Cukier w diecie ucznia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Cukier w diecie ucznia"

Transkrypt

1 Warsztaty dla Rodziców i Opiekunów Cukier w diecie ucznia dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy

2 Definicja cukru w prezentacji W niniejszej prezentacji cukier oznacza cukry proste dodane do żywności, to jest sacharozę, glukozę lub fruktozę, także w postaci syropów, np. syropu glukozowo-fruktozowego. Cukier może być dodany do żywności w czasie jej produkcji (przez producentów) lub przez konsumenta w czasie przygotowywania potraw i napojów w domu. Cukry proste to jedno- i dwucukry. Występują również naturalnie w żywności, np. laktoza w produktach mlecznych, fruktoza i sacharoza w owocach, warzywach, czy miodzie.

3 Zalecenia dotyczące spożycia cukrów Zalecenia wprowadzają rozróżnienie dla cukrów prostych ogółem (czyli sumy cukrów występujących naturalnie w żywności i dodanych) oraz dla cukrów dodanych (przez przemysł i konsumenta). Zalecenia wyraża się jako % energii dostarczonej z pożywieniem w ciągu dnia: cukry proste ogółem nie powinny przekraczać 20% całodziennej energii cukry dodane nie powinny przekraczać 5% całodziennej energii*, do niedawna zalecenia były wyższe (maksymalnie 10% energii). * Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia, 2014

4 Zalecenia w praktyce cukry dodane powinny stanowić 5% energii np. dieta 2000 kcal/dzień 5% z 2000 kcal = 100 kcal 1 g cukru = 4 kcal 100 kcal : 4 kcal = 25 g cukru dodanego co oznacza spożycie 25 g cukru (5 łyżeczek)/dzień

5 Dlaczego zaleca się ograniczenie cukru w diecie? spożycie cukru, z różnych źródeł stale rośnie wśród dzieci, młodzieży i osób dorosłych liczne badania pokazują bardzo niekorzystny wpływ spożycia cukru na zdrowie.

6 Spożycie cukru przez dzieci i młodzież Spożycie cukru przez polskie dzieci i młodzież jest bardzo wysokie, niejednokrotnie powyżej 100 g/dziennie, a więc co najmniej 4-krotnie przekracza aktualne zalecenia. W Polsce brakuje badań analizujących źródła cukru w diecie dzieci i młodzieży, dlatego na kolejnym slajdzie zaprezentowano wyniki dużych badań amerykańskich.

7 Źródła cukru w diecie dzieci i młodzieży* W diecie dzieci i młodzieży najwięcej cukru dostarczają: 32% napoje gazowane i energetyzujace 15% napoje owocowe 11% ciasta, ciastka i ciasteczka 8% desery mleczne 7% cukierki 6,4% płatki śniadaniowe * Van Horn i wsp., Circulation 2010

8 Konsekwencje zdrowotne nadmiaru cukru w diecie Zbyt wysokie spożycie cukru powoduje wiele niekorzystnych skutków zdrowotnych, m.in. sprzyja powstawaniu: nadwagi i otyłości cukrzycy choroby próchnicowej zespołu metabolicznego chorób serca Z kolei nadwaga i otyłość zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia, cukrzycy typu 2, nowotworów (m.in. jelita grubego, nerek), a także obniża jakość życia i zwiększa ryzyko izolacji społecznej.

9 Cukier/napoje słodzone a zdrowie c.d. Napoje słodzone i inne produkty z cukrem dodanym dostarczają dodatkowych kalorii, co zwiększa kaloryczność diety i dlatego sprzyja powstawaniu nadwagi i otyłości. Słodzone produkty zmniejszają uczucie sytości, co dodatkowo prowadzi do większego spożycia kalorii. Osoby dorosłe wypijające 1 lub więcej napojów słodzonych dziennie mają większe ryzyko wystąpienia zespołu metabolicznego o 48%, a cukrzycy typu 2 o 83% w porównaniu do osób nie pijących takich napojów.

10 Cukrzyca wśród dzieci i młodzieży Obecnie coraz więcej mówi się o wpływie nadwagi i otyłości na występowanie cukrzycy typu I (insulinozależnej). Ponadto, cukrzyca typu II nazywana cukrzycą dorosłych, coraz częściej występuje u dzieci i młodzieży, co wiązane jest również ze wzrostem liczby otyłych dzieci. W 2009 roku w Polsce było około dzieci i młodzieży chorujących na cukrzycę typu I, i od 1989 roku częstość jej występowania zwiększyła się 2,5 razy. Prognozuje się, że do 2025 roku liczba dzieci z cukrzycą się podwoi.

11 Próchnica Choroba próchnicowa rozwija się na skutek obecności bakterii i resztek pożywienia w jamie ustnej. Jej powstawaniu sprzyja częstość spożycia sacharozy pomiędzy posiłkami, częstość spożycia sacharozy w czasie posiłków oraz częstsze (ogółem) spożycie produktów zawierających sacharozę. Eur Arch Paediatr Dent, 2013

12 Próchnica wśród dzieci i młodzieży Choroba próchnicowa jest poważnym problemem zdrowotnym w Polsce, gdyż dotyka ok. 90% dzieci w wieku 6 lat. Próchnicę zaawansowaną (zmiany rozległe, tj. ponad 3 zęby próchnicze i zmiany powikłane) stwierdza się u ponad 60% dzieci. Profilaktyka obejmuje głównie ograniczenie częstości spożycia i ilości sacharozy w diecie, systematyczną higienę jamy ustnej oraz używanie fluorowanej pasty do zębów. Eur Arch Paediatr Dent, 2013

13 Syrop glukozowo-fruktozowy w żywności Syrop glukozowo-fruktozowy otrzymywany jest przemysłowo ze skrobi kukurydzianej, zawiera ok. 42% fruktozy, 55% glukozy oraz ok. 3% mieszaniny innych cukrów; ma postać bezbarwnej cieczy. Jest powszechnie stosowany w przemyśle spożywczym, gdyż jest tańszy, słodszy, łatwiej się go przechowuje i stosuje niż cukier. Dodawany jest m.in. do napojów bezalkoholowych, przetworów owocowo-warzywnych (np. dżemów), słodyczy, lodów, czy produktów mlecznych. Eur Arch Paediatr Dent, 2013

14 Syrop glukozowo-fruktozowy wpływ na zdrowie Prawdopodobnie wykazuje bardziej niekorzystny wpływ na zdrowie niż sam cukier. Zawarta w nim fruktoza, przyczynia się do mniejszej niż w przypadku glukozy "odpowiedzi glikemicznej" organizmu na podanie cukru, w tym mniejszej produkcji insuliny i leptyny, co może prowadzić do powstania insulinooporności, a w dalszej perspektywie cukrzycy typu 2. Fruktoza jest szybciej metabolizowana niż glukoza, zwiększa apetyt, przestawia metabolizm na produkcję tłuszczu, pogarsza profil lipidowy we krwi i sprzyja rozwojowi miażdżycy. Eur Arch Paediatr Dent, 2013

15 Gdzie się ukrywa cukier?

16 Zawartość cukru w słodyczach batony czekoladowe, czekolady: g/100 g 1 baton (ok. 40 g): g herbatniki, wafelki, ciastka, ciasta: g/100 g 1 pączek (ok. 70 g): 17 g bezy: 60 g/100 g 5 sztuk małych bez (ok. 50 g): 30 g żelki: 80 g/100 g garść żelków (ok. 50 g): 40 g lizaki, landrynki: 98 g/100 g 1 lizak (11 g): 11 g

17 Zawartość cukru w wybranych napojach cukier dodany przez producenta napoje gazowane: g/100 ml 1 napój 0,5 l: g; łyżeczek cukru napoje niegazowane o smaku owocowym: 9-13 g/100 ml 1 napój 0,5 l: g; 9-13 łyżeczek cukru wody tzw. smakowe: 8-12 g/100 g 1 napój 0,5 l: g; 8-12 łyżeczek cukru Są też produkty z mniejszą zawartością cukru, ale z dodatkiem słodzików. Soki owocowe 100% zawierają cukry proste naturalnie występujące w owocach, w ilości ok g/100 ml.

18 1 napój 0,5 litra dziennie x 365 dni 50 g cukru x 365 ok. 18 kg cukru/rok wypitego z napojami

19 Zawartość cukru w wybranych produktach płatki śniadaniowe typu kuleczki, kółeczka: g/100 g 1 porcja (ok. 50 g): 12-17,5 g dżemy wysokosłodzone: g/100 g 1 łyżka (ok. 20 g): g dżemy niskosłodzone: g/100 g 1 łyżka (ok. 20 g): 6-8 g ketchup: 13 g/100 g 1 łyżka (20 g): 2,6 g

20 Cukry w jogurtach i deserach mlecznych na etykietach: węglowodany, w tym cukry cukry: laktoza + fruktoza + sacharoza na etykietach: węglowodany, w tym cukier cukier = sacharoza często zamiast cukru syrop glukozowo-fruktozowy

21 Cukry w jogurtach owocowych i deserach mlecznych g cukrów/100 g g cukru/100 g Kubeczek jogurtu owocowego 150 g: ok. 20 g cukrów Butelka jogurtu pitnego 400 g: ok. 56 g cukrów Kubeczek puddingu waniliowego 170 g: ok. 27 g cukru Kubeczek serka homogenizowanego 200 g: ok. 29 g cukru

22 Dzień warszawskiego ucznia 200 g 50 g 80 g 40 g 500 ml napój 2 herbaty/dzień po 2 łyżeczki cukru Cukier: , , = 139 g tj. 5 razy więcej niż zalecenia

23 Co w zamian? WODA do picia ciasta domowej roboty ( dodatek cukru) wykorzystanie naturalnych słodyczy, np. słodkich owoców (bananów, winogron, czy suszonych owoców, np. daktyli, moreli) zamiast cukru lepiej stosować miód w przypadku słodzenia ciepłych napojów warto obniżać dodatek cukru stopniowo, aż do całkowitego jego wyeliminowania.

24 Piśmiennictwo Kłosiewicz-Latoszek L., Cybulska B: Cukier a ryzyko otyłości, cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych. Problemy Higieny i Epidemiologii 2011, 92(2): ; Van Horn L. i wsp.: Translation and implementation of added sugars consumption recommendations. A conference report from the American Heart Association Added Sugars Conference 2010; Circulation 2010, 7, ; Jarosz M. (red): Normy żywienia dla populacji polskiej nowelizacja, 2012.

25

Cukier na cenzurowanym. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej

Cukier na cenzurowanym. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Cukier na cenzurowanym dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Wyjaśnienie pojęć cukry proste to jedno- i dwucukry; występują również naturalnie w żywności, np. laktoza w produktach

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto pić wodę?

Dlaczego warto pić wodę? Dlaczego warto pić wodę? dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej 20 czerwca 2015 r. r. 1. Podstawowy składnik ciała Woda należy do niezbędnych składników pokarmowych i musi być dostarczana

Bardziej szczegółowo

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka 1 / 5 Zdań na temat czy unikać, czy wręcz przeciwnie, postawić na węglowodany w naszej diecie, jest mnóstwo. Kwestie żywienia są zawsze względne i zależne od sytuacji w jakiej się

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

Skutki zdrowotne nieprawidłowego żywienia dzieci

Skutki zdrowotne nieprawidłowego żywienia dzieci Skutki zdrowotne nieprawidłowego żywienia dzieci Mgr inż. KAROLINA GAJDA Oddział Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w m.st. Warszawie WARSZAWA,

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE Diana Fydryk SKN Zdrowia Publicznego sekcja Promocja Zdrowia 13.11.2014r. ZDROWE ODŻYWIANIE SŁODYCZE Gotowe produkty spożywcze o słodkim smaku i zazwyczaj o stałej konsystencji,

Bardziej szczegółowo

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego SKLEPIKI SZKOLNE Prawidłowe żywienie jest jednym z istotnych elementów wpływających korzystnie na zdrowie dziecka. Dzieci i młodzież powinny spożywać 4-5 posiłków w ciągu dnia. Oznacza to, iż w czasie

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Śniadania mleczne i bezmleczne. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej

Śniadania mleczne i bezmleczne. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Śniadania mleczne i bezmleczne dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Mleko i przetwory mleczne Mleko i przetwory mleczne stanowią ważną grupę żywności, która jest najlepszym źródłem

Bardziej szczegółowo

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?!

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Rozporządzenie Z dniem 01.09.2015 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto pić wodę?

Dlaczego warto pić wodę? Dlaczego warto pić wodę? dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Warszawa, 20 czerwca 2015 r. r. 1. Podstawowy składnik ciała Woda należy do niezbędnych składników pokarmowych i musi

Bardziej szczegółowo

Naturalne słodziki dla diabetyka

Naturalne słodziki dla diabetyka Naturalne słodziki dla diabetyka 1. Ksylitol-cukier brzozowy To alkohol cukrowy naturalnie występujący we włóknistych jarzynach, owocach, kukurydzy oraz niektórych drzewach liściastych np. brzozie. Ksylitol

Bardziej szczegółowo

Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r.

Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r. Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Warszawa, 28 sierpnia 2015 r. Cel Organizacja prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych oraz praktyczna

Bardziej szczegółowo

12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Jak rozumieć informacje zamieszczone na etykiecie produktu spożywczego. Cel: wyjaśnienie uczniom, jak korzystać z informacji żywieniowych

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r.

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia w stołówkach i asortymentu w sklepikach szkolnych szansą na poprawę sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci i młodzieży. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

5 PRODUKTÓW, KTÓRE NISZCZĄ TWOJE JELITA

5 PRODUKTÓW, KTÓRE NISZCZĄ TWOJE JELITA 5 PRODUKTÓW, KTÓRE NISZCZĄ TWOJE JELITA Jestem maniaczką jelitową :) Uważam, że są one podstawą, by zachować zdrowie, dobrą kondycję i dobre samopoczucie. Jak to możliwe? Otóż coraz więcej prac naukowych

Bardziej szczegółowo

Woda a zdrowie. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Centrum Komunikacji Społecznej

Woda a zdrowie. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Centrum Komunikacji Społecznej Woda a zdrowie dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej 1. Podstawowy składnik ciała Woda należy do niezbędnych składników pokarmowych i musi być dostarczana regularnie w ciągu dnia

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1 Grupy środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagania, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 1 BAJKA W SZCZYTNIE

MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 1 BAJKA W SZCZYTNIE MIEJSKIE PRZEDSZKOLE NR 1 BAJKA W SZCZYTNIE Opracowała: mgr Ewelina Pliszka Rok szkolny: 2015/2016 Drogi rodzicu! Wiek przedszkolny to ten moment w życiu dziecka, kiedy najszybciej się rozwija. Aby kilkulatek

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Żywienie a zdrowie nieprawidłowe żywienie mała aktywność fizyczna nadwaga i nadwaga otyłość choroby chor w wieku dzieci dzi ę eci cym

Żywienie a zdrowie nieprawidłowe żywienie mała aktywność fizyczna nadwaga i nadwaga otyłość choroby chor w wieku dzieci dzi ę eci cym Zdrowa kuchnia dzieci Dr Beata Sińska Żywienie a zdrowie nieprawidłowe żywienie mała aktywność fizyczna nadwaga i otyłość choroby w wieku dziecięcym i dorosłym (cukrzyca, choroby układu krążenia, nowotwory

Bardziej szczegółowo

NZOZ CENTRUM UŚMIECHU PRÓCHNICA ZĘBÓW. lek. dent. Joanna Goraś lek. dent. Paulina Pieniążek

NZOZ CENTRUM UŚMIECHU  PRÓCHNICA ZĘBÓW. lek. dent. Joanna Goraś lek. dent. Paulina Pieniążek PRÓCHNICA ZĘBÓW lek. dent. Joanna Goraś lek. dent. Paulina Pieniążek Czym jest próchnica? Jest chorobą zakaźną tkanek twardych zęba wywołaną przez bakterie. Aby doszło do rozwoju próchnicy muszą zaistnieć

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Zdrowe żywienie w cukrzycy Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal *bez mikroalbuminurii Zaproponowana

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

pomaga w nawiązaniu i utrzymaniu więzi towarzyskich 2% 1 dostarcza niezbędnych składników odżywczyc 97% 62 przynosi wiele przyjemności 2% 1

pomaga w nawiązaniu i utrzymaniu więzi towarzyskich 2% 1 dostarcza niezbędnych składników odżywczyc 97% 62 przynosi wiele przyjemności 2% 1 Zdrowy styl życia Strona 1 1. Jaką najważniejszą rolę pełni odżywianie? pomaga w nawiązaniu i utrzymaniu więzi towarzyskich 2% 1 dostarcza niezbędnych składników odżywczyc 97% 62 przynosi wiele przyjemności

Bardziej szczegółowo

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 1. Cel główny Uczeń ocenia swój sposób żywienia Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 2. Cele szczegółowe Uczeń: ocenia wielkość porcji poszczególnych grup produktów spożywczych identyfikuje

Bardziej szczegółowo

NOPALIN NATURALNE ROZWIĄZANIE PROBLEMÓW METABOLICZNYCH.

NOPALIN NATURALNE ROZWIĄZANIE PROBLEMÓW METABOLICZNYCH. NOPALIN NATURALNE ROZWIĄZANIE PROBLEMÓW METABOLICZNYCH Co wiemy o Nopalu? Kaktus z gatunku Opuntia Rośnie w Meksyku i USA, ale spotkać go można również na Wyspach Kanaryjskich Światowa Organizacja Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo?

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Według definicji zdrowe odżywianie to sposób jedzenia, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu jego zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Dzisiejszy temat: DLACZEGO DIETY NIE DZIAŁAJĄ Statystyki otyłości i chorób w Polsce: 61,6% mężczyzn ma nadwagę lub otyłość. 50,3% kobiet ma nadwagę lub otyłość. Na przestrzeni

Bardziej szczegółowo

WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1

WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1 WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1 W żywieniu zbiorowym dzieci i młodzieży w jednostkach systemu

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES Do osiągnięcia sukcesu w sporcie pomocna jest dieta wysokowęglowodanowa. Spożywanie węglowodanów w czasie intensywnego wysiłku zwiększa wytrzymałość, czyli

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r.

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. Program Koła Kulinarnego Palce lizać Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. 1 Założenia ogólne: Prowadzące: Aneta Ciapcińska i Aleksandra Rubajczyk Miejsce realizacji: Szkoła Podstawowa

Bardziej szczegółowo

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska Indeks glikemiczny a produkty piekarskie Dr inż. Małgorzata Wronkowska Według danych Urzędu Statystycznego za rok 2010 przeciętne miesięczne spożycie chleba na osobę w Polsce w ostatnich 10 latach spadło

Bardziej szczegółowo

*Modelowa racja pokarmowa dla dziecka w wieku miesięcy, Standardy Medyczne 2013, 6(10),

*Modelowa racja pokarmowa dla dziecka w wieku miesięcy, Standardy Medyczne 2013, 6(10), 20 g* = 4 łyżeczki, to dawka cukru dla dziecka w wieku 1-3 lata, a 30 g** = 6 łyżeczek dla dziecka w wieku 4-6 lat, jakiej nie powinno się przekroczyć w ciągu dnia, jednak należy pamiętać, że nie ma konieczności

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM A ICH ZDROWIE

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM A ICH ZDROWIE WYDZIAŁ NAUK O ŻYWIENIU CZŁOWIEKA I KONSUMPCJI SGGW POLSKIE TOWARZYSTWO NAUK ŻYWIENIOWYCH ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM A ICH ZDROWIE dr hab. Jadwiga Hamułka, prof. SGGW dr hab. Anna Kołłajtis-Dołowy

Bardziej szczegółowo

Autorki: Asia Pieczyńska Anna Parus Angelika Kolbertowicz Patrycja Banaś

Autorki: Asia Pieczyńska Anna Parus Angelika Kolbertowicz Patrycja Banaś Autorki: Asia Pieczyńska Anna Parus Angelika Kolbertowicz Patrycja Banaś Substancja bezpieczna Zalecana ostrożność Lepiej uważać Dodaje się ją do wyrobów cukierniczych, przetworów owocowych. Zapobiega

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach NORMY ŻYWIENIA DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM W POLSCE OPRACOWANO W INSTYTUCIE ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA I ZATWIERDZONE ZOSTAŁY PRZEZ INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI SŁODZĄCE. Alicja Krajowska-Kukiel

ŚRODKI SŁODZĄCE. Alicja Krajowska-Kukiel ŚRODKI SŁODZĄCE Alicja Krajowska-Kukiel Sztuczny środek słodzący Powody użycia (słodzik) Cena - substytuty cukru są często tańsze Pomoc w odchudzaniu- mają bardzo niską wartość energetyczną lub nie mają

Bardziej szczegółowo

O żywieniu dzieci w żłobkach. dr n.med. Elżbieta Trafalska Zakład Higieny Żywienia i Epidemiologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi

O żywieniu dzieci w żłobkach. dr n.med. Elżbieta Trafalska Zakład Higieny Żywienia i Epidemiologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi O żywieniu dzieci w żłobkach dr n.med. Elżbieta Trafalska Zakład Higieny Żywienia i Epidemiologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Rozwój Żywienie Współpraca między Miejskim Zespołem Żłobków w Łodzi a jednostką

Bardziej szczegółowo

Otyłość PORADNIK DLA PACJENTÓW PROGRAMU WSPARCIA DLA OSÓB Z OTYŁOŚCIĄ. Narodowy Program Zdrowia na lata

Otyłość PORADNIK DLA PACJENTÓW PROGRAMU WSPARCIA DLA OSÓB Z OTYŁOŚCIĄ. Narodowy Program Zdrowia na lata Otyłość PORADNIK DLA PACJENTÓW PROGRAMU WSPARCIA DLA OSÓB Z OTYŁOŚCIĄ Narodowy Program Zdrowia na lata 2016-2020 AUTORKA PORADNIKA: Adriana Dąbrowska mgr psycholog, psychodietetyk ? CO TO JEST OTYŁOŚĆ

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta CHOROBY DIETOZALEŻNE W POLSCE 2,150,000 osób w Polsce cierpi na cukrzycę typu II 7,500,000 osób w Polsce cierpi

Bardziej szczegółowo

Jak odżywiać się zdrowo? Wilcza Wola, r.

Jak odżywiać się zdrowo? Wilcza Wola, r. Jak odżywiać się zdrowo? Wilcza Wola, 30.11.2016 r. Ile posiłków powinniśmy zjadać w ciągu dnia? 4-5 1. I śniadanie 2. II śniadanie 3. Obiad 4. Podwieczorek 5. Kolacja "Jedz królewskie śniadanie, książęcy

Bardziej szczegółowo

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie)

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) 1. Czym jest GDA? GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) to wartości poziomu spożycia poszczególnych składników odżywczych w codziennej diecie zostały wyznaczone przez naukowców dla przeciętnego

Bardziej szczegółowo

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe

Koniec niezdrowych przekąsek w szkołach nowe przepisy żywieniowe Źródło: http://www.kuratorium.waw.pl/pl/informacje/aktualnosci/8833,koniec-niezdrowych-przekasek-w-szkolach -nowe-przepisy-zywieniowe.html Wygenerowano: Wtorek, 15 grudnia 2015, 01:19 Strona znajduje się

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: DIETETYK przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet III. Wysoka jakość

Bardziej szczegółowo

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Rola produktów zbożowych w żywieniu człowieka Produkty zbożowe, czyli mąki, pieczywo, kasze, ryż, makarony

Bardziej szczegółowo

Biuletyn dot. zdrowia

Biuletyn dot. zdrowia Czy wlewasz w siebie dodatkowe kilogramy? Liczba kalorii Napój Mrożona biała czekolada Mokka (1 uncji 454 g) 34 Cola (2 uncji 57 g) 25 Cytrynowy napój gazowany (2 uncji 57 g) 24 Napój pomarańczowy 225

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Najbardziej rozpowszechnione błędy żywieniowe: nieregularność spożywania posiłków; niespożywanie pierwszego śniadania przed wyjściem do szkoły oraz drugiego w szkole; nieprawidłową częstość konsumpcji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7

Spis treści. Wstęp... 7 LUCYNA NAROJEK C iągłość i zmiana w postępowaniu dietetycznym w wybranych schorzeniach Wydawnictwo SGGW Spis treści Wstęp... 7 1. Dieta w cukrzycy... 9 Era przedinsulinowa... 9 Ograniczenie węglowodanów

Bardziej szczegółowo

www.coolfoodplanet.org www.efad.org coolf et.org www.eufic.org

www.coolfoodplanet.org www.efad.org coolf et.org www.eufic.org g olf or w. coo n lf o o d p l a et. g or co w w et. ww w.efa d.o.eufic.org w ww rg Czy pamiętasz naukę jazdy na rowerze? Najważniejsze było złapanie równowagi. Z chwilą opanowania tej umiejętności można

Bardziej szczegółowo

RAKOOPORNI. Program profilaktyki i wczesnego wykrywania nowotworów układu pokarmowego. Bezpłatne badania gastroskopowe

RAKOOPORNI. Program profilaktyki i wczesnego wykrywania nowotworów układu pokarmowego. Bezpłatne badania gastroskopowe RAKOOPORNI Program profilaktyki i wczesnego wykrywania nowotworów układu pokarmowego Bezpłatne badania gastroskopowe Jesteś po 40 roku życia? Występują u Ciebie zaburzenia układu pokarmowego np. zgaga,

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Próchnica zębów. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku

Próchnica zębów. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku Rodzaje zębów Zęby (łac. dens ząb, l.mn. dentes) złożone, twarde twory anatomiczne w jamie ustnej. Stanowią element układu trawienia i służą do rozdrabniania

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/177/12 RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia 24 maja 2012 r.

UCHWAŁA NR XVII/177/12 RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia 24 maja 2012 r. UCHWAŁA NR XVII/177/12 RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE z dnia 24 maja 2012 r. w sprawie przyjęcia wieloletniego programu zdrowotnego w zakresie upowszechniania zasad prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje pakietów Genodiet Pakiet konsultacji genetycznych Genodiet składaja się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2

Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Zalecenia dietetyczne dla osób z cukrzycą typu 2 Odżywiaj się zdrowo Podstawowym zaleceniem zdrowotnym dla osób chorych na cukrzycę jest jedz zdrowo. Osoba

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE Zasady zdrowego stylu życia NA TALERZU Poradnik dla

ZDROWIE Zasady zdrowego stylu życia NA TALERZU Poradnik dla ZDROWIE Zasady zdrowego stylu życia NA TALERZU Poradnik dla Ucznia Rodzica Nauczyciela Zdrowie człowieka to fundament, na którym opiera się całe jego szczęście i wszystkie umiejętności. Benjamin Disraeli

Bardziej szczegółowo

Wzdęcia, zaparcia, biegunki, brak. Jak często? Po jakich produktach?

Wzdęcia, zaparcia, biegunki, brak. Jak często? Po jakich produktach? Dane: Imię: Nazwisko: Data ur. Nr. Tel: E-mail: Wzrost: Waga: Obwód bioder: Obwód talii: Podstawowe Informacje: Miejsce pracy Godziny pracy Aktywność Fizyczna Aktualny Stan Zdrowia (Podkreślić właściwe)

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zakresie żywienia dzieci w jednostkach systemu oświaty

Zmiany w zakresie żywienia dzieci w jednostkach systemu oświaty OPUBLIKOWANO: 30 WRZEŚNIA 2015 Zmiany w zakresie żywienia dzieci w jednostkach systemu oświaty Opracowała: Diana Kaczorek, prawnik, legislator, pracownik administracji publicznej Podstawa prawna: Ustawa

Bardziej szczegółowo

CZAS NA ZDROWIE w Szkole Podstawowej nr 4 w Cieszynie

CZAS NA ZDROWIE w Szkole Podstawowej nr 4 w Cieszynie CZAS NA ZDROWIE w Szkole Podstawowej nr 4 w Cieszynie Projekt edukacyjny Fundacji BOŚ pod patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej i Rzecznika Praw Dziecka rok szkolny 2012/2013 ZDROWA CZWÓRKA To nazwa

Bardziej szczegółowo

Wywiad żywieniowy (część 1) Część ogólna

Wywiad żywieniowy (część 1) Część ogólna Wywiad żywieniowy (część 1) Część ogólna Wybrane odpowiedzi proszę podkreślić. IMIĘ I NAZWISKO:... 1. Data wypełniania formularza - 2. Płeć A. kobieta B. mężczyzna 3. Wiek - 4. Wzrost - Aktualna masa ciała

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacja zdrowotna - gimnazjum

Scenariusz zajęć edukacja zdrowotna - gimnazjum Scenariusz zajęć edukacja zdrowotna - gimnazjum Autor: mgr Beata Draczko Temat lekcji: Wiem, co jem. Zasady racjonalnego odżywiania się człowieka. Cel ogólny: - zapoznanie uczniów z zasadami racjonalnego

Bardziej szczegółowo

KOSZTORYS OFERTOWY (załącznik nr 1.6 do formularza ofertowego)

KOSZTORYS OFERTOWY (załącznik nr 1.6 do formularza ofertowego) Nr sprawy SP /06/11/2014 Załącznik nr 4 do Specyfikacji KOSZTORYS OFERTOWY (załącznik nr 1.6 do formularza ofertowego) CZĘŚĆ 6 ZAMÓWIENIA PUBLICZNEGO PRODUKTY OGÓLNOSPOŻYWCZE I NABIAŁOWE Lp. Opis produktu

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci.

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Alicja Kalińska Najczęstsze problemy w żywieniu dzieci Eksperci potwierdzają, że dieta dzieci w wieku szkolnym nie

Bardziej szczegółowo

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci.

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. ZDROWIE definicja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to stan cechujący się uzyskaniem dobrego samopoczucia na poziomie fizycznym, psychicznym i

Bardziej szczegółowo

1. Czy zwracasz uwagę na indeks glikemiczny i konserwanty zawarte w kupowanych produktach?

1. Czy zwracasz uwagę na indeks glikemiczny i konserwanty zawarte w kupowanych produktach? 1. Czy zwracasz uwagę na indeks glikemiczny i konserwanty zawarte w kupowanych produktach? Indeks glikemiczny? Dla wielu z nas pojęcie indeksu glikemicznego jest wciąż obce. Odgrywa on jednak znaczącą

Bardziej szczegółowo

Oddział Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Procesów Nauczania

Oddział Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Procesów Nauczania Prowadzenie żywienia w placówkach nauczania i wychowania w świetle znowelizowanych przepisów zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje testów Genodiet Test Genodiet składają się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki do poznania indywidualnych zasad zdrowia. Identyfikacja typu

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Żywienie, szczególnie zbiorowe, nie powinno być realizowane w sposób doraźny. Jest to istotny problem

Bardziej szczegółowo

Odżywki węglowodanowe

Odżywki węglowodanowe Odżywki węglowodanowe Jak i dlaczgo? Agnieszka Krok Węglowodany są głównym źródłem energii, służącej do utrzymywania zarówno funkcji życiowych (np. pracy narządów wewnętrznych) jak też podejmowania pracy

Bardziej szczegółowo

PO BASENIE NA FRYTKI? ĆWICZENIA TO NIE WSZYSTKO

PO BASENIE NA FRYTKI? ĆWICZENIA TO NIE WSZYSTKO PO BASENIE NA FRYTKI? ĆWICZENIA TO NIE WSZYSTKO Monika Hajduk dietetyk ZNACZENIE PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Prawidłowe żywienie dzieci i młodzieży jest czynnikiem warunkującym ich optymalny

Bardziej szczegółowo