Sprawozdanie z Konferencji Naukowej. zorganizowanej z okazji 20-lecia Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny,

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sprawozdanie z Konferencji Naukowej. zorganizowanej z okazji 20-lecia Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny,"

Transkrypt

1 Sprawozdanie z Konferencji Naukowej zorganizowanej z okazji 20-lecia Federacji na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, Państwo granice regulacji prawa reprodukcyjne w Polsce 25 października 2011 Sala Balowa Pałacu Tyszkiewiczów Potockich, Uniwersytet Warszawski. Panel I Perspektywa prawna. Dr Wojciech Brzozowski Konstytucyjne ramy regulowania praw reprodukcyjnych Omawiając tematykę praw reprodukcyjnych kobiet pierwszy z panelistów dr Brzozowski -wskazał, że celem jego wystąpienia będzie określenie konstytucyjnych ram regulowania tego zagadnienia. Panelista zaznaczył, że Konstytucja RP nie reguluje problematyki praw reprodukcyjnych kobiet w sposób wyczerpujący. Panelista zwrócił uwagę, że obecnie debata dotycząca praw reprodukcyjnych kobiet i statusu prawnego płodu koncentruje się wokół interpretacji art. 38 Konstytucji RP, który stanowi o prawie do prawnej ochrony życia. Dr Brzozowski skonstatował, że interpretacja tego przepisu, przyjmowana przez osoby opowiadające się za całkowitym zakazem aborcji jest zaskakująca i stała się skutecznym orężem w walce ze zwolennikami aborcji. Dr Brzozowski wskazał, że na podstawie analizy komentarzy dotyczących tego przepisu należy wyciągnąć wniosek, że celem art. 38 było wykluczenie możliwości wykonywania w Polsce kary śmierci czy dopuszczalności eutanazji. Zdaniem panelisty przyjęcie teorii, że płód jest podmiotem prawa do ochrony prawnej życia, określonego w art. 38 Konstytucji RP ma daleko idące konsekwencje. Z ocenie panelisty, w takiej sytuacji: konieczne byłoby przedstawienie szczególnie silnej argumentacji w razie kolizji z innymi dobrami chronionymi prawem, brak jest podstaw by różnicować ochronę prawną płodu w okresie prenatalnym, a także wykluczenie prawa do aborcji (decydowanie o czyimś życiu). Dr Brzozowski zaznaczył również, że przyjęcie wspomnianej koncepcji wykluczałoby możliwość użycia argumentu prawa do prywatności.

2 W dalszej części rozważań dr Brzozowski wskazał, że wspomniana konstrukcja art. 38 ma podstawy w wyroku TK z 1997 roku. Jak podkreślił panelista, Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził w nim, że płód jest podmiotem prawa do życia w rozumieniu art. 38 Konstytucji, lecz że ochrona życia płodu jest wartością konstytucyjną. W ocenie prelegenta, fakt, że Trybunał przyznał ochronie życia płodu walor wartości konstytucyjnej nie oznacza, że przepisy Konstytucji RP wymagają wprowadzenia całkowitego zakazu aborcji. Odpowiadając na pytanie: Czy istnieje prawo podmiotowe do aborcji? panelista wskazał, że istnienie bądź nieistnienie takiego prawa jest istotne jedynie w kontekście roszczeń odszkodowawczych za np. niewykonanie zabiegu przerwania ciąży, natomiast dla kobiety domagającej się zabiegu nie ma to większego znaczenia. Podsumowując swoją wypowiedź, dr Brzozowski wskazał, że bezwzględny zakaz aborcji nie jest wymogiem konstytucyjnym i zaproponował, aby w rozstrzygnięciach o charakterze światopoglądowym jak np. w kwestii aborcji i innych sporach nierozstrzygalnych decydowała większość. Dr Lena Kondratiewa-Bryzik Międzynarodowe standardy w dziedzinie praw reprodukcyjnych Zdaniem prelegentki, polski ustawodawca wychodzi z założenia, że kwestie praw reprodukcyjnych i zdrowia seksualnego nie dotyczą obywateli i obywatelek Polski. Panelistka zwróciła uwagę, że zagadnienia te nie zostały uregulowane przez ustawodawcę w sposób kompleksowy, a przyjęte rozwiązania niejednokrotnie są sprzeczne ze standardami międzynarodowymi. Dr Kondratiewa zaznaczyła, że pod pojęciem standardów międzynarodowych należy rozumieć nie tylko przepisy traktatów, ale również orzecznictwo sądów międzynarodowych i ich interpretacje. Dr Kondratiewa wskazała również, że w kwestii praw reprodukcyjnych kobiet dużą rolę odgrywają Komitety ONZ, których zadaniem jest nadzorowanie, czy Polska wywiązuje się z zobowiązań międzynarodowych. Prelegentka zwróciła uwagę, że dokumenty międzynarodowe nie zawierają definicji prawa do życia embrionu, zaś nadają priorytet życiu matki.

3 Prelegentka zauważyła, że w przypadku Polski organizacje międzynarodowe notorycznie przedstawiają uwagi krytyczne dotyczące tych samych problemów z zakresu zdrowia seksualnego i praw reprodukcyjnych Polek i Polaków, tj. olbrzymiej liczby nielegalnych zabiegów aborcji i braku rzetelnej edukacji seksualnej. Dr Kondratieva wskazała również, że organizacje międzynarodowe krytykują również polskie rozwiązania zawarte w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W podsumowaniu, dr Kondratiewa podkreśliła, że obowiązujące normy prawa regulujące kwestie praw reprodukcyjnych kobiet i mężczyzn pozostają w sprzeczności ze standardami międzynarodowymi lub mają charakter zbyt ogólny i wymagają doprecyzowania bądź zmiany. Panelistka zwróciła również uwagę na brak regulacji w obszarach zapłodnienia in vitro i rodzicielstwa zastępczego oraz na zaległości ratyfikacyjne polskiego ustawodawcy (Konwencja o Prawach Osób Niepełnosprawnych, Konwencja Bioetyczna). Dr Adam Bodnar Odpowiedzialność państwa za nieprzestrzeganie ustawy o planowaniu rodziny W swoim wystąpieniu dr Bodnar podkreślił, że każde naruszenie ustawy o planowaniu rodziny powoduje odpowiedzialność państwa na gruncie krajowym (tzw. wewnętrzną) i międzynarodowym. Prelegent przypomniał, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego naruszenie ustawy o planowaniu rodziny jest naruszeniem praw pacjenta, co umożliwia skierowanie do sądu pozwu o naruszenie dóbr osobistych. W tym miejscu prelegent odwołał się do spraw p. Wojnarowskich (odmówienie przeprowadzenia badań prenatalnych) i sprawy M.A (uniemożliwienie przeprowadzenia zabiegu przerwania ciąży pochodzącej z gwałtu) i podkreślił, że takie sytuacje powodują powstanie odpowiedzialności państwa za tzw. złe urodzenie. Dr Bodnar wskazał również, że sprawa p. Wojnarowskich miała olbrzymie znaczenie nie tylko w kontekście praw reprodukcyjnych kobiet, ale także w aspekcie praw ojca do planowania własnej rodziny. Zdaniem prelegenta, na podstawie orzecznictwa w sprawach p. Wojnarowskich i M.A. można wyciągnąć wniosek, że prawo planowania rodziny to nie tylko prawo kobiety, ale także ojca. W odniesieniu do odpowiedzialności międzynarodowej państwa dr Bodnar zaznaczył, że standardy międzynarodowe kształtują się cały czas. Prelegent podkreślił, że państwo

4 powinno zapewniać obywatelom przez powinny możliwość efektywnego wykonywania swoich praw, natomiast za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której gwarantowane obywatelom prawa są iluzoryczne i niemożliwe do wyegzekwowania. Dr Bodnar wskazał również, że rząd nie wykonał dotychczas w pełni wyroku ETPCZ w sprawie Tysiąc przeciwko Polsce (efektywna i skuteczna procedura odwoławcza od decyzji lekarza) i zaznaczył, że Komitet Rady Ministrów Europy zażądał od rządu polskiego dalszych wyjaśnień w tej sprawie. Panelista dodał, że sprawy Alicji Tysiąc, M.A, p. Wojnarowskich i to nie jedyne przypadki naruszeń przepisów ustawy o planowaniu rodziny. Dr Bodnar wskazał na orzeczenie R.R (wyrok nie jest ostateczny) i zaznaczył, że ETPCZ stwierdził w tej sprawie naruszenie art. 8 i art. 3 Konwencji. Prelegent zaznaczył, że w ETPCZ czeka na rozstrzygnięcie kolejny przypadek drastycznego naruszenia prawa kobiety do przeprowadzenia zabiegu aborcji terapeutycznej sprawa X przeciwko Polsce (odmowa przeprowadzenia zabiegu skutkująca śmiercią pacjentki). Panel II - Perspektywa socjologiczna Aleksandra Józefowska Edukacja seksualna w Polsce W ramach swojego wystąpienia prelegentka zwróciła uwagę, że przeprowadzonych przez Ponton badań wynika, że wśród polskich nastolatków obniża się wiek inicjacji seksualnej. Panelistka zaznaczyła, że niepokojącym problemem jest, że młodzież nie jest przygotowana do podejmowania odpowiedzialnych decyzji dotyczących własnego życia seksualnego. A. Józefowska wskazała, że obecne przepisy prawa przewidują, że w 2 ostatnich klasach gimnazjum i liceum szkoła jest zobowiązana do zrealizowania przedmiotu Wychowanie do życia w rodzinie. Panelistka zaznaczyła, że udział w takich zajęciach jest obowiązkowy, jednakże w przypadku przedstawienia sprzeciwu rodziców uczeń/uczennica nie musi uczestniczyć w zajęciach. Prelegentka zwróciła również uwagę, że przedmiot Wychowanie do życia w rodzinie nie jest realizowany w wielu polskich szkołach. Panelistka podkreśliła, że kolejnym problemem dotyczącym tego przedmiotu jest złe przygotowanie

5 merytoryczne osób prowadzących te zajęcia. Z badań przeprowadzonych przez Ponton wynika, że uczniowie i uczennice w sposób krytyczny oceniają zajęcia z przedmiotu Wychowanie do życia w rodzinie, wskazując, że przekazywana im wiedza jest często nierzetelna i silnie zideologizowana. Dr hab. Wojciech Pawlik Aborcja a Kościół i społeczeństwo Prof. Pawlik w swoim wystąpieniu zwrócił uwagę, że Kościół katolicki sprzeciwiając się polityce poszanowania praw reprodukcyjnych kobiet i mężczyzn, przedefiniował łamanie praw religijnych, wskazując, że stosowanie środków antykoncepcyjnych, przeprowadzenie zabiegu aborcji jest nie tylko grzechem, ale także łamaniem prawa naturalnego. Panelista zwrócił również uwagę na inne działania Kościoła Katolickiego, które miały zapobiec poddawaniu się przez Polki aborcji, m.in. monstrualizację syndromu proaborcyjnego, rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o zagrożeniach związanych z przeprowadzeniem zabiegu przerwania ciąży. Prelegent zwrócił uwagę, że określenie pewnego czynu, np. poddaniu się zabiegowi aborcji jako grzechu prawa religijnego, nie jest wystarczającą przesłanką do kryminalizacji danego czynu. Panelista zaznaczył, że z faktu, że aborcja jest problemem moralnym nie musi wynikać, że jest to przestępstwo. Profesor zwrócił jednak uwagę, że możliwa jest jednak sytuacji odwrotna, tj. że przestępstwo może być zarazem grzechem religijnym. Podsumowując, profesor Pawlik podkreślił, że w nowoczesnych społeczeństwach dąży się do dekompozycji porządków prawnych i moralnych a zatem to co jest niemoralne, nie jest stanowi w świetle prawa przestępstwa. Prof. Danuta Duch-Krzysztoszek Aborcja okiem socjolożki W ramach wystąpienia profesor Duch przedstawiła wyniki badań dotyczących stosunku Polek i Polaków do zabiegu aborcji przeprowadzonych w okresie od 1990 do sierpnia 2011 roku. Przeprowadzona analiza wskazuje, że przez okres 22 lat opinie Polek i Polaków dotyczące tego zagadnienia znacząco się zmieniły. Przykładowo, badacze odnotowali, że największe poparcie dla zabiegu aborcji odnotowano w 1993 roku (wynosiło

6 ono wtedy 60 %). Obecnie kształtuje się ono na poziomie 46%, co daje 14-punktowy spadek poparcia. Panelistka zaznaczyła, że zaskakujący jest spadek poparcia dla możliwości przerwania ciąży wśród osób młodych zdaniem prof. Duch taka postawa wynika z faktu, że młodzi ludzie utożsamiają się z płodem, nie zaś z kobietą, która chce usunąć ciążę. Prelegentka odnotowała również, że kobiety w sposób mniej liberalny podchodzą do kwestii dopuszczalności przerywania ciąży (na pytanie: czy aborcja jest morderstwem? twierdząco odpowiedziało o 10 % więcej kobiet niż mężczyzn). Jednocześnie, kobiety nie definiują prawa do aborcji jako prawa człowieka, lecz próbują uzasadniać przeprowadzenie zabiegu faktem, że to kobieta ponosi większą odpowiedzialność za dziecko. Panel III perspektywa medyczno-etyczna. Prof. Dr hab. Grzegorz Jakiel Czy obowiązujące w Polsce regulacje dotyczące ochrony zdrowia reprodukcyjnego i praw reprodukcyjnych, a także praktyka ich stosowania, spełniają oczekiwania polskich pacjentek i pacjentów oraz polskich lekarzy? W ocenie prelegenta prawo do bezpiecznego przebiegu ciąży i porodu jest w Polsce dobrze realizowane, natomiast kwestie zapewnienia kobietom skutecznej antykoncepcji, możliwości przerwania ciąży czy leczenia bezpłodności par rodzi w praktyce liczne problemy. Zdaniem profesora, w przypadku leczenia bezpłodności olbrzymie znaczenie dla Polek i Polaków ma fakt, że jest ono płatne, co w znaczący sposób ogranicza dostępność tego typu zabiegów. W odniesieniu do zabiegu antykoncepcji prelegent przyznał, że zdarzają się przypadki odmowy przepisania kobiecie środków antykoncepcyjnych przez lekarza, jak również odmowy zrealizowania recepty przez farmaceutę. Panelista zaznaczył że poważnym problemem z zakresu zdrowia reprodukcyjnego jest również brak rzetelnej edukacji seksualnej w szkołach.

7 Prof. Jakiel wskazał, że obecnie obowiązująca ustawa o planowaniu rodziny jest źle realizowana. Z doświadczeń prelegenta wynika, że kobiety mają trudności z uzyskaniem dostępu do badań prenatalnych, są odsyłane do innych placówek w celu ich wykonania. W ocenie panelisty, taki stan rzeczy jest wynikiem atmosfery zastraszenia panującej w środowisku lekarskim. Prelegent przyznał, że istotnym problemem w Polsce jest brak antykoncepcji postkoitalnej dostępnej bez recepty. Prof. Jakiel zaznaczył, że w innych krajach europejskich sprzedaż tego typu środków jest prowadzona jako sprzedaż rejestrowana (wymaga jedynie podania przez pacjenta/tkę swojego nazwiska). Prof. Dr hab. Marian Szamatowicz Jakiego prawa dotyczącego wspomaganej prokreacji potrzebują polscy lekarze? W ocenie prelegenta niepłodność, która obecnie dotyczy około 1 miliona polskich par jest chorobą niedocenianą społecznie. Profesor zaznaczył jednak, że wywołuje ona poważne dramaty psychologiczne u osób, które z przyczyn medycznych nie mogą mieć dziecka. Zdaniem prelegenta, lekarze oczekują prawa liberalnego, sprawiedliwego społecznie (zapewniającego opiekę medyczną zarówno zamożnym jaki i biedniejszym) oraz umożliwiającego pełen dostęp do nowoczesnych procedur medycznych. Panelista zaznaczył, że prawo musi określać wymogi dotyczące bezpieczeństwa przeprowadzanych zabiegów. Jednocześnie, profesor zaznaczył, że zapewnienie Polkom i Polakom rzetelnej edukacji seksualnej oraz skutecznej antykoncepcji jest rozwiązaniem pozwalającym na zlikwidowanie zjawiska niechcianych ciąż, a zatem zmniejszeniu liczby zabiegów aborcji.

Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego Rozdział II. Rodzice a dziecko poczęte

Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego Rozdział II. Rodzice a dziecko poczęte Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 15 Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego... 23 1. Uwagi wstępne... 23 2. Sytuacja dziecka poczętego w polskim prawie... 32 3. Status prawny dziecka poczętego de lege

Bardziej szczegółowo

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta Spis treści Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki 1.1. Podstawowe pojęcia etyki ogólnej, niezbędne do zrozumienia zasad etyki lekarskiej i bioetyki..................................... 1 1.2. Pojęcia dobra

Bardziej szczegółowo

JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ODMOWY WYKONANIA ABORCJI?

JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ODMOWY WYKONANIA ABORCJI? JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ODMOWY WYKONANIA ABORCJI? Aborcja to świadczenie gwarantowane finansowane ze środków publicznych i kontraktowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W załączniku do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

NASTOLATKI U LEKARZA

NASTOLATKI U LEKARZA Karolina Więckiewicz NASTOLATKI U LEKARZA Analiza prawna przepisów regulujących zasady dotyczące wizyt osób małoletnich u lekarza, możliwości otrzymywania świadczeń zdrowotnych oraz ograniczeń w dostępie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Zdrowie seksualne i prawa reprodukcyjne kobiet w Polsce. Cele edukacyjne przedmiotu:

Zdrowie seksualne i prawa reprodukcyjne kobiet w Polsce. Cele edukacyjne przedmiotu: Nazwa przedmiotu: Prowadząca: Opis: Zdrowie seksualne i prawa reprodukcyjne kobiet w Polsce Aleksandra Józefowska Zajęcia mają na celu przybliżenie słuchaczkom i słuchaczom zagadnień związanych z prawami

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, Pan Minister Bartosz Arłukowicz Ministerstwo Zdrowia. Szanowny Panie Ministrze,

Warszawa, Pan Minister Bartosz Arłukowicz Ministerstwo Zdrowia. Szanowny Panie Ministrze, Warszawa, 16.03.2015 Pan Minister Bartosz Arłukowicz Ministerstwo Zdrowia Szanowny Panie Ministrze, Organizacje tworzące Koalicję na rzecz CEDAW zwracają się do Pana Ministra z prośbą o informacje na temat

Bardziej szczegółowo

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Wolności i prawa jednostki w. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Red.: Mariusz Jabłoński Wprowadzenie Wykaz skrótów Część I. Koncepcja konstytucyjnego

Bardziej szczegółowo

ustawy o zmianie ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży.

ustawy o zmianie ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży. Art. 1 W ustawie z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu

Bardziej szczegółowo

Sprawa Alicji Tysiąc - Trybunał podzielił uwagi PSP

Sprawa Alicji Tysiąc - Trybunał podzielił uwagi PSP Sprawa Alicji Tysiąc - Trybunał podzielił uwagi PSP Zob.: Wyrok w sprawie A. Tysiąc przeciwko Polsce (w języku angielskim), Opinia przyjaciela sądu HFPC w sprawie Alicji Tysiąc Europejski Trybunał Praw

Bardziej szczegółowo

J )ź. 2l\ /H.2044. Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia ul. Miodowa 15 00-952 Warszawa

J )ź. 2l\ /H.2044. Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia ul. Miodowa 15 00-952 Warszawa RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 2l\ /H.2044 I.812.8.2014.AM Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia ul. Miodowa 15 00-952 Warszawa J )ź Zgodnie z moim stanowiskiem, przedstawionym

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej

- o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej Warszawa, dnia 10 lipca 2014 r. Grupa Posłów na Sejm RP Klubu Poselskiego Twój Ruch Szanowna Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa

RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich. Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/KG/MMa 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Tadeusz Sławecki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Konieczność dokonania zmian w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.) wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

Bardziej szczegółowo

Tłumaczenie pisma Sekretarza Generalnego Amnesty International Salila Shetty skierowanego do Pani Premier Beaty Szydło w dn. 25 maja 2016 r.

Tłumaczenie pisma Sekretarza Generalnego Amnesty International Salila Shetty skierowanego do Pani Premier Beaty Szydło w dn. 25 maja 2016 r. Tłumaczenie pisma Sekretarza Generalnego Amnesty International Salila Shetty skierowanego do Pani Premier Beaty Szydło w dn. 25 maja 2016 r. Szanowna Pani Premier, TEMAT: OBAWY ZWIĄZANE Z PROPONOWANYMI

Bardziej szczegółowo

U S T AW A z z poprawkami z 2016

U S T AW A z z poprawkami z 2016 U S T AW A z 1993 z poprawkami z 2016 o o powszechnej ochronie życia ludzkiego i wychowaniu do życia w rodzinie Uznając, że wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasada prawnej ochrony życia

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach

Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z Konstytucją. Tym samym zauważa

Bardziej szczegółowo

Zgoda pacjenta na świadczenie zdrowotne

Zgoda pacjenta na świadczenie zdrowotne Zgoda pacjenta na świadczenie zdrowotne dr nauk prawn. Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Łódzki Zgoda pacjenta jako zasada generalna Zgodnie z postanowieniami ustawy z 5 grudnia 1996

Bardziej szczegółowo

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-662364-II-10/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Krzysztof Kwiatkowski Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

L.zald. Warszawa,_dnill ł sieqjnia 2017 r. TRYBUN AŁ KONSTYTUCY JŃ-.Y -~ O 8. OR 2017

L.zald. Warszawa,_dnill ł sieqjnia 2017 r. TRYBUN AŁ KONSTYTUCY JŃ-.Y -~ O 8. OR 2017 RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY PK VIII TK 25.2016 K 20/15 Warszawa,_dnill ł sieqjnia 2017 r. TRYBUN AŁ KONSTYTUCY JŃ-.Y -~ K.. AN C E L.AJ.. R!A wpl dnia O 8. OR 2017 l L.zald Ldz...........

Bardziej szczegółowo

Prawa reprodukcyjne a dyskryminacja kobiet. Polska ustawa antyaborcyjna w świetle standardów prawa międzynarodowego.

Prawa reprodukcyjne a dyskryminacja kobiet. Polska ustawa antyaborcyjna w świetle standardów prawa międzynarodowego. Prawa reprodukcyjne a dyskryminacja kobiet. Polska ustawa antyaborcyjna w świetle standardów prawa międzynarodowego. Autorka: r.pr. Karolina Kędziora wiceprezeska Polskiego Towarzystwa Prawa Antydyskryminacyjnego

Bardziej szczegółowo

Instytucja klauzuli sumienia w zawodzie pielęgniarki i położnej

Instytucja klauzuli sumienia w zawodzie pielęgniarki i położnej Dyskusja: Jakich świadczeń medycznych wolno odmówić ze względów moralnych? 1.10. 2012 - Instytucja klauzuli sumienia w zawodzie pielęgniarki i położnej Beata Dobrowolska (Uniwersytet Medyczny w Lublinie)

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 67/06

Uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 67/06 Uchwała z dnia 25 października 2006 r., III CZP 67/06 Sędzia SN Gerard Bieniek (przewodniczący) Sędzia SN Iwona Koper Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Spółdzielczej

Bardziej szczegółowo

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH W arszawa, S.ff. ZJAli r.

RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH W arszawa, S.ff. ZJAli r. RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH W arszawa, S.ff. ZJAli r. I.7036.49.2014.AKB 0. Pani Małgorzata Omilanowska Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ul. Krakowskie Przedmieście 15/17 /V\aX/ Q>di^/\AA/ iyvts

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Lublin, dnia 21 stycznia 2013 r. OPINIA PRAWNA 1. Cel opinii: Celem opinii jest określenie charakteru prawnego oraz zasad udzielania i sposobu obliczania wymiaru płatnego urlopu, przysługującego pracownikowi

Bardziej szczegółowo

Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa

Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 2-2 - J_ - 20 I.7202.6.2M4.AWO Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa i PUBsCt-it'

Bardziej szczegółowo

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r.

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. BL-112-265-TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 22 WRZEŚNIA 2015 R. (SYGN. AKT P 37/14) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 6 CZERWCA 1997 R. - KODEKS KARNY I. METRYKA

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 7 marca 2014 r. Druk nr 580 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

RZECZNIK PRAW PACJENTA KOMISJA LEKARSKA DZIAŁAJĄCA PRZY RZECZNIKU PRAWO DO WNIESIENIA SPRZECIWU WOBEC OPINII ALBO ORZECZENIA LEKARZA

RZECZNIK PRAW PACJENTA KOMISJA LEKARSKA DZIAŁAJĄCA PRZY RZECZNIKU PRAWO DO WNIESIENIA SPRZECIWU WOBEC OPINII ALBO ORZECZENIA LEKARZA RZECZNIK PRAW PACJENTA KOMISJA LEKARSKA DZIAŁAJĄCA PRZY RZECZNIKU PRAWO DO WNIESIENIA SPRZECIWU WOBEC OPINII ALBO ORZECZENIA LEKARZA POSTĘPOWANIE WYJAŚNIAJĄCE I. WPROWADZENIE Rzecznik Praw Pacjenta (dalej:

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2.

Spis treści Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2. str. Przedmowa..................................................... V Wykaz skrótów.................................................. XIII Rozdział I. Pochodzenie dziecka.wstępna charakterystyka.............

Bardziej szczegółowo

R.R. PRZECIWKO POLSCE: WYROK

R.R. PRZECIWKO POLSCE: WYROK R.R. PRZECIWKO POLSCE: WYROK 26 maja 2011 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej: Trybunał) wydał przełomową decyzję w sprawie R.R. przeciwko Polsce 1. Trybunał uznał naruszenie przez Polskę Artykułu

Bardziej szczegółowo

w obronie życia i zdrowia nienarodzonych dzieci poczętych in vitro,

w obronie życia i zdrowia nienarodzonych dzieci poczętych in vitro, Warszawa, 11 grudnia 2015 r. Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Petycja. Uzasadnienie

Petycja. Uzasadnienie Warszawa, dnia Sojusz Lewicy Demokratycznej reprezentowany przez: Włodzimierza Czarzastego Przewodniczącego Marcina Kulaska Sekretarza Generalnego Joannę Senyszyn Siedziba podmiotu wnoszącego petycję:

Bardziej szczegółowo

Nowa ustawa zmiany w życiu pacjenta

Nowa ustawa zmiany w życiu pacjenta Nowa ustawa zmiany w życiu pacjenta Dorota Karkowska Uniwersytet Łódzki Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej Propozycja uporządkowania i wzmocnienia prawnej pozycji pacjenta Propozycja uporządkowania

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z seminarium Ubezwłasnowolnienie a prawa człowieka 28 czerwca 2011 roku, ul. Niecała 2, Warszawa. dr Monika Zima- Parjaszewska

Sprawozdanie z seminarium Ubezwłasnowolnienie a prawa człowieka 28 czerwca 2011 roku, ul. Niecała 2, Warszawa. dr Monika Zima- Parjaszewska Sprawozdanie z seminarium Ubezwłasnowolnienie a prawa człowieka 28 czerwca 2011 roku, ul. Niecała 2, Warszawa. dr Monika Zima- Parjaszewska W pierwszym wystąpieniu podczas seminarium Monika Zima Parjaszewska

Bardziej szczegółowo

Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar

Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar Zakład Praw Człowieka Instytut Nauk Prawno-Administracyjnych Wydział Prawa i Administracji UW Uwagi ogólne lustracja

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 3187).

- o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 3187). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-86(5)/10 Warszawa, 22 września 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 11 WPROWADZENIE 15. Część L CZĘŚĆ OGÓLNE 17

SPIS TREŚCI WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 11 WPROWADZENIE 15. Część L CZĘŚĆ OGÓLNE 17 SPIS TREŚCI WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 11 WPROWADZENIE 15 Część L CZĘŚĆ OGÓLNE 17 Rozdział 1. Podstawowe określenia związane z pomocą terapeutyczną 19 1. Podstawowe pojęcia 19 1.1. Zdrowie 19 1.2. Pacjent/klient

Bardziej szczegółowo

Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT

Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT Adam Bartosiewicz Oficyna a Wolters Kluwer business Warszawa 2009 Wykaz skrótów 13 Akty prawne 13 Organy 14 Publikatory 14 Uwagi wprowadzające

Bardziej szczegółowo

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży,

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży, brzmienie od 2002-01-01 Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z dnia 7 stycznia 1993 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 78) zmiany: Dz.U. 2001 Nr 154, poz.

Bardziej szczegółowo

Przedmowa Wykaz skrótów

Przedmowa Wykaz skrótów Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów V XIII Rodzice - dzieci Rozdział I. Pochodzenie dziecka. Wstępna charakterystyka l 1. Ustalenie pokrewieństwa i statusu rodzinnego 2 I. Uwagi wstępne 2 II. Ustalenie

Bardziej szczegółowo

WYKŁADY Z ZAKRESU BIOETYKI, PRAWA MEDYCZNEGO i ORZECZNICTWA LEKARSKIEGO

WYKŁADY Z ZAKRESU BIOETYKI, PRAWA MEDYCZNEGO i ORZECZNICTWA LEKARSKIEGO WYKŁADY Z ZAKRESU BIOETYKI, PRAWA MEDYCZNEGO i ORZECZNICTWA LEKARSKIEGO (dla stażystów lekarzy i lekarzy dentysów, którzy rozpoczęli staż podyplomowy 01.10.2016 r. i 01.03.2017 r.) - szkolenie od 27 marca

Bardziej szczegółowo

Pani Krystyna Barbara Kozłowska Rzecznik Praw Pacjenta ul. Młynarska 46 01-171 Warszawa

Pani Krystyna Barbara Kozłowska Rzecznik Praw Pacjenta ul. Młynarska 46 01-171 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-578571-I/13/AM 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Krystyna Barbara Kozłowska Rzecznik

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Zasady sprawowania opieki zdrowotnej w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Spis treści Rozdział I. Zasady sprawowania opieki zdrowotnej w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Wykaz skrótów... XI Rozdział I. Zasady sprawowania opieki zdrowotnej w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Wprowadzenie. Rozwój rozwiązań prawnych... 1 2. Umiejscowienie regulacji w systemie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

USTAWA. z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Uznając, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka,

Bardziej szczegółowo

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Staroszczyk i Siałkowska - kolejny sukces

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Staroszczyk i Siałkowska - kolejny sukces Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Staroszczyk i Siałkowska - kolejny sukces Zob.: Wyrok w sprawie Staroszczyk przeciwko Polsce, Wyrok w sprawie Siałkowska przeciwko Polsce Dnia 22 marca 2007 r. Europejski

Bardziej szczegółowo

Bunt nastolatka na sali operacyjnej czyli o sprzecznej woli rodziców i małoletnich pacjentów w zakresie leczenia

Bunt nastolatka na sali operacyjnej czyli o sprzecznej woli rodziców i małoletnich pacjentów w zakresie leczenia Bunt nastolatka na sali operacyjnej czyli o sprzecznej woli rodziców i małoletnich pacjentów w zakresie leczenia mgr Katarzyna Smyk Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej

Bardziej szczegółowo

Dlaczego poprawki do projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niczego nie zmieniają?

Dlaczego poprawki do projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niczego nie zmieniają? Dlaczego poprawki do projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niczego nie zmieniają? W toczącym się procesie legislacyjnym nad poselskim projektem ustawy o Sądzie Najwyższym (druk sejmowy 1727) zostały zgłoszone

Bardziej szczegółowo

Ne tle skarg kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich ujawnił się problem

Ne tle skarg kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich ujawnił się problem RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-702889-III-12/LN 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Gowin Minister Sprawiedliwości Ne tle skarg

Bardziej szczegółowo

Wyrok z 16 lipca 2007 r., SK 61/06 BRAK MOŻLIWOŚCI UZNANIA DZIECKA PO JEGO ŚMIERCI

Wyrok z 16 lipca 2007 r., SK 61/06 BRAK MOŻLIWOŚCI UZNANIA DZIECKA PO JEGO ŚMIERCI Wyrok z 16 lipca 2007 r., SK 61/06 BRAK MOŻLIWOŚCI UZNANIA DZIECKA PO JEGO ŚMIERCI Rodzaj postępowania: skarga konstytucyjna Inicjator: osoba fizyczna Skład orzekający: 5 sędziów Zdania odrębne: 0 Przedmiot

Bardziej szczegółowo

BL-112-254-TK/15 Warszawa, 30 grudnia 2015 r.

BL-112-254-TK/15 Warszawa, 30 grudnia 2015 r. BL-112-254-TK/15 Warszawa, 30 grudnia 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 2 CZERWCA 2015 R. (SYGN. AKT K 1/13) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 23 MAJA 1991 R. O ZWIĄZKACH ZAWODOWYCH

Bardziej szczegółowo

Szczepienia zalecane w Polsce czyżby?... uwagi po roku od poprzedniej prezentacji.

Szczepienia zalecane w Polsce czyżby?... uwagi po roku od poprzedniej prezentacji. Szczepienia zalecane w Polsce czyżby?... uwagi po roku od poprzedniej prezentacji. Adw. Paulina Kieszkowska-Knapik 16 kwietnia 2014 r. Debata z cyklu Innowacje w systemie szczepień ochronnych - czy można

Bardziej szczegółowo

183/2/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/11

183/2/B/2013. POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Teresa Liszcz, 183/2/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2012 r. Sygn. akt Ts 273/11 po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Grzegorza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 5 marca 2012 r. Pan Ryszard Kalisz Przewodniczący Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka

Warszawa, 5 marca 2012 r. Pan Ryszard Kalisz Przewodniczący Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Warszawa, 5 marca 2012 r. Pan Ryszard Kalisz Przewodniczący Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka w związku z uchwałą Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka

Bardziej szczegółowo

J(CU. Pan Jacek Cichocki Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

J(CU. Pan Jacek Cichocki Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 3 a i. * /< / I.511.4.2014.AJK rp J(CU. Pan Jacek Cichocki Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów i

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CNP 99/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 kwietnia 2009 r. SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH Joanna Nowak-Kubiak Bożena Łukasik 2. wydanie Warszawa 2010 Spis treści Wykaz skrótów...7 Wstęp...9 Ustawa z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Przesłanki nieważności decyzji

Przesłanki nieważności decyzji Przesłanki nieważności decyzji Na podstawie art.247 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: - została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, - została

Bardziej szczegółowo

Przegląd orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (listopad 2013 styczeń 2014) Prawo małżeńskie w orzecznictwie TK

Przegląd orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (listopad 2013 styczeń 2014) Prawo małżeńskie w orzecznictwie TK Przegląd orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (listopad 2013 styczeń 2014) Prawo małżeńskie w orzecznictwie TK 1. Na przełomie listopada i grudnia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny wydał dwa istotne wyroki,

Bardziej szczegółowo

245/4/B/2009. POSTANOWIENIE z dnia 4 marca 2009 r. Sygn. akt Ts 214/07. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bohdan Zdziennicki,

245/4/B/2009. POSTANOWIENIE z dnia 4 marca 2009 r. Sygn. akt Ts 214/07. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bohdan Zdziennicki, 245/4/B/2009 POSTANOWIENIE z dnia 4 marca 2009 r. Sygn. akt Ts 214/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bohdan Zdziennicki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Sabiny

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE BIOETYKI I PRAWA MEDYCZNEGO

STUDIA PODYPLOMOWE BIOETYKI I PRAWA MEDYCZNEGO STUDIA PODYPLOMOWE BIOETYKI I PRAWA MEDYCZNEGO Dokumentacja związana z programem studiów program kształcenia Nazwa kierunku studiów i kod programu wg USOS Studia Podyplomowe Bioetyki i Prawa Medycznego

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów...

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wstęp... XI XIII Rozdział I. Organizacja pracy w Klinice... 1 1. Uwagi ogólne... 1 2. Struktura organizacyjna... 2 I. Zasady rekrutacji studentów... 2 II. Podział na sekcje...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI

Spis treści. Przedmowa... XI Przedmowa...................................................... XI Wykaz skrótów................................................... XIII Rozdział I. Konstytucyjne zasady prawa i ich znaczenie dla interpretacji

Bardziej szczegółowo

Wolności i prawa człowieka i obywatela z perspektywy osób z niepełnosprawnościami. www.rpo.gov.pl. Krzysztof Kurowski

Wolności i prawa człowieka i obywatela z perspektywy osób z niepełnosprawnościami. www.rpo.gov.pl. Krzysztof Kurowski Wolności i prawa człowieka i obywatela z perspektywy osób z niepełnosprawnościami Krzysztof Kurowski Wpływ stereotypowego podejścia do niepełnosprawności na regulację prawne W wielu przypadkach prawo jest

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46

Spis treści. I. Uwagi wstępne... 46 Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII Przedmowa do tomu I... XXXV Rozdział 1. Krytyka wartości poznawczej i analitycznej funkcji ochronnej prawa pracy... 1 1. Uwagi wstępne... 1 2. Funkcje prawa pracy

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 8 maja 2008 r. Druk nr 134 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust. 3

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Zespołu Ekspertów KEP ds. Bioetycznych w sprawie klauzuli sumienia

Stanowisko Zespołu Ekspertów KEP ds. Bioetycznych w sprawie klauzuli sumienia Stanowisko Zespołu Ekspertów KEP ds. Bioetycznych w sprawie klauzuli sumienia 1 Warszawa, 14 lutego 2014 r. 1. [Stanowisko Komitetu Bioetyki przy Prezydium PAN] Komitet Bioetyki przy Prezydium Polskiej

Bardziej szczegółowo

WYROK. z dnia 8 kwietnia 1998 r. Sygn. K. 10/97. po rozpoznaniu 8 kwietnia 1998 r. na rozprawie sprawy z wniosku Krajowej Rady %# & &!# &!%!

WYROK. z dnia 8 kwietnia 1998 r. Sygn. K. 10/97. po rozpoznaniu 8 kwietnia 1998 r. na rozprawie sprawy z wniosku Krajowej Rady %# & &!# &!%! Kancelaria Sejmu s. 1/15 WYROK z dnia 8 kwietnia 1998 r. Sygn. K. 10/97 Lech Garlicki!" #$ Joanna Szymczak protokolant po rozpoznaniu 8 kwietnia 1998 r. na rozprawie sprawy z wniosku Krajowej Rady %# &

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana zmiana ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. Nr 51, poz. 297, z późn. zm.) ma na celu wprowadzenie regulacji, które przy poszanowaniu gwarantowanej

Bardziej szczegółowo

Rodzina katolicka - In vitro w ustawodawstwie krajów Europy i pozaeuropejskich wtorek, 30 października :06

Rodzina katolicka - In vitro w ustawodawstwie krajów Europy i pozaeuropejskich wtorek, 30 października :06 Metoda zapłodnienia in vitro ma swoje regulacje w prawodawstwie większości państw europejskich. Rozwiązania są różne i nie można wskazać jednego wzorcowego rozwiązania prawnego dla tego zagadnienia. Według

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11

Spis treści. Wykaz skrótów... 11 Spis treści Wykaz skrótów............................................... 11 Wstęp........................................................ 15 ROZDZIAŁ I. Teoretycznoprawny aspekt aktu urodzenia.........

Bardziej szczegółowo

Opinia. do ustawy o leczeniu niepłodności (druk nr 949)

Opinia. do ustawy o leczeniu niepłodności (druk nr 949) Warszawa, 2 lipca 2015 r. Opinia do ustawy o leczeniu niepłodności (druk nr 949) I. Cel i przedmiot ustawy Z uzasadnienia załączonego do projektu przedmiotowej ustawy wynika, że jej celem jest ochrona

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 13 grudnia 2005 r. II UZP 14/05

Postanowienie z dnia 13 grudnia 2005 r. II UZP 14/05 Postanowienie z dnia 13 grudnia 2005 r. II UZP 14/05 1. Przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawianego Sądowi Najwyższemu może być tylko problem prawny, od rozwiązania którego zależy rozstrzygnięcie

Bardziej szczegółowo

nałożone na podstawie art. 96 ust. 7 pkt

nałożone na podstawie art. 96 ust. 7 pkt Granice obowiązków, które mogą zostać nałożone na podstawie art. 96 ust. 7 pkt 3Ustawy Prawo ochrony środowiska Prof. dr hab. Krzysztof Płeszka Dr Michał Araszkiewicz Katedra Teorii Prawa WPiA UJ Źródła

Bardziej szczegółowo

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2014 r. w sprawie obwodów łowieckich.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2014 r. w sprawie obwodów łowieckich. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2014 r. w sprawie obwodów łowieckich. Prof. nadzw. dr hab. Adam Habuda Instytut Nauk Prawnych PAN Zakład Prawa Ochrony Środowiska we Wrocławiu Okoliczności, które

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (druk nr 2738).

- o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (druk nr 2738). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-24 (5)/10 Warszawa, 27 maja 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... 8 Przedmowa CZĘŚĆ I Wzajemne relacje między konstytucją państwa członkowskiego a prawem UE wybrane problemy

Wykaz skrótów... 8 Przedmowa CZĘŚĆ I Wzajemne relacje między konstytucją państwa członkowskiego a prawem UE wybrane problemy Spis treści Wykaz skrótów...................................................... 8 Przedmowa.......................................................... 9 CZĘŚĆ I Wzajemne relacje między konstytucją państwa

Bardziej szczegółowo

20 godz. wykład; 20 godz. - ćwiczenia

20 godz. wykład; 20 godz. - ćwiczenia I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Naturalne planowanie rodziny (I stopień) 2. Kod modułu 12-DDS39r 3. Rodzaj modułu : wykład nieobowiązkowy, ćwiczenia obowiązkowe 4. Kierunek studiów: Dialog i Doradztwo

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Wojciech Jan Katner (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) odmawia podjęcia uchwały.

POSTANOWIENIE. SSN Wojciech Jan Katner (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) odmawia podjęcia uchwały. Sygn. akt III CZP 78/09 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 października 2009 r. SSN Wojciech Jan Katner (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 25 czerwca 2010 r. DOLiS /10

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 25 czerwca 2010 r. DOLiS /10 GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 25 czerwca 2010 r. DOLiS 035 1419/10 Pan Jerzy Miller Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

WYKŁADY Z ZAKRESU BIOETYKI, PRAWA MEDYCZNEGO i ORZECZNICTWA LEKARSKIEGO

WYKŁADY Z ZAKRESU BIOETYKI, PRAWA MEDYCZNEGO i ORZECZNICTWA LEKARSKIEGO WYKŁADY Z ZAKRESU BIOETYKI, PRAWA MEDYCZNEGO i ORZECZNICTWA LEKARSKIEGO (dla stażystów lekarzy i lekarzy dentysów, którzy rozpoczęli staż podyplomowy 01.10.2014 r. i 01.03.2015 r.) - szkolenie od 13 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Wkrótce polski parlament powinien zająć się rozpatrzeniem zgłoszonych projektów aktów prawnych, regulujących kwestię tzw. zapłodnienia in vitro.

Wkrótce polski parlament powinien zająć się rozpatrzeniem zgłoszonych projektów aktów prawnych, regulujących kwestię tzw. zapłodnienia in vitro. Wkrótce polski parlament powinien zająć się rozpatrzeniem zgłoszonych projektów aktów prawnych, regulujących kwestię tzw. zapłodnienia in vitro. Dotychczas powstały dwa projekty ustaw Jarosława Gowina

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ DO SPRAWOZDANIA RADY MINISTRÓW. Ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

KOMENTARZ DO SPRAWOZDANIA RADY MINISTRÓW. Ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny ul. Nowolipie 13/15; 00-150 Warszawa tel./fax: 022 635 93 95; 022 887 81 40 www.federa.org.pl ; biuro@federa.org.pl KOMENTARZ DO SPRAWOZDANIA RADY MINISTRÓW

Bardziej szczegółowo

Kamila Szutowska * 1/2008 ISSN

Kamila Szutowska * 1/2008 ISSN Transformacje Prawa Prywatnego 1/2008 ISSN 1641 1609 Kamila Szutowska * Odpowiedzialność za szkodę z tytułu wrongful conception i wrongful birth w świetle funkcji odpowiedzialności odszkodowawczej w polskim

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia ipca 2013 r. RZĄDOWE CENTRUM LEGISLACJI PREZES Maciej Berek. RCL. DPŚil /13 GPM /2013

Warszawa, dnia ipca 2013 r. RZĄDOWE CENTRUM LEGISLACJI PREZES Maciej Berek. RCL. DPŚil /13 GPM /2013 Warszawa, dnia ipca 2013 r. RZĄDOWE CENTRUM LEGISLACJI PREZES Maciej Berek RCL. DPŚil 5602-60/13 GPM-0748-4-1/2013 Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji W nawiązaniu do pisma zawierającego

Bardziej szczegółowo

103/3B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 21 lutego 2005 r. Sygn. akt Tw 51/04. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Grzybowski,

103/3B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 21 lutego 2005 r. Sygn. akt Tw 51/04. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Grzybowski, 103/3B/2005 POSTANOWIENIE z dnia 21 lutego 2005 r. Sygn. akt Tw 51/04 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marian Grzybowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Krajowej Rady Radców

Bardziej szczegółowo

Jak rozwiązywać kazusy?

Jak rozwiązywać kazusy? Jak rozwiązywać kazusy? Krótki przewodnik dla studentów SNP(Z) Prawo konstytucyjne Opracowano na podstawie: Polskie prawo konstytucyjne. Materiały, kazusy i orzecznictwo, pod red. M. Dąbrowskiego, J. Juchniewicz,

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA GENOWEFA REJMAN ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Warszawa 11 Spis treści Wstęp 7 Rozdział I Pojęcie odpowiedzialności i różne jej formy 9 1. Analiza odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Prawo do nauczania religii Wprowadzenie Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej

Prawo do nauczania religii Wprowadzenie Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej Prawo do nauczania religii Wprowadzenie Nauczanie religii katolickiej w polskim systemie edukacji trwa już ponad 20 lat i zadomowiło się tam na dobre. Pomimo pojedynczych głosów krytyki religia w szkole

Bardziej szczegółowo

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r.

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. Część I PRAWO DO PRYWATNOŚCI WPROWADZENIE Prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Komitet Inicjatywy Ustawodawczej Ratujmy kobiety - ustawa o prawach kobiet i świadomym rodzicielstwie. ( projekt) USTAWA. z dnia. 2016 r.

Komitet Inicjatywy Ustawodawczej Ratujmy kobiety - ustawa o prawach kobiet i świadomym rodzicielstwie. ( projekt) USTAWA. z dnia. 2016 r. Komitet Inicjatywy Ustawodawczej Ratujmy kobiety - ustawa o prawach kobiet i świadomym rodzicielstwie ( projekt) USTAWA z dnia. 2016 r. Uznaje się prawo każdego do odpowiedzialnego decydowania o posiadaniu

Bardziej szczegółowo

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź BIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, 0 7 LIS. 2014 Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego VII.602.20.2014. JZ Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź W odpowiedzi na Pana

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 11 lipca 2002 r. II UKN 478/01

Wyrok z dnia 11 lipca 2002 r. II UKN 478/01 Wyrok z dnia 11 lipca 2002 r. II UKN 478/01 Obowiązek wypłaty jednorazowego odszkodowania rodzinie pracownika zmarłego w następstwie wypadku przy pracy, spoczywający na uspołecznionym zakładzie pracy,

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 264 2 w związku z art. 15 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 264 2 w związku z art. 15 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-675468-V-ll/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2089 Warszawa, 31 lipca 2007 r.

Druk nr 2089 Warszawa, 31 lipca 2007 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Marszałek Senatu Druk nr 2089 Warszawa, 31 lipca 2007 r. Pan Ludwik Dorn Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Zgodnie z art. 118

Bardziej szczegółowo

U S T A W A z dnia 2016 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa

U S T A W A z dnia 2016 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa projekt U S T A W A z dnia 2016 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa Art. 1. W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące

Bardziej szczegółowo