W serii Biblioteka Biznesmena ukazały się:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W serii Biblioteka Biznesmena ukazały się:"

Transkrypt

1

2 Rynki Kapitalowe

3 W serii Biblioteka Biznesmena ukazały się: I. Analiza i prognozowanie szeregów czasowych (program komputerowy) - 2. Karol i Maria Kolenda 3. Clienting - Jedyne co przeszkadza, to klient - Edgar Geffroy 4. Controlling - Planowanie, kontrola, kierowanie - prof. H. J. Vollmuth 5. Controlling od A do Z - prof. H. J. Vollmuth 6. Cybernetyka w zarządzaniu - prof. Zdzisław Gomółka 7. Encyklopedia marketingu - prof. Tadeusz Sztucki 8. Innowacje i zmiany w firmie - prof. Józef Penc 9. Inteligencja stosunków międzyludzkich - S. Gross 10. Inżynieria finansowa - prof. US. W. Tarczyński, dr. M. Zwolankowski I1. Inżynieria zarządzania Cz. I - prof. Ireneusz Durlik 12. Inżynieria zarządzania Cz. II - prof. Ireneusz Durlik 13. Kompetencje przedsiębiorstwa - prof. Mariusz Bratnicki 14. Kreatywne kierowanie - prof. Józef Penc 15. Leksykon biznesu - prof. Józef Penc 16. Marketing przedsiębiorcy i menedżera - prof. Tadeusz Sztucki 17. Marketing w pytaniach i odpowiedziach - prof. Tadeusz Sztucki 18. Matematyka finansowa - przykłady, zadania - dr Mieczysław Sobczyk 19. Metody sprawnego zarządzania - red. prof. Henryk Bieniok 20. Motywowanie w przedsiębiorstwie - red. prof. Zdzisław Jasiński 21. Prognozowanie gospodarcze - red. prof. Edward Nowak 22. Promocja sztuka pozyskiwania nabywców - prof. Tadeusz Sztucki 23. Przełamywanie szoku kulturowego - Elisabeth Marx 24. Public relations T. I - prof. Krystyna Wojcik 25. Public relations T. II - prof. Krystyna Wojcik 26. Rachunkowość zarządcza dla niewtajemniczonych - prof. Leslie Chadwick 27. Restrukturyzacja procesów gospodarczych - prof. Ireneusz Durlik 28. Rynki kapitałowe Cz. I (analizy giełdowe)- prof. US. Waldemar Tarczyński 29. Rynki kapitałowe Cz. II (analizy giełdowe) - prof. US. Waldemar Tarczyński 30. Strategia zarządzania dystrybucją- prof. Martin Christopher 31. Strategia zarządzania zaopatrzeniem - dr Zdzisław Sarjusz-Wolski 32. Strategie zarządzania Cz. I - prof. Józef Penc 33. Strategie zarządzania Cz. II - prof. Józef Penc 34. Systemy informacyjne biznesu - prof. Jerzy Kisielnicki, prof. Henryk Sroka 35. Szczupłe ogranizacje - Uwe Muller 36. Total Quality Management - Hans Steinbeck 37. Zarządzanie czasem - prof. Lothar Seiwert 38. Zarządzanie nieruchomościami - prof. UW. Artur Śliwiński 39. Zarządzanie pracą- red. prof. Zdzisław Jasiński 40. Zarządzanie przedsiębiorstwem przyszłości - red. prof. Kazimierz Perechuda 41. Zmiana warty w zarządzaniu - Uwe Muller W przygotowaniu: Zarządzanie projektami informatycznymi - dr Zdzisław Szyjewski

4 Vol. I AGENCJA WYDAWNICZA

5 projekt okładki: Leszek Mirek Redakcja: Leszek Plak Copyright by: Agencja Wydawnicza "PLACET" 1997 Waldemar Tarczyński 1997 Wydanie I Warszawa 1997 Wydanie II Warszawa 2001 Wydawca: Agencja Wydawniczo-Poligraficzna "PLACET" Warszawa ul. Puławska 16/36 tel/fax ISBN Wszelkie prawa zastrzeżone. Publikacja ani jej części nie mogą być w żadnej formie i za pomocą jakichkolwiek środków technicznych reprodukowane i rozpowszechniane bez zgody właściciela copyright. Skład i łamanie A. W. "PLACET" Druk i oprawa: Drukarnia Naukowo-Techniczna S.A.

6 Od autora Celem wszystkich analiz i teorii rynkowych na dynamicznie rozwijającym się w Polsce rynku kapitałowym jest przewidywanie przyszłych zmian cen giełdowych i określenie opłacalności inwestycji w określone instrumenty istniejące na rynku kapitałowym. Dynamiczny rozwój rynku kapitałowego w Polsce sprawia, że warsztat analityczny musi ulec znacznemu rozszerzeniu. Wiele z metod przejmowanych jest z rozwiniętych rynków kapitałowych, wiele musi uwzględniać specyfikę polskiego rynku i polskiej gospodarki. Celem niniejszej książki jest w miarę pełne przedstawienie polskiemu czytelnikowi obowiązującej w świecie wiedzy z zakresu analizy technicznej, analizy fundamentalnej i analizy portfelowej na rynku kapitałowym oraz pokazanie praktycznych możliwości wykorzystania jej na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. W pracy zaproponowano kilka oryginalnych koncepcji podejścia do analiz na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Podstawowym zamysłem autora jest pomoc w lepszym poznaniu metod stosowanych na rozwiniętych rynkach kapitałowych, metod, których rola w najbliższych latach będzie się w Polsce niewątpliwie zwiększać. Książka jest przeznaczona dla bardzo szerokiego kręgu odbiorców, zarówno praktyków rynku kapitałowego (bankowcy, maklerzy, doradcy inwestycyjni), inwestorów kapitałowych, menedżerów zarządzających kapitałem, jak i dla studentów kierunków ekonomicznych uczelni wyższych, zainteresowanych metodami analiz na rynku kapitałowym. Szczecin, grudzień 1996 rok Autor

7 SPIS TREŚCI: WPROWADZENIE: RYNEK KAPITAŁOWY W POLSCE 1. Rynek finansowy i jego elementy Instytucje i instrumenty rynku kapitałowego Instytucje na rynku kapitałowym Instrumenty rynku kapitałowego Inne papiery dłużne w Polsce System notowań giełdowych WARSET 28 Notowania z jednokrotnym fixingiem 30 Notowania z dwukrotnym fixingiem 32 Notowania ciągłe 33 CZĘŚĆ I. ANALIZA TECHNICZNA 1. Wprowadzenie do analizy technicznej Wykresy i skale 50 Rynek rosnący ("rynek byka ") 58 Rynek malejący ("rynek niedźwiedzia") 59 Wypełnienia sygnalizujące zmianą tendencji 60 Wypełnienia sygnalizujące stabilizacją i neutralność Trend, wsparcie i opór Średnie ruchome Wybrane wskaźniki stosowane w analizie technicznej 90 Wskaźnik szybkości zmian ROC 90 Stopień wykupienia/wysprzedania rynku 95 Oscylator dla średnich 97 Wskaźnik MACD 99 Współczynnik zakresu odchyleń W o 101 Momentum 103 Wskaźnik relatywnej siły RSI 105 Oscylator stochastyczny 107 Wskaźnik akumulacji i rozdziału Acc/Dst 109 Oscylator Chaikina 111 Wskaźnik bilansu OBV 113 Akumulacja wolumenu 116 Dodatni (PVI) i ujemny (NVI) wskaźnik tendencji ceny i wolumenu obrotów 118 Wskaźnik CCI 121 Wskaźnik Coppock momentum 123 Oscylator ultimate 124 Wskaźnik względnej siły akcji RS 126 Wskaźnik wzrostu i spadku A/D 128 Wstęgi Bollingera 130 Warszawski Indeks Giełdowy (WIG) Wybrane formacje Formacje zapowiadające zmianę trendu 138 Formacja głowy i ramion oraz odwróconej głowy i ramion 138 Formacje litery V i odwróconej litery V 141

8 Formacje podwójnego szczytu i podwójnego dna 143 Formacje bazy i spodeczka 145 Formacje trójkątów Formacje zapowiadające kontynuację trendu 152 Formacja klina 152 Formacja flagi 154 Formacja chorągiewki 158 Formacje kwadratu i prostokąta 159 Formacja diamentu Teorie oceny rynku Teoria Elliotta Teoria Dowa Teoria Carolana Nowe trendy w analizie technicznej Liczby Fibonacciego na GPW w Warszawie Liczby Fibonacciego Zastosowanie liczb Fibonacciego na giełdzie Narzędzia praktyczne konstruowania studiów Fibonacciego Przykład 192 CZĘŚĆ II. ANALIZA FUNDAMENTALNA 1. Wprowadzenie do analizy fundamentalnej Metody wyceny wartości przedsiębiorstwa Metody majątkowe 208 Metoda księgowa 209 Metoda odtworzeniowa 211 Metoda upłynnienia (likwidacyjna) Metody dochodowe 215 Metody wyceny na podstawie zdyskontowanych strumieni dochodów 216 Metody wyceny wielokrotnej (mnożnikowe, rynkowe) 223 Metoda mnożnika cenowo-dochodowego 224 Metody wyceny na podstawie dywidendy Metody mieszane 229 Metoda oparta na aktywach i stopie pomnażania wartości 229 Metody bazujące na wartości majątku i reputacji Modele empiryczno-indukcyjne Analiza wskaźnikowa Analiza płynności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania (zarządzanie aktywami) Analiza rentowności Próg rentowności Analiza wskaźników rynkowych Taksonomiczna miara atrakcyjności inwestycji w papiery wartościowe Analiza dyskryminacyjna w ocenie kondycji finansowej spółek Analiza makroekonomiczna 332 Spis rysunków 337 Indeks 341

9 WPROWADZENIE RYNEK KAPITAŁOWY W POLSCE

10 ROZDZIAŁ 1 Rynek finansowy i jego elementy Gospodarka jest układem komplementarnych, wzajemnie ze sobą powiązanych elementów, które najogólniej można podzielić na: rynek towarów i usług (konkurenci, kanały dystrybucji, klienci), rynek środków produkcji (technika, technologia, surowce, usługi), rynek pracy (siła robocza), rynek ziemi (działki budowlane, tereny, grunty) i rynek kapitału (kredyty, akcje, obligacje). Na rynku kapitału podmioty prowadzące działalność gospodarczą występują jako zgłaszający popyt na środki finansowe niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności i warunkujące dalszy rozwój. Rynek kapitału (aktywów finansowych) jest zwykle nazywany w skrócie rynkiem finansowym. Na rynku finansowym następuje nie tylko rozliczanie różnych transakcji, ale również finansowanie działalności podmiotów gospodarczych. Tak rozumiany rynek finansowy koncentruje podaż i popyt na kapitał pożyczkowy. Właśnie na tym rynku następuje wycena kapitału i dochodzi do transakcji po ustalonej cenie. W zależności od rodzaju aktywów finansowych występujących na tym rynku dzieli się go zazwyczaj na: rynek pieniężny, rynek kapitałowy i rynek walutowy. Przedmiotem transakcji na rynku finansowym są fundusze pożyczkowe i lokacyjne o zróżnicowanej charakterystyce czasowej. Właśnie okres dysponowania pożyczonymi środkami przez podmiot finansujący własną działalność oraz cele, na które podmiot decyduje się przeznaczyć uzyskane środki są kryterium wyróżnienia rynku pieniężnego, walutowego i kapitałowego. Najogólniej można przyjąć, że rynek pieniężny jest rynkiem kapitałów krótkoterminowych z okresem zwrotu nie przekraczającym roku. Rynek walutowy jest rynkiem, na którym dochodzi do wymiany walut różnych państw. Rynek pieniężny jest definiowany jako ta część rynku finansowego, na której podmioty dokonują finansowania bieżącej działalności. Ponieważ rynek pieniężny zamyka się w obrębie jednego roku, funkcjonują na nim przede wszystkim krótkoterminowe dłużne papiery wartościowe (na przykład bony skarbowe, bony komercyjne, certyfikaty depozytowe, weksle, czeki, akcepty bankierskie).

11 12 Rynek finansowy i jego elementy Zgodnie z kryterium czasu podmiot może uzyskać środki kapitałowe przez emisję instrumentów rynku kapitałowego, do których zalicza się papiery dłużne (na przykład obligacje), dla których termin wykupu wynosi więcej niż jeden rok oraz akcje, które istnieją tak długo, jak długo istnieje sam podmiot, który je wyemitował. Cezurę czasową spełniają również kredyty długoterminowe, których termin spłaty przekracza o- kres jednego roku. Rynek kapitałowy można zatem zdefiniować jako rynek kapitałów średnio- i długoterminowych przeznaczonych na finansowanie inwestycji. Między rynkiem pieniężnym i kapitałowym dokonuje się stałe przemieszczanie środków finansowych. Na obu rynkach dokonuje się ciągła transformacja kapitałów krótkoterminowych na długoterminowe i odwrotnie. Z tego względu często dla wyraźnego wyodrębnienia rynku kapitałowego wykorzystuje się drugi z wymienionych wcześniej czynników, którym jest cel zużytkowania pożyczonego kapitału pieniężnego. Zgodnie z tym kryterium środki finansowe uzyskane na rynku kapitałowym są przeznaczane na cele inwestycyjne, natomiast fundusze gromadzone na rynku pieniężnym służą przede wszystkim do pokrycia zapotrzebowania na kapitał obrotowy. Inne spojrzenie na rynek kapitałowy wynika z mocno zdywersyfikowanej struktury obrotów na tym rynku. Ponieważ przedmiotem transakcji na rynku kapitałowym są średnio- i długoterminowe kredyty, średnio- i długoterminowe papiery wartościowe oraz udziały, można zdefiniować rynek kapitałowy jako rynek, który obejmuje całokształt strumieni finansowych, przepływających w pewnym okresie od lokujących kapitał inwestorów za pośrednictwem banków i innych instytucji finansowych lub rynku papierów wartościowych. W praktyce funkcjonuje wąskie pojmowanie rynku kapitałowego, w myśl którego jest to rynek papierów wartościowych. Rynek kapitałowy dzieli się na rynek pierwotny i rynek wtórny. Podstawowym kryterium rozróżnienia rynku pierwotnego i wtórnego jest osoba oferująca papiery wartościowe i dotyczy to zarówno rynku prywatnego, jak i publicznego. Na rynku pierwotnym następuje sprzedaż nowych emisji papierów wartościowych przez emitenta, za pośrednictwem biura maklerskiego, inwestorom strategicznym i indywidualnym. Na rynku pierwotnym papiery wartościowe mogą być oferowane w emisji publicznej lub niepublicznej. W ofercie publicznej propozycja nabycia papierów wartościowych skierowana jest do więcej niż 300 osób lub nieoznaczonego adresata, za pośrednictwem środków masowego przekazu. Jeżeli oferta jest kierowana do mniej niż 300 osób lub jest proponowana przez jednooso-

12 Rynek kapitałowy 13 bowe spółki skarbu państwa w ilości nie mniejszej niż 10% akcji dla jednego nabywcy mówi się o ofercie niepublicznej. Na rynku pierwotnym inwestorzy nabywają papiery wartościowe po stałej cenie emisyjnej, która nie może ulec zmianie aż do końca okresu emisyjnego określonego przez emitenta (w przypadku akcji okres ten nie może przekroczyć trzech miesięcy). Wpływy z emisji zasilają kapitał emitenta. Celem rynku wtórnego jest obrót (kupno i sprzedaż) papierami wartościowymi znajdującymi się już w obiegu, czyli wyemitowanymi w poprzednich okresach. Obrót ten nie zasila emitenta papierów wartościowych w kapitał. Instytucjonalną formą rynku wtórnego jest giełda papierów wartościowych. Podstawowe rynki cząstkowe giełdy papierów wartościowych to rynek akcji i rynek obligacji. Ze względu na rodzaj spółek i sposób obrotu akcjami wtórny rynek kapitałowy dzieli się na prywatny (niepubliczny), pozagiełdowy i giełdowy. Rynek pozagiełdowy i giełdowy dotyczy spółek większych, dopuszczonych do publicznego obrotu, które szukają kapitałów na rynku publicznym. Rynek prywatny jest właściwy dla podmiotów gospodarczych powstających na rynku w celu realizowania określonej działalności. Podstawowym zadaniem i przedmiotem działania rynku kapitałowego jest przetwarzanie kapitałów pieniężnych o charakterze oszczędności na kapitał trwały produkcyjny i nieprodukcyjny. Wszystkie zasoby finansowe podmiotów gospodarczych, które pojawiają się na rynku kapitałowym są wykorzystywane na sfinansowanie procesów inwestycyjnych, w wyniku których powstaje kapitał trwały. W skład zasobów finansowych tworzących podaż na rynku kapitałowym można zaliczyć: oszczędności gospodarstw domowych przeznaczone na przyszłe wydatki lub lokaty w aktywach przynoszących dochód, oszczędności pieniężne utworzone z zysków przedsiębiorstw, oszczędności przymusowe tworzone przez państwo za pomocą systemu podatkowego oraz długu publicznego, oszczędności gromadzone przez banki i instytucje dokonujące długoterminowych lokat (towarzystwa ubezpieczeniowe, fundusze emerytalne, fundusze powiernicze itp.). Poziom tych zasobów jest nierozerwalnie związany z wielkością dochodu narodowego, stopą oszczędności, organizacją rynku kapitałowego czy polityką państwa dotyczącą inflacji. Z drugiej strony popyt na rynku kapitałowym jest zgłaszany przez: przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą jeżeli ich kapitały własne okażą się niewystarczające na finansowanie ich rozwoju,

13 14 Rynek finansowy i jego elementy państwo i instytucje z nim związane, organy samorządowe, gospodarstwa domowe poszukujące długoterminowych pożyczek hipotecznych na budowę domów mieszkalnych. Popyt na rynku kapitałowym jest uzależniony przede wszystkim od skłonności przedsiębiorstw do inwestowania, możliwości wykorzystania alternatywnych metod finansowania inwestycji oraz zapotrzebowania państwa na kredytowe dochody budżetowe. Na rynku kapitałowym dochodzi do przesuwania funduszy pieniężnych od podmiotów dysponujących wolnymi nadwyżkami kapitałowymi do podmiotów, które zgłaszają na nie zapotrzebowanie i nie mają możliwości powiększania majątku trwałego za pomocą środków własnych. Na koniec warto wspomnieć o nowym w Polsce elemencie rynku kapitałowego. Jest nim rynek nieruchomości. Wydaje się, że w najbliższych latach będzie on z powodzeniem konkurował o kapitał z rynkiem papierów wartościowych, rynkiem kredytowym i czynników produkcji.

14 ROZDZIAŁ 2 Instytucje i instrumenty rynku kapitałowego 2.1. Instytucje na rynku kapitałowym Istnienie rynku kapitałowego i sprawność działania na nim są zależne od instytucji tworzących ten rynek i aktywnie na nim działających. Najważniejsze instytucje działające na rynku kapitałowym w Polsce to banki komercyjne, towarzystwa ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne, fundusze powiernicze, Narodowe Fundusze Inwestycyjne, Komisja Papierów Wartościowych, Giełda Papierów Wartościowych, domy maklerskie, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych i Centralna Tabela Ofert (OTC, CeTO). Roli banków na rynku kapitałowym poświęcona została czwarta część książki, dlatego w tym miejscu ograniczono się do krótkiego przedstawienia pozostałych instytucji działających na rynku kapitałowym w Polsce. Towarzystwa ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne są bardzo znaczącymi inwestorami na rynku kapitałowym. Wynika to przede wszystkim z tego, że prawie każdy obywatel państwa jest objęty jakąś formą ubezpieczenia obowiązkowego i dobrowolnego. Ze względu na swoje rozmiary oraz potrzeby inwestycyjne instytucje tego typu oddziałują na rynek w wieloraki sposób. Konieczność zachowania bezpieczeństwa wkładów osób oszczędzających na przyszłą emeryturę i związaną z tym szczególna kontrola powoduje, że instytucje te inwestują otrzymywane wkłady (ich część) w papiery wartościowe o stosunkowo niskim stopniu ryzyka inwestycyjnego. Są to głównie bony skarbowe, obligacje skarbowe i obligacje renomowanych spółek. Jako znaczący inwestor towarzystwa ubezpieczeniowe przez zakup papierów wartościowych emitowanych przez państwo stają się wierzycielami państwa finansującymi zadłużenie publiczne. Aktualnie największy polski ubezpieczyciel ZUS działa niezgodnie z zasadami gospodarki rynkowej. Wkłady w tej instytucji nie podlegają kapitalizacji, co niesie ze sobą zagrożenie znacznej deprecjacji wkładów w momencie wystąpienia wysokiej inflacji. Powstają w Polsce fundusze emerytalne, które są skapi-

15 16 Instytucje i instrumenty... talizowane i działają na podstawie indywidualnych kontraktów. Pierwszym funduszem emerytalnym jest fundusz utworzony przez fundusz powierniczy Pionieer. Fundusze powiernicze służą do wspólnego lokowania środków pieniężnych inwestorów w papiery wartościowe. Oznacza to, że pieniądze poszczególnych uczestników funduszu inwestowane są w te same papiery wartościowe, a korzyści lub straty solidarnie są dzielone między nimi, zależnie od wysokości ich udziału. Ze względu na skalę i możliwości skumulowania dużych środków pieniężnych, fundusze powiernicze pozwalają zbudować taki portfel papierów wartościowych, który byłby nieosiągalny dla drobnego inwestora, który jest ograniczony barierą wiedzy oraz posiadanego kapitału inwestycyjnego. Realizowana jest tu zasada dywersyfikacji portfela i minimalizacji ryzyka, którą szczegółowo przedstawiono w części III książki. Fundusze powiernicze dzieli się na zamknięte i otwarte. Fundusze zamknięte mają stabilną liczbę uczestników, którzy są akcjonariuszami funduszu lokującego kapitał w papiery wartościowe. Otwarte fundusze powiernicze ułatwiają inwestorowi lokowanie w papiery wartościowe zwalniając go z konieczności oceny atrakcyjności lokat w akcje. Inwestor lokujący pieniądze na rynku kapitałowym poprzez fundusz otwary nie staje się jego akcjonariuszem jak w funduszu zamkniętym, ale jedynie udziałowcem. Polega to na kupowaniu jednostek uczestnictwa w funduszu, które są nieoprocentowane i niezbywalne. Wycofanie się z inwestycji następuje jedynie w drodze umorzenia jednostek uczestnictwa, które nie może być przez fundusz w żaden sposób ograniczone. Na polskim rynku kapitałowym funkcjonują aktualnie otwarte fundusze powiernicze: Pionieer, Korona, Eurofundusz. Najdłużej na polskim rynku funkcjonuje fundusz powierniczy Pionieer, który oferuje trzy fundusze, a na wiosnę 1997 roku planuje uruchomić czwarty, fundusz inwestujący w nieruchomości. Narodowe Fundusze Inwestycyjne są efektem Programu Powszechnej Prywatyzacji, który powstał w latach i jest projektem prywatyzacji kapitałowej małych i średnich przedsiębiorstw państwowych. Wdrożenie Programu Narodowych Funduszy Inwestycyjnych pozwoliło na stworzenie lepszych warunków do restrukturyzacji przedsiębiorstw ułatwiając dostęp do kapitału zarówno krajowego jak i zagranicznego. Na polskim rynku kapitałowym pojawiło się 15 funduszy inwestycyjnych, instytucji finansowych bardzo popularnych w krajach wysoko rozwiniętych. Narodowe Fundusze Inwestycyjne w swym kształcie organizacyjno-prawnym są funduszami inwestycyjnymi zamkniętymi. Najogólniej rzecz biorąc należy je traktować jako instytucje finansowe, które

16 Rynek kapitałowy 17 lokują pieniądze, pochodzące od prywatnych lub instytucjonalnych inwestorów, w przedsięwzięcia mające przynosić zysk, w tym w papiery wartościowe na rynku kapitałowym. Narodowe Fundusze Inwestycyjne posiadają analogiczne zalety jak fundusze powiernicze. Narodowe Fundusze Inwestycyjne są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie od roku. Komisja Papierów Wartościowych jest to instytucja powołana do regulowania i nadzorowania rynku kapitałowego oraz ochrony interesów inwestorów. Z urzędu komisja licencjonuje podmioty działające w publicznym obrocie papierami wartościowymi. Ponieważ rynek kapitałowy, ze względu na metody i techniki działania na nim, wielość instrumentów oraz różnorodność podmiotów, jest niezmiernie skomplikowany i wymaga on odpowiedniej kontroli i regulacji - powołano Komisję Papierów Wartościowych. Do zadań Komisji należy między innymi nadzór nad przestrzeganiem reguł uczciwego obrotu i konkurencji w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi, inspirowanie, organizowanie i podejmowanie działań zapewniających sprawne funkcjonowanie rynku papierów wartościowych oraz ochrona interesów inwestorów. Komisja Papierów Wartościowych, jako jedyna instytucja w Polsce, ma prawo dopuszczania papierów wartościowych do publicznego obrotu, zapewniając inwestorom otrzymanie wszelkich zgodnych z prawem informacji potrzebnych do podejmowania decyzji inwestycyjnej. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie jest najważniejszą częścią rynku wtórnego, na której handluje się dopuszczonymi do publicznego obrotu papierami wartościowymi. Na giełdzie w sytuacjach odpowiednio atrakcyjnych dla inwestora dochodzi do alokacji kapitału, która jest niezmiernie ważna dla rozwoju gospodarki. Osoby i instytucje posiadające nadwyżki środków pieniężnych decydują się na ulokowanie ich w sferze produkcji lub usług bądź nabywają papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa (aktualnie są to obligacje). W wyniku transakcji giełdowych następuje przemieszczanie środków pieniężnych i udostępnianie ich tym, którzy mają możliwości ich efektywnego wykorzystania. Na giełdzie na rynku wtórnym nie następuje zasilanie w kapitał emitentów papierów wartościowych, ale dochodzi do kupna i sprzedaży wyemitowanych wcześniej papierów wartościowych. Giełda papierów wartościowych chociaż nie zwiększa kapitału emitentów to ma dla nich bardzo duże znaczenie. Jest ona przede wszystkim źródłem informacji. Kształtowanie się kursu akcji jest przecież rynkową wyceną ich wartości, wahania kursu informują o koniunkturze i dekoniunkturze w gospodar-

17 18 Instytucje i instrumenty... ce i branży emitenta. Jeżeli doda się do tego strukturę akcjonariatu emitent może na tej podstawie podejmować ważne decyzje dotyczące rozwoju spółki (na przykład emisja nowych akcji czy obligacji). Funkcje giełdy papierów wartościowych można przedstawić w trzech następujących punktach: mobilizacja kapitału w zależności od sposobu i skuteczności działania rynku wtórnego, inwestor podejmuje decyzje inwestycji w papiery wartościowe lub postanawia ulokować swoje pieniądze w inny atrakcyjniejszy sposób (na przykład zakup nieruchomości lub waluty). transformacja kapitału - kapitał może przybierać różne formy w zależności od sytuacji na rynku i atrakcyjności poszczególnych lokat. wycena kapitału akcje na rynku pierwotnym sprzedawane są po cenie emisyjnej. Na giełdzie do transakcji dochodzi po cenie rynkowej, która jest efektem określonego popytu i podaży. Cena rynkowa może być podstawą do wyceny wartości kapitału, a odniesiona do ceny emisyjnej pozwala na ocenę wyceny majątku dokonanej prze emitenta. Na giełdzie notowane są akcje spółek, które spełniają określone warunki, które dotyczą wielkości notowanej spółki, liczby wyemitowanych akcji czy struktury akcjonariatu. Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie funkcjonuje również rynek równoległy. Warunki dopuszczenia do notowania na tym rynku są łagodniejsze niż na rynku podstawowym, zaś reguły funkcjonowania są takie same jak na rynku podstawowym. Domy maklerskie są to instytucje, za których pośrednictwem emitenci sprzedają papiery wartościowe na rynku pierwotnym, a inwestorzy dokonują obrotu na rynku wtórnym. Transakcje na rynku papierów wartościowych zawierane są za pośrednictwem maklerów zatrudnionych w domach maklerskich. Osoby wykonujące zawód maklera muszą posiadać licencję wydaną przez Komisję Papierów Wartościowych. Domy maklerskie są jedyną instytucją, która ma prawo zajmować się obrotem publicznym. Dom maklerski działa na rynku kapitałowym zawsze we własnym imieniu na rachunek klienta lub własny. W pierwszym przypadku jest pośrednikiem, a jego dochodem jest prowizja maklerska od przeprowadzonej transakcji. W Polsce prowizja jest płacona tylko od zrealizowanego częściowo lub w całości zlecenia i jest taka sama przy kupnie oraz sprzedaży. Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych jest instytucją, która przez system zdematerializowanych papierów wartościowych ma za-

18 Rynek kapitałowy 19 pewnić bezpieczeństwo ich obrotu, nadzór nad zgodnością wielkości emisji z ilością papierów wartościowych w obiegu. Ponieważ na rynku kapitałowym przedmiotem obrotu są prawa zawarte w papierach wartościowych forma jaką przyjmuje sam papier wartościowy ma charakter wtórny. W Polsce występują papiery zdematerializowane. Oznacza to, że wszelkie dane o papierze wartościowym zawarte są w zbiorczym odcinku papieru wartościowego. Fakt posiadania papieru wartościowego przez inwestora zapisany jest w pamięci komputera, a zmiana prawa własności jest dokonywana również w pamięci komputera. Właśnie ten system obrotu oparty na dematerializacji papierów wartościowych wymusza istnienie depozytu papierów wartościowych. Ustawowe zadania Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych można przedstawić w następujących punktach: przechowywanie i rejestracja papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu giełdowego, rejestr kont depozytowych dla uprawnionych do przechowywania papierów wartościowych w depozycie, rejestracja zmian stanu posiadania na kontach depozytowych w wyniku transakcji między uprawnionymi, nadzór nad zgodnością wielkości emisji i ilości papierów wartościowych w obiegu, obsługa kont depozytowych wynikająca z realizacji zobowiązań emitentów wobec właścicieli papierów wartościowych, wystawianie świadectw depozytowych. Centralna Tabela Ofert (CeTO) jest to element regulowanego wtórnego publicznego obrotu pozagiełdowego. W Polsce jest to najmłodsza instytucja rynku kapitałowego, która rozpoczęła działalność w czwartym kwartale 1996 roku. Rynek pozagiełdowy z natury rzeczy ma być alternatywą dla giełdy. Jest on niewątpliwie związany z większym ryzykiem inwestycyjnym i mniejszymi wymaganiami wobec emitentów ze strony instytucji iynku kapitałowego. Podstawowym dokumentem stanowiącym dla inwestora źródło wiedzy o emitencie jest nie prospekt emisyjny, ale memorandum informacyjne. O dopuszczeniu spółki na CeTO decyduje Komisja Papierów Wartościowych. Intencją kierownictwa CeTO jest aby w tym obrocie pojawiły się nie tylko podmioty doskonale prosperujące i bogate (na przykład Polisa S.A. notowana również na giełdzie na rynku podstawowym), ale też dopiero poszukujące miejsca na rynku kapitałowym i kapitałów na rozwój, w które inwestowanie wiąże się z większym ryzykiem (na przykład spółki parterowe Narodowych Funduszy Inwestycyjnych).

19 20 Instytucje i instrumenty Instrumenty rynku kapitałowego Na rynku kapitałowym dochodzi do ustawicznego przemieszczania się kapitałów pieniężnych. Jest to obok systemu bankowego i budżetu najsprawniejszy układ redystrybucji dochodów w gospodarce. Jego efektywność zależy od stosowanych na nim instrumentów finansowych. Klasycznymi instrumentami rynku kapitałowego są akcje i obligacje. Mniej znane w Polsce są transakcje financial futures i forward, opcje oraz swapy walutowe i procentowe. Akcja jest papierem wartościowym udziałowym. Akcja jako papier wartościowy stwierdza udział jego posiadacza w spółce akcyjnej, a tym samym i w jej kapitale. Akcje mogą być przedmiotem obrotu, a więc ulegać przenoszeniu, zbyciu, darowiźnie, dziedziczeniu itp. W okresie istnienia spółki akcyjnej właściciel akcji w zwykłych warunkach ma prawo do udziału w zyskach przedsiębiorstwa, przeznaczonych do podziału przez walne zgromadzenie. Taki zysk jaki przynosi akcja jest nazywany dywidendą. Obok akcji zwykłych spółki mogą wypuszczać akcje o szczególnych uprawnieniach dla akcjonariuszy. Są to akcje uprzywilejowane. Akcje spełniają dwie podstawowe funkcje ekonomiczne: są formą pozyskiwania kapitału przez spółki akcyjne oraz z punktu widzenia akcjonariusza instrumentem inwestowania bez podjęcia działalności gospodarczej we własnym imieniu i na własny rachunek. O sposobach wyceny akcji i istocie zmiennego dochodu z uwagi na zmieniający się kurs akcji traktuje dalsza część książki. Instrumentem finansowym ściśle związanym z akcją jest prawo poboru. Prawo poboru występuje przy emisji nowych akcji i oznacza prawo do zakupu nowych akcji po cenie emisyjnej w określonej proporcji. Prawo to może być sprzedawane lub kupowane na rynku. Obligacja jest papierem wartościowym dłużnym inkorporującym wierzytelności pieniężne. W odróżnieniu od akcji obligacja jest przede wszystkim instrumentem pożyczkowym pełniącym równocześnie funkcję instrumentu lokat. Obok akcji jest to podstawowy instrument finansowania inwestycyjnego w Polsce. Obligacja jest papierem wartościowym, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem wobec właściciela obligacji (wierzyciela) i zapłaci kwotę pieniężną oraz ustalone oprocentowanie w sposób i w terminach określonych w obligacji. Obligacja jako instrument długu stanowi pożyczkę udzieloną emitentowi przez obligatariusza, w klasycznym przypadku daje uprawnienie do stałego oprocentowania płatnego przed dywidendą i ma pierwszeństwo

20 Rynek kapitałowy 21 do zapłaty w przypadku likwidacji emitenta. Obligacje mogą być zbywane po cenie ustalonej między zbywającym i nabywcą obligacji. Czasami emitent może określić w obligacji warunki ograniczające obrót obligacją, ze względu na przedmiot dodatkowego świadczenia. Najważniejsze cechy większości obligacji to: termin wykupu; jest to dzień, począwszy od którego obligacja podlega wykupowi, wartość nominalna; jest to wartość, którą posiadacz obligacji otrzymuje od emitenta po upływie terminu wykupu. Istnieje wiele kryteriów klasyfikacji obligacji. Ze względu na: źródła regulacji prawnej; wyróżnia się obligacje regulowane przepisami ustawy o obligacjach i unormowane przepisami innych aktów prawnych (na przykład prawa bankowego), przedmiot zobowiązania emitenta; wyróżnia się obligacje zawierające inkorporowane w nich wierzytelności wyłącznie pieniężne i obligacje zawierające oprócz tych wierzytelności także zobowiązania do świadczeń dodatkowych, legitymację prawną i sposób przenoszenia tytułu własności do praw majątkowych; wyróżnia się obligacje na okaziciela (są notowane na giełdzie) i obligacje imienne, podmiot emitujący; wyróżnia się obligacje emitowane przez podmioty gospodarcze posiadające osobowość prawną, organizacje społeczne posiadające osobowość prawną, które oprócz działalności statutowej prowadzą działalność gospodarczą, fundacje prowadzące działalność gospodarczą, gminy, Skarb Państwa, banki i Narodowy Bank Polski, materialną formę obligacji; wyróżnia się obligacje materialne i zdematerializowane, sposób oprocentowania; wyróżnia się obligacje o stałym oprocentowaniu, zmiennym oprocentowaniu, indeksowane i o kuponie zerowym, gwarancje udzielone nabywcom; wyróżnia się obligacje zabezpieczone i niezabezpieczone. W obrocie gospodarczym obligacje pełnią wiele funkcji. Najważniejsza z punktu widzenia emitenta jest funkcja kredytowa, ponieważ obligacje pozwalają emitentowi uzyskać środki pieniężne do dyspozycji na określony czas ze źródeł pozabankowych. Z reguły oprocentowanie obligacji jest niższe od oprocentowania kredytu bankowego. W takim układzie obligacje pozwalają na przykład na realizację inwestycji, która posiada stopę zwrotu wyższą niż oprocentowanie obligacji.

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Architektura rynku kapitałowego w Polsce 10 października 2011 Założenia: Rynek kapitałowy to rynek funduszy średnio i długoterminowych Rynek kapitałowy składa

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Struktura rynku finansowego

Struktura rynku finansowego Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 21 listopada 2013 r. Struktura rynku finansowego rynek walutowy rynek pieniężny rynek

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Wykład: Rynki finansowe część I prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Zasadnicza część rynku finansowego służy pozyskiwaniu kapitału Rynek pozyskiwania kapitału to: 1. Rynek pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 2 Plan wykładu Indeksy giełdowe Rola Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie i jej podstawowe funkcje Obrót publiczny a niepubliczny Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005.

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005. 1.. 2. Giełda Papierów Wartościowych Uczeń zna a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości pojęcie giełdy, papieru wartościowego, rodzaje rynków, rodzaje papierów wartościowych. Uczeń potrafi: wyjaśnić rolę giełdy,

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Rynku Pieniężnego

Instrumenty Rynku Pieniężnego Rodzaje i opis instrumentów finansowych wchodzących w skład portfeli Definicje pojęć użytych w opisie instrumentów Zmienność ceny miara niepewności co do przyszłej wartości instrumentu finansowego, im

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

Ogólna informacja o instrumentach finansowych oraz o ryzykach związanych z inwestowaniem w te instrumenty

Ogólna informacja o instrumentach finansowych oraz o ryzykach związanych z inwestowaniem w te instrumenty Ogólna informacja o instrumentach finansowych oraz o ryzykach związanych z inwestowaniem w te instrumenty Akcje Papier wartościowy udziałowy, odzwierciedlający prawo do własności części majątku spółki,

Bardziej szczegółowo

Instytucje rynku kapitałowego

Instytucje rynku kapitałowego Instytucje rynku kapitałowego Współczesny, regulowany rynek kapitałowy nie mógłby istnieć bez instytucji, które zajmują się jego nadzorowaniem, zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu, a także pośredniczeniem.

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. www.gpwirk.pl kapitałowy, a rynek finansowy pieniężny kapitałowy pożyczkowy walutowy instrumentów pochodnych Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Poz. 34. KOMUNIKAT Nr 42 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH. z dnia 24 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Poz. 34. KOMUNIKAT Nr 42 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH. z dnia 24 czerwca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Poz. 34 KOMUNIKAT Nr 42 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie zakresu

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Charakterystyka:

Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Charakterystyka: ogół transakcji kupna-sprzedaŝy, których przedmiotem są instrumenty finansowe o okresie wykupu dłuŝszym od roku; środki uzyskane z emisji tych instrumentów mogą być przeznaczone na działalność rozwojową

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4 KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie zakresu tematycznego

Bardziej szczegółowo

Rynki notowań Na rynku pozagiełdowym (CETO) nie ma tego rodzaju ograniczeń.

Rynki notowań Na rynku pozagiełdowym (CETO) nie ma tego rodzaju ograniczeń. Rynki notowań Rynek podstawowy Rynek równoległy Warunki wejścia na te rynki wyznaczone zostały przede wszystkim dla: - wartości akcji dopuszczonych do obrotu (lub innych papierów wartościowych), - kapitału

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH www.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH Podatek dochodowy od osób fizycznych (zwany dalej

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku kapitałowego w Polsce. 22.02.2011 Rzeszów

Rozwój rynku kapitałowego w Polsce. 22.02.2011 Rzeszów Rozwój rynku kapitałowego w Polsce 22.02.2011 Rzeszów Rynek kapitałowy - wyjaśnienie pojęcia Rynek kapitałowy to miejsce, gdzie kapitał w różnych wielkościach i postaciach jest wzajemnie sobie przekazywany

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Ogólny opis typów instrumentów finansowych i ryzyk związanych z inwestycjami w te instrumenty.

Ogólny opis typów instrumentów finansowych i ryzyk związanych z inwestycjami w te instrumenty. Ogólny opis typów instrumentów finansowych i ryzyk związanych z inwestycjami w te instrumenty. 1. AKCJE Emitowane przez spółki akcyjne papiery wartościowe dające uprawnienia korporacyjne charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Warszawa, 2014-07-18 Na podstawie 42 pkt 4 statutu Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego Pocztylion Plus ( Fundusz ) Pocztylion-Arka Powszechne Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Plan prezentacji Papiery komercyjne Bankowe papiery wartościowe: Listy Zastawne Certyfikaty depozytowe Bony oszczędnościowe

Bardziej szczegółowo

Instytucje i instrumenty rynku kapitałowego

Instytucje i instrumenty rynku kapitałowego Instytucje i instrumenty rynku kapitałowego Instytucje na rynku kapitałowym nowe metody na www.ascot.pl Istnienie rynku kapitałowego i sprawność działania na nim są zależne od instytucji tworzących ten

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Jak rozliczyć przychody z giełdy i inne przychody z kapitałów pieniężnych

Jak rozliczyć przychody z giełdy i inne przychody z kapitałów pieniężnych e-poradnik egazety Prawnej Jak rozliczyć przychody z giełdy i inne przychody z kapitałów pieniężnych 177 stron przydatnych informacji, interpretacji urzędowych i orzecznictwa sądowego Rodzaje przychodów

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 8 maja 2014 r. Początki giełdy przodek współczesnych giełd to rynek (jarmark,

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

Spis treści. Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Wykaz skrótów......................................... 11 Słowo wstępne......................................... 13 Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH ROZDZIAŁ I. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options).

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options). Opcje na GPW (I) Opcje (ang. options) to podobnie jak kontrakty terminowe bardzo popularny instrument notowany na rynkach giełdowych. Ich konstrukcja jest nieco bardziej złożona od kontraktów. Opcje można

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH DZIENNIK URZĘDOWY NBP NR 2-83 - poz. 3 Załącznik nr 8 do uchwały nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. (poz. 3) OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza Akcje Akcje Akcja papier wartościowy oznaczający prawo jej posiadacza do współwłasności majątku emitenta, czyli spółki akcyjnej Prawa akcjonariusza Podział akcji: akcje imienne i na okaziciela akcje zwykłe

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje do 31lipca 2014 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego (opłata

Bardziej szczegółowo

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 GŁÓWNY RYNEK AKCJI GPW Kapitalizacja spółek na GPW (mld zł) Spółki krajowe (mld zł) Spółki zagraniczne (mld zł)

Bardziej szczegółowo

Jak zacząć inwestować na giełdzie?

Jak zacząć inwestować na giełdzie? BIBLIOTECZKA INWESTORA Jak zacząć inwestować na giełdzie? Poradnik przygotowany przez ekspertów INVISTA Dom Maklerski SA Jak zacząć inwestować na giełdzie? Poradnik przygotowany przez Macieja Kabata głównego

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne

Fundusze inwestycyjne Fundusze inwestycyjne Fundusze inwestycyjne stanowią istotny element rynku kapitałowego. Oszczędności wielu osób tworzą duże sumy, które mogą być profesjonalnie inwestowane na różnych rynkach. Tworzenie

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 1 Plan wykładu Pojęcie inwestowania i inwestycji, rodzaje inwestycji Instrumenty finansowe Charakterystyka rynku finansowego Rodzaje podmiotów działających

Bardziej szczegółowo

NOTA - 1 Polityka rachunkowości Funduszu

NOTA - 1 Polityka rachunkowości Funduszu NOTA - 1 Polityka rachunkowości Funduszu Rachunkowość Funduszu prowadzona jest zgodnie z przepisami Ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości (Dz. U. z 2002 roku Nr 76 poz. 694 z późniejszymi

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczeń na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (grupa 3 działu I ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E IKE/Regulamin_UFK/05-2014/G REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zwanych

Bardziej szczegółowo

Rynki i Instrumenty Finansowe. Warszawa, 30 listopada 2011 r.

Rynki i Instrumenty Finansowe. Warszawa, 30 listopada 2011 r. Rynki i Instrumenty Finansowe Warszawa, 30 listopada 2011 r. Rynek Finansowy Rynek Finansowy, Rynek Kapitałowy RYNEK FINANSOWY RYNEK KAPITAŁOWY RYNEK INSTRUMENTÓW POCHODNYCH RYNEK PIENIĘŻNY 3 Rynek Finansowy

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 października 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 25 października 2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) 1 Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 1 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Informacja sygnalna Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu OGŁOSZENIE Zarząd ING Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna informuje, że Komisja Nadzoru Finansowego decyzją nr DLU/WFE/612/22/5/14/KM z dnia 8 września 2014 roku wyraziła zgodę na zmianę Statutu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH UL/Regulamin_UFK/05-2014/G REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczeń na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym

Bardziej szczegółowo

Sposoby inwestowania posiadanych zasobów finansowych przez gospodarstwa domowe i podmioty gospodarcze. Rzeszów, 2011-02-22

Sposoby inwestowania posiadanych zasobów finansowych przez gospodarstwa domowe i podmioty gospodarcze. Rzeszów, 2011-02-22 Sposoby inwestowania posiadanych zasobów finansowych przez gospodarstwa domowe i podmioty gospodarcze Rzeszów, 2011-02-22 O czym będziemy mówić? Kilka informacji dotyczących rynku pieniężnego. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Załącznik nr 1 do Procedury współpracy z Klientem INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Informacje dotyczące IPOPEMA Securities S.A. oraz świadczonych usług, przekazywane

Bardziej szczegółowo

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Bank BPS S.A. Spis treści: Rozdział 1. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO DOMU MAKLERSKIEGO VENTUS ASSET MANAGEMENT S.A.

DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO DOMU MAKLERSKIEGO VENTUS ASSET MANAGEMENT S.A. DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO DOMU MAKLERSKIEGO VENTUS ASSET MANAGEMENT S.A. POZIOM NADZOROWANYCH KAPITAŁÓW (w zł) Data KAPITAŁY NADZOROWANE KAPITAŁY PODSTAWOWE 31.01.2013

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Poradnik inwestora. Poradnik inwestora

Poradnik inwestora. Poradnik inwestora Poradnik inwestora 1 Inwestycja to przeznaczenie pewnej części środków finansowych na realizację pomysłów, które w przyszłości przyniosą zysk. Inwestowanie jest działaniem aktywnym, które go celem jest

Bardziej szczegółowo

Opcje giełdowe i zabezpieczenie inwestycji. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego

Opcje giełdowe i zabezpieczenie inwestycji. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Opcje giełdowe i zabezpieczenie inwestycji Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Agenda: Analiza Portfela współczynnik Beta (β) Opcje giełdowe wprowadzenie Podstawowe strategie opcyjne Strategia Protective

Bardziej szczegółowo

OGÓLNY OPIS ISTOTY INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA ZWIĄZANEGO Z INWESTOWANIEM W TE INSTRUMENTY FINANSOWE

OGÓLNY OPIS ISTOTY INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA ZWIĄZANEGO Z INWESTOWANIEM W TE INSTRUMENTY FINANSOWE OGÓLNY OPIS ISTOTY INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA ZWIĄZANEGO Z INWESTOWANIEM W TE INSTRUMENTY FINANSOWE Ogólny opis istoty instrumentów finansowych 1 Dla potrzeby opisu ryzyka związanego z inwestowaniem

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Stanowiący integralną część ogólnych warunków ubezpieczeń na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (grupa 3 działu I ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

PPE/Regulamin UFK/05-2014/G

PPE/Regulamin UFK/05-2014/G PPE/Regulamin UFK/05-2014/G REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH TYPU E OFEROWANYCH W RAMACH GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE Z UBEZPIECZENIOWYM FUNDUSZEM KAPITAŁOWYM PPE PRO Stanowiący integralną

Bardziej szczegółowo

TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE

TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE Bank Millennium S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Stanisława Żaryna 2A, 02-593 Warszawa, wpisany pod nr KRS 0000010186

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo