Wykład 1 Rynek kapitałowy jako środowisko inżynierii finansowej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykład 1 Rynek kapitałowy jako środowisko inżynierii finansowej"

Transkrypt

1 Wykład 1 Rynek kapitałowy jako środowisko inżynierii finansowej 1. Rynek finansowy i jego segmenty Postępujący proces globalizacji współczesnych rynków finansowych sprawia, że zaczynają one funkcjonować niemal jak jedna całość. Próba rozpoznania budowy rynku finansowego wskazuje na to, że: 1. Procesowi integracji towarzyszy wzrost różnorodności jego instrumentów. 2. W tej z pozoru jednolitej konstrukcji rynku finansowego pojawiają się liczne nisze rynkowe. W jednej z definicji innowacyjnych instrumentów finansowych stawia się tezę, że są one narzędziami wypełniania nisz rynkowych. 3. Nie wszystkie segmenty rynku finansowego w jednakowy sposób sprzyjają rozprzestrzenianiu się zastosowań inżynierii finansowych. 4. Mimo swobody międzynarodowych przepływów kapitałowych, światowy rynek finansowy nie jest tak dalece zintegrowany, by nie dał się rozłożyć na mniejsze części. Istotę rynku, jako elementarnej kategorii teoretycznej, można uchwycić na trzech płaszczyznach ekonomicznej, organizacyjnej, cybernetycznej. 1.1

2 Ta opcja otwiera drogę do opisu popytowo-podażowych struktur rynku finansowego i usystematyzowania pięciu podstawowych elementów morfologii każdego rynku: dostawców nabywców, przedmiotu podlegającego obrotowi, ceny oraz podmiotów organizujących rynek, czyli pośredników w transakcjach kupna i sprzedaży. Rynek nie jest niczym innym, jak siecią wymiany swego rodzaju rozdzielnią za pomocą której towary lub usługi kierują się do właściwych odbiorców". W większości tego typu definicji rynku ich centralny fragment bywa redagowany w sposób niemal identyczny; ogół stosunków wymiennych", ośrodek ekonomicznej wymiany", całokształt relacji zachodzących na tle wymiany". 1.2

3 Istotny walor poznawczy przynosi organizacyjne ujęcie rynku. Ważne jest rozróżnienie rynków formalnych i nieformalnych oraz zorganizowanych i niezorganizowanych. Rynek formalny tym różni się od nieformalnego, że jego uczestnicy zawierają stosunki wymienne w określonym miejscu i czasie oraz są ograniczani w swoim postępowaniu regulaminem danej instytucji rynkowej. Atrybutem formalnie zorganizowanego rynku jest obecność wyspecjalizowanych podmiotów, pośredniczących między stronami reprezentującymi popyt i podaż. Instytucje te porządkują transakcje kupna i sprzedaży. Znaczenie ujęcia cybernetycznego ujawnia się wtedy, gdy chcemy wniknąć w mechanizm funkcjonowania rynku finansowego. Rynek finansowy tworzy (albo współtworzy) system sterujący gospodarką, lecz równocześnie jest systemem podlegającym sterowaniu. W pierwszej próbie przybliżenia ekonomicznej treści rynku finansowego można zaproponować następującą definicję: Rynek finansowy jest ośrodkiem transakcji kupna i sprzedaży instrumentów finansowych, wywołujących metamorfozę aktywów finansowych stron kontraktów i powodujących między nimi stosowną wymianę strumieni pieniężnych. 1.3

4 W rzeczywistości instrumenty finansowe są równocześnie i aktywami, i pasywami. Jako składniki majątku finansowego są - dla ich posiadaczy - aktywami. Dla emitentów oznaczają zaciąganie zobowiązań i dlatego będą zawsze odnotowywane w ich pasywach. Pozwala to naświetlić rolę rynku finansowego w funkcji ogniwa łączącego" : Przykład: Rys Rynek finansowy jako ogniwo łączące Załóżmy, że państwo wykorzystało rynek finansowy do zaciągnięcia długu publicznego. Gospodarstwa domowe, jako nabywcy obligacji skarbowych, zwiększą swój majątek i zajmą w relacji do państwa jako emitenta pozycję wierzyciela. Państwo uzyska środki dla sfinansowania potrzeb publicznych, odnotuje wzrost łącznego stanu zadłużenia i obejmie pozycję dłużnika. Instrument finansowy stał się więc wiązką praw i obowiązków, zaś rynek dla obrotu tym produktem stał się ośrodkiem przepływu siły nabywczej między podmiotami sektora niefinansowego. Rynek finansowy jako ogniwo łączące" skojarzył więc pożyczkodawców i pożyczkobiorców. 1.4

5 W powszechnie utrwalonym podejściu, lecz już anachronicznym z uwagi na rosnącą złożoności rynku finansowego, wyróżnia się trzy jego segmenty: 1) rynek pieniężny, 2) rynek kapitałowy, 3) rynek walutowy. Zawiera się tu jedynie bardzo ogólne wskazanie na charakter produktów. Identyfikacja cech tożsamości segmentów rynku finansowego wymaga zastosowania obszerniejszej analizy porównawczej. Znak tożsamości rynku pieniężnego, kapitałowego i walutowego, daje się uchwycić tylko poprzez sprecyzowanie ich centralnej funkcji ekonomicznej. Rynek pieniężny służy procesowi podziału, gdyż dzięki sobie właściwym instrumentom i operacjom, kształtuje płynność w całym systemie gospodarczym. Rynek kapitałowy pozwala podmiotom gospodarczym mobilizować kapitał dla celów inwestycyjnych. W mikroskali wpływa - poprzez inwestycje - na warunki realizacji produkcji przedsiębiorstw sfery realnej, zaś w makroskali tworzy warunki wzrostu gospodarczego. 1.5

6 Tabela 1.1. Rynek pieniężny a rynek kapitałowy - analiza różnic Kryterium różnicujące Rynek pieniężny Rynek kapitałowy Charakter dominujących strumieni finansowych Papiery wartościowe podlegające obrotowi Termin realizacji praw z instrumentu finansowego (jego okres zapadalności) Ośrodek handlu Rozmiary pojedynczych transakcji (rynek detaliczny czy hurtowy?) Istota sprawowanych funkcji Krótkoterminowy kapitał pożyczkowy Bony skarbowe, bony komercyjne i podobne instrumenty zbudowane na bazie weksla (i konstruowane na zasadzie dyskonta) Do jednego roku W sensie fizycznym nie istnieje Rynek hurtowy dla dużych podmiotów instytucjonalnych Służy sferze podziału, głównie przez regulowanie płynności w obrocie gospodarczym Średnio- i długoterminowy kapitał udziałowy i pożyczkowy Akcje i obligacje, certyfikaty inwestycyjne Powyżej jednego roku, lub wręcz bez podawania czasowej granicy roszczeń (jak np. w akcjach) Giełda Rynek detaliczny i zarazem hurtowy (transakcje pakietowe) Służy sferze produkcji, głównie przez mobilizowanie kapitałów dla celów inwestycyjnych Kryterium różnicujące Rynek pieniężny Rynek kapitałowy 1.6

7 Specyfikę rynku pieniężnego ilustrują następujące właściwości. Po pierwsze, gospodarzami rynku pieniężnego są banki. Szczególny status przysługuje tu bankom - dealerom rynku pieniężnego. NBP uznaje w tej roli tylko ograniczony krąg banków. Takie banki uznaje się za ważne ośrodki przenoszenia impulsów polityki monetarnej banku centralnego na inne banki systemu, gdyż tylko one biorą bezpośredni udział w operacjach otwartego rynku. Po drugie, rynek pieniężny jest rynkiem hurtowym, co oznacza, że pojedyncze transakcje na nim zawierane opiewają na duże kwoty. Po trzecie, rynek pieniężny jest rynkiem dobrze zorganizowanym, aczkolwiek nie ma na nim jednego centrum operacji (dla rynku kapitałowego takim centrum operacyjnym jest giełda papierów wartościowych). Trzeba jednak dodać, że o stopniu zorganizowania rynku przesądzają także utarte zwyczaje handlowe. Po czwarte, podmioty zaangażowane w operacje na rynku pieniężnym cieszą się dużą wiarygodnością kredytową. Po piąte, instrumenty finansowe na rynku pieniężnym są silnie wystandaryzowane, co oznacza, że ich cechy konstrukcyjne są jednoznacznie określone. Rozbudowaną, aż do trzech poziomów, strukturę rynku pieniężnego przedstawiono na rys

8 Rys Struktura rynku pieniężnego 1.8

9 Analizę tego schematu poprzedzą dwie tezy: Teza l: Rynek pieniężny jest zasadniczym terytorium działalności interwencyjnej banku centralnego. Dotyczy to zwłaszcza operacji otwartego rynku, które należy traktować jako najbardziej elastyczne narzędzia regulacji rynku pieniężnego. Teza 2: Rynek pieniężny jest w strategii banków komercyjnych najważniejszym polem efektywnego zarządzania płynnością finansową. Polskie banki zaczynają także, w coraz większym stopniu, wykorzystywać ten rynek do kształtowania rentowności. Jest to także specyficzny dowód na zjawisko dojrzewania polskiego rynku pieniężnego, gdyż świadczy o jego rosnącej sile oddziaływania na zachowania banków komercyjnych. Rynek pieniężny, w wąskim ujęciu, jest ośrodkiem handlu pomiędzy bankami ich należnościami, utrzymywanymi na rachunku rozliczeniowym w banku centralnym. Jeżeli stronami takich transakcji są banki komercyjne, to ich rezultatem staje się poziome wyrównanie płynności w sektorze bankowym. Udział w tego typu transakcjach banku centralnego i banków komercyjnych prowadzi do pionowego wyrównywania płynności w sektorze bankowym. W końcowym efekcie - w obydwu przypadkach - regulacji poddawany jest potencjał kredytowy banków komercyjnych. 1.9

10 Ponieważ rynek jest zawodny, konieczna staje się ochrona systemu publicznego (interwencjonizm państwowy) - ochrona interesów depozytariuszy i wierzycieli instytucjonalnych oraz zapobieganie krachowi w całym systemie finansowym. W innym podejściu interwencjonizm państwa w sektorze bankowym uzasadnia się względami porządku monetarnego". Ponieważ państwo objęło, na zasadzie monopolu, produkcję pieniądza, to powinno objąć również - przez analogię do odpowiedzialności spoczywającej na każdym producencie - odpowiedzialność za funkcjonowanie systemu monetarnego. Z kolei, nierozerwalność więzi między systemem monetarnym i systemem bankowym uzasadnia odpowiedzialność państwa za pośredników finansowych - właśnie za banki. Globalizacja rynków finansowych zmniejszyła efektywność regulacyjną banków centralnych zwłaszcza na rynkach walutowych, ponieważ zasięg interwencji stawał się coraz mniejszy w stosunku do dynamicznie rosnącej skali obrotów na rynkach walutowych. Rynek walutowy obejmuje całokształt transakcji wymiany walut wraz z instytucjami pomagającymi je przeprowadzać (głównie bankami komercyjnymi) oraz zespół reguł porządkujących przebieg transakcji walutowych, a także ogół urządzeń i czynności prowadzących do ich zawierania. 1.10

11 Walorem tego ujęcia jest szerokie podejście do definiowania rynku, przez uzupełnienie definicji o trzy elementy: 1) wskazanie na instytucje organizujące handel, 2) odwołanie się do zasad jego prowadzenia, 3) przypomnienie, że realizacja transakcji wymaga stworzenia odpowiedniej infrastruktury techniczno-organizacyjnej. Wolno zauważyć, że wspomniane wyżej elementy mają charakter uniwersalny i dlatego mogą pojawiać się w konstruowaniu definicji innych segmentów rynku finansowego. Co najmniej dwa argumenty przemawiają na rzecz tezy o silnej więzi tych trzech rynków (pieniężnego, kapitałowego, walutowego). 1 o Z punktu widzenia liberalizacji przepływów finansowych, inwestorzy mogą postrzegać te rynki jako jedno globalne terytorium ich strategii. Nawet niewielkie zmiany preferencji inwestorów co do oczekiwanej rentowności, stopnia płynności i ryzyka instrumentu finansowego mogą spowodować transformację ich aktywów finansowych, a w konsekwencji ruch pieniądza pomiędzy umownymi granicami segmentów rynku finansowego (rys. 1.3). 1.11

12 Rentowność: okresowe płatności pieniężne zysk kapitałowy Kontrolowanie ryzyka: ryzyko bezpieczeństwo Płynność finansowa: łatwa zbywalność instrumentu niskie koszty transakcyjne Rys Magiczny trójkąt" inwestora na rynku finansowym Przykład: inwestor, który likwiduje swoje aktywa zaangażowane w bony skarbowe (a więc na rynku pieniężnym), by ulokować uwolnione zasoby w bardziej ryzykowne, ale i przynoszące wyższą oczekiwaną stopę zwrotu, akcje (a więc instrument rynku kapitałowego). 2 o Istnieje korelacja między cenami instrumentów finansowych na różnych rynkach. Szczególnie wyraziste zależności tego typu dotyczą poziomu krótkoterminowych stóp procentowych na rynku pieniężnym i kursów papierów wartościowych na rynku kapitałowym. Tylko w warunkach dobrze rozwiniętych wszystkich trzech segmentów, rynek finansowy może pełnić rolę regulatora racjonalności w gospodarowaniu. Teza: Rynek finansowy jest niezbędną przesłanką stabilizowania i efektywnego funkcjonowania gospodarki. Dowód: 1.12

13 Po pierwsze, dzięki rynkowi finansowemu zostają stworzone, a dalej podlegają stałej weryfikacji, podstawowe parametry decyzyjne - stopy procentowe, kursy walutowe, kursy papierów wartościowych. Po drugie, rynek finansowy zapewnia alokację zasobów na bazie ekwiwalentności i efektywności. Jego mechanizm działa w kierunku efektywnej realokacji zasobów z miejsc ich powstawania do miejsc ich zastosowania, gdyż ceny równowagi (tu - stopy procentowe czy kursy walutowe) zawsze preferują najbardziej efektywnych. Po trzecie, rynek finansowy jest probierzem bieżącej efektywności i oczekiwanej rentowności inwestycji. Po czwarte, rynek finansowy staje się podporą przedsiębiorczości, poprzez kreację różnorodnych form finansowania dla przedsiębiorstw poszukujących kapitału i poprzez dywersyfikację form własności przedsiębiorstw przez: 1) szansę pozyskania zasobów kapitałowych dla celów restrukturyzacji, 2) dostęp do źródeł finansowania przedsięwzięć pionierskich (venture capital), 3) zdolność przezwyciężania okresowych fluktuacji w realizacji produkcji. Brak rynku finansowego w tej roli zawsze oznacza destymulację realizacji innowacji i niską skłonność do ryzyka ze strony przedsiębiorców. Po piąte, rynek finansowy stymuluje proces oszczędzania, co jest szczególnie ważne w gospodarkach realizujących transformację systemową. Po szóste, dobrze zorganizowany i sprawnie funkcjonujący rynek finansowy umożliwia każdemu narodowemu systemowi gospodarczemu otwieranie się" na świat. Podsumowanie - tabela

14 Tabela 1.2. Mikrostruktura rynku finansowego Rynek pierwotny pierwsze transakcje instrumentami finansowymi; emitent jako strona transakcji Rynek zorganizowany wysoki stopień regulacji handlu i standaryzacji produktów stałe miejsce handlu, trwałe zwyczaje handlowe, oficjalne potwierdzanie transakcji, przejrzystość" informacyjna Rynek bazowych instrumentów finansowych przedmiotem handlu sątzw. oryginalne tytuły finansowe (aktywa bazowe - akcje, obligacje, waluty) Rynek krajowy narodowe rynki pieniężne i kapitałowe Rynek instrumentów ucieleśniających prawa współwłasności akcje, kuksy, prawa poboru Rynek wtórny dalszy obrót wcześniej wyemitowanymi instrumentami; emitent nie jest stroną transakcji Rynek niezorganizowany niski stopień regulacji handlu i standaryzacji produktów brak stałego miejsca handlu, brak potrzeby oficjalnego potwierdzania transakcji, niższa przejrzystość" informacyjna Rynek instrumentów pochodnych przedmiotem handlu są tzw. wtórne tytuły finansowe (np. transakcje opcyjne na akcjach) Rynek międzynarodowy z natury rynki instrumentów denomi-nowanych w walutach obcych (np. eurorynki pieniężne i kapitałowe) Rynek instrumentów opiewających na wierzytelności bony skarbowe, bony komercyjne, obligacje Rynek giełdowy silna regulacja; wysoko postawione kryteria dla firm ubiegających się o notowania Rynek transakcji powszechnych łatwa zbywalność instrumentów finansowych; produkty i transakcje wystandaryzo-wane Rynki hurtowe (np. rynek pieniężny) pojedyncze transakcje opiewają na duże kwoty; dostęp do rynku ograniczony Rynek pozagiełdowy regulacja bardziej liberalna; złagodzone kryteria dla firm ubiegających się o notowania Rynek transakcji zindywidualizowanych w zasadzie brak cechy zbywalności instrumentu finansowego (depozyt, kredyt, polisa ubezpieczeniowa); produkty i transakcje zindywidualizowane Rynki detaliczne (np. rynek giełdowy) pojedyncze transakcje mogą opiewać na niewielkie kwoty; dostęp do rynku nieograniczony Rynek transakcji natychmiastowych (kasowych, typu spot) zwłoka czasowa pomiędzy momentem zawarcia kontraktu a momentem jego wykonania (dostawa przedmiotu transakcji i jej rozliczenie) jest możliwie najkrótsza; w/w różnica czasowa wynika z przyczyn formalnych i technicznych Rynek transakcji terminowych zwłoka czasowa pomiędzy momentem zawarcia kontraktu a momentem jego wykonania jest znaczna (moment wykonania jest odpowiednio oznaczony w warunkach kontraktu); w/w różnica jest świadomie założona przez strony kontraktu (jest przesłanką jego zawarcia) 1.14

15 2. Pojęcie i funkcje rynku kapitałowego Rynek kapitałowy jest środowiskiem najbardziej sprzyjającym inżynierii finansowej. W dojrzałej gospodarce światowej funkcjonują dwa systemy finansowe. Model pierwszy to system o dominacji rynku kapitałowego". Model drugi to system bankowo-zorientowany" lub bankokracjaą". Tabela 2.1. Dwa modele organizacji współczesnych systemów finansowych; system o dominacji rynku kapitałowego versus system bankowo zorientowany Kryterium analizy porównawczej 1. Trwałość więzi w relacji S.A.- akcjonariusze 2. Motywy zachowań nabywców udziałów 3. Pakiety na rynku kapitałowym System o dominacji rynku kapitałowego; exemplum USA Chwilowi" udziałów właściciele Nabywcy udziałów umotywowani transakcjami (akcja jest dla nich produktem rynkowym) Rozproszone, w rękach wielu podmiotów (w tym w dużej mierze w gospodarstwach domowych) System bankowo zorientowany; exemplum Niemcy Długookresowi właściciele udziałów Nabywcy udziałów umotywowani więzami" (akcja jest dla nich narzędziem budowania więzi ze spółką) Skomasowane, w rękach niewielu podmiotów (w tym w dużej mierze w bankach) 4. Źródła informacji o emitentach i akcjach Zewnętrzne (analitycy giełdowi, doradcy inwestycyjni, agencje ratingo-we) Wewnętrzne (zdobyte u źródeł", czyli w samej spółce) 5. Sposób oceny wartości akcji (jako podstawy decyzji kupno/ sprzedaż udziałów) 6. Siła wpływu akcjonariuszy na S.A. Krótkookresowe wartościowanie akcji i akcentowanie tzw. analizy technicznej Mały wpływ, zainteresowanie pożytkami natury finansowej Długookresowe wartościowanie akcji i akcentowanie tzw. analizy fundamentalnej Duży wpływ, zainteresowanie prawem głosu 1.15

16 Różnica między tymi modelami powoli zaciera się. Tabela 2.2. Struktura akcjonariuszy w wybranych krajach anglosaskiego i kontynentalnego modelu systemu finansowego Kategoria inwestorów USA Wlk. Brytania Niemcy Japonia Sektor niefinansowy 51,4 33,9 61,0 53,9 Gospodarstwa domowe 36,4 29,6 14,6 22,2 Przedsiębiorstwa 15,0 4,1 42,1 32,1 Państwo 0,0 0,2 4,3 0,5 Sektor finansowy 44,5 52,4 30,3 35,8 Banki 0,2 2,3 10,3 13,3 Ubezpieczenia i fundusze emerytalne Fundusze Inwestycyjne 31,3 39,7 12,4 10,8 13,0 10,4 7,6 11,7 Jeżeli zaakceptujemy tezę o zacieraniu się różnic między anglosaskim i kontynentalnym systemem finansowym, to celowe będzie traktowanie również rynku kapitałowego jako jednego systemu. Przy takim podejściu analiza architektury rynku kapitałowego i jego funkcji będzie miała charakter uniwersalny. Mechanizm funkcjonowania rynku kapitałowego, osadzony dodatkowo w systemie więzi z rynkiem papierów wartościowych i giełdą papierów wartościowych, przedstawiono na rysunku

17 Rys Relacje: rynek kapitałowy - rynek papierów wartościowych - giełda papierów wartościowych Rynek kapitałowy, dzięki związkom z rynkiem pierwotnym papierów wartościowych (1), zaczyna realizować swoją podstawową misję w gospodarce - mobilizuje kapitały dla celów inwestycyjnych. Nadając instrumentalną formę procesowi oszczędzania (możliwość lokowania wolnych kapitałów np. w akcje), wpływa równocześnie na warunki realizacji wzrostu gospodarczego. Rynek pierwotny pełni tu rolę rynku emisji akcji i obligacji. Na rynku tym realizowane są pierwsze transakcje tymi walorami, a emitenci są stroną tych transakcji. 1.17

18 Rynek wtórny to rynek dalszego obrotu wcześniej wyemitowanymi akcjami i obligacjami. Stronami tych wtórnych transakcji są inwestorzy, tak więc odbywają się one bez udziału emitentów walorów. Zgodnie z treścią Art.365 Kodeksu Handlowego spółka nie może na swój rachunek nabywać ani przyjmować w zastaw własnych akcji. Zakaz nabywania własnych" akcji obejmuje zarówno pierwotne sposoby nabywania praw udziałowych, jak i sposoby pochodne, czyli kupno i zamianę akcji na rynku wtórnym. Pomiędzy rynkiem pierwotnym i wtórnym zachodzą określone przepływy kapitałowe, a także więzi natury funkcjonalnej, pozostające nie bez wpływu na sprawność działania całego rynku kapitałowego (2 i 3). Rynek pierwotny kieruje w stronę rynku wtórnego siłę obrazowo określaną jako ciśnienie" (występuje wobec rynku dalszego obrotu z podażą walorów). Z kolei dobra koniunktura na rynku wtórnym powoduje uruchamiane siły zwrotnej; nazwiemy ją siłą ssania" albo zgłaszanym przez inwestorów popytem na nowe emisje. Dostatecznie głęboki i płynny rynek wtórny ma więc istotny wpływ na powodzenie emisji na rynku pierwotnym. Kluczowe znaczenie dla funkcjonowania rynku wtórnego ma giełda papierów wartościowych. Dostrzegamy, że ma ona podwójną naturę: 1) jest rynkiem punktowym, zapewniającym znaczącą koncentrację w miejscu oraz w czasie podaży papierów we wtórnym obrocie i popytu na nie (4); 2) jest instytucją rynku kapitałowego, albo inaczej instytucjonalną jego formą (6) 1.18

19 Niżej podana definicja scala rynkowy i instytucjonalny wymiar giełdy: Giełda papierów wartościowych jest rozumiana jako regularne, obywające się w określonym miejscu i czasie oraz podporządkowane określonym normom i zasadom spotkania osób pragnących zawrze umowę kupna-sprzedaży papierów wartościowych, jak też osób pośredniczących w zawieraniu transakcji, których przedmiot stanowią zamienne papiery wartościowe, przy czym ceny tych transakcji są ustalane na podstawie układu podaży i popytu, a następnie podawane do informacji publicznej. Podstawowe funkcje rynku kapitałowego ilustruje następujący schemat: Mobilizacja kapitału Transfer i alokacja kapitału Wycena kapitału 1.19

20 Giełda pełni zasadniczo cztery funkcje. Po pierwsze, funkcję mobilizowania kapitału, rozpatrywaną przez pryzmat oczekiwań i korzyści inwestorów. Ponieważ uwarunkowań funkcji mobilizowania kapitału nie sposób oddzielić od przebiegu transakcji kupna i sprzedaży papierów wartościowych, można ją nazywać inaczej funkcją handlową. Emitenci papierów wartościowych, np. spółki akcyjne, nie uzyskują bezpośrednich korzyści finansowych ze wzrostu kursu ich akcji - nie są bowiem na rynku giełdowym stroną transakcji. Pomyślne notowania przysparzają jednak emitentowi licznych pożytków pośrednich: 1) rośnie szansa na powodzenie kolejnych emisji akcji; 2) rośnie wiarygodność handlowa spółki; 3) banki lepiej oceniają zdolność kredytową firmy. Po drugie, funkcja selekcyjna lub regulacyjna giełdy. Próbuje się obrazowo porównać ją w tej funkcji do parlamentu. Polega to na wyraźnej sugestii, giełda reguluje i kontroluje procesy gospodarcze. Działalność giełd papierów wartościowych ma tendencję do nadawania kierunków produkcji, a nawet głębokiego przebudowywania struktur wytwórczych. Po trzecie, giełda jest niezastąpiona w funkcji rozprzestrzeniania prywatnej własności, którą realizuje w ścisłej więzi z rynkiem emisji. Po czwarte giełda papierów wartościowych sprawuje funkcję informacyjną jako podstawowy i bardzo czuły barometr koniunktury" i wykładnik stanu zdrowia" gospodarki. 1.20

21 3. Instytucje i instrumenty rynku kapitałowego Najczęściej w definicji instrumentu finansowego podkreśla się jego łatwą zbywalność, albo - w innym ujęciu - wysoką zamienność. Jeżeli będziemy więc spoglądać na instrumenty finansowe przez pryzmat tej właśnie cechy, to w konsekwencji stawiać będziemy znak równości między instrumentem finansowym, a papierem wartościowym. Polski ustawodawca wymienia trzy kategorie papierów wartościowych. Są nimi: 1) akcje i obligacje, jak również inne papiery wartościowe wyemitowane na podstawie właściwych przepisów; 2) zbywalne prawa majątkowe wynikające z papierów wartościowych, o których mowa wyżej; 3) inne niż wyżej wymienione prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny papierów wartościowych, które możemy określić jako aktywa bazowe (ustawodawca używa w oryginale określenia prawa pochodne"). Wystarczy w tym kontekście posłużyć się przykładem tak nieskomplikowanego instrumentu finansowego jakim jest prawo poboru akcji, by udowodnić, że nie jest to w istocie papier wartościowy. Poniżej omówiono pięć grup instrumentów finansowych, eksponując w tej typologii miejsce zajmowane przez derywaty. (Derywat jest instrumentem finansowym zbudowanym na podstawie cech konstrukcyjnych określonego aktywu bazowego, który swoją wartością rynkową determinuje wartość derywatu.) 1.21

22 Grupa pierwsza obejmuje instrumenty podstawowe, często też określane jako proste produkty rynku finansowego (akcje, obligacje, dewizy, indeksy). Są one wprowadzane do obrotu rynkowego najczęściej bezpośrednio przez emitentów i w swojej naturze prawnej znajdują oparcie w zaciąganych przez tych emitentów zobowiązaniach. Drugą grupę stanowią kombinacje instrumentów tradycyjnych i derywatów (instrumenty hybrydowe), przy czym często nie rozstrzygnięty pozostaje spór, który z elementów tej kombinacji wywiera większe piętno na utworzony tą drogą tytuł finansowy. Takim instrumentem są np. obligacje zamienne. Stanowią one hybrydę między tradycyjną akcją i tradycyjną obligacją, ale także mogą być postrzegane jako złożenie tradycyjnej obligacji i opcji, rozumianej jako prawo zamiany tej obligacji na akcję.) Trzecią grupę tworzą typowe derywaty. Są to 1) transakcje forward i futures, 2) opcje, 3) transakcje wymiany (swaps), 4) interest rate agreements. Czwarta grupa to derywaty od derywatów albo inaczej pochodne od pochodnych. Mieszczą się w tej rodzinie produktów opcje na transakcje futures, czy opcje na transakcje swap. W piątej grupie należy uwzględnić opcje złożone (kombinacje opcji) 1.22

23 Akcje mają podwójną naturę. Z punktu widzenia właściciela, akcja jest papierem wartościowym stwierdzającym jego udział w kapitale spółki akcyjnej i ucieleśniającym określone prawa. Dla spółki akcja jest odpowiednikiem części jej kapitału, stanowiącego finansową podstawę jej działalności i materialnej odpowiedzialności za podejmowane zobowiązania. W prawie handlowym termin akcja jest używany w trojakim znaczeniu: 1) jako część ułamkowa przysługująca akcjonariuszowi w kapitale akcyjnym, 2) jako legitymacja ogółu praw i obowiązków akcjonariusza w stosunku do spółki, 3) jako papier wartościowy emitowany przez spółkę. Tabela 3.1. Trzy podstawowe podziały w świecie akcji Kryterium podziału Rodzaj akcji Charakterystyka akcji Sposób objęcia akcji Forma dokumentu i forma obrotu Rodzaj uprawnień przysługujących właścicielowi Akcje gotówkowe Wydane za wkłady pieniężne Akcje aportowe Akcje imienne Akcje na okaziciela Akcje zwykle Akcje uprzywilejowa ne Wydane za wkłady niepieniężne (np. za nieruchomości) Zawierają w tekście nazwisko akcjonariusza. Przeniesienie tytułu własności jest skomplikowane. Przeniesienie tytułu własności przez proste wręczenie dokumentu (uproszczona forma obrotu) Nie korzystają z żadnych dodatkowych praw Przynoszą dodatkowe uprawnienia (dotyczące prawa głosu, dywidendy, udziału w majątku). 1.23

24 Rysunek 3.1. Akcje uprzywilejowane, czyli akcje o priorytecie (akcje pierwszeństwa) Obligacja jest dokumentem, w którym jego wystawca (emitent) potwierdza zaciągnięcie pożyczki w określonej kwocie, zobowiązuje się jednocześnie do zwrotu tej kwoty właścicielowi obligacji w ustalonym z góry terminie, a także do zapłaty odsetek określonych w momencie wypuszczenia obligacji na rynek i liczonych w stosunku do nominalnej kwoty tej pożyczki. Rysunek 3.2. Rodzaje obligacji korporacji 1.24

25 W grupie obligacji o szczególnych prawach mieszczą się obligacje hybrydowe. W ich konstrukcji wykorzystano zarówno cechy klasycznej obligacji, jak i akcji. Proces syntezy kapitału jest możliwy w banku tylko dzięki procedurom transformacyjnym. Transformacja cząstek aktywów i pasywów jest procesem ilościowego dopasowania kwot kapitału pieniężnego o różnych wielkościach. Transformacja tego typu jest konieczna, gdyż popyt (np. na kredyt) i podaż (np. wkłady) są najczęściej niedopasowane - całościowo i strukturalnie. Przeciętne kwoty kredytu są większe od przeciętnych kwot wkładów. Bank potrafi scalić nawet niewielkie wkłady i udzielić na ich bazie większych kredytów. Proces syntezy kapitału, przedstawiony na przykładzie banku, przebiega zgodnie z następującym schematem: przetworzenie kapitału wewnątrz instytucji finansowej - wywieranie wpływu na przedsiębiorstwo (czyli z punktu widzenia banku działanie od wewnątrz na zewnątrz"). Można wyobrazić sobie jednak inaczej skierowaną presję proefektywnościową, nie poprzedzoną zmianami strukturalnymi w instytucji finansowej. Sięgnijmy w tym miejscu po jedną z ubocznych funkcji giełdy papierów wartościowych, nazywaną niekiedy funkcją poprawiania płynności" podmiotów gospodarujących. Jeżeli przedsiębiorstwo ma w swoich aktywach papiery wartościowe, to w okresach niedostatecznej płynności finansowej, grożącej zachwianiu zdolności płatniczej firmy, może je sprzedać na giełdzie. 1.25

26 Są dwie podstawowe strategie pozyskiwania środków na rozwój lub na zwykłe utrzymanie się firmy przy życiu - wynajem pieniądza w bankach (kredyty) i kupno pieniądza, za który zapłata sprzedającym nastąpi w formie szczególnego typu monety", charakterystycznej dla przedsiębiorstw - akcji. Pierwsza strategia, z uwagi na procedury kredytowania, w większym stopniu redukuje niezależność przedsiębiorstwa. Kupno pieniądza" na rynku pierwotnym jest więc przejawem racjonalności w sensie maksymalizowania szczególnej użyteczności - niezależności. Sprzyja jej również giełda, z dwóch powodów: 1. inwestorzy, likwidując swoje inwestycje przez sprzedaż akcji, nie naruszają finansów firmy; 2. spółki mogą rozprowadzać prawa poboru akcji nowych emisji (w związku z podwyższaniem kapitału własnego), i jest to jedyny przypadek, gdy spółka bezpośrednio na giełdzie mobilizuje kapitał. Zdolność oddziaływania giełdy papierów wartościowych i banków komercyjnych (jako dwóch typów organizacji najbardziej zaawansowanych pod względem wymagań transformacji polskiej gospodarki) zależy od wsparcia" ze strony innych instytucji rynku kapitałowego (rys. 3.3) 1.26

27 Rys Pięciokąt" podmiotowych instytucji rynku kapitałowego Pojęcie organizatorzy rynku dotyczyć może tylko rynków sformalizowanych. Wiodącą instytucją tego typu na polskim rynku kapitałowym jest Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Inwestorów dzieli się według najbardziej powszechnego klucza na inwestorów indywidualnych i inwestorów instytucjonalnych. W przeważającej liczbie krajów inwestorzy instytucjonalni dysponują większością całkowitej kapitalizacji rynków papierów wartościowych i stanowią obszerną kategorię firm finansowo-inwestycyjnych. Rolę regulatora wypełnia w stosunku do obrotu publicznego Komisja Papierów Wartościowych i Giełd. Ma ona status prawny centralnego organu administracji państwowej, z zadaniami m.in. sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem reguł uczciwego obrotu i konkurencji w zakresie obrotu publicznego, a także zapewnieniem przejrzystości" informacyjnej na rynku papierów wartościowych. 1.27

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005.

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005. 1.. 2. Giełda Papierów Wartościowych Uczeń zna a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości pojęcie giełdy, papieru wartościowego, rodzaje rynków, rodzaje papierów wartościowych. Uczeń potrafi: wyjaśnić rolę giełdy,

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Opis: Wraz z rozwojem rynku kapitałowego i pieniężnego w Polsce rośnie znaczenie znajomości konstrukcji i stosowania

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Rynkowy system finansowy Marian Górski

Rynkowy system finansowy Marian Górski Rynkowy system finansowy Marian Górski Podręcznik obejmuje całościową analizę rynkowego systemu finansowego, który wraz z sektorem finansów publicznych tworzy system finansowy gospodarki. Autor podzielił

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Rynek pieniężny i kapitałowy Rok akademicki: 2014/2015 Kod: ZIE-2-313-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Zarządzania Kierunek: Informatyka i Ekonometria Specjalność: - Poziom studiów: Studia II stopnia

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III / IV Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Architektura rynku kapitałowego w Polsce 10 października 2011 Założenia: Rynek kapitałowy to rynek funduszy średnio i długoterminowych Rynek kapitałowy składa

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Rynku Pieniężnego

Instrumenty Rynku Pieniężnego Rodzaje i opis instrumentów finansowych wchodzących w skład portfeli Definicje pojęć użytych w opisie instrumentów Zmienność ceny miara niepewności co do przyszłej wartości instrumentu finansowego, im

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III, semestr letni (semestr szósty) Specjalność Bez specjalności

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Wykład: Rynki finansowe część I prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Zasadnicza część rynku finansowego służy pozyskiwaniu kapitału Rynek pozyskiwania kapitału to: 1. Rynek pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej Spis treści Wstęp Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej 1.1. Bank jako pośrednik finansowy i dostawca płynności 1.2. Segmentacja działalności

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Zmiany statutu, o których mowa w pkt od 1) do 3) niniejszego ogłoszenia, wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia.

Zmiany statutu, o których mowa w pkt od 1) do 3) niniejszego ogłoszenia, wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia. 3 sierpnia 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU ALIOR SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Money Makers Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie, działając

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

Spis treści. Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Wykaz skrótów......................................... 11 Słowo wstępne......................................... 13 Część pierwsza WPROWADZENIE DO PRAWA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH ROZDZIAŁ I. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4 KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie zakresu tematycznego

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik Katowice 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 I. WPŁYW ROZWOJU RYNKU KAPITAŁOWEGO NA WYBORY WSPÓŁCZESNEGO - PRZEDSIĘBIORSTWA 13 1.

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 13 października 2011 r. PLAN WYKŁADU I. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Ogólny opis typów instrumentów finansowych i ryzyk związanych z inwestycjami w te instrumenty.

Ogólny opis typów instrumentów finansowych i ryzyk związanych z inwestycjami w te instrumenty. Ogólny opis typów instrumentów finansowych i ryzyk związanych z inwestycjami w te instrumenty. 1. AKCJE Emitowane przez spółki akcyjne papiery wartościowe dające uprawnienia korporacyjne charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY)

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) SPIS TREŚCI WSTĘP...11 CZĘŚĆ PIERWSZA. STRUKTURA ŹRÓDEŁ KAPITAŁU PRZEDSIĘBIORSTWA...13 Rozdział I. PRZEDSIĘBIORSTWO JAKO ORGANIZACJA

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

Finansowe Rynki Kapitałowe - wprowadzenie

Finansowe Rynki Kapitałowe - wprowadzenie Finansowe Rynki Kapitałowe - wprowadzenie dr Grzegorz Szafrański 03/03/2013 Ryzyko finansowe 1 Kontakt http://gszafranski.w.interia.pl/ konsultacje: B106 pon. 13-14.30 tel. : 42 635 5526 office email :

Bardziej szczegółowo

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. www.gpwirk.pl kapitałowy, a rynek finansowy pieniężny kapitałowy pożyczkowy walutowy instrumentów pochodnych Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Mgr Bogusław Wacławik Doktorant na Wydziale Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 1 Maksyma wystąpienia:

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 10 Pośrednicy finansowi, instrumenty pochodne Rodzaje rynków finansowych (hybrydowe kryterium podziału: przedmiot obrotu oraz zapadalność instrumentu) Rynki walutowe:

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Instytucje rynku kapitałowego

Instytucje rynku kapitałowego Instytucje rynku kapitałowego Współczesny, regulowany rynek kapitałowy nie mógłby istnieć bez instytucji, które zajmują się jego nadzorowaniem, zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu, a także pośredniczeniem.

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE Instrumenty finansowe, ryzyko SPIS TREŚCI

INWESTYCJE Instrumenty finansowe, ryzyko SPIS TREŚCI INWESTYCJE Instrumenty finansowe, ryzyko Jajuga Krzysztof, Jajuga Teresa SPIS TREŚCI Przedmowa Wprowadzenie - badania w zakresie inwestycji i finansów Literatura Rozdział 1. Rynki i instrumenty finansowe

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Obligacji 1

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Obligacji 1 Opis FIZ: UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

NOTA INFORMACYJNA DLA OBLIGACJI SERII A SPÓŁKI RUBICON PARTNERS NFI SA. obligacje zdefiniowane w punkcie 2 poniżej

NOTA INFORMACYJNA DLA OBLIGACJI SERII A SPÓŁKI RUBICON PARTNERS NFI SA. obligacje zdefiniowane w punkcie 2 poniżej NOTA INFORMACYJNA DLA OBLIGACJI SERII A SPÓŁKI RUBICON PARTNERS NFI SA Definicje i skróty Emitent Obligacje Odsetki Rubicon Partners NFI SA obligacje zdefiniowane w punkcie 2 poniżej odsetki od Obligacji,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Załącznik nr 1 do Procedury współpracy z Klientem INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Informacje dotyczące IPOPEMA Securities S.A. oraz świadczonych usług, przekazywane

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. Rynkowy system finansowy

Część pierwsza. Rynkowy system finansowy Od autorów 13 1. Wprowadzenie. System finansowy we współczesnej gospodarce rynkowej (Zbigniew Polański) 17 1.1. System finansowy a system ekonomiczny i system społeczny 17 1.2. Funkcje systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Jak rozliczyć przychody z giełdy i inne przychody z kapitałów pieniężnych

Jak rozliczyć przychody z giełdy i inne przychody z kapitałów pieniężnych e-poradnik egazety Prawnej Jak rozliczyć przychody z giełdy i inne przychody z kapitałów pieniężnych 177 stron przydatnych informacji, interpretacji urzędowych i orzecznictwa sądowego Rodzaje przychodów

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Informacje dotyczące IPOPEMA Securities S.A. oraz świadczonych usług, przekazywane klientowi na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. Niniejszym, Ipopema Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., ogłasza

Bardziej szczegółowo

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce Najlepsze miejsce do obrotu obligacjami w Polsce GRUPAKAPITAŁOWAGPW BondSpot S.A. doświadczenie i rozwój BondSpot S.A. jest drugą, obok Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A., instytucją na polskim

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Ocena dopuszczająca wymagania konieczne Ocena dostateczna wymagania konieczne + podstawowe Ocena dobra wymagania konieczne + podstawowe + rozszerzające Ocena bardzo

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 4 Papiery wartościowe i instrumenty finansowe Definicja papieru wartościowego i instrumentu finansowego Zarówno finansowy papier wartościowy, jak i instrument finansowy

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Rynki notowań Na rynku pozagiełdowym (CETO) nie ma tego rodzaju ograniczeń.

Rynki notowań Na rynku pozagiełdowym (CETO) nie ma tego rodzaju ograniczeń. Rynki notowań Rynek podstawowy Rynek równoległy Warunki wejścia na te rynki wyznaczone zostały przede wszystkim dla: - wartości akcji dopuszczonych do obrotu (lub innych papierów wartościowych), - kapitału

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 1 Plan wykładu Pojęcie inwestowania i inwestycji, rodzaje inwestycji Instrumenty finansowe Charakterystyka rynku finansowego Rodzaje podmiotów działających

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13 Spis treści Wstęp......................................... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE..... 13 Rozdział 1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego.............................

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Możliwości pozyskania środków pieniężnych Przedsiębiorstwo Finansowanie Aktywa Trwałe Aktywa Obrotowe Pasywa Kapitały Własne Kapitał Obcy Kapitał

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z 36 ust.1 pkt 2 Statutu Funduszu Inwestycyjnego Otwartego CitiPieniężny Fundusz ogłasza następujące zmiany w treści Statutu:

Zgodnie z 36 ust.1 pkt 2 Statutu Funduszu Inwestycyjnego Otwartego CitiPieniężny Fundusz ogłasza następujące zmiany w treści Statutu: Zgodnie z 36 ust.1 pkt 2 Statutu Funduszu Inwestycyjnego Otwartego CitiPieniężny Fundusz ogłasza następujące zmiany w treści Statutu: Cel inwestycyjny i zasady polityki inwestycyjnej Funduszu 1. Celem

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 GŁÓWNY RYNEK AKCJI GPW Kapitalizacja spółek na GPW (mld zł) Spółki krajowe (mld zł) Spółki zagraniczne (mld zł)

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

Rynki i Instrumenty Finansowe. Warszawa, 30 listopada 2011 r.

Rynki i Instrumenty Finansowe. Warszawa, 30 listopada 2011 r. Rynki i Instrumenty Finansowe Warszawa, 30 listopada 2011 r. Rynek Finansowy Rynek Finansowy, Rynek Kapitałowy RYNEK FINANSOWY RYNEK KAPITAŁOWY RYNEK INSTRUMENTÓW POCHODNYCH RYNEK PIENIĘŻNY 3 Rynek Finansowy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Poz. 34. KOMUNIKAT Nr 42 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH. z dnia 24 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Poz. 34. KOMUNIKAT Nr 42 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH. z dnia 24 czerwca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Poz. 34 KOMUNIKAT Nr 42 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie zakresu

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

BZ WBK Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 22 fax: (+48) 61 855 73 21

BZ WBK Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 22 fax: (+48) 61 855 73 21 BZ WBK Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 22 fax: (+48) 61 855 73 21 Poznań, dnia 29 października 2015 roku BZ WBK Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Ogólna informacja o instrumentach finansowych oraz o ryzykach związanych z inwestowaniem w te instrumenty

Ogólna informacja o instrumentach finansowych oraz o ryzykach związanych z inwestowaniem w te instrumenty Ogólna informacja o instrumentach finansowych oraz o ryzykach związanych z inwestowaniem w te instrumenty Akcje Papier wartościowy udziałowy, odzwierciedlający prawo do własności części majątku spółki,

Bardziej szczegółowo

RADA NADZORCZA SPÓŁKI

RADA NADZORCZA SPÓŁKI Poznań, 07.04.2015 r. OCENA SYTUACJI SPÓŁKI INC S.A. ZA ROK 2014 DOKONANA PRZEZ RADĘ NADZORCZĄ Rada Nadzorcza działając zgodnie z przyjętymi przez Spółkę Zasadami Ładu Korporacyjnego dokonała zwięzłej

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 Warszawa, 2009.06.19 Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 W 2008 r. na wartość majątku i wyniki finansowe przedsiębiorstw maklerskich niekorzystny wpływ wywarły psychologiczne następstwa

Bardziej szczegółowo