Venture capital. - szansą dla przedsiębiorczych. Biblioteka 6/2005. Przedsiębiorca w Unii Europejskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Venture capital. - szansą dla przedsiębiorczych. Biblioteka 6/2005. Przedsiębiorca w Unii Europejskiej"

Transkrypt

1 Biblioteka 6/2005 Przedsiębiorca w Unii Europejskiej Venture capital - szansą dla przedsiębiorczych Ministerstwo Gospodarki i Pracy Departament Przedsiębiorczości Warszawa 2005

2 Spis treści Wstęp...3 I. Co to jest private equity/venture capital? Mechanizm działania funduszy private equity/venture capital II. III. Korzyści dla przedsiębiorcy...9 Warunki, jakie naleŝy spełnić, aby zdobyć kapitał szansy...12 IV. Jak pozyskać kapitał krok po kroku...15 V. Rozwój rynku venture capital w Polsce...23 Słowniczek

3 Wstęp Tysiące polskich przedsiębiorców i menedŝerów poszukuje kapitału dla swoich firm. Wielu z nich nie wie, Ŝe fundusze private equity/venture capital dysponują kapitałem, który chcą zainwestować w polskie przedsiębiorstwa i czekają na dobre projekty inwestycyjne. Dzięki inwestycjom venture capital, firmy mogą rozwinąć swoją działalność oraz kilkakrotnie zwiększyć swoją wartość. Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie i wyjaśnienie przedsiębiorcom zasad, korzyści i warunków inwestycji private equity/venture capital oraz zachęcenie ich do pozyskiwania kapitału na przedsięwzięcia rozwojowe od funduszy private equity/venture capital. Poradnik ten powstał we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Inwestorów Kapitałowych 1 w oparciu o dotychczas opracowane przez to Stowarzyszenie roczniki. Część pierwsza poradnika wyjaśnia pojęcia: private equity i venture capital oraz opisuje mechanizm działania funduszy private equity/ venture capital. W części drugiej przedstawiono, dlaczego venture capital jest korzystniejszy niŝ inne sposoby finansowania działalności firmy. Część trzecia pokazuje, jakie warunki naleŝy spełnić, aby pozyskać private equity/venture capital. W części czwartej zawarto praktyczne informacje dla przedsiębiorcy co naleŝy zrobić, aby venture capital trafił do firmy. Część piąta, ostatnia, to obraz rozwoju rynku venture capital w Polsce. Na końcu poradnika został umieszczony słowniczek wyjaśniający pojęcia w nim uŝywane. Szczególne podziękowania dla Pani Barbary Nowakowskiej, Dyrektor wykonawczego Polskiego Stowarzyszenia Inwestorów Kapitałowych, za pomoc merytoryczną okazaną przy opracowaniu poradnika. 1 Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych zostało powołane w styczniu 2002 roku. Działa na rzecz rozwoju sektora private equity/venture capital w Polsce oraz reprezentuje interesy sektora w Polsce i za granicą. Na stronach internetowych Stowarzyszenia moŝna znaleźć szereg interesujących informacji i publikacji dotyczących private equity/venture capital oraz roczniki wydawane od 2002 roku. 3

4 I. Co to jest private equity/venture capital? Mechanizm działania funduszy private equity/venture capital Private equity (PE) to inwestycje na niepublicznym rynku kapitałowym (czyli zakup udziałów/akcji w spółkach nie notowanych na giełdzie), słuŝące osiąganiu dochodu poprzez średnio- i długoterminowe zyski z przyrostu wartości kapitału. Inwestor (firma zarządzająca funduszem typu private equity/venture capital) włącza się w zarządzanie przedsiębiorstwem będącym przedmiotem inwestycji, wskutek czego przedsiębiorstwo korzystające ze wsparcia traci częściowo niezaleŝność, zyskując jednak w zamian pomoc w realizacji strategii rozwoju i w rozwiązywaniu problemów. Inwestycje private equity pozyskuje się w celu rozwoju nowego produktu lub technologii, zwiększenia kapitału obrotowego, poprawy bilansu lub innych większych wydatków. Private equity jest teŝ pomocy do rozwiązywania kwestii związanych z dziedziczeniem i innymi zmianami właścicieli albo przy wykupie udziałów przez grupę zarządzającą (tzw. wykupie menedŝerskim). Venture capital (VC) jest jedną z odmian private equity. Są to inwestycje dokonywane we wczesnych stadiach rozwoju przedsiębiorstw, słuŝące uruchomieniu przedsiębiorstwa lub jego ekspansji. Jest waŝnym źródłem finansowania inwestycji dla firm o duŝym potencjale wzrostu, szczególnie w obszarze nowych technologii. Terminów venture capital i private equity uŝywa się często wymiennie. Podobnie jest równieŝ w niniejszym poradniku. 4

5 Rysunek 1. Cykl finansowania inwestycji private equity/venture capital Rachunki oszczędnościowe, plany emerytalne, umowy ubezpieczenia... oszczędności i kapitał emerytalny oszczędności i kapitał emerytalny Inwestorzy instytucjonalni (towarzystwa ubezpieczeniowe, OFE, banki...) zobowiązania inwestycyjne w funduszach zwrot środków do inwestorów i wypłata zysków kapitałowych Inwestorzy instytucjonalni (towarzystwa ubezpieczeniowe, OFE, banki...) Fundusze private equity/venture capital inwestycje wyjście z inwestycji Fundusze private equity/venture capital Przedsiębiorstwa o duŝym potencjale rozwoju Źródło: EVCA Mechanizm działania funduszy private equity/venture capital Fundusz inwestycyjny typu private equity / venture capital gromadzi środki od wielu inwestorów, a następnie inwestuje je w papiery wartościowe spółek, zwykle spółek nienotowanych na publicznym rynku papierów wartościowych.. Niekiedy wykorzystanie zgromadzonych środków ogranicza się do konkretnego kraju lub regionu, do konkretnej branŝy, lub rodzaju transakcji. I tak na przykład, są fundusze inwestujące wyłącznie w spółki technologiczne, nieruchomości lub specjalizujące się w transakcjach wykupu. Za koncepcją funduszu private equity stoi prosta myśl: wiele spółek potrzebuje więcej pieniędzy, niŝ jest w stanie wyłoŝyć indywidualny inwestor. Zatem fundusze private equity gromadzą środki od wielu inwestorów, a następnie powierzają je w zarządzanie zespołowi profesjonalistów. Zazwyczaj jest to grupa analityków, która ma za zadanie wyszukiwać, przygotowywać i przedstawiać inwestorom propozycje inwestycyjne w oparciu o pewne 5

6 ściśle określone kryteria. Doświadczenie i profesjonalizm wspomnianego zespołu procentują w postaci wiarygodnej oceny stanu danej firmy i dokładnym wskazaniu potencjalnych źródeł zysku. Rozpiętość kwot inwestowanych w poszczególne spółki i kapitałów w dyspozycji róŝnych funduszy na całym świecie jest ogromna. W Europie Środkowej zwykle stosuje się trzy kategorie dla oceny wielkości inwestycji: do trzech milionów dolarów, trzy do dziesięciupiętnastu milionów dolarów i powyŝej tej kwoty, przy czym do funduszu częściej zgłaszają się przedsiębiorcy z zapotrzebowaniem niŝszym niŝ minimalny próg inwestycji funduszu, natomiast stosunkowo rzadko zdarza się, Ŝe popyt na finansowanie przekracza maksymalny pułap inwestycyjny funduszu. Przy inwestycjach bardzo wielkich nierzadko współpracuje kilka funduszy, z których kaŝdy finansuje część transakcji. Fundusze szukają firm, które chcą się rozwijać. Dodatkowo, w Europie Środkowej wolą inwestować w spółki, które działają przynajmniej od trzech lat. NaleŜy jednak zdać sobie sprawę z kilku kwestii, podstawowych dla zrozumienia modelu inwestycyjnego private equity. Po pierwsze, środki z private equity to kapitał, a nie dług. Z jednej strony oznacza to, Ŝe zarządzający funduszem private equity są gotowi podjąć ryzyko włoŝenia pieniędzy do spółki niemniej ich wiedza i doświadczenie pozwalają to ryzyko w znacznym stopniu zmniejszyć. Z drugiej strony oznacza, Ŝe pieniędzy nie trzeba zwracać, tak jak się to dzieje w przypadku poŝyczki. Fundusze private equity są skłonne ponosić takie same ryzyko, jak pozostali właściciele spółki, a ich środki powinny przyczynić się do jej rozwoju. Widać zatem, Ŝe ten typ inwestycji godzi interesy funduszu i pozostałych właścicieli spółki. Po jakimś czasie fundusz private equity będzie chciał sprzedać swój udział lub całą spółkę i wtedy właśnie nadejdzie moment realizacji zysków z inwestycji. Okres oczekiwania na zyski trwa zwykle od trzech do sześciu lat, ale w zaleŝności od okoliczności, moŝe być krótszy lub dłuŝszy. Nigdy jednak fundusz nie zostaje właścicielem udziałów na zawsze. Właściciele spółki, którzy podejmują rozmowy z funduszem private equity muszą zrozumieć kwestię o podstawowym znaczeniu: fundusz będzie ich partnerem tylko przez pewien określony czas. Dla spółek poszukujących kapitału proces moŝe wydawać się trudny, obejmuje bowiem wielogodzinne negocjacje, wymaga rozwiązania problemu dostępu do poufnych informacji i przygotowania wielu dokumentów. Grupa zarządzająca funduszem musi dobrze zrozumieć 6

7 spółkę zanim zarekomenduje inwestycję. Na to potrzeba czasu. Potrzeba równieŝ zaufania to znajduje zwykle wyraz na dość wczesnym etapie w postaci zobowiązania do zachowania poufności. Kiedy fundusz znajdzie firmę, w którą chciałby zainwestować, musi jeszcze przeprowadzić dogłębne badanie spółki oraz wynegocjować wszystkie szczegóły transakcji. Chce w ten sposób upewnić się, Ŝe wstępne załoŝenia były prawidłowe i ograniczyć związane z nią ryzyko. I to takŝe wymaga czasu. Następnie fundusz zwraca się do inwestorów o środki na konkretną transakcję. Wreszcie inwestorzy przelewają środki na konkretny projekt. Ten etap z kolei trwa moŝe nie tak długo jak dwa pierwsze, głównie dlatego, Ŝe umowa pomiędzy funduszem a inwestorami zobowiązuje ich do szybkiego przekazania pieniędzy około dwóch tygodni. Cały proces, od pierwszych rozmów przedstawicieli funduszu ze spółką do przekazania środków, trwa najczęściej około sześciu miesięcy. Po tym jak fundusz private equity podejmie decyzję o inwestycji w spółkę (i oczywiście po tym, jak spółka zdecyduje, Ŝe chce skorzystać ze środków funduszu), strony negocjują umowy, które określą ich wzajemne stosunki i ustanowią zasady współpracy po inwestycji. Powinny one dokumentować oczekiwania obu stron. Warto, aby dla własnego dobra obie strony były reprezentowane przez doświadczonych prawników. Fundusze zwykle domagają się szeregu zabezpieczeń i uprawnień, bowiem chcą mieć pewność, Ŝe pieniądze będą mądrze wykorzystane, a ich inwestycja nie straci na wartości. Bywa, Ŝe spółka uznaje uprawnienia funduszu za zbyt daleko idące. Obawy spółki w tym względzie powinny być tym słabsze, im lepszą ma strategię działania i silniejszą motywację do jej wdroŝenia. Warunki transakcji będą dla obydwu stron tym lepsze, im bardziej konkretna jest wizja i strategia spółki. Wiele spółek w naszym regionie jest prywatną własnością kilku osób, których stosunki i współpraca w firmie od lat opiera się na nieformalnych podstawach. Private equity wymusza odejście od tej tradycji. Stosunki funduszu private equity z pozostałymi wspólnikami są waŝne, skoro obie strony mają przez kilka lat współpracować. Stosunki te mają jednak charakter czysto profesjonalny wszystkie decyzje muszą mieć uzasadnienie ekonomiczne, a przy ich podejmowaniu nie moŝe być mowy o układach ani emocjach. Dla funduszu private equity najlepszymi partnerami są właściciele dobrych firm, którzy mają jasne plany rozwoju i którzy gotowi są je realizować, gdy tylko pojawią się odpowiednie warunki rynkowe. Dobry fundusz private equity będzie dąŝył do tego, aby dzięki inwestycji spółka przeniosła się na wyŝszy poziom i najlepiej, Ŝeby był to poziom samodzielnie przez nią określony. 7

8 Kiedy spółka osiągnie załoŝone cele, fundusz private equity zechce pójść dalej. MoŜe chcieć, by spółka podjęła kolejne wyzwania lub dąŝyć do wyjścia z inwestycji. Dzieje się tak dlatego, Ŝe umowa pomiędzy funduszem private equity a inwestorami określa, po jakim czasie naleŝy im zwrócić zainwestowane środki. Okres ten wynosi zwykle lat. Ponadto kapitał od funduszu private equity potrzebny jest firmie tylko do momentu osiągnięcia załoŝonych celów. Stąd bierze się róŝny horyzont czasowy funduszu i pozostałych właścicieli spółki, którzy mogą nigdy nie chcieć pozbywać się swoich udziałów. Fundusz po prostu dąŝy do wzrostu wartości inwestycji w określonym czasie. Po inwestycji fundusz i spółka nierzadko będą się róŝnić poglądami. Dla właścicieli spółka jest dorobkiem całego Ŝycia, dla funduszu to kolejna transakcja. Fundusz private equity daje spółce środki na rozwój i obie strony muszą wypracować takie stosunki wzajemne, by udało się go osiągnąć. Temu celowi słuŝą nowe umowy o pracę i umowy o zarządzanie. Mogą zawierać dodatkowe bodźce dla pozostałych akcjonariuszy i zarządu w formie premii w opcjach na akcje. Najlepiej, gdy od początku zasady są jasne, a obie strony rozumieją swoją rolę. Ten właśnie aspekt transakcji private equity podlega dynamicznym zmianom w Europie Środkowej i Wschodniej. Przyszli partnerzy powinni pomyśleć o tym, jak zakończyć współpracę, jeszcze zanim zwiąŝą się ze sobą. Spółka moŝe podąŝać róŝnymi drogami: moŝe chcieć przejmować inne firmy lub realizować strategię wewnętrznego rozwoju. Niektóre firmy tworzą i wypuszczają na rynek nowe produkty. Inne chcą zwiększyć skalę swej działalności na tyle, by mogły je przejąć więksi konkurenci, albo teŝ osiągnąć skalę, która pozwoli na przejęcie konkurentów. Jeszcze inne dąŝą do wejścia na giełdę lub chcą podbić rynki innych krajów. Mogą teŝ chcieć poszerzyć zakres działalności i gamę produktów. WaŜne jest, aby obie strony, tj. fundusz, który stanie się inwestorem i spółka, która ma otrzymać środki, omówiły moŝliwości wyjścia z inwestycji przed jej dokonaniem. Wtedy łatwiej będzie im dąŝyć do realizacji wspólnego celu. II. Korzyści dla przedsiębiorcy 8

9 Venture capital to kapitał długoterminowy. Inwestor VC na równi z przedsiębiorcą bierze na siebie nieuniknione w biznesie ryzyko, utoŝsamia się z interesem firmy i myśli o niej w długiej perspektywie. Venture capital to nie tylko pieniądze. Inwestor VC to wspólnik, który ma bogate doświadczenie i rozległe kontakty. VC sprawia, Ŝe małe przedsiębiorstw stają się duŝymi. Kadra menedŝerska tych firm z pracowników najemnych moŝe stać się współwłaścicielami. Venture capital / private equity (VC/PE) ma przewagę nad innymi sposobami finansowania w kilku waŝnych punktach. Najpopularniejszy sposób kredyt bankowy - wymaga posiadania wysokich zabezpieczeń i obciąŝa firmę koniecznością regularnych spłat, co z kolei wymaga systematycznej i wysokiej płynności. Trudno go uzyskać firmie młodej lub juŝ obciąŝonej długiem. Z kolei inwestor branŝowy z reguły przejmuje kontrolę nad nabywaną spółką, włącza ją w swoje struktury i wymaga dostosowania jej działalności do swoich celów. To zaś oznacza zwykle utratę niezaleŝności firmy i jej zarządu. TakŜe oferta publiczna nie jest dobrym rozwiązaniem dla większości firm. Zwłaszcza dla tych mniejszych jej procedura jest zbyt kosztowna i czasochłonna, a kryteria dopuszczeniowe trudne do spełnienia. Poza tym, szanse pozyskania kapitału tą drogą zaleŝą w bardzo duŝym stopniu od giełdowej koniunktury. A zatem jakie są korzyści ze współpracy z inwestorem private equity / venture capital? inwestor VC/PE staje się wspólnikiem - bierze na siebie ryzyko inwestycji wspólnie z innymi właścicielami firmy; jego cel jest taki sam, jak cele innych właścicieli i kierownictwa przedsiębiorstwa - rozwój firmy i znaczący wzrost jej wartości w perspektywie kilku lat; inwestor VC/PE ma doświadczenie w pomnaŝaniu wartości przedsiębiorstw, na tym właśnie zarabia i wie jak to robić; starannie kalkuluje ryzyko, ale gotów jest inwestować w takie przedsięwzięcia, które nie mają szans na uzyskanie kredytu; korzystanie z VC/PE nie jest obciąŝone spłatami odsetek; inwestor VC/PE to inwestor elastyczny i cierpliwy; 9

10 oprócz finansowania zapewnia takŝe doświadczenie i kontakty; fundusz VC/PE zarabia tylko wtedy, gdy zarabiają inni udziałowcy spółki gdy wzrasta wartość jej udziałów (akcji). Venture capital / private equity to kapitał długoterminowy. Inwestycje venture capital mają kilkuletnią perspektywę, kapitał pozostaje w spółce zwykle od 3 do 7 lat. Fundusze VC/PE to inwestor elastyczny i cierpliwy. Gdy firma znajdzie się w kłopotach, stara się jej pomóc jest przecieŝ jej współwłaścicielem. Inwestor VC/PE myśli długoterminowo, wie, Ŝe efekty zwykle nie przychodzą od razu, a nawet dobre firmy miewają przejściowe problemy. Ma pieniądze na dalsze inwestycje, gdy firma ich potrzebuje. Przy finansowaniu kredytem bankowym zadłuŝenie utrudnia lub uniemoŝliwia pozyskanie dalszych środków. Inwestycja venture capital wprost przeciwnie - poprawia stosunek zadłuŝenia do kapitałów własnych firmy i zwiększa jej zdolność kredytową. A oto zestawienie podstawowych róŝnic między venture capital a kredytem bankowym: Venture Capital Konieczność podzielenie się własnością Kapitał długookresowy Poziom akceptowalnego ryzyka bardzo wysoki - moŝliwość realizacji nawet bardzo ryzykownych projektów bez stosownych zabezpieczeń Kapitał z funduszu venture capital zwiększa kapitał zakładowy (akcyjny) spółki - firma nie musi zwracać tego kapitału, ponadto nie obciąŝają firmy koszty finansowe, jak w przypadku kredytu; zmiana struktury bilansu nie tylko nie zmniejsza zdolności przedsiębiorstwa do zaciągania zobowiązań, lecz ją zwiększa Kredyt bankowy MoŜliwość zachowania pełnej kontroli właścicielskiej Kapitał krótko-, średnio-, bądź długookresowy Poziom akceptowalnego ryzyka niski niechęć do angaŝowania się w ryzykowne przedsięwzięcia Pogorszenie struktury bilansu - kapitałów firmy 10

11 Inwestycje w przedsięwzięcia innowacyjne mogą być dla funduszu venture capital czynnikiem zwiększającym szanse na spektakularny sukces (i duŝe pieniądze) Wartość dodana w postaci specjalistycznej wiedzy menadŝerów funduszy z zakresu finansów, zarządzania i marketingu Kapitał VC przyjazny dla cash-flow firmy wypłaty dywidend dostosowane są do kondycji finansowej danej firmy W razie upadku firmy inwestor VC zostaje sklasyfikowany pośród innych udziałowców, za bankami i innymi poŝyczkodawcami i tak jak pozostali moŝe stracić zainwestowany kapitał Inwestycje w przedsięwzięcia innowacyjne to dla banku synonim niepewności i zagroŝenia Niewielka dostępność specjalistycznej pomocy ze strony banku czy innego poŝyczkodawcy pracownicy bankowi nie zaangaŝowani osobiście we wzrost wartości firmy dzięki udzielonemu kredytowi Wymaga stabilnego cash flow, by finansować odsetki i zwrot kapitału W razie upadku firmy bank lub inny poŝyczkodawca ma w pierwszej kolejności prawo do majątku przedsiębiorstwa Venture capital to nie tylko pieniądze. Podejmując współpracę z funduszem VC/PE spółka zyskuje wspólnika, który ma doświadczenie, kontakty i myśli w kategoriach długoterminowych. Analizując setki i tysiące projektów inwestycyjnych, badając dziesiątki i setki przedsiębiorstw i współpracując z wieloma firmami, inwestorzy VC/PE zyskują bogate doświadczenie, z którego warto skorzystać. Mają rozległe kontakty w biznesie i instytucjach finansowych, znają firmy konsultingowe i prawników. Dzięki temu mogą słuŝyć naprawdę przydatną pomocą oraz - co więcej - przysparzać spółce znacznie większej wiarygodności. Poza tym monitorują działalność firmy, w szczególności pod względem finansowym, co pozwala zawczasu zidentyfikować moŝliwe problemy i wspólnie szukać ich rozwiązania. To właśnie połączenie pieniędzy, doświadczenia i długoterminowego zaangaŝowania w firmę przesądza o atrakcyjności venture capital. 11

12 III. Warunki, jakie naleŝy spełnić, aby zdobyć kapitał szansy Fundusze VC/PE gotowe są inwestować w przedsiębiorstwa z róŝnych branŝ czy regionów i będące na róŝnych etapach rozwoju, ale w kaŝdym przypadku musi to być przedsiębiorstwo mające solidne perspektywy dynamicznego wzrostu. Dlatego inwestorzy VC/PE szukają firm, które: mają dobrą kadrę kierowniczą, działają na wzrostowym rynku, mają lepszą niŝ konkurenci ofertę produktów/usług lub przewagę technologiczną, rozwijają się szybciej niŝ ich branŝa, posiadają znaczny udział w rynku. Ten pierwszy czynnik odgrywa chyba największą rolę. Inwestorzy VC/PE przywiązują wielką wagę do jakości kierownictwa firmy i potrafią odróŝnić dobry zarząd od słabego. MoŜna od nich usłyszeć, Ŝe dobry pomysł łatwo jest znaleźć, ale ludzi zdolnych dobrze go zrealizować duŝo trudniej. Dlatego teŝ, wiąŝąc potencjał firmy z jakością kadry kierowniczej, doceniają dobrych menedŝerów i potrafią o nich zadbać. W szczególności wprowadzają systemy motywacyjne dla wyŝszej kadry zarządzającej, powiązane z wynikami firmy i przyrostem jej wartości. Dla dobrych menedŝerów współpraca z inwestorem VC/PE moŝe się okazać Ŝyciową szansą. Gdy firma się rozwija, dyrektor małej spółki staje się dyrektorem duŝej spółki, a dzięki opcjom lub udziałowi w wykupie menedŝerskim, z najemnego pracownika moŝe stać się współwłaścicielem. Poszczególne fundusze VC/PE mają własną politykę inwestycyjną, która precyzuje, jakie branŝe, regiony czy etapy rozwoju przedsiębiorstw znajdują się w polu ich zainteresowania. KaŜdy fundusz określa teŝ minimalną i maksymalną wielkość inwestycji. Dlatego przed skontaktowaniem się z inwestorem naleŝy sprawdzić, czy branŝa Twojej firmy, jej potrzeby finansowe (inwestycyjne) i poziom jej rozwoju odpowiadają preferencjom danego funduszu 2. Chodzi o to, by nie błądzić i trafić pod właściwy adres. 2 Informacje o preferencjach inwestycyjnych funduszy naleŝących do PSIK moŝna znaleźć na stronie internetowej 12

13 Co oznaczają te preferencje? Np. fundusz inwestujący tylko w spółki działające w obszarze informatyki i telekomunikacji nie będzie zainteresowany projektem w branŝy budowlanej, nawet jeśli jest to projekt skądinąd bardzo atrakcyjny. Na polskim rynku działają zarówno fundusze wyspecjalizowane, jak i nie mające specjalnych preferencji branŝowych. Preferencje dotyczące etapu rozwoju przedsiębiorstwa wskazują, Ŝe dany fundusz inwestuje tylko w spółki niedawno powstałe czy dopiero powstające (dostarcza wtedy kapitału na zasiew lub na rozruch ), w spółki znajdujące się w fazie wzrostu (dając kapitał na ekspansję i rozwój) albo w spółki dojrzałe dostarcza wtedy kapitał na restrukturyzację, prywatyzację, wykup udziałów przez grupę menedŝerów itd. Minimalna wielkość inwestycji oznacza, Ŝe dany fundusz nie rozpatruje planów inwestycyjnych mniejszych niŝ określona suma np. 500 tysięcy złotych albo milion dolarów. PrzewaŜnie mniejsze fundusze VC/PE mają niŝszy próg minimalnej inwestycji, a większe wyŝszy. Fundusze określają takŝe maksymalną wielkość inwestycji. Gdy potrzeby kapitałowe dobrego przedsięwzięcia przekraczają ten limit, inwestor VC/PE, z racji specyfiki działania i swoich szerokich kontaktów, moŝe pomóc w pozyskaniu odpowiedniej sumy znajdując dodatkowego partnera (lub partnerów) do inwestycji. Fundusze VC/PE angaŝują się w przedsiębiorstwa o róŝnej skali i w róŝnym stopniu, nabywając od kilkunastu do stu procent akcji/udziałów spółki. Inaczej niŝ inwestorzy branŝowi, inwestorzy VC/PE nie mają skłonności do przejmowania stanowisk kierowniczych w spółkach, ale nawet przy mniejszościowych udziałach nie są inwestorami pasywnymi. Zajmują miejsca w radach nadzorczych, monitorują wyniki spółki i ich zgodność z przyjętymi planami. Dla niektórych przedsiębiorców dopuszczenie do spółki obcej instytucji, z którą trzeba podzielić się kontrolą, dyskutować plany strategiczne, uzgodnić wspólny plan wyjścia z inwestycji i podział zysków moŝe okazać się dość trudną decyzją. Muszą wtedy zastanowić się, czy wolą większą kontrolę nad mniejszą i słabszą spółką, czy mniejszą kontrolę nad większą i silniejszą spółką. Sprawy te są otwarcie i szczegółowo omawiane podczas negocjacji poprzedzających inwestycję. Podczas negocjacji omawiana jest takŝe inna kwestia podstawowa dla inwestora venture capital / private equity - ścieŝka przyszłego wyjścia funduszu ze spółki. Fundusze VC/PE jasno określają strategię zakończenia inwestycji istotą ich działania nie jest bezterminowe posiadanie udziałów w danej spółce, ale dostarczenie jej zastrzyku nowego kapitału na konkretne plany rozwojowe, których realizacja spowoduje wzrost wartości spółki, a następnie zyskowną sprzedaŝ posiadanych udziałów. Wyjście ze spółki moŝe nastąpić poprzez 13

14 wprowadzenie jej na giełdę, pozyskanie inwestora branŝowego, wykupienie akcji/udziałów przez pozostałych udziałowców, zarząd spółki albo inny fundusz inwestycyjny. Niektóre fundusze VC/PE udostępniają część posiadanych akcji grupie zarządzającej poprzez opcje menedŝerskie. 14

15 IV. Jak pozyskać kapitał krok po kroku Krok pierwszy: jasne i precyzyjne określenie potencjału firmy, warunków rynkowych i potrzeb kapitałowych = rzetelny biznesplan Początkiem drogi do pozyskania venture capital jest jasne i precyzyjne określenie potencjału firmy, warunków rynkowych i potrzeb kapitałowych. Propozycja dla inwestora VC/PE powinna być dobrze przygotowana. Niektórym przedsiębiorcom czy menedŝerom całe tygodnie zabiera przygotowanie prezentacji handlowej dla klienta, ale do rozmów z inwestorem nie są tak starannie przygotowani - a przecieŝ toczą wtedy grę o wyŝszą stawkę. Podstawą rozmów z potencjalnym inwestorem VC/PE jest przesłany mu opis firmy i przedsięwzięcia. PrzewaŜnie fundusze VC/PE oczekują biznesplanu, choć niektóre gotowe są rozpatrzyć prostszy dokument, inne zaś wymagają dodatkowych projekcji finansowych, modelu biznesu itp. W kaŝdym przypadku materiał ten powinien prezentować spółkę - jej historię, właścicieli, produkty, pozycję na rynku, konkurencję, strategię rozwoju oraz wyniki i prognozy oraz potrzeby kapitałowe, a takŝe doświadczenie zawodowe głównych akcjonariuszy i członków zarządu. BliŜsze informacje o tym, co taki dokument powinien zawierać, naleŝy uzyskać u inwestorów 3. Inwestorzy venture capital / private equity są bardzo wnikliwymi czytelnikami biznesplanów 4. Ta krytyczna lektura to pierwsze i dość gęste sito, przez które muszą przejść propozycje składane im przez róŝne firmy. Znaczna część nie zrealizowanych projektów odrzucana jest właśnie na tym etapie. Weźmy przykład podawany przez jeden z funduszy VC/PE: ze stu otrzymanych biznesplanów ponad połowa została odrzucona juŝ po pierwszej lekturze, następne 25 po dalszych kilku godzinach krytycznego badania, kolejnych 10 firm nie sprostało pogłębionej analizie. Z początkowej setki tylko kilkanaście przypadków dociera do zaawansowanych etapów analizy firmy, a tylko kilka przejdzie szczęśliwie przez negocjacje dotyczące warunków umowy i zakończy się inwestycją. NaleŜy przy tym pamiętać, Ŝe informacje zawarte w biznesplanie podlegać będą gruntownej weryfikacji. 3 Adresy, numery telefonów i adresy internetowe inwestorów moŝna znaleźć na stronie 4 Przydatne wskazówki dotyczące zawartości biznesplanu, tworzenia potrzebnych prognoz moŝna znaleźć w wielu publikacjach oraz na stronach internetowych, takich jak: 15

16 Dlatego przygotowaniu dobrego biznesplanu warto poświęcić naleŝytą uwagę. Nikt przecieŝ nie chce zmarnować szansy uzyskania potrzebnego kapitału i paru tygodni swojej pracy tylko dlatego, Ŝe plan był niedopracowany i inwestor odrzucił go po krótkiej lekturze. Biznesplan powinien być dokumentem, z którym zarząd się identyfikuje. Zarząd musi być jego faktycznym autorem. Oczywiście wykonanie biznesplanu moŝna zlecić wyspecjalizowanej firmie konsultingowej, ale strategia, wizja rozwoju firmy i załoŝenia biznesplanu muszą pochodzić od zarządu. To zarząd zna firmę najlepiej i potencjalnie będzie wcielać projekt w Ŝycie. Dobrze jest przed wysłaniem poddać biznesplan ocenie obiektywnych i znających się na rzeczy czytelników, którzy zawczasu wytkną w nim moŝliwe błędy lub braki. MoŜe to być księgowy, radca prawny, dobry konsultant lub kolegabiznesmen. Krok drugi: pogłębione badanie firmy (zwane due diligence) = dodatkowe informacje i wyjaśnienia dla inwestora Gdy propozycja przejdzie przez wstępne etapy analizy, inwestor VC/PE zgłasza zwykle dalsze pytania i prosi o dodatkowe informacje. Następnie przychodzi czas na spotkania przedstawicieli funduszu z zarządem spółki; projekt zostaje wstępnie zaakceptowany i rozpoczyna się jego wspólne dopracowywanie. Na tym etapie inwestor przeprowadza pogłębione badanie firmy (zwane due diligence), które obejmuje analizę biznesową, audyt finansowy i prawny, analizę organizacyjną, czasem teŝ analizy dotyczące technologii czy ochrony środowiska. Na etapie due diligence fundusz, korzystając z doświadczenia swego zespołu, buduje potencjalne scenariusze rozwoju branŝy i dyskutuje strategie, jakie powinna przyjąć firma. RównieŜ dzięki wiedzy uzyskanej w procesie due diligence inwestor jest w stanie wnieść dodatkową wartość do firmy po inwestycji. Proces due diligence wymaga dostępu do wielu szczegółowych informacji, z których wiele ma dla firmy strategiczne znaczenie. Poufność tych informacji jest gwarantowana przez fundusz. PoniewaŜ fundusze VC/PE dokonują wielu inwestycji, działają przez wiele lat i rozmawiają z wieloma przedsiębiorcami, sprawę zachowania dyskrecji traktują bardzo powaŝnie jest ona warunkiem utrzymania dobrej opinii na rynku. Krok trzeci: negocjacje = określenie warunków inwestycji Jeśli fundusz uznał, Ŝe firma nadaje się do inwestycji i uzyskano zgodę co do planów jej rozwoju, moŝna przejść do następnego etapu - negocjacji, w których inwestor i władze spółki ustalą warunki inwestycji. Chodzi w szczególności o określenie udziałów stron, ich praw 16

17 i obowiązków, reprezentacji w radzie nadzorczej, zasady ewentualnego systemu opcji menedŝerskich itp. oraz co bywa najtrudniejszą częścią negocjacji ustalenie ceny, za jaką inwestor nabywa określony udział w spółce. Negocjacje te zwykle toczą się równolegle do due diligence. W rzeczywistości zarys głównych warunków oraz oczekiwana cena transakcji, uwzględnione są w umowie między stronami juŝ na wczesnym etapie przeprowadzania due diligence. Krok czwarty: zatwierdzenie ustaleń, podpisanie umowy = kapitał w firmie Jeśli negocjacje i due diligence zakończą się pomyślnie, przychodzi czas na zatwierdzenie poczynionych ustaleń. Fundusze inwestycyjne mają zwykle specjalny organ Komitet Inwestycyjny, który podejmuje ostateczną decyzję o inwestycji. Na tej podstawie podpisywana jest umowa, a do firmy trafia potrzebny kapitał. Przedstawiony proces inwestycyjny - od chwili przekazania przez spółkę niezbędnych materiałów i danych do momentu przekazania pieniędzy na konto spółki trwa zwykle kilka miesięcy. Informację o wstępnym zaakceptowaniu lub odrzuceniu projektu moŝna otrzymać juŝ po paru tygodniach. Oczywiście tempo tego procesu zaleŝy teŝ od samych zainteresowanych. Aktywna postawa zarządu i udziałowców spółki i sprawna współpraca z inwestorem wpływa na przyspieszenie tego procesu. Po podpisaniu umowy fundusz dokonuje inwestycji, ale jego wsparcie dla firmy bynajmniej się nie kończy. Dla funduszu, decyzja o kapitałowym zaangaŝowaniu w spółkę oznacza rozpoczęcie długoterminowej współpracy opartej na wzajemnym zaufaniu i poszanowaniu interesów partnerów. Fundusz jest zwykle reprezentowany w spółce poprzez swojego przedstawiciela (przedstawicieli) w radzie nadzorczej, monitoruje bieŝącą działalność i wyniki osiągane przez firmę oraz wspiera zarząd w kwestiach strategicznych. Z reguły nie włącza się w bieŝące zarządzanie spółką, ale wspomaga jej kierownictwo słuŝąc swoją wiedzą i doświadczeniem lub zapewniając sprawdzonych ekspertów od finansów, strategii, marketingu bądź spraw pracowniczych. Zakres i intensywność działalności doradczej funduszu zaleŝą od stopnia rozwoju danego przedsiębiorstwa i jego pozycji na rynku. 17

18 Krok ostatni - wyjście z inwestycji = ostatni etap cyklu inwestycyjnego 5 Po kilku latach, gdy firma rozwinie się zgodnie z oczekiwaniami, fundusz przystępuje do wyjścia ze spółki (dezinwestycji). ZaleŜnie od polityki funduszu, branŝy i charakteru spółki oraz sytuacji na rynku, następuje to zwykle po 3-7 latach, choć bywają przypadki dłuŝszych lub krótszych inwestycji. Jak wspomniano, sposób wyjścia jest uzgadniany podczas początkowych negocjacji i moŝe oznaczać emisję akcji na rynku publicznym, pozyskanie inwestora branŝowego lub innej instytucji finansowej, wykupienie akcji przez pozostałych udziałowców, zarząd spółki itd. MoŜe to nastąpić w kilku etapach lub jednorazowo. Fundusz opuszcza spółkę i realizuje zysk. Pozostali udziałowcy mogą wtedy takŝe ocenić, jak wzrosła wartość ich udziałów/akcji. W wielu przypadkach sprzedają swe akcje wraz z funduszem, uzyskując co najmniej takie same lub nawet wyŝsze zyski. Zwykle bywa to wzrost znaczący, będący wielokrotnością kwoty zainwestowanej pierwotnie. W Polsce znane przykłady wielokrotnego pomnoŝenia wartości spółki wspartej venture capital / private equity tworzą historie takich firm, jak: Computerland, Town&City, Budimex, Polfa Kutno, Euronet, Eldorado, Lukas Bank Dzięki współpracy z funduszami VC/PE, juŝ kilkudziesięciu Polaków akcjonariuszy i menedŝerów takich firm - zostało milionerami. SprzedaŜ inwestorowi branŝowemu oraz wprowadzenie akcji spółki na giełdę to najbardziej typowe drogi wyjścia funduszy z inwestycji. Pozostałe metody to: odsprzedaŝ udziałów innemu inwestorowi finansowemu, odsprzedaŝ udziałów zarządowi lub pozostałym właścicielom. Zdarzają się równieŝ przypadki likwidacji spółek z portfela funduszy i spisania inwestycji na straty. SprzedaŜ udziałów inwestorowi branŝowemu Wyjście z inwestycji dokonuje się poprzez sprzedaŝ znacznego pakietu lub wręcz wszystkich akcji/udziałów spółki inwestorowi z branŝy, w której spółka działa. Planując wyjście, przedsiębiorca i fundusz muszą brać pod uwagę motywy, jakimi kieruje się ten typ inwestora, a więc: zamiar powiększenia udziału w rynku - w tym przypadku inwestor branŝowy najchętniej 5 na podstawie Exits w private equity jak fundusz realizuje swoje inwestycje - K. Krawczyk 18

19 przejmie konkurenta o najwyŝszym udziale w rynku, oferującego zbliŝony asortyment produktów, zamiar poszerzenia oferty - wtedy inwestor branŝowy sięga po firmę posiadającą komplementarną ofertę, dywersyfikacja działalności poprzez wejście na nowy rynek - w tym przypadku przejmowana spółka powinna się przekonać, Ŝe nowy inwestor zna i rozumie róŝnice pomiędzy jej a swoim rynkiem, jeśli związek z nowym inwestorem ma przynieść jej jakieś korzyści. Nie bez powodu sprzedaŝ akcji inwestorowi branŝowemu jest jedną z najbardziej zyskownych i najczęściej realizowanych strategii wyjścia. Zapewnia zwykle najwyŝszy zwrot z inwestycji, bowiem inwestor branŝowy jest skłonny zapłacić premię ponad wycenę rynku publicznego. Dzieje się tak dlatego, Ŝe transakcja daje mu szansę na powiększenie udziałów w rynku dzięki efektowi synergii lub dywersyfikacji. Podstawową zaletą tej drogi realizacji inwestycji jest płynność akcji, gdyŝ inwestor branŝowy umoŝliwia odsprzedaŝ całego pakietu będącego w rękach funduszu i przedsiębiorcy po danej, zwykle dość wysokiej cenie. Inwestor branŝowy jest zwykle zainteresowany przejęciem całej firmy lub przynajmniej pakietu kontrolnego akcji/udziałów. Dlatego nie jest to właściwy mechanizm dla przedsiębiorców, którzy traktują spółkę bardzo osobiście i nie chcą utracić nad nią kontroli. Z reguły jednak przedsiębiorcy dostrzegają w tym mechanizmie wyjścia korzyści, przede wszystkim: moŝliwości realizacji zysków poprzez odsprzedaŝ części bądź całości swoich udziałów, dostęp do zasobów inwestora branŝowego, takich jak: badania i rozwój nowych produktów, dostawcy, technologia, kanały dystrybucji i rynki zbytu dla produktów spółki, dostęp do know-how, np. zarządzania strategicznego czy strategii marketingowej. Upublicznienie spółki portfelowej Wprowadzenie spółki do publicznego obrotu jest kolejnym, często stosowanym, sposobem wyjścia z inwestycji. Fundusz wprowadza wówczas spółkę portfelową na giełdę lub regulowany rynek pozagiełdowy w celu odsprzedaŝy swoich udziałów. 19

20 Proces ten obejmuje: zaoferowanie pakietu akcji funduszu w ofercie publicznej, stopniowe zbywanie pozostałych akcji na giełdzie. Wielu przedsiębiorców uwaŝa ofertę publiczną za najlepszą strategię wyjścia z inwestycji. Pozwala bowiem zachować kontrolę nad spółką oraz daje moŝliwość realizacji osobistych zysków poprzez zbycie części udziałów. Rynek publiczny zapewnia spółce prestiŝ i wiarygodność. Ułatwia takŝe dostęp do kapitału, gdy spółka potrzebuje środków na dalszy rozwój. Inwestorowi private equity wyjście za pośrednictwem rynku publicznego daje poŝądany obiektywizm wyceny, bowiem rynek określa cenę akcji sprzedawanych na giełdzie. Udana oferta publiczna to znakomity sposób promocji dla firmy zarządzającej funduszem. Spektakularny sukces oferty publicznej spółki z portfela funduszu moŝe przekonać innych przedsiębiorców, Ŝe warto korzystać z finansowania private equity. Planując wejście na giełdę warto pamiętać, Ŝe czynniki, na które inwestorzy giełdowi zwracają szczególną uwagę, to: perspektywy wzrostu zysku na akcję, wysokie standardy raportowania danych finansowych i operacyjnych, przejrzyste procesy decyzyjne, umiejętności prezentacyjne kluczowych pracowników. Główną wadą tego sposobu wyjścia z inwestycji jest niska płynność akcji. Dla właścicieli funduszu i przedsiębiorców - którzy posiadają znaczne pakiety akcji oznacza to, Ŝe nie mogą ich zwykle zbyć w całości w ramach oferty publicznej. Dzieje się tak dlatego, Ŝe głównym celem wejścia na rynek publiczny jest pozyskanie przez spółkę kapitałów na dalszy rozwój poprzez emisję nowych akcji. Jeśli istniejące akcje stanowią zbyt duŝą część oferty, spółka nie będzie się cieszyła zbyt duŝym zainteresowaniem ze strony inwestorów giełdowych. W takiej bowiem sytuacji pieniądze inwestorów nie trafiają do spółki i nie pracują na wzrost jej wartości. Dla powodzenia oferty publicznej dotychczasowi akcjonariusze powinni raczej wstrzymać się ze sprzedaŝą swoich pakietów przez pewien okres, aby nie tworzyć presji podaŝowej, powodującej spadek kursu akcji. Co więcej, docelowa sprzedaŝ całości pakietu przez przedsiębiorcę, który aktywnie uczestniczy w zarządzaniu spółką moŝe być wręcz niemoŝliwa, gdyŝ w oczach inwestorów giełdowych przedsiębiorca taki jest inwestorem strategicznym, kluczowym dla wzrostu wartości akcji. PowyŜsze czynniki powodują, Ŝe 20

Finansowanie wzrostu przez venture capital

Finansowanie wzrostu przez venture capital Finansowanie wzrostu przez venture capital Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CAMBRIDGE PYTHON Warszawa 22, 23 maja 2007r. PE/VC - Definicje Private equity dostarcza kapitału

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych Poznań, 22 września 2007 r. 1. Fundusze venture capital 2. Finansowanie innowacji 2 Definicje

Bardziej szczegółowo

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala VENTURE CAPITAL Jak zdobyć mądry kapitał? Piotr Gębala Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012 Agenda Źródła kapitału na rozwój Fundusze VC w Polsce KFK i fundusze VC z jego portfela Źródła kapitału a

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

VENTURE CAPITAL. Nowy pomysł na inwestowanie Budowanie funduszy Venture Capital w Polsce. Piotr Ćwik Dyrektor Inwestycyjny.

VENTURE CAPITAL. Nowy pomysł na inwestowanie Budowanie funduszy Venture Capital w Polsce. Piotr Ćwik Dyrektor Inwestycyjny. VENTURE CAPITAL Nowy pomysł na inwestowanie Budowanie funduszy Venture Capital w Polsce Piotr Ćwik Dyrektor Inwestycyjny 7 maja 2009 Czym jest KFK? KFK jest instytucją finansową pierwszym polskim funduszem

Bardziej szczegółowo

Mezzanine Finance jako źródło finansowania innowacji

Mezzanine Finance jako źródło finansowania innowacji Mezzanine Finance jako źródło finansowania innowacji Mezzanine Finance - historia Mezzanine powstał w latach 70 w USA bazując na rozwoju rynku poŝyczek udzielanych przez firmy ubezpieczeniowe i kasy oszczędnościowe;

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA

Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju. MCI Management SA Finansowanie projektów wczesnych faz rozwoju Dziedziny projekty wczesnych faz rozwoju Biotechnologia Lifescience Medtech Fundraising Biotechnologia Tools - Europa for IP Polska Wegry Austria Irlandia Holandia

Bardziej szczegółowo

VENTURE CAPITAL. Krajowy Fundusz Kapitałowy. Finansowanie funduszy VC

VENTURE CAPITAL. Krajowy Fundusz Kapitałowy. Finansowanie funduszy VC VENTURE CAPITAL Krajowy Fundusz Kapitałowy Finansowanie funduszy VC Kim jesteśmy Krajowy Fundusz Kapitałowy S.A. (KFK) jest funduszem funduszy wspierającym rozwój polskiego rynku VC. Finansujemy fundusze,

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowy. jak skutecznie pozyskać środki na rozwój. Gdańsk Styczeń 2014

Rynek kapitałowy. jak skutecznie pozyskać środki na rozwój. Gdańsk Styczeń 2014 Rynek kapitałowy jak skutecznie pozyskać środki na rozwój Gdańsk Styczeń 2014 Plan spotkania Kapitał na rozwój firmy Możliwości pozyskania finansowania na rozwój Kapitał z Giełdy specjalna oferta dla małych

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w przedsięwzięcia o duŝym potencjale wzrostu. Michał Olszewski Szef LBA

Inwestycje w przedsięwzięcia o duŝym potencjale wzrostu. Michał Olszewski Szef LBA Inwestycje w przedsięwzięcia o duŝym potencjale wzrostu Michał Olszewski Szef LBA AGENDA O LBA Kto moŝe skorzystać z inwestycji anioła biznesu? Biznes plan Wycena Aspekty prawne transakcji 2/17 Sponsorzy

Bardziej szczegółowo

Zasady finansowania procesu komercjalizacji wejście, współpraca, wyjście

Zasady finansowania procesu komercjalizacji wejście, współpraca, wyjście Paweł Głodek Paweł Pietras Zasady finansowania procesu komercjalizacji wejście, współpraca, wyjście Proces inwestycyjny VC Pozyskiwanie ofert Wstępne zapoznanie się z projektem Odrzucone projekty i niezrealizowane

Bardziej szczegółowo

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 VENTURE CAPITAL Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 Wybrane źródła kapitału / instrumenty wsparcia Agendy rządowe/fundacje finansujące

Bardziej szczegółowo

- jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego.

- jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego. Fundusze hedgingowe i private equity - jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego. Dr Małgorzata Mikita Wyższa Szkoła a Handlu i Prawa im. R. Łazarskiego w Warszawie Do grupy inwestycji alternatywnych

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI

FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI FORMULARZ ZGŁOSZENIA KATALIZATOR INWESTYCJI Formularz zamówienia prosimy odesłać faksem na nr 22 314 14 10 1. Część ogólna 1.1. Podstawowe dane firmy A. WYPEŁNIA PRZEDSIĘBIORCA PROSZĘ ZAŁĄCZYĆ KOPIĘ AKTUALNEGO

Bardziej szczegółowo

Fundusze private equity - akceleratorem rozwoju firmy (cz. 1)

Fundusze private equity - akceleratorem rozwoju firmy (cz. 1) Fundusze private equity - akceleratorem rozwoju firmy (cz. 1) Fundusze private equity (PE) szukają dziś głównie firm mających szansę na międzynarodową działalność lub wzrost eksportu. Zagraniczni inwestorzy

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. luty 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. luty 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej luty 2015 Nowa inicjatywa TFI BGK S.A. Fundusz finansujący ekspansję zagraniczną polskich firm Docelowa kapitalizacja: 1,5 mld PLN Działanie na zasadach rynkowych Inwestycje

Bardziej szczegółowo

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w finansowaniu przedsięwzięć ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Główne źródła finansowania Subsydia: dotacje i pożyczki preferencyjne (koszt: od - 100% do 5,5%

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Sieci Inwestorów Kapitałowych (Aniołów Biznesu) na świecie Roma Toft, MAEŚ Kraków, r. Agenda 1. Fazy rozwoju a finansowanie przedsięwzięcia - problemy

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. luty 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. luty 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej luty 2015 Nowa inicjatywa TFI BGK S.A. Fundusz finansujący projekty zagraniczne polskich firm Docelowa kapitalizacja: 1,5 mld PLN Działanie na zasadach rynkowych Akcje, pożyczki,

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania)

FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH (zarządzanie inwestycjami a zarządzanie źródłami finansowania) Warunkiem realizacji kaŝdego projektu inwestycyjnego jest zgromadzenie odpowiedniego kapitału. MoŜliwości

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku

Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu. Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku www.psab.pl Zarządzanie płynnością finansową w inwestycjach Aniołów Biznesu Warszawa, 24 kwietnia 2012 roku Kim jest Anioł Biznesu? to inwestor kapitałowy, który angażuje własne środki finansowe w rozwój

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. 09 czerwca 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. 09 czerwca 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej 09 czerwca 2015 Inwestycje zagraniczne polskich firm Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich firm: 37,4 mld EUR na koniec 2013 typowy poziom inwestycji: 3,5 mld EUR

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa dr hab. Waldemar Rogowski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. Finansowanie to proces pozyskiwania kapitału

Bardziej szczegółowo

SIEĆ ANIOŁÓW BIZNESU JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA KOBIECYCH INWESTYCJI.

SIEĆ ANIOŁÓW BIZNESU JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA KOBIECYCH INWESTYCJI. SIEĆ ANIOŁÓW BIZNESU JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA KOBIECYCH INWESTYCJI. Żaneta Jurek Koordynator Kobiecej Sieci Aniołów Biznesu Kobieca Sieć Aniołów Biznesu Źródła finansowania: WEWNĘTRZNE (samofinansowanie)

Bardziej szczegółowo

Źródło finansowania projektów innowacyjnych. Gdańsk, 2011

Źródło finansowania projektów innowacyjnych. Gdańsk, 2011 Źródło finansowania projektów innowacyjnych Fundusze unijne dla przedsiębiorców, Szkolenia, Promocja Pomorza, Obsługa inwestorów, Badania rynku, Fundusz kapitałowy Fundusz kapitałowy to inwestor finansowy

Bardziej szczegółowo

Brak podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki ) przy konwersji jednostek funduszu inwestycyjnego

Brak podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki ) przy konwersji jednostek funduszu inwestycyjnego ZALETY POLIS Z FUNDUSZEM INWESTYCYJNYM Ponadprzeciętna stopa zwrotu inwestycji Inwestycja w oparciu o portfel funduszy pozwala przynieść ponadprzeciętną stopę zwrotu. MoŜna to uzyskać dzięki inwestowaniu

Bardziej szczegółowo

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Inwestycje zalążkowe mechanizm finansowania wczesnych faz rozwojowych przedsiębiorstw Wykład M. Gajewski (2016) Przedmiot wykładu Przedmiot: Tło problematyki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie finansowe innowacji

Wsparcie finansowe innowacji Wsparcie finansowe innowacji Aniołowie Biznesu Fundusze kapitału zalążkowego 1 Poziom nakładó w Kapitał inwestycyjny problem luki kapitałowej w rozwoju innowacyjnych przedsięwzięć Dolina śmierci (Powstawanie

Bardziej szczegółowo

Faktoring czy kredyt oto jest pytanie. Łukasz Sadowski Kierownik ds. Rozwoju Sieci Partnerów Biznesowych

Faktoring czy kredyt oto jest pytanie. Łukasz Sadowski Kierownik ds. Rozwoju Sieci Partnerów Biznesowych Faktoring czy kredyt oto jest pytanie Łukasz Sadowski Kierownik ds. Rozwoju Sieci Partnerów Biznesowych Czym jest płynność finansowa i dlaczego firmy dąŝą do tego Ŝeby ją mieć Odsetek oceniających negatywnie

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

Firma Oponiarska DĘBICA S.A.

Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Podsumowanie wyników za I półrocze 2009 r. Warszawa, dnia 31 sierpnia 2009 r. TC Dębica S.A. (1) Wyniki finansowe za I półrocze 2009 r. Rysunki wykorzystane w prezentacji:

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE KAPITAŁOWE WYSOKIEGO RYZYKA SZANSĄ ROZWOJU INNOWACYJNYCH PRZEDSIĘBIORSTW WE WCZESNEJ FAZIE ICH ROZWOJU. Tomasz Kozieł 26.02.2011r.

FUNDUSZE KAPITAŁOWE WYSOKIEGO RYZYKA SZANSĄ ROZWOJU INNOWACYJNYCH PRZEDSIĘBIORSTW WE WCZESNEJ FAZIE ICH ROZWOJU. Tomasz Kozieł 26.02.2011r. FUNDUSZE KAPITAŁOWE WYSOKIEGO RYZYKA SZANSĄ ROZWOJU INNOWACYJNYCH PRZEDSIĘBIORSTW WE WCZESNEJ FAZIE ICH ROZWOJU Tomasz Kozieł Kraków, 26.02.2011r. Plan prezentacji Innowacja wprowadzenie nowego towaru,

Bardziej szczegółowo

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska.

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Czy Pana zdaniem polskie spółki powinny się obawiać wrogich przejęć w najbliższym czasie? Uważam,

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Inwestujemy W POLSKIE FIRMY. www.tarheelcap.com

Inwestujemy W POLSKIE FIRMY. www.tarheelcap.com Inwestujemy W POLSKIE FIRMY 2015 www.tarheelcap.com Wspólnicy Tar Heel Capital Zarządzający Funduszem O Tar Heel Capital 19 Przeprowadzonych transakcji 15 Od tylu lat inwestujemy w Polsce >200 mln zł Łączna

Bardziej szczegółowo

Venture Capital - kapitalna sprawa

Venture Capital - kapitalna sprawa Venture Capital - kapitalna sprawa Kinga Stanisławska Partner Zarządzający Experior Venture Fund PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROJEKTU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI

Bardziej szczegółowo

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Józef Myrczek, Justyna Partyka Bank Spółdzielczy w Katowicach, Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Analiza wraŝliwości Banków Spółdzielczych na dokapitalizowanie w kontekście wzrostu akcji

Bardziej szczegółowo

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu?

Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Jak pozyskać wsparcie finansowe od anioła biznesu? Monika Gancarewicz Gdynia, 26 maja 2011 r. Kim jest anioł biznesu: inwestor prywatny, przedsiębiorca lub menedŝer, inwestujący własny kapitał w ciekawe

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY SPÓŁEK i PROCES INWESTYCYJNY

KRYTERIA OCENY SPÓŁEK i PROCES INWESTYCYJNY 2013 KRYTERIA OCENY SPÓŁEK i PROCES INWESTYCYJNY Marek Borzestowski Giza Polish Ventures Warszawa, 12.09.2013 CEL PREZENTACJI Prezentacja kierowana jest do przedsiębiorców i zespołów zarządzających innowacyjnymi

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 7 lutego 2012 r. SPRAWOZDANIE ZARZĄDU GETIN NOBLE BANK S.A. W SPRAWIE POŁĄCZENIA ZE SPÓŁKĄ GET BANK S.A 1.

Warszawa, dnia 7 lutego 2012 r. SPRAWOZDANIE ZARZĄDU GETIN NOBLE BANK S.A. W SPRAWIE POŁĄCZENIA ZE SPÓŁKĄ GET BANK S.A 1. Warszawa, dnia 7 lutego 2012 r. SPRAWOZDANIE ZARZĄDU GETIN NOBLE BANK S.A. W SPRAWIE POŁĄCZENIA ZE SPÓŁKĄ GET BANK S.A 1. WPROWADZENIE Spółka Getin Noble Bank Spółka Akcyjna (dalej: Getin Noble Bank albo

Bardziej szczegółowo

Fundusze nieruchomości w Polsce

Fundusze nieruchomości w Polsce Fundusze nieruchomości w Polsce Oferta funduszy inwestycyjnych zamkniętych jest liczy sobie kilka funduszy, które prowadziły subskrypcję certyfikatów w różnym czasie. Klienci, którzy poprzez nabycie certyfikatów

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej Poznań, 24.11.2010 r. Rynek Zielonych

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego

Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego Tomasz Sypuła Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 19 września 2006r. Plan prezentacji Co to jest fundusz kapitału zalążkowego? Cel udzielanego wsparcia

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DAR-411/30/03/DL Warszawa, 08.01.2004 r. DECYZJA Nr DAR - 1 /2004 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000

Bardziej szczegółowo

Regulamin Inkubatora Przedsiębiorczości. 1 Definicje

Regulamin Inkubatora Przedsiębiorczości. 1 Definicje Regulamin Inkubatora Przedsiębiorczości 1 Definicje 1. Inkubator Spółka Grupa IT S. A., z siedzibą w Gdańsku (80-280), ul. Cypriana Kamila Norwida 2, działająca na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Luty 2015. Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS)

Luty 2015. Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Luty 2015 Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Fundusz Infrastruktury Samorządowej (FIS) Kluczowe informacje Dedykowany współpracy z Jednostkami Samorządu Terytorialnego Powołany na okres 25 lat Środki

Bardziej szczegółowo

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta.

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. Wycena spółki, sporządzenie raportu z wyceny Metodą wyceny, która jest najczęściej

Bardziej szczegółowo

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta funduszy inwestycyjnych lokujących kapitał na rynku nieruchomości jest coraz szersza. Bessa na światowych giełdach

Bardziej szczegółowo

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska Jednym z programów, w którym uwzględniono potrzeby małych i średnich przedsiębiorców jest Program Ramowy na Rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013. Obok programów o zasięgu krajowym, do dyspozycji

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNOŚĆ PODMIOTÓW I WPŁYW NA ICH ROZWÓJ I KONKURENCJĘ. dr inŝ. Joanna Duda Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Zarządzania

INNOWACYJNOŚĆ PODMIOTÓW I WPŁYW NA ICH ROZWÓJ I KONKURENCJĘ. dr inŝ. Joanna Duda Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Zarządzania INNOWACYJNOŚĆ PODMIOTÓW I WPŁYW NA ICH ROZWÓJ I KONKURENCJĘ dr inŝ. Joanna Duda Akademia GórniczoHutnicza Wydział Zarządzania Innowacje Wg ustawy a dnia 29 lipca 2005 o wspieraniu niektórych form działalności

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE 2. CZYNNIKI I ZDARZENIA MAJĄCE WPŁYW NA OSIĄGNIĘTE WYNIKI FINANSOWE 3. OPIS DZIAŁAŃ ZARZĄDU W III KWARTALE 2012 ROKU

1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE 2. CZYNNIKI I ZDARZENIA MAJĄCE WPŁYW NA OSIĄGNIĘTE WYNIKI FINANSOWE 3. OPIS DZIAŁAŃ ZARZĄDU W III KWARTALE 2012 ROKU LETUS CAPITAL S.A. Raport kwartalny za okres od 01.07.2012 do 30.09.2012 Katowice, 14 listopada 2012 1 1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE Tabela 1 Rachunek zysków i strat - wybrane dane finansowe za III kwartał

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

CoopEst. Włodzimierz Grudziński

CoopEst. Włodzimierz Grudziński CoopEst Włodzimierz Grudziński CoopEst jest funduszem kapitałowym z siedzibą w Brukseli, którego celem jest wspieranie rozwoju ekonomii społecznej w nowych i przyszłych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

OFERTA FINANSOWANIA FIRM, JAKĄ DAJE RYNEK KAPITAŁOWY. Beata Kacprzyk Giełda Papierów Wartościowych Czerwiec 2014

OFERTA FINANSOWANIA FIRM, JAKĄ DAJE RYNEK KAPITAŁOWY. Beata Kacprzyk Giełda Papierów Wartościowych Czerwiec 2014 OFERTA FINANSOWANIA FIRM, JAKĄ DAJE RYNEK KAPITAŁOWY Beata Kacprzyk Giełda Papierów Wartościowych Czerwiec 2014 Cykl rozwoju firmy, czyli od pomysłu do spółki giełdowej Zysk Pomysł Zasiew Startup Crowdfunding

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZONE ROZWIĄZANIA W UBEZPIECZENIU PROSPEKTU EMISYJNEGO. Nie ryzykuj zarządzając ryzykiem

SPRAWDZONE ROZWIĄZANIA W UBEZPIECZENIU PROSPEKTU EMISYJNEGO. Nie ryzykuj zarządzając ryzykiem SPRAWDZONE ROZWIĄZANIA W UBEZPIECZENIU PROSPEKTU EMISYJNEGO Nie ryzykuj zarządzając ryzykiem Odpowiedzialność cywilna wynikająca z publicznej emisji papierów wartościowych Publiczna emisja papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

Projekt JEREMIE w Katalonii

Projekt JEREMIE w Katalonii Projekt JEREMIE w Katalonii Poznań, 10 września 2008 18/09/2008 1.- Opis 2.- JEREMIE w Katalonii 3.- Umowa o Dofinansowanie 4.- Plan inwestycyjny 1.- Opis 1.- Opis 4 1- Opis JEREMIE (Wspólne Europejskie

Bardziej szczegółowo

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa

Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Kapitał dla firm Rozwój Innowacyjność - Optymalizacja podatkowa Źródła pozyskiwania kapitału preferencje i kryteria wyboru Bogusław Bartoń, Prezes Zarządu IPO SA Wrocław, 26 czerwca 2013 r. Jaki rodzaj

Bardziej szczegółowo

Produkty kapitałowe Tytuł prezentacji oferowane w ramach Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego - propozycja

Produkty kapitałowe Tytuł prezentacji oferowane w ramach Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego - propozycja Produkty kapitałowe Tytuł prezentacji oferowane w ramach Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego - propozycja BGK Bank Gospodarstwa Krajowego Wrocław, 25 maja 2012 r. Miasto, data Najważniejsze informacje

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. listopad 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. listopad 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej listopad 2015 Inwestycje zagraniczne polskich firm Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich firm: 22,3 mld EUR na koniec 2014 (aktualne dane NBP) typowy poziom inwestycji:

Bardziej szczegółowo

Firma Fast Finance S.A. 1

Firma Fast Finance S.A. 1 Firma Fast Finance S.A. 1 PEWNY ZYSK NA NIEPEWNE CZASY Fast Finance S.A. Spółka publiczna notowana na NewConnect Prezentuje jeden z najwyższych współczynników rentowności operacyjnej spośród wszystkich

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

o Wartość aktywów netto (NAV) należna akcjonariuszom Spółki wzrosła o 32% i wyniosła 974 mln zł w porównaniu do 737 mln zł w 2012 r.

o Wartość aktywów netto (NAV) należna akcjonariuszom Spółki wzrosła o 32% i wyniosła 974 mln zł w porównaniu do 737 mln zł w 2012 r. Komunikat prasowy Warszawa, 26 marca 2013 r. INFORMACJA PRASOWA CAPITAL PARK W 2013 R.: WZROST WARTOŚCI AKTYWÓW NETTO I PORTFELA NIERUCHOMOŚCI ORAZ NISKI POZIOM ZADŁUŻENIA Podsumowanie 2013 r.: Wyniki

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Charakterystyka:

Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Charakterystyka: ogół transakcji kupna-sprzedaŝy, których przedmiotem są instrumenty finansowe o okresie wykupu dłuŝszym od roku; środki uzyskane z emisji tych instrumentów mogą być przeznaczone na działalność rozwojową

Bardziej szczegółowo

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia

Anioły Biznesu Finanse na start. V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioły Biznesu Finanse na start V Pomorskie Forum Przedsiębiorczości 13-14 maja 2010 roku Gdynia Anioł biznesu kto to jest? AniołBiznesu to osoba prywatna wspierająca firmy będące na wczesnych etapach

Bardziej szczegółowo

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy Bilans Jest to podstawowy dokument księgowy, który jest podstawą dla zamknięcia rachunkowego roku obrotowego - bilans zamknięcia, a takŝe dla otwarcia kaŝdego następnego roku obrotowego - bilans otwarcia.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJA W START-UP

INWESTYCJA W START-UP INWESTYCJA W START-UP Jacek Bzdurski Kierownik Komitetu Inwestycyjnego KRAJOWA IZBA GOSPODARCZA 00-074 Warszawa, ul. Trębacka 4; tel.: (022) 63 09 668, 63 09 650; e-mail: kigmed@kig.pl; www.kig.pl AGENDA

Bardziej szczegółowo

VENTURE CAPITAL. Inwestowanie w fundusze VC cykl koniunkturalny nam nie straszny? Konferencja "Rynek kapitałowy a koniunktura gospodarcza"

VENTURE CAPITAL. Inwestowanie w fundusze VC cykl koniunkturalny nam nie straszny? Konferencja Rynek kapitałowy a koniunktura gospodarcza VENTURE CAPITAL Inwestowanie w fundusze VC cykl koniunkturalny nam nie straszny? Konferencja "Rynek kapitałowy a koniunktura gospodarcza" 4-5 grudnia 2008 Spis treści Krajowy Fundusz Kapitałowy Zwrot z

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE realizowane przez Bank Pekao SA Katowice, 16 maja 2014 Dużo większa rola

Bardziej szczegółowo

Koszty zmienne + Koszty stałe = Koszty całkowite

Koszty zmienne + Koszty stałe = Koszty całkowite Finanse przedsiębiorstw W świetle teorii JeŜeli przedsiębiorstwo ma przynosić zyski i zwiększać swoją wartość, to musi być dobrze zarządzane. Jednym z warunków sprawnego funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Venture and Capital jak zdobyć pieniądze? Spotkanie Koło Naukowe Klub Studentów Informatyki BooBoo

Venture and Capital jak zdobyć pieniądze? Spotkanie Koło Naukowe Klub Studentów Informatyki BooBoo Venture and Capital jak zdobyć pieniądze? Spotkanie Koło Naukowe Klub Studentów Informatyki BooBoo AGENDA Inwestorzy prywatni Stereotypy nt. VC Kiedy iść do funduszu? Kiedy nie iść do funduszu? Co daje

Bardziej szczegółowo

Randka z inwestorem. Piotr Berliński Łukasz Felsztukier Fudusz StartMoney

Randka z inwestorem. Piotr Berliński Łukasz Felsztukier Fudusz StartMoney Jungle Web - Łódź, 22.03.2012r. Randka z inwestorem Czyli marketing pomysłów w praktyce Piotr Berliński Łukasz Felsztukier Fudusz StartMoney Centrum Innowacji Akcelerator Technologii Fundacja Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Rynek inwestycji finansowanych ze środków private equity (cz. 1)

Rynek inwestycji finansowanych ze środków private equity (cz. 1) Rynek inwestycji finansowanych ze środków private equity (cz. 1) Sektor private equity w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej rozwija się dynamicznie od 1990 r., a w latach 2005-2006 - okazał się być

Bardziej szczegółowo

Ewa Postolska. www.startmoney.p l

Ewa Postolska. www.startmoney.p l Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007 2013 Możliwości i warunki pozyskania kapitału

Bardziej szczegółowo

Wsparcie innowacyjnych pomysłów na starcie. Warsztaty StartUp-IT, Poznań, 22 września 2007 roku

Wsparcie innowacyjnych pomysłów na starcie. Warsztaty StartUp-IT, Poznań, 22 września 2007 roku Wsparcie innowacyjnych pomysłów na starcie Warsztaty StartUp-IT, Poznań, 22 września 2007 roku Agenda_ Kim jesteśmy Nasza filozofia beyond capital_ Specyfika projektów na wczesnych etapach rozwoju Jak

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 21 stycznia 2009 r. Ustawa z dnia.

Projekt z dnia 21 stycznia 2009 r. Ustawa z dnia. Projekt z dnia 21 stycznia 2009 r. Ustawa z dnia. o zmianie ustawy o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne oraz ustawy o Funduszu Poręczeń Unijnych Art.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. jessica.bzwbk.pl. Szczecin, marzec 2012

Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. jessica.bzwbk.pl. Szczecin, marzec 2012 Fundusz Rozwoju Obszarów Miejskich Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego jessica.bzwbk.pl Szczecin, marzec 2012 Bank Zachodni WBK S.A. : Bank Zachodni WBK S.A. jest podmiotem prawa polskiego Bank jest

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Oferta GPW dla samorządów. Emisja akcji i obligacji. Maj 2011

Oferta GPW dla samorządów. Emisja akcji i obligacji. Maj 2011 Oferta GPW dla samorządów. Emisja akcji i obligacji. Maj 2011 GŁÓWNY RYNEK AKCJI GPW Kapitalizacja spółek na GPW (mld zł) 1Q 2011: 10 debiutów na Głównym Rynku, w tym 2 spółki zagraniczne i 3 przeniesienia

Bardziej szczegółowo

RADA NADZORCZA SPÓŁKI

RADA NADZORCZA SPÓŁKI Poznań, 07.04.2015 r. OCENA SYTUACJI SPÓŁKI INC S.A. ZA ROK 2014 DOKONANA PRZEZ RADĘ NADZORCZĄ Rada Nadzorcza działając zgodnie z przyjętymi przez Spółkę Zasadami Ładu Korporacyjnego dokonała zwięzłej

Bardziej szczegółowo

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku Akademia Młodego Ekonomisty Strategie na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 21 listopada 2013 r. Plan wykładu 2 1 Rynek finansowy Rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2013 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego

Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego Załącznik Nr 4 Wzór Planu Operacyjnego składanego w Otwartym Konkursie Ofert Krajowego Funduszu Kapitałowego S.A. Plan operacyjny jest dokumentem zbiorczym, na który składają się następujące dokumenty:

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. październik 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. październik 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej październik 2015 Inwestycje zagraniczne polskich firm Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich firm: 22,3 mld EUR na koniec 2014 (aktualne dane NBP) typowy poziom inwestycji:

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo