ANNA KARAFOVÁ SYNTEZA PEPTYDÓW ORAZ BADANIE ICH WŁAŚCIWOŚCI PRZECIWPASOŻYTNICZYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANNA KARAFOVÁ SYNTEZA PEPTYDÓW ORAZ BADANIE ICH WŁAŚCIWOŚCI PRZECIWPASOŻYTNICZYCH"

Transkrypt

1 ANNA KARAFOVÁ SYNTEZA PEPTYDÓW ORAZ BADANIE ICH WŁAŚCIWOŚCI PRZECIWPASOŻYTNICZYCH Praca wykonana w Katedrze i Zakładzie Chemii Nieorganicznej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego i przedstawiona Radzie Wydziału Farmaceutycznego w celu uzyskania stopnia doktora nauk farmaceutycznych Promotor rozprawy dr hab. n. farm. Wojciech Kamysz, prof. nadzw. Gdańsk 2014

2 STRESZCZENIE Choroby pasożytnicze wywoływane przez pierwotniaki stanowią poważne obciążenie dla opieki zdrowotnej. Endemiczne głównie w tropikalnych regionach świata o najniższym statusie ekonomiczno-społecznym, zajmują wiodące miejsce wśród dziesięciu głównych przyczyn utraty zdrowia i wczesnych zgonów. Brak skuteczności dostępnych chemioterapeutyków wobec zróżnicowanych stadiów rozwojowych pasożytów oraz ich zmienność antygenowa, prowadząca do rozwoju lekooporności, skłaniają do poszukiwania alternatywnych rozwiązań. Szczególną uwagę wielu środowisk naukowych skupiają peptydy przeciwdrobnoustrojowe (AMPs), będące głównym elementem wrodzonego układu odpornościowego organizmów wielokomórkowych. Elementy strukturalne warunkujące ich przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą aktywność zostały dobrze poznane, niewiele jednak wiadomo na temat ich zdolności przeciwpasożytniczych. Celem pracy było zaprojektowanie i otrzymanie nowych syntetycznych peptydów w oparciu w właściwości AMPs o potencjalnej aktywności wobec postaci inwazyjnych pierwotniaków wywołujących choroby tj.: leiszmanioza, trypanosomoza czy malaria. Określono także ich potencjał cytotoksyczny wobec ludzkich fibroblastów (MRC-5 SV2 ) i zdolności hemolityczne wobec ludzkich erytrocytów. Ponadto, podjęto próbę analizy wpływu wprowadzonych modyfikacji strukturalnych na aktywność przeciwpasożytniczą i przeciwbakteryjną tej grupy związków. Zaprojektowane peptydy otrzymano metodą syntezy na nośniku stałym wg strategii Fmoc/tBu, a następnie zanalizowano i oczyszczono przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej w odwróconym układzie faz (RP-HPLC). Tożsamość związków potwierdzono dzięki spektrometrii mas MALDI-TOF. Testy określające właściwości przeciwpasożytnicze i przeciwbakteryjne, a także charakter cytotoksyczny peptydów zostały wykonane metodą seryjnych rozcieńczeń w pożywce płynnej w zakresie stężeń 0,25-64 M. Rezultaty przedstawiono w postaci wartości IC 50 wyrażonej jako średnia arytmetyczna z wyników uzyskanych z dwóch niezależnych eksperymentów odchylenie standardowe (SD). Sprecyzowano również wartości minimalnego stężenia, przy którym peptydy wykazywały zdolność do hemolizy ludzkich erytrocytów (MHC). Ponadto, wyznaczono wartości indeksu selektywności (SI) jako stosunek IC 50 aktywności cytotoksyczej peptydów do 2

3 STRESZCZENIE IC 50 aktywności przeciwpasożytniczej lub przeciwbakteryjnej, który jest kluczowym parametrem na etapie identyfikacji nowych związków, jako potencjalnych leków przeciwpasożytniczych. Na podstawie uzyskanych danych zaobserwowano, że żaden z otrzymanych peptydów nie wykazywał charakteru cytotoksycznego i hemolitycznego w zakresie działania terapeutycznego. Potwierdzono, że wzrost ładunku peptydu spowodowany obecnością zasadowych reszt aminokwasowych i redukcja heliakalnego oraz hydrofobowego charakteru związku prowadziły do spadku jego aktywności hemolitycznej i zwiększenia stopnia selektywności wobec zdrowych komórek. Ponadto, część związków odznaczała się wysokim potencjałem przeciwpasożytniczym, a wartości IC 50 określające ich aktywność wobec S. aureus i E. coli była znacznie niższe niż dla konwencjonalnych antybiotyków tj.: erytromycyna czy chloramfenikol. Stwierdzono, że przyłączenie układu steroidowego (reszty kwasu deoksycholowego, DOCA) do peptydu pozbawionego natywnych wiązań disulfidowych pozwala na zachowanie jedynie aktywności przeciwbakteryjnej. Wprowadzenie pojedynczego wiązania disulfidowego do struktury związku, a także zamiana reszty fenyloalaniny na resztę kwasu p-aminobenzoesowego (PABA) może stanowić skuteczną metodę, prowadzącą do wzrostu selektywnego charakteru związku. Wysoki potencjał przeciwpasożytniczy i przeciwbakteryjny, a także brak cytotoksycznych i hemolitycznych właściwości wybranych analogów może przesądzić o potencjalnym ich wykorzystaniu w terapii kombinowanej z powszechnie stosowanymi chemioterapeutykami. Scharakteryzowanie wpływu wprowadzonych modyfikacji strukturalnych na aktywność biologiczną otrzymanych peptydów może znacznie ułatwić dalsze poszukiwanie aktywnych związków. 3

4 SUMMARY Parasitic diseases caused by Protozoa are a serious burden for health care. Endemic mainly in tropical regions of the world with the lowest socio-economic status, occupy the leading place among ten major causes of health problems and premature death. Lack of efficacy of available chemotherapeutic agents to different developmental stages of the parasites and their antigenic variation, leading to drug resistance, induce the need to search for alternative solutions. Antimicrobial peptides (AMPs), constituting the main component of the innate immune system of multicellular organisms, attract attention of many research groups. Structural features ensuring their antibacterial and antifungal activity are well known, but little is known about their antiparasitic properties. The aim of this study was to develop and prepare novel synthetic peptides based on AMPs properties with potential activity against invasive forms of protozoa causing the diseases such as leishmaniasis, trypanosomiasis and malaria. Their cytotoxic potential against human fibroblasts (MRC-5 SV2 ) and haemolytic activity against human erythrocytes was determined. Additionally, an attempt has been made to analyze the impact of structural modifications on the antiparasitic and antibacterial activity of this group of compounds. The designed peptides were obtained by solid phase peptide synthesis (SPPS) using Fmoc/tBu strategy, and then analyzed and purified by reversed-phase highperformance liquid chromatography (RP-HPLC). Identity of the compounds was confirmed by MALDI-TOF mass spectrometry. Tests for the antiparasitic and antibacterial activities, and cytotoxic character of the peptides have been carried out by serial dilution method in a liquid medium over the concentration range of 0,25-64 M. The results are presented as IC 50 values expressed as the arithmetic mean of two independent experiments standard deviation (SD). The minimum concentration at which the peptides were able to hemolyze the human erythrocytes (MHC) was also determined. Furthermore, the values of the selectivity index (SI) were calculated as the ratio of IC 50 of cytotoxic activity of the peptides to the IC 50 of antiparasitic or antibacterial activity, which is a crucial parameter for identifying the new compounds as potential antiparasitic drugs. 4

5 SUMMARY The data showed that none of the peptides had cytotoxic and haemolytic character over the range of their therapeutic concentrations. It was confirmed that the increase in charge of the peptide due to the presence of basic amino acid residues and reduction of its hydrophobic and helical nature decreased its haemolytic activity and increased the degree of selectivity towards health human cells. Moreover, some compounds possessed high antiparasitic potential, while IC 50 values indicating their activity against S. aureus and E. coli were much lower than for conventional antibiotics such as erythromycin or chloramphenicol. It has been found that the attachment of the steroid skeleton (deoxycholic acid residue, DOCA) to a peptide devoid of native disulphide bonds preserves only the antimicrobial activity. The introduction of a single disulfide bond to a peptide structure, and the substitution of phenylalanine residue with p-aminobenzoic acid (PABA) may be an effective method, leading to an increase in compound selectivity. High antiparasitic and antibacterial potential of some peptides, as well as the lack of cytotoxic and haemolytic effect on human cells allow to suggest their potential use in combination therapy with commonly used chemotherapeutic agents. Characterization of the effect of structural modifications on the biological activity of the peptides can greatly facilitate further search for new active compounds. 5

6 1. Cox F.E.G. History of human parasitology. Clin. Microbiol. Rev. 15, 2002, Deryło A. Parazytologia i akaroentomologia medyczna. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Zhang Y., MacArthur C., Mubila L., Baker S. Control of neglected tropical diseases needs a long-term commitment. BMC Med. 8, 2010, art. No doi: / Hotez P.J., Savioli L., Fenwick A. Neglected tropical diseases of the Middle East and North Africa: review of their prevalence, distribution and opportunities for control. PLoS Negl. Trop. Dis.6, 2012, art. No doi: /journal.pntd Zofou D., Nyasa R.B., Nsagha D.S., Ntie-Kang F., Meriki H.D., Assob J.C.N., Kuete V. Control of malaria and other vector-borne protozoa diseases in the tropics: enduring challenges despite considerable progres and achievements. Infect. Dis. Poverty 3, 2014, art. No doi: / Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A. Choroby zakaźne i pasożytnicze epidemiologia i profilaktyka. Bielsko-Biała, -medica Press, Astelbauer F., Walochnik J. Antiprotozoal compounds: state of the art. And new developments. Int. J. Antimicrob. Agents. 38, 2011, Murphy S.C., Shott J. P., Parikh S., Etter P., Prescott W.R., Stewart V.A. Review article: Malaria Diagnostics in clinical trials. Am. J. Trop. Hyg. 89, 2013, Askling H.H., Bruneel F., Burchard G., Castelli F., Chiodini P.L., Grobusch M.P., Lopez- Velez R., Paul M., Petersen E., Popescu C., Ramharter M., Schlagenhauf P. Management of imported malaria in Europe. Malar. J. 11, 2012, art. No doi: / Stępień M. Malaria in Poland in Przegl. Epidemiol. 67, 2013, Barret M.P., Croft S.L. Management of trypanosomiasis and leishmaniasis. Br. Med. Bull. 104, 2012, Nakayima J., Nakao R., Alhassan A., Mahama G., Afakye K., Sugimoto C. Molecular epidemiological studies on animal trypanosomiases in Ghana. Parasit. Vectors. 5, 2012, art. No doi: / Pawłowski Z.S., Stefaniak J. Parazytologia kliniczna w ujęciu wielodyscyplinarnym. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, World Health Organization. Control and surveillance of human African trypanosomiasis. WHO Tech. Rep. Ser. 984, 2013, McGwire B.S., Olson C.L., Tack B.F., Engman D.M. Killing of African Trypanosomes by antimicrobial peptides. JID 188, 2003,

7 16. Balana-Fouce R., Reguera R.M., Cubria J.C., Ordonez D. The pharmacology of Leishmaniasis. Gen. Pharmac. 30, 1998, Tiuman T.S., Santos A.O., Ueda-Nakamura T., Dias Filho B.P., Nakamura C.V. Recent advances in leishmaniasis treatment. Int. J. Infect. Dis. 15, 2011, Gerald N., Mahajan B., Kumar S. Mitosis in the human malaria parasites Plasmodium falciparum. Eucaryot. Cell. 10, 2011, Collier L., Balows A., Sussman M. Topley&Wilson s Microbiology and microbial infections. London, Arnold Ayisi N.K., Appiah-Opong R., Gyan B., Bugyei K., Ekuban F. Plasmodium falciparum: Assessment of selectivity of action of chloroquine, Alchornea cordifolia, Ficus polita, and other drugs by a tetrazolium based colorimetric assay. Malar. Res. Treat. 2011, 2011, art. No doi: /2011/ McMorran B.J., Marshall V.M., de Graff C., Drysdale K.E., Shabbar M., Smyth G.K., Corbin J.E., Alexander W.S., Foote S.J. Platelets kill intraerythrocytic malarial parasites and mediate survival to infection. Science 6, 2009, Mackintosh C.L., Beeson J.G., Marsh K. Clinical features and pathogenesis of severe malaria. Trends. Parasitol. 20, 2004, Autino B., Corbett Y., Castelli F., Taramelli D. Pathogensis of malaria in tissues and blood. Mediterr. J. Hematol. Infect. Dis. 4, 2012, art. No doi: /MJHID de Souza W., de Carvalho T.M., Barrias E.S. Review on Trypanosoma cruzi: Host cel interaction. Int. J. Cell Biol. 2010, 2010, art. No doi: /2010/ Barrias E.S., de Carvalho T.M., de Souza W. Trypanosoma cruzi: entry into mammalian host cells and parasitophorous vacuole formation. Front. Immunol. 4, 2013, art. No doi: /fimmu World Health Organization. Control of Chagas disease.who Tech. Rep. Ser. 905, Geneva 2002, Kennedy P.G.E. Clinical features, diagnosis and treatment of human African trypanosomiasis (sleeping sickness). Lancet. Neurol. 12, 2013, Stockdale C., Swiderski M.R., Barry D.J., McCulloch R. Antigenic variation in Trypanosoma brucei: joining the DOTs. PLoS Biol. 6, 2008, art. No. doi: /journal.pbio Stich A., Abel P.M., Krishna S. Human African trypanosomiasis. BMJ 325, 2002, Kennedy P.G.E. Difficulties in diagnostic staging of human African trypanosomiasis. J. Neuroparasitol. 2, 2011,

8 31. Sundar S., Rai M. Laboratory diagnosis of visceral leishmaniasis. Clin. Diagn. Lab. Immunol. 9, 2002, Assche T.V., Deschacht M., Inocencio da Luz R.A., Maes L., Cos P. Leishmania - macrophage interactions: Insights into the redox biology. Free Radic. Biol. Med. 51, 2011, Mohebali M. Visceral leishmaniasis in Iran: Review of the epidemiological and clinical features. Iran. J Parasitol. 8, 2013, Chappuis F., Sundar S., Hailu A., Ghalib H., Rijal S., Peeling R.W., Alvar J., Boelaert M. Visceral leishmaniasis: what are the needs for diagnosis, treatment and control?. Nat. Rev. Microbiol. 5, 2007, Stich A., Ponte-Sucre A., Holzgrabe U. Do we need new drugs against African trypanosomiasis? Lancet. Infect. Dis. 13, 2013, Keiser J., Stich A., Burri C. New drugs for the treatment of human African trypanosomiasis: research and development. Trends. Parasitol. 17, 2001, Otoguro K., Iwatsuki M., Ishiyama A., Namatame M., Nishihara-Tukashima A., Shibahara S., Kondo S., Yamada H., Omura S. Promising lead compounds for novel antiprotozoals. J. Antibiot. (Tokyo) 63, 2010, Shaji J., Jain V. Solid lipid nanoparticles: a novel carrier for chemotherapy. Int. J. Pharmacy and Pharm. Sci. 2, 2010, Jain K., Sood S., Gowthmarajan K. Lipid nanocarriers and molecular targets for malaria chemotherapy. Curr. Drug Targets 15, 2014, Davis A.J., Kedzierski L. Recent advances in antileishmanial drug development. Curr. Opin. Investig. Drugs 6, 2005, Barret M.P., Mottram J.C., Coombs G.H. Recent advances in indentifying and validating drug targets in trypanosomes and leishmanias. Trends Microbiol. 7, 1999, Fairlamb A.H., Ridley R.G., Vial H.J. Drugs against parasitic diseases: R&D methodologies and issues. Discoveries and drug development. WHO 2003, Peng Y., Keenan S.M., Welsh W.J. Structural model of Plasmodium CDK, Pfmrk, a novel target for malaria therapeutics. J. Mol. Graph. Model. 24, 2005, Mackiewicz P., Gagat P., Bodył A. Genomika protistów bardzo zróżnicowanych, ale słabo poznanych eukariotów. Biotechnologia 4, 2010, Padmanaban G. Drug targets in malaria parasites. Adv. Biochem. Engin/Biotechnol. 84, 2003,

9 46. Padmanaban G., Nagaraj V.A., Rangarajan P.N. Drugs and drug targets against malaria. Curr. Sci. 92, 2007, Aguiar A.C., Rocha E.M., Souza N.B., Franca T.C.C., Krettli A.U. New approaches in atimalarial drug discovery and development: a review. Mem. Inst. Oswaldo Cruz 107, 2012, Maya J.D., Cassels B.K., Iturriaga-Vasquez P., Ferreira J., Faundez M., Galanti N., Ferreira A., Morello A. Mode of action of natural and synthetic drugs against Trypanosoma cruzi and their interaction with the mammalian host. Comp. Biochem. Physiol. A Mol. Integr. Physiol. 146, 2007, Regules J.A., Cummings J.F., Ockenhouse C.F. The RTS,S vaccine candidate for malaria. Expert Rev. Vaccines 10, 2011, Biamonte M.A., Wanner J., Le Roch K.G. Recent advances in malaria drug discovery. Bioorg. Med. Chem. Lett. 23, 2013, Rodgers J., Jones A., Gibaud S., Bradley B., McCabe C., Barret M.P., Gettinby G., Kennedy P.G.E. Melarsoprol cyclodextrin inclusion complexes as promising oral candidates for the treatment of human African trypanosomiasis. PLoS Negl. Trop. Dis. 5, 2011, art. No doi: /journal.pntd Machado F.S., Tanowitz H.B., Teixeira M.M. New drugs for neglected infectious diseases: Chagas disease. Br. J. Pharmacol. 160, 2010, Castro J.A., de Mecca M.M., Bartel L.C. Toxic side effects of drugs used to treat Chagas disease (American trypanosomiasis). Hum. Exp. Toxicol. 25, 2006, Roberts W.L., Mcmurray W.J., Rainey P.M. Characterization of the antimonial antileishmanial agent meglumine antimonate (Glucantime). Antimicrob. Agents Chemother. 42, 1998, Neelagiri S., Kumar S., Singh S. Tools for antileishmanial drug discovery and drug development. Curr. Res. Infor Pharm Sci. 11, 2010, Ouellette M., Drummelsmith J., Papadopoulou B. Leishmaniasis: drugs in the clinic, resistance and new developments. Drug Resist. Updat. 7, 2004, Singh N. Drug resistance mechanisms in clinical isolates of Leishmania donovani. Indian J. Med. Res. 123, 2006, Cobb S.L., Denny P.W. Antimicrobial peptides for leishmaniasis. Curr. Opin. Investig. Drugs. 11, 2010, Doonan S. Białka i peptydy. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Jakubke H.D., Jeschkeit H. Aminokwasy, peptydy, białka. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN,

10 61. Galdiero S., Falanga A., Cantisani M., Vitiello M., Morelli G., Galdiero M. Peptide-lipid interactions: experiments and applications. Int. J. Mol. Sci. 14, 2013, Marino S.M., Gladyshev V.N. Analysis and functional prediction of reactive cysteine residues. J. Biol. Chem. 287, 2012, Andrès E., Dimarcq J.K. Peptides antimicrobiens cationiques: de l étude de l immunité innée à la production de médicaments.mise à jour. Med. Mal. Infect. 37, 2007, Korting H.C., Schollmann C., Stauss-Grabo M., Schafer-Korting M. Antimicrobial peptides and skin: a paradigm of translational medicine. Skin Pharmacol. Physiol. 25, 2012, Baltzer S.A., Brown M. Antimicrobial peptides promising alternatives to conventional antibiotics. J. Mol. Microbiol. Biotechnol. 20, 2012, Boman H.G. Antibacterial peptides: basic facts and emerging concept. J. Intern. Med. 254, 2003, Mangoni M.L., Shai Y. Short native antimicrobial peptides and engineered ultrashort lipopeptides: similarities and differences in cel specifities and modes of action. Cell. Mol. Life. Sci. 68, 2011, Zasloff M., Martin B., Chen H.C. Antimicrobial activity of synthetic magainin peptides and several analogues. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 85, 1988, Pretzel J., Mohring F., Rahlfs S., Becker K. Antiparasitic peptides. Adv. Biochem. Eng. Biotechnol. 135, 2013, Guani-Guerra E., Santos-Mendoza T., Lugo-Reyes S.O., Teran L.M. Antimicrobial peptides: General overview and clinical implications in human health and disease. Clin. Immunol. 135, 2010, Nizet V., Gallo R.L. Cathelicidins and innate defense against invasive bacterial infection. Scand. J. Infect. Dis. 35, 2003, Silva P.M., Gonçalves S., Santos N.C. Defensins: antifungal lessons from eukaryotes. Front. Microbiol. 5, 2014, art. No doi: /fmicb Żyłowska M., Wyszyńska A., Jagusztyn-Krynicka E.K. Defensyny peptydy o aktywności przeciwbakteryjnej. Post. Mikrobiol. 50, 2011, Lazaridis T., He Y., Prieto L. Membrane interactions and pore formation by the antimicrobial peptide protegrin. Biophys. J. 104, 2013, Bolintineanu D.S., Kaznessis Y.N. Computational studies of protegrin antimicrobial peptides: a review. Peptides 32, 2011,

11 76. Otvos L Jr. The short proline-rich antibacterial peptide family. Cell Mol. Life Sci. 59, 2002, Stalmans S., Wynendaele E., Bracke N., Knappe D., Hoffmann R., Peremans K., Polis I., Burvenich C., De Spiegeleer B. Blood-brain barrier transport of short proline-rich antimicrobial peptides. Protein Pept. Lett. 21, 2014, Zhou Y., Peng Y. Synergistic effect of clinically used antibiotics and peptide antibiotics against gram-positive and gram-negative bacteria. Exp. Ther Med. 6, 2013, Raaijmakers J.M., Bruijn I., Nybroe O., Ongena M. Natural functions of lipopeptides from Bacillus and Pseudomonas: more than surfactants and antibiotics. FEMS Microbiol. Rev. 34, 2010, Shai Y., Makovitzky A., Avrahami D. Host defense peptides and lipopeptides: modes of action and potential candidates for the treatment of bacterial and fungal infections. Curr. Protein Pept. Sci. 7, 2006, Pirri G., Guliani A., Nicoletto S.F., Pizzuto L., Rinaldi A.C. Lipopeptides as antiinfectives: a practical perspectives. Cent. Eur. J. Biol. 4, 2009, Mandal S.M., Barbosa A.E.A.D., Franco O.L. Lipopeptides in microbial infection control: scope and reality for industry. Biotechnol. Adv. 31, 2013, Kulkarni M.M., Karafova A., Kamysz W., Schenkman S., Pelle R., McGwire B.S. Secreted Trypanosome cyclophilin inactivates lytic insect defense peptides and induces parasites calcineurin activation and infectivity. J. Biol. Chem. 288, 2013, Torrent M., Pulido D., Rivas L., Andreu D. Atimicrobial peptide action on parasites. Curr. Drug Targets 13, 2012, Cirimotich C.M., Dong Y., Clayton A.M., Sandiford S.L., Souza-Neto J.A., Mulenga M., Dimopoulos G. Natural microbe-mediated refractoriness to Plasmodium infection in Anopheles gambiae. Science 332, 2011, Boulanger N., Bulet P., Lowenberger C. Antimicrobial peptides in the interactions between insects and flagellate parasites. Trends Parasitol. 22, 2006, Trabulo S., Cardoso A.L., Cardoso A.M., Morais C.M., Jurado A.S., Pedroso de Lima M.C. Cell-penetrating peptides as nucleic acid delivery systems: from biophysics to biological applications. Curr. Pharm. Des. 19, 2013, Shai Y. Mechanism of the binding, insertion and destabilization of phospholipid bilayer membranes by -helical antimicrobial and cel non-selective membrane-lytic peptides. Biochim. Biophys. Acta 1462, 1999, Jelinek R., Kolusheva S. Membrane interactions of host-defense peptides studied in model systems. Curr. Protein Pept. Sci. 6, 2005,

12 90. Brandenburg L.O., Merres J., Albrecht L.J., Varoga D., Pufe T. Antimicrobial peptides: multifunctional drugs for different applications. Polymers 4, 2012, Nicolas P. Multifunctional host defense peptides: intracelullar targeting antimicrobial peptides. FEBS J. 276, 2009, Bahar A.A., Ren D. Antimicrobial peptides. Pharmaceuticals (Basel.) 6, 2013, Brogden N.K., Brogden K.A. Will new generations of modified antimicrobial peptides improve their potential as pharmaceuticals? Int. J. Antimicrob. Agents. 38, 2011, Mitchell A.R. Bruce Merrifield and solid-phase peptide synthesis: a historical assessment. Biopolymers. 90, 2008, Pushpanathan M., Gunasekaran P., Rajendhran J. Antimicrobial peptides: versatile biological properties. Int. J. Pept. 2013, 2013, art. No doi: /2013/ Silverman R.B. Chemia organiczna w projektowaniu leków. Warszawa, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Witt K.A., Gillespie T.J., Huber J.D., Egleton R.D., Davis T.P. Peptide drug modifications to enhance bioavailability and blood-brain barrier permeability. Peptides 22, 2001, Rivera D.G., Vasco A.V., Echemendía R., Concepción O., Pérez C.S., Gavín J.A., Wessjohann L.A. A multicomponent conjugation strategy to unique N-steroidal peptides: first evidence of the steroidal nucleus as a β-turn inducer in acyclic peptides. Chem. Eur. J. 20, 2014, Wimley W.C., Hristova K. Antimicrobial peptides: successes, challenges and unanswered questions. J. Membrane Biol. 239, 2011, Ronga L., Verdié P., Sanchez P., Enjabal C., Maurras A., Jullian M., Puget K., Martinez J., Subra G. Supported oligomethionine sulfoxide and Ellman s reagent for cysteine Bridges formation. Amino Acids 44, 2013, Harwig S.S.L., Waring A., Yang H.J., Cho Y., Tan L., Lehrer R.I. Intramolecular disulfide bonds enhance the antimicrobial and lytic activities of protegrins at physiological sodium chloride concentrations. Eur. J. Biochem. 240, 1996, Hwang H., Hyun S., Kim Y., Yu J. Reduction of helical content by insertion of a disulfide bond to an antimicrobial peptide with decreased hemolytic activity. Chem.Med.Chem. 8, 2013, Atherton E., Sheppard R.C. Solid phase peptide synthesis: A practical approach (The practical approach series). Oxford, Oxford University Press,

13 105. Mergler M., Durieux J.P. The Bachem practice of SPPS: Tips and tricks from the experts at Bachem. Bachem AG, Fields G.B., Noble R. L. Solid phase peptide synthesis utilizing 9 fluorenyl methoxycarbonyl amino acids. Int. J. Pept. Protein. Res. 35, 1990, Chan W.C., White P.D. Fmoc solid phase peptide synthesis. A practical approach. New York, Oxford University Press, Shelton P.T., Jensen K.J. Linkers, resins, and general procedures for solid phase peptide synthesis. Methods for Molecular Biology Peptide synthesis and applications. New York, Humana Press, NovaBiochem. The fine art of solid phase synthesis including synthesis notes and the polimer supported reagents handbook. NovaBiochem, Germany 2002/ Christensen T. Qualitative test for monitoring coupling completeness in solid phase peptide synthesis using chloranil. Acta Chem. Scand. Ser. B 33, 1979, Kamysz E., Sikorska E., Karafova A., Dawgul M. Synthesis, biological activity and conformational analysis of head-to-tail cyclic analogues of LL37 and histatin 5. J. Pept. Sci. 18, 2012, Dick F. Acid cleavage/deprotection in Fmoc/tBu solid-phase peptide synthesis. Methods in molecular biology 35. Peptide synthesis protocols. New Jersey, Humana Press, Carpino L.A., Shroff H., Triolo S.A., Mansour E.M.E., Wenschuh H., Albericio F. The 2,2,4,6,7- pentamethyldihydrobenzofuran-5-sulfonyl group (Pbf) as arginine side chain protectant. Tetrahedron Lett. 34, 1993, Boulègue C., Musiol H.J., Prasad V., Moroder L. Synthesis of cysteine-rich peptides. Chem. Today 24, 2006, Wang X.Y, Wang Q., Huang X.Y., Wang T., Yu X.Q. Synthesis of small cyclic peptides containing disulfide bond. Arkivoc 2006, 2006, Cos P., Vlietinck A.J., Berghe D.V., Maes L. Anti-infective potential of natural products: How to develop a stronger in vitro proof-of-concept. J. Ethnopharmacol. 106, 2006, Huschtscha L.I., Holliday R. Limited and unlimited growth of SV40-transformed cells from human diploid MRC-5 fibroblasts. J. Cell Sci. 63, 1983, Sikora E. Nieśmiertelność, starzenie i śmierć komórek. Rola protoonkogenów, onkogenów i antyonkogenów. Post. Bioch. 39, 1993, Mesia K., Cimanga R.K., Dhooghe L., Cos P., Apers S., Totté J., Tona G.L., Pieters L., Vlietinck A.J., Maes L. Antimalarial activity and toxicity evaluation of a quantified Nauclea pobeguinii extract. J. Ethnopharmacol. 131, 2010,

14 120. Trager W., Jensen J.B. Human malaria parasites in continous culture. J. Parasitol. 91, 2005, Desjardins R.E., Canfield C.J., Haynes J.D., Chulay J.D. Quantitative assessment of antimalarial activity in vitro by a semiautomated microdilution technique. Antimicrob. Agents Chemother. 16, 1979, Mothana R.A., Al.-Musayeib N.M., Al.-Ajmi M.F., Cos P., Maes L. Evaluation of the in vitro antiplasmodial, antileishmanial, and antitrypanosomal activity of medicinal plants used in Saudi and Yemeni tradicional medicine. Evid. Based Complement Alternat. Med. 2014, 2014, art. No. doi /2014/ Ehata M.T., Phuati A.M., Lumpu S.N., Munduku C.K., Phongi D.B., Lutete G.T., Kabangu O.K., Kanyanga R.C., Matheeussen A., Cos P., Apers S., Pieters L., Maes L., Vlietinck A.J. In vitro antiprotozoal and cytotoxic activity of the aqueous extract, the 80% methanol extract and its fractions from the seeds of Brucea sumatrana Roxb. (Simaroubaceae) growing in Democratic Republic of Congo. Chin. Med. 3, 2012, El Bissati K., Zufferey R., Witola W.H., Carter N.S., Ullman B., Mamoun C.B. The plasma membrane permease PfNT1 is essential for purine salvage in the human malaria parasite Plasmodium falciparum. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 103, 2006, Makler M.T., Ries J.M., Williams J.A., Bancroft J.E., Piper R.C., Gibbins B.L., Hinrichs A.D. Parasite lactate dehydrogenase as an assay for Plasmodium falciparum drug sensitivity. Am. J. Trop. Med. Hyg. 48, 1993, Makler M.T., Henrichs A.D. Measurement of the lactate dehydrogenase activity of Plasmodium falciparum as an assessment of parasitemia. Am. J. Trop. Med. Hyg. 48, 1993, Krzysztoń Russjan J., Książek I., Anuszewska E. Porównanie użyteczności testów MTT i EZ4U stosowanych do oceny cytotoksyczności ksenobiotyków. Farm. Pol. 65, 2009, TDR, Lead discovery for drugs. Business Plan , BL 3, Buckner F.S., Verlinde C.L., La Flamme A.C., Van Voorhis W.C., Efficient technique for screening drugs for activity against Trypanosoma cruzi using parasites expressing beta galactosidase. Antimicrob. Agents Chemother. 40, 1996, Le Senne A., Muelas Serrano S., Fernandez Portillo C., Escario J.A., Gomez Barrio A. Biological characterization of a β Galactosidase expressing clone of Trypanosoma cruzi CL strain. Mem. Inst. Oswaldo Cruz 97, 2002, Manual.pdf 132. Berg M., Kohl L., Van der Veken P., Joossens J., Al.-Sabi M.I., Castagna V., Giannese F., Cos P., Versées W., Steyaert J., Grellier P., Haemers A., Degano M., Maes L., de 14

15 Koning H.P., Augustyns K. Evaluation of nucleoside hydrolase inhibitors for treatment of African trypanosomiasis. Antimicrob. Agents Chemother. 54, 2010, Ponte-Sucre A., Díaz E., Padrón-Nieves M. Drug resistance in Leishmania parasites. Consequences, molecular mechanisms and possible treatments. Wiedeń, Springer Räz B., Iten M., Grether-Bühler Y., Kaminsky R., Brun R. The Alamar Blue assay to determine drug sensitivity of African trypanosomes (T. b. rhodesiense and T. b. gambiense) in vitro. Acta Trop. 68, 1997, O Brien J., Wilson I., Orton T., Pognan F. Investigation of Alamar Blue (resazurin) fluorescent dye for the assessment of mammalian cell cytotoxicity. Eur. J. Biochem. 267, 2000, Promega. Technical Bulletin CellTiter-Blue Cell Viability Assay. Instructions for use of products G8080, G8081, G8082. USA Hirumi H., Hirumi K. Continous cultivation of Trypanosoma brucei blood stream forms in a medium containing a low concentration of serum protein without feeder cel layers. J. Parasitol. 75, 1989, Falcão S.I., Vale N., Cos P., Gomes P., Freire C., Maes L., Vilas-Boas M. In vitro evaluation of Portuguese Propolis and floral sources for antiprotozoal, antibacterial and antifungal activity. Phytother. Res. 28, 2014, da Luz R.I., Vermeersch M., Dujardin J.C., Cos P., Maes L. In vitro sensitivity testing of Leishmania clinical field isolates: preconditioning of promastigotes enhances infectivity for macrophage host cells. Antimicrob. Agents Chemother. 53, 2009, Barcia J.J. The Giemsa stain: its history and applications. Int. J. Surg. Pathol. 15, 2007, Monzote L., Cuesta-Rubio O., Fernandez M.C., Hernandez I.M., Fraga J., Perez K., Kerstens M., Maes L., Cos P. In vitro antimicrobial assessment of Cuban propolis extracts. Mem Inst Oswaldo Cruz 107, 2012, Albericio F. Developments in peptide and amide synthesis. Curr. Opin. Chem. Biol. 8, 2004, Chandrudu S., Simerska P., Toth I. Chemical methods for peptide and protein production. Molecules 18, 2013,

16 147. Wittrup K.D. Disulfide bond formation and eucaryotic secretory productivity. Curr. Opin. Biotechnol. 6, 1995, Kent S.B.H., Mitchell A.R., Engelhard M., Merrifield R.B. Mechanisms and prevention of trifluoroacetylation in solid-phase peptide synthesis. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 76, 1979, Neurath H. The proteins composition, structure, and functions V I. New York, Academic Press INC., Mant C.T., Chen Y., Yan Z., Popa T.V., Kovacs J.M., Mills J.B., Tripet B.P., Hodges R.S. HPLC analysis and purification of peptides. Methods Mol. Biol. 386, 2007, Jeong J., Jung Y., Na S., Jeong J., Lee E., Kim M., Choi S., Shin D., Paek E., Lee H., Lee K. Novel oxidative modifications in redox-active cysteine residues. Mol. Cell Proteomics 10, 2011, No. doi: /mcp.M Savary B.J., Vasu P. Routine identity confirmation of recombinant proteins by MALDI- TOF mass spectrometry. Methods Mol. Biol. 824, 2012, Koszałka P., Kamysz E., Wejda M., Kamysz W., Bigda J. Antitumor activity of antimicrobial peptides against U937 histiocytic cell line. Acta Biochim. Pol. 58, 2011, Huang Y., He L., Li G., Zhai N., Jiang H., Chen Y. Role of helicity of -helical antimicrobial peptides to improve specifity. Protein Cell. 5, 2014, Abbassi F., Raja Z., Oury B., Gazanion E., Piesse C., Sereno D., Nicolas P., Foulon T., Ladram A. Antibacterial and leishmanicidal activities of temporin SHd, a 17-residue long membrane-damaging peptide. Biochimie 95, 2013, Matsuzaki K. Control of cell selectivity of antimicrobial peptides. Biochim. Biophys. Acta 1788, 2009, Tam J.P., Wu C., Yang J.L. Membranolytic selectivity of cysteine-stabilized cyclic protegrins. Eur. J. Biochem. 267, 2000, Rivas L., Luque-Ortega J.R., Andreu D. Amphibian antimicrobial peptides and Protozoa: Lessons from parasites. Biochim. Biophys. Acta 1788, 2009, Pink R., Hudson A., Mouriès M.A., Bendig M. Opportunities and challenges in antiparasitic drug discovery. Nat. Rev. Drug Discov. 4, 2009, Bell A. Antimalarial peptides: The long and the short of it. Curr. Pharm. Des. 17, 2011, Takeshima K., Chikushi K.K.L., Yonehara S., Matsuzaki K. Translocation of analogues of the antimicrobial peptides magainin and buforin across human cel membranes. J. Biol. Chem. 278, 2003,

17 162. Rousselle C., Clair P., Lefauconnier J.M., Kaczorek M., Scherrmann J.M., Temsamani J. New advances in the transport of doxorubicin through the blood-brain barrier by a peptide vector-mediated strategy. Mol. Pharmacol. 57, 2000, Vermeer L.S., Lan Y., Abbate V., Ruh E., Bui T.T., Wilkinson L.J., Kanno T., Jumagulova E., Kozlowska J., Patel J., McIntyre C.A., Yam W.C., Siu G., Atkinson A., Lam J.K.W., Bansal S.S., Drake A.F., Mitchell G.H., Mason A.J. Conformational flexibility determines selectivity and antibacterial, antiplasmodial, and anticancer potency of -helical peptides. J. Biol. Chem. 287, 2012, Kückelhaus S.A., Leite J.R.., Muniz-Junqueira M.I., Sampaio R.N., Bloch Jr. C., Tosta E.C. Antiplasmodial and antileishmanial activities of phylloseptin-1, an antimicrobial peptide from the skin secretion of Phyllomedusa azurea (Amphibia). Exp. Parasitol. 123, 2009, Radzishevsky I., Krugliak M., Ginsburg H., Mor A. Antiplasmodial activity of lauryllysine oligomers. Antimicrob. Agents Chemother. 51, 2007, Alawadi D.Y., Saadeh H.A., Kaur H., Goyal K., Sehgal R., Hadda T.B., ElSawy N.A., Mubarak M.S. Metronidazol derivatives as a new class of antiparasitic agents: synthesis, prediction of biological activity, and molecular properties. Med. Chem. Res. 23, 2014, art. No doi: /s Fieck A., Hurwitz I., Kang A.S., Durvasula R. Trypanosoma cruzi: synergistic cytotoxicity of multiple amphipathic anti-microbial peptides to T. cruzi and potential bacterial hosts. Exp. Parasitol. 125, 2010, Huang C.M., Chen H.C., Zierdt C.H. Magainin analogs effective against pathogenic protozoa. Antimicrob. Agents Chemother. 34, 1990, Björn C., Håkansson J., Myhrman E., Sjöstrand V., Haug T., Lindgren K., Blencke H.M., Stensvåg K., Mahlapuu M. Anti-infectious and anti-inflammatory effects of peptide fragments sequentially derived from the antimicrobial peptide centrocin 1 isolated from the green sea urchin, Strongylocentrotus droebachiensis. AMB Express. 13, 2012, art. No doi: / Leite J.R., Silva L.P., Rodrigues M.I., Prates M.W., Brand G.D., Lacava B.M., Azevedo R.B., Bocca A.L., Albuquerque S., Bloch C Jr. Phylloseptins: a novel class of antibacterial and anti-protozoan peptides from the Phyllomedusa genus. Peptides 26, 2005, Pinto E.G., Pimenta D.C., Antoniazzi M.M., Jared C., Tempone A.G. Antimicrobial peptides isolated from Phyllomedusa nordestina (Amphibia) alter the permeability of plasma membrane of Leishmania and Trypanosoma cruzi. Exp. Parasitol. 135, 2013, Harrington J.M., Widener J., Stephens N., Johnson T., Francia M., Capewell P., Macleod A., Hajduk S.L. The plasma membrane of bloodstream-form African trypanosomes 17

18 confers susceptibility and specificity to killing by hydrophobic peptides. J. Biol. Chem. 285, 2010, Wędrychowicz H. Sposoby unikania skutków odpowiedzi immunologicznej żywiciela wykorzystywane przez pasożyty. KOSMOS 54, 2005, Harrington J.M. Antimicrobial peptide killing of African Trypanosomes. Parasite Immunol. 33, 2011, Nwaka S., Besson D., Ramirez B., Maes L., Matheeussen A., Bickle Q., Mansour N.R., Yousif F., Twonson S., Gokool S., Cho-Ngwa F., Samje M., Misra-Bhattacharya S., Murthy P.K., Fakorede F., Paris J.M., Yeates C., Ridley R., Van Voorhis W.C., Geary T. Integrated dataset of screening hits against multiple neglected disease pathogens. PLoS Negl. Trop. Dis. 5, 2011, art. No: doi: /journal.pntd Andrews K.T., Fisher G., Skinner-Adams T.S. Drug repurposing and human parasitic protozoan diseases. Int. J. Parasitol. Drugs Drug Resist. 24, 2014, Kulkarni M.M., McMaster W.R., Kamysz E., Kamysz W., Engman D.M., McGwire B.S. The major surface-metalloprotease of the parasitic protozoa, Leishmania, protects against antimicrobial peptide-induced apoptotic killing. Mol. Microbiol. 62, 2006, Kulkarni M.M., Karafova A., Kamysz W., McGwire B.S. Design of protease-resistant pexiganan enhances antileishmanial activity. Parasitol. Res. 113, 2014, McGwire B.S., Kulkarni M.M. Interactions of antimicrobial peptides with Leishmania and trypanosomes and their functional role in host parasitism. Exp. Parasitol. 126, 2010, Mangoni M.L., Saugar J.M., Dellisanti M., Barra D., Simmaco M., Rivas L. Temporins, small antimicrobial peptides with leishmanicidal activity. J. Biol. Chem. 280, 2005, Chadbourne F.L., Raleigh C., Ali H.Z., Denny P.W., Cobb S.L. Studies on the antileishmanial properties of the antimicrobial peptides temporin A, B, and 1Sa. J. Pept. Sci. 17, 2011, Brand G.D., Santos R.C., Arake L.M., Silva V.G., Veras L.M., Costa V., Costa C.H., Kuckelhaus S.S., Alexandre J.G., Feio M.J., Leite J.R. The skin secretion of the amphibian Phyllomedusa nordestina: a source of antimicrobial and antiprotozoal peptides. Molecules 18, 2013, Nizet V. Antimicrobial peptide resistance mechanisms of human bacterial pathogens. Curr. Issues Mol. Biol. 8, 2006,

19 185. Malina A., Shai Y. Conjugation of fatty acids with different lengths modulates the antimicrobial and antifungal activity of a cationic biologically inactive peptide. Biochem. J. 390, 2005, Laverty G., Gilmore B. Cationic antimicrobial peptide cytotoxicity. SOJ Microbiol. Infect. Dis. 2, 2014, art. No. doi: Bellini A.M., Vertuani G., Cavazzini G. Antibacterial activity of the derivatives of dehydro- and deoxy-cholic acids (author s transl.). Ann. Sclavo. 18, 1976, Bellini A.M., Vertuani G., Quaglio M.P., Cavazzini G. Bile acid derivatives with antimicrobial activity. Farmaco. Sci. 34, 1979, Lohan S., Cameotra S.S., Bisht G.S. Systematic study of non-natural short cationic lipopeptides as novel broad-spectrum antimicrobial agents. Chem. Biol. Drug Des. 82, 2013, Gregoriadis G. Liposome technology: Entrapment of drugs and other materials into liposomes V II. New York, Informa Healthcare USA, Inc., Moore K.S., Wehrli S., Roder H., Rogers M., Forrest J.N. Jr, McCrimmon D., Zasloff M. Squalamine: an aminosterol antibiotic from the shark. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 90, 1993, Lara D., Feng Y., Bader J., Savage P.B., Maldonado R.A. Anti-trypanosomatid activity of ceragenins. J. Parasitol. 96, 2010, Epand R.F., Savage P.B., Epand R.M. Bacterial lipid composition and the antimicrobial efficacy of cationic steroid compounds (ceragenins). Biochim. Biophys. Acta. 1768, 2007, Epand R.M., Epand R.F., Savage P.B. Ceragenins (cationic steroid compounds), a novel class of antimicrobial agents. Drug News Perspect. 21, 2008, Savage P.B., Li C., Taotafa U., Ding B., Guan Q. Antibacterial properties of cationic steroid antibiotics. FEMS Microbiol. Lett. 217, 2002, Wade D., Silberring J., Soliymani R., Heikkinen S., Kilpeläinen I., Lankinen H., Kuusela P. Antibacterial activities of temporin A analogs. FEBS Lett. 479, 2000, Kamysz W., Nadolski P. Przeciwbakteryjna aktywność peptydów ze skóry płazów. Ann. Acad. Med. Gedan. 35, 2005, Cardoso M.H., Cobacho N.B., Cherobim M.D., Pinto M.F.C., Santos C., Maximiano M.R., de Barros E.G., Dias S.C., Franco O.L. Insights into the antimicrobial activities of unusual antimicrobial peptide families from amphibian skin. J. Clin. Toxicol. 4, 2014, art. No. doi: /

20 199. Ge Y., MacDonald D.L., Holroyd K.J., Thornsberry C., Wexler H., Zasloff M. In vitro antibacterial properties of pexiganan, an analog of magainin. Antimicrob. Agents Chemother. 43, 1999, Mosca D.A., Hurst M.A., So W., Viajar B.S., Fujii C.A., Falla T.J. IB-367, a protegrin peptide with in vitro and in vivo activities against the microflora associated with oral mucositis. Antimicrob. Agents Chemother. 44, 2000, Barańska-Rybak W., Cirioni O., Dawgul M., Sokołowska-Wojdyło M., Naumiuk L., Szczerkowska-Dobosz A., Nowicki R., Roszkiewicz J., Kamysz W. Activity of antimicrobial peptides and conventional antibiotics against superantigen positive Staphylococcus aureus isolated from the patients with neoplastic and inflammatory erythrodermia. Chemother. Res. Pract. 2011, 2011, art. No doi: /2011/ Mangoni M.E., Aumelas A., Charnet P., Roumestand C., Chiche L., Despaux E., Grassy G., Calas B., Chavanieu A. Change in membrane permeability induced by protegrin 1: implication of disulphide bridges for pore formation. FEBS Lett. 383, 1996,

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

PRZECIWBAKTERYJNA AKTYWNOŚĆ PEPTYDÓW ZE SKÓRY PŁAZÓW ANTIBACTERIAL ACTIVITY OF PEPTIDES FROM AMPHIBIANS SKIN

PRZECIWBAKTERYJNA AKTYWNOŚĆ PEPTYDÓW ZE SKÓRY PŁAZÓW ANTIBACTERIAL ACTIVITY OF PEPTIDES FROM AMPHIBIANS SKIN Ann. Acad. Med. Gedan., 2005, 35, 29 34 WOJCIECH KAMYSZ, PIOTR NADOLSKI PRZECIWBAKTERYJNA AKTYWNOŚĆ PEPTYDÓW ZE SKÓRY PŁAZÓW ANTIBACTERIAL ACTIVITY OF PEPTIDES FROM AMPHIBIANS SKIN Katedra i Zakład Chemii

Bardziej szczegółowo

WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO

WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO SUMMARY Straight majority of technologies of industrially important products is based on reactions of catalytic character, one of such processes is dehydrogenation. Of substantial importance is for example

Bardziej szczegółowo

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Polandchallenges in Clinical Trials Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Poland- legislation 1996-2003 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r o zawodach lekarza i lekarza dentysty, z

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

A4 Klub Polska Audi A4 B6 - sprężyny przód (FWD/Quattro) Numer Kolory Weight Range 1BA / 1BR 1BE / 1BV

A4 Klub Polska Audi A4 B6 - sprężyny przód (FWD/Quattro) Numer Kolory Weight Range 1BA / 1BR 1BE / 1BV Audi A4 B6 - sprężyny przód E0 411 105 BA żółty niebieski różowy 3 E0 411 105 BB żółty niebieski różowy różowy 4 E0 411 105 BC żółty zielony różowy 5 E0 411 105 BD żółty zielony różowy różowy 6 E0 411

Bardziej szczegółowo

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce HORIZON 2020 - THE FRAMEWORK PROGRAMME FOR RESEARCH AND INNOVATION (2014-2020) 2020) Challenge 5 Climate action, environment, resource efficiency and raw materials INFORMAL DRAFT 1 Copyright KPK PB UE

Bardziej szczegółowo

7. Program Ramowy: strategia udziału

7. Program Ramowy: strategia udziału Warsztaty KPK Warszawa, 30 września 2010 7. Program Ramowy: strategia udziału Ewa Szkiłądź Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Instytut Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii Nauk

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

S.A RAPORT ROCZNY Za 2013 rok

S.A RAPORT ROCZNY Za 2013 rok O P E R A T O R T E L E K O M U N I K A C Y J N Y R A P O R T R O C Z N Y Z A 2 0 1 3 R O K Y u r e c o S. A. z s i e d z i b t w O l e ~ n i c y O l e ~ n i c a, 6 m a j a 2 0 14 r. S p i s t r e ~ c

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

2 7k 0 5k 2 0 1 5 S 1 0 0 P a s t w a c z ł o n k o w s k i e - Z a m ó w i e n i e p u b l i c z n e n a u s ł u g- i O g ł o s z e n i e o z a m ó w i e n i u - P r o c e d u r a o t w a r t a P o l

Bardziej szczegółowo

poszczególnych modeli samochodów marki Opel z dnia 31.01.2013. skrzyni biegów

poszczególnych modeli samochodów marki Opel z dnia 31.01.2013. skrzyni biegów 1 Opel D1JOI AAAA Ampera X30F 150 KM (elektryczny) AT 34.10.21-36.00 benzyna 1398 1,2 27 2 Opel H-B AE11 Agila 1.0 ECOTEC 68 KM MT5 34.10.21-33.00 benzyna 996 4,6 4,7 106 109 3 Opel H-B AF11 Agila 1.2

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski. Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul.

Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski. Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul. Grzegorz Satała, Tomasz Lenda, Beata Duszyńska, Andrzej J. Bojarski Instytut Farmakologii Polskiej Akademii Nauk, ul. Smętna 12, Kraków Plan prezentacji: Cel naukowy Podstawy teoretyczne Przyjęta metodyka

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Zestawienie samochodów osobowych Opel zawierające informacje o zużyciu paliwa i emisji CO 2

Zestawienie samochodów osobowych Opel zawierające informacje o zużyciu paliwa i emisji CO 2 Zestawienie samochodów osobowych Opel zawierające informacje o zużyciu paliwa i emisji CO 2 Pojazdy pogrupowane według typu paliwa, uszeregowane według wielkości poszczególnych modeli samochodów marki

Bardziej szczegółowo

Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów

Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów Metody analizy jakościowej i ilościowej lipidów powierzchniowych i wewnętrznych owadów Dr Marek Gołębiowski INSTYTUT OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA CZŁOWIEKA ZAKŁAD ANALIZY ŚRODOWISKA WYDZIAŁ CHEMII, UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M United States Holocaust Memorial Museum Archive 100 Raoul Wallenberg Place SW Washington, DC 20024 2126 Tel. (202) 479 9717 Email:

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 03 7 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A W y k o n a n i e r e m o n t u n a o b i e k c i e s p o r t o w y mp

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro Koło Naukowe Immunolgii kolo_immunologii@biol.uw.edu.pl kolo_immunologii.kn@uw.edu.pl CEL I PRZEDMIOT PROJEKTU Celem doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Paramedycyna a postulaty evidence-based medicine

Paramedycyna a postulaty evidence-based medicine Paramedycyna a postulaty evidence-based medicine Celem jest pokazanie jak postulaty koncepcji evidence- based medicine wpłynęły na współcześnie podejmowane dyskusje dotyczące paramedycyny 1) Ustalenia

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 03 3 2 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U d o s t p n i e n i e t e l e b i m ó w i n a g ł o n i e n i

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK:

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK: Lp. I Introductory module 3 Academic skills Information Technology introduction Intellectual Property Mysterious Code of Science Online surveys Personal growth and social competences in the globalizedintercultural

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

O F E R T A H o t e l Z A M E K R Y N * * * * T a m, g d z i e b łł k i t j e z i o r p r z e p l a t a s ił z s o c z y s t z i e l e n i t r a w, a r a d o s n e t r e l e p t a z m i a r o w y m s z

Bardziej szczegółowo

SHP / SHP-T Standard and Basic PLUS

SHP / SHP-T Standard and Basic PLUS Range Features ErP compliant High Pressure Sodium Lamps Long life between 24,000 to 28,000 hours, T90 at 16,000 hours Strong performance with high reliability Car park, Street and Floodlighting applications

Bardziej szczegółowo

SEMESTR: uzupełniający, inżynierski

SEMESTR: uzupełniający, inżynierski PLAN STUDIÓW Załącznik nr 2 do ZW 1/2007 KIERUNEK:Chemia WYDZIAŁ: Chemiczny STUDIA: II stopnia, stacjonarne (4 semesters, is for candidates who possesses a BSc degree) SPECJALNOŚĆ: Medicinal RW 30.01.2008,

Bardziej szczegółowo

!!" # " $ $ $ %&'(!! " # " $%%&'$%()* +!! ", -. /

!! #  $ $ $ %&'(!!  #  $%%&'$%()* +!! , -. / !!" # " $ $ $ %&'(!! " +!. / #! " ", $%%&'$%()* - )*+$,* -.* %&'(.%&%&/ #"$ $$ 0* $ 1 + + 23 3 40 05 # %&'(.%&%& * *6 * * 6 7 2* $ 8 * 239. 6 39 0 *6 39 *6 6 *6 39 8 7$ 7 + *$ * + 6 6 7 * + $ * + * * #

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 96 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

Bartosz Kosmalski. Charakterystyka projektowanych jaj kurzych oraz ich technologiczne zastosowanie 1

Bartosz Kosmalski. Charakterystyka projektowanych jaj kurzych oraz ich technologiczne zastosowanie 1 Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Wydział Nauk o Żywności Kierunek: Technologia Żywności i Żywienie Człowieka Specjalność: Technologia produktów zwierzęcych Bartosz Kosmalski Charakterystyka projektowanych

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Z a m a w i a j» c y G D Y S K I O R O D E K S P O R T U I R E K R E A C J I J E D N O S T K A B U D E T O W A 8 1 5 3 8 G d y n i a, u l O l i m p i j s k a 5k 9 Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I

Bardziej szczegółowo

Drugorzędowe wzorce farmaceutyczne Agnieszka Kossakowska

Drugorzędowe wzorce farmaceutyczne Agnieszka Kossakowska Drugorzędowe wzorce farmaceutyczne Agnieszka Kossakowska Warszawa, 21.03.2013 1 Wzorce farmakopealne problemy Drogie Małe ilości w opakowaniu Brak certyfikatu analitycznego 2 Drugorzędowy Materiał Odniesienia

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim.

Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim. Możliwości pozytonowej emisyjnej tomografii ( PET ) w prowadzeniu pacjenta ze szpiczakiem mnogim. Bogdan Małkowski Zakład Medycyny Nuklearnej Centrum Onkologii Bydgoszcz Zastosowanie fluorodeoksyglukozy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

POMIAR BIOKONCENTRACJI ZANIECZYSZCZEŃ W OCENIE SKAŻENIA ŚRODOWISKA, NARAŻENIA ORGANIZMÓW ORAZ PROGNOZOWANIU EKOLOGICZNYCH EFEKTÓW ZANIECZYSZCZEŃ

POMIAR BIOKONCENTRACJI ZANIECZYSZCZEŃ W OCENIE SKAŻENIA ŚRODOWISKA, NARAŻENIA ORGANIZMÓW ORAZ PROGNOZOWANIU EKOLOGICZNYCH EFEKTÓW ZANIECZYSZCZEŃ Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Elżbieta Bonda-Ostaszewska POMIAR BIOKONCENTRACJI ZANIECZYSZCZEŃ W OCENIE SKAŻENIA ŚRODOWISKA, NARAŻENIA ORGANIZMÓW ORAZ PROGNOZOWANIU EKOLOGICZNYCH EFEKTÓW ZANIECZYSZCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Piotr WODARSKI, Marek Andrzej BIENIEK Zabrze Zabrze Katedra Streszczenie: Wykorzystanie nowoczesnych systemów Technologii Wirtualnej kaski 3D, w wybranych

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja Naukowa

Międzynarodowa Konferencja Naukowa POLSKIE TOWARZYSTWO NAUK OGRODNICZYCH ODDZIAŁ W LUBLINIE Międzynarodowa Konferencja Naukowa OGRODNICTWO W KSZTAŁTOWANIU JAKOŚCI ŻYCIA oraz Jubileusz 45-lecia Wydziału Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu

Bardziej szczegółowo

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4 Academic year 2014/2015 Academy of Fine Arts in Gdańsk Faculty of Sculpture and Intermedia Long-cycle Master s degree studies (5 years) The Faculty of Sculpture is divided into two fields of study: Sculpture

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Folia Medica Lodziensia

Folia Medica Lodziensia Folia Medica Lodziensia tom 38 suplement 1 2011 Folia Medica Lodziensia, 2011, 38/S1:5-124 ZNACZENIE WYBRANYCH POPULACJI KOMÓREK IMMUNOLOGICZNYCH W LECZENIU ZAOSTRZEŃ STWARDNIENIA ROZSIANEGO Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

w przypadku gdy nie jesteśmy w stanie rozróżnić imion i nazwisk podajemy je w pełnym brzmieniu, np.: Chuan He, Sheng Guo, Li Huang, Aiwen Lei,

w przypadku gdy nie jesteśmy w stanie rozróżnić imion i nazwisk podajemy je w pełnym brzmieniu, np.: Chuan He, Sheng Guo, Li Huang, Aiwen Lei, S P O S Ó B C Y T O W A N I A L I T E R A T U R Y Ź R Ó D Ł O W E J W P R A C A C H I N Ż Y N I E R S K I C H I M A G I S T E R S K I C H Istnieje kilka sposobów cytowania źródeł informacji chemicznej.

Bardziej szczegółowo

[ m ] > 0, 1. K l a s y f i k a c j a G 3, E 2, S 1, V 1, W 2, A 0, C 0. S t r o n a 1 z 1 7

[ m ] > 0, 1. K l a s y f i k a c j a G 3, E 2, S 1, V 1, W 2, A 0, C 0. S t r o n a 1 z 1 7 F O R M U L A R Z S P E C Y F I K A C J I C E N O W E J " D o s t a w a m a t e r i a ł ó w b u d o w l a n y c h n a p o t r z e b y G d y s k i e g o C e n t r u m S p ot ru " L p N A Z W A A R T Y K

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Zajęcia pozalekcyjne w ZSSiH rok szk. 2015/16 semestr 1 tzw. "19"

Zajęcia pozalekcyjne w ZSSiH rok szk. 2015/16 semestr 1 tzw. 19 Zajęcia pozalekcyjne w ZSSiH rok szk. 2015/16 semestr 1 tzw. "19" lp. nazwisko nauczyciela kod rodzaj zajęćjęć "19 godz" nazwa zajęć miejsce dzień godzina 1 M.ADAMCZYK YY ćwiczenia Sienkiewicza poniedziałek

Bardziej szczegółowo

10. 11. Histologia. 12. Bioetyka 13. 14. 15. 1,5 45 16. 0,5 4 17. 0,5 2 18. 0,5 3 19. Matematyka ze statystyką Mathematics and Statistics

10. 11. Histologia. 12. Bioetyka 13. 14. 15. 1,5 45 16. 0,5 4 17. 0,5 2 18. 0,5 3 19. Matematyka ze statystyką Mathematics and Statistics PLAN STUDIÓW - I rok - Biotechnologia specjalność biotechnologia medyczna (studia I stopnia) STUDY PLAN I year - Biotechnology program, specialty in Medical Biotechnology (first cycle) Matematyka ze statystyką

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 0 2 8 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f W y k o n a n i e ro b ó t b u d o w l a n y c h w b u d y n k u H

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 0 2 32 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f O b s ł u g a o p e r a t o r s k a u r a w i s a m o j e z d n

Bardziej szczegółowo

Mgr Mayank Chaturvedi

Mgr Mayank Chaturvedi Mgr Mayank Chaturvedi Dziedzina: nauki biologiczne Dyscyplina: biologia Otwarcie: 12.04.2013 r. Temat: Nanoparticles mediated delivery of Tissue Inhibitor of Matrix Metalloproteinases -1 (TIMP-1) to the

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

NIEZNANE RYSUNKI STANISŁAWA WYSPIAŃSKIEGO

NIEZNANE RYSUNKI STANISŁAWA WYSPIAŃSKIEGO jj b lą fgą g ( jg l Pl l ż Pl ę ł ńg N lł ś K Wlg ć ą l j bś 9 Nłlj ęś łś ż ę bć ąż j j j ę l ę j Oją ją f ąją jś bń 30 Wj Bł Fg g ł ąż Wj Bł S l K XIX Cęść g: j Wń ż ę l b ł W Uv T S R Sł Wńg K 93 4

Bardziej szczegółowo

Sposoby i formy oceny kompetencji klinicznych

Sposoby i formy oceny kompetencji klinicznych Sposoby i formy oceny kompetencji klinicznych WYBRANE FORMY EGZAMINOWANIA JAKO NARZĘDZIA KONTROLI EFEKTÓW I JAKOŚCI KSZTAŁCENIA 14 MARCA 2014 dr n. farm. Mariusz Panczyk mariusz.panczyk@wum.edu.pl Zakład

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

Zasadność Stosowania, a finansowanie farmakoterapii on label, of label i soft label use. Katarzyna Kolasa, doktor nauk ekonomicznych

Zasadność Stosowania, a finansowanie farmakoterapii on label, of label i soft label use. Katarzyna Kolasa, doktor nauk ekonomicznych Zasadność Stosowania, a finansowanie farmakoterapii on label, of label i soft label use Katarzyna Kolasa, doktor nauk ekonomicznych Rejestracja REFUNDACJA 30 out of 100 (rare diease s) patients across

Bardziej szczegółowo

Plan of Study : call for 2012/2013 and subsequent PUBLIC HEALTH ADMINISTRATION YEAR I. 1. Subject to choose from (university-wide) 1 15 15

Plan of Study : call for 2012/2013 and subsequent PUBLIC HEALTH ADMINISTRATION YEAR I. 1. Subject to choose from (university-wide) 1 15 15 Plan of Study : call for 0/0 and subsequent Field of study: Specialty: Type of study: System: Academic year: PUBLIC HEALTH PUBLIC HEALTH ADMINISTRATION I degree full-time 0/0 and subsequent YEAR I NUMBER

Bardziej szczegółowo

Gdyńskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji jednostką budżetową Zamawiającym Wykonawcą

Gdyńskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji jednostką budżetową Zamawiającym Wykonawcą W Z Ó R U M O W Y n r 1 4 k J Bk 2 0 Z a ł» c z n i k n r 5 z a w a r t a w G d y n i w d n i u 1 4 ro ku p o m i 2 0d z y G d y s k i m O r o d k i e m S p o r t u i R e k r e a c j ei d n o s t k» b

Bardziej szczegółowo

DOI: 10.15503/onis2013-225-237 Kryty zna analiza dyskursu ybrany h stron int rn to y h

DOI: 10.15503/onis2013-225-237 Kryty zna analiza dyskursu ybrany h stron int rn to y h DOI: 10.15503/onis2013-225-237 Kryty zna analiza dyskursu ybrany h stron int rn to y h Seweryn Leszczy ski A m I m K.l @ m l. m J j j l m m m j. W p jó -, j p m ó j m j, p j m m. B j m j mó p m l - j m

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

Programowanie. Sylwester Arabas. prowadzący ćwiczenia: Magdalena Kuich, Krzysztof Piasecki, Łukasz Dulny. Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego

Programowanie. Sylwester Arabas. prowadzący ćwiczenia: Magdalena Kuich, Krzysztof Piasecki, Łukasz Dulny. Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Programowanie Sylwester Arabas prowadzący ćwiczenia: Magdalena Kuich, Krzysztof Piasecki, Łukasz Dulny Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego wykład VII 8. kwietnia 2015 r. na ostatnim wykładzie...

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

INWENTARZ AKT SENATU AKADEMICKIEGO UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO 1849-1939 SYGNATURA: S II 1-1471. opracował: Józef Zieliński

INWENTARZ AKT SENATU AKADEMICKIEGO UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO 1849-1939 SYGNATURA: S II 1-1471. opracował: Józef Zieliński INWENTARZ AKT SENATU AKADEMICKIEGO UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO 1849-1939 SYGNATURA: S II 1-1471 opracował: Józef Zieliński A. ORGANIZACJA, NAUKA I NAUCZANIE DZIAŁ I 1. DZIENNIKI PODAWCZE S II 1 Dziennik

Bardziej szczegółowo

Fixtures LED HEDRION

Fixtures LED HEDRION K A R T Y K ATA L O G O W E Fixtures LED HEDRION Oprawy lampy LED Hedrion do zastosowań profesjonalnych Fixtures LED lamps Hedrion for professional applications NATRIUM Sp. z o.o. ul. Grodziska 15, 05-870

Bardziej szczegółowo

Sprężyny naciągowe z drutu o przekroju okrągłym

Sprężyny naciągowe z drutu o przekroju okrągłym Sprężyny naciągowe z o przekroju okrągłym Stal sprężynowa, zgodnie z normą PN-71/M80057 (EN 10270:1-SH oraz DIN 17223, C; nr mat. 1.1200) Stal sprężynowa nierdzewna, zgodnie z normą PN-71/M80057 (EN 10270:3-NS

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 07 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U s ł u g i s p r z» t a n i a o b i e k t Gó w d y s k i e g o C e n

Bardziej szczegółowo

Wykład wygłoszony na zaproszenie firmy Capgemini Polska w trakcie warsztatu w ramach Dni Zdrowia

Wykład wygłoszony na zaproszenie firmy Capgemini Polska w trakcie warsztatu w ramach Dni Zdrowia Wykład wygłoszony na zaproszenie firmy Capgemini Polska w trakcie warsztatu w ramach Dni Zdrowia Katowice, 22.11.2010 Życie we współczesnym świecie obfituje w czynniki utrudniające zachowanie zdrowia we

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻKI ZAKUPIONE W ROKU 2012

KSIĄŻKI ZAKUPIONE W ROKU 2012 KSIĄŻKI ZAKUPIONE W ROKU 2012 0. JĘZYKI OBCE 1. Słownik biochemiczny angielsko-polski i polsko-angielski/ E.Bańkowski Wroc³aw: Elsevier Urban & Partner, 2011.- s. 641 Sygn. 0.4099 1. CHEMIA OGÓLNA I NIEORGANICZNA

Bardziej szczegółowo

L.p. NAZWA KONKURSU JEDNOSTKA FINANSUJĄCA TERMIN ZAMKNIĘCIA NABORU WIĘCEJ INFORMACJI KRAJOWE

L.p. NAZWA KONKURSU JEDNOSTKA FINANSUJĄCA TERMIN ZAMKNIĘCIA NABORU WIĘCEJ INFORMACJI KRAJOWE 1 ERC Starting Grants ERC 03.02.2015 2 ERC Consolidator Grants ERC 12.03.2015 3 ERC Advanced Grants ERC 02.06.2015 4 ERC Proof of Concept Grant ERC 05.02.2015,28.05.2015,01.10.2015 ERA.Net RUS PLUS w ścieżce

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Tydzien Kariery 19-23 października 2015r. "Poznaj swojego doradcę kariery"

Ogólnopolski Tydzien Kariery 19-23 października 2015r. Poznaj swojego doradcę kariery góllk 9-3 źk. " g ę k" G?/? 9 źk źk źk źk 3 źk U, l. D 3 Zół kół, bl G 3, l. k 4 Zół kół Mź, l. kl 4 l ó klkh ż k. l l g lh kó lkh. Gk g g hł, lk, gló g - lk. k g.: "U k" k ó kół. W g l I. "ęb bć!". k

Bardziej szczegółowo

Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies. Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical)

Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies. Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical) MODULE DESCRIPTION Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies Module code Module name Module name in English Valid from academic year 2012/2013 MODULE PLACEMENT IN THE SYLLABUS Subject Level of education

Bardziej szczegółowo

Naturalna Regulacja Ciśnienia

Naturalna Regulacja Ciśnienia Zawartość opakowania: 60 tabletek Nazwa w języku angielskim: Natural BP Management Badania produktów odżywczych doprowadziły naukowców do zidentyfikowania naturalnych czynników, które pomagają utrzymać

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania z priorytetu Zdrowie, Horyzont 2020 Innovative Medicines Initiative 2 Joint Undertaking

Możliwości dofinansowania z priorytetu Zdrowie, Horyzont 2020 Innovative Medicines Initiative 2 Joint Undertaking Jak ugryźć 10 milionów cz. IV - Finansowanie badań naukowych 21.05.2015 Warszawa Możliwości dofinansowania z priorytetu Zdrowie, Horyzont 2020 Innovative Medicines Initiative 2 Joint Undertaking W niniejszej

Bardziej szczegółowo

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MASTERS WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MTB ORIENTEERING

Bardziej szczegółowo

Akademia Medyczna w Gdańsku Wydział Farmaceutyczny Katedra i Zakład Chemii Nieorganicznej. Wojciech Kamysz

Akademia Medyczna w Gdańsku Wydział Farmaceutyczny Katedra i Zakład Chemii Nieorganicznej. Wojciech Kamysz Akademia Medyczna w Gdańsku Wydział Farmaceutyczny Katedra i Zakład Chemii Nieorganicznej Wojciech Kamysz Projektowanie, synteza i badania peptydów przeciwdrobnoustrojowych Rozprawa habilitacyjna Gdańsk

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@amu.edu.pl Plan: definicja pojęcia wnioskowania wypowiedzi inferencyjne i wypowiedzi

Bardziej szczegółowo