MATERIAŁY I STUDIA. Zeszyt nr 258. Podatność polskich rynków finansowych na niestabilności wewnętrzne i zewnętrzne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MATERIAŁY I STUDIA. Zeszyt nr 258. Podatność polskich rynków finansowych na niestabilności wewnętrzne i zewnętrzne"

Transkrypt

1 MATERIAŁY I STUDIA Zeszy nr 58 Podaność polskich rynków finansowych na niesabilności wewnęrzne i zewnęrzne Wojciech Bieńkowski, Bogna Gawrońska-Nowak, Wojciech Grabowski Warszawa, 0 r.

2 Wojciech Bieńkowski Uczelnia Łazarskiego, Insyu Gospodarki Amerykańskiej i Sosunków Transalanyckich Bogna Gawrońska-Nowak Uczelnia Łazarskiego, Kaedra Ekonomii Wojciech Grabowski Uniwersye Łódzki, Kaedra Modeli i Prognoz Ekonomerycznych Projek badawczy zosał zrealizowany w ramach konkursu Komieu Badań Ekonomicznych NBP na projeky badawcze przeznaczone do realizacji przez pracowników NBP i osoby spoza NBP oraz sfinansowany ze środków Narodowego Banku Polskiego. Projek graficzny: Oliwka s.c. Skład i druk: Drukarnia NBP Wydał: Narodowy Bank Polski Deparamen Edukacji i Wydawnicw Warszawa, ul. Święokrzyska / el , fax Copyrigh Naro dowy Bank Polski, 0 Maeriały i Sudia są rozprowadzane bezpłanie. Dosępne są również na sronie inerneowej NBP: hp://www.nbp.pl

3 Spis reści Spis reści Spis abel i wykresów Sreszczenie Wsęp Kryzys finansowy i jego idenyfikacja Pojęcie kryzysu finansowego i kryzysu waluowego Wskaźnik presji rynkowej (EMP) Idenyfikacja okresów kryzysu waluowego przy pomocy wskaźnika presji rynkowej Idenyfikacja okresów kryzysu waluowego w Polsce na podsawie danych z rynku waluowego (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.) Idenyfikacja okresów niesabilności na polskiej giełdzie i analiza ransmisji szoków z polskiej giełdy na rynek waluowy (syczeń 003 r. grudzień 00 r Badanie podaności polskich rynków finansowych na niesabilności wewnęrzne Czynniki desabilizujące rynki finansowe w Polsce Jednorównaniowy model wczesnego osrzegania przed kryzysem waluowym dla Polski Modelowanie kryzysu waluowego w Polsce za pomocą modelu Qual-VECM Inerpreacja uzyskanych rezulaów Badanie podaności polskich rynków finansowych na niesabilności zewnęrzne Efek zarażania a specyfika gospodarek wschodzących Współczynniki korelacji pomiędzy papierami warościowymi a opymalne zarządzanie porfelem Zależności pomiędzy współczynnikami korelacji a wariancjami sóp zwrou. Błędy w przeprowadzonych esach równości współczynników korelacji Badanie podaności polskiego rynku kapiałowego na szoki płynące z Czech i Węgier za pomocą esu Forbes i Rigobona (00) Uogólnienie esu zarażania na przypadek wielu rynków finansowych Zasosowanie modelu obiowego z efekem ARCH do badania efeku zarażania MATERIAŁY I STUDIA Zeszy 58 3

4 Spis reści 4. Podsumowanie Podziękowania Bibliografia N a r o d o w y B a n k P o l s k i

5 Spis abel i wykresów Spis abel i wykresów Tabela.. Miary saysyczne dla sóp zwrou z indeksu WIG0 w rzech podokresach... Tabela.. Warość saysyki (.5) dla każdego z rzech podokresów... Tabela.3. Warości saysyki (.7) dla esu (.6)... Tabela.4. Oszacowania paramerów modelu GARCH ilusrującego ransmisję szoków z polskiej giełdy na rynek waluowy... 4 Tabela.. Sopień zinegrowania zmiennych wysępujących po prawej sronie w jednorównaniowym modelu wczesnego osrzegania przed kryzysem waluowym... 8 Tabela.. Wyniki esymacji paramerów jednorównaniowego modelu wczesnego osrzegania przed kryzysem waluowym... 9 Tabela.3. Jakość dopasowania modelu do danych Tabela.4. Rząd modelu Qual-VAR na bazie kryerium informacyjnego Akaike... 3 Tabela.5. Tesowanie wymiaru przesrzeni koinegracyjnej... 3 Tabela.6. Tesowanie słabej egzogeniczności zmiennych zinegrowanych w sopniu pierwszym (założenie: wysępują 3 relacje koinegrujące)... 3 Tabela.7. Tesowanie wymiaru przesrzeni koinegracyjnej dla modelu Qual-VECM(6) ze sałą i dryfem przy założeniu egzogeniczności logarymu z różnicy w CDSach Tabela.8. Tesowanie słabej egzogeniczności pozosałych zmiennych (bez różnicy w CDSach) Tabela.9. Oszacowania elemenów macierzy wag w modelu Qual-VECM(6) Tabela.0. Jakość dopasowania modelu Qual-VECM(6) do danych (poziom cu-off 0,5) Tabela 3.. Dni, w kórych sopa zwrou z indeksu giełdowego była o ponad 3 odchylenia sandardowe niższa od średniej sopy zwrou w przypadku Polski, Węgier i Czech Tabela 3.. Wyniki esowania efeku zarażania pomiędzy rynkami finansowymi Polski, Czech i Węgier Tabela 3.3. Warości saysyki esu mnożnika Lagrange a mającego na celu weryfikację obecności efeku ARCH w modelach (3.)-(3.4) Tabela 3.4. Oszacowania paramerów modelu GARCH(,) mającego na celu ocenić podaność polskiego rynku kapiałowego na szoki płynące z Czech lub Węgier... 5 Tabela 3.5. Oszacowania paramerów modelu GARCH(,) mającego na celu ocenić podaność węgierskiego rynku kapiałowego na szoki płynące z Polski lub Czech... 5 MATERIAŁY I STUDIA Zeszy 58 5

6 Spis abel i wykresów Tabela 3.6. Oszacowania paramerów modelu GARCH(,) mającego na celu ocenić podaność czeskiego rynku kapiałowego na szoki płynące z Polski lub Węgier... 5 Tabela 3.7. Podaność rynków kapiałowych na szoki płynące z pozosałych krajów regionu Tabela 3.8. Dni, w kórych ważona sopa zwrou z indeksu giełdowego (3.5) była o ponad 3 odchylenia sandardowe niższa od swojej średniej warości. 53 Tabela 3.9. Oszacowania paramerów modelu frykcyjnego z efekem ARCH badającego mechanizm ransmisji szoków ze Sanów Zjednoczonych do Niemiec Tabela 3.0. Oszacowania paramerów modelu frykcyjnego z efekem ARCH badającego mechanizm ransmisji szoków z Niemiec do Polski Tabela 3.. Oszacowania paramerów modelu frykcyjnego z efekem ARCH badającego mechanizm ransmisji szoków z Niemiec na Węgry Tabela 3.. Oszacowania paramerów modelu frykcyjnego z efekem ARCH badającego mechanizm ransmisji szoków z Niemiec do Czech Wykres.. Kurs waluowy PLN/EUR (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.)... 7 Wykres.. Poziom rezerw waluowych w Polsce (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.)... 7 Wykres.3. Kszałowanie się rynkowej sopy procenowej w Polsce oraz w srefie euro (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.)... 8 Wykres.4. Kszałowanie się EMP w Polsce w laach Wykres.5. Kszałowanie się indeksu WIG0 w Polsce (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.)... 9 Wykres.6. Logarymiczne sopy zwrou z indeksu giełdowego WIG Wykres.7. Sandaryzowany indeks giełdowy oraz sandaryzowany kurs waluowy EUR/PLN... Wykres.. Prawdopodobieńswo wybuchu kryzysu waluowego w Polsce zgodnie z oszacowaniami paramerów modelu probiowego (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.) Wykres 3.. Kszałowanie się sandaryzowanych indeksów giełdowych dla Polski, Czech i Węgier Wykres 3.. Kszałowanie się sóp zwrou z indeksów giełdowych Wykres 3.3. Kszałowanie się warunkowych współczynników korelacji pomiędzy sopami zwroów z indeksów giełdowych Wykres 3.4. Kszałowanie się oszacowań wariancji sóp zwrou z indeksów giełdowych w 30-okresowych rolujących oknach Wykres 3.5. Bezwarunkowe współczynniki korelacji pomiędzy sopami zwroów z indeksów giełdowych przy założeniu ransmisji szoków z Polski Wykres 3.6. Bezwarunkowe współczynniki korelacji pomiędzy sopami zwroów z indeksów giełdowych przy założeniu ransmisji szoków z Czech N a r o d o w y B a n k P o l s k i

7 Spis abel i wykresów Wykres 3.7. Bezwarunkowe współczynniki korelacji pomiędzy sopami zwroów z indeksów giełdowych przy założeniu ransmisji szoków z Węgier Wykres 3.8. Warości sandaryzowanych indeksów giełdowych dla Niemiec oraz Sanów Zjednoczonych od syczenia 000 r. do marca 00 r MATERIAŁY I STUDIA Zeszy 58 7

8 Sreszczenie Sreszczenie Opracowanie ma na celu znalezienie deerminan zakłóceń na polskim rynku finansowym oraz waluowym. Powszechnie wiadomo, że globalny kryzys finansowy rozpoczął się w USA, gdzie załamanie na rynku nieruchomości doprowadziło do kłopoów na rynku finansowym. Opracowanie prezenuje eorię kryzysów finansowych i waluowych, a akże pokazuje wyniki badań ransmisji szoków z USA do Niemiec oraz z Niemiec do gospodarek ransformujących się. Okazuje się, że Węgry były krajem najbardziej podanym na kryzys, kóry wybuchł w Europie Zachodniej, jednocześnie najbardziej zarażały nim pozosałe kraje grupy CEEE. Polski rynek finansowy okazał się odporny na szoki płynące z Czech, ale podany na szoki płynące z Węgier. Podczas badania podaności polskiego rynku waluowego na niesabilności wewnęrzne okazało się, że cena CDS, zmienne związane z bilansem handlowym oraz obecność kryzysu waluowego w kórymkolwiek kraju z grupy CEEE powodowały największe zakłócenia na polskim rynku waluowym. Klasyfikacja JEL: C, C35, F3, G0, G5, E58 Słowa kluczowe: wskaźnik presji rynkowej, efek zarażania, kryzys finansowy, model wczesnego osrzegania przed kryzysem waluowym 8 N a r o d o w y B a n k P o l s k i

9 Wsęp Wsęp Bezpośrednią przesłanką przeprowadzenia opisanych w niniejszym opracowaniu badań były wydarzenia kryzysowe osanich la (szerszy opis przyczyn powsania globalnego kryzysu finansowego można znaleźć m.in. w pracach Reinhara i Rogoffa (009) oraz Sławińskiego (007)). Znamienne dla przebiegu ych zjawisk okazało się ich zróżnicowanie w odniesieniu do poszczególnych gospodarek, ych wysoko rozwinięych Sany Zjednoczone, Japonia, srefa euro, i ych w rakcie ransformacji akich jak Polska czy pozosali nowi członkowie Unii Europejskiej. Należy przyznać, że maeria kryzysu finansowego, niesabilności na rynkach finansowych czy nawe węziej kryzys waluowy sanowią same w sobie zarówno wysarczającą pokusę, jak i wyzwanie dla badacza. Wydaje się jednak ważne, aby analiza aka nie absrahowała od określonego koneksu ekonomicznego, gdzie akualne wydarzenia worzą hisorię i zmuszają do ciągłych dociekań na ema danego problemu. Globalny kryzys finansowy doknął Polskę i kraje Europy Środkowo-Wschodniej, gdy osiągały one wysokie poziomy inegracji, konwergencji ze srefą euro oraz innymi wysoko rozwinięymi parnerami. Jednocześnie odmienne empo w budowaniu ych zależności, różnice w przyjęych przez poszczególne kraje modelach poliyki, na przykład skrajnie odmienne reżimy kursowe mogły przyczynić się do różnej podaności na kryzys. Polska poradziła sobie relaywnie dobrze, gdy weźmiemy pod uwagę skalę spowolnienia gospodarczego. Nie oznacza o jednak braku oznak kryzysu. Rynek waluowy w Polsce oraz jej giełda papierów warościowych podlegały licznym presjom i napięciom. Tendencje zachodzące na sąsiednich rynkach miały nasępnie kluczowe znaczenie dla innych sfer, w ym realnej gospodarki. W niniejszym opracowaniu skoncenrowano się na znaczeniu czynników mogących desabilizować funkcjonowanie polskiego sysemu finansowego, porównano wpływ zmiennych związanych z kondycją gospodarki rodzimej z siłą oddziaływania szoków zewnęrznych na polski sysem finansowy, a akże określono czynniki deerminujące zakłócenia na rynku waluowym. Analiza obejmuje laa Do ych celów wykorzysano dane doyczące kaegorii ekonomicznych rynku waluowego, zmienne związane z syuacją w bilansie płaniczym, dane doyczące kaegorii gospodarki realnej oraz ilusrujące poziom ryzyka kraju, a akże indeksy giełdowe dla Polski, krajów regionu, Niemiec oraz Sanów Zjednoczonych. Srukura opracowania jes nasępująca. W rozdziale drugim opisano isoę kryzysu waluowego i finansowego, zaprezenowano meody idenyfikacji epizodów kryzysowych na rynku waluowym, zidenyfikowano okresy niesabilności polskiej złoówki, a akże oszacowano paramery modelu mającego ilusrować wpływ niesabilności giełdowych na zakłócenia na rynku waluowym. W rozdziale rzecim omawia się e czynniki deerminujące napięcia na rynku waluowym, kóre jako zmienne mogą wysępować w sysemie wczesnego osrzegania przed kryzysem waluowym. Szacowane są akże paramery modelu wczesnego osrzegania przed kryzysem waluowym. Do ego celu używany jes zarówno model dwumianowy, częso wykorzysywany w lieraurze przedmiou, jak również niesandardowy model Qual-VECM, kóry jes w sanie zbadać nie ylko wpływ zmiennych ekonomicznych na kryzys waluowy, ale pozwala akże ocenić, w jaki sposób kryzys waluowy wpływa na kszałowanie się zmiennych ekonomicznych. Rozdział czwary prezenuje eorie doyczące efeku wzajemnego zarażania się rynków finansowych, zawiera opis meod ekonomerycznych służących weryfikacji hipoez doyczących ego efeku, a akże MATERIAŁY I STUDIA Zeszy 58 9

10 Wsęp zawiera badania empiryczne na ema podaności polskiego rynku finansowe na szoki płynące z rynków finansowych innych krajów. Auorzy zdają sobie sprawę, że nierówno rozkładają akceny pomiędzy maeriałem mającym rozpoznać mechanizmy i procesy niesabilności wybranych rynków finansowych w Polsce w konekście akualnego kryzysu świaowego a próbą prowadzenia bardziej kompleksowych dociekań na ema uniwersalnego charakeru akich zjawisk, faworyzując en pierwszy wąek. Do pewnego sopnia jednak ujęcie akie jes inencjonalne, auorzy przyjęli bowiem, że przejście przez polskie rynki swoisego esu dojrzałości i odporności na szoki w ak niezwykle niesabilnym, niepewnym i w ym sensie również nowym ooczeniu świaowej gospodarki było wyraźnym impulsem do podjęcia sarań na rzecz lepszego rozumienia ych konkrenie osadzonych w czasie i przesrzeni procesów. Tym samym inne możliwe kierunki badania odłożono na później. 0 N a r o d o w y B a n k P o l s k i

11 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja Kryzys finansowy i jego idenyfikacja.. Pojęcie kryzysu finansowego i kryzysu waluowego Kryzys finansowy jes bardzo złożonym zjawiskiem. Mieści w sobie wiele, częso nakładających się, podkaegorii. Allen, Babus i Carlei (009) dokonali ich uporządkowania przedsawiając isniejący dorobek lieraury, spróbowali uwspółcześnić rezulay ej synezy. Według nich kryzys finansowy obejmuje: kryzys bankowy, kryzys płynności, efek zarażania oraz bąble na rynku akywów. Jak się wydaje, auorzy pozosają pod dużym wpływem obecnego globalnego kryzysu finansowego i ich obszerny przegląd przez koncepcje koncenruje się wokół załamań doyczących sekora bankowego. Omawiane są więc źródła i mechanizmy paniki bankowej czy o przez pryzma radycyjnego nuru samospełniającej się prognozy (Diamond i Dybvig, 983), czy eż z wykorzysaniem eorii (globalnej) gry (Carlsson i van Damme, 993; Roche i Vives, 004; Goldsein i Pauzner, 005). Waro w ym miejscu podkreślić, że ważny wkład w rozwój ej klasy modeli mają koncepcje Morrisa i Shina (998) eksplorujące wąek aaku spekulacyjnego na rynku waluowym jako generaora kryzysu waluowego. Zakłócenia na rynku międzybankowym i szoki płynności rozparywane są w konekście nadmiernej zmienności cen, asymerii informacji, pokusy nadużycia (Acharya, Gale i Yorulmazer, 009; Allen, Carlei i Gale, 009). Efek zarażania w cyowanym opracowaniu zosaje sprowadzony do jego ransmisji do sekora bankowego i reakcji banków na ę ransmisję (Allen, Babus i Carlei, 009, s. 6 3). Wreszcie problem powsawania bąbli na rynku akywów auorzy wyjaśniają na podsawie lieraury poświęconej związkom pomiędzy kredyami hipoecznymi a spekulacją na rynku nieruchomości (Geanakopolos, 997, 003; Caballero i Krishnamurhy, 00; Makarov i Planin, 009). Z pewnością powyższe rozważania pomagają rozpoznać zjawiska kryzysowe, kóre doknęły w osanim czasie kraje wysoko rozwinięe Sany Zjednoczone czy członków srefy euro. Jednak w odniesieniu do gospodarek wschodzących, gdzie procesy ransformacji zrodziły porzebę poszukiwania częso własnych hybrydowych modeli rynków finansowych, a budowanie wiarygodności odbywa się wielopłaszczyznowo (również poprzez rozwój ych rynków wraz z ich insyucjami oraz umiejęne włączanie się w procesy inegracji i globalizacji), wydaje się, że zrozumienie poencjalnych zagrożeń związanych z kryzysem powinno obejmować szerszy zakres zagadnień. Zaem jes uaj porzebne wykorzysanie innych hisorycznych doświadczeń, odmiennych sposobów definiowania i analizowania kryzysu finansowanego. Kaminsky (003) za pomocą meody drzewa regresyjnego poddaje badaniu 96 przypadków zdarzeń kryzysowych (kóre uznaje za przynależne do kaegorii kryzysu finansowego) w 0 krajach (rozwinięych, wschodzących i rozwijających się) w laach Auorka wyodrębnia 6 kaegorii idenyfikujących główną przyczynę pojawienia się kryzysu: ) pogorszenie się syuacji na rachunku obroów bieżących (crises wih curren accoun problems); ) wsrząsy na rynkach finansowych (crises of financial excesses); 3) problemy z zadłużeniem zagranicznym (crises of sovereign deb problems); 4) nierównowaga fiskalna (crises wih fiscal deficis); MATERIAŁY I STUDIA Zeszy 58

12 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja 5) nagłe odcięcie napływów kapiałowych wywołane wzrosem sóp procenowych na świecie (sudden-sop crises); 6) samospełniające się kryzysy (self-fulfilling crises), kóre rudno wiązać z wyraźnym pogorszeniem zmiennych fundamenalnych. Orzymane przez auorkę rezulay wskazują, że 4% badanych kryzysów można uznać za przynależne do grupy,9% do grupy, aż 4% do grupy 3,5% do grupy 4,5% do grupy 5 i 4% do grupy 6. Wyniki e zachęcają do zapoznania się dokładniej z naurą kryzysu waluowego (zwanego czasami kryzysem rachunku obroów bieżących por. Milesi-Ferrei i Razin, 998) oraz problemem niesabilności rynków finansowych. Ten kierunek dociekań wydaje się również podykowany specyfiką europejskich rynków wschodzących. Kszałowanie się określonej posaci salda rachunku obroów bieżących w krajach Europy Środkowo-Wschodniej wynika ze specyficznych cech ich rynków finansowych oraz zaawansowanych procesów inegracyjnych, kóre zachodzą w ych pańswach. Dodakowo uwagę przyciągają, ypowe dla rynków wschodzących, sany będące jednocześnie poencjalnym źródłem niesabilności, j. wysoka zmienność i wysoka renowność w przypadku giełd papierów warościowych (Chukwuogor-Ndu i Feridun, 006) oraz silne związki giełdy z rynkiem waluowym, choćby poprzez ryzyko waluowe (Fedorova i Vaihekoski, 009). Trzeba przyznać, że eoria doycząca kryzysów waluowych zasługuje na wyróżnienie, jeśli chodzi o ocenę ciągłości, kompleności dorobku oraz jego przekładalność na konkrene, ilościowe meody badawcze. Trudne zadanie polegające na obiekywnej idenyfikacji momenów wysąpienia kryzysu doczekało się licznych prób opracowań. Waro podkreślić, że bardzo częso eorie kryzysu waluowego (rzech generacji) podawane są jako obowiązujący kanon dla eorii kryzysu finansowego. W lieraurze można zaleźć uzasadnione przekonanie, że rudno w sposób jednoznaczny zdefiniować pojęcie kryzysu waluowego (Gawrońska-Nowak, 008). Doychczas podejmowane próby scharakeryzowania ego zjawiska na porzeby badawczo-naukowe wskazują na określony spadek nominalnej warości kursu danej waluy w sosunku do walu uznawanych za świaowe. Główne rozbieżności pojawiają się co do reżimu kursowego, a akże w odniesieniu do skali i ograniczeń czasowych, jako kryycznych wyznaczników wysąpienia kryzysu. Tradycyjnie kryzysy waluowe definiowane są jako zjawiska polegające na załamaniu się reżimu kursu sałego na skuek niezdolności władz monearnych do jego dalszego urzymywania, co w konsekwencji prowadzi do dewaluacji waluy krajowej (Gruszczyński, 004, s. 4). Jednak współczesne definicje kryzysu waluowego dopuszczają w zasadzie wysąpienie kryzysu zarówno w warunkach kursu płynnego, jak i sałego. Według Frankela i Rose a (996) wyróżnikiem syuacji kryzysowej jes 5-procenowa nominalna dewaluacja (akże deprecjacja) kursu, pod warunkiem że była ona co najmniej o 0 punków procenowych wyższa od dewaluacji (deprecjacji) w poprzedzającym roku. Milesi-Ferrei i Razin (998), podobnie jak Frankel i Rose, dopuszczają wysąpienie kryzysu niezależnie od przyjęcia kursu płynnego bądź sałego, naomias kryyczną warość sopy dewaluacji (deprecjacji) definiują jako przynajmniej dwa razy większą od ubiegłorocznej, jednocześnie przyjmując, że w minionym w sosunku do analizowanego roku sopa owa wyniosła mniej niż 40%. Osband i van Rijckeghem (000) uznają, że kryzys wysępuje wedy, gdy miesięczna sopa deprecjacji przekracza 0% i jednocześnie kszałuje się powyżej średniej miesięcznej od 3 do 4 miesięcy przed kryzysem. Średnia a musiałaby być powiększona o dwukroność odchylenia sandardowego sopy deprecjacji obliczonego dla dwóch la (poprzedzających momen wysąpienia kryzysu). Wydaje się, że zdefiniowanie zjawiska kryzysu waluowego w sposób bardziej złożony będzie możliwe dzięki wykorzysaniu, sosowanego w licznych opracowaniach, indeksu presji rynkowej (EMP). N a r o d o w y B a n k P o l s k i

13 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja.. Wskaźnik presji rynkowej (EMP) Napięcia na rynku waluowym częso rodzą konieczność podjęcia inerwencji przez bank cenralny. Dlaego eż miernik presji na rynku waluowym powinien uwzględniać oprócz zmian kursu waluowego również zmiany poziomu rezerw waluowych. Taki wskaźnik zosał począkowo zaproponowany przez Girona i Ropera (979) i nazwany wskaźnikiem presji rynkowej (EMP). W swojej pierwonej wersji wskaźnik EMP był prosą sumą zmian kursu waluowego i poziomu rezerw. Isony wkład do lieraury poświęconej szacowaniu EMP miały prace Weymark (995, 997a, 997b, 998), w kórych o sformalizowano definicję EMP i wprowadzono zw. czynnik konwersji. Zaproponowana w pracach Weymark (995, 997a, 997b, 998) posać wskaźnika presji rynkowej jes nasępująca:, (.) gdzie e oraz r o odpowiednio kurs waluowy i poziom rezerw waluowych, naomias czynnik konwersji h oblicza się na podsawie wzoru. Proponuje się, aby e r czynnik konwersji uzyskiwać poprzez esymację paramerów modelu przyczynowo-skukowego (por. Weymark, 995, 997a, 997b, 998). Dlaego eż mierzenie presji na rynku waluowym opare na wskaźniku (.) nazywane jes podejściem zależnym od modelu. Wskaźnik presji rynkowej wyrażony wzorem (.) należy inerpreować jako hipoeyczną zmianę kursu waluowego, kóra nasąpiłaby, gdyby nie nasąpiła zmiana poziomu rezerw. Podejście zależne od modelu było wykorzysywane do esymacji wskaźnika presji rynkowej w akich krajach jak Brazylia (por. Connolly and Silveira, 979), Kosaryka (por. Thoron, 985), Turcja (por. Parlakuna, 005), Pakisan (por. Khawaja, 007), Indie (por. Mahur, 999), Ausralia (por. Jeisman, 005), RPA (por. Ziramba, 007), nowe kraje członkowskie Unii Europejskiej (por. Bielecki, 005; Savarek, 006, 009, 00a, 00b; Hegery, 009; Kemme i Lyakir, 009; Gawrońska-Nowak i Grabowski, 0), kraje rejonu morza karaibskiego (por. Pollard, 999), kraje G7 (por. Bahmani-Oskooee i Bernsein, 999), Argenyna (por. Garcia i Male, 007). Podejście zależne od modelu zosało skryykowane przez Eichengreena, Rose i Wyplosza (995, 996), kórzy zaproponowali wskaźnik presji rynkowej niezależny od modelu przyczynowo-skukowego: * * i e r r * EMP i, (.) e r r e r i gdzie i oznacza krajową sopę procenową, i* oznacza zagraniczną sopę procenową w kraju referencyjnym, r oznacza sosunek rezerw zagranicznych do bazy monearnej, naomias r* oznacza sosunek rezerw zagranicznych do bazy monearnej w kraju referencyjnym. Odchylenia sandardowe σ e, σ r oraz σ i odnoszą się do odpowiednich komponenów wskaźnika presji rynkowej. Jak widać wskaźnik presji rynkowej zdefiniowany wzorem (.) uwzględnia zmiany dysparyeu sóp procenowych. Jak wiadomo bowiem, w kraju z elasycznym reżimem kursowym bank cenralny może wpływać na kszałowanie się kursu waluowego, oddziałując na sopy procenowe. Wskaźniki presji rynkowej spoykane w lieraurze poświęconej kryzysom waluowym różnią się od siebie. Zaproponowane przez Sachsa, Tornella i Velasco (996), a akże przez Kaminsky, Lizondo, Reinhar (998) oraz Kaminsky i Reinhar (999) mierniki nie uwzględniają poziomu rezerw ani sopy procenowej w kraju referencyjnym. Każdy z definiowanych w lieraurze wskaźników uwzględnia zmiany kursu waluowego i zmiany poziomu rezerw. Główna różnica polega na sposobie uwzględniania komponenu związanego ze zmianami sopy procenowej. Niekóre arykuły nie uwzględniają komponenu związanego ze zmianami sopy procenowej (por. Hallwood i Marsch, 004; Siklos i Weymark, 006; Pelonen, 006; Frankel i Wei, 008), niekóre uwzględniają zmianę nominalnej sopy procenowej (por. Busierre i Frazscher, 006; Van Horen, Jager i Klaassen, 006), inne zaś uwzględniają zmiany realnej sopy procenowej (por. Penecos, Van Hooydonk i Van Poeck, 00; Haile i Pozo, 006; Van Poeck, Vannese i Veiner (007). MATERIAŁY I STUDIA Zeszy 58 3

14 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja Arykuł Klaassena i Jagera (0) sanowi ważny, kryyczny wkład do lieraury doyczącej sposobu konsruowania EMP. Z jednej srony uwzględnienie zmiany sopy procenowej jako ważnej składowej wydaje się zasadne, gdy weźmiemy pod uwagę możliwość oddziaływania banku cenralnego na kurs waluowy. Z drugiej zaś srony uwzględnianie zmian sopy procenowej w EMP zgodnie z równaniem (.) powoduje, że jeśli np. pomiędzy okresami oraz sopa procenowa wzrośnie o 00% zaś pomiędzy okresami oraz nie ulegnie zmianie, o wówczas zła syuacja na rynku waluowym idenyfikowana jes ylko w okresie. Mimo że w rzeczywisości sopa procenowa w okresie nadal jes wysoka, co może świadczyć o konieczności sosowania resrykcyjnej poliyki pieniężnej w celu uniknięcia deprecjacji. Poza ym według Klaassena i Jagera (0) EMP uwzględniający zmiany dysparyeu sóp procenowych nie jes zgodny z definicją wskaźnika presji rynkowej wprowadzoną przez Weymark (997a). A zaem jeśli chcielibyśmy zachować zgodność z pierwoną definicją, wówczas EMP powinien raczej obejmować poziomy sopy procenowej, a nie dysparyey. Zgodny z definicją wskaźnik presji rynkowej powinien zdaniem Klaassena i Jagera (0) uwzględniać poziom sopy procenowej. Ujęcie akie akże rodzi problemy inerpreacyjne, gdyż wysoka sopa procenowa niekoniecznie musi wskazywać na presję na rynku waluowym. San aki może być przecież rezulaem resrykcyjnej poliyki monearnej. W związku z ym Klaassen i Jager (0) zaproponowali, aby uwzględniać różnicę pomiędzy obserwowanym poziomem sopy procenowej i, a zw. poziomem pożądanym i d. Pożądany poziom sopy procenowej oznacza hipoeyczny poziom sopy procenowej, kóry byłby obserwowany, gdyby bank cenralny nie sosował ego insrumenu do regulacji kursu waluowego. Osaecznie zaproponowany przez Klaassena i Jagera (0) miernik przyjmuje posać:, (.3) gdzie i d oznacza pożądany przez bank cenralny poziom sopy procenowej, naomias zmienną c definiuje się jako iloraz zgłoszonych przez bank cenralny zleceń kupna waluy krajowej w sosunku do całego obrou ą waluą na rynku forex. Wagi ω i oraz ω c, podobnie jak we wzorze (.), są odwronościami odchyleń sandardowych odpowiednich zmiennych w całym okresie próby..3. Idenyfikacja okresów kryzysu waluowego przy pomocy wskaźnika presji rynkowej Omawiany w poprzednim podrozdziale wskaźnik presji rynkowej informuje o poziomie presji na rynku waluowym. Aby odpowiedzieć na pyanie, czy w danym okresie obserwowany jes kryzys na rynku waluowym, należy zdefiniować zmienną dychoomiczną wiążącą określone warości wskaźnika EMP z czasem wysępowania kryzysu waluowego. Przyjmuje ona warości 0 w okresach sabilności na rynku waluowym oraz w okresach kryzysu waluowego. Zmienna binarna idenyfikująca okresy kryzysu waluowego najczęściej przyjmuje posać (por. Eichengreen, Rose i Wyplosz, 995, 996): μ EMP oraz σ EMP o odpowiednio warość średnia oraz odchylenie sandardowe wskaźnika presji rynkowej w całym okresie próby. Współczynnik k przyjmuje warość,5 lub (por. Eichengreen, Rose i Wyplosz, 995, 996). Zaem zgodnie z równaniem (.4) kryzys jes idenyfikowany w ych okresach, w kórych wskaźnik presji rynkowej znacząco przekracza swoją średnią warość. Podsawową wadą meody idenyfikacji okresów zakłóceń na rynku waluowym za pomocą zależności (.4) jes o, że kryzys waluowy jes idenyfikowany ylko w okresach silnej deprecjacji waluy, gwałownego spadku poziomu rezerw, znaczącego wzrosu sopy procenowej, bądź kombinacji powyższych czynników (por. Grabowski, 009b). Jeżeli pomiędzy okresami - oraz nasępuje gwałowny wzros kursu waluowego bądź bardzo (.4) 4 N a r o d o w y B a n k P o l s k i

15 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja duży spadek poziomu rezerw, naomias pomiędzy okresami oraz wielkości e nie ulegają zmianie, o wówczas EMP nie przyjmuje wysokiej warości i kryzys waluowy nie jes odnoowywany. Jednak w okresie kurs waluowy jes zdecydowanie wyższy albo poziom rezerw jes zdecydowanie niższy niż dwa okresy wcześniej. Brak idenyfikacji kryzysu w okresie jes niezgodny z inuicją. Dlaego eż meoda idenyfikacji opara na wzorze (.4) pozwala idenyfikować ylko krókookresową presję na rynku waluowym, nie jes naomias w sanie rozpoznać zjawiska kryzysowego. Świadczy o ym sposób idenyfikacji okresów kryzysowych na podsawie zależności (.4) według niej kryzysy idenyfikowane hisorycznie przy pomocy danych miesięcznych są bardzo krókie i rwają częso nie dłużej niż miesiąc. Jednak gdyby kryzys waluowy był zjawiskiem chwilowym zgodnie z prezenowaną powyżej percepcją nie isniałaby porzeba zagłębienia się w jego isoę i objaśnienia jego specyfiki. Tymczasem kryzysy waluowe, kóre wybuchały w różnych krajach rwały zdecydowanie dłużej i negaywnie odbijały się na gospodarkach krajów, w kórych były obecne. Waro pamięać uaj o złożonym charakerze kryzysu finansowego oznaczającym nakładanie się na siebie różnych jego składowych (akich jak kryzys waluowy właśnie) wysarczy wspomnieć kryzys bliźniaczy. Wówczas kryzys waluowy uruchamia dodakowo inne negaywne zjawiska, sprzyja ich pojawianiu się i rwaniu, co zdecydowanie wykracza poza idenyfikację kryzysu waluowego rozumianą jako wskazanie ylko kryycznego momenu jego wysąpienia. Ze względu na o, że dla większości gospodarek kurs waluowy, sopa procenowa oraz poziom rezerw są zmiennymi zinegrowanymi w sopniu pierwszym, EMP jes zmienną sacjonarną. Zgodnie ze specyfiką zmiennych sacjonarnych (por. Majserek, 008) po wyrąceniu akiej zmiennej z rajekorii długookresowej równowagi, nasępuje jej naychmiasowy powró na ę rajekorię. Dlaego eż proponowana jes modyfikacja sposobu idenyfikacji okresów wysępowania zakłóceń na rynku waluowym (por. Grabowski, 009b), ak aby wyjście ze sanu kryzysu wynikało z poprawy syuacji na rynku waluowym. Busierre i Frazscher (006) argumenują, że dokładne określenie momenu wybuchu kryzysu waluowego jes bardzo rudne, proponują więc modelowanie wysąpienia kryzysu w określonym horyzoncie czasowym. Dlaego eż proponują ransformację zmiennej binarnej w nasępujący sposób: (.5) Podobną meodę idenyfikacji epizodów kryzysowych zasosował m.in. Serwa (005) w modelu wczesnego osrzegania przed kryzysem waluowym w Polsce, a akże Crespo Cuaresma i Slacik (009). Jak widać zmienna binarna przyjmuje warość, jeśli na określoną liczbę okresów do przodu wysępuje okres, w kórym wskaźnik EMP przekracza warość kryyczną. Wówczas mamy do czynienia z niebezpieczeńswem wysąpienia kryzysu. Opisane powyżej podejście wydaje się być konrowersyjne, ponieważ zmienna binarna przyjmuje warość również dla ych okresów, dla kórych syuacja na rynku waluowym nie jes zła. Wobec ego definiowanie epizodów kryzysowych na podsawie ransformacji (.5) jes szuczne i nie powierdza go rzeczywisa syuacja na rynku waluowym. Oszacowania paramerów modelu dwumianowego mogą być wówczas niewiarygodne. Dlaego eż w niniejszym opracowaniu proponujemy modyfikację meody definiowania okresów kryzysu waluowego. Zgodnie z nią zmienna definiująca kryzys waluowy przyjmuje warości 0 i według nasępującego schemau (por. Grabowski, 009b): (.6a) (.6b) MATERIAŁY I STUDIA Zeszy 58 5

16 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja dla =,3,... Proponowana modyfikacja sprawia (por. z równaniami (.6a) (.6b)), że wymagana jes koreka polegająca na spadku EMP poniżej średniego poziomu, aby można było wykluczyć san kryzysu waluowego na rynku. Druga propozycja formułuje jeszcze bardziej resrykcyjne warunki wyjścia ze sanu kryzysu. Wymagana koreka i kszałowanie się EMP poniżej warości średniej powinny rwać co najmniej dwa okresy. Zmienna Z definiująca kryzys waluowy przyjmuje warości 0 i zgodnie z nasępującym schemaem: (.7a) (.7b) (.7c) dla = 3,4,5,... Powyższa modyfikacja sprawia (por. z równaniami (.7a) (.7c)), że wymagana jes koreka polegająca na spadku EMP poniżej średniego poziomu, rwająca co najmniej okresy, aby można było wykluczyć san kryzysu waluowego na rynku. Wydaje się, że wymóg dwumiesięcznej koreky EMP dobrze odzwierciedla charaker procesów rynkowych, dla kórych dwa okresy są już odpowiednio długim przedziałem czasu, by można było mówić o wyraźnej zmianie endencji..4. Idenyfikacja okresów kryzysu waluowego w Polsce na podsawie danych z rynku waluowego (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.) Badanie empiryczne, kórego wyniki zaprezenowano w niniejszym podrozdziale doyczy sysemu wczesnego osrzegania przed kryzysem waluowym w Polsce. Analizowany przedział czasowy od sycznia 003 r. do czerwca 00 r. obejmuje m.in. okresy przełomu la 008 i 009, kiedy o polski złoy podlegał gwałownej deprecjacji. W pierwszym eapie należy zidenyfikować okresy wysępowania kryzysu waluowego w Polsce. W ym celu wyznaczone zosaną warości wskaźnika presji rynkowej za pomocą wzoru (.). Warości nominalnego kursu waluowego PLN/EUR pochodzą z bazy danych CEIC z działu Ineres and Foreign Exchange Raes. Kszałowanie się ej zmiennej ilusruje wykres., na kórym należy odnoować dwa dłuższe okresy gwałownego załamania kursu waluowego. Pierwszy z nich obejmował rok 003, naomias drugi kryzys waluowy był obserwowany na przełomie la 008 i N a r o d o w y B a n k P o l s k i

17 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja Wykres.. Kurs waluowy PLN/EUR (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.) Warości rezerw waluowych pochodzą z bazy danych CEIC z działu Moneary (poddział: Inernaional Liquidiy, zmienna: Toal Reserves minus Gold). Warości są wyrażone w miliardach dolarów. Jak widać na wykresie., w laach był w Polsce obserwowany mniej więcej sały wzros poziomu rezerw waluowych. W 007 r. i na począku 008 r. zwiększenie rezerw waluowych było szczególnie gwałowne. W drugiej połowie 008 r. i na począku 009 r. nasąpił gwałowny spadek poziomu rezerw waluowych. Nasępnie nasąpił ponowny ich wzros i pod koniec 009 r. oraz w 00 r. rezerwy waluowe były na poziomie zbliżonym do ego z począku 008 r. Wykres.. Poziom rezerw waluowych w Polsce (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.) \ \ Warości krajowej sopy procenowej, podobnie jak warości zagranicznej sopy procenowej ( krajem referencyjnym względem Polski jes srefa euro), zosały zaczerpnięe z bazy danych CEIC z działu Ineres and Foreign Exchange Raes (zmienna: Money Marke Rae). Kszałowanie się krajowej i zagranicznej sopy procenowej pokazuje wykres.3. Z wykresu.3 wynika, że na począku badanego okresu dysparye pomiędzy krajową a zagraniczną (srefy euro) rynkową sopą procenową był duży. W 003 r. nasępowało obniżenie dysparyeu na skuek silniejszego spadku sopy procenowej w Polsce w porównaniu ze spadkiem sopy procenowej w srefie euro. W laach zosała zahamowana endencja spadkowa rynkowej sopy procenowej srefy euro, naomias w laach sopa procenowa w srefie euro rosła, co doprowadziło do zrównania krajowej i zagranicznej sopy procenowej. Aby nie dopuścić do przegrzania koniunkury w Polsce, pod koniec 007 r. sopa referencyjna NBP zosała podniesiona, co doprowadziło do wzrosu krajowej sopy procenowej i powiększenia się dysparyeu. Przez cały rok 009 oraz w pierwszej połowie 00 r. dysparye sóp procenowych między Polską a srefą MATERIAŁY I STUDIA Zeszy 58 7

18 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja euro nie ulegał większym zmianom. Wskaźnik presji rynkowej dla Polski między syczniem 003 r. a czerwcem 00 r. definiuje wzór:. (.8) Ponieważ μ EMP = 0,33 oraz σ EMP =,9337, zgodnie z meodą idenyfikacji epizodów kryzysowych opisaną wzorami (.6a) (.6b) oraz po przyjęciu k =,5, uzyskujemy warość kryyczną wskaźnika presji rynkowej wynoszącą,5776. Dla ych okresów, dla kórych oszacowanie EMP przekracza ę warość, należy przyjąć wysąpienie kryzysu waluowego. Wykres.3. Kszałowanie się rynkowej sopy procenowej w Polsce oraz w srefie euro (syczeń 003 r. czerwiec 00 r.) Wykres.4 przedsawia kszałowanie się EMP a akże kryyczną warość EMP w okresie od sycznia 003 r. do czerwca 00 r. Szczególnie wysokie, przekraczające kryyczny poziom, warości wskaźnika zosały odnoowane na przełomie la 008/009. Po porównaniu oszacowań EMP z warością kryyczną ławo wywnioskować, że załamanie na polskim rynku waluowym miało miejsce w okresie od października 008 r. do marca 009 r. Wykres.4. Kszałowanie się EMP w Polsce w laach N a r o d o w y B a n k P o l s k i

19 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja.5. Idenyfikacja okresów niesabilności na polskiej giełdzie i analiza ransmisji szoków z polskiej giełdy na rynek waluowy (syczeń 003 r. grudzień 00 r.) Jednym z ważnych segmenów rynku finansowego jes rynek kapiałowy. Podsawą analizy kryzysu finansowego jes częso zbadanie syuacji na giełdzie w danym kraju. Nagłe załamanie głównego indeksu giełdowego idenyfikuje się nierzadko jako począek kryzysu finansowego, naomias począek kryzysu finansowego jes z reguły uznawany za rozpoczęcie szerzej rozumianego kryzysu ekonomicznego (por. Khalid i Kawai, 003). Zidenyfikowanie momenów załamań na polskiej giełdzie i zesawienie ich z momenami nagłej deprecjacji złoówki umożliwia weryfikację powiązań pomiędzy obydwoma rynkami. Z kolei dzięki analizie endencji zachodzących na jednym z rynków ławiej prognozować przyszłe zachowania rynku drugiego. Spośród mierników służących ocenie syuacji na warszawskiej Giełdzie Papierów Warościowych (GPW) głównymi są WIG, WIG0, mwig40, swig80, New Connec. Analiza syuacji na polskiej giełdzie przeprowadzona w niniejszym opracowaniu wykorzysuje dane doyczące indeksu WIG0. Indeks en ilusruje syuację 0 największych spółek noowanych na GPW. Bazową daą dla ego indeksu jes 6 kwienia 994 r., zaś warością bazową 000 punków. Jes o indeks ypu cenowego (przy jego obliczaniu bierze się pod uwagę jedynie ceny zawarych w nim ransakcji). W ramach WIG0 nie może być noowanych więcej niż 5 spółek z jednego sekora; nie są w nim noowane fundusze inwesycyjne. Badania empiryczne doyczące syuacji na polskiej giełdzie częso wykorzysywały indeks WIG0 jako miernik oceny syuacji na rynku kapiałowym (por. Doman, 003, 004, 006, 007; Doman, 003a, 003b, 004a, 004b, 005; Doman i Doman, 005; Płuciennik i Buszkowska, 007; Będowska-Sójka, 009; Barkowiak, 008; Kompa i Mauszewska-Janica, 009; Fiszeder i Romański, 00). Kszałowanie się indeksu WIG0 dla Polski ilusruje wykres.5. Na podsawie ego wykresu można wywnioskować, że w laach warości indeksu rwale wzrasały, dopiero na przełomie la 007/008 nasąpiło gwałowne załamanie WIG0. Tendencja spadkowa wysępowała do począku 009 r., a nasępnie w laach obserwowano sały wzros indeksu. Wykres.5. Kszałowanie się indeksu WIG0 w Polsce (syczeń 003 r. grudzień 00 r.) Kompa i Mauszewska-Janica (009) analizowali syuację na warszawskiej GPW w laach pod kąem jej efekywności. Okres podzielony zosał na rzy podokresy (por. Kompa i Mauszewska-Janica, 009): od r. do r. endencja spadkowa indeksu WIG, od r. do sagnacja na giełdzie, MATERIAŁY I STUDIA Zeszy 58 9

20 Kryzys finansowy i jego idenyfikacja od do endencja wzrosowa indeksu WIG. Z kolei analiza wykresu.5 wskazuje, że okres syczeń 003 r. grudzień 00 r. należy podzielić na rzy nasępujące podokresy: od r. do r. endencja wzrosowa WIG0, od r. do r. globalny kryzys finansowy i wynikający z niego spadek indeksu giełdowego, od r. do r. zakończenie kryzysu finansowego i ponowny wzros WIG0. Na począku analizy syuacji na warszawskiej GPW wyznaczony zosał szereg logarymicznych sóp zwrou z indeksu giełdowego:. (.9) Wykres.6 przedsawia kszałowanie się logarymicznych sóp zwrou w okresie od sycznia 003 r. do grudnia 00 r. Wykres.6. Logarymiczne sopy zwrou z indeksu giełdowego WIG0 Na wykresie.6 widać zjawisko grupowania wariancji sóp zwrou z WIG0 w poszczególnych podokresach. Wariancja sóp zwrou w okresach obejmujących kryzys finansowy wydaje się być isonie wyższa niż w okresach sabilności na rynkach finansowych. W dalszej kolejności zosały obliczone akie mierniki wielkości (.9) jak średnia arymeyczna r, odchylenie sandardowe s(r), współczynnik asymerii dany wzorem: ( r r ) s() 3 T A() r ( T )( T ) r sandaryzowana miara asymerii: T 3 = =, (.0) 6 SA () r = A() r T, (.) kuroza: K () r = T( T ) ( T )( T )( T 3) T ( r r) 4 s() r oraz sandaryzowany miernik kurozy: 4 3( T ) ( T )( 3) = T (.) 4 SK () r = K. (.3) T Tabela. przedsawia kszałowanie się ych mierników dla każdego z rzech analizowanych podokresów: 0 N a r o d o w y B a n k P o l s k i

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Marcin Gajewski Uniwersye Łódzki 4.12.2008 Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Niezabazpieczony UIP)

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODEE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Joanna Małgorzaa andmesser Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku projekt

Analiza rynku projekt Analiza rynku projek A. Układ projeku 1. Srona yułowa Tema Auor 2. Spis reści 3. Treść projeku 1 B. Treść projeku 1. Wsęp Po co? Na co? Dlaczego? Dlaczego robię badania? Jakimi meodami? Dla Kogo o jes

Bardziej szczegółowo

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XIII/3, 202, sr. 253 26 ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TESTU PERRONA DO BADANIA PUNKTÓW ZWROTNYCH INDEKSÓW GIEŁDOWYCH: WIG, WIG20, MIDWIG I TECHWIG

ZASTOSOWANIE TESTU PERRONA DO BADANIA PUNKTÓW ZWROTNYCH INDEKSÓW GIEŁDOWYCH: WIG, WIG20, MIDWIG I TECHWIG Doroa Wikowska, Anna Gasek Kaedra Ekonomerii i Informayki SGGW dwikowska@mors.sggw.waw.pl ZASTOSOWANIE TESTU PERRONA DO BADANIA PUNKTÓW ZWROTNYC INDEKSÓW GIEŁDOWYC: WIG, WIG2, MIDWIG I TECWIG Sreszczenie:

Bardziej szczegółowo

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR

Zerowe stopy procentowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR Zerowe sopy procenowe nie muszą być dobrą odpowiedzią na kryzys Andrzej Rzońca NBP, SGH, FOR 111 seminarium BRE-CASE Warszaw awa, 25 lisopada 21 Plan Wprowadzenie Hipoezy I, II, III i IV Próba (zgrubnej)

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Anea Kłodzińska, Poliechnika Koszalińska, Zakład Ekonomerii POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Sopy procenowe w analizach ekonomicznych Sopy procenowe

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SaSof Polska, el. 12 428 43 00, 601 41 41 51, info@sasof.pl, www.sasof.pl WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Joanna Maych, Krajowy Depozy Papierów

Bardziej szczegółowo

Niestacjonarne zmienne czasowe własności i testowanie

Niestacjonarne zmienne czasowe własności i testowanie Maeriał dla sudenów Niesacjonarne zmienne czasowe własności i esowanie (sudium przypadku) Nazwa przedmiou: ekonomeria finansowa I (22204), analiza szeregów czasowych i prognozowanie (13201); Kierunek sudiów:

Bardziej szczegółowo

Stały czy płynny? Model PVEC realnego kursu walutowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski

Stały czy płynny? Model PVEC realnego kursu walutowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski Maeriały i Sudia nr 312 Sały czy płynny? Model PVEC realnego kursu waluowego dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej implikacje dla Polski Pior Kębłowski Maeriały i Sudia nr 312 Sały czy płynny? Model PVEC

Bardziej szczegółowo

EFEKT DŹWIGNI NA GPW W WARSZAWIE WPROWADZENIE

EFEKT DŹWIGNI NA GPW W WARSZAWIE WPROWADZENIE Paweł Kobus, Rober Pierzykowski Kaedra Ekonomerii i Informayki SGGW e-mail: pawel.kobus@saysyka.info EFEKT DŹWIGNI NA GPW W WARSZAWIE Sreszczenie: Do modelowania asymerycznego wpływu dobrych i złych informacji

Bardziej szczegółowo

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak Ocena wyników zarządzania porelem Analiza i Zarządzanie Porelem cz. 6 Dr Kaarzyna Kuziak Eapy oceny wyników zarządzania porelem: - (porolio perormance measuremen) - Przypisanie wyników zarządzania porelem

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA

Wykład 3 POLITYKA PIENIĘŻNA POLITYKA FISKALNA Makroekonomia II Wykład 3 POLITKA PIENIĘŻNA POLITKA FISKALNA PLAN POLITKA PIENIĘŻNA. Podaż pieniądza. Sysem rezerwy ułamkowej i podaż pieniądza.2 Insrumeny poliyki pieniężnej 2. Popy na pieniądz 3. Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE Wnioskowanie saysyczne w ekonomerycznej analizie procesu produkcyjnego / WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE W EKONOMETRYCZNEJ ANAIZIE PROCESU PRODUKCYJNEGO Maeriał pomocniczy: proszę przejrzeć srony www.cyf-kr.edu.pl/~eomazur/zadl4.hml

Bardziej szczegółowo

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015 Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-86 Nr 29 205 Alicja Ganczarek-Gamro Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Informayki i Komunikacji Kaedra Demografii

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX

MODELOWANIE KURSÓW WALUTOWYCH NA PRZYKŁADZIE MODELI KURSÓW RÓWNOWAGI ORAZ ZMIENNOŚCI NA RYNKU FOREX Krzyszof Ćwikliński Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Zarządzania, Informayki i Finansów Kaedra Ekonomerii krzyszof.cwiklinski@ue.wroc.pl Daniel Papla Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział

Bardziej szczegółowo

Reakcja banków centralnych na kryzys

Reakcja banków centralnych na kryzys Reakcja banków cenralnych na kryzys Andrzej Rzońca Warszawa, 18 lisopada 2011 r. Plan Podsawowa lekcja z kryzysu dla poliyki pieniężnej Jak wyglądała reakcja poliyki pieniężnej na kryzys? Dlaczego reakcja

Bardziej szczegółowo

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.

Transakcje insiderów a ceny akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Agaa Srzelczyk Transakcje insiderów a ceny akcji spółek noowanych na Giełdzie Papierów Warościowych w Warszawie S.A. Wsęp Inwesorzy oczekują od każdej noowanej na Giełdzie Papierów Warościowych spółki

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Kaarzyna Halicka Poliechnika Białosocka, Wydział Zarządzania, Kaedra Informayki Gospodarczej i Logisyki, e-mail: k.halicka@pb.edu.pl Jusyna Godlewska

Bardziej szczegółowo

Czy prowadzona polityka pieniężna jest skuteczna? Jaki ma wpływ na procesy

Czy prowadzona polityka pieniężna jest skuteczna? Jaki ma wpływ na procesy Dobromił Serwa Reakcje rynków finansowych na szoki w poliyce pieniężnej.. Wsęp Czy prowadzona poliyka pieniężna jes skueczna? Jaki ma wpływ na procesy ekonomiczne zachodzące w kraju? Czy jes ona równie

Bardziej szczegółowo

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu OeconomiA copernicana 2011 Nr 4 Małgorzaa Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu TESTOWANIE PRZYCZYNOWOŚCI W WARIANCJI MIĘDZY WYBRANYMI INDEKSAMI RYNKÓW AKCJI NA ŚWIECIE

Bardziej szczegółowo

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych**

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych** Ekonomia Menedżerska 2009, nr 6, s. 119 128 Marek Łukasz Michalski* Analiza meod oceny efekywności inwesycji rzeczowych** 1. Wsęp Podsawowymi celami przedsiębiorswa w długim okresie jes rozwój i osiąganie

Bardziej szczegółowo

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego

Stała potencjalnego wzrostu w rachunku kapitału ludzkiego 252 Dr Wojciech Kozioł Kaedra Rachunkowości Uniwersye Ekonomiczny w Krakowie Sała poencjalnego wzrosu w rachunku kapiału ludzkiego WSTĘP Prowadzone do ej pory badania naukowe wskazują, że poencjał kapiału

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r.

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Akuariuszy XXXVIII Egzamin dla Akuariuszy z 20 marca 2006 r. Część I Maemayka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minu 1 1. Ile

Bardziej szczegółowo

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE Janusz Sowiński, Rober Tomaszewski, Arur Wacharczyk Insyu Elekroenergeyki Poliechnika Częsochowska Aky prawne

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3 Zaządzanie yzykiem Lisa 3 1. Oszacowano nasępujący ozkład pawdopodobieńswa dla sóp zwou z akcji A i B (Tabela 1). W chwili obecnej Akcja A ma waość ynkową 70, a akcja B 50 zł. Ile wynosi pięciopocenowa

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Piontek Weryfikacja modeli Blacka-Scholesa dla opcji na WIG20

Krzysztof Piontek Weryfikacja modeli Blacka-Scholesa dla opcji na WIG20 Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu Wydział Zarządzania i Informayki Kaedra Inwesycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Krzyszof Pionek Weryfikacja modeli Blacka-Scholesa oraz AR-GARCH

Bardziej szczegółowo

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP

WYCENA KONTRAKTÓW FUTURES, FORWARD I SWAP Krzyszof Jajuga Kaedra Inwesycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu WYCENA KONRAKÓW FUURES, FORWARD I SWAP DWA RODZAJE SYMERYCZNYCH INSRUMENÓW POCHODNYCH Symeryczne insrumeny

Bardziej szczegółowo

ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Anna Janiga-Ćmiel Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Zarządzania Kaedra Maemayki anna.janiga-cmiel@ue.kaowice.pl ZJAWISKA SZOKOWE W ROZWOJU GOSPODARCZYM WYBRANYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Sreszczenie:

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH

MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH Krzyszof Pionek Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wsęp MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH Nowoczesne echniki zarządzania ryzykiem rynkowym

Bardziej szczegółowo

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro Rozdział i. Srukura sekorowa finansowania wydaków na B+R w krajach srefy euro Rober W. Włodarczyk 1 Sreszczenie W arykule podjęo próbę oceny srukury sekorowej (sekor przedsiębiorsw, sekor rządowy, sekor

Bardziej szczegółowo

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2004 Aleksandra MAUSZEWSKA Doroa WIKOWSKA PREDKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WKORZSANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WBRANE MODELE EKONOMERCZNE I PERCEPRON WIELOWARSWOW

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH

METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH METODY STATYSTYCZNE W FINANSACH Krzyszof Jajuga Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W osanich kilkunasu laach na świecie obserwuje się dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Analiza transmisji szoków dla rynków giełdowych Czech, Węgier i Polski w okresie globalnego kryzysu

Analiza transmisji szoków dla rynków giełdowych Czech, Węgier i Polski w okresie globalnego kryzysu Bank i Kredy 44 (4), 213, 43 434 www.bankikredy.nbp.pl www.bankandcredi.nbp.pl Analiza ransmisji szoków dla rynków giełdowych Czech, Węgier i Polski w okresie globalnego kryzysu Wojciech Bieńkowski*, Bogna

Bardziej szczegółowo

Prognoza skutków handlowych przystąpienia do Europejskiej Unii Monetarnej dla Polski przy użyciu uogólnionego modelu grawitacyjnego

Prognoza skutków handlowych przystąpienia do Europejskiej Unii Monetarnej dla Polski przy użyciu uogólnionego modelu grawitacyjnego Bank i Kredy 40 (1), 2009, 69 88 www.bankikredy.nbp.pl www.bankandcredi.nbp.pl Prognoza skuków handlowych przysąpienia do Europejskiej Unii Monearnej dla Polski przy użyciu uogólnionego modelu grawiacyjnego

Bardziej szczegółowo

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce

Nie(efektywność) informacyjna giełdowego rynku kontraktów terminowych w Polsce Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Szczecińskiego nr 862 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 75 (2015) DOI: 10.18276/frfu.2015.75-16 s. 193 204 Nie(efekywność) informacyjna giełdowego rynku konraków erminowych

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób 243 Zeszyy Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Nr 20/2011 Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu Ocena efekywności procedury Congruen Specyficaion dla małych prób Sreszczenie. Procedura specyfikacji

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz

EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH. dr inż. Robert Stachniewicz EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH dr inż. Rober Sachniewicz METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Jednymi z licznych celów i zadań przedsiębiorswa są: - wzros warości przedsiębiorswa

Bardziej szczegółowo

Bankructwo państwa: teoria czy praktyka

Bankructwo państwa: teoria czy praktyka Bankrucwo pańswa: eoria czy prakyka Czy da się zapanować nad długiem publicznym? Maciej Biner Lenie Seminarium Ekonomiczne Czeszów 11 września 2011 Plan 1. Wprowadzenie do problemayki długu od srony księgowej.

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego

Analiza efektywności kosztowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego kosztu jednostkowego TRANSFORM ADVICE PROGRAMME Invesmen in Environmenal Infrasrucure in Poland Analiza efekywności koszowej w oparciu o wskaźnik dynamicznego koszu jednoskowego dr Jana Rączkę Warszawa, 13.06.2002 2 Spis reści

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych

Ocena wpływu zmian poziomu rezerw walutowych na premię za ryzyko kredytowe Polski wykorzystanie metody roszczeń warunkowych Bank i Kredy 455, 04, 467 490 Ocena wpływu zmian poziomu rezerw waluowych na premię za ryzyko kredyowe Polski wykorzysanie meody roszczeń warunkowych Michał Konopczak* Nadesłany: 5 kwienia 04 r. Zaakcepowany:

Bardziej szczegółowo

Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu Katedra Inwestycji Finansowych i Ubezpieczeń

Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu Katedra Inwestycji Finansowych i Ubezpieczeń Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna im. Oskara Langego we Wrocławiu Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Przegląd i porównanie meod oceny modeli VaR Wsęp - Miara VaR Warość zagrożona (warość narażona

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FLUKTUACJI REALNEGO EFEKTYWNEGO KURSU EUR/ PLN

ŹRÓDŁA FLUKTUACJI REALNEGO EFEKTYWNEGO KURSU EUR/ PLN METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XII/, 0, sr. 389 398 ŹRÓDŁA FLUKTUACJI REALNEGO EFEKTYWNEGO KURSU EUR/ PLN Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków Gospodarczych

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE FINANSOWYCH SZEREGÓW CZASOWYCH Z WARUNKOWĄ WARIANCJĄ. 1. Wstęp

MODELOWANIE FINANSOWYCH SZEREGÓW CZASOWYCH Z WARUNKOWĄ WARIANCJĄ. 1. Wstęp WERSJA ROBOCZA - PRZED POPRAWKAMI RECENZENTA Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE FINANSOWYCH SZEREGÓW CZASOWYCH Z WARUNKOWĄ WARIANCJĄ. Wsęp Spośród wielu rodzajów ryzyka, szczególną

Bardziej szczegółowo

Estymacja stopy NAIRU dla Polski *

Estymacja stopy NAIRU dla Polski * Michał Owerczuk * Pior Śpiewanowski Esymacja sopy NAIRU dla Polski * * Sudenci, Szkoła Główna Handlowa, Sudenckie Koło Naukowe Ekonomii Teoreycznej przy kaedrze Ekonomii I. Auorzy będą bardzo wdzięczni

Bardziej szczegółowo

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme)

System zielonych inwestycji (GIS Green Investment Scheme) PROGRAM PRIORYTETOWY Tyuł programu: Sysem zielonych inwesycji (GIS Green Invesmen Scheme) Część 6) SOWA Energooszczędne oświelenie uliczne. 1. Cel programu Ograniczenie lub uniknięcie emisji dwulenku węgla

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII

MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII KRZYSZTOF JAJUGA Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE STRUKTURY TERMINOWEJ STÓP PROCENTOWYCH WYZWANIE DLA EKONOMETRII. Modele makroekonomiczne a modele sóp procenowych wprowadzenie Nie do podważenia

Bardziej szczegółowo

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wyzwania prakyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Wsęp Od zaproponowania przez Engla w 1982 roku jednowymiarowego modelu klasy ARCH, modele

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Uniwersye Mikołaja Kopernika Zależność

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR

Krzysztof Piontek MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Inwesycje finansowe i ubezpieczenia endencje świaowe a rynek polski Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE ZMIENNOŚCI STÓP PROCENTOWYCH NA PRZYKŁADZIE STOPY WIBOR Wsęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 2007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Anna Krauze Uniwersye Warmińsko-Mazurski

Bardziej szczegółowo

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG

dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG dr inż. MARCIN MAŁACHOWSKI Insyu Technik Innowacyjnych EMAG Wykorzysanie opycznej meody pomiaru sężenia pyłu do wspomagania oceny paramerów wpływających na możliwość zaisnienia wybuchu osiadłego pyłu węglowego

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na zatrudnienie i bezrobocie w Polsce. pod redakcją Macieja Bukowskiego

Wpływ wprowadzenia euro na zatrudnienie i bezrobocie w Polsce. pod redakcją Macieja Bukowskiego Wpływ wprowadzenia euro na zarudnienie i bezrobocie w Polsce pod redakcją Macieja Bukowskiego Warszawa, czerwiec 2008 Spis reści Spis reści Spis ablic Spis rysunków i v vii Wprowadzenie 1 Część I. Inegracja

Bardziej szczegółowo

Efekty agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA

Efekty agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA Joanna Górka * Efeky agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA Wsęp Wprowadzenie losowego parameru do modelu auoregresyjnego zwiększa możliwości aplikacyjne ego modelu, gdyż pozwala

Bardziej szczegółowo

EFEKT DNIA TYGODNIA NA GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE WSTĘP

EFEKT DNIA TYGODNIA NA GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE WSTĘP Joanna Landmesser Kaedra Ekonomerii i Informayki SGGW e-mail: jgwiazda@mors.sggw.waw.pl EFEKT DNIA TYGODNIA NA GIEŁDZIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE Sreszczenie: W pracy zbadano wysępowanie efeku

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji monetarnej na wymianę towarową w warunkach kryzysu gospodarczego

Wpływ integracji monetarnej na wymianę towarową w warunkach kryzysu gospodarczego No. 158 NBP Working Paper Maeriały i Sudia nr 300 www.nbp.pl Wpływ inegracji monearnej na wymianę owarową w warunkach kryzysu gospodarczego Elżbiea Czarny, Paweł Folfas, Kaarzyna Śledziewska, Barosz Wikowski

Bardziej szczegółowo

Metody ilościowe w systemie prognozowania cen produktów rolnych. Mariusz Hamulczuk Cezary Klimkowski Stanisław Stańko

Metody ilościowe w systemie prognozowania cen produktów rolnych. Mariusz Hamulczuk Cezary Klimkowski Stanisław Stańko Meody ilościowe w sysemie prognozowania cen produków rolnych nr 89 2013 Mariusz Hamulczuk Cezary Klimkowski Sanisław Sańko Meody ilościowe w sysemie prognozowania cen produków rolnych Meody ilościowe

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW

PROPOZYCJA NOWEJ METODY OKREŚLANIA ZUŻYCIA TECHNICZNEGO BUDYNKÓW Udosępnione na prawach rękopisu, 8.04.014r. Publikacja: Knyziak P., "Propozycja nowej meody określania zuzycia echnicznego budynków" (Proposal Of New Mehod For Calculaing he echnical Deerioraion Of Buildings),

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WŁASNOŚCI SZEREGÓW STÓP ZWROTU SKOŚNOŚĆ ROZKŁADÓW

MODELOWANIE WŁASNOŚCI SZEREGÓW STÓP ZWROTU SKOŚNOŚĆ ROZKŁADÓW Krzyszof Pionek Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu MODELOWANIE WŁASNOŚCI SZEREGÓW STÓP ZWROTU SKOŚNOŚĆ ROZKŁADÓW Wprowadzenie Współczesne zarządzanie ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Metody analizy i prognozowania szeregów czasowych

Metody analizy i prognozowania szeregów czasowych Meody analizy i prognozowania szeregów czasowych Wsęp 1. Modele szeregów czasowych 2. Modele ARMA i procedura Boxa-Jenkinsa 3. Modele rendów deerminisycznych i sochasycznych 4. Meody dekompozycji szeregów

Bardziej szczegółowo

ISBN (ebook) 978-83-7969-048-0

ISBN (ebook) 978-83-7969-048-0 Recenzen Krysyna Srzała Redakor Wydawnicwa UŁ Iwona Gos Okładkę projekowała Barbara Grzejszczak Rozprawa habiliacyjna napisana w Kaedrze Ekonomerii Uniwersyeu Łódzkiego Copyrigh by Pior Wdowiński, Łódź

Bardziej szczegółowo

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Agaa MESJASZ-LECH * MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Sreszczenie W arykule przedsawiono wyniki analizy ekonomerycznej miesięcznych warości w

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2 2006 Bogusław GUZIK* SZACOWANIE MODELU RNKOWEGO CKLU ŻCIA PRODUKTU Przedsawiono zasadnicze podejścia do saysycznego szacowania modelu rynkowego cyklu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO

REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOWEGO REGULAMIN FUNDUSZU ROZLICZENIOEGO przyjęy uchwałą nr 10/60/98 Rady Nadzorczej Krajowego Depozyu Papierów arościowych S.A. z dnia 28 września 1998 r., zawierdzony decyzją Komisji Papierów arościowych i

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM prof. dr hab. Paweł Dimann 1 Znaczenie prognoz w zarządzaniu firmą Zarządzanie firmą jes nieusannym procesem podejmowania decyzji, kóry może być zdefiniowany

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Wyższa Szkoła Markeingu i Zarządzania w Lesznie MATERIAŁY ROBOCZE NA ZAJĘCIA Z PRZEDMIOTU BIZNES PLAN Opracowali: dr Jacek Kowalewski mgr Kazimierz Linowski Leszno 2008 2 S P I S T R E Ś C I WPROWADZENIE.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Ryszard Barczyk ROZDZIAŁ 10 WPŁYW DYSKRECJONALNYCH INSTRUMENTÓW POLITYKI FISKALNEJ NA ZMIANY AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ 1. Wsęp Organy pańswa realizując cele poliyki sabilizacji koniunkury gospodarczej sosują

Bardziej szczegółowo

Nawigator W którym miejscu cyklu jesteśmy?

Nawigator W którym miejscu cyklu jesteśmy? Sreszczenie Nawigaor W kórym miejscu cyklu jeseśmy? W październikowym Nawigaorze prezenujemy prognozy makroekonomiczne na 7 rok zbliżone do ych prezenowanych miesiąc emu. W konekście rewizji przez NBP

Bardziej szczegółowo

Kluczowe wnioski ze Światowego Badania Bezpieczeństwa Informacji 2012. 4 grudnia 2012

Kluczowe wnioski ze Światowego Badania Bezpieczeństwa Informacji 2012. 4 grudnia 2012 Kluczowe wnioski ze Świaowego Badania Bezpieczeńswa Informacji 2012 4 grudnia 2012 Erns & Young 2012 Świaowe Badanie Bezpieczeńswa Informacji Świaowe Badanie Bezpieczeńswa Informacji Erns & Young 2012

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO

ZASTOSOWANIE DRZEW KLASYFIKACYJNYCH DO BADANIA KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA ROLNO-SPOŻYWCZEGO 120 Krzyszof STOWARZYSZENIE Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, EKONOMISTÓW Michał Goskowski ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe om XVI zeszy 6 Krzyszof Gajowniczek, Tomasz Ząbkowski, Michał Goskowski

Bardziej szczegółowo

BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW. W tym krótkim i matematycznie bardzo prostym artykule pragnę osiągnąc 3 cele:

BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW. W tym krótkim i matematycznie bardzo prostym artykule pragnę osiągnąc 3 cele: 1 BEZRYZYKOWNE BONY I LOKATY BANKOWE ALTERNATYWĄ DLA PRZYSZŁYCH EMERYTÓW Leszek S. Zaremba (Polish Open Universiy) W ym krókim i maemaycznie bardzo prosym arykule pragnę osiągnąc cele: (a) pokazac że kupowanie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 12 MIKROEKONOMICZNE PODSTAWY MODELI NOWEJ EKONOMII KLASYCZNEJ

ROZDZIAŁ 12 MIKROEKONOMICZNE PODSTAWY MODELI NOWEJ EKONOMII KLASYCZNEJ Kaarzyna Szarzec ROZDZIAŁ 2 MIKROEKONOMICZNE PODSTAWY MODELI NOWEJ EKONOMII KLASYCZNEJ. Uwagi wsępne Program nowej ekonomii klasycznej, w kórej nazwie podkreślone są jej związki z ekonomią klasyczną i

Bardziej szczegółowo

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012) 161 181

A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr 2 (2012) 161 181 A C T A U N I V E R S I T A T I S N I C O L A I C O P E R N I C I EKONOMIA XLIII nr (01) 161 181 Pierwsza wersja złożona 9 marca 01 ISSN Końcowa wersja zaakcepowana 15 grudnia 01 080-0339 Anna Michałek

Bardziej szczegółowo

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych Dobór przekroju żyły powronej w kablach elekroenergeycznych Franciszek pyra, ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian Urbańczyk, Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej Rozdział i Idenyfikacja wahań koniunkuralnych gospodarki polskiej dr Rafał Kasperowicz Uniwersye Ekonomiczny w Poznaniu Kaedra Mikroekonomii Sreszczenie Celem niniejszego opracowania jes idenyfikacja wahao

Bardziej szczegółowo

Eliza Buszkowska * DYNAMIKA PRZEPŁYWÓW INWESTYCJI POMIĘDZY GIEŁDAMI

Eliza Buszkowska * DYNAMIKA PRZEPŁYWÓW INWESTYCJI POMIĘDZY GIEŁDAMI ACTA UNIVERSITATIS NICOLAI COPERNICI DOI: hp://dx.doi.org/10.12775/aunc_econ.2014.017 EKONOMIA XLV nr 2 (2014) 275 288 Pierwsza wersja złożona 26 czerwca 2014 ISSN Końcowa wersja zaakcepowana 20 grudnia

Bardziej szczegółowo

O EFEKTACH ZASTOSOWANIA PEWNEJ METODY WYZNACZANIA PROGNOZ JAKOŚCIOWYCH ZMIAN CEN AKCJI W WARUNKACH KRYZYSU FINANSOWEGO 2008 ROKU

O EFEKTACH ZASTOSOWANIA PEWNEJ METODY WYZNACZANIA PROGNOZ JAKOŚCIOWYCH ZMIAN CEN AKCJI W WARUNKACH KRYZYSU FINANSOWEGO 2008 ROKU Arykuł opublikowany w: Rynki kapiałowe a koniunkura gospodarcza, red. A. Szablewski, R. Wójcikowski, Wydawnicwo Poliechniki Łódzkiej, Łódź 009, s. 95-07 Doroa Wiśniewska Uniwersye Ekonomiczny w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Mechanizm transmisji polityki pieniężnej-współczesne ramy teoretyczne, nowe wyniki empiryczne dla Polski

Mechanizm transmisji polityki pieniężnej-współczesne ramy teoretyczne, nowe wyniki empiryczne dla Polski Mechanizm ransmisji poliyki pieniężnej-współczesne ramy eoreyczne, nowe wyniki empiryczne dla Polski Ryszard Kokoszczyński, Tomasz Łyziak 2, Małgorzaa Pawłowska 3, Jan Przysupa 4, Ewa Wróbel 5 Wrzesień

Bardziej szczegółowo

MODEL GOSPODARKI POLSKIEJ ECMOD

MODEL GOSPODARKI POLSKIEJ ECMOD WYDZIAŁ PROJEKCJI MAKROEKONOMICZNYCH DAMS 25 KWIETNIA 2007 R. MODEL GOSPODARKI POLSKIEJ ECMOD WERSJA Z KWIETNIA 2007 R. 1 PODSUMOWANIE ZMIAN WPROWADZONYCH DO MODELU ECMOD OD MAJA 2005 R. DO KWIETNIA 2007

Bardziej szczegółowo

OeconomiA copernicana. Adam Waszkowski Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

OeconomiA copernicana. Adam Waszkowski Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie OeconomiA copernicana 2012 Nr 3 ISSN 2083-1277 Adam Waszkowski Szkoła Główna Gospodarswa Wiejskiego w Warszawie MECHANIZM TRANSMISJI IMPULSÓW POLITYKI MONETARNEJ DLA POLSKIEJ GOSPODARKI Klasyfikacja JEL:

Bardziej szczegółowo

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe Pior Srożek * Kobiey w przedsiębiorswach usługowych prognozy nieliniowe Wsęp W dzisiejszym świecie procesy społeczno-gospodarcze zachodzą bardzo dynamicznie. W związku z ym bardzo zmienił się sereoypowy

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

Raport specjalny: Nr 7-8/2010 Finanse publiczne w Polsce potrzeba odważnych działań 9.07.2010

Raport specjalny: Nr 7-8/2010 Finanse publiczne w Polsce potrzeba odważnych działań 9.07.2010 Miesięcznik Makroekonomiczny Banku BPH Rapor specjalny: Nr 7-8/2010 Finanse publiczne w Polsce porzeba odważnych działań 9.07.2010 Prognozy króko i średnioerminowe W lipcowo-sierpniowym wydaniu Nawigaora

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE

JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE Rafał Cieślik Uniwersye Warszawski JAKOŚĆ ZYSKU SPÓŁEK IPO NA PRZYKŁADZIE GPW W WARSZAWIE Wprowadzenie Noblisa Joseph E. Sigliz za jedną z pięciu głównych przyczyn obecnego kryzysu gospodarczego uważa

Bardziej szczegółowo

WPŁYW NIEPEWNOŚCI OSZACOWANIA ZMIENNOŚCI NA CENĘ INSTRUMENTÓW POCHODNYCH

WPŁYW NIEPEWNOŚCI OSZACOWANIA ZMIENNOŚCI NA CENĘ INSTRUMENTÓW POCHODNYCH Tadeusz Czernik Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach WPŁYW NIEPEWNOŚCI OZACOWANIA ZMIENNOŚCI NA CENĘ INTRUMENTÓW POCHODNYCH Wprowadzenie Jednym z filarów współczesnych finansów jes eoria wyceny insrumenów

Bardziej szczegółowo

U b e zpieczenie w t eo r ii użyteczności i w t eo r ii w yceny a ktywów

U b e zpieczenie w t eo r ii użyteczności i w t eo r ii w yceny a ktywów dr Dariusz Sańko Kaedra Ubezpieczenia Społecznego Szkoła Główna Handlowa dariusz.sanko@gmail.com lisopada 006 r., akualizacja i poprawki: 30 sycznia 008 r. U b e zpieczenie w eo r ii użyeczności i w eo

Bardziej szczegółowo

SOE PL 2009 Model DSGE

SOE PL 2009 Model DSGE Zeszy nr 25 SOE PL 29 Model DSGE Warszawa, 2 r. , SOE PL 29 Konak: B Bohdan.Klos@mail.nbp.pl T ( 48 22) 653 5 87 B Grzegorz.Grabek@mail.nbp.pl T ( 48 22) 585 4 8 B Grzegorz.Koloch@mail.nbp.pl T ( 48 22)

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 2013

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 2013 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 768 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 63 2013 MAŁGORZATA BOŁTUĆ Uniwersye Ekonomiczny we Wrocławiu ZALEŻNOŚĆ POMIĘDZY RYNKIEM SWAPÓW KREDYTOWYCH

Bardziej szczegółowo

1.1. Bezpośrednie transformowanie napięć przemiennych

1.1. Bezpośrednie transformowanie napięć przemiennych Rozdział Wprowadzenie.. Bezpośrednie ransformowanie napięć przemiennych Bezpośrednie ransformowanie napięć przemiennych jes formą zmiany paramerów wielkości fizycznych charakeryzujących energię elekryczną

Bardziej szczegółowo

Nierównowaga na rynku kredytowym w Polsce: założenia i wyniki

Nierównowaga na rynku kredytowym w Polsce: założenia i wyniki Maszynopis arykułu: Marzec J. 011, Nierównowaga na rynku kredyowym w Polsce: założenia i wyniki, w: Meody maemayczne, ekonomeryczne i kompuerowe w finansach i ubezpieczeniach, (red. A. Barczak i S. Barczak),

Bardziej szczegółowo

Obszary zainteresowań (ang. area of interest - AOI) jako metoda analizy wyników badania eye tracking

Obszary zainteresowań (ang. area of interest - AOI) jako metoda analizy wyników badania eye tracking Inerfejs użykownika - Kansei w prakyce 2009 107 Obszary zaineresowań (ang. area of ineres - AOI) jako meoda analizy wyników badania eye racking Pior Jardanowski, Agencja e-biznes Symeria Ul. Wyspiańskiego

Bardziej szczegółowo

Rola naturalnej stopy procentowej w polskiej polityce pieniężnej

Rola naturalnej stopy procentowej w polskiej polityce pieniężnej Rola nauralnej sopy procenowej w polskiej poliyce pieniężnej Michał Brzoza-Brzezina 1 Sreszczenie W poniższym arykule, do oszacowania nauralnej sopy procenowej w Polsce wykorzysane zosały usalenia eoreyczne

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PUBLIKACJI DANYCH MAKROEKONOMICZNYCH NA KURS EUR/PLN W KONTEKŚCIE BADANIA MIKROSTRUKTURY RYNKU

WPŁYW PUBLIKACJI DANYCH MAKROEKONOMICZNYCH NA KURS EUR/PLN W KONTEKŚCIE BADANIA MIKROSTRUKTURY RYNKU METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XII/2, 2011, sr. 48 57 WPŁYW PUBLIKACJI DANYCH MAKROEKONOMICZNYCH NA KURS EUR/PLN W KONTEKŚCIE BADANIA MIKROSTRUKTURY RYNKU Kaarzyna Bień-Barkowska 1 Insyu

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło

ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU. Henryk J. Wnorowski, Dorota Perło 0-0-0 ZAŁOŻENIA NEOKLASYCZNEJ TEORII WZROSTU EKOLOGICZNIE UWARUNKOWANEGO W MODELOWANIU ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU REGIONU Henryk J. Wnorowski, Doroa Perło Plan wysąpienia Cel referau. Kluczowe założenia neoklasycznej

Bardziej szczegółowo

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI RADA UNII ROPEJSKIEJ Bruksela, 23 maja 2007 r. (25.05) (OR. en) Międzyinsyucjonalny numer referencyjny: 2006/0039 (CNS) 9851/07 ADD 2 FIN 239 RESPR 5 CADREFIN 32 ADDENDUM 2 DO NOTY DO PUNKTU I/A Od: Sekrearia

Bardziej szczegółowo

Determinanty oszczêdzania w Polsce P r a c a z b i o r o w a p o d r e d a k c j ¹ B a r b a r y L i b e r d y

Determinanty oszczêdzania w Polsce P r a c a z b i o r o w a p o d r e d a k c j ¹ B a r b a r y L i b e r d y Deerminany oszczêdzania w Polsce P r a c a z b i o r o w a p o d r e d a k c j ¹ B a r b a r y L i b e r d y W a r s z a w a, 1 9 9 9 nr 28 Prezenowane w serii Rapory CASE sanowiska meryoryczne wyra aj¹

Bardziej szczegółowo

1.2.1 Ogólny algorytm podejmowania decyzji... 18. 1.2.2 Algorytm postępowania diagnostycznego... 23. 1.2.3 Analiza decyzyjna... 27

1.2.1 Ogólny algorytm podejmowania decyzji... 18. 1.2.2 Algorytm postępowania diagnostycznego... 23. 1.2.3 Analiza decyzyjna... 27 3 Spis reści Spis reści... 3 Użye oznaczenia... 7 Wsęp i założenia pracy... 9 1. Akualny san wiedzy medycznej i echnicznej związanej zagadnieniami analizy decyzyjnej w chorobach górnego odcinka przewodu

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA WARTOŚCI ZAGROŻONEJ VaR (VALUE AT RISK)

KONCEPCJA WARTOŚCI ZAGROŻONEJ VaR (VALUE AT RISK) KONCEPCJA WARTOŚCI ZAGROŻONEJ VaR (VALUE AT RISK) Kaarzyna Kuziak Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Wprowadzenie W 1994 roku insyucja finansowa JP Morgan opublikowała

Bardziej szczegółowo