PSYCHOLOGIA INWESTOWANIA. Marcin Płuciennik

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PSYCHOLOGIA INWESTOWANIA. Marcin Płuciennik"

Transkrypt

1 PSYCHOLOGIA INWESTOWANIA Marcin Płuciennik

2 SPIS TREŚCI Wstęp... 3 Behawioryzm w finansach... 5 Teoria Perspektywy... 6 Nadmierna pewnośd siebie... 8 Duma i wstyd Kilka słów o ryzyku Wyrwane z kontekstu Kreatywna księgowośd w naszej głowie Teoria portfelowa? Reprezentatywnośd Rozpoznawalnośd Interakcje społeczne a inwestowanie Emocje twój wróg! Podejmowanie decyzji inwestycyjnych Wnioski koocowe... 29

3 WSTĘP Witaj drogi czytelniku, jeżeli czytasz tego e-booka, to jesteś na dobrej drodze do zrozumienia jak działa ludzki umysł, jakie emocje towarzyszą inwestowaniu oraz jak ważny jest aspekt psychologii w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych. Jak mawiał Alexander Elder jeden z wielkich guru giełdowych: Uczucia i emocje tysięcy inwestorów zlewają się w wielkie psychologiczne fale przypływów i odpływów, które poruszają rynkami. Na samym początku naszych rozważao należałoby zastanowid się dlaczego ludzie, którzy inwestują swoje ciężko zarobione pieniądze, często tracą je w bardzo nierozsądny sposób na inwestycjach kapitałowych. Dlaczego na co dzieo liczymy każdy grosz, a przy inwestowaniu nie zwracamy uwagi na podstawy edukacji. Dlaczego takie emocje jak chciwośd i strach sprawiają, że dostajemy kolokwialnie mówiąc małpiego rozumu w efekcie czego doprowadzamy często do strat i nerwów. Oprócz negatywnych emocji i pesymistycznego podejścia możemy zauważyd wiele nazwisk sławnych osób, które dorobiły się na giełdzie. Dlaczego tak się dzieję? Dlaczego jedni zarabiają fortunę, podczas gdy reszta traci swe pieniądze? Odpowiedź znajdziemy w ludzkiej psychice, która wiąże się z różnymi skłonnościami, ograniczeniami oraz możliwościami podejmowania decyzji inwestycyjnych. Czym jest cena akcji na giełdzie? Najprostszą odpowiedzią wydaje się byd

4 jest wartością za jaką kupujący jest w stanie kupid dane aktywo od sprzedającego. Inna definicja mówi, że cena akcji może stanowid odbicie nadziei, obaw i oczekiwao różnych uczestników rynku. Schemat działania gracza giełdowego jest bardzo prosty - chcemy byd postrzegani jako osoby racjonalne, a jednak nasze działania poddane są ogromnym emocjom i irracjonalnością. Niezależnie, czy mamy za sobą wiele lat doświadczeo czy dopiero zaczynamy przygodę z giełdą musimy uważad na jednego wspólnego wroga emocje. To one rządzą nami, definiują jakimi ludźmi jesteśmy. W koocu dzięki "strachowi i chciwości" świat rozwija się od tysięcy lat. Nasza psychika wpływa w sposób bezpośredni na nasze finanse, nie tylko z perspektywy rynku kapitałowego, lecz także w obszarze finansów osobistych. Doskonałym cytatem wydają się byd słowa R.Kiyosakiego Gdy sprawy zaczynają byd związane z pieniędzmi, silne emocje mają tendencję do obniżania finansowej inteligencji.

5 BEHAWIORYZM W FINANSACH Finanse w ujęciu tradycyjnym zawsze zakładają, że ludzie postępują w sposób racjonalny i przemyślany. Uczą nas jak mamy się zachowywad, aby powiększad swój majątek. W typowych książkach o finansach znajdziemy racjonalne podejścia takie jak teoria portfelowa, arbitraż cenowy, wycena akcji czy wycena opcji. Podejście behawioralne jest podejściem alternatywnym, bada ono, w jaki sposób psychika wpływa na podejmowanie poszczególnych decyzji inwestycyjnych. Emocje bowiem mają wpływ na działanie nawet najzdolniejszych ludzi, a tradycyjne podejście nie zawsze się sprawdza. Już na samym początku naszych założeo przy badaniu danego instrumentu finansowego należy stwierdzid, że decyzje oraz ich skutki często obarczone są błędami ze względu na to, że w procesie decyzyjnym udział biorą emocję.

6 TEORIA PERSPEKTYWY Teoria ta uznawana za jedną z ważniejszych w dziejach ekonomii, opiera się na ocenie sposobu, w jaki ludzie podejmują decyzję obarczone czynnikiem niepewności i ryzyka. Każdy inwestor rozpatruje swoje inwestycje przez pryzmat potencjalnych zysków bądź strat i konkretnego punktu odniesienia. Najprościej przedstawid to na przykładzie - wartośd jest definiowana przez autorów w kategoriach zysków i strat, czyli odchyleo w obie strony od jakiegoś punktu odniesienia. Funkcja wartości jest wklęsła w części dotyczącej zysków, co oznacza że inwestor czuje poziom satysfakcji (wartości) kiedy zarabia 1000 zł. Następnie, gdy inwestor zarabia 1000 zł czuje jeszcze wyższy poziom satysfakcji (wartości) - co jest oczywiste, ale ów poziom nie jest już dwukrotnie wyższy, niż wtedy gdy zarabia 1000 zł, lecz jest zdecydowanie mniej niż dwukrotnie wyższy. Funkcja wartości jest wypukła w części dotyczącej strat, zatem inwestor czuje się źle kiedy poniesie stratę 1000 zł, ale nie czuje się dwa razy gorzej, w sytuacji gdy poniesie stratę dwukrotnie wyższą, czyli 1000 zł. Funkcja wartości jest bardziej stroma dla strat niż dla zysków co oznacza, że inwestor odczuwa stratę 1000 zł znacznie mocniej niż zysk 1000 zł. Dodatkowym aspektem teorii perspektywy jest fakt, że inwestorzy rozpatrują swoje transakcje segregując i analizując je pojedynczo, a nie w kategorii portfela. Co nazwane jest potocznie mentalnym księgowaniem przez to inwestorzy sami ograniczają swoje możliwości minimalizowania ryzyka i maksymalizowania zysku.

7 Innym problemem związanym ze zjawiskiem teorii perspektywy jest oszukiwanie samego siebie ludzie postrzegają się zazwyczaj lepszymi, niż są w rzeczywistości. Oszukujemy siebie, oszukujemy innych i oszukujemy swój portfel inwestycyjny narażając się na finansową ruinę. Dlaczego to robimy? Odpowiedź jest oczywista i bardzo prosta opinie i emocje wyrażane przez innych wpływają na nasze własne decyzje. Wniosek jest bardzo prosty : Straty bolą nas bardziej, niż cieszą zyski (tej samej wartości). satysfakcja strata zł zł zysk rozczarowanie Rys. 1. Poziom satysfakcji/rozczarowania w zależności do wyniku inwestycji

8 NADMIERNA PEWNOŚĆ SIEBIE Na temat ludzkiej pewności siebie można by napisad oddzielną książkę, jednak nie ma na to miejsca w tej publikacji, dlatego postaram się skrócid temat do minimum wyciągając najważniejsze rzeczy. Faktem jest, że ludzie bywają zbyt pewni siebie i nie chodzi tu tylko i wyłącznie o aspekt inwestowania. Często przeceniamy swoje umiejętności, wiedzę, źle oceniamy ryzyko i możliwośd kontrolowania zdarzeo. Co ciekawe, pewnośd siebie wzrasta wraz z pierwszymi sukcesami i stajemy się jeszcze mniej ostrożni. Nadmierna wiara we własne umiejętności wzrasta u ludzi w momencie kiedy, wydaje nam się, że jesteśmy w stanie kontrolowad pewne działania, nawet jeżeli nie ma ku temu logicznych podstaw. Zawsze zakładamy, że posiadane przez nas akcje dadzą zarobid, że znaleźliśmy spółkę perełkę oraz że nasza analiza jest najlepsza. Samo posiadanie akcji daje iluzoryczne poczucie kontroli nad ich notowaniami. Wyniki badao naukowych pokazują, że większośd z inwestorów spodziewa się uzyskad wynik lepszy od średniej rynkowej, co w ich mniemaniu nie jest sprawą trudną. Zapominamy o tym, że inwestowanie to proces bardzo trudny. Obejmuje on nie tylko zbieranie informacji, ale również ich analizę oraz podejmowanie decyzji na tej podstawie. Nasza nadmierna pewnośd siebie może byd szumem informacyjnym, który spowoduje złą ocenę sytuacji co w konsekwencji sprawi, że zamiast zysków, na naszym rachunku pojawią się straty.

9 Nadmierna pewnośd siebie wpływa również na zachowanie związane z podejmowaniem ryzyka przez uczestnika rynku kapitałowego. Racjonalne inwestowanie polega na maksymalizacji zwrotu z inwestycji przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka. Inwestor zbyt pewny siebie, źle oceniając ryzyko prowadzi do zachwiania relacji między zyskiem, a prawdopodobieostwem niepowodzenia. Na pomoc przychodzi inwestorom wskaźnik zmienności portfela, który może pomóc w ocenie ryzyka naszych poczynao inwestycyjnych. Informuje nas o tym, jakim wahaniom podlegają nasze akcje/portfel inwestycyjny. Im wyższe wartości wskaźnika, tym nasze inwestycje obarczone są większym ryzykiem. Skąd bierze się nadmierna pewnośd siebie? Po części jest to efekt iluzji wiedzy, co to znaczy? Wydaje się nam, że rosnąca ilośd informacji sprawi w jakiś sposób, że nasze decyzje staną się doskonałe, a my dzięki temu uzyskamy wyższą stopę zwrotu z inwestycji. Innymi słowy nowe i lepsze informacje powodują, że nasza pewnośd siebie np. w sporządzaniu prognoz giełdowych rośnie gwałtownie, pomimo że dane informacje w zaledwie nieznacznym stopniu poprawiają precyzje naszych szacunków. Podsumowując, inwestorzy często bywają zbyt pewni swoich umiejętności, wiedzy i przewidywao. Nadmierna pewnośd siebie prowadzi może do nieuzasadnionego zwiększania liczby transakcji, co skutkuje wysokimi prowizjami, a w konsekwencji zmniejszeniem zwrotu z zainwestowanego kapitału. Mniejsze zwroty wynikają z ogromnych kosztów prowizji mówiąc kolokwialnie opłaty zjadają nam zyski, jeżeli natomiast wynik na inwestycji jest ujemny to powiększają tym samym jeszcze bardziej straty. Nadmierna pewnośd siebie skutkuje dodatkowo większą skłonnością do ryzyka. Moda na rachunki online, duża liczba

10 informacji, rekomendacji oraz reklamy w Internecie sprawiły, że inwestorzy są bardziej pewni siebie niż kiedykolwiek dotąd. DUMA I WSTYD Jesteśmy stworzeni w taki sposób, aby unikad działao przynoszących nam wstyd, a jednocześnie poszukujemy aprobaty innych i szukamy działao, które przyniosą nam dumę. Przez wstyd możemy rozumied poczucie emocjonalnego bólu, który towarzyszy nam przy podejmowaniu złych decyzji inwestycyjnych. Inaczej rzecz się ma z dumą, która jest synonimem emocjonalnej radości i euforii towarzyszącej przy zyskownych transakcjach. Inwestorzy często wstydzą się podjętych działao, rzadko natomiast wstydzą się działao, których nie podjęli, gdy była ku temu okazja. Udowodnione jest, że strach przed uczuciem wstydu oraz poszukiwanie dumy sprawiają, że inwestorzy są predysponowani do zbyt wczesnego zamykania pozycji zyskownych oraz zbyt długiego przetrzymywania pozycji stratnych. Owa prawidłowośd nazwana jest efektem predyspozycji. Przykładem jest posiadanie przez inwestora akcji dwóch spółek A i B. Akcje firmy A zyskały 20% natomiast akcje firmy B spadły o 20%. Wynik na portfelu wynosi więc 0%. Inwestor w tym przypadku ma do wyboru albo sprzedad akcje A i doznad uczucia dumy i satysfakcji, bądź pozbyd się akcji spółki B, przyznając się do swojej niewiedzy i wstydząc się przy tym za swój brak kompetencji. Jak myślisz co inwestor wybierze? Odpowiedź jest prosta wybierze sprzedaż spółki A z dumą zgarniając zysk 20%,

11 nie sprzedając przy tym akcji spółki B, ponieważ wiązałoby się to z przyznaniem do błędu, w tej sytuacji większośd inwestorów poczeka na odbicie. Warto również zauważyd fakt, że im większe zyski z danych walorów tym większa skłonnośd do ich sprzedaży i czerpania w tej sposób większej dumy. Prawidłowośd ta nie ma z kolei wpływu na sprzedawanie akcji tracących na wartości. Inwestorzy niechętnie sprzedają akcje stratne, przy czym niechęd nie rośnie proporcjonalnie wraz ze stratą na pozycji. Okazuje się, że inwestorzy postrzegają wstyd w kategoriach starty, natomiast ciekawe jest to, że jej rozmiar nie ma większego znaczenia. Jaka jest moja rada? Niezwykle prosta i każdy nawet początkujący adept sztuki giełdowej zna zasadę Tnij straty, pozwól zyskom rosnąd KILKA SŁÓW O RYZYKU Precyzyjne zdefiniowanie ryzyka jest sprawą trudną, jednak jak każdy z nas wie, jest to niebezpieczeostwo tego, że coś pójdzie nie tak. Używając bardziej fachowego, finansowego języka ryzyko określane jest w następujący sposób: Ryzyko inwestycyjne oznacza możliwośd zrealizowania stopy dochodu inwestycji różniącej się od stopy dochodu, której spodziewa się inwestor. Ta definicja pokazuje, że ryzyko może byd traktowane w sposób pozytywny oraz negatywny. Jak to możliwe, że ryzyko może byd czymś optymistycznym? Przecież każdemu z nas kojarzy się ono z zagrożeniem.

12 Zaprezentuję to na przykładzie: Ryzyko inwestycyjne pozytywne gdy zrealizowana stopa zwrotu jest wyższa od oczekiwanej, oczekiwaliśmy 10% zysku rocznie, a zyskaliśmy 20%! Ryzyko inwestycyjne negatywne gdy zrealizowana stopa zwrotu jest niższa od oczekiwanej, oczekiwaliśmy 10% zysku rocznie, a straciliśmy 10%! Możemy zatem patrzed na ryzyko w dwóch aspektach. Pierwszym będzie definiowanie ryzyka, jako amplitudy wahao kursu danego instrumentu finansowego. Drugi jest negatywny czyli możliwośd poniesienia straty. Wygląda na to, że ludzie różnie postrzegają ryzyko. Jednym z ważniejszych kryteriów są skutki zdarzeo z przeszłości. W dużym uproszczeniu, można stwierdzid, że jeżeli w ostatnim czasie odnotowaliśmy zyski, to nasza skłonnośd do ponoszenia ryzyka wzrasta znacznie bardziej, niż w sytuacji, w której wcześniej ponieślibyśmy stratę. Zasada ta nazywa się potocznie Efektem gry na koszt firmy. Generalnie chodzi o to, że pieniądze, które niedawno zarobiliśmy/wygraliśmy traktujemy jako cudze, nie wliczamy ich do swojego portfela, a co za tym idzie zwiększa się nasza skłonnośd do ryzyka. Innym efektem natury psychologicznej jest efekt odegrania się lub wychodzenia na swoje. Objawia się on tym, że nie każdy kto przegrał pieniądze odchodzi z kwitkiem unikając ryzyka i analizując dlaczego się nie udało. Większośd z inwestorów próbuje się bardzo szybko odegrad. Straty chcą odrobid papierami,

13 które niosą za sobą większe ryzyko, aby zwrot nastąpił szybciej. Niejednokrotnie prowadzi to, do jeszcze większych strat i frustracji. Ciekawym zjawiskiem jest efekt posiadania objawia on się tym, że ludzie chcą sprzedad dane dobro za cenę wyższą, niż w rzeczywistości chcieli by zaoferowad będąc po stronie kupującego. Podsumowując wydaje się, że poziom akceptacji ryzyka zależy od naszej natury, to czy jesteśmy skłonni do podejmowania ryzyka, czy kierujemy się awersją do niego zależy w dużym stopniu od wcześniejszych zdarzeo. Mamy skłonnośd do ryzyka w przypadku odniesienia wcześniejszych sukcesów w postaci zysków oraz po poniesieniu strat, kiedy nasza psychika i duma każe nam się odegrad i widzimy okazje do wyjścia na swoje. W przeciwnym razie straty skłaniają nas raczej do omijania inwestycji szerokim łukiem. Dodatkowo ludzka pamięd rejestruje nie fakty, lecz emocję i uczucia związane z przeżytymi sytuacjami. Licząc się wspomnienia i odczucia związane głównie z pozytywnymi zdarzeniami, chociaż bolą nas złe wydarzenia z przeszłości. Prowadzid to może do szumu informacyjnego, który może wpłynąd na nieracjonalne podejmowanie decyzji inwestycyjnych. Dlaczego? Ponieważ niewłaściwa interpretacja lub zawyżania uzyskiwanych wcześniej wyników powoduje, że trudno jest nam się uczyd na błędach, zwłaszcza że to nasze błędy. Podstawowym lekarstwem jest przyznanie się do tego, przeanalizowania sytuacji i wyciągnięcie wniosków.

14 WYRWANE Z KONTEKSTU Czy istnieje coś takiego jak kontekst decyzyjny? Czy kontekst może mied wpływ na podejmowane przez nas decyzji inwestycyjne? Dlaczego ludzie lekceważą pozytywną korelację między ryzykiem, a stopą zwrotu z inwestycji? Wszystko z powodu kontekstu! Kiedy sytuacja przedstawiana jest na zasadzie stopa zwrotu, a ryzyko inwestycyjne zazwyczaj dokonujemy prawidłowej interpretacji. Jakakolwiek zmiana wprowadza chaos i błędy w stosowaniu zasady kontekstu. Co więcej, często bywa tak, że w przypadku braku porównywalności, czy konkretnego kontekstu między ryzykiem, a zwrotem z inwestycji, inwestorzy często posługują się heurystykami lepsze/gorsze. Czyli aktywa są lepsze i gorsze. Np. częśd papierów charakteryzuje się wyższą stopą zwrotu i niższym ryzykiem, a częśd niską stopą zwrotu i wyższym ryzykiem. Co to oznacza w praktyce? Upraszczanie i nadawanie kontekstu między stopą zwrotu, a ryzykiem często niesie za sobą konsekwencję, że inwestorzy podejmą ryzyko nierzadko większe, niż sami sądzą. Decyzje inwestycyjne, które podejmujemy to w większości przypadków pewnego rodzaju ocena niepewności oraz ryzyka, czyli dwóch dośd abstrakcyjnych rzeczy. Wymaga to od nas nie lada wysiłku intelektualnego oraz poznawczego. Decyzje, z którymi się stykamy leżą na pograniczu wielu teorii związanych z finansami dywersyfikacja, alokacja aktywów, teoria portfelowa, efektywnośd rynku,

15 czy po prostu relacji między ryzykiem, a oczekiwaną stopą zwrotu. Co za tym idzie? Musimy liczyd się z tym, że na podstawie uproszeo, heurystyk myślowych oraz intuicji możemy podejmowad zupełnie inne decyzje inwestycyjne niż Ci, którzy myślą głównie w sposób schematyczny i analityczny. Oznacza to, że sposób osadzenia decyzji inwestycyjnych w kontekście będzie miał bardzo istotny wpływ na wynik inwestycyjne, na podstawie wyborów inwestora. KREATYWNA KSIĘGOWOŚĆ W NASZEJ GŁOWIE, CZYLI MENTALNE KSIĘGOWANIE Każda instytucja, firma, stowarzyszenie, a nawet my sami dokonujemy codziennie pewnego rodzaju księgowania. Będzie to podliczanie zakupów, wydatków na paliwu, gospodarowanie budżetem, czy analiza rachunku maklerskiego. To dośd powszechna sytuacja, a każdy z nas ma z tym do czynienia na co dzieo. Księgowanie pomaga nam zarządzad pieniędzmi, jednak czy jest to takie proste jak się wydaję? Często przypominamy do pieniędzy pewnego rodzaju metki. Jest to pewien rodzaj znakowania, dzięki czemu możemy inaczej podchodzid do kwestii zarządzania nimi. Jakie to metki? Np. darmowe pieniądze, łatwe pieniądze, brudne pieniądze, pieniądze na czarną godzinę itp. Oznacza to, że z pewnością jeżeli pojawi się pokusa zakupowa np. nowego telewizora to łatwiej nam będzie wydad łatwe pieniądze, niż pieniądze na czarną godzinę. Jednak jak cała sprawa ma się do księgowości oraz mentalnego księgowania pieniędzy? Już wyjaśniam.

16 Inwestorzy często konstruują swoje budżety oraz portfele inwestycyjne, aby śledzid i kontrolowad zyski, prowizje pobrane przez bank, czy ogólny stan portfela. Problem polega na tym, że większośd z nas utożsamia transakcje giełdową jako oddzielne konto w budżecie i zamiast rozpatrywad zarządzanie całym portfelem skupiamy się często na pojedynczych transakcjach. Dla przypomnienia, inwestorzy stają się unikad sprzedaży walorów przecenionych i pozbywają się zbyt szybko aktywów zyskownych, ponieważ nie chcą doznad emocjonalnego bólu i wstydu. Mentalne księgowanie przyjmuje, że większośd transakcji zapisujemy jedynie w swojej głowie, pamiętając o transakcjach zyskownych, zapominając przy tym o pozycjach stratnych. Jeżeli natomiast spojrzymy szerzej i rozpatrzymy sytuacje, z perspektywy całego portfela z uwzględnieniem kosztów, podatków itp. może się okazad, że mimo że na niektórych inwestycjach osiągamy astronomiczne kwoty, to cały portfel jest na minusie. Wródmy do księgowania mentalnego. Zauważmy, że mamy problem z całościowym spojrzeniem na swój portfel i budżet. Na przykład inaczej traktujemy pieniądze, które dostaniemy jako premię (łatwo przyszło, łatwo poszło), a inaczej nasze zaskórniaki trzymane na lokatach, gdzie cieszymy się z każdego dopisywanego grosza odsetek. W skrajnych przypadkach ludzie dochodzą do takiego absurdu, w którym równocześnie spłacamy kredyt gotówkowy i trzymamy oszczędności na koncie. Takich osób znajdziemy bardzo wiele i to często bardzo inteligentnych ludzi, ponieważ podzielili sobie w głowie pieniądze na różne szufladki, co powoduje, że równocześnie mogą trzymad zł na 3,5% rocznie i spłacad te same

17 zł kredytu z RRSO 40%. Rozumiem fakt, kiedy byłoby na odwrót gdzie inwestycje przynosiłyby nam 40% zysku, a kredyt kosztował 3,5% rocznie. Wtedy byłyby to jak najbardziej na miejscu. TEORIA PORTFELOWA? Już ponad 50 lat temu ekonomista Harry Markowitz, laureat nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii uczył nas, aby wszystkie inwestycje traktowad jako jeden portfel inwestycyjny. Teoria portfelowa zakłada, że dla każdej poszczególnej stopy zwrotu jest jeden portfel, który zapewnia najniższy poziom ryzyka, oraz, że dla każdego poziomu ryzyka istnieje jeden portfel, gwarantujący najwyższą stopę zwrotu. Preferencją inwestora jest więc wybór portfela efektywnego, a więc takiego, dla którego nie istnieje inny portfel o takiej samej oczekiwanej stopie zysku i mniejszym ryzyku oraz takiego, dla którego nie istnieje inny portfel o tym samym ryzyku i większej oczekiwanej stopie zysku. Biorąc pod uwagę efekt mentalnego księgowania, znaczna częśd inwestorów umieszcza każdą inwestycję na osobnym rachunku mentalny. Jest to spore utrudnienie, ponieważ nie rozpatrujemy portfela jako całości, a jedynie wybiórcze jego elementy. Nowoczesna teoria portfela może doprowadzid do minimalizacji chwiejności notowao poprzez odpowiedni dobór inwestycji w portfelu. Analizując przeszłe notowania instrumentów finansowych, można budowad portfele o niższym ryzyku.

18 Każdy kto inwestuje i zajmuje się pomnażaniem swoich środków na pewno zna termin dywersyfikacja. Czym jest dywersyfikacja? Jest to nic innego jak stara polska zasada nie wkładaj wszystkich jaj do jednego koszyka. Mówiąc bardziej ekonomicznie, dywersyfikacja polega na takim doborze instrumentów finansowych, który pozwali na minimalizację ryzyka. Hersh Sherfin i Meir Statman ukazują, w jaki sposób skłonności inwestorów sprawiają, że traktujemy swoje portfele jak piramidę aktywów. Każdy poziom piramidy to zakładany cel. Jest on różny ze względu na horyzont czasowy, rodzaj instrumentu który wybierzemy aby cel zrealizowad, stopę zwrotu, czy poziom ryzyka inwestycyjnego. Zakładając mentalne konta dla każdego celu osobno, dochodzimy do sytuacji, w której każdą z inwestycji traktujemy oddzielnie i w każdej akceptujemy inny poziom ryzyka. Narzędzia inwestycyjne dobierane są w zależności od zakładanych celów.

19 Pierwszym celem jest oczywiście bezpieczeostwo finansowe. Z tego powodu częśd środków zawsze powinno byd zainwestowane w sposób bardzo bezpieczny. Będą to programy regularne, ubezpieczenia, gotówka w banku, depozyty, lokaty itp. Kolejnym kontem mentalnym jest wyższy poziom piramidy nastawiony już na dochód, znajdziemy tu bardziej skomplikowane, a co za tym idzie bardziej ryzykowne narzędzia inwestycyjne. Wraz ze wzrostem ryzyka zmienia się również oczekiwana stopa zwrotu. Co z alokacją środków na każdym z poziomów inwestycyjnych? Jest to sprawa indywidualna i niezwykle trudna do ustalenia. Zależy to od wielu czynników a najważniejszym jest dopasowanie do realizacji zakładanych celów inwestycyjnych. W efekcie zróżnicowania celów poszczególnych rachunków mentalnych rozdrabniamy się na poszczególne klasy aktywów, aby spełnid zakładane cele inwe-

20 stycyjne, zapominając o wynikach całego portfela inwestycyjnego. Struktura całego portfela jest więc uzależniona, budowana i zmieniana wskutek realizowania założeo inwestycyjnych i związanych z nimi mini celów. Efektem takiego zachowania może byd nieefektywnośd większości portfeli inwestycyjnych. Inwestorzy często ponoszą zbyt duże ryzyko w stosunku do potencjalnych zysków. Podsumowując podejmując wyższe ryzyko, powinniśmy oczekiwad i uzyskiwad wyższe stopy zwrotu. Nie zapominajmy również o analizowaniu nie tylko poszczególnych inwestycji, ale zysku na całym portfelu. REPREZENTATYWNOŚĆ Polega ona właśnie na klasyfikowaniu czegoś, kogoś na podstawie jego podobieostwa do prototypu, czyli najpopularniejszego egzemplarza danej kategorii. Stosowanie tej metody myślenia jest nieświadome, robimy to automatycznie. Stosujemy heurystykę reprezentatywności z oszczędności poznawczej, upraszczamy sobie wnioskowanie na podstawie porównania do typowego egzemplarza. Dzięki niej, zaoszczędzamy czas, podejmujemy decyzję w sposób szybki i efektywny i najczęściej prawidłowy. Wykorzystywanie heurystyki reprezentatywności może niekiedy prowadzid do błędnego wnioskowania. Na przykład w sytuacji szacowania. Załóżmy, że rzucasz monetą. Co będzie bardziej prawdopodobne? Wyrzucenie po kolei w 12stu rzutach z rzędu 7 orłów i 5 reszek, czy najpierw np. 2 dwóch orłów, reszki, orła, 2

21 reszek, 3 orłów, reszki, orła i reszki? Pewnie to drugie rozwiązanie wyda się bardziej możliwe. A tak naprawdę oba są tak samo prawdopodobne. Inwestorzy często popełniają błędy związane z reprezentatywnością również na rynkach finansowych. Częstym przypadkiem jest mylenie dobrej spółki z dobą inwestycją Należy pamiętad, że są to dwie zupełnie oddzielne rzeczy, które mogą, lecz nie muszą iśd z sobą w parze. Dobra spółka to taka, które generuje dobre zyski, ma stabilną sytuacje finansową, dobrą kadrę zarządzającą i ogromne perspektywy. Dobra inwestycja to np. akcje, które dają nam zarobid więcej i szybciej niż inne przy podobnym poziomie ryzyka. ROZPOZNAWALNOŚĆ Ludzie preferują rzeczy, które są im znane. Działa to w ten sposób, że kupujemy w sklepach głównie produkty znany i sprawdzonych marek, zamiast testowad coraz to nowszych rozwiązao innych firm. Jeżeli jesteśmy kibicem sportowym to na pewno kibicujemy lokalnej drużynie. Jak sprawa się ma do inwestowania? Najprościej będzie to wyjaśnid na akcjach dwóch spółek. Obie spółki są nam znane, jednak jedną szczególnie zajmowaliśmy się jakiś czas temu, analizowaliśmy wykresy, czytaliśmy sprawozdania i poświęciliśmy jej czas. Stojąc przed dylematem, w którą z nich zainwestowad, z dużą dozą prawdopodobieostwa mogę stwierdzid, ze wybierzemy akcje spółki bardziej nam znanej.

22 Dodatkowo inwestując w przedsięwzięcia przejrzyste, które znamy od jakiegoś czasu swoją decyzje podpieramy poczuciem komfortu, że to co robimy jest właściwe i przyniesie nam w przyszłości korzyści materialne. Jaki jest minus rozpoznawalności? Jeśli coś jest Ci znane, to Twój pogląd na ten temat może byd mocno zniekształcony. Odnosząc się do przykładów powyżej jeżeli jesteśmy kibicem lokalnej drużyny to znacznie entuzjastyczniej podchodzę do tematu wyniku, oczekując wygranej ze względu na dobrą wiedzę na temat klubu. Tak samo jest w inwestowaniu w akcje jeżeli znamy jakąś spółkę bardzo dobrze to zainwestujemy ją mimo, że nie zawsze są ku temu przesłanki. Często też myślimy, ze dokonujemy racjonalnego wyboru kierując się przy tym irracjonalnym podejściem. JA W SPOŁECZEOSTWIE INWESTORÓW, CZYLI INTE- RAKCJE SPOŁECZNE A INWESTOWANIE Możemy się uczyd na dwa sposoby, teoretycznie oraz praktycznie. Które podejście jest lepsze? Najlepiej praktyka podparta wcześniejszą wiedzą teoretyczną. Często najwięcej uczymy się przez interakcję z innymi. Obserwujemy zachowanie innych ludzi, interpretujemy ich słowa i zachowanie i na tej podstawie analizujemy sytuacje i podejmujemy decyzję. Jeszcze kilka lat temu ludzie w ogóle nie rozmawiali o finansach, panowała opinia, że nie wypada.

23 Pytanie kogoś o fundusz inwestycyjny, akcje czy sposób pomnażania kapitału było nie na miejscu. Dziś nastały czasy kiedy o finansach rozmawia się wszędzie. Prasa, telewizja, Internet, czy w domu przy obiedzie z rodziną wszędzie temat jest poruszany temat finansów. Rozmowa często służy wymianie informacji, opinii czy doświadczenia. Maklerzy porozumiewają się z klientami oraz innymi maklerami. Właściciele firm rozmawiają z pracownikami oraz innymi właścicielami firm. Natomiast inwestorzy indywidualni rozmawiają o finansach i inwestycjach z rodzinami, sąsiadami oraz przyjaciółmi. Dodatkowo należy zauważyd, że często podejmujemy decyzje inwestycyjne na podstawie polecenia, czy rekomendacji osoby nam bliskiej. Zdarzają się też sytuacje kopiowania portfela sąsiada. Chodzi o to, że kiedy nasz sąsiad zainwestował w fundusz który zarobił my też chcemy partycypowad w tym zysku, dlatego bardzo szybko zakupujemy dokładnie ten sam fundusz. Mechanizm rozpowszechniania informacji działa w sposób bardzo silny zwłaszcza u osób, które prowadzą bogate życie towarzyskie można więc przyjąd ogólne założenie, że im bogatsze życie towarzyskie prowadzimy, tym chętniej radzimy się swoich sąsiadów w kwestiach finansów. Ważna jest również kwestia otoczenia, w którym się znajdujemy. Jeżeli trafiliśmy między wrony musimy krakad jak one co to oznacza? Czy Twoje otoczenie może wpływad na stan posiadania? Oczywiście, że tak! Często bywa tak że funkcjonując w grupie znajomych mamy tendencje do ujednolicania gustów i zainteresowao oraz podobnego stylu życia. Otoczenie ma więc ogromny wpływ na decyzje inwestycyjne jednostki.

24 Swoje miejsce w interakcjach społecznych dotyczących inwestowania mają również media walczą one o naszą uwagę najróżniejszymi sposobami. Wstawki, krótkie reportaże, programy edukacyjne, reklamy telewizyjne, czy nawet specjalne kanały o tematyce inwestycyjnej to tylko ułamek działao mediów, które mają wpływ na nasze decyzje finansowe. Poprzez wzbudzanie zainteresowania i uciekanie się do naszych emocji media w naturalny sposób wpływają na naszą aktywnośd inwestycyjna odnośnie wyboru instrumentu finansowego, a nawet momentu dokonywania transakcji! Owczy pęd to chyba najbardziej znane i związane z psychologią tłumu zachowanie. Efekt owczego pędu polega na sytuacji, gdy jednostka podejmuje decyzje uwzględniając w ocenie decyzje innych osób. Na przykład jeśli są mocne spadki kursów, to i ja postawię, bo pewnie pojawiła się jakaś znacząca informacja. Wywołuje to często efekt lawinowy, którego wynik nie zawsze jest zgodny z oczekiwaniami gracza. Znajomośd reguł rządzących tłumem jest, więc ważna, ponieważ tłum idący za jakąś informacją, sugestią jest mało podatny na zmianę i próbę opanowania go. Trzeba o tym pamiętad by nie walczyd z tłumem. Tak naprawdę mamy siłę i moc przekonywania w stosunku do pojedynczych osób lub grupek osób. Tłum kieruje się własnymi prawami, może iśd za szczytnymi ideami, ale w określonych sytuacjach może byd niebezpieczny!

25 EMOCJE TWÓJ WRÓG! Człowiek to serce i umysł, inaczej mówiąc emocje i logika. Chod w większości naszych działao ośrodki te wzajemnie się dopełniają, to czasem mogą płatad nam figle. Emocje są największym zagrożeniem dla każdego inwestora. Jeżeli nie potrafimy podchodzid do inwestycji bez emocji, powinniśmy pomyśled nad przekazaniem naszych pieniędzy profesjonalistom. Poniżej przedstawię kilka punktów, które są bardzo ważne w aspekcie inwestycji. Myśl optymistycznie, ale bądź realistą nie ma powodu, dla którego to właśnie nam miałoby się nie udad. Na rynku nie istnieje takie zjawisko jak szczęście czy pech. Osiągane przez nas wyniki zależą jedynie od nas samych. Powinniśmy wierzyd w to, co robimy, jednak sama wiara nie wystarczy. Odpowiednia obserwacja i szybkie reagowanie na anomalie w naszym portfelu są równie ważne. Nadzieja jest to jeden z największych grzechów w dekalogu każdego inwestora. Dotyczy to zwłaszcza początkujących, jednak nie jest to regułą. Musi się odbid! Już tyle spadło, że teraz na pewno się odbije! Nie sprzedam, poczekam, aż się odbije. Czy nie słyszeliśmy już tego wszyscy wcześniej? Szczególnie przy okazji ostatniego kryzysu? Bez odpowiedniej strategii inwestycyjnej, czyli szybkiego ucinania strat, będziemy narażeni na wspomniane wcześniej ich kumulowanie. Skoro każdy z nas wie, czyją matką jest nadzieja, dlaczego ślepo w nią wierzymy? Czas przestad! Przyznaj się do błędu nikt nie jest nieomylny, a na świecie nie istnieje inwestor, który nigdy się nie myli no chyba że ten, który dokonał tylko jednej transakcji i mu się udało. Mylid się jest rzeczą ludzką, powinniśmy

Kapitalny senior emerytura nie musi być tylko z ZUS

Kapitalny senior emerytura nie musi być tylko z ZUS Kapitalny senior emerytura nie musi być tylko z ZUS Podstawowe zasady inwestowania na giełdzie Remigiusz Lipiec Kraków, 13 października 2014r. 1 Podstawowe zasady inwestowania Określ cel inwestowania,

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

PORADNIK INWESTOWANIA JEDNOSESYJNEGO. Paweł Pagacz, Bartłomiej Bohdan

PORADNIK INWESTOWANIA JEDNOSESYJNEGO. Paweł Pagacz, Bartłomiej Bohdan PORADNIK INWESTOWANIA JEDNOSESYJNEGO Paweł Pagacz, Bartłomiej Bohdan KRAKÓW 2012 2 Spis treści Wstęp...3 1. Co jest potrzebne do sukcesu?...3 2. Czy inwestowanie jednosesyjne się opłaca?...5 3. System

Bardziej szczegółowo

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste.

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Autor: Maciej Rogala Czy fundusz inwestycyjny jest ofertą dla Ciebie? Sprawdź to, zanim powierzysz mu pieniądze... Oceń fundusz inwestycyjny pod kątem swoich

Bardziej szczegółowo

Poradnik gracza opcyjnego

Poradnik gracza opcyjnego Poradnik gracza opcyjnego Wstęp Na rynku istnieje całe mnóstwo spekulantów. Szukają oni szybkiego zysku. Chcą pomnożyd kapitał wykorzystując krótkoterminowe (przypadkowe) ruchy cenowe. Handlują nieustannie.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku Bartek Majewski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 11 października 2011 r. JAK POMNAŻAĆ BOGACTWO? Oszczędzanie

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Fundusze 2w1 za czy przeciw?

Fundusze 2w1 za czy przeciw? Open Finance, 12.02.2009 r. Fundusze 2w1 za czy przeciw? Fundusze mieszane zrównoważone i stabilnego wzrostu są najczęściej wybieranym typem funduszy inwestycyjnych w naszym kraju. Alternatywą dla nich

Bardziej szczegółowo

Interwały. www.efixpolska.com

Interwały. www.efixpolska.com Interwały Dobór odpowiednich ram czasowych na których inwestor zamierza dokonywać transakcji jest podstawowym elementem strategii inwestycyjnej. W żargonie traderów sposób przedstawienia zmian ceny a w

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJE O TEMATYCE

PUBLIKACJE O TEMATYCE PUBLIKACJE O TEMATYCE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH Poznań, 22 grudnia 2010, 10:15 CZ.1 Zbliżają się Święta. Zbliża się Mikołaj. Od ponad półtora roku na szkoleniach o tematyce funduszy inwestycyjnych pomijam

Bardziej szczegółowo

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Decyzje inwestycyjne na Giełdzie Akademia Młodego Ekonomisty program edukacji ekonomicznej gimnazjalistów 17 lutego 2009 r. Żeby zarobić? Żeby nie stracić? Po

Bardziej szczegółowo

Psychologia gracza giełdowego

Psychologia gracza giełdowego Psychologia gracza giełdowego Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Hipoteza rynku efektywnego 2 Ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje. Hipoteza rynku efektywnego (2)

Bardziej szczegółowo

Test wskaźnika C/Z (P/E)

Test wskaźnika C/Z (P/E) % Test wskaźnika C/Z (P/E) W poprzednim materiale przedstawiliśmy Państwu teoretyczny zarys informacji dotyczący wskaźnika Cena/Zysk. W tym artykule zwrócimy uwagę na praktyczne zastosowania tego wskaźnika,

Bardziej szczegółowo

ZYSKOWNE DECYZJE INWESTYCYJNE Szkolenie z psychologii inwestowania

ZYSKOWNE DECYZJE INWESTYCYJNE Szkolenie z psychologii inwestowania Program edukacyjny Szkolenie + konsultacje + coaching wdrożeniowy ZYSKOWNE DECYZJE INWESTYCYJNE Szkolenie z psychologii inwestowania Jesteś inwestorem na dowolnym rynku, masz ustaloną swoją strategię,

Bardziej szczegółowo

ABONAMENT LISTA FUNKCJI / KONFIGURACJA

ABONAMENT LISTA FUNKCJI / KONFIGURACJA ABONAMENT PROFESJONALNY LISTA FUNKCJI / KONFIGURACJA INWESTOWANIE MOŻE BYĆ FASCYNUJĄCE GDY POSIADASZ ODPOWIEDNIE NARZĘDZIA Abonament Profesjonalny to rozwiązanie dla tych wszystkich, którzy na inwestowanie

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w IPO ile można zarobić?

Inwestowanie w IPO ile można zarobić? Inwestowanie w IPO ile można zarobić? W poprzednich artykułach opisano w jaki sposób spółka przeprowadza ofertę publiczną oraz jakie może osiągnąć z tego korzyści. Teraz należy przyjąć punkt widzenia Inwestora

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na Giełdzie dr Witold Gradoń Akademia Ekonomiczna w Katowicach 19 Kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Plan wykładu

Bardziej szczegółowo

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku Akademia Młodego Ekonomisty Strategie na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 21 listopada 2013 r. Plan wykładu 2 1 Rynek finansowy Rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

ANALIZA I ZARZADZANIE PORTFELEM. Specjalista ds. Analiz Giełdowych Łukasz Porębski

ANALIZA I ZARZADZANIE PORTFELEM. Specjalista ds. Analiz Giełdowych Łukasz Porębski ANALIZA I ZARZADZANIE PORTFELEM Specjalista ds. Analiz Giełdowych Łukasz Porębski PLAN PREZENTACJI 1) Efektywnośd rynków finansowych 2) Teoria portfela Markowitza (Nobel w 1990 r.) 3) Dywersyfikacja 4)

Bardziej szczegółowo

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV)

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Wskaźnik cenadowartości księgowej (ang. price to book value ratio) jest bardzo popularnym w analizie fundamentalnej. Informuje on jaką cenę trzeba zapład za 1 złotówkę

Bardziej szczegółowo

Emocje, czy chłodna kalkulacja

Emocje, czy chłodna kalkulacja Emocje, czy chłodna kalkulacja zasady podejmowania decyzji inwestycyjnych Dr Robert Jagiełło Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. Plan Podstawy analizy technicznej wykresy, formacje, Podstawy analizy behawioralnej

Bardziej szczegółowo

Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym

Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Akademia Młodego Ekonomisty Uniwersytet w Białymstoku 13 pażdziernika 2011 r. Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku Jarosław Kilon RYNEK KAPITAŁOWY Rynek walutowy Rynek finansowy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 8 maja 2014 r. Początki giełdy przodek współczesnych giełd to rynek (jarmark,

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow

czyli Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Bądź tu mądry człowieku!!! czyli Jak inwestować w czasie kryzysu finansowego??? Piotr Baran Koło Naukowe Cash Flow Możliwości inwestowania Konserwatywne : o Lokaty o Obligacje o Fundusze inwestycyjne o

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Młody inwestor na giełdzie

Młody inwestor na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie mgr Jarosław Kilon Uniwersytet w Białymstoku 22 kwietnia 2010 r. Giełda Różne rodzaje giełd Źródła: pzmolsztyn.pl, gieldapiotrkow.pl. Giełda

Bardziej szczegółowo

Podstawy teorii finansów

Podstawy teorii finansów Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Życie gospodarcze Psychologia inwestora Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 7 listopada 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Podstawy

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie Pieniędzy. Wykonały: Katarzyna Marczak Ewelina Marciszewska Natalia Puchala

Inwestowanie Pieniędzy. Wykonały: Katarzyna Marczak Ewelina Marciszewska Natalia Puchala Inwestowanie Pieniędzy Wykonały: Katarzyna Marczak Ewelina Marciszewska Natalia Puchala Inwestowanie to lokowanie środków w różnego rodzaju inwestycje. Ma ono na celu nie tylko osiągnięcie zysku, ale również

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Witold Gradoń. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Witold Gradoń. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Witold Gradoń Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 5 maja 2014 r. Historia giełdy, Plan wykładu Pojęcie i rodzaje

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Krzysztof Szczepaniak Uniwersytet Gdański 17 maja 2016 roku Organizatorzy Zasady zajęć Wykładowca to ja Studenci to Wy Pytania

Bardziej szczegółowo

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165 behawioralne Plan wykładu klasyczne a behawioralne Kiedy są przydatne narzędzia finansów behawioralnych? Przykłady modeli finansów behawioralnych klasyczne a behawioralne klasyczne opierają się dwóch założeniach:

Bardziej szczegółowo

Wykład 8 Rynek akcji nisza inwestorów indywidualnych Rynek akcji Jeden z filarów rynku kapitałowego (ok 24% wartości i ok 90% PK globalnie) Źródło: http://www.marketwatch.com (dn. 2015-02-12) SGH, Rynki

Bardziej szczegółowo

wszystko gra Jak dobrze zainwestujesz!

wszystko gra Jak dobrze zainwestujesz! wszystko gra Jak dobrze zainwestujesz! START Zanim zaczniesz, poznaj zasady! Bądź niezależny finansowo i wybierz: 2 Ubezpieczenie na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Programy ubezpieczeniowo-inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania. Wydanie II rozszerzone.

Giełda. Podstawy inwestowania. Wydanie II rozszerzone. Giełda. Podstawy inwestowania. Wydanie II rozszerzone. Autor: Adam Zaremba Do rozważnych zysk należy! Na co zwracać uwagę przy wyborze domu maklerskiego? Jak niwelować ryzyko? Czym jest system notowań?

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

K-20. Konspekt projektu. Temat: Pieniądze lubią mnożenie. Cel główny projektu: Cele projektu:

K-20. Konspekt projektu. Temat: Pieniądze lubią mnożenie. Cel główny projektu: Cele projektu: Konspekt projektu K-20 Temat: Pieniądze lubią mnożenie Cel główny projektu: Pobudzenie świadomości uczniów na temat możliwości pomnażania posiadanych dóbr finansowych. Cele projektu: Wiedza: - dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość kreatywna, czyli jak nie dać się oszukać

Rachunkowość kreatywna, czyli jak nie dać się oszukać Rachunkowość kreatywna, czyli jak nie dać się oszukać Piotr Rybicki Karpacz, 7 czerwca 2014r. godz. 9.00-10.00 1 Plan spotkania Wstęp Rachunkowość kreatywna definicja Parę słów o zysku netto Przykłady

Bardziej szczegółowo

Psychologia inwestora

Psychologia inwestora Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia inwestora Katarzyna Sekścińska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 21 kwietnia 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Radosław Pietrzyk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 11 maja 2015 r. Plan prezentacji 1. Co to jest rynek i giełda?

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Zajęcia 2 Proces badao marketingowych Struktura logiczna projektu badawczego

Badania Marketingowe. Zajęcia 2 Proces badao marketingowych Struktura logiczna projektu badawczego Badania Marketingowe Zajęcia 2 Proces badao marketingowych Struktura logiczna projektu badawczego 1 Proces badao marketingowych Sporządzenie raportu i prezentacja danych Decydent Określenie problemu decyzyjnego

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 13 października 2011 r. PLAN WYKŁADU I. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie a irracjonalny umysł. Podejmuj racjonalne decyzje w nieracjonalnym świecie inwestowania

Inwestowanie a irracjonalny umysł. Podejmuj racjonalne decyzje w nieracjonalnym świecie inwestowania Inwestowanie a irracjonalny umysł. Podejmuj racjonalne decyzje w nieracjonalnym świecie inwestowania Autorzy: Robert Koppel ZASTANÓW SIĘ NAD RYZYKIEM, NIE ULEGAJ DESTRUKCYJNYM EMOCJOM, WYKORZYSTUJ SZANSE

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie lub rozpowszechnianie całości czy też fragmentu tej publikacji w jakiekolwiek postaci jest zabronione.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie lub rozpowszechnianie całości czy też fragmentu tej publikacji w jakiekolwiek postaci jest zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie lub rozpowszechnianie całości czy też fragmentu tej publikacji w jakiekolwiek postaci jest zabronione. Autor dołożył wszelkich starao, tak by informacje zawarte w

Bardziej szczegółowo

Money Makers S.A., ul. Domaniewska 39A, 02-672 Warszawa T: +48 22 463 8888, F: +48 22 463 8889, E: biuro@moneymakers.pl, W: www.moneymakers.

Money Makers S.A., ul. Domaniewska 39A, 02-672 Warszawa T: +48 22 463 8888, F: +48 22 463 8889, E: biuro@moneymakers.pl, W: www.moneymakers. Doświadczenie w inwestowaniu, a apetyt na zysk Ponad 53% inwestujących po raz pierwszy oczekuje, że inwestycja przyniesie im zysk zdecydowanie przewyższający inflację. Choć nie mają doświadczenia w inwestowaniu

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Psychologia finansowa dr Agata Trzcińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 listopada 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Kto pokaże

Bardziej szczegółowo

Spekulacja na rynkach finansowych. znajomość narzędzi czy siebie? Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A.

Spekulacja na rynkach finansowych. znajomość narzędzi czy siebie? Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Spekulacja na rynkach finansowych znajomość narzędzi czy siebie? Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Narzędzia 2 Analiza techniczna Analiza fundamentalna Narzędzia (2) 3 AT astrologia rynków finansowych AF alchemia

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA INWESTOWANIA BLUE MONEY

STRATEGIA INWESTOWANIA BLUE MONEY w ww. opi ekuni nw estor a.pl STRATEGIA INWESTOWANIA BLUE MONEY DLA FUNDUSZY AKCJI POLSKICH UNIWERSALNYCH OPIS DZIAŁANIA STRATEGII W PORTALU OPIEKUN INWESTORA Informacje dla korzystających z portalu Opiekun

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie pieniędzy

Oszczędzanie pieniędzy SGGW Oszczędzanie pieniędzy PSYCHOLOGIA FINANSOWA 30.11.2013 Przygotowały: Katarzyna Witkowska Paulina Zadroga Emilia Woźnica ZAPRASZAMY Agenda: 1. Oszczędzanie - Definicja - Majątek - Wartośd netto -

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Uniwersytet Szczeciński 20 maja 2015 r. Młynek do pomnażania pieniędzy: Akcje na giełdzie dr Dominika Kordela Plan spotkania Giełda papierów wartościowych Akcje Notowania

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

Struktura rynku finansowego

Struktura rynku finansowego Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 21 listopada 2013 r. Struktura rynku finansowego rynek walutowy rynek pieniężny rynek

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Volatility Index szerokie możliwości związane z indeksem strachu

Volatility Index szerokie możliwości związane z indeksem strachu Volatility Index szerokie możliwości związane z indeksem strachu W związku z rozwojem rynków finansowych każdego roku powstają setki nowych instrumentów finansowych, które pozwalają na pomnażanie środków

Bardziej szczegółowo

Inne kryteria tworzenia portfela. Inne kryteria tworzenia portfela. Poziom bezpieczeństwa. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3. Dr Katarzyna Kuziak

Inne kryteria tworzenia portfela. Inne kryteria tworzenia portfela. Poziom bezpieczeństwa. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3. Dr Katarzyna Kuziak Inne kryteria tworzenia portfela Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3 Dr Katarzyna Kuziak. Minimalizacja ryzyka przy zadanym dochodzie Portfel efektywny w rozumieniu Markowitza odchylenie standardowe

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe powiązane z indeksem S&P 500 ze 100% gwarancją zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów Depozytowych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku Dr Paweł Porcenaluk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 4 kwietnia 2016 r. Inwestowanie co to jest? Inwestowanie

Bardziej szczegółowo

DYWIDENDY. Łukasz Porębski Dyrektor ds. Analiz Giełdowych

DYWIDENDY. Łukasz Porębski Dyrektor ds. Analiz Giełdowych DYWIDENDY Łukasz Porębski Dyrektor ds. Analiz Giełdowych Podstawowe prawa akcjonariuszy: 1) Prawo do dywidendy - prawo do udziału w zyskach spółki 2) Prawo poboru - prawo do zakupu akcji nowej emisji 3)

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIG20 - optymalne wykorzystanie dużego mnożnika PAWEŁ SZCZEPANIK SZKOLENIA Z INWESTYCJI GIEŁDOWYCH

Kontrakty terminowe na WIG20 - optymalne wykorzystanie dużego mnożnika PAWEŁ SZCZEPANIK SZKOLENIA Z INWESTYCJI GIEŁDOWYCH Kontrakty terminowe na WIG20 - optymalne wykorzystanie dużego mnożnika PAWEŁ SZCZEPANIK SZKOLENIA Z INWESTYCJI GIEŁDOWYCH Charakterystyka kontraktu Co wchodzi w skład charakterystyki każdego kontraktu?

Bardziej szczegółowo

Naszym największym priorytetem jest powodzenie Twojej inwestycji.

Naszym największym priorytetem jest powodzenie Twojej inwestycji. Naszym największym priorytetem jest powodzenie Twojej inwestycji. Możesz być pewien, że będziemy się starać by Twoja inwestycja była zyskowna. Dlaczego? Bo zyskujemy tylko wtedy, kiedy Ty zyskujesz. Twój

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej

Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Od juniora do seniora Program Edukacji Ekonomicznej Roman Pomianowski Program realizowany jest przy wsparciu Czym jest edukacja ekonomiczna (EE) Znaczenie umiejętności odraczania nagrody Dziecko klientem

Bardziej szczegółowo

USŁUGI DORADCZE ORAZ WSPARCIE ANALITYCZNE DM BZ WBK. Jak inwestować przy wykorzystaniu usług i produktów DM BZ WBK

USŁUGI DORADCZE ORAZ WSPARCIE ANALITYCZNE DM BZ WBK. Jak inwestować przy wykorzystaniu usług i produktów DM BZ WBK USŁUGI DORADCZE ORAZ WSPARCIE ANALITYCZNE DM BZ WBK Jak inwestować przy wykorzystaniu usług i produktów DM BZ WBK 1 OFERTA USŁUG ORAZ MATERIAŁÓW ANALITYCZNYCH Doradztwo Inwestycyjne oraz Rekomendacje Doradztwo

Bardziej szczegółowo

Jak naprawdę działają rynki. Fakty i mity SPIS TREŚCI

Jak naprawdę działają rynki. Fakty i mity SPIS TREŚCI Jak naprawdę działają rynki. Fakty i mity Jack D. Schwager SPIS TREŚCI Przedmowa Prolog Część I. RYNKI, STOPA ZWROTU I RYZYKO 1. Fachowa porada Starcie Comedy Central i CNBC Indeks elfów Płatne porady

Bardziej szczegółowo

Psychologiczne aspekty zarządzania finansami

Psychologiczne aspekty zarządzania finansami Psychologiczne aspekty zarządzania finansami Zakres tematyczny: Podejmowanie decyzji finansowych Racjonalność i nieracjonalność decyzji Ryzyko w psychologii finansowej Piramida zachowań finansowych Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A.

USŁUGA ZARZĄDZANIA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. USŁUGA ZARZĄDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management S.A. Poznań 2013 Na czym polega usługa Zarządzania Portfelem Usługa Zarządzania Portfelem (asset

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt?

Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Refinansowanie już od jakiegoś czasu mam kredyt, czy mogę obniżyć jego koszt? Poniższy tekst jest przeniesiony z książki TAJNA BROŃ KREDYTOBIORCY praktycznego poradnika dla wszystkich kredytobiorców. Założenie

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Co to są akcje? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy

Co to są akcje? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Akcje na giełdzie Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 16 maja 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Grają pieniądze nie setupy - znaczenie Wolumenu. Mieczysław Siudek

Grają pieniądze nie setupy - znaczenie Wolumenu. Mieczysław Siudek Grają pieniądze nie setupy - znaczenie Wolumenu O p r o g ra m o wa n i e d l a a k t y w n yc h i n w e s t o r ó w Mieczysław Siudek Treści zawarte w niniejszej prezentacji nie stanowią rekomendacji

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA INTELIGENTNEGO INWESTOWANIA

SZKOŁA INTELIGENTNEGO INWESTOWANIA SZKOŁA INTELIGENTNEGO INWESTOWANIA Zarządzający Tom Dorsey guru zarządzania Smart Beta oraz współwłaściciel DIF Broker Jeśli ktoś oczekuje cudów u nas ich nie znajdzie. My twardo stąpamy po ziemi i tego

Bardziej szczegółowo

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak

TEST ADEKWATNOŚCI. nie. tak TEST ADEKWATNOŚCI Odpowiedzi na pytania zawarte w teście zawierają informacje niezbędne do dokonania przez Towarzystwo oceny poziomu wiedzy Klienta dotyczącej inwestowania w zakresie instrumentów finansowych,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Temat spotkania: Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Prowadzący: dr Anna Miarecka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 28 maj

Bardziej szczegółowo

Unikalne podejście, którego każdy może się nauczyć. Bądź naszym gościem w świecie finansów.

Unikalne podejście, którego każdy może się nauczyć. Bądź naszym gościem w świecie finansów. Firmatoludzie Jak przetrwać na rynku niedźwiedzia oraz przy dużej zmienności rynku Nikt nie urodził się wiedząc jak inwestować na rynku kapitałowym. To jest tylko sprawa edukacji. Ale jak to osiągnąć?

Bardziej szczegółowo

EV/EBITDA. Dług netto = Zobowiązania oprocentowane (Środki pieniężne + Ekwiwalenty)

EV/EBITDA. Dług netto = Zobowiązania oprocentowane (Środki pieniężne + Ekwiwalenty) EV/EBITDA EV/EBITDA jest wskaźnikiem porównawczym stosowanym przez wielu analityków, w celu znalezienia odpowiedniej spółki pod kątem potencjalnej inwestycji długoterminowej. Jest on trudniejszy do obliczenia

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Temat spotkania: Matematyka finansowa dla liderów Temat wykładu: Matematyka finansowa wokół nas Prowadzący: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 14 października 2014 r. Matematyka finansowa dla liderów Po

Bardziej szczegółowo

Nordea Life & Pensions. Nordea Efekt. Grupowe ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ze składką regularną Nordea Efekt

Nordea Life & Pensions. Nordea Efekt. Grupowe ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ze składką regularną Nordea Efekt Nordea Life & Pensions Nordea Efekt Grupowe ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ze składką regularną Nordea Efekt Zakres szkolenia: Produkt Nordea Efekt Ubezpieczeniowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ?

PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ? PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ? Emisja z prawem poboru Emisja z prawem poboru może mieć miejsce, gdy spółka potrzebuje dodatkowych środków finansowych i w związku z tym podejmuje decyzję o podwyższeniu

Bardziej szczegółowo

Podnoszę swoje kwalifikacje

Podnoszę swoje kwalifikacje Podnoszę swoje kwalifikacje Dorota Marszałek Podejmując działania edukacyjne musisz brać pod uwagę fakt, iż współczesny rynek pracy wymaga ciągłego dokształcania i rozwoju od wszystkich poszukujących pracy,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomia w domu Jak rozmawiać z dziećmi o pieniądzach? Agata Szumska Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 23 marca 2015 r. ekonomia w domu EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa w pakiecie Matlab

Matematyka finansowa w pakiecie Matlab Matematyka finansowa w pakiecie Matlab Wykład 5. Wycena opcji modele dyskretne Bartosz Ziemkiewicz Wydział Matematyki i Informatyki UMK Kurs letni dla studentów studiów zamawianych na kierunku Matematyka

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości

Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Scenariusz zajęć z przedmiotu podstawy przedsiębiorczości Temat: Dochody z kapitału Opracowała Grażyna Drożdżowska Uwagi realizacyjne Lekcja jest przewidziana jako jednostka 2- godzinna stanowiąca utrwalenie

Bardziej szczegółowo

Raport: Co wiemy o alternatywnych inwestycjach?

Raport: Co wiemy o alternatywnych inwestycjach? Inwestycje alternatywne w Polsce do niedawna nie były szczególnie popularne, a wiedza na ich temat była znikoma. Jednak od paru lat ta sytuacja się zmienia, a nasze portfele inwestycyjne coraz częściej

Bardziej szczegółowo