Plan. Wprowadzenie Rys historyczny Typy kart Podsumowanie PROGRAMOWANIE KART ELEKTRONICZNYCH WYKŁAD 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Plan. Wprowadzenie Rys historyczny Typy kart Podsumowanie PROGRAMOWANIE KART ELEKTRONICZNYCH WYKŁAD 1"

Transkrypt

1 dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska, 2011

2 Plan Wprowadzenie Rys historyczny Typy kart Podsumowanie dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

3 WPROWADZENIE Cel i zakres, reguły, podstawowa literatura dr inż. dr Marek inż. Marek Mika, Mika, Instytut Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

4 Plan Wprowadzenie Rys historyczny Typy kart Podsumowanie dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

5 Podstawowe informacje o przedmiocie Wykład 30 godzin prowadzący: dr inż. Marek Mika (II PP) miejsce: BTiCW-L125 termin: środa 9:45-11:15 zaliczenie: test Laboratoria 30 godzin prowadzący: mgr inż. Marek Gosławski (MCPLS PP) miejsce: BTiCW termin: środa 13:30-15:00 dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

6 Informacje dodatkowe Konsultacje: termin: poniedziałek 11:30-12:30 środa 13:30-14:30 miejsce: BTiCW nr telefonu: repozytorium materiałów: zaliczenie: test wielokrotnego wyboru dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

7 Tematyka wykładów Wstęp i typy kart Cechy fizyczne i elektryczne kart elektronicznych Mikrokontrolery kart elektronicznych Podstawy zabezpieczeń i IT Komunikacja z kartą elektroniczną i stykowa transmisja danych Bezstykowa transmisja danych Komendy i zarządzanie plikami karty System operacyjny karty Produkcja kart i zapewnienie jakości Bezpieczeństwo kart elektronicznych Terminale i zastosowania w systemach płatności Zastosowania w systemach telekomunikacyjnych Zastosowania w systemach medycznych i transportowych, w identyfikatorach i paszportach, w zabezpieczeniach IT Projektowanie aplikacji dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

8 Literatura Monografie: Wolfgang Rankl, Wolfgang Effing: Smart Card Handbook: 4th edition, Wiley, Wolfgang Rankl: Smart Card Applications Design models for programming and using smart cards, Wiley, Yahya Haghiri, Thomas Tarantino: Smart Card Manufacturing: A Practical Guide, Wiley, Klaus Finkenzeller: RFID Handbook: 3rd edition, Wiley, Zhiqun Chen: Java Card Technology for Smart Cards, Addison-Wesley, Stefan Mangard, Elisabeth Oswald, Thomas Popp: Power Analysis Attacks: Revealing the Secrets of Smart Cards, Springer, 2007 dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

9 Literatura c.d. Normy, standardy i specyfikacje: ANSI, DIN, ISO/IEC, IEEE, RFC, RSA Inc., CEN, EMV, ETSI, FIPS, Global Platform, ITU, Java Card Platform, SEIS Uzupełniająco książki z zakresu: systemów operacyjnych, kryptografii, projektowania oprogramowania, systemów zabezpieczeń, programowania w Javie Czasopisma specjalistyczne Internet dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

10 RYS HISTORYCZNY Od lat 60-tych XX w. do obecnej chwili dr inż. dr Marek inż. Marek Mika, Mika, Instytut Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

11 Początki 1887 Edward Bellamy, powieści Looking Backward lata 20-te XX w. karty sieci stacji benzynowych i supermarketów lata 30-te do 50-tych XX w. w użyciu tzw. Charga- Plate 1938 pojawia się możliwość płacenia jedną kartą w kilku miejscach 1950 pierwsza plastikowa karta tzw. travel and entertainment card wprowadzona przez Diners Club 1958 American Express i Visa 1966 przodek MasterCard karty wypukłe RYS HISTORYCZNY dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

12 Pierwsze usprawnienia pasek magnetyczny 1968 Niemcy, 1970 Japonia: patenty z układem elektronicznym w karcie identyfikującej 1974 Francja patent karty elektronicznej 1984 Francja, pilotażowe wdrożenie kart telekomunikacyjnych z pamięcią EPROM Niemcy, testowe wdrożenie różnych systemów płatności za połączenia telefoniczne wykazuje wyższość kart elektronicznych (z pamięcią EEPROM) nad optycznymi i magnetycznymi 1988 Niemcy, karta elektroniczna (EEPROM) testowana w sieci analogowej telefonii komórkowej RYS HISTORYCZNY dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

13 Rozwój Francja: pilotaż, 1984 start wdrożenia płatniczych kart elektronicznych (całkowita wymiana ok 10 lat) 1997 Niemcy wielofunkcyjna elektroniczna karta płatnicza 1996 Austria wielofunkcyjne karty płatnicze 1994 opracowanie specyfikacji EMV (obecny światowy standard) 1992 Dania elektroniczna portmonetka RYS HISTORYCZNY dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

14 Przyszłość 1999 Parlament Europejski przyjmuje dyrektywę unijną dotyczącą podpisu elektronicznego technologie bezstykowe: bilety komunikacji miejskiej paszporty uniwersalne identyfikatory (dowód osobisty, prawo jazdy itp.) RYS HISTORYCZNY dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

15 PRZEGLĄD ZASTOSOWAŃ dr inż. dr Marek inż. Marek Mika, Mika, Instytut Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

16 Karty pamięciowe Telefoniczne karty przedpłacone nie posiadają wady karty magnetycznej, jaką była możliwość tzw. bufferingu Inne zastosowania kart przedpłaconych transport publiczny parkomaty akwaparki automaty z żywnością kawiarenki/bary w miejscach pracy itp. W Niemczech od połowy lat 1990 stosowane jako karty pacjenta Zalety: niski koszt produkcji, zabezpieczenia danych Wady: niemożliwość ponownego użycia (doładowania), ograniczona funkcjonalność PRZEGLĄD ZASTOSOWAŃ dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

17 Karty procesorowe - zastosowania karty SIM w telefonach komórkowych identyfikatory systemy kontroli dostępu do pomieszczeń zastrzeżonych systemy kontroli dostępu do systemów komputerowych podpis elektroniczny elektroniczna portmonetka karty wielofunkcyjne przechowywanie kluczy dostępu zakodowanych przez efektywne algorytmy kryptograficzne przy użyciu koprocesora PRZEGLĄD ZASTOSOWAŃ dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

18 Karty bezstykowe zastosowania: kontrola dostępu środki komunikacji miejskiej ski passy bilety lotnicze identyfikatory bagażu zalety: stosunkowo tanie nie wymagają fizycznego kontaktu z czytnikiem wady: nieodpowiednie w zastosowaniach, w których bezstykowy odczyt jest niepożądany PRZEGLĄD ZASTOSOWAŃ dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

19 STANDARYZACJA dr inż. dr Marek inż. Marek Mika, Mika, Instytut Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

20 Motywacja karty elektroniczne częścią większego systemu konieczność precyzyjnego zdefiniowania interfejsów konieczność opracowania technik niezależnych od zastosowania z technicznego punktu widzenia karta elektroniczna jest zaledwie wierzchołkiem góry lodowej STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

21 Czym jest standard? standard i specyfikacja często błędnie używane zamiennie definicja standardu wg ISO/IEC: A document that is produced by consensus and adopted by a recognized organizations, and which, for general and recurring applications, defines rules, guidelines or features for activites or their results, with the objective of achievieng an optimum degree of regulation in a given context opracowanie standardu ISO zajmuje kilka lat, ale istnieje też tzw. szybka ścieżka STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

22 Czym jest ISO/IEC? ISO - International Organization for Standarization założona w 1947 roku organizacja pozarządowa i ponadnarodowa skupiająca 160 narodowych organizacji normalizacyjnych (po jednej na kraj członkowski w tym: ANSI,DIN, PKN, CEN) główne zadania: promowanie działań na rzecz światowego unormowania czynności i ich efektów prowadzących do uproszczenia międzynarodowej wymiany dóbr i usług współpraca nauki, technologii i ekonomii oficjalne języki (angielski, francuski, rosyjski) ISO nie jest skrótem (etymologia ludowa greckie iso) STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

23 Czym jest ISO/IEC? c.d. Kategorie członków ISO: rzeczywisty korespondent wspierający Zadania członków ISO: informowanie zainteresowanych stron w kraju o podjętych i potencjalnych działaniach normalizacyjnych formułowanie uzgodnionych opinii i reprezentowanie ich podczas negocjacji międzynarodowych reprezentowanie kraju w tych komitetach ISO, w których kraj ma szczególny interes opłacanie składek członkowskich wspierających działalność centralnej organizacji STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

24 Czym jest ISO/IEC? c.d. IEC = International Electrotechnical Commission międzynarodowa organizacja normalizacyjna o zakresie odpowiedzialności obejmującym elektronikę i elektrotechnikę pierwsza norma dotycząca kart (jeszcze nie elektronicznych) opracowana przez ISO po wprowadzeniu kart elektronicznych wystąpiły różnice pomiędzy ISO oraz IEC wobec normy dotyczącej kart aby uniknąć nieporozumień i zdwojenia wysiłków powołany został komitet techniczny JTC 1 (Joint Technical Committee for Information Technology) STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

25 Jak powstaje norma ISO? Faza przygotowania: zgłoszenie do krajowej organizacji normalizacyjnej potrzeby opracowania standardu pochodzącej od organizacji, komitetu, stowarzyszenia itp. działających na terenie tego kraju krajowa organizacja normalizacyjna zgłasza do ISO nowy temat roboczy jeśli temat zostanie zaakceptowany przez odpowiednią grupę roboczą (eksperci dziedzinowi z krajów zainteresowanych tematem), to określane są technologie i obszar zastosowań przyszłej normy STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

26 Jak powstaje norma ISO? c.d. Faza opracowania: szczegóły dyskutowane i negocjowane pomiędzy różnymi krajami cel osiągnięcie konsensusu (jeśli się da) wyjście draft international standard (DIS) Faza zatwierdzania: formalne głosowanie nad draftem normy do akceptacji potrzebne co najmniej 2/3 pozytywnych głosów członków biorących aktywny udział w opracowaniu draftu wynik norma ISO STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

27 Jak powstaje norma ISO? c.d. Faza weryfikacji i aktualizacji: cel uniknięcie dezaktualizacji normy wg reguł narzuconych przez ISO, każda norma musi być co najmniej raz na 5 lat sprawdzona w przypadku stwierdzenia, że zawartość jest nieaktualna przystępuje się do procesu przeredagowania normy STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

28 Współpraca ISO z IEC i CEN cel uniknięcie zdublowanych wysiłków obszary odpowiedzialności: IEC elektrotechnika i elektronika ISO pozostałe obszary łączone grupy robocze ISO/IEC obszary wspólne (np. standardy dotyczące kart elektronicznych) współpraca ISO i CEN (Comité Européen de Normalisation) uzgadnianie wspólnych norm (europejskich i międzynarodowych) najbardziej uprzemysłowione kraje mają przedstawicieli we wszystkich komitetach, grupach roboczych i głosujących grupa robocza ISO ds. kart elektronicznych JTC 1/SC 17 (Cards and Personal Identification) STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

29 Współpraca ISO z IEC i CEN c.d. komitet CEN TC 224 (Personal identification, electronic signature and cards, and their related systems and operations) działania CEN są komplementarne w stosunku do działań podejmowanych przez ISO normy ISO stanowią podstawę prac CEN jeśli trzeba to są uzupełniane o specjalne europejskie podrozdziały w wielu przypadkach norma jest upraszczana, by ułatwić jej wdrożenie w warunkach europejskich CEN opracowuje również normy dla specyficznych zastosowań w Europie, dla których osiągnięcie konsensusu w ISO w danej postaci i do określonego terminu byłoby niemożliwe STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

30 Współpraca ISO z IEC i CEN c.d. ETSI (European Telecommunications Standards Institutes) miało duży wkład w rozpowszechnienie standardu dla kart SIM ETSI działa przy Komisji Europejskiej i zrzesza prawie 700 organizacji z całego świata reprezentujących głównie sektor producentów, ale również firmy telekomunikacyjne, grupy użytkowników i jednostki badawcze standardy dla kart elektronicznych opracowane przez Technical Comitee for Smart Card Platform (TC SCP) rodzina standardów TS (GS ), oparta na normach ISO/IEC, określa interfejs między kartą elektroniczna (SIM subscriber identity module) a telefonem komórkowym STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

31 Współpraca ISO z IEC i CEN c.d. podstawowe normy ISO\IEC z zakresu kart elektronicznych: opracowanie norm zajęło około 30 lat stanowią one podstawę dla następnych norm opracowywanych dla konkretnych zastosowań, obecnie opracowywanych przez ISO i CEN opierają się na normach ISO 7810, 7811, 7812 i 7813 opracowanych dla formatu karty ID-1 (karty wypukłe i magnetyczne) w ostatnich latach opracowano wiele specyfikacji poza ISO główna przyczyna powolny proces opracowywania norm przykłady organizacji: Java Card Forum, Open Mobile Alliance (OMA), Global Platform i NFC Forum STANDARYZACJA dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

32 TYPY KART Wypukłe Z paskiem magnetycznym Elektroniczne Optyczne dr inż. dr Marek inż. Marek Mika, Mika, Instytut Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

33 TYPY KART Karty wypukłe dr inż. dr Marek inż. Marek Mika, Mika, Instytut Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

34 Karty wypukłe (embossed) Najstarsza spośród technik pozwalających na automatyczne odczytywanie kart identyfikacyjnych Przeniesienie informacji z karty na papier nie wymaga skomplikowanych i drogich urządzeń Informacje identyfikacyjne na karcie mogą być łatwo odczytane przez człowieka Główna zaleta: możliwość odczytu prawie wszędzie (nie wymaga zasilania ani dostępu do sieci telefonicznej bądź komputerowej) Główna wada: kosztowna obsługa wygenerowanych dokumentów TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

35 Norma ISO/IEC 7811 Identification Cards Recording Technique Podzielony na 6 części Dotyczy zarówno kart wypukłych jak i kart z paskiem magnetycznym Dla kart wypukłych określa m.in. obszar, w którym mogą być zapisane dane identyfikacyjne TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

36 Wymiary obszarów wytłaczania wg ISO 7811 B F Wymiary w mm A 21,42 0,12 B 10,18 0,25 D 14,53 obszar 1 E 2,41 3,30 obszar 2 D F 7,65 0,25 E A obszar 1 19 znaków zarezerwowanych dla nr identyfikacyjnego karty (wydawca + posiadacz) obszar 2 4 linie po 27 znaków dodatkowe informacje o posiadaczu (imię i nazwisko, adres, itp.) TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

37 TYPY KART Karty z paskiem magnetycznym dr inż. dr Marek inż. Marek Mika, Mika, Instytut Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

38 Karty z paskiem magnetycznym Pasek magnetyczny umożliwia zautomatyzowanie procesu odczytu i obsługi danych Odczyt przez ręczne lub automatyczne przeciągnięcie paska przed głowicą odczytu Norma ISO/IEC 7811 w częściach 2,6,7 i 8 określa m.in. właściwości paska magnetycznego, sposób kodowania danych, lokalizację na pasku ścieżek z danymi TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

39 Koercyjność Jedna z cech paska magnetycznego oznaczająca natężenie pola magnetycznego niezbędne do zmiany danych zawartych na pasku Paski o niskiej koercyjności (low-coercivity, loco) wymagają pola o natężeniu erstedów Paski o wysokiej koercyjności (high-coercivity, hico) erstedów Zawartość paska o wysokiej koercyjności nie może być skasowana przypadkowo TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

40 Położenie paska magnetycznego 82,55 mm 2,92 mm 5,54 mm 15,82 mm Pasek magnetyczny celowo nie dochodzi do brzegów karty Pasek magnetyczny może pomieścić około 1000 bitów TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

41 Położenie ścieżek z danymi Górna krawędź karty 5,66 mm 8,46 mm 8,97 mm 11,76 mm 12,52 mm 15,32 mm Pasek magnetyczny celowo nie dochodzi do brzegów karty TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

42 Informacje nt ścieżek danych paska magnetycznego wg ISO/IEC 7811 Cecha Ścieżka 1 Ścieżka 2 Ścieżka 3 Ilośd danych max 79 znaków max 40 znaków max 107 znaków Kodowanie Gęstośd zapisu Dopuszczalnośd zapisu 6 bitowe alfanumeryczne 210 bitów/ cal 8,3 bitów/mm 4 bitowe BCD 4 bitowe BCD 75 bitów/cal 3 bity/mm Nie Nie Tak 210 bitów/cal 8,3 bitów/mm TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

43 Przykład Zawartość i kodowanie danych na pasku magnetycznym typowej karty kredytowej Ścieżka Pozycja Dane numer karty kredytowej nazwisko posiadacza rok ważności miesiąc ważności numer karty kredytowej rok ważności miesiąc ważności Trzecia ścieżka służy przechowywaniu dodatkowych danych np. informacji o ostatniej transakcji TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

44 Zagrożenia Zmiana danych na pasku magnetycznym dużo łatwiejsza niż zmiana wytłoczenia na karcie wypukłej Trudno udowodnić, że dane zostały zmanipulowane Niemożliwość zweryfikowania cech wizualnych w zautomatyzowanych punktach Łatwość posługiwania się duplikatem karty Brak efektywnych, tanich i standardowych technik wykrywania nadużyć TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

45 TYPY KART Karty elektroniczne dr inż. dr Marek inż. Marek Mika, Mika, Instytut Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

46 Karty elektroniczne podstawowe cechy określone normą ISO/IEC 7816 ang. smart card wyposażone we wbudowany układ elektroniczny umożliwiający transmisję, przechowywanie i przetwarzanie danych transmisja danych odbywa się stykowo lub bezstykowo wielokrotnie większa pojemność danych niż pojemność paska magnetycznego pojemność danych rzędu megabajtów ograniczona jedynie możliwościami sprzętu większa żywotność w porównaniu z kartami z paskiem magnetycznym TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

47 Bezpieczeństwo kart elektronicznych Dane poufne nie mogą być odczytane z zewnątrz Dane poufne mogą być przetwarzane tylko przez wewnętrzny chip Mechanizmy sprzętowe i programowe pozwalają na ustalanie reguł dostępu do danych TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

48 Podział kart elektronicznych ze względu na sposób transmisji danych stykowe (chipowe) bezstykowe (zbliżeniowe) ze względu na typ układu z układem pamięciowym - z logiką bezpieczeństwa - bez logiki bezpieczeństwa z układem procesorowym - z koprocesorem - bez koprocesora TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

49 Karty pamięciowe access logic application data I/O address and security logic EEPROM ROM Vcc GND clock control line identification data Typowa architektura stykowej karty pamięciowej z logiką bezpieczeństwa TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

50 Cechy stykowych kart pamięciowych TYPY KART Dane aplikacji przechowywane w pamięci EEPROM. Dostęp do danych sterowany logiką bezpieczeństwa: w najprostszym przypadku blokada zapisu i/lub usuwania danych do/z pamięci lub wybranych obszarów pamięci w bardziej skomplikowanych proste algorytmy kodowania danych Transfer danych interfejsem szeregowym: w ISO zdefiniowany specjalny protokół transmisji synchronicznej umożliwiający prostą i niedrogą implementację w chipie, niektóre karty stosują I 2 C bus. Funkcjonalność na ogół optymalizowana pod kątem poszczególnych zastosowań ogranicza elastyczność zastosowań czyni rozwiązanie niedrogim Typowe obszary zastosowań: telefoniczne karty prepaidowe, proste karty pacjenta. dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

51 Bezstykowe karty pamięciowe modulator, demodulator, anticollision mechanism clock generator antenna I/O clock control Vcc GND access logic address and security logic application data EEPROM ROM voltage regulation and reset generation identification data RF interface memory chip Typowa architektura bezstykowej karty pamięciowej z logiką bezpieczeństwa TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

52 Cechy bezstykowych kart pamięciowych Spopularyzowane w ostatnich latach Standardowe karty zgodne z ISO/IEC mają: zasięg do 10 cm użytkowy rozmiar pamięci od kilkuset bajtów do kilku kilobajtów pamięć może być podzielona na kilka sektorów, a każdy z nich może być indywidualnie zabezpieczony przed nieautoryzowaną manipulacją danych TYPY KART pojedyncza karta może mieć kilka różnych zastosowań Każda karta ma unikalny numer seryjny zapisany w pamięci ROM i logikę uwierzytelniającą. Typowe zastosowania: bilety miejskiej komunikacji, identyfikatory pracownicze, elektroniczne portmonetki, dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

53 Karty procesorowe Cecha charakterystyczna: obecność procesora (CPU) Pozostałe bloki zazwyczaj otaczające CPU ROM EEPROM RAM port I/O TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

54 Stykowe karty procesorowe coprocessor + processor working memory I/O NPU CPU RAM EEPROM Vcc GND data memory and operating system routines ROM CLK RST Typowa architektura stykowej karty procesorowej z koprocesorem i mask-programmed ROM TYPY KART operating system dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

55 Cechy kart procesorowych ROM wyposażony na etapie produkcji w system operacyjny Zawartość ROM-u identyczna dla wszystkich kart z jednej partii produkcyjnej EEPROM nieulotna pamięć danych i programów RAM pamięć robocza Port I/O w najprostszej postaci jest pojedynczym rejestrem, który umożliwia szeregową transmisję danych TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

56 Zastosowania kart procesorowych W najprostszej postaci karta posiada program zoptymalizowany do jednego konkretnego zastosowania Nowoczesne systemy operacyjne kart elektronicznych umożliwiają używanie kart elektronicznych do wielu zastosowań ROM zawiera tylko podstawowe elementy systemu operacyjnego aplikacyjne elementy są umieszczane w EEPROM-ie na etapie produkcji istnieje możliwość załadowania odpowiedniego oprogramowania dopiero po personalizacji i wysłaniu karty do odbiorcy zastosowanie pamięci flash powoduje zwiększenie tych możliwości TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

57 Stykowe karty procesorowe z pamięcią flash coprocessor + processor working memory NPU RAM Vcc GND I/O CPU flash CLK RST operating system and data memory Typowa architektura stykowej karty procesorowej z koprocesorem i pamięcią flash TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

58 Interfejsy kart procesorowych Szeregowa transmisja portem I/O niewystarczająca dla rosnących pojemności pamięci ETSI ustandaryzowało w 2007 USB jako interfejs dla kart SIM SWP (Single Wire Protocol, nowy protokół łączący kartę SIM ze sterownikiem NFC telefonu komórkowego W przyszłości coraz więcej kart będzie wyposażonych w kilka interfejsów do transmisji danych do i z pamięci karty TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

59 Stykowe karty procesorowe coprocessor + processor working memory z interfejsami NPU RAM Vcc GND I/O CPU EEPROM data memory and operating system routines SWP or D+/D- USB / SWP ROM CLK RST interface operating system Typowa architektura stykowej karty procesorowej z koprocesorem oraz interfejsami USB, SWP, i T=0/T=1 TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

60 Bezstykowe karty procesorowe Nie wymagają bezpośredniego kontaktu z czytnikiem Na ogół odległość robocza to ok. 10 cm Czytniki na ogół bezpieczne przeciw aktom wandalizmu (guma do żucia, superglue) Cena kart zbliżona do kart stykowych Umożliwiają nowe zastosowania kart elektronicznych w obszarach, gdzie konieczna jest szybka obsługa (często wielu posiadaczy kart) np.: kontrola dostępu do różnych pomieszczeń środki komunikacji miejskiej TYPY KART zbliżeniowe karty płatnicze Coraz więcej kart bezstykowych o wielorakich zastosowaniach, karty z dualnym interfejsem (bezstykowym i stykowym) mogą jednocześnie pełnić rolę kartu płatniczej dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

61 Bezstykowe karty procesorowe contacts modulator, demodulator, anticollision mechanism antenna clock generator coprocessor + processor working memory NPU RAM I/O clock control CPU EEPROM data memory and operating system routines Vcc GND ROM voltage regulation and reset generation interface identification data RF interface microcontroller Typowa architektura karty procesorowej z koprocesorem oraz interfejsami stykowym i bezstykowym. TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

62 Karty wielomegabajtowe Karta wyposażona w pamięć flash, protokoły T=0 i T=1 (norma ISO/IEC 7816) oraz interfejsy USB oraz MMC W najprostszej postaci są to rozwiązania trzy-chipowe (chipy łączone na płytce drukowanej, drogie, podatne na ataki) W przyszłości będzie rosło znaczenie układów dwu-chipowych i jedno-chipowych (bezpieczniejsze) TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

63 Sposoby podłączenia pamięci flash Trzy opcje połączenia pamięci flash z mikrokontrolerem karty przez interfejsy USB i T=0/T=1 (z 3 układami, z 2 układami i z pojedynczym układem) T=0/1 USB smart card microcontroller mass memory microcontroller mass memory T=0/1 USB smart card microcontroller with interface to mass memory mass memory T=0/1 smart card microcontroller with mass memory USB TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

64 Tokeny bezpieczeństwa USB interface coprocessor + processor D+/D- USB NPU RAM working memory button CPU flash data memory and operating system Vcc GND battery controller display display controller and display Typowa architektura tokenu z koprocesorem, wyświetlaczem i interfejsem USB (stosowane np. do generowania haseł jednorazowych). TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

65 Cechy tokenów bezpieczeństwa Token sprzęt zawierający układ bezpieczeństwa (np. mikrokontroler) i na ogół podłączany do innych urządzeń przez USB Obecność portu USB usuwa konieczność stosowania jakiegokolwiek czytnika kart Tokeny z klawiaturą i wyświetlaczem na ogół służą do wyświetlania jednorazowych haseł i nie muszą być wyposażone w port USB TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

66 TYPY KART Karty optyczne dr inż. dr Marek inż. Marek Mika, Mika, Instytut Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

67 Cechy kart optycznych Technologia pamięci optycznej taka jak w płytach CD Zabezpieczenie przed błędami odczytu sumami kontrolnymi Normy ISO/IEC oraz ISO/IEC określają fizyczne właściwości kart optycznych oraz technologię liniowego zapisu danych Połączenie karty optycznej z elektroniczną daje wiele interesujących możliwości np. zapisanie dużej ilości zakodowanych danych, do których klucz będzie zapisany w pamięci układu TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

68 Położenie obszaru pamięci optycznej Wymiary magnetic stripe c h ip reference edge optical region reference track X reference edge X Y D C C D X 9,5 49,2 mm 5,8 0,7 mm 3 mm max dla MMI 1 mm max dla PPM Y Y < D i : Y 1mm dla PWM 4,5 mm max dla PWI Położenie obszaru pamięci optycznej na karcie ID-1 według normy ISO/IEC PWM = pulse with modulation - PPM = pulse position modulation TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

69 Przykładowa karta optyczna Rozmiar pamięci w przypadku stosowania sum kontrolnych to ok. 2/3 nominalnej pojemności Obecność chipu zmniejsza pole zapisu danych Pasek magnetyczny umieszczony jest na odwrocie karty TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

70 Cechy kart optycznych c.d. Ceny kart optycznych zbliżone do cen kart elektronicznych Urządzenia do zapisu i odczytu danych znacznie droższe niż te stosowane dla kart elektronicznych Zastosowania: karty pacjenta (mozliwość przechowywania nawet zdjęć rentgenowskich) TYPY KART dr inż. Marek Mika, Instytut Informatyki, Politechnika Poznańska,

KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA

KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA Nazwa modułu: Kierunek studiów KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA Programowanie kart elektronicznych Profil kształcenia (ogólnoakademicki, praktyczny) Kod Rok / Semestr Informatyka ogólnoakademicki 1 / 2 Specjalność

Bardziej szczegółowo

Elektroniczna Legitymacja Studencka jako narzędzie wielofunkcyjne. 2008 Oberthur Technologies

Elektroniczna Legitymacja Studencka jako narzędzie wielofunkcyjne. 2008 Oberthur Technologies Elektroniczna Legitymacja Studencka jako narzędzie wielofunkcyjne I Krajowa Konferencja Użytkowników Systemów Elektronicznej Legitymacji Studenckiej Poznań 12.06.2008 2008 Oberthur Technologies Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Tarnowska Karta Miejska dokumentacja techniczna

Tarnowska Karta Miejska dokumentacja techniczna Tarnowska Karta Miejska dokumentacja techniczna Zawartość Tarnowska Karta Miejska wstęp... 1 Tarnowska Karta Miejska - struktura... 1 Karta Premium dualna - zbliżeniowa oraz stykowa dane techniczne...

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Zadanie nr 1: Dostawa blankietów Elektronicznych Legitymacji Studenckich (ELS), Elektronicznych Legitymacji Doktoranta (ELD), Elektronicznych Legitymacji Pracowniczych

Bardziej szczegółowo

GIROCARD. Jako narodowa karta płatnicza. Wojciech-Beniamin Wolski

GIROCARD. Jako narodowa karta płatnicza. Wojciech-Beniamin Wolski GIROCARD Jako narodowa karta płatnicza Wojciech-Beniamin Wolski Politechnika Poznańska 28 Styczeń - 13 Luty 2015 WPROWADZENIE Plan prezentacji Podstawowe informacje Rodzaje kart, Standard e-portmonetki,

Bardziej szczegółowo

Emulacja karty elektronicznej EMV. Michał Głuchowski Praca dyplomowa inżynierska pod opieką prof. Zbigniewa Kotulskiego

Emulacja karty elektronicznej EMV. Michał Głuchowski Praca dyplomowa inżynierska pod opieką prof. Zbigniewa Kotulskiego Emulacja karty elektronicznej EMV Michał Głuchowski Praca dyplomowa inżynierska pod opieką prof. Zbigniewa Kotulskiego Agenda Co to jest EMV? Dlaczego warto się tym zajmować? Bezpieczeństwo EMV Karta tradycyjna

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Na podstawie: Albert Lozano-Nieto: RFID Design Fundamentals and Applications, CRC Press, Taylor & Francis Group, London New York, 2011 RFID RadioFrequency

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

Nowa legitymacja studencka w aplikacji Uczelnia.cl

Nowa legitymacja studencka w aplikacji Uczelnia.cl Nowa legitymacja studencka w aplikacji Uczelnia.cl Artur Słoniec Centrum Kompetencji Smart Card Artur Zapart Centrum Kompetencji Uczelnia Warszawa, 28 wrzesień 2005 AGENDA 1. Rozporządzenie MENiS z dnia

Bardziej szczegółowo

Kod produktu: MP01611

Kod produktu: MP01611 CZYTNIK RFID ZE ZINTEGROWANĄ ANTENĄ, WYJŚCIE RS232 (TTL) Moduł stanowi tani i prosty w zastosowaniu czytnik RFID dla transponderów UNIQUE 125kHz, umożliwiający szybkie konstruowanie urządzeń do bezstykowej

Bardziej szczegółowo

Karty inteligentne - programowanie i zastosowania. Piotr Nazimek

Karty inteligentne - programowanie i zastosowania. Piotr Nazimek Karty inteligentne - programowanie i zastosowania Piotr Nazimek Instytut Informatyki Politechniki Warszawskiej Warszawa 2005 Plan seminarium karty elektroniczne - wprowadzenie komunikacja protokoły czytniki

Bardziej szczegółowo

Klucze Sentinel HL. Korzyści, jakie dają klucze Sentinel HL (w wielkim skrócie):

Klucze Sentinel HL. Korzyści, jakie dają klucze Sentinel HL (w wielkim skrócie): Klucze Sentinel HL Korzyści, jakie dają klucze Sentinel HL (w wielkim skrócie): Wsteczna kompatybilność 100% zgodność z kluczami starszego typu, Sentinel HASP HL i Sentinel SuperPro. Jeszcze większe bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

UW-DAL-MAN v2 Dotyczy urządzeń z wersją firmware UW-DAL v5 lub nowszą.

UW-DAL-MAN v2 Dotyczy urządzeń z wersją firmware UW-DAL v5 lub nowszą. Dokumentacja techniczna -MAN v2 Dotyczy urządzeń z wersją firmware v5 lub nowszą. Spis treści: 1 Wprowadzenie... 3 2 Dane techniczne... 3 3 Wyprowadzenia... 3 4 Interfejsy... 4 4.1 1-WIRE... 4 4.2 RS232

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia (OPZ)

Opis przedmiotu zamówienia (OPZ) Znak sprawy: ZTM.EZ.3310.3.2015 Załącznik nr 6 do SIWZ I. Przedmiotem zamówienia jest: Opis przedmiotu zamówienia (OPZ) Dostawa 50 000 kart elektronicznych niespersonalizowanych. II. Szczegółowy Przedmiot

Bardziej szczegółowo

COMPUTECH SYSTEMS DATACARD SE 48 SYSTEM DO PERSONALIZACJI KART PLASTIKOWYCH FIRMY DATACARD GROUP (USA)

COMPUTECH SYSTEMS DATACARD SE 48 SYSTEM DO PERSONALIZACJI KART PLASTIKOWYCH FIRMY DATACARD GROUP (USA) DATACARD SE 48 SYSTEM DO PERSONALIZACJI KART PLASTIKOWYCH FIRMY DATACARD GROUP (USA) WYŁĄCZNY DYSTRYBUTOR: CompuTech Systems Sp. z o.o. 00-680 Warszawa ul. Żurawia 47 Tel. (22) 622-95-85 Fax. (22) 6300637

Bardziej szczegółowo

PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNE I NIE TYLKO

PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNE I NIE TYLKO PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNE I NIE TYLKO KARTY PŁATNICZE PODZIAŁ ZE WZGLĘDU NA SPOSÓB ROZLICZANIA TRANSAKCJI Debetowe wydawane do rachunku bankowego obciążają konto w momencie transakcji kwota transakcji nie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 6 do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia jest dostawa 14 000 szt. blankietów elektronicznej legitymacji studenckiej i 500 szt. blankietów elektronicznej legitymacji doktoranckiej

Bardziej szczegółowo

dokument DOK 02-05-12 wersja 1.0 www.arskam.com

dokument DOK 02-05-12 wersja 1.0 www.arskam.com ARS3-RA v.1.0 mikro kod sterownika 8 Linii I/O ze zdalną transmisją kanałem radiowym lub poprzez port UART. Kod przeznaczony dla sprzętu opartego o projekt referencyjny DOK 01-05-12. Opis programowania

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo Karty płatnicze w Systemach Komputerowych Karty płatnicze Karty płatnicze Skimming

Bezpieczeństwo Karty płatnicze w Systemach Komputerowych Karty płatnicze Karty płatnicze Skimming Karty paypass Ataki Bezpieczeństwo w Systemach Komputerowych Skimming Utrata karty Przechwycenie danych karty kredytowej Błędy działania Chargeback 1 2 wprowadzenie wprowadzenie Budowa karty magnetycznej

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo kart elektronicznych

Bezpieczeństwo kart elektronicznych Bezpieczeństwo kart elektronicznych Krzysztof Maćkowiak Karty elektroniczne wprowadzane od drugiej połowy lat 70-tych znalazły szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach naszego życia: bankowości, telekomunikacji,

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Systemy wbudowane Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, zastosowania, projektowanie systemów wbudowanych Mikrokontrolery AVR Programowanie mikrokontrolerów

Bardziej szczegółowo

Segmenty rynku sterowników

Segmenty rynku sterowników Segmenty rynku sterowników Klasy sterowników Sterowniki mikro Sterowniki małe Sterowniki średnie Sterowniki duŝe Sterowniki bardzo duŝe Sterowniki firmy Siemens Logo! Rodzina S7-200 Rodzina S7-300 Rodzina

Bardziej szczegółowo

Szczecin 23.05.2011. "Zastosowania nowych technologii w systemach karty miejskiej "

Szczecin 23.05.2011. Zastosowania nowych technologii w systemach karty miejskiej Szczecin 23.05.2011 "Zastosowania nowych technologii w systemach karty miejskiej " Wprowadzenie - OTI On Track Innovations Spółka utworzona w 1990 (NASDAQ - OTIV) Światowy lider w dziedzinie mikroprocesorowych

Bardziej szczegółowo

Przegląd rozwiązań z oferty firmy 4D Systems

Przegląd rozwiązań z oferty firmy 4D Systems 1 Przegląd rozwiązań z oferty firmy 4D Systems Przegląd rozwiązań z oferty firmy 4D Systems 4D Systems Pty Ltd jest firmą pochodzącą z Australii, która od ponad 25 lat specjalizuje się w opracowywaniu

Bardziej szczegółowo

Funkcja płatnicza na ELS

Funkcja płatnicza na ELS III Krajowa Konferencja Użytkowników Systemów Elektronicznej Legitymacji Studenckiej Funkcja płatnicza na ELS Jak skutecznie wdrożyć nową funkcjonalność Marek Gosławski Międzyuczelniane Centrum Personalizacji

Bardziej szczegółowo

Unikupon TL. Sprzedaż doładowań telefonów przez Terminal Sunyard S520

Unikupon TL. Sprzedaż doładowań telefonów przez Terminal Sunyard S520 Sprzedaż doładowań telefonów przez Terminal Sunyard S520 Doładowania telefonów na kartę to aplikacja przeznaczona na Terminal Sunyard S520. Umożliwia szybkie i łatwe doładowanie telefonów na kartę działających

Bardziej szczegółowo

wersja 3.0 Strona 1 z 9

wersja 3.0 Strona 1 z 9 System Ekstraklasa Karta kibica Wymagania dla systemów stadionowych Wersja dokumentu: 3.0 Status dokumentu: sprawdzony Data aktualizacji: 2009-12-15 Strona 1 z 9 Spis treści WPROWADZENIE... 3 SPECYFIKACJA

Bardziej szczegółowo

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia

Podstawy obsługi komputerów. Budowa komputera. Podstawowe pojęcia Budowa komputera Schemat funkcjonalny i podstawowe parametry Podstawowe pojęcia Pojęcia podstawowe PC personal computer (komputer osobisty) Kompatybilność to cecha systemów komputerowych, która umoŝliwia

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Instytut Informatyki Politechnika Poznańska 1 Sieć Modbus w dydaktyce Protokół Modbus Rozwiązania sprzętowe Rozwiązania programowe Podsumowanie 2 Protokół Modbus Opracowany w firmie Modicon do tworzenia

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo kart inteligentnych

Bezpieczeństwo kart inteligentnych Bezpieczeństwo kart inteligentnych Co to jest karta inteligentna? Krótka historia, technologie i standardy. Modelowanie bezpieczeństwa kart. Wybrane ataki na dane. Karta inteligentna (smart card) Karta

Bardziej szczegółowo

Biometryczna Identyfikacja Tożsamości

Biometryczna Identyfikacja Tożsamości c Adam Czajka IAiIS PW 27 maja 2014 1/37 Adam Czajka Wykład na Wydziale Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej Semestr letni 2014 c Adam Czajka IAiIS PW 27 maja 2014 2/37 Budowa

Bardziej szczegółowo

Jakie mamy rodzaje kart i do czego może służyć bankomat.

Jakie mamy rodzaje kart i do czego może służyć bankomat. Jakie mamy rodzaje kart i do czego może służyć bankomat. Zgodnie z ustawą - Prawo bankowe - kartą płatniczą jest karta identyfikująca wydawcę i upoważnionego posiadacza do wypłaty gotówki lub dokonywania

Bardziej szczegółowo

11.Mikrokomputeryjednoukładowe

11.Mikrokomputeryjednoukładowe Materiały do wykładu 11.Mikrokomputeryjednoukładowe Marcin Peczarski Instytut Informatyki Uniwersytet Warszawski 14maja2008 Podstawowe cechy(1) 11.1 Innenazwy mikrokontroler mikroprocesor do zastosowań

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PROGRAMOWANIA KART ELEKTRONICZNYCH. Standard EMV plugin do SCSuite

LABORATORIUM PROGRAMOWANIA KART ELEKTRONICZNYCH. Standard EMV plugin do SCSuite LABORATORIUM PROGRAMOWANIA KART ELEKTRONICZNYCH Standard EMV plugin do SCSuite POLITECHNIKA POZNAŃSKA, LUTY 2013 1. Standard EMV EMV jest standardem dla kart elektronicznych wykorzystywanych w systemach

Bardziej szczegółowo

Aplikacja Roger Mobile Key

Aplikacja Roger Mobile Key Roger Access Control System Aplikacja Roger Mobile Key Wersja oprogramowania : 1.0.2.xx Wersja dokumentu: Rev. A Spis treści Spis treści... 2 1. Wstęp... 3 1.1 Przeznaczenie i główne cechy aplikacji...

Bardziej szczegółowo

Zespól Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 17 im. Jana Nowaka - Jeziorańskiego Al. Politechniki 37 Windows Serwer 2003 Instalacja

Zespól Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 17 im. Jana Nowaka - Jeziorańskiego Al. Politechniki 37 Windows Serwer 2003 Instalacja 7 Windows Serwer 2003 Instalacja Łódź, styczeń 2012r. SPIS TREŚCI Strona Wstęp... 3 INSTALOWANIE SYSTEMU WINDOWS SERWER 2003 Przygotowanie instalacji serwera..4 1.1. Minimalne wymagania sprzętowe......4

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie standardu JTAG do programowania i debugowania układów logicznych

Wykorzystanie standardu JTAG do programowania i debugowania układów logicznych Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Automatyki Elektroniki i Informatyki Wykorzystanie standardu JTAG do programowania i debugowania układów logicznych Promotor dr inż. Jacek Loska Wojciech Klimeczko

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

Opis czytnika TRD-FLAT CLASSIC ver. 1.1. Naścienny czytnik transponderów UNIQUE w płaskiej obudowie

Opis czytnika TRD-FLAT CLASSIC ver. 1.1. Naścienny czytnik transponderów UNIQUE w płaskiej obudowie TRD-FLAT CLASSIC Naścienny czytnik transponderów UNIQUE w płaskiej obudowie Podstawowe cechy : zasilanie od 3V do 6V 4 formaty danych wyjściowych POWER LED w kolorze żółtym czerwono-zielony READY LED sterowany

Bardziej szczegółowo

Orange Cash. płatności zbliżeniowe w komórkach. Warszawa, 15 października 2012

Orange Cash. płatności zbliżeniowe w komórkach. Warszawa, 15 października 2012 Orange Cash płatności zbliżeniowe w komórkach Warszawa, 15 października 2012 Świat Orange Orange to usługi telekomunikacyjne, oraz: Szeroka oferta usług multimedialnych (muzyka, film, TV, książki, gry)

Bardziej szczegółowo

Wstęp...9. 1. Architektura... 13

Wstęp...9. 1. Architektura... 13 Spis treści 3 Wstęp...9 1. Architektura... 13 1.1. Schemat blokowy...14 1.2. Pamięć programu...15 1.3. Cykl maszynowy...16 1.4. Licznik rozkazów...17 1.5. Stos...18 1.6. Modyfikowanie i odtwarzanie zawartości

Bardziej szczegółowo

Obsługa kart pamięci Flash za pomocą mikrokontrolerów, część 1

Obsługa kart pamięci Flash za pomocą mikrokontrolerów, część 1 Obsługa kart pamięci Flash za pomocą mikrokontrolerów, część 1 Wraz ze wzrostem zapotrzebowania na tanie i pojemne noúniki danych niezawieraj¹cych elementûw ruchomych, kilka firm specjalizuj¹cych sií w

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Zadanie nr 1: Dostawa blankietów Elektronicznych Legitymacji Studenckich (ELS), Elektronicznych Legitymacji Doktoranta (ELD),, materiałów eksploatacyjnych do drukarek

Bardziej szczegółowo

PRACA INŻYNIERSKA IMPLEMENTACJA MOBILNEGO KLIENTA BANKU ZABEZPIECZONEGO TOKENEM

PRACA INŻYNIERSKA IMPLEMENTACJA MOBILNEGO KLIENTA BANKU ZABEZPIECZONEGO TOKENEM PRACA INŻYNIERSKA IMPLEMENTACJA MOBILNEGO KLIENTA BANKU ZABEZPIECZONEGO TOKENEM Autor: Piotr Marek Ciecierski Kierujący pracą: prof. dr hab. inż. Zbigniew Kotulski Plan prezentacja Spis treści: 1) Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia ZO/UR/UCI/01/2014 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest zakup i dostawa: 1. Blankietów Elektronicznych Legitymacji Studenckich (ELS) 6000 szt. 2. Blankietów Elektronicznych

Bardziej szczegółowo

Koncepcja oprogramowania SELS

Koncepcja oprogramowania SELS Koncepcja oprogramowania SELS mgr inż. Marek Gosławski Politechnika Poznańska Dział Ochrony Informacji i Spraw Obronnych v 1.01 Karta - rozporządzenie Elektroniczna karta procesorowa interfejs stykowy

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania w zakresie autoryzacji sprzętowej

Rozwiązania w zakresie autoryzacji sprzętowej CC Otwarte Systemy Komputerowe, 2006-2007 Rozwiązania w zakresie autoryzacji sprzętowej Autoryzacja sprzętowa Systemy sprzętowej autoryzacji pełnią wiele funkcji w przedsiębiorstwie, do najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Ale po co mi pieniądze?

Ale po co mi pieniądze? Ale po co mi pieniądze? Celem prezentacji jest zachęcenie do wykorzystywania kart kredytowych lub płatności mobilnych zamiast starych, tradycyjnych banknotów oraz monet. Opis: Co to jest karta płatnicza?...

Bardziej szczegółowo

PHICS - Polish Harbours Information & Control System Dokumentacja użytkownika System weryfikacji autentyczności polskich dokumentów marynarzy

PHICS - Polish Harbours Information & Control System Dokumentacja użytkownika System weryfikacji autentyczności polskich dokumentów marynarzy PHICS - Polish Harbours Information & Control System Dokumentacja użytkownika System weryfikacji autentyczności polskich dokumentów marynarzy Zielona Góra, kwiecień 2014 DOKUMENTACJA ZMIAN: Lp. Wersja

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

WARTO BYĆ RAZEM. Bank Zachodni WBK liderem. Maciej Biniek, czerwiec 2008

WARTO BYĆ RAZEM. Bank Zachodni WBK liderem. Maciej Biniek, czerwiec 2008 WARTO BYĆ RAZEM Bank Zachodni WBK liderem wśród d emitentów w kart płatniczych p Maciej Biniek, czerwiec 2008 1 ZAWSZE JESTEŚMY BLISKO Ponad 430 oddziałów na terenie całej Polski, pracujących w jednolitym

Bardziej szczegółowo

Program Zabezpieczający LOCK. Instrukcja obsługi

Program Zabezpieczający LOCK. Instrukcja obsługi Program Zabezpieczający LOCK Instrukcja obsługi Flash Lock Trans-It jest przenośną pamięcią typu Flash o pojemnościach 2 lub 4GB z wbudowaną, sprzętową funkcją zabezpieczającą przechowywane dane. Pamięć

Bardziej szczegółowo

ACCO. system kontroli dostępu

ACCO. system kontroli dostępu ACCO system kontroli dostępu System ACCO zbudowany jest w oparciu o sieć autonomicznych kontrolerów przejścia zapewniających możliwość scentralizowanego zarządzania. Zawansowana technologia sprzętowa i

Bardziej szczegółowo

TX-RFID1 Moduł elektroniczny RFID Instrukcja

TX-RFID1 Moduł elektroniczny RFID Instrukcja TX-RFID1 Moduł elektroniczny RFID Instrukcja Wersja firmware: 0.2 Wydanie instrukcji: 1 Data wydania: 21.01.2014 www.ebs.pl DEKLARACJA ZGODNOŚCI My, EBS Sp. z o.o., z pełną odpowiedzialnością oświadczamy,

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo Karty płatnicze w Systemach Komputerowych Karty płatnicze Karty płatnicze Skimming

Bezpieczeństwo Karty płatnicze w Systemach Komputerowych Karty płatnicze Karty płatnicze Skimming Karty paypass Ataki Bezpieczeństwo w Systemach Komputerowych Skimming Utrata karty Przechwycenie danych karty kredytowej Błędy działania Chargeback 1 2 Historia Historia Początek XX w. pierwsze karty w

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Tadeusz Andrzejewski JTAG Joint Test Action Group

mgr inż. Tadeusz Andrzejewski JTAG Joint Test Action Group Użycie złącza JTAG w systemach mikroprocesorowych do testowania integralności połączeń systemu oraz oprogramowania zainstalowanego w pamięciach stałych. JTAG Joint Test Action Group mgr inż. Tadeusz Andrzejewski

Bardziej szczegółowo

Podzespoły Systemu Komputerowego:

Podzespoły Systemu Komputerowego: Podzespoły Systemu Komputerowego: 1) Płyta główna- jest jednym z najważniejszych elementów komputera. To na niej znajduje się gniazdo procesora, układy sterujące, sloty i porty. Bezpośrednio na płycie

Bardziej szczegółowo

43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania

43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania 43 Pamięci półprzewodnikowe w technice mikroprocesorowej - rodzaje, charakterystyka, zastosowania Typy pamięci Ulotność, dynamiczna RAM, statyczna ROM, Miejsce w konstrukcji komputera, pamięć robocza RAM,

Bardziej szczegółowo

Poszczególne kroki wymagane przez normę ISO 7816-11 celem weryfikacji tożsamości użytkownika

Poszczególne kroki wymagane przez normę ISO 7816-11 celem weryfikacji tożsamości użytkownika Poszczególne kroki wymagane przez normę ISO 7816-11 celem weryfikacji tożsamości użytkownika Klasyfikacja metod weryfikacji biometrycznej: 1. Statyczna: wymaga prezentacji cech fizjologicznych osoby autoryzowanej

Bardziej szczegółowo

Kontrola dostępu, System zarządzania

Kontrola dostępu, System zarządzania Kontrola dostępu, System zarządzania Falcon to obszerny system zarządzania i kontroli dostępu. Pozwala na kontrolowanie pracowników, gości, ochrony w małych i średnich firmach. Jedną z głównych zalet systemu

Bardziej szczegółowo

ZL8AVR. Płyta bazowa dla modułów dipavr

ZL8AVR. Płyta bazowa dla modułów dipavr ZL8AVR Płyta bazowa dla modułów dipavr Zestaw ZL8AVR to płyta bazowa dla modułów dipavr (np. ZL7AVR z mikrokontrolerem ATmega128 lub ZL12AVR z mikrokontrolerem ATmega16. Wyposażono ją w wiele klasycznych

Bardziej szczegółowo

RSD Uniwersalny rejestrator danych Zaprojektowany do pracy w przemyśle

RSD Uniwersalny rejestrator danych Zaprojektowany do pracy w przemyśle Uniwersalny rejestrator danych pochodzących z portu szeregowego RS 232 Uniwersalny rejestrator danych Zaprojektowany do pracy w przemyśle - UNIWERSALNY REJESTRATOR DANYCH Max. 35 GB pamięci! to nowoczesne

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA CZYTNIKA KART PROCESOROWYCH SYGNET 5v1 IU.01.04.SY5

INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA CZYTNIKA KART PROCESOROWYCH SYGNET 5v1 IU.01.04.SY5 INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA CZYTNIKA KART PROCESOROWYCH SYGNET 5v1 Spis treści: 1. Wymagania systemowe...2 2. Parametry techniczne...2 3. Zestaw...2 4. Instalacja oprogramowania...3 4.1. Instalacja w systemie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA:

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA: : Przedmiot zamówienia stanowi dostawa bezkontaktowych kart elektronicznych w otwartym standardzie przemysłowym Mifare dla Zarządu Komunikacji Miejskiej w Gdyni, bezwzględnie spełniających poniższe: -

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI

WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI MARIAN GO ÊBIOWSKI WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI STUDIA I PRACE WYDZIA U NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZ DZANIA NR 12 211 Marian Go³êbiowski WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Zakres przedmiotu 1. Wstęp do systemów mikroprocesorowych. 2. Współpraca procesora z pamięcią. Pamięci półprzewodnikowe. 3. Architektura systemów mikroprocesorowych. 4. Współpraca procesora z urządzeniami

Bardziej szczegółowo

RFID Radio Frequency Identification. Tomasz Dziubich

RFID Radio Frequency Identification. Tomasz Dziubich RFID Radio Frequency Identification Tomasz Dziubich Plan wykładu Co to jest RFID? Jak działa RFID Przykłady aplikacji Wady i zalety Kierunki rozwoju Co to jest RFID? Radio Frequency Identification Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Schemat ideowy karty przekaźników. AVT 5250 Karta przekaźników z interfejsem Ethernet

Rys. 1. Schemat ideowy karty przekaźników. AVT 5250 Karta przekaźników z interfejsem Ethernet Głównym elementem jest mikrokontroler PIC18F67J60, który oprócz typowych modułów sprzętowych, jak port UART czy interfejs I2C, ma wbudowany kompletny moduł kontrolera Ethernet. Schemat blokowy modułu pokazano

Bardziej szczegółowo

DPS CLICK 5000. zintegrowany cyfrowy system obróbki i wydruku zdjęć dla klienta

DPS CLICK 5000. zintegrowany cyfrowy system obróbki i wydruku zdjęć dla klienta zintegrowany cyfrowy system obróbki i wydruku zdjęć dla klienta WSTĘP Click5000 jest urządzeniem dla personelu obsługi umożliwiającym profesjonalną obróbkę oraz natychmiastowe wykonywanie fotografii. Urządzenie

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK TECHNICZNY DLA KART PŁATNICZYCH

PRZEWODNIK TECHNICZNY DLA KART PŁATNICZYCH PRZEWODNIK TECHNICZNY DLA KART PŁATNICZYCH 1 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. ZMIANA LIMITÓW TRANSAKCJI INTERNETOWYCH... 3 2.1 WPROWADZANIE WNIOSKU O LIMIT DLA TRANSAKCJI INTERNETOWYCH W SYSTEMIE VISIONA...

Bardziej szczegółowo

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1

RODZAJE PAMIĘCI RAM. Cz. 1 RODZAJE PAMIĘCI RAM Cz. 1 1 1) PAMIĘĆ DIP DIP (ang. Dual In-line Package), czasami nazywany DIL - w elektronice rodzaj obudowy elementów elektronicznych, głównie układów scalonych o małej i średniej skali

Bardziej szczegółowo

Near Field Communication

Near Field Communication Wydział elektroniki i Technik Informacyjnych Near Field Communication Podatności na ataki Albert Sitek Plan prezentacji Opis interfejsu NFC Przykładowe zastosowania NFC nowy wymiar płatności zbliżeniowych

Bardziej szczegółowo

Zał nr 4 do ZW. Dla grupy kursów zaznaczyć kurs końcowy. Liczba punktów ECTS 2 2 2 charakterze praktycznym (P)

Zał nr 4 do ZW. Dla grupy kursów zaznaczyć kurs końcowy. Liczba punktów ECTS 2 2 2 charakterze praktycznym (P) Zał nr 4 do ZW WYDZIAŁ PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim : Systemy Wbudowane w Bezpieczeństwie Komputerowym Nazwa w języku angielskim : Embedded Security Systems Kierunek

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA - SYSTEMY INFORMATYCZNE W ZARZĄDZANIU. Zastosowanie kart elektronicznych w systemach płatniczych.

POLITECHNIKA POZNAŃSKA - SYSTEMY INFORMATYCZNE W ZARZĄDZANIU. Zastosowanie kart elektronicznych w systemach płatniczych. POLITECHNIKA POZNAŃSKA - SYSTEMY INFORMATYCZNE W ZARZĄDZANIU Zastosowanie kart elektronicznych w systemach płatniczych. Kornelia Miklaś, Maria Pawlak 2013/2014 SPIS TREŚCI Wstęp... 3 1. Rodzaje systemów

Bardziej szczegółowo

GATE OPENER. Instrukcja Obsługi i Konserwacji. Sterownika GSM-21. Instrukcja obsługi sterownika GSM-21

GATE OPENER. Instrukcja Obsługi i Konserwacji. Sterownika GSM-21. Instrukcja obsługi sterownika GSM-21 Instrukcja Obsługi i Konserwacji Sterownika Kraków 2012 Instrukcja obsługi sterownika 1/5 Przeznaczenie jest miniaturowym, specjalizowanym, a zarazem uniwersalnym sterownikiem GSM, przeznaczonym do otwierania

Bardziej szczegółowo

System Elektronicznej Legitymacji Studenckiej

System Elektronicznej Legitymacji Studenckiej System Elektronicznej Legitymacji Studenckiej Marek Kręglewski Międzyuniwersyteckie Centrum Informatyzacji Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Trochę historii... 1999: Powstanie Uniwersyteckiego Porozumienia

Bardziej szczegółowo

System Zdalnej Obsługi Certyfikatów Instrukcja użytkownika

System Zdalnej Obsługi Certyfikatów Instrukcja użytkownika System Zdalnej Obsługi Certyfikatów Instrukcja użytkownika Departament Bezpieczeństwa, Wydział Kryptografii Warszawa, 2015 Spis treści Wstęp 2 1. Generowanie kluczy kryptograficznych i certyfikatów za

Bardziej szczegółowo

Instalacja i konfiguracji czytników kart kryptograficznych, aplikacji procertum CardManager w systemach Mac OS X

Instalacja i konfiguracji czytników kart kryptograficznych, aplikacji procertum CardManager w systemach Mac OS X Instalacja i konfiguracji czytników kart kryptograficznych, aplikacji procertum CardManager w systemach Mac OS X wersja 1.0 Spis treści 1 WSTĘP... 3 2 INSTALACJA CZYTNIKÓW KART KRYPTOGRAFICZNYCH W SYSTEMACH

Bardziej szczegółowo

Podsystem graficzny. W skład podsystemu graficznego wchodzą: karta graficzna monitor

Podsystem graficzny. W skład podsystemu graficznego wchodzą: karta graficzna monitor Plan wykładu 1. Pojęcie podsystemu graficznego i karty graficznej 2. Typy kart graficznych 3. Budowa karty graficznej: procesor graficzny (GPU), pamięć podręczna RAM, konwerter cyfrowo-analogowy (DAC),

Bardziej szczegółowo

USB interface in 8-bit microcontrollers PIC18F family manufactured by Microchip.

USB interface in 8-bit microcontrollers PIC18F family manufactured by Microchip. 1 Mateusz Klimkowski IV rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy USB interface in 8-bit microcontrollers PIC18F family manufactured by Microchip. Interfejs USB w 8-bitowych

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi urządzenia DS150E z systemem operacyjnym Windows 7. Dangerfield luty 2010 V1.0 Delphi PSS

Instrukcja obsługi urządzenia DS150E z systemem operacyjnym Windows 7. Dangerfield luty 2010 V1.0 Delphi PSS Instrukcja obsługi urządzenia DS150E z systemem operacyjnym Windows 7 Dangerfield luty 2010 V1.0 Delphi PSS 1 SPIS TREŚCI Główne elementy....3 Instrukcje instalacji.......5 Instalacja adaptera Bluetooth.....17

Bardziej szczegółowo

NX700 PLC www.atcontrol.pl

NX700 PLC www.atcontrol.pl NX700 PLC NX700 Podstawowe cechy Rozszerzalność, niezawodność i łatwość w integracji Szybki procesor - zastosowanie technologii ASIC pozwala wykonywać CPU proste instrukcje z prędkością 0,2 us/1 krok Modyfikacja

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TECHNOLOGII RFID DO ZABEZPIECZENIA ZBIORÓW W WOLNYM DOSTĘPIE W BIBLIOTECE UNIWERSYTETU PAPIESKIEGO JANA PAWŁA II W KRAKOWIE

WYKORZYSTANIE TECHNOLOGII RFID DO ZABEZPIECZENIA ZBIORÓW W WOLNYM DOSTĘPIE W BIBLIOTECE UNIWERSYTETU PAPIESKIEGO JANA PAWŁA II W KRAKOWIE WYKORZYSTANIE TECHNOLOGII RFID DO ZABEZPIECZENIA ZBIORÓW W WOLNYM DOSTĘPIE W BIBLIOTECE UNIWERSYTETU PAPIESKIEGO JANA PAWŁA II W KRAKOWIE Marta Wójtowicz-Kowalska marta.wojtowicz_kowalska@upjp2.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu DOP-89/09 Zarządzenie Nr 30/09 Rektora Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 8 czerwca 2009 roku w sprawie Regulaminu

Bardziej szczegółowo

TX-RFID1 Moduł elektroniczny RFID Instrukcja

TX-RFID1 Moduł elektroniczny RFID Instrukcja TX-RFID1 Moduł elektroniczny RFID Instrukcja Wersja firmware: 0.2 Wydanie instrukcji: 1 Data wydania: 21.01.2014 www.ebs.pl DEKLARACJA ZGODNOŚCI My, EBS Sp. z o.o., z pełną odpowiedzialnością oświadczamy,

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne - wykład 2 -

Technologie informacyjne - wykład 2 - Zakład Fizyki Budowli i Komputerowych Metod Projektowania Instytut Budownictwa Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechnika Wrocławska Technologie informacyjne - wykład 2 - Prowadzący: dr inż. Łukasz

Bardziej szczegółowo

Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro.

Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro. Modułowy programowalny przekaźnik czasowy firmy Aniro. Rynek sterowników programowalnych Sterowniki programowalne PLC od wielu lat są podstawowymi systemami stosowanymi w praktyce przemysłowej i stały

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych Architektura Systemów Komputerowych Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych 1 Transmisja szeregowa Idea transmisji szeregowej synchronicznej DOUT Rejestr przesuwny DIN CLK DIN Rejestr

Bardziej szczegółowo

Vinculum scalony host USB

Vinculum scalony host USB Vinculum scalony host USB Układy USB firmy FTDI zdobyły w ciągu ostatnich kilku lat dużą popularność głównie dzięki łatwości ich stosowania i dostępności sterowników. Firma ta może pochwalić się kolejnym

Bardziej szczegółowo

Prof. Ing. Alica Kalašová, PhD. Katedra Transportu Drogowego i Miejskiego Wydział Eksploatacji i Ekonomiki Transportu i Łączności

Prof. Ing. Alica Kalašová, PhD. Katedra Transportu Drogowego i Miejskiego Wydział Eksploatacji i Ekonomiki Transportu i Łączności Prof. Ing. Alica Kalašová, PhD. Katedra Transportu Drogowego i Miejskiego Wydział Eksploatacji i Ekonomiki Transportu i Łączności Zdefiniowanie problemu System Transportowy Człowiek Środowisko Środki transportu

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych dr inż. Adam Iwaniak Infrastruktura Danych Przestrzennych w Polsce i Europie Seminarium, AR Wrocław

Bardziej szczegółowo

znak postępowania OIGd-2800-15/13 załącznik nr 2 FORMULARZ OFERTY CZĘŚĆ I

znak postępowania OIGd-2800-15/13 załącznik nr 2 FORMULARZ OFERTY CZĘŚĆ I znak postępowania OIGd-2800-15/13 załącznik nr 2 FORMULARZ OFERTY CZĘŚĆ I, dnia (miejscowość) (data) Wykonawca,......, (pełna nazwa, firma, imię i nazwisko wykonawcy albo wykonawców wspólnie ubiegających

Bardziej szczegółowo

Kurs Podstawowy S7. Spis treści. Dzień 1

Kurs Podstawowy S7. Spis treści. Dzień 1 Spis treści Dzień 1 I System SIMATIC S7 - wprowadzenie (wersja 1401) I-3 Rodzina sterowników programowalnych SIMATIC S7 firmy SIEMENS I-4 Dostępne moduły i ich funkcje I-5 Jednostki centralne I-6 Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Migracja EMV czas na decyzje biznesowe

Migracja EMV czas na decyzje biznesowe Migracja EMV czas na decyzje biznesowe Forum Liderów Banków Spółdzielczych 14-15 września 2009 Copyright 2009, First Data Corporation. All Rights Reserved. Agenda EMV Geneza standardu i jego rozwój Nowe

Bardziej szczegółowo

Książki elektroniczne

Książki elektroniczne strona 1 Książka elektroniczna (ebook, e-book, publikacja elektroniczna), to treść zapisana w formie elektronicznej, przeznaczona do odczytania za pomocą odpowiedniego oprogramowania zainstalowanego w

Bardziej szczegółowo

Procedura Walidacyjna Interfejs

Procedura Walidacyjna Interfejs Strona: 1 Stron: 7 SPIS TREŚCI: 1. CEL 2. ZAKRES 3. DEFINICJE 4. ODPOWIEDZIALNOŚĆ I UPRAWNIENIA 5. TRYB POSTĘPOWANIA 6. ZAŁĄCZNIKI Podlega aktualizacji X Nie podlega aktualizacji Strona: 2 Stron: 7 1.

Bardziej szczegółowo

2013-12-02. Autor: Jakub Duba. Interjesy

2013-12-02. Autor: Jakub Duba. Interjesy Autor: Jakub Duba Interjesy 2 1 Interjesy 3 Interjesy 4 2 5 Universal Serial Bus (USB; uniwersalna magistrala szeregowa) rodzaj sprzętowego portu komunikacyjnego komputerów, zastępującego stare porty szeregowe

Bardziej szczegółowo

PROFESJONALNE USŁUGI BEZPIECZEŃSTWA

PROFESJONALNE USŁUGI BEZPIECZEŃSTWA PROFESJONALNE USŁUGI BEZPIECZEŃSTWA Instalacja i konfiguracja ActivCard Gold i Entrust/PKI w środowisku Microsoft Active Directory Przygotował: Mariusz Stawowski Entrust Certified Consultant CLICO Sp.

Bardziej szczegółowo

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek Ćwiczenia 1 Budowa komputera PC Komputer osobisty (Personal Komputer PC) komputer (stacjonarny lub przenośny) przeznaczony dla pojedynczego użytkownika do użytku domowego lub biurowego. W skład podstawowego

Bardziej szczegółowo