ANNA KARAFOVÁ SYNTEZA PEPTYDÓW ORAZ BADANIE ICH WŁAŚCIWOŚCI PRZECIWPASOŻYTNICZYCH

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANNA KARAFOVÁ SYNTEZA PEPTYDÓW ORAZ BADANIE ICH WŁAŚCIWOŚCI PRZECIWPASOŻYTNICZYCH"

Transkrypt

1 ANNA KARAFOVÁ SYNTEZA PEPTYDÓW ORAZ BADANIE ICH WŁAŚCIWOŚCI PRZECIWPASOŻYTNICZYCH Praca wykonana w Katedrze i Zakładzie Chemii Nieorganicznej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego i przedstawiona Radzie Wydziału Farmaceutycznego w celu uzyskania stopnia doktora nauk farmaceutycznych Promotor rozprawy dr hab. n. farm. Wojciech Kamysz, prof. nadzw. Gdańsk 2014

2 STRESZCZENIE Choroby pasożytnicze wywoływane przez pierwotniaki stanowią poważne obciążenie dla opieki zdrowotnej. Endemiczne głównie w tropikalnych regionach świata o najniższym statusie ekonomiczno-społecznym, zajmują wiodące miejsce wśród dziesięciu głównych przyczyn utraty zdrowia i wczesnych zgonów. Brak skuteczności dostępnych chemioterapeutyków wobec zróżnicowanych stadiów rozwojowych pasożytów oraz ich zmienność antygenowa, prowadząca do rozwoju lekooporności, skłaniają do poszukiwania alternatywnych rozwiązań. Szczególną uwagę wielu środowisk naukowych skupiają peptydy przeciwdrobnoustrojowe (AMPs), będące głównym elementem wrodzonego układu odpornościowego organizmów wielokomórkowych. Elementy strukturalne warunkujące ich przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą aktywność zostały dobrze poznane, niewiele jednak wiadomo na temat ich zdolności przeciwpasożytniczych. Celem pracy było zaprojektowanie i otrzymanie nowych syntetycznych peptydów w oparciu w właściwości AMPs o potencjalnej aktywności wobec postaci inwazyjnych pierwotniaków wywołujących choroby tj.: leiszmanioza, trypanosomoza czy malaria. Określono także ich potencjał cytotoksyczny wobec ludzkich fibroblastów (MRC-5 SV2 ) i zdolności hemolityczne wobec ludzkich erytrocytów. Ponadto, podjęto próbę analizy wpływu wprowadzonych modyfikacji strukturalnych na aktywność przeciwpasożytniczą i przeciwbakteryjną tej grupy związków. Zaprojektowane peptydy otrzymano metodą syntezy na nośniku stałym wg strategii Fmoc/tBu, a następnie zanalizowano i oczyszczono przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej w odwróconym układzie faz (RP-HPLC). Tożsamość związków potwierdzono dzięki spektrometrii mas MALDI-TOF. Testy określające właściwości przeciwpasożytnicze i przeciwbakteryjne, a także charakter cytotoksyczny peptydów zostały wykonane metodą seryjnych rozcieńczeń w pożywce płynnej w zakresie stężeń 0,25-64 M. Rezultaty przedstawiono w postaci wartości IC 50 wyrażonej jako średnia arytmetyczna z wyników uzyskanych z dwóch niezależnych eksperymentów odchylenie standardowe (SD). Sprecyzowano również wartości minimalnego stężenia, przy którym peptydy wykazywały zdolność do hemolizy ludzkich erytrocytów (MHC). Ponadto, wyznaczono wartości indeksu selektywności (SI) jako stosunek IC 50 aktywności cytotoksyczej peptydów do 2

3 STRESZCZENIE IC 50 aktywności przeciwpasożytniczej lub przeciwbakteryjnej, który jest kluczowym parametrem na etapie identyfikacji nowych związków, jako potencjalnych leków przeciwpasożytniczych. Na podstawie uzyskanych danych zaobserwowano, że żaden z otrzymanych peptydów nie wykazywał charakteru cytotoksycznego i hemolitycznego w zakresie działania terapeutycznego. Potwierdzono, że wzrost ładunku peptydu spowodowany obecnością zasadowych reszt aminokwasowych i redukcja heliakalnego oraz hydrofobowego charakteru związku prowadziły do spadku jego aktywności hemolitycznej i zwiększenia stopnia selektywności wobec zdrowych komórek. Ponadto, część związków odznaczała się wysokim potencjałem przeciwpasożytniczym, a wartości IC 50 określające ich aktywność wobec S. aureus i E. coli była znacznie niższe niż dla konwencjonalnych antybiotyków tj.: erytromycyna czy chloramfenikol. Stwierdzono, że przyłączenie układu steroidowego (reszty kwasu deoksycholowego, DOCA) do peptydu pozbawionego natywnych wiązań disulfidowych pozwala na zachowanie jedynie aktywności przeciwbakteryjnej. Wprowadzenie pojedynczego wiązania disulfidowego do struktury związku, a także zamiana reszty fenyloalaniny na resztę kwasu p-aminobenzoesowego (PABA) może stanowić skuteczną metodę, prowadzącą do wzrostu selektywnego charakteru związku. Wysoki potencjał przeciwpasożytniczy i przeciwbakteryjny, a także brak cytotoksycznych i hemolitycznych właściwości wybranych analogów może przesądzić o potencjalnym ich wykorzystaniu w terapii kombinowanej z powszechnie stosowanymi chemioterapeutykami. Scharakteryzowanie wpływu wprowadzonych modyfikacji strukturalnych na aktywność biologiczną otrzymanych peptydów może znacznie ułatwić dalsze poszukiwanie aktywnych związków. 3

4 SUMMARY Parasitic diseases caused by Protozoa are a serious burden for health care. Endemic mainly in tropical regions of the world with the lowest socio-economic status, occupy the leading place among ten major causes of health problems and premature death. Lack of efficacy of available chemotherapeutic agents to different developmental stages of the parasites and their antigenic variation, leading to drug resistance, induce the need to search for alternative solutions. Antimicrobial peptides (AMPs), constituting the main component of the innate immune system of multicellular organisms, attract attention of many research groups. Structural features ensuring their antibacterial and antifungal activity are well known, but little is known about their antiparasitic properties. The aim of this study was to develop and prepare novel synthetic peptides based on AMPs properties with potential activity against invasive forms of protozoa causing the diseases such as leishmaniasis, trypanosomiasis and malaria. Their cytotoxic potential against human fibroblasts (MRC-5 SV2 ) and haemolytic activity against human erythrocytes was determined. Additionally, an attempt has been made to analyze the impact of structural modifications on the antiparasitic and antibacterial activity of this group of compounds. The designed peptides were obtained by solid phase peptide synthesis (SPPS) using Fmoc/tBu strategy, and then analyzed and purified by reversed-phase highperformance liquid chromatography (RP-HPLC). Identity of the compounds was confirmed by MALDI-TOF mass spectrometry. Tests for the antiparasitic and antibacterial activities, and cytotoxic character of the peptides have been carried out by serial dilution method in a liquid medium over the concentration range of 0,25-64 M. The results are presented as IC 50 values expressed as the arithmetic mean of two independent experiments standard deviation (SD). The minimum concentration at which the peptides were able to hemolyze the human erythrocytes (MHC) was also determined. Furthermore, the values of the selectivity index (SI) were calculated as the ratio of IC 50 of cytotoxic activity of the peptides to the IC 50 of antiparasitic or antibacterial activity, which is a crucial parameter for identifying the new compounds as potential antiparasitic drugs. 4

5 SUMMARY The data showed that none of the peptides had cytotoxic and haemolytic character over the range of their therapeutic concentrations. It was confirmed that the increase in charge of the peptide due to the presence of basic amino acid residues and reduction of its hydrophobic and helical nature decreased its haemolytic activity and increased the degree of selectivity towards health human cells. Moreover, some compounds possessed high antiparasitic potential, while IC 50 values indicating their activity against S. aureus and E. coli were much lower than for conventional antibiotics such as erythromycin or chloramphenicol. It has been found that the attachment of the steroid skeleton (deoxycholic acid residue, DOCA) to a peptide devoid of native disulphide bonds preserves only the antimicrobial activity. The introduction of a single disulfide bond to a peptide structure, and the substitution of phenylalanine residue with p-aminobenzoic acid (PABA) may be an effective method, leading to an increase in compound selectivity. High antiparasitic and antibacterial potential of some peptides, as well as the lack of cytotoxic and haemolytic effect on human cells allow to suggest their potential use in combination therapy with commonly used chemotherapeutic agents. Characterization of the effect of structural modifications on the biological activity of the peptides can greatly facilitate further search for new active compounds. 5

6 1. Cox F.E.G. History of human parasitology. Clin. Microbiol. Rev. 15, 2002, Deryło A. Parazytologia i akaroentomologia medyczna. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Zhang Y., MacArthur C., Mubila L., Baker S. Control of neglected tropical diseases needs a long-term commitment. BMC Med. 8, 2010, art. No doi: / Hotez P.J., Savioli L., Fenwick A. Neglected tropical diseases of the Middle East and North Africa: review of their prevalence, distribution and opportunities for control. PLoS Negl. Trop. Dis.6, 2012, art. No doi: /journal.pntd Zofou D., Nyasa R.B., Nsagha D.S., Ntie-Kang F., Meriki H.D., Assob J.C.N., Kuete V. Control of malaria and other vector-borne protozoa diseases in the tropics: enduring challenges despite considerable progres and achievements. Infect. Dis. Poverty 3, 2014, art. No doi: / Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A. Choroby zakaźne i pasożytnicze epidemiologia i profilaktyka. Bielsko-Biała, -medica Press, Astelbauer F., Walochnik J. Antiprotozoal compounds: state of the art. And new developments. Int. J. Antimicrob. Agents. 38, 2011, Murphy S.C., Shott J. P., Parikh S., Etter P., Prescott W.R., Stewart V.A. Review article: Malaria Diagnostics in clinical trials. Am. J. Trop. Hyg. 89, 2013, Askling H.H., Bruneel F., Burchard G., Castelli F., Chiodini P.L., Grobusch M.P., Lopez- Velez R., Paul M., Petersen E., Popescu C., Ramharter M., Schlagenhauf P. Management of imported malaria in Europe. Malar. J. 11, 2012, art. No doi: / Stępień M. Malaria in Poland in Przegl. Epidemiol. 67, 2013, Barret M.P., Croft S.L. Management of trypanosomiasis and leishmaniasis. Br. Med. Bull. 104, 2012, Nakayima J., Nakao R., Alhassan A., Mahama G., Afakye K., Sugimoto C. Molecular epidemiological studies on animal trypanosomiases in Ghana. Parasit. Vectors. 5, 2012, art. No doi: / Pawłowski Z.S., Stefaniak J. Parazytologia kliniczna w ujęciu wielodyscyplinarnym. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, World Health Organization. Control and surveillance of human African trypanosomiasis. WHO Tech. Rep. Ser. 984, 2013, McGwire B.S., Olson C.L., Tack B.F., Engman D.M. Killing of African Trypanosomes by antimicrobial peptides. JID 188, 2003,

7 16. Balana-Fouce R., Reguera R.M., Cubria J.C., Ordonez D. The pharmacology of Leishmaniasis. Gen. Pharmac. 30, 1998, Tiuman T.S., Santos A.O., Ueda-Nakamura T., Dias Filho B.P., Nakamura C.V. Recent advances in leishmaniasis treatment. Int. J. Infect. Dis. 15, 2011, Gerald N., Mahajan B., Kumar S. Mitosis in the human malaria parasites Plasmodium falciparum. Eucaryot. Cell. 10, 2011, Collier L., Balows A., Sussman M. Topley&Wilson s Microbiology and microbial infections. London, Arnold Ayisi N.K., Appiah-Opong R., Gyan B., Bugyei K., Ekuban F. Plasmodium falciparum: Assessment of selectivity of action of chloroquine, Alchornea cordifolia, Ficus polita, and other drugs by a tetrazolium based colorimetric assay. Malar. Res. Treat. 2011, 2011, art. No doi: /2011/ McMorran B.J., Marshall V.M., de Graff C., Drysdale K.E., Shabbar M., Smyth G.K., Corbin J.E., Alexander W.S., Foote S.J. Platelets kill intraerythrocytic malarial parasites and mediate survival to infection. Science 6, 2009, Mackintosh C.L., Beeson J.G., Marsh K. Clinical features and pathogenesis of severe malaria. Trends. Parasitol. 20, 2004, Autino B., Corbett Y., Castelli F., Taramelli D. Pathogensis of malaria in tissues and blood. Mediterr. J. Hematol. Infect. Dis. 4, 2012, art. No doi: /MJHID de Souza W., de Carvalho T.M., Barrias E.S. Review on Trypanosoma cruzi: Host cel interaction. Int. J. Cell Biol. 2010, 2010, art. No doi: /2010/ Barrias E.S., de Carvalho T.M., de Souza W. Trypanosoma cruzi: entry into mammalian host cells and parasitophorous vacuole formation. Front. Immunol. 4, 2013, art. No doi: /fimmu World Health Organization. Control of Chagas disease.who Tech. Rep. Ser. 905, Geneva 2002, Kennedy P.G.E. Clinical features, diagnosis and treatment of human African trypanosomiasis (sleeping sickness). Lancet. Neurol. 12, 2013, Stockdale C., Swiderski M.R., Barry D.J., McCulloch R. Antigenic variation in Trypanosoma brucei: joining the DOTs. PLoS Biol. 6, 2008, art. No. doi: /journal.pbio Stich A., Abel P.M., Krishna S. Human African trypanosomiasis. BMJ 325, 2002, Kennedy P.G.E. Difficulties in diagnostic staging of human African trypanosomiasis. J. Neuroparasitol. 2, 2011,

8 31. Sundar S., Rai M. Laboratory diagnosis of visceral leishmaniasis. Clin. Diagn. Lab. Immunol. 9, 2002, Assche T.V., Deschacht M., Inocencio da Luz R.A., Maes L., Cos P. Leishmania - macrophage interactions: Insights into the redox biology. Free Radic. Biol. Med. 51, 2011, Mohebali M. Visceral leishmaniasis in Iran: Review of the epidemiological and clinical features. Iran. J Parasitol. 8, 2013, Chappuis F., Sundar S., Hailu A., Ghalib H., Rijal S., Peeling R.W., Alvar J., Boelaert M. Visceral leishmaniasis: what are the needs for diagnosis, treatment and control?. Nat. Rev. Microbiol. 5, 2007, Stich A., Ponte-Sucre A., Holzgrabe U. Do we need new drugs against African trypanosomiasis? Lancet. Infect. Dis. 13, 2013, Keiser J., Stich A., Burri C. New drugs for the treatment of human African trypanosomiasis: research and development. Trends. Parasitol. 17, 2001, Otoguro K., Iwatsuki M., Ishiyama A., Namatame M., Nishihara-Tukashima A., Shibahara S., Kondo S., Yamada H., Omura S. Promising lead compounds for novel antiprotozoals. J. Antibiot. (Tokyo) 63, 2010, Shaji J., Jain V. Solid lipid nanoparticles: a novel carrier for chemotherapy. Int. J. Pharmacy and Pharm. Sci. 2, 2010, Jain K., Sood S., Gowthmarajan K. Lipid nanocarriers and molecular targets for malaria chemotherapy. Curr. Drug Targets 15, 2014, Davis A.J., Kedzierski L. Recent advances in antileishmanial drug development. Curr. Opin. Investig. Drugs 6, 2005, Barret M.P., Mottram J.C., Coombs G.H. Recent advances in indentifying and validating drug targets in trypanosomes and leishmanias. Trends Microbiol. 7, 1999, Fairlamb A.H., Ridley R.G., Vial H.J. Drugs against parasitic diseases: R&D methodologies and issues. Discoveries and drug development. WHO 2003, Peng Y., Keenan S.M., Welsh W.J. Structural model of Plasmodium CDK, Pfmrk, a novel target for malaria therapeutics. J. Mol. Graph. Model. 24, 2005, Mackiewicz P., Gagat P., Bodył A. Genomika protistów bardzo zróżnicowanych, ale słabo poznanych eukariotów. Biotechnologia 4, 2010, Padmanaban G. Drug targets in malaria parasites. Adv. Biochem. Engin/Biotechnol. 84, 2003,

9 46. Padmanaban G., Nagaraj V.A., Rangarajan P.N. Drugs and drug targets against malaria. Curr. Sci. 92, 2007, Aguiar A.C., Rocha E.M., Souza N.B., Franca T.C.C., Krettli A.U. New approaches in atimalarial drug discovery and development: a review. Mem. Inst. Oswaldo Cruz 107, 2012, Maya J.D., Cassels B.K., Iturriaga-Vasquez P., Ferreira J., Faundez M., Galanti N., Ferreira A., Morello A. Mode of action of natural and synthetic drugs against Trypanosoma cruzi and their interaction with the mammalian host. Comp. Biochem. Physiol. A Mol. Integr. Physiol. 146, 2007, Regules J.A., Cummings J.F., Ockenhouse C.F. The RTS,S vaccine candidate for malaria. Expert Rev. Vaccines 10, 2011, Biamonte M.A., Wanner J., Le Roch K.G. Recent advances in malaria drug discovery. Bioorg. Med. Chem. Lett. 23, 2013, Rodgers J., Jones A., Gibaud S., Bradley B., McCabe C., Barret M.P., Gettinby G., Kennedy P.G.E. Melarsoprol cyclodextrin inclusion complexes as promising oral candidates for the treatment of human African trypanosomiasis. PLoS Negl. Trop. Dis. 5, 2011, art. No doi: /journal.pntd Machado F.S., Tanowitz H.B., Teixeira M.M. New drugs for neglected infectious diseases: Chagas disease. Br. J. Pharmacol. 160, 2010, Castro J.A., de Mecca M.M., Bartel L.C. Toxic side effects of drugs used to treat Chagas disease (American trypanosomiasis). Hum. Exp. Toxicol. 25, 2006, Roberts W.L., Mcmurray W.J., Rainey P.M. Characterization of the antimonial antileishmanial agent meglumine antimonate (Glucantime). Antimicrob. Agents Chemother. 42, 1998, Neelagiri S., Kumar S., Singh S. Tools for antileishmanial drug discovery and drug development. Curr. Res. Infor Pharm Sci. 11, 2010, Ouellette M., Drummelsmith J., Papadopoulou B. Leishmaniasis: drugs in the clinic, resistance and new developments. Drug Resist. Updat. 7, 2004, Singh N. Drug resistance mechanisms in clinical isolates of Leishmania donovani. Indian J. Med. Res. 123, 2006, Cobb S.L., Denny P.W. Antimicrobial peptides for leishmaniasis. Curr. Opin. Investig. Drugs. 11, 2010, Doonan S. Białka i peptydy. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Jakubke H.D., Jeschkeit H. Aminokwasy, peptydy, białka. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN,

10 61. Galdiero S., Falanga A., Cantisani M., Vitiello M., Morelli G., Galdiero M. Peptide-lipid interactions: experiments and applications. Int. J. Mol. Sci. 14, 2013, Marino S.M., Gladyshev V.N. Analysis and functional prediction of reactive cysteine residues. J. Biol. Chem. 287, 2012, Andrès E., Dimarcq J.K. Peptides antimicrobiens cationiques: de l étude de l immunité innée à la production de médicaments.mise à jour. Med. Mal. Infect. 37, 2007, Korting H.C., Schollmann C., Stauss-Grabo M., Schafer-Korting M. Antimicrobial peptides and skin: a paradigm of translational medicine. Skin Pharmacol. Physiol. 25, 2012, Baltzer S.A., Brown M. Antimicrobial peptides promising alternatives to conventional antibiotics. J. Mol. Microbiol. Biotechnol. 20, 2012, Boman H.G. Antibacterial peptides: basic facts and emerging concept. J. Intern. Med. 254, 2003, Mangoni M.L., Shai Y. Short native antimicrobial peptides and engineered ultrashort lipopeptides: similarities and differences in cel specifities and modes of action. Cell. Mol. Life. Sci. 68, 2011, Zasloff M., Martin B., Chen H.C. Antimicrobial activity of synthetic magainin peptides and several analogues. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 85, 1988, Pretzel J., Mohring F., Rahlfs S., Becker K. Antiparasitic peptides. Adv. Biochem. Eng. Biotechnol. 135, 2013, Guani-Guerra E., Santos-Mendoza T., Lugo-Reyes S.O., Teran L.M. Antimicrobial peptides: General overview and clinical implications in human health and disease. Clin. Immunol. 135, 2010, Nizet V., Gallo R.L. Cathelicidins and innate defense against invasive bacterial infection. Scand. J. Infect. Dis. 35, 2003, Silva P.M., Gonçalves S., Santos N.C. Defensins: antifungal lessons from eukaryotes. Front. Microbiol. 5, 2014, art. No doi: /fmicb Żyłowska M., Wyszyńska A., Jagusztyn-Krynicka E.K. Defensyny peptydy o aktywności przeciwbakteryjnej. Post. Mikrobiol. 50, 2011, Lazaridis T., He Y., Prieto L. Membrane interactions and pore formation by the antimicrobial peptide protegrin. Biophys. J. 104, 2013, Bolintineanu D.S., Kaznessis Y.N. Computational studies of protegrin antimicrobial peptides: a review. Peptides 32, 2011,

11 76. Otvos L Jr. The short proline-rich antibacterial peptide family. Cell Mol. Life Sci. 59, 2002, Stalmans S., Wynendaele E., Bracke N., Knappe D., Hoffmann R., Peremans K., Polis I., Burvenich C., De Spiegeleer B. Blood-brain barrier transport of short proline-rich antimicrobial peptides. Protein Pept. Lett. 21, 2014, Zhou Y., Peng Y. Synergistic effect of clinically used antibiotics and peptide antibiotics against gram-positive and gram-negative bacteria. Exp. Ther Med. 6, 2013, Raaijmakers J.M., Bruijn I., Nybroe O., Ongena M. Natural functions of lipopeptides from Bacillus and Pseudomonas: more than surfactants and antibiotics. FEMS Microbiol. Rev. 34, 2010, Shai Y., Makovitzky A., Avrahami D. Host defense peptides and lipopeptides: modes of action and potential candidates for the treatment of bacterial and fungal infections. Curr. Protein Pept. Sci. 7, 2006, Pirri G., Guliani A., Nicoletto S.F., Pizzuto L., Rinaldi A.C. Lipopeptides as antiinfectives: a practical perspectives. Cent. Eur. J. Biol. 4, 2009, Mandal S.M., Barbosa A.E.A.D., Franco O.L. Lipopeptides in microbial infection control: scope and reality for industry. Biotechnol. Adv. 31, 2013, Kulkarni M.M., Karafova A., Kamysz W., Schenkman S., Pelle R., McGwire B.S. Secreted Trypanosome cyclophilin inactivates lytic insect defense peptides and induces parasites calcineurin activation and infectivity. J. Biol. Chem. 288, 2013, Torrent M., Pulido D., Rivas L., Andreu D. Atimicrobial peptide action on parasites. Curr. Drug Targets 13, 2012, Cirimotich C.M., Dong Y., Clayton A.M., Sandiford S.L., Souza-Neto J.A., Mulenga M., Dimopoulos G. Natural microbe-mediated refractoriness to Plasmodium infection in Anopheles gambiae. Science 332, 2011, Boulanger N., Bulet P., Lowenberger C. Antimicrobial peptides in the interactions between insects and flagellate parasites. Trends Parasitol. 22, 2006, Trabulo S., Cardoso A.L., Cardoso A.M., Morais C.M., Jurado A.S., Pedroso de Lima M.C. Cell-penetrating peptides as nucleic acid delivery systems: from biophysics to biological applications. Curr. Pharm. Des. 19, 2013, Shai Y. Mechanism of the binding, insertion and destabilization of phospholipid bilayer membranes by -helical antimicrobial and cel non-selective membrane-lytic peptides. Biochim. Biophys. Acta 1462, 1999, Jelinek R., Kolusheva S. Membrane interactions of host-defense peptides studied in model systems. Curr. Protein Pept. Sci. 6, 2005,

12 90. Brandenburg L.O., Merres J., Albrecht L.J., Varoga D., Pufe T. Antimicrobial peptides: multifunctional drugs for different applications. Polymers 4, 2012, Nicolas P. Multifunctional host defense peptides: intracelullar targeting antimicrobial peptides. FEBS J. 276, 2009, Bahar A.A., Ren D. Antimicrobial peptides. Pharmaceuticals (Basel.) 6, 2013, Brogden N.K., Brogden K.A. Will new generations of modified antimicrobial peptides improve their potential as pharmaceuticals? Int. J. Antimicrob. Agents. 38, 2011, Mitchell A.R. Bruce Merrifield and solid-phase peptide synthesis: a historical assessment. Biopolymers. 90, 2008, Pushpanathan M., Gunasekaran P., Rajendhran J. Antimicrobial peptides: versatile biological properties. Int. J. Pept. 2013, 2013, art. No doi: /2013/ Silverman R.B. Chemia organiczna w projektowaniu leków. Warszawa, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Witt K.A., Gillespie T.J., Huber J.D., Egleton R.D., Davis T.P. Peptide drug modifications to enhance bioavailability and blood-brain barrier permeability. Peptides 22, 2001, Rivera D.G., Vasco A.V., Echemendía R., Concepción O., Pérez C.S., Gavín J.A., Wessjohann L.A. A multicomponent conjugation strategy to unique N-steroidal peptides: first evidence of the steroidal nucleus as a β-turn inducer in acyclic peptides. Chem. Eur. J. 20, 2014, Wimley W.C., Hristova K. Antimicrobial peptides: successes, challenges and unanswered questions. J. Membrane Biol. 239, 2011, Ronga L., Verdié P., Sanchez P., Enjabal C., Maurras A., Jullian M., Puget K., Martinez J., Subra G. Supported oligomethionine sulfoxide and Ellman s reagent for cysteine Bridges formation. Amino Acids 44, 2013, Harwig S.S.L., Waring A., Yang H.J., Cho Y., Tan L., Lehrer R.I. Intramolecular disulfide bonds enhance the antimicrobial and lytic activities of protegrins at physiological sodium chloride concentrations. Eur. J. Biochem. 240, 1996, Hwang H., Hyun S., Kim Y., Yu J. Reduction of helical content by insertion of a disulfide bond to an antimicrobial peptide with decreased hemolytic activity. Chem.Med.Chem. 8, 2013, Atherton E., Sheppard R.C. Solid phase peptide synthesis: A practical approach (The practical approach series). Oxford, Oxford University Press,

13 105. Mergler M., Durieux J.P. The Bachem practice of SPPS: Tips and tricks from the experts at Bachem. Bachem AG, Fields G.B., Noble R. L. Solid phase peptide synthesis utilizing 9 fluorenyl methoxycarbonyl amino acids. Int. J. Pept. Protein. Res. 35, 1990, Chan W.C., White P.D. Fmoc solid phase peptide synthesis. A practical approach. New York, Oxford University Press, Shelton P.T., Jensen K.J. Linkers, resins, and general procedures for solid phase peptide synthesis. Methods for Molecular Biology Peptide synthesis and applications. New York, Humana Press, NovaBiochem. The fine art of solid phase synthesis including synthesis notes and the polimer supported reagents handbook. NovaBiochem, Germany 2002/ Christensen T. Qualitative test for monitoring coupling completeness in solid phase peptide synthesis using chloranil. Acta Chem. Scand. Ser. B 33, 1979, Kamysz E., Sikorska E., Karafova A., Dawgul M. Synthesis, biological activity and conformational analysis of head-to-tail cyclic analogues of LL37 and histatin 5. J. Pept. Sci. 18, 2012, Dick F. Acid cleavage/deprotection in Fmoc/tBu solid-phase peptide synthesis. Methods in molecular biology 35. Peptide synthesis protocols. New Jersey, Humana Press, Carpino L.A., Shroff H., Triolo S.A., Mansour E.M.E., Wenschuh H., Albericio F. The 2,2,4,6,7- pentamethyldihydrobenzofuran-5-sulfonyl group (Pbf) as arginine side chain protectant. Tetrahedron Lett. 34, 1993, Boulègue C., Musiol H.J., Prasad V., Moroder L. Synthesis of cysteine-rich peptides. Chem. Today 24, 2006, Wang X.Y, Wang Q., Huang X.Y., Wang T., Yu X.Q. Synthesis of small cyclic peptides containing disulfide bond. Arkivoc 2006, 2006, Cos P., Vlietinck A.J., Berghe D.V., Maes L. Anti-infective potential of natural products: How to develop a stronger in vitro proof-of-concept. J. Ethnopharmacol. 106, 2006, Huschtscha L.I., Holliday R. Limited and unlimited growth of SV40-transformed cells from human diploid MRC-5 fibroblasts. J. Cell Sci. 63, 1983, Sikora E. Nieśmiertelność, starzenie i śmierć komórek. Rola protoonkogenów, onkogenów i antyonkogenów. Post. Bioch. 39, 1993, Mesia K., Cimanga R.K., Dhooghe L., Cos P., Apers S., Totté J., Tona G.L., Pieters L., Vlietinck A.J., Maes L. Antimalarial activity and toxicity evaluation of a quantified Nauclea pobeguinii extract. J. Ethnopharmacol. 131, 2010,

14 120. Trager W., Jensen J.B. Human malaria parasites in continous culture. J. Parasitol. 91, 2005, Desjardins R.E., Canfield C.J., Haynes J.D., Chulay J.D. Quantitative assessment of antimalarial activity in vitro by a semiautomated microdilution technique. Antimicrob. Agents Chemother. 16, 1979, Mothana R.A., Al.-Musayeib N.M., Al.-Ajmi M.F., Cos P., Maes L. Evaluation of the in vitro antiplasmodial, antileishmanial, and antitrypanosomal activity of medicinal plants used in Saudi and Yemeni tradicional medicine. Evid. Based Complement Alternat. Med. 2014, 2014, art. No. doi /2014/ Ehata M.T., Phuati A.M., Lumpu S.N., Munduku C.K., Phongi D.B., Lutete G.T., Kabangu O.K., Kanyanga R.C., Matheeussen A., Cos P., Apers S., Pieters L., Maes L., Vlietinck A.J. In vitro antiprotozoal and cytotoxic activity of the aqueous extract, the 80% methanol extract and its fractions from the seeds of Brucea sumatrana Roxb. (Simaroubaceae) growing in Democratic Republic of Congo. Chin. Med. 3, 2012, El Bissati K., Zufferey R., Witola W.H., Carter N.S., Ullman B., Mamoun C.B. The plasma membrane permease PfNT1 is essential for purine salvage in the human malaria parasite Plasmodium falciparum. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 103, 2006, Makler M.T., Ries J.M., Williams J.A., Bancroft J.E., Piper R.C., Gibbins B.L., Hinrichs A.D. Parasite lactate dehydrogenase as an assay for Plasmodium falciparum drug sensitivity. Am. J. Trop. Med. Hyg. 48, 1993, Makler M.T., Henrichs A.D. Measurement of the lactate dehydrogenase activity of Plasmodium falciparum as an assessment of parasitemia. Am. J. Trop. Med. Hyg. 48, 1993, Krzysztoń Russjan J., Książek I., Anuszewska E. Porównanie użyteczności testów MTT i EZ4U stosowanych do oceny cytotoksyczności ksenobiotyków. Farm. Pol. 65, 2009, TDR, Lead discovery for drugs. Business Plan , BL 3, Buckner F.S., Verlinde C.L., La Flamme A.C., Van Voorhis W.C., Efficient technique for screening drugs for activity against Trypanosoma cruzi using parasites expressing beta galactosidase. Antimicrob. Agents Chemother. 40, 1996, Le Senne A., Muelas Serrano S., Fernandez Portillo C., Escario J.A., Gomez Barrio A. Biological characterization of a β Galactosidase expressing clone of Trypanosoma cruzi CL strain. Mem. Inst. Oswaldo Cruz 97, 2002, Manual.pdf 132. Berg M., Kohl L., Van der Veken P., Joossens J., Al.-Sabi M.I., Castagna V., Giannese F., Cos P., Versées W., Steyaert J., Grellier P., Haemers A., Degano M., Maes L., de 14

15 Koning H.P., Augustyns K. Evaluation of nucleoside hydrolase inhibitors for treatment of African trypanosomiasis. Antimicrob. Agents Chemother. 54, 2010, Ponte-Sucre A., Díaz E., Padrón-Nieves M. Drug resistance in Leishmania parasites. Consequences, molecular mechanisms and possible treatments. Wiedeń, Springer Räz B., Iten M., Grether-Bühler Y., Kaminsky R., Brun R. The Alamar Blue assay to determine drug sensitivity of African trypanosomes (T. b. rhodesiense and T. b. gambiense) in vitro. Acta Trop. 68, 1997, O Brien J., Wilson I., Orton T., Pognan F. Investigation of Alamar Blue (resazurin) fluorescent dye for the assessment of mammalian cell cytotoxicity. Eur. J. Biochem. 267, 2000, Promega. Technical Bulletin CellTiter-Blue Cell Viability Assay. Instructions for use of products G8080, G8081, G8082. USA Hirumi H., Hirumi K. Continous cultivation of Trypanosoma brucei blood stream forms in a medium containing a low concentration of serum protein without feeder cel layers. J. Parasitol. 75, 1989, Falcão S.I., Vale N., Cos P., Gomes P., Freire C., Maes L., Vilas-Boas M. In vitro evaluation of Portuguese Propolis and floral sources for antiprotozoal, antibacterial and antifungal activity. Phytother. Res. 28, 2014, da Luz R.I., Vermeersch M., Dujardin J.C., Cos P., Maes L. In vitro sensitivity testing of Leishmania clinical field isolates: preconditioning of promastigotes enhances infectivity for macrophage host cells. Antimicrob. Agents Chemother. 53, 2009, Barcia J.J. The Giemsa stain: its history and applications. Int. J. Surg. Pathol. 15, 2007, Monzote L., Cuesta-Rubio O., Fernandez M.C., Hernandez I.M., Fraga J., Perez K., Kerstens M., Maes L., Cos P. In vitro antimicrobial assessment of Cuban propolis extracts. Mem Inst Oswaldo Cruz 107, 2012, Albericio F. Developments in peptide and amide synthesis. Curr. Opin. Chem. Biol. 8, 2004, Chandrudu S., Simerska P., Toth I. Chemical methods for peptide and protein production. Molecules 18, 2013,

16 147. Wittrup K.D. Disulfide bond formation and eucaryotic secretory productivity. Curr. Opin. Biotechnol. 6, 1995, Kent S.B.H., Mitchell A.R., Engelhard M., Merrifield R.B. Mechanisms and prevention of trifluoroacetylation in solid-phase peptide synthesis. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 76, 1979, Neurath H. The proteins composition, structure, and functions V I. New York, Academic Press INC., Mant C.T., Chen Y., Yan Z., Popa T.V., Kovacs J.M., Mills J.B., Tripet B.P., Hodges R.S. HPLC analysis and purification of peptides. Methods Mol. Biol. 386, 2007, Jeong J., Jung Y., Na S., Jeong J., Lee E., Kim M., Choi S., Shin D., Paek E., Lee H., Lee K. Novel oxidative modifications in redox-active cysteine residues. Mol. Cell Proteomics 10, 2011, No. doi: /mcp.M Savary B.J., Vasu P. Routine identity confirmation of recombinant proteins by MALDI- TOF mass spectrometry. Methods Mol. Biol. 824, 2012, Koszałka P., Kamysz E., Wejda M., Kamysz W., Bigda J. Antitumor activity of antimicrobial peptides against U937 histiocytic cell line. Acta Biochim. Pol. 58, 2011, Huang Y., He L., Li G., Zhai N., Jiang H., Chen Y. Role of helicity of -helical antimicrobial peptides to improve specifity. Protein Cell. 5, 2014, Abbassi F., Raja Z., Oury B., Gazanion E., Piesse C., Sereno D., Nicolas P., Foulon T., Ladram A. Antibacterial and leishmanicidal activities of temporin SHd, a 17-residue long membrane-damaging peptide. Biochimie 95, 2013, Matsuzaki K. Control of cell selectivity of antimicrobial peptides. Biochim. Biophys. Acta 1788, 2009, Tam J.P., Wu C., Yang J.L. Membranolytic selectivity of cysteine-stabilized cyclic protegrins. Eur. J. Biochem. 267, 2000, Rivas L., Luque-Ortega J.R., Andreu D. Amphibian antimicrobial peptides and Protozoa: Lessons from parasites. Biochim. Biophys. Acta 1788, 2009, Pink R., Hudson A., Mouriès M.A., Bendig M. Opportunities and challenges in antiparasitic drug discovery. Nat. Rev. Drug Discov. 4, 2009, Bell A. Antimalarial peptides: The long and the short of it. Curr. Pharm. Des. 17, 2011, Takeshima K., Chikushi K.K.L., Yonehara S., Matsuzaki K. Translocation of analogues of the antimicrobial peptides magainin and buforin across human cel membranes. J. Biol. Chem. 278, 2003,

17 162. Rousselle C., Clair P., Lefauconnier J.M., Kaczorek M., Scherrmann J.M., Temsamani J. New advances in the transport of doxorubicin through the blood-brain barrier by a peptide vector-mediated strategy. Mol. Pharmacol. 57, 2000, Vermeer L.S., Lan Y., Abbate V., Ruh E., Bui T.T., Wilkinson L.J., Kanno T., Jumagulova E., Kozlowska J., Patel J., McIntyre C.A., Yam W.C., Siu G., Atkinson A., Lam J.K.W., Bansal S.S., Drake A.F., Mitchell G.H., Mason A.J. Conformational flexibility determines selectivity and antibacterial, antiplasmodial, and anticancer potency of -helical peptides. J. Biol. Chem. 287, 2012, Kückelhaus S.A., Leite J.R.., Muniz-Junqueira M.I., Sampaio R.N., Bloch Jr. C., Tosta E.C. Antiplasmodial and antileishmanial activities of phylloseptin-1, an antimicrobial peptide from the skin secretion of Phyllomedusa azurea (Amphibia). Exp. Parasitol. 123, 2009, Radzishevsky I., Krugliak M., Ginsburg H., Mor A. Antiplasmodial activity of lauryllysine oligomers. Antimicrob. Agents Chemother. 51, 2007, Alawadi D.Y., Saadeh H.A., Kaur H., Goyal K., Sehgal R., Hadda T.B., ElSawy N.A., Mubarak M.S. Metronidazol derivatives as a new class of antiparasitic agents: synthesis, prediction of biological activity, and molecular properties. Med. Chem. Res. 23, 2014, art. No doi: /s Fieck A., Hurwitz I., Kang A.S., Durvasula R. Trypanosoma cruzi: synergistic cytotoxicity of multiple amphipathic anti-microbial peptides to T. cruzi and potential bacterial hosts. Exp. Parasitol. 125, 2010, Huang C.M., Chen H.C., Zierdt C.H. Magainin analogs effective against pathogenic protozoa. Antimicrob. Agents Chemother. 34, 1990, Björn C., Håkansson J., Myhrman E., Sjöstrand V., Haug T., Lindgren K., Blencke H.M., Stensvåg K., Mahlapuu M. Anti-infectious and anti-inflammatory effects of peptide fragments sequentially derived from the antimicrobial peptide centrocin 1 isolated from the green sea urchin, Strongylocentrotus droebachiensis. AMB Express. 13, 2012, art. No doi: / Leite J.R., Silva L.P., Rodrigues M.I., Prates M.W., Brand G.D., Lacava B.M., Azevedo R.B., Bocca A.L., Albuquerque S., Bloch C Jr. Phylloseptins: a novel class of antibacterial and anti-protozoan peptides from the Phyllomedusa genus. Peptides 26, 2005, Pinto E.G., Pimenta D.C., Antoniazzi M.M., Jared C., Tempone A.G. Antimicrobial peptides isolated from Phyllomedusa nordestina (Amphibia) alter the permeability of plasma membrane of Leishmania and Trypanosoma cruzi. Exp. Parasitol. 135, 2013, Harrington J.M., Widener J., Stephens N., Johnson T., Francia M., Capewell P., Macleod A., Hajduk S.L. The plasma membrane of bloodstream-form African trypanosomes 17

18 confers susceptibility and specificity to killing by hydrophobic peptides. J. Biol. Chem. 285, 2010, Wędrychowicz H. Sposoby unikania skutków odpowiedzi immunologicznej żywiciela wykorzystywane przez pasożyty. KOSMOS 54, 2005, Harrington J.M. Antimicrobial peptide killing of African Trypanosomes. Parasite Immunol. 33, 2011, Nwaka S., Besson D., Ramirez B., Maes L., Matheeussen A., Bickle Q., Mansour N.R., Yousif F., Twonson S., Gokool S., Cho-Ngwa F., Samje M., Misra-Bhattacharya S., Murthy P.K., Fakorede F., Paris J.M., Yeates C., Ridley R., Van Voorhis W.C., Geary T. Integrated dataset of screening hits against multiple neglected disease pathogens. PLoS Negl. Trop. Dis. 5, 2011, art. No: doi: /journal.pntd Andrews K.T., Fisher G., Skinner-Adams T.S. Drug repurposing and human parasitic protozoan diseases. Int. J. Parasitol. Drugs Drug Resist. 24, 2014, Kulkarni M.M., McMaster W.R., Kamysz E., Kamysz W., Engman D.M., McGwire B.S. The major surface-metalloprotease of the parasitic protozoa, Leishmania, protects against antimicrobial peptide-induced apoptotic killing. Mol. Microbiol. 62, 2006, Kulkarni M.M., Karafova A., Kamysz W., McGwire B.S. Design of protease-resistant pexiganan enhances antileishmanial activity. Parasitol. Res. 113, 2014, McGwire B.S., Kulkarni M.M. Interactions of antimicrobial peptides with Leishmania and trypanosomes and their functional role in host parasitism. Exp. Parasitol. 126, 2010, Mangoni M.L., Saugar J.M., Dellisanti M., Barra D., Simmaco M., Rivas L. Temporins, small antimicrobial peptides with leishmanicidal activity. J. Biol. Chem. 280, 2005, Chadbourne F.L., Raleigh C., Ali H.Z., Denny P.W., Cobb S.L. Studies on the antileishmanial properties of the antimicrobial peptides temporin A, B, and 1Sa. J. Pept. Sci. 17, 2011, Brand G.D., Santos R.C., Arake L.M., Silva V.G., Veras L.M., Costa V., Costa C.H., Kuckelhaus S.S., Alexandre J.G., Feio M.J., Leite J.R. The skin secretion of the amphibian Phyllomedusa nordestina: a source of antimicrobial and antiprotozoal peptides. Molecules 18, 2013, Nizet V. Antimicrobial peptide resistance mechanisms of human bacterial pathogens. Curr. Issues Mol. Biol. 8, 2006,

19 185. Malina A., Shai Y. Conjugation of fatty acids with different lengths modulates the antimicrobial and antifungal activity of a cationic biologically inactive peptide. Biochem. J. 390, 2005, Laverty G., Gilmore B. Cationic antimicrobial peptide cytotoxicity. SOJ Microbiol. Infect. Dis. 2, 2014, art. No. doi: Bellini A.M., Vertuani G., Cavazzini G. Antibacterial activity of the derivatives of dehydro- and deoxy-cholic acids (author s transl.). Ann. Sclavo. 18, 1976, Bellini A.M., Vertuani G., Quaglio M.P., Cavazzini G. Bile acid derivatives with antimicrobial activity. Farmaco. Sci. 34, 1979, Lohan S., Cameotra S.S., Bisht G.S. Systematic study of non-natural short cationic lipopeptides as novel broad-spectrum antimicrobial agents. Chem. Biol. Drug Des. 82, 2013, Gregoriadis G. Liposome technology: Entrapment of drugs and other materials into liposomes V II. New York, Informa Healthcare USA, Inc., Moore K.S., Wehrli S., Roder H., Rogers M., Forrest J.N. Jr, McCrimmon D., Zasloff M. Squalamine: an aminosterol antibiotic from the shark. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 90, 1993, Lara D., Feng Y., Bader J., Savage P.B., Maldonado R.A. Anti-trypanosomatid activity of ceragenins. J. Parasitol. 96, 2010, Epand R.F., Savage P.B., Epand R.M. Bacterial lipid composition and the antimicrobial efficacy of cationic steroid compounds (ceragenins). Biochim. Biophys. Acta. 1768, 2007, Epand R.M., Epand R.F., Savage P.B. Ceragenins (cationic steroid compounds), a novel class of antimicrobial agents. Drug News Perspect. 21, 2008, Savage P.B., Li C., Taotafa U., Ding B., Guan Q. Antibacterial properties of cationic steroid antibiotics. FEMS Microbiol. Lett. 217, 2002, Wade D., Silberring J., Soliymani R., Heikkinen S., Kilpeläinen I., Lankinen H., Kuusela P. Antibacterial activities of temporin A analogs. FEBS Lett. 479, 2000, Kamysz W., Nadolski P. Przeciwbakteryjna aktywność peptydów ze skóry płazów. Ann. Acad. Med. Gedan. 35, 2005, Cardoso M.H., Cobacho N.B., Cherobim M.D., Pinto M.F.C., Santos C., Maximiano M.R., de Barros E.G., Dias S.C., Franco O.L. Insights into the antimicrobial activities of unusual antimicrobial peptide families from amphibian skin. J. Clin. Toxicol. 4, 2014, art. No. doi: /

20 199. Ge Y., MacDonald D.L., Holroyd K.J., Thornsberry C., Wexler H., Zasloff M. In vitro antibacterial properties of pexiganan, an analog of magainin. Antimicrob. Agents Chemother. 43, 1999, Mosca D.A., Hurst M.A., So W., Viajar B.S., Fujii C.A., Falla T.J. IB-367, a protegrin peptide with in vitro and in vivo activities against the microflora associated with oral mucositis. Antimicrob. Agents Chemother. 44, 2000, Barańska-Rybak W., Cirioni O., Dawgul M., Sokołowska-Wojdyło M., Naumiuk L., Szczerkowska-Dobosz A., Nowicki R., Roszkiewicz J., Kamysz W. Activity of antimicrobial peptides and conventional antibiotics against superantigen positive Staphylococcus aureus isolated from the patients with neoplastic and inflammatory erythrodermia. Chemother. Res. Pract. 2011, 2011, art. No doi: /2011/ Mangoni M.E., Aumelas A., Charnet P., Roumestand C., Chiche L., Despaux E., Grassy G., Calas B., Chavanieu A. Change in membrane permeability induced by protegrin 1: implication of disulphide bridges for pore formation. FEBS Lett. 383, 1996,

Gdański Uniwersytet Medyczny

Gdański Uniwersytet Medyczny Gdański Uniwersytet Medyczny Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Mariusz Belka Chemometrycznie wspomagana, oparta na badaniach metabolicznych, strategia projektowania nowych leków

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Z n a k s p r a w y GC S D Z P I 2 7 1 0 1 42 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f W y k o n a n i e p r a c p i e l g n a c y j n o r e n o w a c y j n

Bardziej szczegółowo

Parametry fakturowania. Cennik (eksport) SANDA SP. Z O.O. TRAUGUTTA KOLUSZKI. Szanowni Państwo,

Parametry fakturowania. Cennik (eksport) SANDA SP. Z O.O. TRAUGUTTA KOLUSZKI. Szanowni Państwo, Użytk.-ID: 395 Data: 03-02-2015 Depot: 2900 Nr klienta: 29002476 SANDA SP. Z O.O. TRAUGUTTA 1 95-040 KOLUSZKI Szanowni Państwo, poniższy załącznik zawiera aktualne cenniki za usługi oraz dodatkowe serwisy

Bardziej szczegółowo

DOI: / /32/37

DOI: / /32/37 . 2015. 4 (32) 1:18 DOI: 10.17223/1998863 /32/37 -,,. - -. :,,,,., -, -.,.-.,.,.,. -., -,.,,., -, 70 80. (.,.,. ),, -,.,, -,, (1886 1980).,.,, (.,.,..), -, -,,,, ; -, - 346, -,.. :, -, -,,,,,.,,, -,,,

Bardziej szczegółowo

A4 Klub Polska Audi A4 B6 - sprężyny przód (FWD/Quattro) Numer Kolory Weight Range 1BA / 1BR 1BE / 1BV

A4 Klub Polska Audi A4 B6 - sprężyny przód (FWD/Quattro) Numer Kolory Weight Range 1BA / 1BR 1BE / 1BV Audi A4 B6 - sprężyny przód E0 411 105 BA żółty niebieski różowy 3 E0 411 105 BB żółty niebieski różowy różowy 4 E0 411 105 BC żółty zielony różowy 5 E0 411 105 BD żółty zielony różowy różowy 6 E0 411

Bardziej szczegółowo

EDYTA KATARZYNA GŁAŻEWSKA METALOPROTEINAZY ORAZ ICH TKANKOWE INHIBITORY W OSOCZU OSÓB CHORYCH NA ŁUSZCZYCĘ LECZONYCH METODĄ FOTOTERAPII UVB.

EDYTA KATARZYNA GŁAŻEWSKA METALOPROTEINAZY ORAZ ICH TKANKOWE INHIBITORY W OSOCZU OSÓB CHORYCH NA ŁUSZCZYCĘ LECZONYCH METODĄ FOTOTERAPII UVB. Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku EDYTA KATARZYNA GŁAŻEWSKA METALOPROTEINAZY ORAZ ICH TKANKOWE INHIBITORY W OSOCZU OSÓB CHORYCH NA ŁUSZCZYCĘ

Bardziej szczegółowo

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Polandchallenges in Clinical Trials Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Poland- legislation 1996-2003 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r o zawodach lekarza i lekarza dentysty, z

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO

WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO SUMMARY Straight majority of technologies of industrially important products is based on reactions of catalytic character, one of such processes is dehydrogenation. Of substantial importance is for example

Bardziej szczegółowo

PRZECIWBAKTERYJNA AKTYWNOŚĆ PEPTYDÓW ZE SKÓRY PŁAZÓW ANTIBACTERIAL ACTIVITY OF PEPTIDES FROM AMPHIBIANS SKIN

PRZECIWBAKTERYJNA AKTYWNOŚĆ PEPTYDÓW ZE SKÓRY PŁAZÓW ANTIBACTERIAL ACTIVITY OF PEPTIDES FROM AMPHIBIANS SKIN Ann. Acad. Med. Gedan., 2005, 35, 29 34 WOJCIECH KAMYSZ, PIOTR NADOLSKI PRZECIWBAKTERYJNA AKTYWNOŚĆ PEPTYDÓW ZE SKÓRY PŁAZÓW ANTIBACTERIAL ACTIVITY OF PEPTIDES FROM AMPHIBIANS SKIN Katedra i Zakład Chemii

Bardziej szczegółowo

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce HORIZON 2020 - THE FRAMEWORK PROGRAMME FOR RESEARCH AND INNOVATION (2014-2020) 2020) Challenge 5 Climate action, environment, resource efficiency and raw materials INFORMAL DRAFT 1 Copyright KPK PB UE

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

S.A RAPORT ROCZNY Za 2013 rok

S.A RAPORT ROCZNY Za 2013 rok O P E R A T O R T E L E K O M U N I K A C Y J N Y R A P O R T R O C Z N Y Z A 2 0 1 3 R O K Y u r e c o S. A. z s i e d z i b t w O l e ~ n i c y O l e ~ n i c a, 6 m a j a 2 0 14 r. S p i s t r e ~ c

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu. Wydział Medycyny Weterynaryjnej. Katedra Biochemii, Farmakologii i Toksykologii.

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu. Wydział Medycyny Weterynaryjnej. Katedra Biochemii, Farmakologii i Toksykologii. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Wydział Medycyny Weterynaryjnej Katedra Biochemii, Farmakologii i Toksykologii Aleksandra Pawlak CHARAKTERYSTYKA FENOTYPOWA KOMÓREK CHŁONIAKÓW I BIAŁACZEK PSÓW ORAZ

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Durda STRESZCZENIE STĘŻENIE KWASU FOLIOWEGO ORAZ ZMIANY W OBRĘBIE GENÓW REGULUJĄCYCH JEGO METABOLIZM JAKO CZYNNIK RYZYKA RAKA W POLSCE

Katarzyna Durda STRESZCZENIE STĘŻENIE KWASU FOLIOWEGO ORAZ ZMIANY W OBRĘBIE GENÓW REGULUJĄCYCH JEGO METABOLIZM JAKO CZYNNIK RYZYKA RAKA W POLSCE Pomorski Uniwersytet Medyczny Katarzyna Durda STRESZCZENIE STĘŻENIE KWASU FOLIOWEGO ORAZ ZMIANY W OBRĘBIE GENÓW REGULUJĄCYCH JEGO METABOLIZM JAKO CZYNNIK RYZYKA RAKA W POLSCE Promotor: dr hab. prof. nadzw.

Bardziej szczegółowo

Gdyńskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa

Gdyńskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa W Z Ó R U M O W Y z a w a r t a w G d y n i w d n i u 2 0 1 4 r po m i d z y G d y s k i m O r o d k i e m S p o r t u i R e k r e a c j i j e d n o s t k a b u d e t o w a ( 8 1-5 3 8 G d y n i a ), l

Bardziej szczegółowo

Patients price acceptance SELECTED FINDINGS

Patients price acceptance SELECTED FINDINGS Patients price acceptance SELECTED FINDINGS October 2015 Summary With growing economy and Poles benefiting from this growth, perception of prices changes - this is also true for pharmaceuticals It may

Bardziej szczegółowo

2 7k 0 5k 2 0 1 5 S 1 0 0 P a s t w a c z ł o n k o w s k i e - Z a m ó w i e n i e p u b l i c z n e n a u s ł u g- i O g ł o s z e n i e o z a m ó w i e n i u - P r o c e d u r a o t w a r t a P o l

Bardziej szczegółowo

poszczególnych modeli samochodów marki Opel z dnia 31.01.2013. skrzyni biegów

poszczególnych modeli samochodów marki Opel z dnia 31.01.2013. skrzyni biegów 1 Opel D1JOI AAAA Ampera X30F 150 KM (elektryczny) AT 34.10.21-36.00 benzyna 1398 1,2 27 2 Opel H-B AE11 Agila 1.0 ECOTEC 68 KM MT5 34.10.21-33.00 benzyna 996 4,6 4,7 106 109 3 Opel H-B AF11 Agila 1.2

Bardziej szczegółowo

The Overview of Civilian Applications of Airborne SAR Systems

The Overview of Civilian Applications of Airborne SAR Systems The Overview of Civilian Applications of Airborne SAR Systems Maciej Smolarczyk, Piotr Samczyński Andrzej Gadoś, Maj Mordzonek Research and Development Department of PIT S.A. PART I WHAT DOES SAR MEAN?

Bardziej szczegółowo

Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów

Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów Dr Marek Gołębiowski INSTYTUT OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA CZŁOWIEKA ZAKŁAD ANALIZY ŚRODOWISKA WYDZIAŁ CHEMII, UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

Zestawienie samochodów osobowych Opel zawierające informacje o zużyciu paliwa i emisji CO 2

Zestawienie samochodów osobowych Opel zawierające informacje o zużyciu paliwa i emisji CO 2 Zestawienie samochodów osobowych Opel zawierające informacje o zużyciu paliwa i emisji CO 2 Pojazdy pogrupowane według typu paliwa, uszeregowane według wielkości poszczególnych modeli samochodów marki

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Tychy, plan miasta: Skala 1: (Polish Edition)

Tychy, plan miasta: Skala 1: (Polish Edition) Tychy, plan miasta: Skala 1:20 000 (Polish Edition) Poland) Przedsiebiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne (Katowice Click here if your download doesn"t start automatically Tychy, plan miasta: Skala 1:20 000

Bardziej szczegółowo

Kra katastrof natura ny h W b j Wspó czesna Japonia w pytaniach i odpowiedziach: Gendai Nippon Q & Ogrody Nauk i Sztuk nr 2017 (7) 51

Kra katastrof natura ny h W b j Wspó czesna Japonia w pytaniach i odpowiedziach: Gendai Nippon Q & Ogrody Nauk i Sztuk nr 2017 (7) 51 doi: 10.15503/onis2017.49.54 Kra otró n katastrofy Ganbare Warsztaty umierania Katarzyny Boni B b Jel e P B P O h, U s W s, U s 1, 50-137 W Em l: b b jel e @ m l.c m A strakt W s s f m j j s j ój j s f

Bardziej szczegółowo

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych.

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Lek. Ewelina Anna Dziedzic Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Rozprawa na stopień naukowy doktora nauk medycznych Promotor: Prof. dr hab. n. med. Marek Dąbrowski

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 03 7 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A W y k o n a n i e r e m o n t u n a o b i e k c i e s p o r t o w y mp

Bardziej szczegółowo

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M United States Holocaust Memorial Museum Archive 100 Raoul Wallenberg Place SW Washington, DC 20024 2126 Tel. (202) 479 9717 Email:

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

7. Program Ramowy: strategia udziału

7. Program Ramowy: strategia udziału Warsztaty KPK Warszawa, 30 września 2010 7. Program Ramowy: strategia udziału Ewa Szkiłądź Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Instytut Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii Nauk

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI W UKŁADZIE OKRESOWYM

PIERWIASTKI W UKŁADZIE OKRESOWYM PIERWIASTKI W UKŁADZIE OKRESOWYM 1 Układ okresowy Co można odczytać z układu okresowego? - konfigurację elektronową - podział na bloki - podział na grupy i okresy - podział na metale i niemetale - trendy

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski. Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul.

Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski. Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul. Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul. Smętna 12, Kraków Plan prezentacji: Cel naukowy Podstawy teoretyczne Przyjęta metodyka

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 0 2 02 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A U s ł u g a d r u k o w a n i a d l a p o t r z e b G d y s k i e g o

Bardziej szczegółowo

Good Clinical Practice

Good Clinical Practice Good Clinical Practice Stowarzyszenie na Rzecz Dobrej Praktyki Badań Klinicznych w Polsce (Association for Good Clinical Practice in Poland) http://www.gcppl.org.pl/ Lecznicze produkty zaawansowanej terapii

Bardziej szczegółowo

Czy mamy dowody na pozalipidoweefekty stosowania statyn?

Czy mamy dowody na pozalipidoweefekty stosowania statyn? Czy mamy dowody na pozalipidoweefekty stosowania statyn? Zbigniew Gaciong Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Definicja Plejotropia,

Bardziej szczegółowo

European Crime Prevention Award (ECPA) Annex I - new version 2014

European Crime Prevention Award (ECPA) Annex I - new version 2014 European Crime Prevention Award (ECPA) Annex I - new version 2014 Załącznik nr 1 General information (Informacje ogólne) 1. Please specify your country. (Kraj pochodzenia:) 2. Is this your country s ECPA

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro Koło Naukowe Immunolgii kolo_immunologii@biol.uw.edu.pl kolo_immunologii.kn@uw.edu.pl CEL I PRZEDMIOT PROJEKTU Celem doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Paramedycyna a postulaty evidence-based medicine

Paramedycyna a postulaty evidence-based medicine Paramedycyna a postulaty evidence-based medicine Celem jest pokazanie jak postulaty koncepcji evidence- based medicine wpłynęły na współcześnie podejmowane dyskusje dotyczące paramedycyny 1) Ustalenia

Bardziej szczegółowo

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/ LAKIERNICZYCH

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/ LAKIERNICZYCH Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 45 Marta Anna HAJDUGA Zabrze, Maciej HAJDUGA, Katedra Podstaw Budowy Maszyn, Akademia Techniczno- Humanistyczna, Bielsko- Dariusz, Concept Sp. z o.o., Bielsko-

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT GENETYKI I HODOWLI ZWIERZĄT POLSKIEJ AKADEMII NAUK W JASTRZĘBCU. mgr inż. Ewa Metera-Zarzycka

INSTYTUT GENETYKI I HODOWLI ZWIERZĄT POLSKIEJ AKADEMII NAUK W JASTRZĘBCU. mgr inż. Ewa Metera-Zarzycka INSTYTUT GENETYKI I HODOWLI ZWIERZĄT POLSKIEJ AKADEMII NAUK W JASTRZĘBCU mgr inż. Ewa Metera-Zarzycka Profil metaboliczny osocza krwi i wartość biologiczna mleka krów w gospodarstwach ekologicznych Praca

Bardziej szczegółowo

aforementioned device she also has to estimate the time when the patients need the infusion to be replaced and/or disconnected. Meanwhile, however, she must cope with many other tasks. If the department

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe lek. Krzysztof Kołodziejczyk Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr hab. n. med. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Faculty: Management and Finance. Management

Faculty: Management and Finance. Management Faculty: Management and Finance The name of field of study: Management Type of subject: basic Supervisor: prof. nadzw. dr hab. Anna Antczak-Barzan Studies level (BSc or MA): bachelor studies Type of studies:

Bardziej szczegółowo

Tytuł pracy w języku angielskim: Microstructural characterization of Ag/X/Ag (X = Sn, In) joints obtained as the effect of diffusion soledering.

Tytuł pracy w języku angielskim: Microstructural characterization of Ag/X/Ag (X = Sn, In) joints obtained as the effect of diffusion soledering. Dr inż. Przemysław Skrzyniarz Kierownik pracy: Prof. dr hab. inż. Paweł Zięba Tytuł pracy w języku polskim: Charakterystyka mikrostruktury spoin Ag/X/Ag (X = Sn, In) uzyskanych w wyniku niskotemperaturowego

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

OpenPoland.net API Documentation

OpenPoland.net API Documentation OpenPoland.net API Documentation Release 1.0 Michał Gryczka July 11, 2014 Contents 1 REST API tokens: 3 1.1 How to get a token............................................ 3 2 REST API : search for assets

Bardziej szczegółowo

Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1: = City map (Polish Edition)

Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1: = City map (Polish Edition) Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1:15 000 = City map (Polish Edition) Click here if your download doesn"t start automatically Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1:15 000 = City map (Polish Edition) Zakopane,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK:

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK: Lp. I Introductory module 3 Academic skills Information Technology introduction Intellectual Property Mysterious Code of Science Online surveys Personal growth and social competences in the globalizedintercultural

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

Wojewodztwo Koszalinskie: Obiekty i walory krajoznawcze (Inwentaryzacja krajoznawcza Polski) (Polish Edition)

Wojewodztwo Koszalinskie: Obiekty i walory krajoznawcze (Inwentaryzacja krajoznawcza Polski) (Polish Edition) Wojewodztwo Koszalinskie: Obiekty i walory krajoznawcze (Inwentaryzacja krajoznawcza Polski) (Polish Edition) Robert Respondowski Click here if your download doesn"t start automatically Wojewodztwo Koszalinskie:

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2010 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2010 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem dysleksja EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

SF-AE Sp awik z doci eniem wst pnym Balsa+bambus+lotka 2+2/3+2/4+2/5+2/6+2. SE-KWE Sp awik z doci eniem wst pnym Balsa+polycarbon 2+1/2+2/3+2/3+3/3+4

SF-AE Sp awik z doci eniem wst pnym Balsa+bambus+lotka 2+2/3+2/4+2/5+2/6+2. SE-KWE Sp awik z doci eniem wst pnym Balsa+polycarbon 2+1/2+2/3+2/3+3/3+4 SE-WD SE-WJ SF-AB SJ-WY SJ-WX SJ-WS SM-76/77 SE-WE SF-AE SE-KWE SJ-WR SF-AD SF-AF SF-AG SE-KJG SE-KJH SE-WD SE-WJ SF-AB SJ-WY SJ-WX SJ-WS SM-76/77 Sp awik Middy Onions z Balsa+polycarbon 4+1/4+2/4+3/4+4

Bardziej szczegółowo

O F E R T A H o t e l Z A M E K R Y N * * * * T a m, g d z i e b łł k i t j e z i o r p r z e p l a t a s ił z s o c z y s t z i e l e n i t r a w, a r a d o s n e t r e l e p t a z m i a r o w y m s z

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 03 3 2 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U d o s t p n i e n i e t e l e b i m ó w i n a g ł o n i e n i

Bardziej szczegółowo

kierunek: BIOTECHNOLOGIA specjalność: Bioinformatics RW , Obowiązuje od 2013/2014

kierunek: BIOTECHNOLOGIA specjalność: Bioinformatics RW , Obowiązuje od 2013/2014 Studia II stopnia, magisterskie (4 semestralne, dla kandydatów bez tytułu zawodowego inżyniera) (4 semesters is for non-engineers candidates) kierunek: BIOTECHNOLOGIA specjalność: Bioinformatics RW 23.10.2013,

Bardziej szczegółowo

INSPECTION METHODS FOR QUALITY CONTROL OF FIBRE METAL LAMINATES IN AEROSPACE COMPONENTS

INSPECTION METHODS FOR QUALITY CONTROL OF FIBRE METAL LAMINATES IN AEROSPACE COMPONENTS Kompozyty 11: 2 (2011) 130-135 Krzysztof Dragan 1 * Jarosław Bieniaś 2, Michał Sałaciński 1, Piotr Synaszko 1 1 Air Force Institute of Technology, Non Destructive Testing Lab., ul. ks. Bolesława 6, 01-494

Bardziej szczegółowo

Zespół Biologii Chemicznej i Projektowania Leków

Zespół Biologii Chemicznej i Projektowania Leków Zespół Biologii Chemicznej i Projektowania Leków Synteza związków chemicznych Struktury 3D związek-białko Aktywność związków w komórkach The group Head of the team: Postdocs: Prof. dr. Tad A. Holak Dr.

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH (obroniona z wyróżnieniem )

ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH (obroniona z wyróżnieniem ) Publikacje naukowe: ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH (obroniona z wyróżnieniem 7.03.2013) Stosowanie larw Lucilia sericata jako metoda leczenia przewlekłych ran kończyn. Inne publikacje: 1.

Bardziej szczegółowo

WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

WYSTĄPIENIE POKONTROLNE WOJEWODA ŁÓDZKI PS-VII.431.3.2015 Pan lek. Ireneusz Stawowski Łódź, dnia 18 grudnia 2015 r. IMI-MED Centrum Medyczno Psychologiczne 95-070 Antoniew k/łodzi, ul. Dorotki 4 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Z a m a w i a j» c y G D Y S K I O R O D E K S P O R T U I R E K R E A C J I J E D N O S T K A B U D E T O W A 8 1 5 3 8 G d y n i a, u l O l i m p i j s k a 5k 9 Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Stargard Szczecinski i okolice (Polish Edition)

Stargard Szczecinski i okolice (Polish Edition) Stargard Szczecinski i okolice (Polish Edition) Janusz Leszek Jurkiewicz Click here if your download doesn"t start automatically Stargard Szczecinski i okolice (Polish Edition) Janusz Leszek Jurkiewicz

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: Certyfikat dla Blatów kuchennych z powłoką antybakteryjną.

Dotyczy: Certyfikat dla Blatów kuchennych z powłoką antybakteryjną. Żary, 01.06.2016 Dotyczy: Certyfikat dla Blatów kuchennych z powłoką antybakteryjną. Niniejszy dokument dotyczy wyłącznie 11 dekorów Blatów kuchennych Kronopol sp. z o.o.: Lp. Dekor Nazwa 1 D4865 MT DĄB

Bardziej szczegółowo

!!" # " $ $ $ %&'(!! " # " $%%&'$%()* +!! ", -. /

!! #  $ $ $ %&'(!!  #  $%%&'$%()* +!! , -. / !!" # " $ $ $ %&'(!! " +!. / #! " ", $%%&'$%()* - )*+$,* -.* %&'(.%&%&/ #"$ $$ 0* $ 1 + + 23 3 40 05 # %&'(.%&%& * *6 * * 6 7 2* $ 8 * 239. 6 39 0 *6 39 *6 6 *6 39 8 7$ 7 + *$ * + 6 6 7 * + $ * + * * #

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

I n f o r m a c j e n a t e m a t p o d m i o t u k t ó r e m u z a m a w i a j» c y p o w i e r z y łk p o w i e r z y l i p r o w a d z e p o s t p

I n f o r m a c j e n a t e m a t p o d m i o t u k t ó r e m u z a m a w i a j» c y p o w i e r z y łk p o w i e r z y l i p r o w a d z e p o s t p A d r e s s t r o n y i n t e r n e t o w e j, n a k t ó r e j z a m i e s z c z o n a b d z i e s p e c y f i k a c j a i s t o t n y c h w a r u n k ó w z a m ó w i e n i a ( j e e ld io t y c z y )

Bardziej szczegółowo

*&#&+&",(. -./01.23/ !"#$%&"'( )$*+,-"%.+-./ 0$1$%"-23./ 3.-4$%$-5&& $3"6% ".

*&#&+&,(. -./01.23/ !#$%&'( )$*+,-%.+-./ 0$1$%-23./ 3.-4$%$-5&& $36% . !""#$%&'()!$ *&#&+&",(. -./01.23/4 5674364.!"#$%&"'( )$*+,-"%.+-./ 0$1$%"-23./ 3.-4$%$-5&& 11-12 +$3"6%7 2006 1.+".!&-23 89: «;%&2#&"-23"7 &-&5&"#&.'.3.2#",?'.6"'@-.$

Bardziej szczegółowo

SEMESTR: uzupełniający, inżynierski

SEMESTR: uzupełniający, inżynierski PLAN STUDIÓW Załącznik nr 2 do ZW 1/2007 KIERUNEK:Chemia WYDZIAŁ: Chemiczny STUDIA: II stopnia, stacjonarne (4 semesters, is for candidates who possesses a BSc degree) SPECJALNOŚĆ: Medicinal RW 30.01.2008,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

SHP / SHP-T Standard and Basic PLUS

SHP / SHP-T Standard and Basic PLUS Range Features ErP compliant High Pressure Sodium Lamps Long life between 24,000 to 28,000 hours, T90 at 16,000 hours Strong performance with high reliability Car park, Street and Floodlighting applications

Bardziej szczegółowo

Drugorzędowe wzorce farmaceutyczne Agnieszka Kossakowska

Drugorzędowe wzorce farmaceutyczne Agnieszka Kossakowska Drugorzędowe wzorce farmaceutyczne Agnieszka Kossakowska Warszawa, 21.03.2013 1 Wzorce farmakopealne problemy Drogie Małe ilości w opakowaniu Brak certyfikatu analitycznego 2 Drugorzędowy Materiał Odniesienia

Bardziej szczegółowo

Conception of reuse of the waste from onshore and offshore in the aspect of

Conception of reuse of the waste from onshore and offshore in the aspect of Conception of reuse of the waste from onshore and offshore in the aspect of environmental protection" Koncepcja zagospodarowania odpadów wiertniczych powstających podczas wierceń lądowych i morskich w

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Kwasy tłuszczowe EPA i DHA omega-3 są niezbędne dla zdrowia serca i układu krążenia.

Kwasy tłuszczowe EPA i DHA omega-3 są niezbędne dla zdrowia serca i układu krążenia. Kwasy tłuszczowe EPA i DHA omega-3 są niezbędne dla zdrowia serca i układu krążenia. Kwasy tłuszczowe omega-3 jak pokazują wyniki wielu światowych badań klinicznych i epidemiologicznych na ludziach, są

Bardziej szczegółowo

POMIAR BIOKONCENTRACJI ZANIECZYSZCZEŃ W OCENIE SKAŻENIA ŚRODOWISKA, NARAŻENIA ORGANIZMÓW ORAZ PROGNOZOWANIU EKOLOGICZNYCH EFEKTÓW ZANIECZYSZCZEŃ

POMIAR BIOKONCENTRACJI ZANIECZYSZCZEŃ W OCENIE SKAŻENIA ŚRODOWISKA, NARAŻENIA ORGANIZMÓW ORAZ PROGNOZOWANIU EKOLOGICZNYCH EFEKTÓW ZANIECZYSZCZEŃ Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Elżbieta Bonda-Ostaszewska POMIAR BIOKONCENTRACJI ZANIECZYSZCZEŃ W OCENIE SKAŻENIA ŚRODOWISKA, NARAŻENIA ORGANIZMÓW ORAZ PROGNOZOWANIU EKOLOGICZNYCH EFEKTÓW ZANIECZYSZCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Piotr WODARSKI, Marek Andrzej BIENIEK Zabrze Zabrze Katedra Streszczenie: Wykorzystanie nowoczesnych systemów Technologii Wirtualnej kaski 3D, w wybranych

Bardziej szczegółowo

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4 Academic year 2014/2015 Academy of Fine Arts in Gdańsk Faculty of Sculpture and Intermedia Long-cycle Master s degree studies (5 years) The Faculty of Sculpture is divided into two fields of study: Sculpture

Bardziej szczegółowo

SubVersion. Piotr Mikulski. SubVersion. P. Mikulski. Co to jest subversion? Zalety SubVersion. Wady SubVersion. Inne różnice SubVersion i CVS

SubVersion. Piotr Mikulski. SubVersion. P. Mikulski. Co to jest subversion? Zalety SubVersion. Wady SubVersion. Inne różnice SubVersion i CVS Piotr Mikulski 2006 Subversion is a free/open-source version control system. That is, Subversion manages files and directories over time. A tree of files is placed into a central repository. The repository

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Systemy bezpiecznikowe DIN D0 Neozed gg

Systemy bezpiecznikowe DIN D0 Neozed gg Neozed gg -,, D03-400V AC/ 250 V AC (A) Kolor Kodowy D03 D03 2 4 6 13 16 20 25 35 50 63 80 0 różowy brązowy zielony czerwony czarny szary niebieski żółty czarny biały miedziany srebrny czerwony GG40V2

Bardziej szczegółowo

SG-MICRO... SPRĘŻYNY GAZOWE P.103

SG-MICRO... SPRĘŻYNY GAZOWE P.103 SG-MICRO... SG-MICRO 19 SG-MICRO SG-MICRO H SG-MICRO R SG-MICRO 32 SG-MICRO 32H SG-MICRO 32R SG-MICRO SG-MICRO H SG-MICRO R SG-MICRO 45 SG-MICRO SG-MICRO SG-MICRO 75 SG-MICRO 95 SG-MICRO 0 cylindra body

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S i R D Z P I 2 7 1 0 3 62 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A Z a p e w n i e n i e z a s i l a n i ea n e r g e t y c z ne g o

Bardziej szczegółowo

OSI Data Link Layer. Network Fundamentals Chapter 7. Version Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Public 1

OSI Data Link Layer. Network Fundamentals Chapter 7. Version Cisco Systems, Inc. All rights reserved. Cisco Public 1 OSI Data Link Layer Network Fundamentals Chapter 7 Version 4.0 1 Warstwa Łącza danych modelu OSI Network Fundamentals Rozdział 7 Version 4.0 2 Objectives Explain the role of Data Link layer protocols in

Bardziej szczegółowo