prof. dr hab. inż. Władysław Nowak dr hab. inż. Aleksander Stachel Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "prof. dr hab. inż. Władysław Nowak dr hab. inż. Aleksander Stachel Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie"

Transkrypt

1 prof. dr hab. inż. Władysław Nowak dr hab. inż. Aleksander Stachel Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Instalacje elektryczne Ocena możliwości pozyskiwania i wykorzystania energii geotermalnej w Polsce do zasilania ciepłowni i elektrociepłowni Streszczenie: Polska ma korzystne warunki do wykorzystania wód geotermalnych do celów energetycznych. Zastosowanie energii geotermalnej dla celów grzewczych jest dość dobrze rozpoznane, o czym mogą świadczyć istniejące i pracujące ciepłownie geotermalne. Obecnie prowadzone badania koncentrują się głównie nad możliwościami wykorzystania energii geotermalnej do produkcji energii elektrycznej. W pracy scharakteryzowano istniejące w Polsce zasoby energii geotermalnej, omówiono sposoby jej pozyskiwania i wykorzystania oraz przedstawiono stan i perspektywy rozwoju instalacji energetycznych wykorzystujących energię geotermalną dla potrzeb ciepłowniczych. Przedstawiono istniejące ciepłownie geotermalne, a także omówiono realizowane obecnie i planowane w przyszłości przedsięwzięcia zmierzające do uruchomienia kolejnych instalacji geotermalnych, w tym elektrowni geotermalnych. 1. Wprowadzenie Wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych wiąże się z licznymi problemami, wynikającymi stąd, że sposoby jej pozyskiwania są nadal technologiami nowatorskimi, nie do końca sprawdzonymi i nastręczającymi szereg trudności technicznych i eksploatacyjnych. Ponadto niektóre źródła charakteryzują się brakiem koherentności z potrzebami odbiorców, czego klasycznym przykładem może być wykorzystanie energii słońca i wiatru. Z kolei część technologii niesie zagrożenia środowiskowe, a ekologiczny charakter innych nie został do końca potwierdzony. Równie ważnym problemem jest współpraca instalacji wykorzystujących odnawialne źródła energii z istniejącymi konwencjonalnymi systemami odbioru i dystrybucji, przede wszystkim ciepła. W Polsce istotną rolę wśród odnawialnych źródeł energii odgrywają zasoby energii geotermicznej i geotermalnej, a także energia wiatru, słońca, wody i biomasa. Część z tych źródeł ma ograniczone znaczenie lokalne o małej skali stosowania (np. fotowoltaika, kolektory słoneczne), a konsumentami wytwarzanej w nich energii są najczęściej odbiorcy indywidualni. Część ma znaczenie w obszarze potrzeb regionu, a nawet kraju, np. siłownie wiatrowe czy też elektrownie wodne. Zainteresowanie energetyki konwencjonalnej odnawialnymi źródłami energii koncentruje się między innymi na energii geotermalnej. Do współpracy z dużymi systemami grzejnymi predysponuje ją zarówno skala źródła, jak i ilość pozyskiwanego ciepła. Interesujące są również możliwości wytwarzania z energii geotermalnej energii elektrycznej. Natomiast wysokie nakłady inwestycyjne, a także osiągane moce, Nr

2 eliminują małych odbiorców, kierując ofertę współpracy do odbiorców o dużym i najlepiej niezmiennym w czasie zapotrzebowaniu na ciepło [6, 13, 15, 17]. 2. Energia geotermalna i jej zasoby w Polsce Różnica temperatury pomiędzy gorącym wnętrzem Ziemi, o temperaturze jądra ocenianej na 4500 C 6200 C, a chłodną jej powierzchnią, wywołuje przepływ strumienia ciepła o średniej gęstości 63 kw/km 2. Jednocześnie ze zmianą głębokości występuje zmiana temperatury skorupy ziemskiej, definiowana jako gradient geotermiczny, decydujący o lokalnej temperaturze skał. Można przyjąć, że do głębokości 10 km temperatura skorupy zmienia się liniowo, z przeciętą wartością 33 K/km [8, 13]. Całkowite zasoby energii geotermicznej są bardzo duże, jednak tylko niewielka jej część może być wykorzystana praktycznie, co wynika z możliwości technicznych oraz opłacalności ekonomicznej. Z uwagi na sposób zakumulowania energii, a także sposób jej pozyskiwania, źródła energii geotermicznej można podzielić na kilka rodzajów. Najbardziej interesujące są zasoby energii zgromadzone w gorących wodach podziemnych znajdujących się na dużych głębokościach, które mają temperaturę równą temperaturze otaczających je skał. Wody te nazywane są wodami geotermalnymi, a zawarta w nich energia energią geotermalną [8, 13, 15]. Polska należy do krajów posiadających bogate zasoby wód geotermalnych o niskiej i średniej entalpii. Geologiczne uwarunkowania i obszary ich występowania omówione są, między innymi, w pracach Sokołowskiego, Góreckiego i Neya [4, 5, 11, 18]. Według tych autorów całkowite zasoby wód termalnych w Polsce szacowane są na około 6500 km 3, a znajdująca się w nich woda charakteryzuje się temperaturą od 25 C do 120 C, co predysponuje ją do wykorzystania do celów ogrzewczych, przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz celów technologicznych i leczniczych. Zasoby te są dość równomiernie rozmieszczone na znacznej części obszaru Polski, w wydzielonych basenach i subbasenach zaliczanych do określonych prowincji i regionów geotermalnych. Najkorzystniejsze warunki geotermalne występują na Niżu Polskim, Podhalu i w Sudetach. 3. Systemy pozyskiwania energii geotermalnej Płyny geotermalne wypełniające zbiorniki podziemne są rzadko wodami słodkimi. Najczęściej są to wody zmineralizowane, a ich temperatura i stopień mineralizacji są różne w różnych basenach i zależą od gradientu geotermalnego i głębokości występowania. Wykorzystanie wody geotermalnej wiąże się z wydobyciem jej na powierzchnię i odebraniem zawartego w niej ciepła. Dostęp do złoża geotermalnego umożliwiają kanały wydobywczo-zatłaczające, które można podzielić na dwa podstawowe systemy eksploatacyjne, to jest na systemy jedno- i dwuotworowe [13, 17]. Systemy jednootworowe są stosowane w przypadku wód niezmineralizowanych lub słabo zmineralizowanych, czyli o mineralizacji poniżej 1 g/dm 3 (rys. 1a). Wydobyta na powierzchnię woda kierowana jest do wymiennika ciepła, w którym oddaje zawarte w niej ciepło do wody sieciowej. Schłodzona woda zostaje skierowana do 70

3 zbiornika retencyjnego, przy czym może być ona wykorzystana do różnych celów, np. do nawadniania, hodowli ryb, a niekiedy do celów pitnych. Część niewykorzystanej wody może być skierowana do naturalnych zbiorników wodnych. Jednootworowy system eksploatacyjny uniezależnia wydobycie wody geotermalnej od chłonności złoża, ale może ograniczać intensywność eksploatacji, ze względu na słabe uzupełnienie złoża przez infiltrację wód gruntowych [13, 15, 17]. W przypadku wód o wysokiej mineralizacji najczęściej stosowane są systemy dwuotworowe (rys. 2b), w których woda geotermalna jest pobierana ze złoża za pomocą pompy głębinowej, a następnie przesyłana do wymiennika ciepła, w którym podgrzewa wodę sieciową, po czym kierowana jest do otworu chłonnego, którym jest zatłaczana do tej samej warstwy wodonośnej [22]. Rys. 1. Systemy pozyskiwania wody geotermalnej: a jednootworowy, b dwuotworowy. GWC wymiennik ciepła, OC odbiornik ciepła, P pompa, PG pompa głębinowa, WW warstwa wodonośna, ZR zbiornik retencyjny Oprócz przedstawionych dwóch najbardziej rozpowszechnionych układów wydobywczych wody geotermalnej, możliwy jest szereg innych oryginalnych rozwiązań, których szczegółowe omówienie można znaleźć np. w pracach [6, 7, 8, 13, 15, 17]. 4. Systemy wykorzystania energii geotermalnej Najprostszym i jednocześnie najbardziej efektywnym sposobem zagospodarowania energii wód geotermalnych jest ich zastosowanie do ogrzewania w gospodarce komunalnej, w rolnictwie, w procesach technologicznych, jako wspomaganie konwencjonalnych ciepłowni oraz użycie jako źródła energii w siłowniach niskotemperaturowych. Różnorodność możliwych rozwiązań technicznych oraz struktura urządzeń służących do pozyskania ciepła z wnętrza ziemi wynikają z konieczności Nr

4 dostosowania rodzaju i wielkości ujęcia geotermalnego do potrzeb i parametrów instalacji odbioru ciepła, przy uwzględnieniu lokalnych warunków technicznych oraz rachunku ekonomicznego [6, 13]. Wiąże się to z tym, że zapotrzebowanie ciepła przez jego odbiorców jest najczęściej zmienne w czasie, a dotyczy to w szczególności zapotrzebowania na ciepło do ogrzewania pomieszczeń, którego ilość zależy od temperatury zewnętrznej. Podstawą określenia ilości ciepła grzejnego jest tzw. wykres uporządkowany, pomocny zwłaszcza przy wyborze systemu do odbioru energii z wód geotermalnych, przy czym możliwe są tutaj trzy podstawowe układy, a mianowicie [6, 13]: układ monowalentny, w którym całe ciepło grzejne pobierane jest z instalacji geotermalnej, układ biwalentny, w którym źródło geotermalne wspomagane jest kotłami, układ kombinowany, w którym część zapotrzebowania odbiorców zaspokajana jest przez instalację geotermalną (ciepło niskotemperaturowe), a pozostała część przez kotłownię konwencjonalną (ogrzewanie tradycyjne). W warunkach polskich najbardziej realna jest budowa instalacji, w których ujęcie geotermalne wspomagane jest dodatkowym źródłem ciepła, przy czym w zależności od temperatury wydobywanej wody oraz możliwości zagospodarowania ciepła geotermalnego, niezależnie od sposobu pozyskiwania energii geotermalnej, najczęściej stosowane są dwa rozwiązania, a mianowicie [13, 17]: z zastosowaniem wymienników ciepła współpracujących z kotłami szczytowymi, z zastosowaniem wymienników ciepła współpracujących z pompami grzejnymi i z kotłami szczytowymi. Rys. 2. Schemat instalacji geotermalnej z wymiennikiem ciepła i kotłem szczytowym Przedstawiona na rysunku 2 podstawowa koncepcja pozyskania energii geotermalnej, bazuje na dwuotworowym systemie wydobywczym, współpracującym z ciepłownią, w skład której wchodzi przeciwprądowy wymiennik ciepła, w którym energia wody geotermalnej jest przekazywana do wody sieciowej, oraz kocioł szczytowy 72

5 wykorzystywany wówczas, gdy ciepło pobrane przez wodę sieciową w wymienniku nie pokrywa zapotrzebowania odbiorców na ciepło lub gdy temperatura wody sieciowej za wymiennikiem ciepła jest niższa od wymaganej temperatury wody sieciowej na zasilaniu. Oprócz przedstawionego podstawowego układu ciepłowni geotermalnej możliwy jest szereg innych rozwiązań, a ich omówienie można znaleźć np. w pracach [6, 8, 13, 15, 17]. Miarą wykorzystania energii wody geotermalnej jest ilość ciepła możliwa do uzyskania w wymienniku geotermalnym. Wielkość ta jest uwarunkowana charakterystyką złoża geotermalnego i charakterystyką przyłączonych odbiorników ciepła. Charakterystykę złoża można przedstawić w formie wykresów ilustrujących możliwości pozyskiwania energii geotermalnej zarówno przy stosowaniu systemów dwu-, jak i jednootworowych. Podstawową charakterystykę stanowi wykres ilustrujący wielkość strumienia pozyskiwanej energii w zależności od strumienia wydobywanej wody (rys. 3), jej temperatury oraz stopnia schłodzenia w wymienniku ciepła [13, 14]. Rys. 3. Możliwości pozyskiwania energii geotermalnej ze złoża geotermalnego Należy zaznaczyć, że wykres ten określa tylko potencjalne możliwości pozyskiwania energii geotermalnej z systemu wydobywczego, co nie jest równoznaczne z jej wykorzystaniem. Wynika to z możliwości zagospodarowania energii w odbiornikach ciepła i zależy od charakterystyki ich pracy, która obejmuje strumień zapotrzebowania na ciepło, temperaturę nośnika na zasilaniu oraz rzeczywisty czas pracy instalacji w ciągu całego roku. Dopiero na podstawie tych wielkości można określić realne możliwości pozyskiwania energii geotermalnej. Należy podkreślić wagę tego problemu, gdyż w znacznej części publikacji omawiających wykorzystanie wód geotermalnych jest on pomijany. Tymczasem o wielkości wykorzystania energii geotermalnej decyduje rzeczywiste zapotrzebowanie oraz możliwości jej odbioru, a nie teoretyczny potencjał źródła [6, 13, 14, 15, 17]. Nr

6 Znaczenie dla wykorzystania energii geotermalnej ma temperatura zatłaczanej wody, określana przez temperaturę wody sieciowej powrotnej, przy czym ta ostatnia powinna być jak najniższa. Tradycyjne systemy grzewcze pracują w skrajnych warunkach przy temperaturach wody sieciowej 95/70 C. W systemach tych wysoka temperatura wody sieciowej powrotnej ogranicza wykorzystanie ciepła zawartego w wodzie geotermalnej o zbliżonej temperaturze. Niewielka różnica temperatury między wodą sieciową a wodą geotermalną daje niewielkie wykorzystanie zawartej w niej energii. W instalacjach geotermalnych rozwiązaniem jest stosowanie ogrzewania niskotemperaturowego, bądź łączenie instalacji wysoko- i niskotemperaturowych, czego przykładem może być np. kaskadowe łączenie odbiorników ciepła wymagających zasilania czynnikiem o coraz niższej temperaturze [15]. 5. Instalacje geotermalne w Polsce W Polsce do lat 90. ciepłe wody termalne wykorzystywane były tylko w balneologii i rekreacji. Od 1993 r. uruchomiono w kraju sześć geotermalnych instalacji ciepłowniczych, których podstawowe dane omówiono poniżej (rys. 4) [15]. Rys. 4. Lokalizacja istniejących w Polsce instalacji wykorzystujących wody geotermalne Pierwszą polską ciepłownię geotermalną oddano do eksploatacji w roku 1994 w Bańskiej koło Zakopanego [3, 7, 9, 15]. Woda o temperaturze 86 C, pobierana jest z głębokości 2000 m 3000 m, z maksymalną wydajnością 120 m 3 /h i doprowadzana do wymiennika geotermalnego, a następnie po oddaniu w nim ciepła zatłaczana do tej samej warstwy wodonośnej (rys. 5). Podgrzana w wymienniku (rys. 6) woda sieciowa dostarcza ciepło do celów grzewczych i przygotowania ciepłej wody dla około 200 budynków, kościoła i szkoły. W ciepło zasilany jest również doświadczalny system kaskadowy Laboratorium Geotermalnego PAN, złożony z: suszarni drewna, szklarni, budynku hodowli ryb, tuneli foliowych do upraw roślinnych i basenu kąpielowego. 74

7 Instalacje elektryczne Rys. 5. Ujęcie wody (otwór wydobywczy) ciepłowni geotermalnej w Bańskiej Rys. 6. Wymienniki geotermalne w ciepłowni geotermalnej w Bańskiej Uruchomiona w 1996 roku w Pyrzycach gazowo-geotermalna ciepłownia o mocy 50 MW była pierwszą dużą instalacją w Polsce, wykorzystującą do produkcji ciepła ujęcie geotermalne o mocy maksymalnej 13 MW oraz szczytowe kotły gazowe. W układzie ciepłowni zastosowano absorpcyjne pompy grzejne, napędzane energią cieplną wytworzoną w kotłach wysokotemperaturowych. Woda wydobywana z głębokości 1650 m, za pomocą dwóch dubletów o wydajność pojedynczego otworu 170 m3/h, przepływa przez zespół filtrów, trafiając do geotermalnych wymienników ciepła (rys. 7). Nr

8 Instalacje elektryczne Rys. 7. Uproszczony schemat ciepłowni geotermalnej w Pyrzycach W wymienniku głównym ciepło wody geotermalnej przekazywane jest do wody sieciowej, podgrzewając ją do temperatury 60 C. Schłodzona woda geotermalna kierowana jest do drugiego wymiennika, gdzie ulega dalszemu ochłodzeniu do temperatury 26 C, po czym zatłaczana jest do ziemi. W drugim wymienniku geotermalnym podgrzewa się tylko część wody powrotnej z sieci miejskiej, która najpierw ulega schłodzeniu do temperatury 25 C w parowaczach absorpcyjnych pomp grzejnych (rys. 9), a następnie zostaje podgrzana w drugim wymienniku do temperatury 41 C. Do wody sieciowej opuszczającej wymienniki dopływają strumienie wody ogrzanej: w absorberach i skraplaczach pomp ciepła oraz w chłodnicach spalin kotłów szczytowych i wysokotemperaturowych (rys. 8). Całkowity strumień ogrzanej wody sieciowej dopływa do kotłów szczytowych, w których jest dogrzewany do wymaganej temperatury [10, 13, 15]. Rys. 8. Nisko- i wysokotemperaturowe kotły Rys. 9. Absorpcyjne pompy ciepła w ciepłowni w ciepłowni geotermalnej w Pyrzycach geotermalnej w Pyrzycach Kolejną ciepłownię geotermalną oddano do użytku w 2000 roku w Mszczonowie [1, 15]. Woda o temperaturze 42 C, pobierana z wydajnością 60 m3/h ze złoża znajdującego się na głębokości 1600 m 1700 m, cechuje się niskim stopniem mineralizacji (0,5 g/l), co umożliwia jej docelowe wykorzystanie jako wody pitnej, i w efekcie pozwala na rezygnację z zatłaczania. Woda przepływa przez ekonomizer 76

9 Instalacje elektryczne kotła wysokotemperaturowego, gdzie ogrzewa się do temperatury około 44 C, a następnie przez absorpcyjną pompę grzejną, gdzie ulega schłodzeniu do temperatury około 20 C 30 C, skąd kierowana jest do chłodnicy wentylatorowej, a następnie do stacji uzdatniania. W ciepłowni zastosowano dwa niskotemperaturowe wodne kotły gazowe o mocy 2,4 MW każdy, pełniące rolę kotłów szczytowych. Źródłem energii napędowej dla pompy ciepła o mocy 2,7 MW jest kocioł wysokotemperaturowy o mocy 1, 9 MW. Moc szczytowa instalacji wynosi 12 MW (rys. 10). Rys. 10. Uproszczony schemat ciepłowni geotermalnej w Mszczonowie W 2001 r. została uruchomiona w Uniejowie ciepłownia wykorzystująca wodę o temperaturze 67 C 70 C, wypływającą z głębokości ponad 2000 m pod ciśnieniem 0,4 MPa (rys. 11 rys. 12). Woda o mineralizacji 6,8 g/m3 8,8 g/m3 posiada właściwości lecznicze, co w przyszłości powinno pozwolić na jej wykorzystanie do celów balneologicznych i rekreacyjnych [15] (przyp. red. W 2008 roku otwarto Termy Uniejów z gorącymi solankami leczniczymi). Rys. 11. Ujęcie wody (otwór wydobywczy) cie- Rys. 12. Zespół pomp geotermalnych i filtrów płowni geotermalnej w Uniejowie ciepłowni geotermalnej w Uniejowie W drugiej połowie lat 90. na Podhalu rozpoczęto budowę systemu ciepłowniczego, którego zadaniem ma być zaspokojenie potrzeb cieplnych Zakopanego i Nowego Targu oraz okolicznych miejscowości (rys. 13) [3, 9, 15]. W systemie tym podstanr

10 wowym źródłem energii jest ciepłownia geotermalna wykorzystująca wody o temperaturze około 86 C, wydajności maksymalnej 550 m 3 /h i ciśnieniu statycznym ~2,7 MPa. Integralną część instalacji stanowi nowoczesna kotłownia szczytowa usytuowana w Zakopanem, wyposażona w dwa gazowe średniotemperaturowe kotły wodne oraz agregaty cieplno-prądowe. Docelowo planowana jest rozbudowa sieci przesyłowej w kierunku Nowego Targu. Po ukończeniu inwestycji będzie to największa w Polsce instalacja geotermalna, o mocy łącznej 125 MW. Rys. 13. Uproszczony schemat systemu ciepłowniczego Podhala Jesienią 2002 roku w Słomnikach koło Krakowa została uruchomiona kolejna ciepłownia wykorzystująca energię zawartą w wodzie geotermalnej o temperaturze +17 C, wydobywanej z głębokości 300 m, która stanowi dolne źródło ciepła dla sprężarkowej pompy ciepła umieszczonej w budynku kotłowni szczytowej, wyposażonej w niskotemperaturowe kotły wodne [2, 15, 19]. Ostatnią inwestycją jest ciepłownia w Stargardzie Szczecińskim, która ze względu na temperaturę wody (86,9 C) wydobywanej głębokość 2672 m, składa się z dubletu geotermalnego oraz geotermalnego wymiennika ciepła o mocy 14 MW. Wydobyta woda geotermalna jest kierowana do wymiennika ciepła, a następnie zatłaczana do tej samej warstwy wodonośnej. Ciepło zawarte w wodzie geotermalnej przekazywane jest do wody sieciowej krążącej w instalacji grzejnej miasta. 6. Elektrownie geotermalne W 2005 r. łączna moc elektrowni geotermalnych na świecie wynosiła około 10 GW. Większość z nich wykorzystuje wody o temperaturze powyżej 130 C. W Polsce również prowadzone są prace nad możliwościami wykorzystania energii geotermalnej do wytwarzania energii elektrycznej, co pozwoliłoby na pełną eksploatację istniejących źródeł także poza sezonem ogrzewczym. Budowa instalacji naziemnej elektrowni geotermalnej nie zależy od systemu pozyskiwania energii, lecz przede wszystkim od temperatury i właściwości wydobywa- 78

11 nej wody. Wśród spotykanych systemów naziemnych można wyodrębnić dwa zasadnicze, to jest [13]: elektrownie z bezpośrednim odparowaniem wody geotermalnej o wysokim ciśnieniu i temperaturze w rozprężaczu separatorze (rys. 14). Uzyskana para, po usunięciu kropelek wody i ewentualnym przegrzaniu, kierowana jest do turbiny parowej, gdzie ulega ekspansji. Skroplona para wodna wraz z wodą wydzieloną w separatorze zatłaczana jest z powrotem do złoża geotermalnego. Tego typu rozwiązanie może być stosowane, gdy temperatura wody geotermalnej wynosi co najmniej 120 C, elektrownie dwuczynnikowe (rys. 15), w których woda geotermalna jest używana do odparowania i ewentualnie przegrzania właściwego niskowrzącego czynnika roboczego krążącego w obiegu wtórnym instalacji i doprowadzanego do turbiny parowej. W tym przypadku możliwe jest wykorzystanie wody geotermalnej o niższej temperaturze. Rys. 14. Schemat elektrowni geotermalnej typu Single-Flash z przegrzewaczem pary Rys. 15. Schemat elektrowni geotermalnej dwuczynnikowej z przegrzewaczem pary Zasoby wód geotermalnych w Polsce tylko w głębokich odwiertach mają temperaturę większą od 120 C. W pracujących ciepłowniach geotermalnych temperatura ta w skrajnym przypadku nie przekracza 86 C. Należy więc przyjąć, że realnie możliwym rozwiązaniem przy budowie elektrowni geotermalnej jest zastosowanie siłowni pracującej wg niskotemperaturowego obiegu Clausiusa-Rankina, wykorzystującego niskowrzące czynniki robocze. Potwierdzeniem tych założeń może być elektrownia w Neustadt Glewe (Niemcy), o mocy elektrycznej 210 kw, wykorzystująca wodę o parametrach zbliżonych wody w niektórych złożach geotermalnych w Polsce (Stargard Szczeciński). W elektrowniach bazujących na niskotemperaturowym obiegu Clausiusa-Rankina istotnym jest rodzaj użytego czynnika roboczego oraz jego właściwości. Wszystkie czynniki niskowrzące, biorąc pod uwagę kształt linii nasycenia, można podzielić na dwie grupy. Do grupy pierwszej zaliczone są te czynniki, które cechują się tym, że izentropowa ekspansja zaczynająca się na linii nasycenia pary nasyconej suchej, odbywa się w obszarze pary przegrzanej. Do grupy drugiej zaliczono czynniki, dla których ekspansja rozpoczyna się na linii nasycenia pary nasyconej suchej i odbywa się w ob- Nr

12 szarze pary nasyconej mokrej. Szczegółowe informacje na temat zasad funkcjonowania siłowni z czynnikami niskowrzącymi podane są w odpowiedniej literaturze. Z prowadzonych przez autorów analiz dotyczących możliwości wytwarzania energii elektrycznej w siłowni z niskowrzącym czynnikiem roboczym, wykorzystującej do tego celu wodę geotermalną o temperaturze 86 C, czyli taką jaką dysponuje ujęcie geotermalne w Stargardzie Szczecińskim, wynika, że przy strumieniu wydobywanej wody 100 m 3 /h, w siłowni można uzyskać moc teoretyczną rzędu 240 kw. Zwiększenie strumienia wody do 300 m 3 /h, co odpowiada maksymalnemu wydobyciu z tego ujęcia, pozwoliłoby na trzykrotne zwiększenie mocy. Mając jednak na uwadze istniejące zapotrzebowanie na ciepło na cele centralnego ogrzewania, lepszym rozwiązaniem jest zastosowanie zamiast elektrowni geotermalnej elektrociepłowni. 7. Podsumowanie W ostatnim okresie zaobserwowano znaczny wzrost zainteresowania wykorzystaniem energii geotermalnej, w wyniku czego powstało kilka instalacji bazujących na energii ciepłych wód, których zadaniem jest wytwarzanie ciepła do celów grzewczych. Pracujące ciepłownie geotermalne różnią się między sobą rozwiązaniami technicznymi, wynikającymi przede wszystkim z odmiennych parametrów wód geotermalnych, wielkości pozyskiwanych mocy cieplnych oraz wielkości i rodzaju odbiorców ciepła. Biorąc pod uwagę duże zasoby wód geotermalnych oraz istniejące opracowania studialne dotyczące możliwości ich wykorzystania w wielu miejscowościach w Polsce, można wyrazić pogląd, że w najbliższych latach liczba ciepłowni geotermalnych powinna wzrosnąć. Jednocześnie w licznych pracach podane zostały warunki sprzyjające wdrażaniu projektów ciepłowni geotermalnych. Budowa takich obiektów jest ekonomicznie uzasadniona przede wszystkim w miejscowościach o dużej liczbie mieszkańców i rozbudowanym przemyśle, którzy to odbiorcy gwarantują możliwie stały i duży odbiór energii cieplnej z ujęć geotermalnych. Należy spodziewać się, że w pobliżu ciepłowni geotermalnych będą powstawać także inne obiekty wykorzystujące energię geotermalną. Mogą to być obiekty o przeznaczeniu rekreacyjnym, np. parki wodne, ale również obiekty o przeznaczeniu typowo rolniczym i przemysłowym szklarnie, suszarnie produktów rolnych, suszarnie drewna, baseny do hodowli ryb itp. Tworzenie systemu o zróżnicowanych temperaturowo odbiorcach ciepła sprzyja większej efektywności pracy ciepłowni i bardziej efektywnemu wykorzystaniu energii wód geotermalnych. Na podstawie prowadzonych analiz można również stwierdzić, że realnym przedsięwzięciem są koncepcje wykorzystania energii geotermalnej do wytwarzania energii elektrycznej w elektrowniach pracujących z niskotemperaturowymi czynnikami roboczymi (wg tzw. organicznego obiegu C-R), a prototypowe instalacje tego typu powinny powstać w najbliższym czasie. Istniejące prognozy przewidują, że dynamiczny rozwój ciepłowni geotermalnych w Polsce powinien nastąpić w latach

13 Nr 177 Instalacje elektryczne 8. Bibliografia 1 Balcer M.: Geotermia w Mszczonowie rozwiązanie na miarę XXI wieku, Czysta Energia, 3(2001). 2 Bujakowski W.: Nowa geotermia w Słomnikach. GlobEnergy, 1(2003), str Geotermia na Podhalu. Materiały informacyjne PEC Geotermia Podhalańska, Zakopane. 4 Górecki W.: Atlas zasobów energii geotermalnej na Niżu Polskim, Wyd. GEOS, Kraków Górecki W., Kuźniak T., Kozdra T.: Zasoby wód i energii geotermalnej na Niżu Polskim oraz możliwości ich przemysłowego wykorzystania, Odnawialne Źródła Energii, Warszawa, Kabat M., Nowak W., Sobański R.: Zasady wykorzystania energii wód geotermalnych do celów ogrzewczych budynków. Projekt KBN Nr 7TO7G (materiały nie publikowane), Szczecin Kępińska B.: Energia geotermalna w Polsce stan i perspektywy wykorzystania. Odnawialne Źródła Energii, Warszawa, Lound J. W.: Sposoby bezpośredniego wykorzystania energii geotermalnej, Technika Poszukiwań Geologicznych, Geosynoptyka i Geotermia, 4(2000). 9 Materiały Instytutu Gospodarki Surowcami i Energią PAN, Laboratorium Geotermalne. Kraków. 10 Miejski system ciepłowniczy w Pyrzycach praktyczne wykorzystanie energii geotermalnej w Polsce. Międzynarodowe Seminarium Naukowo-Techniczne. Szczecin, Ney R., Sokołowski J.: Wody geotermalne Polski i możliwości ich wykorzystania, Nauka Polska, Nr 6, Nowak W., Borsukiewicz-Gozdur A.: Analysis and assessment of the effectiveness of operation of binary power plant utilising geothermal water with a medium enthalpy, Transaction of IFFM, 114 (2003). 13 Nowak W., Sobański R., Kabat M., Kujawa T.: Systemy pozyskiwania i wykorzystania energii geotermicznej, Wyd. Uczelniane Politechniki Szczecińskiej, Szczecin Nowak W., Stachel A.: Stan i perspektywy wykorzystania niektórych odnawialnych źródeł energii w Polsce, Wyd. Uczelniane Politechniki Szczecińskiej, Szczecin Porochnicki J., Chodkiewicz R., Krysiński J.: Elektrociepłownia geotermalna. Czysta Energia, 1(2001), str Sobański R., Kabat M., Nowak W.: Jak pozyskać ciepło z Ziemi, COIB, Warszawa Sokołowski J.: Zarys programu działań w zakresie energii geotermalnej, Instal 10 (2001), Zieja T.: Słomniki na wodzie. GlobEnergy, 1(2003), str Przedruk z e-pisma naukowo-technicznego dla praktyków Automatyka, Elektryka, Zakłócenia nr 4/

OCENA MOŻLIWOŚCI POZYSKIWANIA I WYKORZYSTANIA ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE DO ZASILANIA CIEPŁOWNI I ELEKTROCIEPŁOWNI

OCENA MOŻLIWOŚCI POZYSKIWANIA I WYKORZYSTANIA ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE DO ZASILANIA CIEPŁOWNI I ELEKTROCIEPŁOWNI OCENA MOŻLIWOŚCI POZYSKIWANIA I WYKORZYSTANIA ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE DO ZASILANIA CIEPŁOWNI I ELEKTROCIEPŁOWNI prof. dr hab. inż. Władysław NOWAK, dr hab. inż. Aleksander STACHEL Polska ma korzystne

Bardziej szczegółowo

Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany

Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany Autorzy: prof. dr hab. inż. Władysław Nowak, dr inż. Aleksander A. Stachel ( Czysta Energia lipiec/sierpień 2004) Pomimo znacznego potencjału energetycznego

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ DO PRODUKCJI CIEPŁA I ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ DO PRODUKCJI CIEPŁA I ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ DO PRODUKCJI CIEPŁA I ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Władysław NOWAK, Aleksander A. STACHEL Politechnika Szczecińska, Katedra Techniki Cieplnej al. Piastów 17, 70-310

Bardziej szczegółowo

Instalacja geotermalna w Pyrzycach - aspekty techniczne

Instalacja geotermalna w Pyrzycach - aspekty techniczne Instalacja geotermalna w Pyrzycach - aspekty techniczne Bogusław Zieliński Geotermia Pyrzyce Sp. z o.o. ul. Ciepłownicza 27, 74-200 Pyrzyce bzielinski@geotermia.inet.pl Warszawa, 06 marzec 2017 Ogólna

Bardziej szczegółowo

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA UNIEJÓW 2008 Energia geotermalna odnawialne źródło energii wykorzystujące ciepło energii z wnętrza Ziemi wędruje do powierzchni ziemi

Bardziej szczegółowo

G-TERM ENERGY Sp. z o.o. Geotermia Stargard

G-TERM ENERGY Sp. z o.o. Geotermia Stargard 1 G-TERM ENERGY Sp. z o.o. Geotermia Stargard 16.05.2016 2 Energia geotermalna jest energią cieplną wydobytych na powierzchnię ziemi wód geotermalnych Energię tę zalicza się do energii odnawialnej, bo

Bardziej szczegółowo

1. Zakład ciepłowniczy w Słomnikach

1. Zakład ciepłowniczy w Słomnikach 1. Zakład ciepłowniczy w Słomnikach W 2002 roku otwarto instalację geotermalną w mieście Słomniki k. Krakowa. Instalacja ta wykorzystuje płytko zalegający horyzont wodonośny na głębokości 150 300 m p.p.t.,

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC

ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC Prof. dr hab. Władysław Kryłłowicz Instytut Maszyn Przepływowych Politechnika Łódzka ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC Wyjaśnienie: ORC Organic Rankine Cycle Organiczny

Bardziej szczegółowo

Nowy Targ, styczeń Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Nowy Targ, styczeń Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Nowy Targ, styczeń 2015 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy, szybko przekształcił się w zadanie

Bardziej szczegółowo

Elektrownie Geotermalne

Elektrownie Geotermalne Elektrownie Geotermalne Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres

Bardziej szczegółowo

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja: Ciepło ze źródeł odnawialnych - stan obecny i perspektywy rozwoju, Warszawa, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Leszek Pająk, Antoni Barbacki pajak.leszek@gmail.com AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska

Bardziej szczegółowo

Modernizacja gminnych systemów grzewczych z wykorzystaniem OŹE Przygotował: Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny Mszczonów Miasto Mszczonów leży w województwie mazowieckim, 60 km na południowy- zachód od Warszawy.

Bardziej szczegółowo

Proekologiczne odnawialne źródła energii / Witold M. Lewandowski. - Wyd. 4, dodr. Warszawa, Spis treści

Proekologiczne odnawialne źródła energii / Witold M. Lewandowski. - Wyd. 4, dodr. Warszawa, Spis treści Proekologiczne odnawialne źródła energii / Witold M. Lewandowski. - Wyd. 4, dodr. Warszawa, 2010 Spis treści Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek 13 Przedmowa 17 Wstęp 19 1. Charakterystyka obecnego

Bardziej szczegółowo

Lokalne systemy energetyczne

Lokalne systemy energetyczne 2. Układy wykorzystujące OZE do produkcji energii elektrycznej: elektrownie wiatrowe, ogniwa fotowoltaiczne, elektrownie wodne (MEW), elektrownie i elektrociepłownie na biomasę. 2.1. Wiatrowe zespoły prądotwórcze

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2014. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Warszawa, październik 2014. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Warszawa, październik 2014 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy, szybko przekształcił się w zadanie

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 1 Podziały i klasyfikacje elektrowni Moc elektrowni pojęcia podstawowe 2 Energia elektryczna szczególnie wygodny i rozpowszechniony nośnik energii Łatwość

Bardziej szczegółowo

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki Czyste energie wykład 4 Przegląd odnawialnych źródeł energii dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiE Katedra Automatyki AGH Kraków 2011 Odnawialne źródła energii Słońce Wiatr Woda Geotermia Biomasa Biogaz

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii

Alternatywne źródła energii Eco-Schubert Sp. z o.o. o ul. Lipowa 3 PL-30 30-702 Kraków T +48 (0) 12 257 13 13 F +48 (0) 12 257 13 10 E biuro@eco eco-schubert.pl Alternatywne źródła energii - Kolektory słonecznes - Pompy ciepła wrzesień

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE) PREZENTACJA DLA MIESZKAŃCÓW GMINY ZIELONKI

Odnawialne Źródła Energii (OZE) PREZENTACJA DLA MIESZKAŃCÓW GMINY ZIELONKI Odnawialne Źródła Energii () PREZENTACJA DLA MIESZKAŃCÓW GMINY ZIELONKI CO TO JEST? Energia odnawialna to taka, której źródła są niewyczerpalne i których eksploatacja powoduje możliwie najmniej szkód w

Bardziej szczegółowo

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi?

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? Bezpieczeństwo energetyczne regionu potrzeby, wyzwania, problemy Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? dr inż. Michał POMORSKI Wrocław, dn. 18.02.2013 r. Plan wystąpienia 1. Wprowadzenie 2. Geotermia głęboka

Bardziej szczegółowo

I. Wykorzystanie wód termalnych w Uniejowie.

I. Wykorzystanie wód termalnych w Uniejowie. I. Wykorzystanie wód termalnych w Uniejowie. 1. Historia Wody termalne zostały odkryte w Uniejowie w 1978 roku. Prace związane z praktycznym wykorzystaniem gorących wód mineralnych w Uniejowie formalnie

Bardziej szczegółowo

PEC Geotermia Podhalańska S.A. Zakopane maj 2010

PEC Geotermia Podhalańska S.A. Zakopane maj 2010 PEC Geotermia Podhalańska S.A. Zakopane maj 2010 1. Energia geotermalna na Podhalu 2. Historia i dzień dzisiejszy Połowa XIX wieku cieplice w Jaszczurówce, odkryte przez Ludwika Zejsznera źródło o temperaturze

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne w gminach Województwa Mazowieckiego 27 listopada 2007, Warszawa Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Bardziej szczegółowo

Rytro, sierpień 2015. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Rytro, sierpień 2015. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Rytro, sierpień 2015 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk GENEZA POWSTANIA GEOTERMII PODHALAŃSKIEJ Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy,

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne na poziomie gmin 24 stycznia 2008, Bydgoszcz Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. BIOMASA BIOMASA DREWNO

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii geotermalnej i geotermicznej: stan istniejący, perspektywy, doświadczenia

Wykorzystanie energii geotermalnej i geotermicznej: stan istniejący, perspektywy, doświadczenia Politechnika Szczecińska Katedra Techniki Cieplnej Centrum Energii Odnawialnych PS dr hab. inż. Aleksander A. Stachel, prof. PS Wykorzystanie energii geotermalnej i geotermicznej: stan istniejący, perspektywy,

Bardziej szczegółowo

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia.

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia. Pompy ciepła Zasada działania pompy ciepła polega na pozyskiwaniu ciepła ze środowiska ( wody, gruntu i powietrza) i przekazywaniu go do odbiorcy jako ciepło grzewcze. Ciepło pobrane z otoczenia sprężane

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG 69 Spotkanie Forum EEŚ Warszawa, NFOŚiGW 28 stycznia 2015 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE. PROJEKTY I INSTALACJE EKSPLOATOWANE

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE. PROJEKTY I INSTALACJE EKSPLOATOWANE INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ POLSKIEJ AKADEMII NAUK Zakład Odnawialnych Źródeł Energii i Badań Środowiskowych 31-261 Kraków ul. Wybickiego 7 WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W

Bardziej szczegółowo

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o.

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o. Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii cieplnej

Alternatywne źródła energii cieplnej Alternatywne źródła energii cieplnej Dostarczenie do budynku ciepła jest jedną z najważniejszych konieczności, szczególnie w naszej strefie klimatycznej. Tym bardziej, że energia cieplna stanowi zwykle

Bardziej szczegółowo

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym tom XLI(2011), nr 1, 59 64 Władysław Nowak AleksandraBorsukiewicz-Gozdur Roksana Mazurek Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Katedra Techniki Cieplnej

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe miasta Kościerzyna. Projekt. Prezentacja r.

Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe miasta Kościerzyna. Projekt. Prezentacja r. Założenia do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe miasta Kościerzyna Projekt Prezentacja 22.08.2012 r. Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. 1 Założenia do planu. Zgodność

Bardziej szczegółowo

1. Pojęcie wiatru, cyrkulacja powietrza w atmosferze. Historia wykorzystania energii wiatru, typy wiatraków występujących na ziemiach polskich

1. Pojęcie wiatru, cyrkulacja powietrza w atmosferze. Historia wykorzystania energii wiatru, typy wiatraków występujących na ziemiach polskich WYDZIAŁ GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: EKOLOGICZNE ŹRÓDŁA ENERGII RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2015/2016 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Energetyka

Bardziej szczegółowo

4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE

4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE 4. SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE WYTYCZNE PROJEKTOWE www.immergas.com.pl 26 SPRZĘGŁA HYDRAULICZNE 4. SPRZĘGŁO HYDRAULICZNE - ZASADA DZIAŁANIA, METODA DOBORU NOWOCZESNE SYSTEMY GRZEWCZE Przekazywana moc Czynnik

Bardziej szczegółowo

5.5. Możliwości wpływu na zużycie energii w fazie wznoszenia

5.5. Możliwości wpływu na zużycie energii w fazie wznoszenia SPIS TREŚCI Przedmowa... 11 Podstawowe określenia... 13 Podstawowe oznaczenia... 18 1. WSTĘP... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Energia w obiektach budowlanych... 24 1.3. Obszary wpływu na zużycie energii

Bardziej szczegółowo

Plany rozwoju ciepłownictwa geotermalnego w miastach i rola Projektu EOG Lądek-Zdrój

Plany rozwoju ciepłownictwa geotermalnego w miastach i rola Projektu EOG Lądek-Zdrój Plany rozwoju ciepłownictwa geotermalnego w miastach i rola Projektu EOG Lądek-Zdrój Roman Kaczmarczyk - Burmistrz Lądka-Zdroju 18 września 2017 Lądek-Zdrój Roman Kaczmarczyk Burmistrz Lądka-Zdroju 18

Bardziej szczegółowo

Skojarzone układy Hewalex do podgrzewania ciepłej wody użytkowej i ogrzewania budynku

Skojarzone układy Hewalex do podgrzewania ciepłej wody użytkowej i ogrzewania budynku Skojarzone układy Hewalex do podgrzewania ciepłej wody użytkowej i ogrzewania budynku Układy grzewcze, gdzie konwencjonalne źródło ciepła jest wspomagane przez urządzenia korzystające z energii odnawialnej

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja AHK, Warszawa 10 czerwca 2014 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce Źródło:

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii - pompy ciepła

Odnawialne źródła energii - pompy ciepła Odnawialne źródła energii - pompy ciepła Tomasz Sumera (+48) 722 835 531 tomasz.sumera@op.pl www.eco-doradztwo.eu Pompa ciepła Pompa ciepła wykorzystuje niskotemperaturową energię słoneczną i geotermalną

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna, ekonomiczna i ekologiczna instalacji geotermalnych w Polsce, doświadczenia eksploatacyjne

Efektywność energetyczna, ekonomiczna i ekologiczna instalacji geotermalnych w Polsce, doświadczenia eksploatacyjne Efektywność energetyczna, ekonomiczna i ekologiczna instalacji geotermalnych w Polsce, doświadczenia eksploatacyjne Geotermia Uniejów im. Stanisława Olasa sp. z o.o. gr inż. Jacek Kurpik Prezes Spółki

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Teza ciepło niskotemperaturowe można skutecznie przetwarzać na energię elektryczną; można w tym celu wykorzystywać ciepło

Bardziej szczegółowo

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Schemat systemu planowania Poziom kraju Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju opublikowana MP 27.04.2012 Program zadań rządowych Poziom województwa

Bardziej szczegółowo

Warsztaty GeoDH Uniejów

Warsztaty GeoDH Uniejów Warsztaty GeoDH 13.10.2014 Uniejów Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Sekcja B Ciepłownictwo sieciowe Wstęp Planowanie Ciepłownia geotermalna Opracowanie: Morten Hofmeister

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii geotermalnej na Podhalu Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej GEOTERMIA Podhalańska Spółka Akcyjna, Polska

Wykorzystanie energii geotermalnej na Podhalu Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej GEOTERMIA Podhalańska Spółka Akcyjna, Polska Wykorzystanie energii geotermalnej na Podhalu Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Streszczenie Główne elementy tego projektu to: A. Produkcja i przesył ciepła, obejmujące następujące instalacje: siedem

Bardziej szczegółowo

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych OBIEGI GAZOWE Obieg cykl przemian, po przejściu których stan końcowy czynnika jest identyczny ze stanem początkowym. Obrazem geometrycznym obiegu jest linia zamknięta. Dla obiegu termodynamicznego: przyrost

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu NFOŚiGW Warszawa, 09.12.2014 Oferta aktualna

Bardziej szczegółowo

POLSKA GEOTERMALNA ASOCJACJA IM. PROF. JULIANA SOKOŁOWSKIEGO WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI AGH. Jacek Zimny

POLSKA GEOTERMALNA ASOCJACJA IM. PROF. JULIANA SOKOŁOWSKIEGO WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI AGH. Jacek Zimny prof. n. dr hab. inż., Narodowa Rada Rozwoju przy Prezydencie RP, przewodniczący Polskiej Geotermalnej Asocjacji, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH, Konsorcjum Naukowo-Przemysłowo-Wdrożeniowe

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek 13 Przedmowa 17 Wstęp Odnawialne źródła energii 72

Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek 13 Przedmowa 17 Wstęp Odnawialne źródła energii 72 Spis treści Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek 13 Przedmowa 17 Wstęp 19 1_ Charakterystyka obecnego stanu środowiska 21.1. Wprowadzenie 21.2. Energetyka konwencjonalna 23.2.1. Paliwa naturalne, zasoby

Bardziej szczegółowo

Wody geotermalne w powiecie nyskim

Wody geotermalne w powiecie nyskim Wody geotermalne w powiecie nyskim Temat został opracowany na podstawie analizy warunków hydrotermalnych dla powiatu nyskiego wykonanej przez Zakład Energii Odnawialnej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracy dyplomowej

Informacja o pracy dyplomowej Informacja o pracy dyplomowej 1. Nazwisko i Imię: Duda Dawid adres e-mail: Duda.Dawid1@wp.pl 2. Kierunek studiów: Mechanika I Budowa Maszyn 3. Rodzaj studiów: inżynierskie 4. Specjalnośd: Systemy, Maszyny

Bardziej szczegółowo

PL B1. Układ do zasilania silnika elektrycznego w pojazdach i urządzeniach z napędem hybrydowym spalinowo-elektrycznym

PL B1. Układ do zasilania silnika elektrycznego w pojazdach i urządzeniach z napędem hybrydowym spalinowo-elektrycznym RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 211702 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 382097 (51) Int.Cl. B60K 6/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 30.03.2007

Bardziej szczegółowo

Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy miejskiej Mielec Piotr Stańczuk

Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy miejskiej Mielec Piotr Stańczuk Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy miejskiej Mielec Piotr Stańczuk Małopolska Agencja Energii i Środowiska sp. z o.o. ul. Łukasiewicza 1, 31 429 Kraków

Bardziej szczegółowo

Jakość wody dodatkowej do uzupełniania strat w obiegach ciepłowniczych i współpracujących z nimi kotłach wodnych

Jakość wody dodatkowej do uzupełniania strat w obiegach ciepłowniczych i współpracujących z nimi kotłach wodnych i współpracujących z nimi kotłach wodnych Antoni Litwinowicz 6 maj, Zakopane i współpracujących z nimi kotłach wodnych Dobrze przygotowana woda dodatkowa musi spełniać dwa podstawowe zadania: w obiegach

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Czesław Ślimak Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Geotermia Podhalańska S.A. jest największym

Bardziej szczegółowo

Energia geotermalna. Wykład WSG Bydgoszcz Prowadzący prof. Andrzej Gardzilewicz

Energia geotermalna. Wykład WSG Bydgoszcz Prowadzący prof. Andrzej Gardzilewicz Energia geotermalna Wykład WSG Bydgoszcz Prowadzący prof. Andrzej Gardzilewicz Materiały źródłowe: T. Chmielniak, W. Nowak, A. Stachel, J. Głuch wg. M. Lenza i P. Stubby 2 Geoenergetyka zakres prezentacji:

Bardziej szczegółowo

Niekonwencjonalne źródła energii

Niekonwencjonalne źródła energii Niekonwencjonalne źródła energii ENERGIA GEOTERMALNA Energia geotermalna- jest wewnętrznym ciepłem Ziemi nagromadzonym w skałach oraz w wodach wypełniających pory i szczeliny skalne. Ogromna ilość ciepła

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła 25.3.2014

Pompy ciepła 25.3.2014 Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego prof. dr hab. inż. Bogusław Zakrzewski Wykład 6: Pompy ciepła 25.3.2014 1 Pompy ciepła / chłodziarki Obieg termodynamiczny lewobieżny Pompa ciepła odwracalnie

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła - układy hybrydowe

Pompy ciepła - układy hybrydowe Pompy ciepła - układy hybrydowe dr hab. inż. Brunon J. Grochal, prof. IMP PAN / prof. WSG Bydgoszczy Instytut Maszyn Przepływowych PAN Prezes Polskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła mgr inż. Tomasz Mania

Bardziej szczegółowo

Temat nr 1: Energetyka geotermalna Energia geotermalna. Energia geotermalna w Polsce. Geoenergetyka. Ciepłownie w Polsce

Temat nr 1: Energetyka geotermalna Energia geotermalna. Energia geotermalna w Polsce. Geoenergetyka. Ciepłownie w Polsce Temat nr 1: Energetyka geotermalna 22.11.2017 Energia geotermalna Energia geotermalna w Polsce Geoenergetyka Ciepłownie w Polsce Systemy energetyki odnawialnej Energia geotermalna Ciepło z Ziemi Energia

Bardziej szczegółowo

MoŜliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii. w budynkach hotelowych. Warszawa, marzec 2012

MoŜliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii. w budynkach hotelowych. Warszawa, marzec 2012 MoŜliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii w budynkach hotelowych Warszawa, marzec 2012 Definicja źródeł alternatywnych 2 Źródła alternatywne Tri-Generation (CHP & agregaty absorbcyjne) Promieniow.

Bardziej szczegółowo

BADANIE SPRĘŻARKOWEJ POMPY CIEPŁA

BADANIE SPRĘŻARKOWEJ POMPY CIEPŁA BADANIE SPRĘŻARKOWEJ POMPY CIEPŁA Zenon Bonca, Waldemar Targański W rozdziale skrótowo omówiono teoretyczne podstawy działania parowej sprężarkowej pompy ciepła w zakresie niezbędnym do osiągnięcia celu

Bardziej szczegółowo

PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. tworzą trzy elektrownie:

PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. tworzą trzy elektrownie: PGE Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. tworzą trzy elektrownie: Elektrownia Dolna Odra Elektrownia Dolna Odra moc elektryczna 1772 MWe, moc cieplna 117,4 MWt Elektrownia Pomorzany Elektrownia Pomorzany

Bardziej szczegółowo

Energetyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES)

Energetyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr.10/12 z dnia 21 lutego 2012r. Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

RYSZARD BARTNIK ANALIZA TERMODYNAMICZNA I EKONOMICZNA MODERNIZACJI ENERGETYKI CIEPLNEJ Z WYKORZYSTANIEM TECHNOLOGII GAZOWYCH

RYSZARD BARTNIK ANALIZA TERMODYNAMICZNA I EKONOMICZNA MODERNIZACJI ENERGETYKI CIEPLNEJ Z WYKORZYSTANIEM TECHNOLOGII GAZOWYCH POLITECHNIKA ŁÓDZKA ZESZYTY NAUKOWE Nr943 ROZPRAWY NAUKOWE, Z. 335 SUB Gottingen 7 217 776 736 2005 A 2640 RYSZARD BARTNIK ANALIZA TERMODYNAMICZNA I EKONOMICZNA MODERNIZACJI ENERGETYKI CIEPLNEJ Z WYKORZYSTANIEM

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny układ odzysku ciepła ze spalin dobry przykład

Innowacyjny układ odzysku ciepła ze spalin dobry przykład Innowacyjny układ odzysku ciepła ze spalin dobry przykład Autor: Piotr Kirpsza - ENEA Wytwarzanie ("Czysta Energia" - nr 1/2015) W grudniu 2012 r. Elektrociepłownia Białystok uruchomiła drugi fluidalny

Bardziej szczegółowo

PL 217369 B1. INSTYTUT TECHNOLOGICZNO- PRZYRODNICZY, Falenty, PL 15.04.2013 BUP 08/13

PL 217369 B1. INSTYTUT TECHNOLOGICZNO- PRZYRODNICZY, Falenty, PL 15.04.2013 BUP 08/13 PL 217369 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217369 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 396507 (51) Int.Cl. F23G 5/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

Energia słoneczna docierająca do ziemi ma postać fali elektromagnetycznej o różnej długości. W zależności od długości fali wyróżniamy: Promieniowanie

Energia słoneczna docierająca do ziemi ma postać fali elektromagnetycznej o różnej długości. W zależności od długości fali wyróżniamy: Promieniowanie Energia słoneczna docierająca do ziemi ma postać fali elektromagnetycznej o różnej długości. W zależności od długości fali wyróżniamy: Promieniowanie ultrafioletowe, Promieniowanie widzialne, Promieniowanie

Bardziej szczegółowo

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła)

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła) Czy pod względem ekonomicznym uzasadnione jest stosowanie w systemach grzewczych w Polsce sprężarkowej pompy ciepła w systemie monowalentnym czy biwalentnym? Andrzej Domian, Michał Zakrzewski Pompy ciepła,

Bardziej szczegółowo

URZĄDZENIA GRZEWCZE NA PALIWA STAŁE MAŁEJ MOCY wyzwania środowiskowe, technologiczne i konstrukcyjne

URZĄDZENIA GRZEWCZE NA PALIWA STAŁE MAŁEJ MOCY wyzwania środowiskowe, technologiczne i konstrukcyjne URZĄDZENIA GRZEWCZE NA PALIWA STAŁE MAŁEJ MOCY wyzwania środowiskowe, technologiczne i konstrukcyjne Współpraca urządzeń grzewczych na paliwa stałe z instalacjami OZE M. Filipowicz Wydział Energetyki i

Bardziej szczegółowo

POMPY CIEPŁA W SYSTEMACH GEOTERMII NISKOTEMPERATUROWEJ

POMPY CIEPŁA W SYSTEMACH GEOTERMII NISKOTEMPERATUROWEJ technologie energii odnawialnej POMPY CIEPŁA W SYSTEMACH GEOTERMII NISKOTEMPERATUROWEJ Marian Rubik POMPY CIEPŁA W SYSTEMACH GEOTERMII NISKOTEMPERATUROWEJ Tekst: dr Marian Rubik Recenzent: prof. dr inż.

Bardziej szczegółowo

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne Poniższy przykład ilustruje w jaki sposób można przeprowadzić analizę technicznoekonomiczną zastosowania w budynku jednorodzinnym systemu grzewczego opartego o konwencjonalne źródło ciepła - kocioł gazowy

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności zastosowania alternatywnych źródeł energii w budynkach

Analiza efektywności zastosowania alternatywnych źródeł energii w budynkach Analiza efektywności zastosowania alternatywnych źródeł energii w budynkach Podstawy prawne Dyrektywa 2002/91/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe

GeoDH. Warsztaty Szkoleniowe Promote Geothermal District Heating Systems in Europe Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Warsztaty Szkoleniowe 13.10.2014 Uniejów Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi

Bardziej szczegółowo

Skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w źródłach rozproszonych (J. Paska)

Skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w źródłach rozproszonych (J. Paska) 1. Idea wytwarzania skojarzonego w źródłach rozproszonych Rys. 1. Wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła: rozdzielone (a) w elektrowni kondensacyjnej i ciepłowni oraz skojarzone (b) w elektrociepłowni

Bardziej szczegółowo

Rozdział 6. Uwarunkowania rozwoju miasta

Rozdział 6. Uwarunkowania rozwoju miasta ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 6 Uwarunkowania rozwoju miasta W-588.06

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A.

TARYFA DLA CIEPŁA Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A. Załącznik do Decyzji Nr OWR-4210-27/2014/1276/XV-A/AŁ Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 5 września 2014 2014 r. r. TARYFA DLA CIEPŁA Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A. 1. OBJAŚNIENIA

Bardziej szczegółowo

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI Waldemar Kamrat Politechnika Gdańska XI Konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec Sulechów, 1o października 2014 r. Wprowadzenie Konieczność modernizacji Kotły

Bardziej szczegółowo

Jak działają pompy ciepła?

Jak działają pompy ciepła? Jak działają pompy ciepła? Pompy ciepła Pompa ciepła to rodzaj ekologicznego urządzenia, zapewniającego możliwość korzystania z naturalnych zasobów darmowej energii. Gruntowe pompy ciepła wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu:

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Kursy: 11 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Kursy: 11 grup z zakresu: 1. Kurs zawodowy dla dekarzy, elektryków i hydraulików w zakresie pozyskiwania energii słonecznej za pomocą ogniw

Bardziej szczegółowo

Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków. Kraków, 14 stycznia 2010

Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków. Kraków, 14 stycznia 2010 Ryszard Tokarski Prezes Zarządu Spółki EKOPLUS Kraków Kraków, 14 stycznia 2010 3 Ciepło sieciowe z kogeneracji Efektywny energetycznie produkt spełniający oczekiwania klientów 4 Ekoplus Sp. z o.o. Naszym

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Małe układy do skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Finansowanie infrastruktury energetycznej w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko

Finansowanie infrastruktury energetycznej w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko Głównym celem tego programu jest wzrost atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia społeczeństwa,

Bardziej szczegółowo

Element budowy bezpieczeństwa energetycznego Elbląga i rozwoju rozproszonej Kogeneracji na ziemi elbląskiej

Element budowy bezpieczeństwa energetycznego Elbląga i rozwoju rozproszonej Kogeneracji na ziemi elbląskiej Mgr inŝ. Witold Płatek Stowarzyszenie NiezaleŜnych Wytwórców Energii Skojarzonej / Centrum Elektroniki Stosowanej CES Sp. z o.o. Element budowy bezpieczeństwa energetycznego Elbląga i rozwoju rozproszonej

Bardziej szczegółowo

Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna"

Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna" I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA Nazwa firmy Adres Rodzaj działalności Branża Osoba kontaktowa/telefon II. Budynki biurowe

Bardziej szczegółowo

Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES)

Elektrotechnika II stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólnoakademicki / praktyczny) kierunkowy (podstawowy / kierunkowy / inny HES) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju gminy

Uwarunkowania rozwoju gminy AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE W GMINIE PRUDNIK Część 05 Uwarunkowania rozwoju gminy W 835.05 2/8 SPIS TREŚCI 5.1 Główne czynniki decydujące

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Układy z silnikami tłokowymi zasilane gazem Janusz Kotowicz

Bardziej szczegółowo

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl OCENA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl SYSTEM GRZEWCZY A JAKOŚĆ ENERGETYCZNA BUDNKU Zapotrzebowanie na ciepło dla tego samego budynku ogrzewanego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA

ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Bałtyckie Forum Biogazu ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Piotr Lampart Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk Gdańsk, 7-8 września 2011 Kogeneracja energii elektrycznej i ciepła

Bardziej szczegółowo