorów w pomieszczeniu o temperaturze 20 ± 5 C przez S godz. Następnie przenieść ~izolatory do komory, 'vv której panuje temperatura C. Czas pobytu izolatorów w komorze powinien wynosić nie mniej niż S godz. Pr óbę należy powtarzać trzykrotnie. Między każdym pobytem w komorze o niskiej temperaturze izolatory powinny przez co najmniej S godz przebyw ać w temperaturze C. Po próbie na izolatorach w temperaturze C należy przeprowadzić próbę w temperaturze 90 ± 5 oc. Próbę należy rozpocząć po przynajmniej Sgodzinnym pobycie izolatorów w temperaturze C. zolatory należy szybko i całkowicie zanurzyć w wodzie o temperaturze 90 ± 5 C i n astęp nie przełożyć do zbiornika z wodq o temperaturze 20 ± 5 C. Czas trwania każdego zanurzenia powinien wynosić T= 15+0,7 m minut (m. masa izolatora w kg). Czas przenoszenia z gorącej do zimnej kąpieli nie powinien przekraczać 30 s. lość wedy w zbiorniku powinna być taka, aby po zanurzeniu izolatora jej temperatura nie zmieniła się więcej niż o 50 C. Opisany cykl nagrzewania i chłodzenia izo]atorów należy powtórzyć trzy razy. Wynik próby należy uznać za dodatni, je że li sp ełn ione są wymagania wg Próba wytrzymałości mechanicznej. Badania izolatora należy przeprowadzać na maszynie probierczej z napędem umożliwiającym ciągłe narastanie obciążenia od zera do wartości maksymalnej. Urządzenie probiercze powinno być wyposażone we wskaźnik obciążenia umożliwiającyokreślenie wartości chwilowych oraz wartości największego obciążenia z dokładnością do 5%. Próby przeprowadza się na pojedynczych izolatorach. Obciążenie (siłę P q) przykłada się w płaszczyźni e górnego obrzeża izolatora, a punkt przyłożenia powinien leżeć w osi izolatora. W przypadku przyłożenia siły na wysokości :c większej od wysokości izolatora H odpowiednią wartość siły (P gx) nale ży obliczać wg zależności Obciążenie powinno wzrastać szybko i w sposób ciągły od zera do 50% wartości wy trzymał oś ci znamionowej, a następnie w ciągu 1 min do osiągnięcia wytrzymałości znamionowej. osiągnięta została wartość znamionowej wytrzymałości wg 3.6 bez zniszczenia izolatora. Wyk') n anie próby o innym zakresie wymaga uzgodnienia między zamawiającym i wytwórcą izolatorów Próba wytrzymałości elektrycznej napiąciem przemiennym probierczym 50 Hz, na sucho. Próbę należy wykonać przez przyło że nie napięcia probierczego przemiennego zgodnie z PN65J E Wynik próby n a leży uznać za dodatni, j eżeli badane izolatory spełniają wymagania wg Próba wytrzymałości przeskoku na sucho. próbie w sposób określony w PN65/E zolatory należy poddać spełnione zostaną wymagania wg Próba odporności na prądy pełznc. Próbę należy przeprowadzić zgodnie z PN74/E04407 na próbkach wykonanych równoc ześni e z badanymi izolatorami z tego samego materi ał u. Wynik badania należy uznać za dodatni, jeżeli badane próbki spełniają wymagania wg Próba nagrzewania. Próbę wykonuje się przy częstotliwości 50 Hz, prz e pu szcza ją c przez szyny izolatora przepustowego prąd o wartości znamionowej. 'V"szystkie części izolatora przepu stowego powinny mieć pot e ncjał zbliżony do pot enc jału ziemi. zolatory przepustowe bada się w stanie zmontowanym odpowiadającym warunkom eksploatacji. Przewody łącząc e sworzeń izolatora z obwodem zasilającego transformatora wielkoprądowego powinny mieć długość co najmniej 2 m, a ich

5 BN 73/ przekrój pownen być tak dobrany, aby przy przepływie prądu przyrost temperatury przewodów nie przekraczał 65 C. Jako złącze przewodów z szynami należy stosować złącza stosowane w eksploatacji. Badania wykonuje się w pomiesz czeniu zabezpieczonym od przeciągów. Do pomiarów temperatury stosuje się termometry lub termoelementy, które należy umieścić w miejscach o największej spodziewanej temperaturze. W miejscach, w których występują silne pola n1agnetyczne, ne należy stosować termometrów rtęciowych. Należy zapewnić dobre przewodzenie z miejsca pom'i aru do termometru i ochronne miejsca pomiarowe przed chłodzeniem przez osłonięcie złym przewodnikiem ciepła. Temperaturę otaczającego powietrza mierzy się za pomo.cą termometrów umieszczonych w khku miejscach w pobliżu izolatora. Za temperaturę otaczającego powietrza przyjmuje się wartość średnią temperatur zmierzonych w jednakowych odstępach czasu w ciągu ostatniej ćwiartki okresu pomiarowego. Próba nagrzewania może być wykonana przy temperaturze otoczenia w granicach od O do +40 o C. Próbę uważa się za zakończoną, jeżeli przyrost temperatury izolatora nie przekracza 1 Oc w ci ągu 1 godz. Dla skrócenia czasu próby dopuszcza się przejściowe zwiększenie prądu obciążenia na początku próby, a następnie obniżenie do wartości prądu znamionowego. Wynik próby należy uznać za dodatni, zostały spełnione warunki określone w ,Ocena wyników badań jeżeli Ocena wyników badania pełnego. Wynik badań pełnych należy uznać za dodatni, jeżeli izolatory pobrane do badań wg przejdą wszystkie próby z wynikien1. dodatnim. Jeśli którakolwiek próba da wynik ujemny, należy ją powtórzyć na podwójnej l,i czbie izolatorów pobranych dodatkowo. Wynik próby należy uznać za dodatni, jeśli wszystkie izolatory pobrane dodatkowo przeszły próbę z wynikiem dodatnim Ocena wyników badania niepełnego. Wynik badań niepełnych należy uznać za do.datni, jeśli izolatory pobrane do badań wg przejdą wszystkie próby z wynikiem dodatnim. W przypadku gdy próba wytrzymałości mechcl.nicznej da wynik ujemny, należy ją powtórzyć na podwójnej liczbie sztuk. Wynik próby należy uznać za dodatni, jeśli wszystkie izolatory pobrane dodatkowo przeszły próbę z \vynikiem dodatnim Zaświadczenie o jakości. Do. każdej partii izola torów wysyłanych przez wytwórcę należy dołączyć zaświadczenie, które powinno zawierać: a) nazwę i adres wytwórni, b) oznaczenie i liczbę izolatorów w partii, c) warunki techniczne wykonania z powoła niem się na normę przedmiotową lub inną obowiązującą dokumentację, d) wyniki badań niepełnych oraz stw:i erdzenie dodatniego wyniku badań pełnych. Wynik próby uważa się za dodatni, jeżeli przyrosty temperatury nie przekraczają 65 C ponad temperaturę otaczającego powietrza wg Próba odporności na żar. Próbę odporności na żar należy wykonać wg PN 60/E04000 p na próbkach wykonanych równocześnie z badanymi izolatorami i z tego samego materiału POSTANOWENA PRZEJŚC,OWE Do dnia 30 czerwca 1976 r. w badaniu wg wykonywanyn1 wg PN60/E04000 p dopusz cza się ograniczenie do 20 s czasu działania iskrami z generatora wielkiej częstotliwości na gazy wydzielające się z próbk'i. KONEC NFORMACJE DODATKOWE 1. nstytucja opracowująca normę Centralny Oś rodek BadawczoRozwojowy Robót Elektrycznych ELEKTROMONTAŻ. 2. Normy związane PN 72/D79601 Skrzynki i komplety skrzynkowe z tarcicy zbijane. Wspólne wymagania PN74/E02051 Elektroenergetyczne izolatory wysokonapięciowe. Nazwy i określenia oraz podział i oznaczenie PN 60/E04000 Sprzęt elektryczny na napęca nie przekraczające 750 V. Typowe metody badań technicznych PN 65 / E04060 Próby izolacji napięciem przemiennym PN74/E04407 Materiały elektroizolacyjne stałe. Badania odporności na prądy pełzające metodą kroplową PN 66/E06321 Elektroenergetyczne izolatory wysokiego napięcia. zolatory przepustowe. Wymagania ogólne i metody badań PN 64/ System wymiarowy opakowań PN71/ Opakowania transportowe prostopadło ścienne. Szereg wymiarowy PN 67/ Produkty w opakowaniach transportowych. Znaki i znakowanie. Wymagania podstawowe 3. Autor projektu normy inż. Wiktor Stawiarski, Centralny Ośrodek BadawczoRozwojowy Robót Elektrycznych ELEKTROMONT AŻ.