Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2012 r.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2012 r."

Transkrypt

1 INSTYTUT EKONOMICZNY WE WSPÓŁPRACY Z ODDZIAŁAMI OKRĘGOWYMI Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2012 r. WARSZAWA, SIERPIEŃ 2013 R. 1

2 Raport został przygotowany w Instytucie Ekonomicznym, we współpracy z szesnastoma oddziałami okręgowymi, na potrzeby organów Narodowego Banku Polskiego. Raport wyraża opinie zespołu autorskiego. Dokument nie powinien być rozumiany, jako materiał o charakterze doradczym, ani jako podstawa do podejmowania decyzji inwestycyjnych. 2

3 Autorzy: Część I i II Augustyniak Hanna Gajewski Krzysztof Łaszek Jacek Olszewski Krzysztof Waszczuk Joanna Instytut Ekonomiczny Instytut Ekonomiczny Instytut Ekonomiczny Instytut Ekonomiczny Instytut Ekonomiczny Część III (osoby podkreślone są dodatkowo autorami artykułów w części analitycznej) Baldowska Grażyna OO Warszawa Barska Ewa OO Bydgoszcz Białach Ewa OO Lublin Borzym Henryk OO Olsztyn Broniecki Waldemar OO Olsztyn Czapka Izabela OO Katowice Gałaszewska Krystyna OO Gdańsk Hulboj Izabela OO Zielona Góra Kiernicki Jarosław OO Bydgoszcz Książczyk Jolanta OO Łódź Lekka Marta OO Szczecin Leszczyński Robert OO Białystok Leśniewicz Artur OO Poznań Mach Barbara OO Rzeszów Mach Łukasz OO Opole Markowska Janina OO Wrocław Masiak Małgorzata OO Wrocław Mikołajczyk Łukasz OO Opole Misztalski Maciej OO Wrocław Myszkowska Barbara OO Warszawa Opioła Zbigniew OO Katowice Orliński Sławomir OO Kielce Osikowicz Grażyna OO Kraków Perczak Jacek OO Kielce Piwnicka Małgorzata OO Poznań Przewoźniak Kinga OO Kraków Tomska-Iwanow Anna OO Szczecin Tyszkiewicz Robert OO Łódź Warzocha Jolanta OO Rzeszów Zadrożna Iwona OO Gdańsk Żywiecka Hanna OO Poznań 3

4 Synteza 5 Wprowadzenie 8 Część I Rynek nieruchomości w Polsce w 2012 r Kształtowanie się sytuacji na rynkach nieruchomości Sytuacja na rynku mieszkań i kształtowanie się cen Sytuacja na rynku nieruchomości komercyjnych Kredyty dla gospodarstw domowych na nieruchomości Kredyty dla przedsiębiorstw na nieruchomości Determinanty rozwoju sektora nieruchomości w 2012 r Ocena zmian otoczenia regulacyjnego i jego wpływu na sferę realną Panelowa analiza cen mieszkań na rynku pierwotnym dla 17 miast Równowaga sektorowa rynku mieszkaniowego Podstawowe obszary, podmioty i parametry analizy makrostabilnościowej sektora nieruchomości mieszkaniowych Warunki równowagi sektorowej a rzeczywiste procesy gospodarcze 44 Słownik pojęć i skrótów 52 Część II. Opracowania analityczne 56 A1 Procesy konwergencji i różnicowania rynków lokalnych oraz zmiany strukturalne (porównanie 16 rynków w Polsce) 56 A2 Wyniki badań nad czynnikami różnicującymi ceny mieszkań i możliwość ich wykorzystania w NBP 79 A3 Mieszkanie w teorii konsumenta 90 A4 Kupić czy wynająć? Analiza decyzji podmiotów na rynku mieszkaniowym determinowanych polityką mieszkaniową 115 A5 Cykle mieszkaniowe model nierównowagi i jego kalibracja dla warszawskiego rynku nieruchomości 132 Część III. Monografie miast Białystok Bydgoszcz Katowice Kielce Kraków Lublin Łódź Olsztyn Opole Poznań Rzeszów Szczecin Trójmiasto Warszawa Wrocław Zielona Góra 377 4

5 Synteza W niniejszym Raporcie przedstawione zostały wyniki analiz i badań, które prowadzą do następujących wniosków: W 2012 r. obserwowano niewielkie spadki cen (ofertowych i transakcyjnych) mieszkań na rynkach pierwotnych, jak i wtórnych 16 miast stolic województw. Wysoki popyt na mieszkania i ich sprzedaż na rynku pierwotnym w końcu omawianego roku wiązały się z zamykanym programem rządowym Rodzina na Swoim (RNS). Pomimo formalnego zamknięcia programu RNS pod koniec 2012 r., przedłużono realizację dużej liczby wniosków kredytowych złożonych tuż przed zamknięciem programu. Wypłaty tych kredytów w I kw r. wyniosły około 70% wypłat z rekordowego IV kw r. Kredyty te w dominującej części wykorzystano na rynku pierwotnym. Czynsze na rynku najmu mieszkań w 2012 r. wykazywały nieznaczne kwartalne wahania w poszczególnych miastach. W Warszawie obserwowano stabilizację, w Gdańsku, Krakowie i Poznaniu niewielkie wzrosty, natomiast w Łodzi i Wrocławiu obniżki przeciętnych stawek najmu. Roczna zmiana stanu należności od gospodarstw domowych z tytułu kredytów mieszkaniowych była najniższa od 2005 r., jednak wypłaty brutto kredytów spadły nieznacznie w stosunku do tych z 2011 r. Od początku 2012 r. obserwujemy coraz większe spadki kredytów mieszkaniowych w walutach obcych, po korektach o zmiany kursu walutowego. Wahania kursowe oraz możliwość dalszych spadków cen mieszkań powodują, że część istniejących kredytów mieszkaniowych walutowych nie ma satysfakcjonującego zabezpieczenia. Malejące stopy procentowe kredytów złotowych oraz niewielkie spadki cen mieszkań powodowały, iż banki w omawianym okresie udzielały kredytów ostrożniej. Polityka mieszkaniowa w 2012 r. nadal koncentrowała się wokół idei wspierania mieszkań własnościowych. Obecnie trwają prace parlamentarne nad uchwaleniem nowego programu Mieszkanie dla Młodych (MDM). Oczekiwanie na wprowadzenie nowego programu w życie może wpłynąć na częściowe zmniejszenie popytu mieszkaniowego w 2013 r. W 2012 r. zaczęła także obowiązywać ustawa tzw. deweloperska, co skutkowało niewielkim boomem budowlanym (efekt ucieczki przed rygorami ustawy) oraz powiększeniem nadwyżki niesprzedanych mieszkań. Na rynku nieruchomości komercyjnych obserwowano nieznaczny wzrost wolumenu transakcji oraz stabilizację wysokości czynszów. Dla nieruchomości biurowych oraz handlowych stopy kapitalizacji pozostawały na poziomie z 2011 r. Wartość kredytów dla przedsiębiorstw na nieruchomości komercyjne na koniec I kw r. wyniosła ok. 46 mld zł. Odsetek zagrożonych kredytów dla przedsiębiorstw na nieruchomości jest wysoki. W przypadku deweloperów wynosił on 30% pod koniec 2012 r. 5

6 Sektor deweloperski, funkcjonując obecnie w warunkach nadwyżek mieszkań na rynku oraz spadającego popytu, powinien liczyć się ze zwiększonym ryzykiem działalności. Obecnie wskaźniki działalności oraz rentowności tych firm nie są niepokojące, ale sytuacja ta może w przyszłości ulec zmianie. Polski rynek mieszkaniowy nie ma w pełni rozwiniętego prywatnego sektora najmu lokali (mniej niż 10% zasobu). Barierą jego rozwoju są często nieuregulowane umowami relacje pomiędzy wynajmującym a najemcą oraz istniejące rozwiązania prawne dotyczące ochrony lokatora. Sytuacja mieszkaniowa 16 miast wojewódzkich Polski w 2012 r., w relacji do 2011 r. uległa nieznacznej poprawie na skutek pogorszenia się większości czynników fundamentalnych, zwłaszcza demograficznych. Na rynkach nieruchomości wszystkich analizowanych miast obserwowano niską aktywność kupujących. Mimo odmiennych poziomów cen oraz różnic w rozwoju miast, dynamiki zmian cen nie różniły się od siebie w znaczący sposób. Analiza panelowa średnich cen mieszkań na analizowanych rynkach w okresie potwierdziła, że ceny transakcyjne mieszkań na rynku pierwotnym 7 dużych miast zależały od zmiennych fundamentalnych, takich jak wynagrodzenie, dostępność kredytowa lub spadek bezrobocia. Część specyfikacji wykazuje, że w latach ceny były nadmiernie wysokie, co świadczy o boomie popytowym. Natomiast badania na poziomie analizy poszczególnych mieszkań oraz ich atrybutów na lokalnych rynkach pokazują, że zastąpienie indeksem hedonicznym prostych wskaźników cen mieszkań (mediany i średniej) pozwala podnieść wiarygodność pomiaru cen, a tym samym podnosi przejrzystość rynku. Taka analiza wymaga jednak bazowania na dłuższym szeregu bardzo szczegółowych danych, które w ramach BaRN zbierane są dopiero od III kw r. Ostatni rok był raczej korzystny dla wszystkich uczestników rynku nieruchomości i zmierzał do równowagi. Nabywcy mieszkań mogli wybierać spośród szerokiej gamy gotowych mieszkań z nieco niższą ceną niż rok wcześniej. Deweloperzy stopniowo wyprzedawali gotowe mieszkania oczekujące na sprzedaż, jednocześnie rozpoczynali nowe inwestycje, lepiej dostosowane do aktualnych potrzeb nabywców. Sektor bankowy nie udzielał ryzykownych dla wszystkich kredytów denominowanych w walucie obcej oraz rozważniej udzielał kredytów złotowych. W badaniach wpływu sektora mieszkaniowego na gospodarkę należy uwzględnić zróżnicowanie mieszkań oraz złożoność podejmowanych decyzji. Kluczową kwestią w analizach jest wzięcie pod uwagę potencjalnych wyborów konsumentów pomiędzy różnymi rodzajami konsumpcji (w tym mieszkaniowej), popytem mieszkaniowym inwestycyjnym i konsumpcyjnym oraz różnymi formami własności mieszkania. Rynek nieruchomości stale dąży do równowagi, jednak ciągle występują szoki, które ją przesuwają. Kumulacja napięć sektorowych, w połączeniu z innymi problemami gospodarczymi, może skutkować kryzysami nieruchomościowymi, mającymi ogólnoekonomiczne następstwa. W literaturze szeroko wskazuje się podatność 6

7 rynku mieszkań na manipulacje i spekulacje, niską transparentność z powodu trudności z dostępem do danych. Ponadto rynek jest podatny na wpływy polityczne, które przekładają się często na system finansowy. Rynek mieszkaniowy wymaga całościowej regulacji, jednak często jest poddawany nieodpowiedniej i procyklicznej interwencji. 7

8 Wprowadzenie Celem Raportu jest dostarczenie zainteresowanym podmiotom, w tym uczestnikom rynku nieruchomości, możliwie kompletnej, rzetelnej i obiektywnej informacji na temat sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2012 r. Raport w głównej mierze koncentruje się na zjawiskach, które miały miejsce w 2012 r. i oddziałują bezpośrednio na procesy bieżące, jednak tam, gdzie było to uzasadnione, analiza sięgała wstecz. Ze względu na zawsze lokalny charakter rynków mieszkaniowych, przedmiotem pogłębionej analizy w niniejszym raporcie, tak jak w poprzednich jego edycjach, jest szesnaście miast stolic województw, jednak w różnych układach. Analiza cen mieszkań na rynku pierwotnym i wtórnym, ofertowych, transakcyjnych oraz hedonicznych 1 bazuje na danych pozyskiwanych przez analityków z oddziałów okręgowych Narodowego Banku Polskiego (OO NBP) w ramach badania ankietowego rynku mieszkaniowego Baza Rynku Nieruchomości (BaRN) 2. Udział w badaniu różnorodnych podmiotów operujących na rynku (tj. pośredników, deweloperów, spółdzielni mieszkaniowych, urzędów miast) pozwala pozyskiwać szeroki zakres informacji 3. W analizach wykorzystano także dane z bazy firmy PONT Info Nieruchomości (PONT) zawierające dane o cenach ofertowych mieszkań, należące do Związku Banków Polskich (ZBP) bazy danych SARFIN (dane o finansowaniu rynku mieszkaniowego) i AMRON (wyceny i ceny transakcyjne mieszkań finansowanych kredytami mieszkaniowymi). Korzystano również z analiz i raportów Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) oraz ze zbiorczych danych kredytowych Biura Informacji Kredytowej (BIK). Do analizy strukturalnej rynków wykorzystano dane statystyczne Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) oraz wiele opracowań zawierających dane sektorowe 4. Wykorzystano też wyniki badań Diagnoza społeczna. Informacja o rynku nieruchomości komercyjnych powstała dzięki dobrowolnemu przekazywaniu danych przez pośredników w obrocie nieruchomościami komercyjnymi i firmami zarządzającymi tymi 1 Patrz Słownik pojęć i skrótów, dalej w tekście oznaczany symbolem #. 2 Por. Program badań statystycznych statystyki publicznej na rok Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2012 (Dz. U. Nr 173, poz. 1030). Badanie cen nieruchomości mieszkaniowych w wybranych miastach Polski, symbol badania (074), prowadzone przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego. 3 Zasób danych zebranych przez OO NBP od III kw r. w trakcie 29 notowań kwartalnych zawiera aktualnie około 900 tys. rekordów. Szczegółowe informacje o bazie BaRN zostały zawarte w aneksie A1 Procesy konwergencji i różnicowania rynków lokalnych oraz zmiany strukturalne (porównanie rynków). 4 W szczególności dotyczy to badań Sekocenbud nt. struktury i wysokości kosztów budownictwa, badań firmy Real Estate Advisory Service (REAS) dotyczących cen mieszkań oraz rynku deweloperskiego, Polskiej Agencji Badawczej Budownictwa (PAB) dotyczących sektora budowlanego oraz wielu innych podmiotów i stowarzyszeń działających na tym rynku. Do najważniejszych należał Związek Banków Polskich, Polskie Stowarzyszenie Budowniczych Domów, Związek Pracodawców-Producentów Materiałów dla Budownictwa i wiele innych. 8

9 nieruchomościami oraz prowadzącymi doradztwo z tym związane. Analiza została wsparta wiedzą ekspertów poszczególnych agencji 5. Pomimo wykorzystywania wielu źródeł informacji, brak danych lub niedostateczna ich jakość okazywały się istotną barierą analityczną. W takich sytuacjach stosowano szacunki, które weryfikowano w oparciu o opinie ekspertów. Przy tworzeniu raportu przyjęto założenie, że dane szacunkowe, zweryfikowane w kilku źródłach są lepszą informacją, niż opinie ogólne. Pojęcia fachowe, tłumaczone w słowniku pojęć i skrótów znajdującym się po I części raportu, zostały zaznaczone symbolem #. Głównym przedmiotem zainteresowania jest równowaga sektorowa. Definiujemy ją jako taki stan, w którym istnieją warunki, aby rynki były w stanie generować dobra i usługi w sposób stabilny, co oznacza osiąganie efektów ekonomicznych, bez kumulacji nadmiernego ryzyka. Polityka mieszkaniowa państwa ma silny wpływ zarówno na standard zaspokajanych potrzeb, jak też podział majątku mieszkaniowego. Rynek nieruchomości jest związany siecią zależności z innymi sektorami gospodarki (zwłaszcza sektorem bankowym, deweloperskim i budowlanym), dlatego analizując sektor mieszkaniowy należy brać pod uwagę różne podmioty działające na tym rynku oraz wewnętrzne powiązania. W efekcie powstają nowe, istotne oddziaływania mające wpływ na sektor nieruchomości i jego otoczenie, jakim jest gospodarka narodowa. Celem niniejszego raportu oraz poprzednich jego wydań jest wyjaśnianie zjawisk i zależności obserwowanych na rynkach nieruchomości oraz zaprezentowanie wyników prowadzonych w NBP badań. Raport składa się z trzech części. W części I opracowania przedstawiono pewne wspólne procesy dla sektora nieruchomości w Polsce w 2012 r., część II składa się z analitycznych opracowań, uzupełniających wybrane kwestie omówione w części I. Natomiast część III, o charakterze bardziej szczegółowym, zawiera informacje o każdym z szesnastu rynków, stolic województw. W części I opisano jak kształtowała się sytuacja na rynkach nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w 2012 r. Obserwowano niewielkie spadki cen (ofertowych i transakcyjnych) mieszkań na rynkach pierwotnych, jak i wtórnych 16 miast stolic województw. Czynsze na rynku najmu mieszkań wykazywały nieznaczne kwartalne wahania w poszczególnych miastach. Natomiast na rynku nieruchomości komercyjnych obserwowano stabilizację wysokości czynszów oraz nieznaczny wzrost wolumenu transakcji. Dla nieruchomości biurowych oraz handlowych stopy kapitalizacji pozostawały na poziomie z 2011 r. Warto zwrócić uwagę, iż nieruchomości mieszkaniowe oraz komercyjne korzystają z podobnych czynników produkcji, których ceny kształtują się podobnie dla obu typów 5 Skorzystano z danych oraz informacji następujących agencji: CBRE, Colliers International, Cushman & Wakefield, DTZ, Jones Lang LaSalle, Ober Haus oraz stowarzyszeń Retail Research Forum Polskiej Rady Centrów Handlowych, Warsaw Research Forum oraz bazy Comparables.pl. 9

10 nieruchomości, jednak cykle na obu rynkach są powiązane w niewielkim stopniu. Zarówno sektor nieruchomości mieszkaniowych, jak i komercyjnych korzystają z kredytów bankowych. Jakość kredytów na nieruchomości oraz ich wolumen powinny być zatem stale monitorowane, by nie stanowiły zagrożenia dla stabilności sektora bankowego. Roczna zmiana stanu należności od gospodarstw domowych z tytułu kredytów mieszkaniowych była najniższa od 2005 r., jednak wypłaty brutto kredytów spadły nieznacznie w stosunku do tych z 2011 r. Od początku 2012 r. obserwowano coraz większe spadki kredytów mieszkaniowych w walutach obcych, po korektach o zmiany kursu walutowego. Malejące stopy procentowe kredytów złotowych oraz niewielkie spadki cen mieszkań powodowały, iż banki w omawianym okresie udzielały kredytów ostrożniej. Opis segmentu kredytów umieszczono w rozdziale 1.3 Kredyty dla gospodarstw domowych na nieruchomości oraz 1.4 Kredyty dla przedsiębiorstw na nieruchomości. Należy pamiętać, iż przedmiotem stałego zainteresowania ze strony banków centralnych oraz regulatorów jest dynamika cen mieszkań, która ma wpływ praktycznie na całą gospodarkę. Wzrosty cen mieszkań wskazują na napięcia pomiędzy popytem oraz podażą, co przekłada się na napięcia na rynku budownictwa oraz na rynku bankowym. Z tego powodu w rozdziale 2 przedstawiono czynniki rozwoju sektora nieruchomości w 2012 r. W omawianym okresie na rynku nieruchomości obserwowano silne zakłócenia procesów rynkowych wprowadzanymi regulacjami, tj. zakończenie programu Rodzina na Swoim (RNS), wejście w życie ustawy deweloperskiej, rekomendacji S i T. Ponadto duże znaczenie, które przekłada się na rozwój rynku nieruchomości, mają zmiany czynników fundamentalnych. Zbadano dynamikę cen mieszkań na rynku pierwotnym, gdyż bardzo szybko przekłada się ona na zmiany produkcji deweloperskiej, przyczynia się do powstawania silnych cykli i generuje ryzyko dla sektora bankowego. Przeprowadzono zatem analizę panelową 17 miast, stolic województw biorąc pod uwagę czynniki, które sugerowały wyniki analizy procesów konwergencji i różnicowania rynków lokalnych oraz zmian strukturalnych przedstawionej w artykule 1 Procesy konwergencji i różnicowania rynków lokalnych oraz zmiany strukturalne (porównanie 16 rynków). Rozdział 3 zawiera opis warunków równowagi sektorowej oraz wpływających na nie rzeczywistych procesów gospodarczych. Równowaga sektorowa to stan, kiedy możliwe jest osiąganie zysków ekonomicznych, bez narażania się na nadmierne ryzyko, bez powstawania zbyt wielkich napięć. Sektor nieruchomości mieszkaniowych rozpatrywany jest jako system różnych segmentów gospodarczych, a jego głównymi składowymi są: zasób mieszkaniowy, sektor finansowy, sektor budownictwa mieszkaniowego oraz otoczenie zewnętrzne sektora nieruchomości mieszkaniowych, czyli pozostała część gospodarki narodowej, z którą następują liczne interakcje sektorowe. Następnie omówiono podmioty działające na tych rynkach, przedstawiono mierniki płynnego funkcjonowania rynków i napięć oraz równowagi pomiędzy podmiotami działającymi na tych rynkach, które określane są w znacznej mierze przez bankowe regulacje ostrożnościowe oraz wieloletnie doświadczenia tego sektora. Analiza pokazuje, że polski rynek nieruchomości, w odróżnieniu od stanu z lat 90, jest na tyle dojrzały, że może już stabilnie i racjonalnie funkcjonować długookresowo, to znaczy generować odpowiednie stopy zwrotu podmiotom gospodarczym i zaspakajać potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych. 10

11 Dotyczy to jednak najwyżej około 30-40% najbogatszych gospodarstw domowych. Przedziały dopuszczalnych wahań inflacji, dochodów, stóp procentowych oraz cen czynników wytwórczych, które pozwalają na stabilne funkcjonowanie rynku (deweloperów, banków, kredytobiorców), są jednak relatywnie wąskie. Biorąc pod uwagę duże portfele kredytów mieszkaniowych oraz cykliczny charakter sektora, stawia to duże wyzwania przed polityką monetarną, fiskalną i ostrożnościową, aby nie dopuścić do nadmiernych wahań cen i kryzysu nieruchomościowego. Rynki nieruchomości, w tym zwłaszcza mieszkaniowych mają charakter lokalny, co wynika ze związania nieruchomości z gruntem. Czynniki po stronie popytu są zarówno lokalne (dochody, demografia itp.), jak i ogólnokrajowe (stopy procentowe, migracje, napływ kapitału itp.). W celu uchwycenia zbieżności oraz jednakowych tendencji zachodzących na lokalnych rynkach wojewódzkich przeprowadzono analizę skupień i pogrupowano miasta na podstawie przyjętych kryteriów (tj. wskaźników odzwierciedlających sytuację mieszkaniową, skalę budownictwa, cenę mieszkań, czynników fundamentalnych, wskaźników obciążenia demograficznego w poszczególnych ośrodkach). Wyniki zostały zaprezentowane w artykule 1 Procesy konwergencji i różnicowania rynków lokalnych oraz zmiany strukturalne (porównanie 16 rynków), gdzie szukano zbieżności i różnicowań rynków miast wojewódzkich za pomocą ich grupowania, biorąc pod uwagę różne kryteria. Analiza rynku nieruchomości jest wielowymiarowa, jednym z wymiarów jest wcześniej omówiona lokalność rynków, natomiast drugim heterogeniczność mieszkania jako dobra. Mieszkanie jest dobrem konsumpcyjnym oraz inwestycyjnym i w obydwu funkcjach jego wartość jest sumą wycen jego charakterystyk (lokalizacja, standard itp.). Badania na poziomie analizy poszczególnych mieszkań oraz ich atrybutów na lokalnych rynkach przedstawione w artykule 2 Wyniki badań nad czynnikami różnicującymi ceny mieszkań i możliwość ich wykorzystania w NBP pokazują, że zastąpienie indeksem hedonicznym prostych wskaźników cen mieszkań (mediany i średniej) pozwala podnieść wiarygodność pomiaru cen, a tym samym podnosi przejrzystość rynku. W artykule omówiono istotne aspekty heterogeniczności. Pozwoliło to na identyfikację i weryfikację podstawowych czynników cenotwórczych na rynkach wtórnych. Z artykułu wynika, że na polskim rynku nieruchomości zaczęły działać mechanizmy rynkowe i rynek stabilnie wycenia atrybuty mieszkań. Warto podkreślić, iż za pomocą modeli hedonicznych można wyróżnić atrybuty, które mają istotny wpływ na kształtowanie się wartości mieszkania i podjąć próbę obiektywnej wyceny nieruchomości na podstawie wyborów konsumenckich. Uwzględnienie czynnika heterogeniczności w analizie mikroekonomicznej ma istotne elementy praktyczne. Pierwszym jest możliwość konstrukcji bardziej precyzyjnych indeksów cen (indeks hedoniczny), uwzględniających zmieniającą się próbę mieszkań na rynku, co wykorzystuje NBP w publikowanych analizach. Drugim jest możliwość lepszej wyceny nieruchomości, co ma znaczenie ogólnogospodarcze, szczególnie istotne dla systemu bankowego. Kolejnym aspektem praktycznym jest możliwość przewidywania zmian cen nieruchomości (mieszkaniowych i komercyjnych) w wyniku realizowanej polityki gospodarczej czy inwestycji sektora prywatnego. Na tej podstawie można też przykładowo przewidywać przyszłe podatki od nieruchomości. 11

12 W artykule 3 Mieszkanie w teorii konsumenta znajdują się rozważania o złożoności decyzji posiadania mieszkania i problemie jego wyceny przez konsumenta. Podkreślono, iż istnieje wiele warunków optymalizacyjnych, branych pod uwagę przez indywidualnego konsumenta przy podejmowaniu decyzji dotyczących kupna i sprzedaży. Przyjmowanie uproszeń dotyczących braku heterogeniczności mieszkania i złożoności podejmowanych decyzji mieszkaniowych, zarówno konsumpcyjnych jak i inwestycyjnych, często prowadzi do błędnych wniosków. Istotny wpływ na podejmowane decyzje ma również wycena wartości mieszkania przez konsumenta. Kluczową kwestią w analizach jest wzięcie pod uwagę wyborów konsumentów pomiędzy różnymi rodzajami konsumpcji (w tym mieszkaniowej), popytem mieszkaniowym inwestycyjnym i konsumpcyjnym oraz różnymi formami własności mieszkania. Zaprezentowano model, w którym celem konsumenta jest maksymalizacja użyteczności w ciągu całego życia poprzez wybór odpowiedniej proporcji pomiędzy poziomem konsumpcji mieszkań oraz konsumpcji innych dóbr w różnych okresach. Założono, iż konsument posiada mieszkanie na własność i w kolejnych okresach może powiększać je lub pomniejszać, dokupując do koszyka posiadanego dobra lub wyprzedając jego kolejne jednostki. Optymalne rozwiązania pokazują relacje pomiędzy ilością mieszkań i konsumpcji wewnątrzokresowo i międzyokresowo. W artykule 4 Kupić czy wynająć? Analiza decyzji podmiotów na rynku mieszkaniowym determinowanych polityką mieszkaniową kontynuowano zagadnienie decyzji podejmowanych przez konsumenta ograniczając je do wyborów pomiędzy posiadaniem a wynajmem mieszkania. Podkreślono wysoki udział mieszkań własnościowych w całym zasobie mieszkań w krajach Europy o względnie niskich dochodach na osobę, w odróżnieniu od sytuacji na rozwiniętych rynkach mieszkaniowych oraz opisano przyczyny tego zjawiska. Na podstawie prostego modelu zaprezentowano w jaki sposób rozwój rynku wynajmu może wpływać równoważąco na sytuację na rynku nieruchomości. Istotną kwestię dla stabilności cen na rynku mieszkań stanowi udział mieszkań własnościowych oraz wynajmowanych w całym zasobie mieszkań. Rosnący udział mieszkań własnościowych i nierozwinięty rynek wynajmu mogą generować znaczne napięcia sektorowe i wywierać presję na ceny. Szczegółowa analiza powiązań sektorowych i podmiotów jest niezbędna, ponieważ zwykle podstawowym problemem jest koordynacja polityki monetarnej, fiskalnej i ostrożnościowej, gdyż często mogą one oddziaływać przeciwstawnie, zwiększając ryzyko sektorowe. Należy jednak pamiętać, iż rynek nieruchomości jest rynkiem cyklicznym. Czynnikiem zwiększającym cykliczność jest spekulacja i związane z nią zachowania podmiotów, silne powiązanie z systemem finansowym, zwykle opóźniona i nieadekwatna interwencja czynnika publicznego realizowana ze względu na stabilność sektora finansowego, względów społecznych, czy w ramach ogólnej polityki gospodarczej. Wahania mają też często charakter lokalny i są zróżnicowane w zależności od segmentu rynku. Rynek nieruchomości zatem stale zmierza do równowagi nigdy jej nie osiągając. Dlatego założenie o równowadze przy tworzeniu modelu opisującego sytuację popytowopodażową na rynku mieszkaniowym może skutkować błędnymi wynikami i daje mylne wskazówki dla podmiotów gospodarczych. W artykule 5 Cykle mieszkaniowe model nierównowagi i jego kalibracja dla warszawskiego rynku nieruchomości przedstawiono więc 12

13 prosty model popytu, gdzie konsument maksymalizuje użyteczność podobnie, jak w artykule 3 Mieszkanie w teorii konsumenta, optymalnie alokując środki, pomiędzy konsumpcją usług mieszkaniowych a konsumpcją innych dóbr, ale rozważając każdy okres osobno. Następnie zaprezentowano model nierównowagi popytu i podaży na rynku mieszkaniowym, który skalibrowano dla warszawskiego rynku mieszkaniowego. Za jego pomocą omówiono ostatni cykl i pokazano jak połączenie niewielkich szoków popytowych z krótkookresowo sztywną podażą powoduje silne fluktuacje. W części III zawarto szczegółowe informacje o poszczególnych rynkach nieruchomości w szesnastu miastach wojewódzkich oraz czynnikach je kształtujących. 13

14 Część I Rynek nieruchomości w Polsce w 2012 r. 1. Kształtowanie się sytuacji na rynkach nieruchomości W 2012 r. sytuacja na rynkach nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych była stabilna. Na rynku mieszkaniowym ceny wykazywały dalszy powolny spadek, lecz zachowywały się dość sztywno z powodu zmian regulacyjnych 6. Natomiast na rynku nieruchomości komercyjnych obserwowano stabilizację wolumenu transakcji oraz poziomu czynszów. 1.1 Sytuacja na rynku mieszkań i kształtowanie się cen Dane o cenach ofertowych oraz transakcyjnych wraz z opisem nieruchomości, pochodzące z bazy BaRN, umożliwiły wykonanie pogłębionej analizy rynku mieszkań. W 2012 r. obserwowano kontynuację powolnej obniżki cen mieszkań, zarówno na rynku pierwotnym, jak i wtórnym. Zjawisko to występuje od 2009 r. na największych rynkach mieszkaniowych Polski, gdzie mieliśmy do czynienia z niewielkim spadkiem poziomów cen nominalnych (por. wykres 1 - wykres 4) oraz na skutek rosnącej inflacji nieco szybszym spadkiem poziomów cen realnych (por. wykres 7 i wykres 8). Ogólna trudna sytuacja gospodarcza, ograniczona podaż kredytów mieszkaniowych, w tym praktyczne zaprzestanie udzielania kredytów walutowych, jak i konserwatywne limity cenowe w programie RNS w 2012 r. wpływały na dalszy spadek przeciętnych cen. Analiza cen w ujęciu realnym pokazuje, że ceny na rynku pierwotnym oraz wtórnym zbliżyły się do cen notowanych przed boomem (por. wykres 7 i wykres 8). Znaczna nadwyżka niesprzedanych mieszkań na rynku pierwotnym dużych miast, będąca skutkiem działań biznesowych deweloperów, przyczyniła się do spadków cen na tym rynku. Na rynkach 10 miast wzrosty cen mieszkań w boomie były mniejsze niż na dużych rynkach 6 miast, gdyż tylko w ograniczonym stopniu doświadczyły one ożywienia kredytowego. Ponadto w mniejszych miastach realną alternatywę do mieszkań w blokach stanowią domy jednorodzinne, co mogło wyhamować boom popytowy na mieszkania, częściowo przekierowując go w kierunku domów. W miastach tych różnica pomiędzy cenami transakcyjnymi a ofertowymi na rynku pierwotnym i wtórnym pozostawała względnie stabilna w 2012 r. (por. wykres 3 i wykres 4). Pomimo spadków cen transakcyjnych na rynku pierwotnym w Warszawie oraz 7 miastach, deweloperzy podtrzymywali dość wysokie ceny ofertowe. O ile jeszcze w latach 2010 i 2011 oraz w pierwszych trzech kwartałach 2012 r. zauważyć można było wyraźną próbę dostosowania cen przez deweloperów do realiów rynku, to już od IV kw r. ponownie testowali oni możliwość sprzedaży mieszkań za wyższą cenę. Ponieważ oferty lepiej dostosowane do oczekiwań rynku są szybko finalizowane, obserwowane pozostałe na rynku oferty często odzwierciedlają wygórowane oczekiwania cenowe sprzedawców 6 Więcej na temat zmian regulacyjnych w rozdziale 2.1 Ocena zmian otoczenia regulacyjnego i jego wpływu na sferę realną. 14

15 mieszkań. Część deweloperów próbuje przeczekać czas niższych cen ze względu na istniejące kontrakty kredytowe oraz wcześniej poniesione koszty. Na rynku wtórnym sprzedający również oczekiwali cen wyższych niż mogli uzyskać. Od początku 2012 r., a silniej na przełomie z 2013 r. na wszystkich rynkach obserwowano wzrost relacji ceny mieszkań na rynku pierwotnym do ceny z rynku wtórnego. Zmiana ta jest szczególnie widoczna w przypadku Warszawy, w której historycznie ceny na rynku wtórnym były istotnie wyższe niż na rynku pierwotnym 7. W 2012 r. ceny mieszkań na rynku wtórnym nadal spadały. W I kw r. ceny na rynku pierwotnym we wszystkich analizowanych miastach pozostawały stabilne lub wręcz rosły. Zmalała natomiast liczba kontraktów wstawianych pierwszy raz na rynek, ale ich jakość i lokalizacja były lepiej dostosowane do aktualnych potrzeb potencjalnych nabywców, co wpłynęło na wzrost ich cen. Ponieważ skład próby analizowanych mieszkań w bazie BaRN ulega zmianie jakościowej oraz ilościowej, prowadzona jest też analiza ceny korygowanej indeksem hedonicznym 8. Wyniki jej wskazują, iż ceny na rynkach pozostają długookresowo stabilne. Natomiast zaobserwowane krótkookresowe wahania wynikają ze zmiany struktury analizowanej próby (tj. liczebności próby oraz zmiany oferty rynkowej, także wzrostu lub spadku liczby mieszkań droższych) (por. wykres 9 i wykres 10). Spadek cen, zwłaszcza realny, spowodował, iż wskaźnik ceny m kw. mieszkania do dochodów (P/I)#, który można traktować jaką pewną miarę napięć na rynku, powrócił prawie do poziomów sprzed boomu cenowego w latach (por. wykres 15). Czynsze z podnajmu mieszkań wykazywały, podobnie jak w latach poprzednich, znaczne wahania w poszczególnych kwartałach. Ich trend wskazuje na stabilizację w Warszawie, wzrost w Gdańsku, Krakowie i Poznaniu, oraz obniżki w Łodzi i Wrocławiu (por. wykres 16). Praktycznie całkowite odejście banków w 2012 r. od udzielania kredytów mieszkaniowych denominowanych w walutach obcych (istotnie niżej oprocentowanych) spowodowało wzrost kosztów finansowania mieszkań dla nabywców. Z tego powodu we wszystkich dużych miastach, oprócz Warszawy 9, koszt obsługi kredytu znacznie 7 Wynikało to z bardzo dobrej lokalizacji oraz jakości mieszkań na rynku wtórnym. Większość mieszkań na rynku pierwotnym jest względnie mniej atrakcyjna lokalizacyjnie w porównaniu z tymi na rynku wtórnym. Nowe mieszkania powstają zwykle daleko od centrum oraz głównych linii komunikacji oraz mają one niewystraczająco rozwiniętą lokalną infrastrukturę (sklepy, szkoły, przedszkola, etc.). 8 Cena korygowana indeksem hedonicznym mieszkań odzwierciedla czystą cenę, tj. wynikającą z innych czynników niż różnice w jakości mieszkań (wielkość, lokalizacja, stan techniczny, wiek, etc.). Analizowana jest zawsze cena wystandaryzowanego mieszkania, stworzona na podstawie modelu ekonometrycznego. Koryguje ona średnią cenę z próby badawczej o zmianę jakości mieszkań znajdujących się w tej próbie w każdym z kwartałów. Odróżnia się tym od dynamiki średniej ceny czy mediany w próbie, która reagowałaby silnie na zmianę kompozycji próby, np. o większą liczbę mieszkań małych z wyższą ceną m kw. Więcej informacji w artykule M. Widłak (2010), Metody wyznaczania hedonicznych indeksów cen jako sposób kontroli zmian jakości dóbr Wiadomości Statystyczne nr 9. 9 W Warszawie rynek najmu jest niewystarczająco duży żeby zaspokoić potrzeby najemców ludności pracującej dojeżdżającej do pracy z innych miast oraz studentów. W konsekwencji czynsze są na bardzo wysokich poziomach. 15

16 III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw zł / m kw. zł / m kw. III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw zł / m kw. zł / m kw. przewyższał koszt wynajmu (por. wykres 13). Powinno to skłaniać gospodarstwa domowe do wynajmu a nie zakupu, jednak różne czynniki, które omawiamy w artykule 4 Kupić czy wynająć? Analiza decyzji podmiotów na rynku mieszkaniowym determinowanych polityką mieszkaniową w części analitycznej powodują, że w Polsce istnieje silna skłonność do posiadania mieszkania. Tłumaczy to utrzymujące się dość wysokie ceny mieszkań względem ceny wynajmu 10. Co prawda wynajem daje większe stopy zwrotu niż inwestycje w obligacje lub trzymanie pieniędzy w depozytach, jednak mniejszą stopę zwrotu niż przy wynajmie nieruchomości komercyjnych (por. wykres 14). Należy jednak podkreślić, iż nie uwzględniono tu dość wysokich kosztów utrzymywania zasobu na wynajem oraz ryzyka związanego z nieuczciwym najemcą 11. Wykres 1 Transakcyjne ceny m kw. mieszkań - RP Wykres 2 Transakcyjne ceny m kw. mieszkań RW Źródło: NBP. Gdańsk Kraków Łódź Poznań Warszawa Wrocław Wykres 3 Średnia ważona cena m kw. mieszkania, oferty i transakcje - RP Źródło: NBP. Gdańsk Kraków Łódź Poznań Warszawa Wrocław Wykres 4 Średnia ważona cena m kw. mieszkania, oferty i transakcje RW miast oferta 7 miast oferta Warszawa oferta 10 miast trans. 7 miast trans. Warszawa trans. 10 miast oferta 7 miast oferta Warszawa oferta 10 miast trans. 7 miast trans. Warszawa trans. Uwagi do wykresów 3 9: cena ważona udziałem mieszkań w zasobie rynkowym, dla Warszawy cena średnia. 6 miast: Warszawa, Kraków, Poznań, Wrocław, Łódź, Gdańsk, 7 miast: jak poprzednio z Gdynią; 10 miast: Białystok, Bydgoszcz, Kielce, Katowice, Lublin, Olsztyn, Opole, Rzeszów, Szczecin, Zielona Góra. Źródło: NBP. Źródło: NBP. 10 Wartości te obliczamy jako czynsze dyskontowane stopą procentową kredytów mieszkaniowych. 11 Szersza informacja o ryzykach najmu znajduje się w rozdziale Kredyty dla gospodarstw domowych na nieruchomości oraz w artykule 3 Mieszkanie w teorii konsumenta. 16

17 III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw zł/m kw. zł / m kw. IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw IV kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw Wykres 5 Relacja transakcyjnej średniej ważonej ceny m kw. mieszkania RP do RW (wynik powyżej 1 znaczy, iż cena na RP przekraczała tą z RW) 1,25 1,20 1,15 1,10 1,05 1,00 0,95 0,90 0,85 0,80 Wykres 6 Relacja średniej ważonej ceny m kw. mieszkania, ofertowej do transakcyjnej RW 1,30 1,25 1,20 1,15 1,10 1,05 Źródło: NBP. 10 miast 7 miast Warszawa Wykres 7 Indeks średniej ważonej ceny m kw. mieszkania oraz realnej względem CPI (IV kw r.=100) RP, transakcje Źródło: NBP. 10 miast 7 miast Warszawa Wykres 8 Indeks średniej ważonej ceny m kw. mieszkania oraz realnej względem CPI (IV kw r.=100) RW, transakcje miast RP trans. 10 miast RP trans. defl. CPI 7 miast RP trans. 7 miast RP trans. defl. CPI. Warszawa RP trans. Warszawa RP trans. defl. CPI Uwaga: baza cen mieszkań NBP (BaRN) istnieje od III kwartału 2006 r.; czerwona linia oddziela dane BaRN od szacunków cen transakcyjnych na podstawie dynamiki cen ofertowych PONT Info. Źródło: NBP, PONT Info, GUS. Źródło: NBP, PONT Info, GUS. Wykres 9 Średnia ważona cena m kw. mieszkania oraz cena korygowana indeksem hedonicznym RW, transakcje miast RW transakcja 10 miast defl. CPI 7 miast RW transakcja 7 miast BaRN defl. CPI. Warszawa RW transakcja Warszawa defl. CPI Wykres 10 Cena transakcyjna m kw. mieszkania RW korygowana indeksem hedonicznym, w 6 miastach Warszawa 7 miast 10 miast Warszawa hed. 7 miast hed. 10 miast hed. Gdańsk Kraków Łódź Poznań Warszawa Wrocław Uwaga: Cena m kw. mieszkania z okresu referencyjnego korygowana indeksem dynamiki cen uwzględniającym zmiany jakościowe mieszkań w kolejnych kwartałach. Źródło: NBP. Źródło: NBP. 17

18 III kw.2006 I kw.2007 III kw.2007 I kw.2008 III kw.2008 I kw.2009 III kw.2009 I kw.2010 III kw.2010 I kw.2011 III kw.2011 I kw.2012 III kw.2012 I kw.2013 lata zł / m kw. III kw.2006 I kw.2007 III kw.2007 I kw.2008 III kw.2008 I kw.2009 III kw.2009 I kw.2010 III kw.2010 I kw.2011 III kw.2011 I kw.2012 III kw.2012 I kw.2013 III kw.2006 I kw.2007 III kw.2007 I kw.2008 III kw.2008 I kw.2009 III kw.2009 I kw.2010 III kw.2010 I kw.2011 III kw.2011 I kw.2012 III kw.2012 I kw.2013 I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw III kw I kw I kw I kw I kw I kw I kw I kw I kw I kw I kw I kw zł / m kw. zł / m kw. Wykres 11 Średnie ofertowe ceny m kw. nowych kontraktów mieszkaniowych RP Wykres 12 Średnie ofertowe ceny m kw. mieszkań RP Warszawa Trójmiasto Wrocław (bez Sky Tower) Kraków Poznań Łódź Uwaga: ceny dotyczą wyłącznie nowych kontraktów, pierwszy raz wprowadzone na rynek. Źródło: REAS. Wykres 13 Relacja kosztu odsetek od kredytu na zakup m kw. mieszkania do ceny wynajmu m kw. (bez kosztu opłat za użytk.) przy kredycie ważonym w 6 miastach 2,0 1,8 1,6 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 Gdańsk Kraków Łódź Poznań Warszawa Wrocław Uwaga: ceny zbierane są ze wszelkich dostępnych źródeł. Źródło: PONT Info Nieruchomości. Wykres 14 Opłacalność wynajmu mieszkania (śr. w 6 miastach) wobec depozytów i kredytów mieszk.gd, 5-let. obl. skarb. oraz stopy kapitalizacji nier. kom. (biur i pow. handlowych) 2,0 1,8 1,6 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 Gdańsk Kraków Łódź Poznań Warszawa Wrocław wynajem do depozytów GD wynajem do obligacji 5l. wynajem do kred.mieszk.gd wynajem do stopy kapitał.nier.kom. Uwaga: w wykresach 13 i 14 wartości powyżej 1 oznaczają większą opłacalność najmu mieszkania. Czerwona linia oddziela wartości ważone strukturą walutową przyrostu kredytu od wyłącznie złotowych występujących od 2012 r. Źródło: NBP, GUS. Źródło: NBP, GUS. Wykres 15 Wskaźnik ceny kw. mieszkania do dochodu (P/I) (w latach) Wykres 16 Średnia cena m kw. najmu mieszk. (śr. z cen transakcyjnych i ofertowych najmu) Źródło: GUS, NBP. Warszawa Łódź Kraków Wrocław Poznań Gdansk Źródło: NBP. Gdańsk Kraków Łódź Poznań Warszawa Wrocław 18

19 I kw.2004 I kw.2005 I kw.2006 I kw.2007 I kw.2008 I kw.2009 I kw.2010 I kw.2011 I kw.2012 I kw.2013 Wykres 17 Kredytowa dostępność mieszkania # w m kw. (przy kredycie waż., od 2012 r. wyłącznie PLN) Warszawa Kraków Gdańsk Wrocław Poznań Łódź Uwaga: ważenie strukturą walutową kwartalnego przyrostu kredytu mieszkaniowego dla gospodarstw domowych. Źródło: NBP, GUS, PONT Info. Pomimo iż od początku 2012 r. udzielane były wyłącznie kredyty złotowe (oprocentowane wyżej niż kredyty denominowane w walutach obcych), kredytowa dostępność przeciętnego mieszkania #12, nabywanego przez przeciętne gospodarstwo domowe, polepszała się (por. wykres 17). Było to głównie wynikiem zmniejszających się stóp kredytów mieszkaniowych złotowych oraz powolnego spadku cen mieszkań. Wskaźnik ten nie przełożył się na wzrost akcji kredytowej, ponieważ banki ostrożniej udzielały kredytów. Powiązanie cyklu na rynku mieszkaniowym z cyklem na rynku komercyjnym Uwzględniając fakt, iż nieruchomości mieszkaniowe oraz komercyjne korzystają z podobnych czynników produkcji (ziemia, materiały budowlane, praca ludzka), których ceny kształtują się podobnie dla obu typów nieruchomości, wydaje się, że cykle na obu rynkach powinny być zbliżone do siebie (por. Gyuorko, 2009). Jednak, jak pokazuje obecny kryzys światowy oraz dane dla Polski, cykle te są powiązane w niewielkim stopniu. Głównym czynnikiem jest fakt, iż nieruchomości komercyjne są silnie powiązane z cyklem koniunkturalnym, natomiast nieruchomości mieszkaniowe w słabszym stopniu. Nieruchomości mieszkaniowe finansowane są często z oszczędności przez gospodarstwa domowe lub w całości bądź części przez kredyty zaciągnięte w lokalnych bankach, natomiast nieruchomości komercyjne w dominującej części finansowane są przez kapitał zagraniczny 13. Co więcej, mieszkania służą głównie właścicielom, zaś nieruchomości komercyjne podlegają wynajmowi przez różne podmioty gospodarcze, które płacą za nie czynsz. Czynsz ten jest głównym źródłem spłacania kredytów lub wypłacania zysków akcjonariuszom oraz udziałowcom funduszy inwestycyjnych. Warto zaznaczyć, że nieruchomości komercyjne w znacznej mierze wynajmowane są przez podmioty 12 Dostępność przeciętnego mieszkania dla danego miasta stanowi miarę potencjalnego popytu. 13 Np. poprzez np. poprzez kredyty w bankach zagranicznych, obligacje, akcje, czy też udziały w funduszach inwestycyjnych. 19

20 międzynarodowe, wrażliwe na globalny cykl koniunkturalny. Wobec powyższych faktów, rynek nieruchomości komercyjnych jest w dużym stopniu determinowany wydarzeniami globalnymi, zaś rynek mieszkaniowy ma na ogół lokalny charakter (por. Gyuorko, 2009). 1.2 Sytuacja na rynku nieruchomości komercyjnych 14 Na rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce w 2012 r. zauważyć można było stabilizację wolumenu transakcji inwestycyjnych oraz poziomu czynszów. Transakcje inwestycyjne Na rynku nieruchomości komercyjnych 15 w 2012 r. trwała wzrostowa faza cyklu inwestycyjnego 16. Roczny wolumen wartości transakcji inwestycyjnych wyniósł 2,8 mld euro, na co główny wpływ miał wzrost transakcji inwestycyjnych w ostatnim kwartale omawianego roku (o 1,6 mld euro, por. dane Cushman & Wakefield). Wynik ten jest zbliżony do wolumenu transakcji notowanych w 2007 r., czyli przed globalnym kryzysem. Ponadto już od 2010 r. obserwujemy wzrostowy trend wartości transakcji. Wartość transakcji na rynku biurowym i handlowym były na podobnym poziomie jak w 2011 r., natomiast inwestycje w powierzchnie magazynowe zostały prawie potrojone (dominowały jednak transakcje na rynku wtórnym, jak wynika z danych Comparables.pl). Wśród inwestycji w biura głównym rynkiem nadal była Warszawa, na którą przypadło około 90% całego wolumenu inwestycyjnego. Inwestorzy międzynarodowi dominujący w inwestycjach w nieruchomości komercyjne nadal postrzegają Polskę jako rynek bezpieczny i rozwinięty. W 2012 r. ulokowali oni w Polsce około 75% wszystkich inwestycji w nieruchomości komercyjne w Europie Środkowo-Wschodniej (por. Cushman & Wakefield, 2013). Stopy kapitalizacji inwestycji w nieruchomości biurowe oraz handlowe wyniosły ok. 6%, tj. pozostały na poziomie z 2011 r. (por. dane DTZ, wykres 19). W połączeniu z relatywnie stabilnymi czynszami na większości rynków można uznać, iż ceny tych nieruchomości również pozostawały stabilne. 14 Materiał koncentruje się na nowoczesnych nieruchomościach komercyjnych. Informacja została wsparta wiedzą ekspertów poszczególnych agencji, które zajmują się doradztwem, pośrednictwem lub zarządzaniem nieruchomościami komercyjnymi. Trzeba podkreślić, że poszczególne agencje, z których danych skorzystano, mogą stosować różne definicje oraz miary wskaźników dotyczących nieruchomości komercyjnych. 15 Wprowadzenie do rynku nieruchomości komercyjnych znajduje się w Raporcie o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2010 r., NBP. 16 Cykl inwestycyjny, a w szczególności jego dynamikę na rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce, można podzielić na cztery fazy: (1) stopniowo rosnący wzrost wartości transakcji w latach przedakcesyjnych; (2) przyspieszenie w latach około akcesyjnych, z najwyższym poziomem w 2006 r.; (3) stopniowy spadek w latach (w warunkach nasilającego się kryzysu światowego) do najniższego poziomu transakcji w 2009 r.; (4) powrót trendu wzrostowego w latach r., kiedy to dokonano transakcji rzędu odpowiednio ok. 2, 2,5 oraz 2,8 mld euro (por. dane Cushman & Wakefield oraz Wykres 20). 20

21 Powierzchnie i czynsze W Polsce w 2012 r. odnotowano wzrost powierzchni biurowych o 500 tys. m kw. W sytuacji spowolnienia gospodarczego częściowo wpłynęło to na wzrost wskaźników pustostanów (por. wykres 20 i wykres 21). Czynsze wywoławcze pozostawały jednak stabilne (por. wykres 22). Dominująca część nowo oddanych powierzchni biurowych znajduje się w Warszawie (270 tys. m kw., por. wykres 24 i wykres 25). Zgodnie z szacunkami firmy Jones Lang LaSalle (2013), w 2013 r. w Warszawie oddane zostanie jeszcze 336 tys. m kw. powierzchni biurowe. Ten największy od 2000 r. wzrost powierzchni biurowych może, w warunkach utrzymywania się słabego wzrostu gospodarczego, przyczynić się do dalszego wzrostu stopy pustostanów (do ok. 10% w 2013 r., z 8,8% w 2012 r. oraz 6,7% w 2011 r., por. wykres 25, dane WRF oraz CBRE (2013a)). Może to wówczas wywierać presję na spadek czynszów w przypadku starszych budynków. W Łodzi natomiast obserwowano wzrost popytu na powierzchnie biurowe, przez co stopa pustostanów, która była zazwyczaj na wysokim poziomie, w 2012 r. znacznie się obniżyła i zbliżyła do wartości notowanych w pozostałych miastach. Powierzchnie handlowe w Polsce powiększyły się w 2012 r. o prawie 500 tys. m kw. (por. dane PRCH). Podobnie jak w latach poprzednich, galerie handlowe były oddawane do użytku głównie w mniejszych miastach, tj. poniżej 100 tys. ludności (por. wykres 26 i wykres 27). W 2013 r. oczekiwane jest odwrócenie tego trendu w kierunku wzrostu udziału galerii oddawanych do użytku w dużych aglomeracjach (por. CBRE (2013b)). W większości aglomeracji czynsze wywoławcze w najlepszych lokalizacjach pozostawały na stabilnym poziomie, natomiast w Warszawie wykazywały trend wzrostowy. Może to świadczyć o wzmożonym popycie przy względnie ograniczonej podaży nowej powierzchni handlowej (por. wykres 28). Warto zwrócić uwagę na duże zróżnicowanie wysokości czynszów wywoławczych w miastach o różnych wielkościach, co możemy wiązać ze zróżnicowaną siłą nabywczą ich mieszkańców. Czynsze przy głównych ulicach handlowych w niektórych miastach wykazywały lekki trend spadkowy, trwający już od przełomu 2009 i 2010 r. (por. wykres 31). W 2012 r. odnotowano w Polsce przyrost powierzchni magazynowych o 430 tys. m kw., co oznacza wzrost tej powierzchni o 10% w relacji do 2011 r. O zwiększonym popycie na powierzchnie magazynowe świadczy fakt, iż mimo wzrostu podaży, stopa pustostanów spadła z 11,4% w 2011 r. do 9,2% na koniec 2012 r. W analizowanym okresie czynsze za powierzchnie magazynowe w większości lokalizacji pozostały stabilne (por. Colliers International (2013)). 21

22 I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw (f) 2014 (f) P P P P P P P P P P P P P Wykres 18 Wartość transakcji inwestycyjnych (mln EUR) Wykres 19 Stopa kapitalizacji dla inwestycji w nieruchomości w najlepszych lokalizacjach 14% 13% 12% 11% 10% 9% 8% 7% 6% 5% Biura Obiekty handlowe Magazyny Inne Źródło: Cushman & Wakefield. Wykres 20 Skumulowana podaż nowoczesnych powierzchni biurowych (m kw.) Źródło: DTZ. Biura Obiekty handlowe Magazyny Wykres 21 Wskaźnik niewynajętej powierzchni biurowej w półroczach 25% 20% 15% 10% 5% 0% Warszawa Kraków Wrocław Trójmiasto Poznań Łódź Katowice Uwaga: dane za 2013 i 2014 r. są szacunkowe. Źródło: DTZ. Wykres 22 Czynsze (EUR/m kw./mies.) za powierzchnie biurowe w najlepszych lokalizacjach Źródło: DTZ. Warszawa Kraków Wrocław Trójmiasto Poznań Łódź Katowice Wykres 23 Stopa kapitalizacji dla inwestycji w nowoczesne powierzchnie biurowe w najlepszych lokalizacjach 11% 10% 9% 8% 7% 6% 5% Warszawa - COB Kraków Gdańsk Łódź Warszawa - poza COB Wrocław Poznań Katowice Warszawa - COB Kraków Gdańsk Łódź Warszawa - poza COB Wrocław Poznań Katowice Źródło: Cushman & Wakefield. Źródło: Cushman & Wakefield. 22

23 I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw I kw II kw III kw IV kw * Wykres 24 Roczna podaż nowej powierzchni biurowej w Warszawie (m kw.) Wykres 25 Wskaźnik pustostanów powierzchni biurowej w poszcz. częściach Warszawy 20% 18% 16% 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% COB centrum reszta Uwaga: szacunkowe dane za 2013 r. pochodzą od Jones Lang LaSalle. COB centrum reszta średnia Źródło: Jones Lang LaSalle, WRF. Źródło: Jones Lang LaSalle, WRF. Wykres 26 Skumulowana podaż nowoczesnych powierzchni handlowych (mln m kw.) w dużych aglomeracjach i pozostałej części Polski Wykres 27 Skumulowana podaż nowoczesnych powierzchni handlowych w dużych aglomeracjach (m kw. na 1000 mieszkańców) Źródło: Polska Rada Centrów Handlowych. Wykres 28 Czynsze (EUR/m kw./mies.) w centrach handlowych w najlepszej lokalizacji Źródło: Polska Rada Centrów Handlowych. Wykres 29 Stopa kapitalizacji dla inwestycji w centra handlowe w najlepszej lokalizacji 9% 8% 7% 6% 5% Warszawa - miasto Kraków Trójmiasto Łódź Szczecin Źródło: Cushman & Wakefield. Warszawa - obrzeża Wrocław Poznań Kon. Katowicka Warszawa - miasto Kraków Trójmiasto Łódź Warszawa - obrzeża Wrocław Poznań Kon. Katowicka Uwaga: od końca 2008 r. stopy kapitalizacji dla wszystkich rynków poza Warszawą były prawie jednakowe. Źródło: Cushman & Wakefield. 23

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Jacek Łaszek Kraków, maj 211 r. 2 Stabilizacja cen na rynku mieszkaniowym, ale na wysokim poziomie Ofertowe ceny mieszkań wprowadzonych pierwszy

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych w Polsce 1 w IV kwartale 2010 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych w Polsce 1 w IV kwartale 2010 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i I n s t y t u t E k o n o m i c z n y Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak 3 marca 211 r. Marta Widłak, Krzysztof Olszewski, Krzysztof Gajewski Biuro Struktur Rynkowych Informacja

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r.

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. Departament Analiz Makroekonomicznych i Sektorowych Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. 26.03.2012 r. Warszawa Opracowali: Monika Orłowska tel. 22 860 54 09

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w IV kwartale 2011 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w IV kwartale 2011 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i I n s t y t u t E k o n o m i c z n y Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak 12 marca 2012 r. Krzysztof Olszewski, Krzysztof Gajewski Biuro Polityki Makrostabilnościowej Informacja

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 2014 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 2014 r. Wrzesień 214 Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 214 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Joanna Waszczuk

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w I kwartale 2012 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w I kwartale 2012 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i I n s t y t u t E k o n o m i c z n y Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak 5 lipca 2012 r. Krzysztof Olszewski, Krzysztof Gajewski Biuro Polityki Makrostabilnościowej Informacja

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w IV kwartale 2013 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w IV kwartale 2013 r. luty 214 r. Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w IV kwartale 213 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Marta Widłak Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w I kwartale 2012 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w I kwartale 2012 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i I n s t y t u t E k o n o m i c z n y Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak 5 lipca 2012 r. Krzysztof Olszewski, Krzysztof Gajewski Biuro Polityki Makrostabilnościowej Informacja

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008 Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski II kwartał 28 Podaż 2 W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku mieszkaniowym w Polsce nastąpiła zmiana w relacji popytu względem podaży. Popyt na mieszkania,

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w IV kwartale 2013 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w IV kwartale 2013 r. luty 214 r. Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w IV kwartale 213 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Marta Widłak Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce w roku 2009

Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce w roku 2009 Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce w roku 2009 Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak I Konferencja Przemysłu Materiałów Budowlanych Rawa Mazowiecka, 28-29.05.2009 r. Prognozy wskazują dobre perspektywy

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych 1 w Polsce 2 w IV kwartale 2012 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych 1 w Polsce 2 w IV kwartale 2012 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i I n s t y t u t E k o n o m i c z n y Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak, 18 marca 213 r. Krzysztof Olszewski, Krzysztof Gajewski, Marta Widłak Biuro Polityki Makrostabilnościowej

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych 1 w Polsce 2 w I kwartale 2013 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych 1 w Polsce 2 w I kwartale 2013 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i I n s t y t u t E k o n o m i c z n y Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak, 29 maja 213 r. Krzysztof Olszewski, Krzysztof Gajewski, Biuro Polityki Makrostabilnościowej Informacja

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w IV kwartale 2014 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w IV kwartale 2014 r. Marzec 215 Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w IV kwartale 214 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Joanna Waszczuk

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w I kwartale 2014 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w I kwartale 2014 r. Maj 214 Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w I kwartale 214 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Krzysztof Gajewski Biuro

Bardziej szczegółowo

Wrzesień 2015 r. Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2014 r.

Wrzesień 2015 r. Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2014 r. Wrzesień 215 r. Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w r. Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w r. Departament Stabilności

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY KWECEŃ Kwiecień był drugim rekordowym miesiącem pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym. Liczba sprzedanych mieszkań w ostatnim czasie większa była jedynie

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji na rynku nieruchomos ci mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2011 r.

Raport o sytuacji na rynku nieruchomos ci mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2011 r. Narodowy Bank Polski INSTYTUT EKONOMICZNY WE WSPÓŁPRACY Z ODDZIAŁAMI OKRĘGOWYMI Raport o sytuacji na rynku nieruchomos ci mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2011 r. WARSZAWA, SIERPIEŃ 2012 R. Raport

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2013 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2013 r. Styczeń 214 r. Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 213 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Marta Widłak

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015 RYNEK MESZKANOWY PAŹDZERNK Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca r., kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań KOMENTARZ Open Finance, 08.06.2010 r. Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań Indeks cen mieszkań stworzony przez Open Finance wzrósł w maju po raz piąty z rzędu tym razem o 0,7 proc. Towarzyszył temu wzrost

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2013 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2013 r. Styczeń 214 r. Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 213 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Marta Widłak

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2014 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2014 r. Grudzień 214 Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 214 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Joanna Waszczuk

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2014 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2014 r. Grudzień 214 Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 214 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Joanna Waszczuk

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w II kwartale 2012 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w II kwartale 2012 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i I n s t y t u t E k o n o m i c z n y Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak, Marta Widłak 3 października 212 r. Krzysztof Olszewski, Krzysztof Gajewski Biuro Polityki Makrostabilnościowej

Bardziej szczegółowo

Śniadanie prasowe Trendy na rynku kredytów dla ludności w 2015r. Grupa BIK

Śniadanie prasowe Trendy na rynku kredytów dla ludności w 2015r. Grupa BIK Śniadanie prasowe Trendy na rynku kredytów dla ludności w 2015r. Grupa BIK 1 Agenda Kredyty konsumpcyjne Wzrost wartości i spadek liczby udzielonych kredytów. Jakość na dobrym, stabilnym poziomie. Osłabienie

Bardziej szczegółowo

Departament Stabilności Finansowej. Załącznik monografie miast (osoby podkreślone są dodatkowo autorami części raportu)

Departament Stabilności Finansowej. Załącznik monografie miast (osoby podkreślone są dodatkowo autorami części raportu) Załącznik: Monografie miast Autorzy: Raport Augustyniak Hanna Łaszek Jacek Olszewski Krzysztof Waszczuk Joanna Departament Stabilności Finansowej Departament Stabilności Finansowej Departament Stabilności

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży nowych mieszkań Umiarkowane wzrosty cen nowych mieszkań

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w I kwartale 2015 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w I kwartale 2015 r. Czerwiec 215 Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w I kwartale 215 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Joanna Waszczuk

Bardziej szczegółowo

Informacja o rynku lokali mieszkalnych w Szczecinie aktualizacja danych za II kwartał 2015 r. 1

Informacja o rynku lokali mieszkalnych w Szczecinie aktualizacja danych za II kwartał 2015 r. 1 Szczecin, 29 lipca 25 r. Marta Zaorska Anna Tomska wanow Wydział Statystyczno Dewizowy nformacja o rynku lokali mieszkalnych w Szczecinie aktualizacja danych za kwartał 25 r. W kwartale 25 r. zarejestrowano

Bardziej szczegółowo

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE RYNEK POWIERZCHNI II KWARTAŁ 215 Pustostany [mkw.] Wskaźnik pustostanów[%] mkw. mkw. RYNEK POWIERZCHNI II KWARTAŁ 215 W drugim kwartale br. odnotowano dalszy wzrost aktywności najemców i deweloperów na

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji na rynkach nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2013 r.

Raport o sytuacji na rynkach nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2013 r. Raport o sytuacji na rynkach nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w r. Departament Stabilności Finansowej we współpracy z Oddziałami Okręgowymi Warszawa, wrzesień 214 Raport został przygotowany

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 2013 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 2013 r. Listopad 213 r. Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 213 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Joanna Waszczuk

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 2013 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 2013 r. Listopad 213 r. Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w II kwartale 213 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Joanna Waszczuk

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2015 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 2015 r. Grudzień 215 Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w III kwartale 215 r. Jacek Łaszek Hanna Augustyniak Krzysztof Olszewski Joanna Waszczuk

Bardziej szczegółowo

POLSKI RYNEK NIERUCHOMOŚCI

POLSKI RYNEK NIERUCHOMOŚCI prze- POLSKI RYNEK NIERUCHOMOŚCI Maj 2013 W SKRÓCIE KREDYTY HIPOTECZNE Już 8 miesiąc z rzędu oprocentowanie kredytów hipotecznych w złotych spada. Przeciętnie wynosi już tylko 4,59%. Od września ubiegłego

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015 RYNEK MESZKANOWY LPEC Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś

Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś Maj 2012 Rynek mieszkaniowy w Polsce - 5 lat temu i dziś Indeks Cen Mieszkań (ICM) - nowy standard pomiaru cen na rynku sprzedaży mieszkań porównanie cen ofertowych i transakcyjnych mieszkań co się sprzeda,

Bardziej szczegółowo

Za kawalerkę, M3, M4 ile wyniesie rata kredytu w dużym mieście?

Za kawalerkę, M3, M4 ile wyniesie rata kredytu w dużym mieście? Raport Lion s Banku, 15.05.2014 r. Za kawalerkę, M3, M4 ile wyniesie rata kredytu w dużym mieście? W maju zakup mieszkania na kredyt był odrobinę droższy niż miesiąc wcześniej wynika z szacunków ekspertów

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Prognozy dla polskiego budownictwa mieszkaniowego

Prognozy dla polskiego budownictwa mieszkaniowego Prognozy dla polskiego budownictwa mieszkaniowego VI Konferencja dla budownictwa 1/04/2014 Kazimierz Kirejczyk Plan prezentacji Obecny obraz budownictwa mieszkaniowego Sektory rynku: charakterystyka i

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport Instytutu Gospodarki Nieruchomościami na temat sytuacji mieszkaniowej w Polsce

Raport Instytutu Gospodarki Nieruchomościami na temat sytuacji mieszkaniowej w Polsce Monika Kramek 2012 Raport Instytutu Gospodarki Nieruchomościami na temat sytuacji mieszkaniowej w Polsce Dane statystyczne Według wstępnych danych GUS, w okresie styczeń-maj 2012 r. oddano do użytkowania

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w II kwartale 2011 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w II kwartale 2011 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i I n s t y t u t E k o n o m i c z n y Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak 22 września 2011 r. Krzysztof Olszewski, Krzysztof Gajewski Biuro Polityki Makrostabilnościowej

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY MAJ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY MAJ 2015 X X X X X RYNEK MESZKANOWY MAJ Maj był trzecim miesiącem w rankingu pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym w roku. Liczba mieszkań większa była jedynie w marcu i kwietniu. Wtedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Ceny mieszkań spadły trzeci miesiąc z rzędu

Ceny mieszkań spadły trzeci miesiąc z rzędu RAPORT Open Finance, 11.01.2010 r. Ceny mieszkań spadły trzeci miesiąc z rzędu Indeks cen mieszkań opracowany przez Open Finance dla 16 największych polskich miast spadł w grudniu o 1 proc. Był to trzeci

Bardziej szczegółowo

Aktywność banków na rynku nieruchomości. III Forum Gospodarcze InvestExpo Chorzów 7-8 kwietnia 2011 r.

Aktywność banków na rynku nieruchomości. III Forum Gospodarcze InvestExpo Chorzów 7-8 kwietnia 2011 r. Aktywność banków na rynku nieruchomości III Forum Gospodarcze InvestExpo Chorzów 7-8 ietnia 2011 r. Rynek kredytów hipotecznych w 2010 r. 2010 r. Nazwa Zmiana 2010/2009 263,6 mld zł ogólna ota zadłużenia

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych Rynek nieruchomości komercyjnych w Polsce ma przed sobą olbrzymie perspektywy. Silna pozycja polskiej gospodarki, najmniejsze

Bardziej szczegółowo

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE RYNEK POWIERZCHNI I KWARTAŁ 215 Pustostany [mkw.] Wskaźnik pustostanów [%] mkw. mkw. RYNEK POWIERZCHNI I KWARTAŁ 215 W pierwszym kwartale br. odnotowano wyraźny wzrost aktywności najemców i deweloperów

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania

Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania Grupa Rynku Nieruchomości Ernst & Young Śniadanie prasowe - Warszawa, 9 maja 2012r. Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania Wprowadzenie Barometr Inwestycyjny Rynku Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce. I kwartał 2016

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce. I kwartał 2016 Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce mkw. mkw. Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce W pierwszym kwartale 216 roku odnotowano dalszy wzrost aktywności najemców i deweloperów na rynku nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008 ZAKOPANE RYNEK MIESZKAŃ Miasto Zakopane słynące z turystyki wysokogórskiej jest wciąż w centrum zainteresowania inwestorów zarówno indywidualnych jak i developerów, firm i spółek handlowych, budujących

Bardziej szczegółowo

Portfele Comperii - wrzesień 2011

Portfele Comperii - wrzesień 2011 1 S t r o n a Portfele Comperii - wrzesień 2011 Czym są Portfele Comperii? Portfele Comperii (dawniej zwane Wskaźnikami Comperii ) to analiza ukazująca, jak w ostatnich kilku tygodniach (a także miesiąc

Bardziej szczegółowo

1. Białystok 1.1. Tendencje na rynku mieszkaniowym w Białymstoku

1. Białystok 1.1. Tendencje na rynku mieszkaniowym w Białymstoku 1. Białystok 1.1. Tendencje na rynku mieszkaniowym w Białymstoku Białostocki rynek nieruchomości mieszkaniowych w 2012 r., podobnie jak w latach poprzednich, charakteryzował się większym zainteresowaniem

Bardziej szczegółowo

Wyniki za 2013. CC Group Small & MidCap Conference 4 th Edition 27 marca 2014

Wyniki za 2013. CC Group Small & MidCap Conference 4 th Edition 27 marca 2014 Wyniki za CC Group Small & MidCap Conference 4 th Edition 27 marca 2014 Zastrzeżenie Powyższe opracowanie zostało sporządzone wyłącznie w celach informacyjnych i nie ma na celu nakłaniania do nabycia lub

Bardziej szczegółowo

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom RAPORT Open Finance, lipiec 2009 r. Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom W lipcu nie doszło do istotnego pogorszenia nastrojów na rynku mieszkaniowym, choć spodziewaliśmy się go od trzeciego kwartału.

Bardziej szczegółowo

RAPORT Szybko.pl i Expandera - Niezależnego Doradcy Finansowego

RAPORT Szybko.pl i Expandera - Niezależnego Doradcy Finansowego RAPORT Szybko.pl i Expandera - Niezależnego Doradcy Finansowego Analiza wtórnego rynku nieruchomości Prognozy na rok 2010 W A R S Z A W A, K R A K Ó W, G D A Ń S K, P O Z N A Ń, W R O C Ł A W, K A T O

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

CZERWIEC 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

CZERWIEC 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI CZERWIEC 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski jest przygotowywany na podstawie danych ofertowych zamieszczanych w serwisie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław

Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław Roczna analiza cen wtórnego i pierwotnego rynku mieszkaniowego Wrocław I. Wprowadzenie Wrocław jest miastem położonym w południowo-zachodniej Polsce. Jest on siedzibą władz województwa dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r.

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016 RYNEK MESZKANOWY STYCZEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca roku, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Raport 29 stycznia 2013. Nie każde mieszkanie kupimy taniej niż rok temu

Raport 29 stycznia 2013. Nie każde mieszkanie kupimy taniej niż rok temu Raport 29 stycznia 2013 Nie każde mieszkanie kupimy taniej niż rok temu Od początku 2012 roku ceny mieszkań w większości dużych polskich miast wyraźnie spadły. Najwięcej, bo aż ponad 10 procent ceny zaoszczędzili

Bardziej szczegółowo

Warszawa. * mediana Źródło: Wynajem.pl. Źródło: Wynajem.pl

Warszawa. * mediana Źródło: Wynajem.pl. Źródło: Wynajem.pl IV kwartał 2008 Stawki najmu mieszkań w największych polskich aglomeracjach rosną w tempie dwucyfrowym nieprzerwanie od kilku lat. Obecnie za wynajem mieszkania dwupokojowego które jest najbardziej reprezentatywnym

Bardziej szczegółowo

INDEX 2014. Analiza cen transakcyjnych i prognozy dla rynku nieruchomości mieszkaniowych w Polsce - rynek pierwotny i wtórny. 3 LIPCA 2014 r.

INDEX 2014. Analiza cen transakcyjnych i prognozy dla rynku nieruchomości mieszkaniowych w Polsce - rynek pierwotny i wtórny. 3 LIPCA 2014 r. E -VALUER INDEX 2014 Analiza cen transakcyjnych i prognozy dla rynku nieruchomości mieszkaniowych w Polsce - rynek pierwotny i wtórny 3 LIPCA 2014 r. WSTĘP Raport E-VALUER INDEX 2014 przygotowany przez

Bardziej szczegółowo

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl.

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Od trzech miesięcy drożeje zakup mieszkania na kredyt

Od trzech miesięcy drożeje zakup mieszkania na kredyt Od trzech drożeje zakup mieszkania na kredyt Wciąż kredytobiorcy cieszyć się mogą relatywnie niskim kosztem długu, ale ta sytuacja nie będzie trwać wiecznie. Już od trzech rośnie oprocentowanie kredytów,

Bardziej szczegółowo

Raport AMRON SARFiN WERSJA SKRÓCONA. Raport nr 18, data publikacji: 25 lutego 2014

Raport AMRON SARFiN WERSJA SKRÓCONA. Raport nr 18, data publikacji: 25 lutego 2014 Raport AMRON SARFiN Ogólnopolski raport o kredytach mieszkaniowych i cenach transakcyjnych nieruchomości 4/luty 2014 WERSJA SKRÓCONA Raport nr 18, data publikacji: 25 lutego 2014 Spis treści Raport w liczbach

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU WARSZAWA,

URZĄD KOMISJI NADZORU WARSZAWA, URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, 211 OPRACOWANO: W WYDZIALE ANALIZ SEKTORA BANKOWEGO W DEPARTAMENCIE NADZORU SEKTORA BANKOWEGO PION NADZORU BANKOWEGO URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO - 2 -

Bardziej szczegółowo

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w III kwartale 2011 r.

Informacja o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce 1 w III kwartale 2011 r. N a r o d o w y B a n k P o l s k i I n s t y t u t E k o n o m i c z n y Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak 17 grudnia 2011 r. Krzysztof Olszewski, Krzysztof Gajewski Biuro Polityki Makrostabilnościowej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY SERPEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Koniunktura na kredyty

Koniunktura na kredyty Marzec PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Koniunktura na kredyty Index Pengab / / / Pengab wartość trendu cyklu / / / / / Ocena kredyty osób indywidualnych / / / / / / / / / / / / Listopadowy

Bardziej szczegółowo

WYNIKI FINANSOWE ZA 1 KWARTAŁ 2013

WYNIKI FINANSOWE ZA 1 KWARTAŁ 2013 WYNIKI FINANSOWE ZA 1 KWARTAŁ 2013 WIĘKSZA STABILNOŚĆ, WYJĄTKOWY POTENCJAŁ Warszawa, 10 maja 2013 ZYSK NETTO ZYSK NETTO (mln zł) -6.3% 710,6 665,5 1kw 12 1kw 13 ROE Znormalizowane 18.9% 17.3% Początek

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Raport z rynku nieruchomości grudzień 2013

Raport z rynku nieruchomości grudzień 2013 Raport z rynku nieruchomości grudzień 2013 Ceny ofertowe mieszkań używanych wystawionych do sprzedaży w największych polskich miastach w listopadzie były średnio o 2,5% niższe niż przed rokiem i o 0,1%

Bardziej szczegółowo

Póki co kredyt wciąż jest tani - kawalerka za 548 zł miesięcznie

Póki co kredyt wciąż jest tani - kawalerka za 548 zł miesięcznie Póki co kredyt wciąż jest tani - kawalerka za 548 zł miesięcznie Rata długu zaciągniętego na zakup przeciętnej kawalerki w dużym mieście wynosi 548 zł - wynika z szacunków Lion s Bank i portalu nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r.

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. INFORMACJA PRASOWA strona: 1 Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. (Warszawa, 25 kwietnia 2013 r.) Zysk skonsolidowany Grupy Banku

Bardziej szczegółowo

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Rynek nowoczesnych powierzchni biurowych 2015 rynek najemcy

Monitoring Branżowy. Analizy Sektorowe. Rynek nowoczesnych powierzchni biurowych 2015 rynek najemcy Warszawa Kraków Wrocław Trójmiasto Katowice Poznań Łódź Szczecin Lublin Monitoring Branżowy Analizy Sektorowe 14 września 2015 Rynek nowoczesnych powierzchni biurowych 2015 rynek najemcy Trendy bieżące

Bardziej szczegółowo

Monografie. Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2014 r 71

Monografie. Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2014 r 71 Monografie 1. Białystok 72 2. Bydgoszcz 85 3. Katowice 99 4. Kielce 112 5. Kraków 125 6. Lublin 138 7. Łódź 152 8. Olsztyn 166 9. Opole 179 10. Poznań 191 11. Rzeszów 205 12. Szczecin 217 13. Trójmiasto

Bardziej szczegółowo

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje najmu przebiła lokaty i obligacje Autor: Emil Szweda, Bernard Waszczyk, Open Finance 13.09.2010. Portal finansowy IPO.pl Szczyt sezonu najmu, związany z napływem studentów na uczelnie i spadek oprocentowania

Bardziej szczegółowo