Informacje dla osób osieroconych w wyniku morderstwa lub zabójstwa

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Informacje dla osób osieroconych w wyniku morderstwa lub zabójstwa"

Transkrypt

1 Informacje dla osób osieroconych w wyniku morderstwa lub zabójstwa

2 Crown copyright 2006 ISBN: Scottish Executive St Andrew s House Edinburgh EH1 3DG Opracowanie na zlecenie Scottish Executive: Astron B /06 (Polish) Publikacja: Scottish Executive, listopad 2006 Dokument dostępny jest także w innych wersjach językowych, na kasecie lub w wersji z powiększonym drukiem. Kontakt: tel Dokument dostępny jest na stronie internetowej Scottish Executive: Wydrukowano na papierze z odzysku. Nadaje się w 100% do odzysku. Stwierdza się zgodność niniejszego egzemplarza z oryginałem.

3 i Wprowadzenie Informator opracowany został z myślą o osobach bezpośrednio dotkniętych śmiercią bliskiego człowieka w wyniku morderstwa lub zabójstwa, a także z myślą o osobach je wspierających. Osoby osierocone w sposób nagły zwykle nie wiedzą, czego się mogą spodziewać. W informatorze wyjaśniamy przebieg i długość postępowania, a także powody, dla których konieczne jest podjęcie określonych czynności. Udział w przygotowaniu informatora miały osoby, które same doświadczyły straty bliskiego człowieka w wyniku zabójstwa. Przedstawiamy w nim między innymi: zasady funkcjonowania policji, prokuratury i sądów; sprawy praktyczne, jakimi trzeba się zająć po śmierci bliskiej osoby; źródła pomocy i wsparcia dla osób w żałobie. W informatorze omawiamy cały szereg różnych zagadnień. Nie wszystkie informacje są potrzebne jednocześnie. Funkcjonariusz policji ds. kontaktów z rodzinami ofiar przestępstw (FLO) wyjaśni, co może być potrzebne już teraz. Informator można zachować i korzystać z niego później w miarę potrzeb. Odpowiadamy tu na najważniejsze pytania, jakie osoby w żałobie mogą zadawać w tych trudnych chwilach. Podajemy tu także dane kontaktowe organizacji udzielających szczegółowych informacji oraz wsparcia osobom w żałobie. W informatorze mogą występować nieznane czytelnikowi terminy prawnicze. Zawarliśmy je tutaj dlatego, ponieważ mogą się one pojawić podczas śledztwa lub rozprawy sądowej. Pojęciom, które pojawiają się po raz pierwszy, towarzyszy krótkie objaśnienie. Słowniczek najważniejszych terminów zamieszczamy w rozdziale 8.2.

4 ii Jeżeli śmierć bliskiej osoby nastąpiła w ciągu ostatnich kilku godzin, warto zapoznać się z rozdziałem Co trzeba wiedzieć teraz. Warto także: zapisać sobie nazwiska, adresy i numery telefonów osób, z którymi trzeba będzie rozmawiać (miejsce na numery telefonów itd. znajduje się w części 1.1; o pomoc w jej wypełnianiu można zwrócić się do FLO); zapisać sobie ewentualne pytania oraz informacje, jakie się otrzymało (miejsce na notatki znajduje się na następnych stronach); odłożyć w bezpieczne miejsce kopie wszystkich pism itd. O wyjaśnienie zagadnień omawianych w informatorze należy zwracać się do FLO, przedstawiciela wydziału informacyjnego dla ofiar przestępstw (Victim Information and Advice Officer) lub do jednej z organizacji pomocowych wymienionych w części 1.1, które postarają się jak najszybciej udzielić niezbędnych wyjaśnień. Warto także zapoznać się z treścią dołączonej do informatora ulotki pt. Żałoba po śmierci osoby bliskiej.

5 Miejsce na notatki iii

6 Miejsce na notatki iv

7 Miejsce na notatki v

8 Miejsce na notatki vi

9 Miejsce na notatki vii

10 Miejsce na notatki viii

11 ix Spis treści Str. Rozdział 1 Ważne kontakty 1.1 Najważniejsze dane teleadresowe Family Liaison Officer (FLO) Victim Information and Advice (VIA) Officer 6 Rozdział 2 Co trzeba wiedzieć teraz 2.1 Identyfikacja osoby zmarłej Widok ciała osoby zmarłej Informowanie innych osób o śmierci Przedmioty osobistego użytku i mienie zmarłego Sekcja zwłok Zainteresowanie ze strony środków masowego przekazu Organizacja pogrzebu 19 Rozdział 3 Dochodzenie 3.1 Śledztwo prowadzone przez policję Zbieranie materiału dowodowego Czas trwania śledztwa Raport policji Rola prokuratora (PF) Przedstawienie zarzutów Definicja morderstwa i nieumyślnego zabójstwa Po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania 29

12 x Rozdział 4 Postępowanie sądowe 4.1 Stawiennictwo w sądzie Co dzieje się przed rozprawą Zwolnienie warunkowe za kaucją Sąd najwyższy (High Court) Rozprawa Występowanie w sądzie w charakterze świadka Pomoc ze strony Witness Service Przebieg rozprawy Zastraszanie świadków Środki specjalne stosowane podczas składania zeznań przez świadków szczególnej troski Zwrot kosztów związanych z udziałem w rozprawie Werdykt Wyrokowanie Niepoczytalni sprawcy czynów przestępczych Oświadczenia ofiar przestępstw Apelacja skazanego Apelacja oskarżyciela Sprawy z oskarżenia prywatnego Powództwo cywilne 58 Rozdział 5 Po wydaniu wyroku 5.1 Victim Notification Scheme Długość pobytu skazanego w zakładzie karnym Przesłanki przedterminowego zwolnienia Po zwolnieniu skazanego z zakładu karnego 64

13 xi Rozdział 6 Sprawy praktyczne 6.1 Rejestracja zgonu Zabójstwa popełnione za granicą Odszkodowania dla ofiar przestępstw Pomoc prawna Świadczenia i zasiłki Testament Kogo należy powiadomić o zgonie Wstrzymanie korespondencji Długi Skargi i zażalenia dotyczące wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych 77 Rozdział 7 Źródła pomocy i wsparcia 7.1 Victim Support Scotland Grupy samopomocowe i inne grupy wsparcia Organizacje wyznaniowe Inne źródła pomocy 85 Rozdział 8 Objaśnienie przebiegu procesu karnego i terminów prawniczych 8.1 Diagram przedstawiający przebieg śledztwa i postępowania karnego Słowniczek najważniejszych pojęć 89

14 Rozdział 1 Ważne kontakty 1.1 Najważniejsze dane teleadresowe 1.2 Family Liaison Officer (FLO) 1.3 Victim Information and Advice (VIA) Officer

15 1 Ważne kontakty 1.1 Najważniejsze dane teleadresowe W tej części informatora można zapisywać sobie nazwiska, adresy i numery telefonów osób, z którymi być może trzeba będzie się kontaktować. Policja Porad i informacji na temat przebiegu śledztwa oraz postępowania karnego udziela: Family Liaison Officer (FLO, funkcjonariusz ds. kontaktów z rodzinami ofiar przestępstw): Tel. w godzinach służbowych: Tel. poza godzinami służbowymi: Skargi i zażalenia w sprawie dochodzenia przyjmuje: Senior Investigating Officer (SIO, starszy oficer śledczy): Adres do korespondencji i tel:

16 2 Prokurator (PF) Informacji na temat przebiegu postępowania karnego (a także na temat sekcji zwłok, jej wyniku oraz przewidywanego terminu wydania zwłok do pochówku) udziela prokurator (ang. Procurator Fiscal): Prokurator: Tel: Victim Information and Advice (VIA, wydział informacyjny przy prokuraturze) Informacji na temat przebiegu postępowania karnego udziela: Przedstawiciel VIA: Tel: Organizacje pomocowe Pomocy praktycznej i psychologicznej udziela: Miejscowy oddział organizacji pomocy świadkom Victim Support Scotland (VSS): Tel: (oraz krajowe biuro VSS pod numerem lub infolinie pod numerem lub )

17 3 Grupy samopomocowe dla osób w żałobie: Families of Murdered Children (FOMC) (pomoc dla rodziców zamordowanych dzieci): Telefon zaufania: Numer całodobowy: People Experiencing Trauma and Loss (PETAL): (pomoc dla bliskich ofiar morderstw i samobójstw) Telefon zaufania: Inne grupy wsparcia: Lekarz rodzinny (GP) Warto także mieć pod ręką dane kontaktowe swojego lekarza: GP: Tel:

18 4 1.2 Family Liaison Officer (FLO) Funkcjonariusz ds. kontaktów z rodzinami ofiar przestępstw Wkrótce po śmierci z bliskimi zmarłej osoby kontaktuje się funkcjonariusz policji do spraw kontaktów z rodzinami ofiar przestępstw (FLO). FLO posiada specjalne przeszkolenie w zakresie potrzeb osób w żałobie oraz doświadczenie w prowadzeniu dochodzenia. FLO podaje członkom rodziny numer (lub numery) telefonu, pod którym można się z nim kontaktować oraz informuje, w jakich godzinach jest osiągalny. FLO pozostaje w kontakcie z rodziną ofiary przez cały czas trwania śledztwa. Mogą mu w tym pomagać inni funkcjonariusze FLO. Rola FLO FLO pośredniczy w kontaktach między rodziną ofiary a starszym oficerem śledczym (SIO), który kieruje całością dochodzenia. FLO wchodzi w skład zespołu dochodzeniowego i ma do wykonania ściśle określone zadania. Dwie podstawowe funkcje FLO to: zbieranie szczegółowych informacji na temat zmarłego od osoby osieroconej oraz innych członków rodziny i przekazywanie tych informacji starszemu oficerowi śledczemu; pośredniczenie między rodziną a SIO i bieżące informowanie rodziny o przebiegu dochodzenia. Zadaniem FLO jest także: wspieranie i udzielanie pomocy osobom osieroconym, na przykład przy identyfikacji zwłok; informowanie członków rodziny o przebiegu dochodzenia; za zgodą zainteresowanych osób skierowywanie ich do organizacji Victim Support lub innej wolontariackiej grupy pomocowej.

19 5 udzielanie w trakcie dochodzenia informacji i wyjaśnień na temat zasad procesu karnego; udzielanie pomocy w kontaktach z zainteresowanymi sprawą środkami masowego przekazu; odpowiadanie na pytania rodziny lub skierowywanie do właściwych osób i organizacji mogących takich wyjaśnień udzielić. W przypadku braku kontaktów między członkami rodziny lub separacji, FLO powiadamia pozostałych członków rodziny o zgonie w imieniu osieroconej osoby lub ze względu na więzi rodzinne uprawniające te osoby do takich informacji. Czy FLO utrzymuje kontakty z rodziną przez cały czas trwania procesu karnego? FLO pozostaje w kontakcie z rodziną ofiary przestępstwa jedynie przez pewien czas, po czym rolę jego przejmują organy odpowiedzialne za ściganie sądowe. Więcej informacji na ten temat podajemy w następnym rozdziale. Kontakty między FLO a organami odpowiedzialnymi za ściganie przestępstw Od samego początku FLO współpracuje z wydziałem informacji Victim Information and Advice (VIA) przy prokuraturze Szkocji (Crown Office and Procurator Fiscal Service, COPFS). W następnym rozdziale szczegółowo przedstawiamy rolę VIA oraz kontakty FLO z VIA. W części 1.1 znajduje się miejsce na numer telefonu funkcjonariusza FLO.

20 6 1.3 Victim Information and Advice (VIA) Officer Przedstawiciel wydziału informacji dla ofiar przestępstw VIA Zadaniem przedstawiciela VIA jest informowanie rodziny ofiary o przebiegu sprawy i kontaktowanie jej z organizacjami udzielającymi pomocy psychologicznej i praktycznej. Po skierowaniu sprawy do prokuratora wyznaczony przedstawiciel VIA kontaktuje się z rodziną ofiary. Ponieważ VIA stanowi wydział prokuratury, jej przedstawiciele mają bezpośredni dostęp do informacji na temat sprawy. Rola przedstawiciela VIA Przedstawiciel VIA informuje FLO o wyniku wstępnego postępowania sądowego, w tym o zatrzymaniu oskarżonego w areszcie lub jego zwolnieniu. Po wycofaniu się FLO ze sprawy odpowiedzialność za bieżące informowanie rodziny przejmuje przedstawiciel VIA. Kiedy to następuje zależy od okoliczności. Może to nastąpić po pogrzebie, po pierwszym stawiennictwie oskarżonego w sądzie lub później, w przypadku przedłużającego się dochodzenia. Przed wycofaniem się FLO ze sprawy ma miejsce spotkanie, podczas którego rodzina ma okazję poznać przedstawiciela VIA. Do czasu takiego spotkania w kontaktach pośredniczy FLO.

21 7 Przedstawiciele VIA odpowiadają za bieżące informowanie rodziny do czasu zakończenia procesu karnego, włącznie z apelacją. Po zakończeniu postępowania rola VIA ogranicza się wyłącznie do udzielania szczegółowych wyjaśnień na temat postanowień wydanych w sądzie. VIA może także udzielać informacji na temat organizacji oferujących pomoc po zakończeniu postępowania karnego (zob. rozdział 7). Więcej informacji na temat VIA można otrzymać pod numerem lub pod adresem (należy kliknąć na Are you a victim of crime? )

22 8

23 Rozdział 2 Co trzeba wiedzieć teraz 2.1 Identyfikacja osoby zmarłej 2.2 Widok ciała osoby zmarłej 2.3 Informowanie innych osób o śmierci 2.4 Przedmioty osobistego użytku i mienie zmarłego 2.5 Sekcja zwłok 2.6 Zainteresowanie środków masowego przekazu 2.7 Organizacja pogrzebu

24 9 Co trzeba wiedzieć teraz W tym rozdziale przedstawiamy informacje, które mogą przydać się już teraz. 2.1 Identyfikacja osoby zmarłej Po śmierci zmarły przewożony jest do kostnicy przyszpitalnej lub miejskiej. Następnie przeprowadzana jest sekcja zwłok, czyli badanie mające na celu ustalenie przyczyn śmierci. Zanim jednak sekcja zwłok może się odbyć, zmarły musi zostać rozpoznany przez dwie osoby, które go znały. Nie muszą to być osoby z nim spokrewnione. Identyfikacja często odbywa się przez łącze wideo. Osoby, które nie dokonywały rozpoznania, mogą jeśli sobie tego życzą - poprosić o umożliwienie im obejrzenia zwłok po identyfikacji. W tej sprawie należy zwrócić się do FLO. Zdarza się, że ze względu na odniesione przez zmarłego obrażenia policja nie jest w stanie ustalić tożsamości ofiary na podstawie oględzin. W takim wypadku stosuje się inne metody, jak badanie uzębienia, porównanie odcisków palców (tzw. badania daktyloskopijne) lub identyfikację na podstawie porównania DNA pobieranego z przedmiotów osobistych zmarłego, na przykład ze szczotki do włosów lub szczoteczki do zębów. Czasami konieczne jest pobranie próbek DNA z jamy ustnej krewnych osoby zmarłej. FLO wyjaśnia rodzinie zmarłego powody, dla których konieczne jest pobranie próbek oraz sposób ich wykorzystania do identyfikacji zwłok.

25 Widok ciała osoby zmarłej Nawet w przypadku osób zmarłych z przyczyn naturalnych niełatwo jest zdecydować się na obejrzenie zwłok. Decyzja jest szczególnie trudna, gdy bliska osoba zmarła śmiercią gwałtowną. Niektórzy mogą obawiać się widoku ciała ze względu na doznane przez ofiarę obrażenia. Policja zwykle uprzedza rodzinę zmarłego o charakterze obrażeń, ale nie może ich omawiać w szczegółach. Zdarza się, że nie wszystkie fakty mogą zostać ujawnione ze względu na dobro sprawy. Osoby bliskie zmarłego zostają poinformowane o konieczności i powodach zatajenia niektórych informacji. Istotne jest, aby bliscy zmarłego byli uprzedzeni o tym, że podczas rozprawy na jaw mogą wyjść dodatkowe informacje. Zdenerwowanie czy obawa przed obejrzeniem zwłok bliskiej osoby jest rzeczą całkowicie normalną. Można się obawiać, że zmarły będzie sprawiał nienaturalne wrażenie. Czasem bliscy zmarłego nie chcą pamiętać go takim, jak wyglądał w trumnie czy kostnicy. Niektórzy wolą pożegnać lub zapamiętać bliską osobę taką, jaką była za życia. Osoby, które decydują się na obejrzenie zmarłego, powinny pamiętać, że zwłoki są zimne w dotyku. W większości wypadków zwłoki wolno dotykać dopiero po wydaniu ich do pochówku lub kremacji. Obejrzenie zmarłego może stanowić pierwszy krok w kierunku radzenia sobie z żałobą i pogodzenia się ze śmiercią bliskiej osoby. Osobom, które nie zdecydują się na obejrzenie zwłok, trudniej może być zaakceptować czyjeś odejście.

26 11 Czasem zmarłego można obejrzeć dopiero po przeprowadzeniu sekcji zwłok. Dzieje się tak dlatego, że podczas sekcji na odzieży i ciele zmarłego często znajduje się ślady, którego mogą pomóc w ustaleniu tożsamości sprawcy i doprowadzeniu do skazania. Jest to materiał dowodowy, który musi być zachowany. FLO informuje krewnych zmarłego, czy mogą obejrzeć zwłoki i czy wolno im jest je dotykać. Jeżeli nie jest to możliwe, FLO wyjaśnia rodzinie powody, dla których nie można obejrzeć ani dotykać zwłok. 2.3 Informowanie innych osób o śmierci Policja stara się jak najszybciej zawiadamiać o zgonie krewnych zmarłego. Należy podać policji nazwiska innych osób, które powinny zostać powiadomione, a które mogą nie być policji znane. Niektórzy wolą sami zawiadamiać pozostałych członków rodziny lub przyjaciół zmarłego. Jak już wspomnieliśmy w części 1.2, w przypadku rodzin nie utrzymujących ze sobą bliskich kontaktów (np. w przypadku separacji), o śmierci może zawiadamiać pozostałych krewnych FLO. Strata bliskiej osoby w tak dramatycznych okolicznościach jest wstrząsającym przeżyciem. W rozdziale 7 zamieszczamy spis organizacji udzielających pomocy osobom w żałobie. Miejsce na zapisywanie danych kontaktowych tych organizacji znajduje się w części 1.1.

27 Przedmioty osobistego użytku i mienie zmarłego Przedmioty osobistego użytku W ramach prowadzonego przez policję śledztwa gromadzony jest materiał dowodowy (przedmioty i ślady pobierane są w miejscu przestępstwa, z ciała zmarłego oraz od innych osób). Policja może zabezpieczyć do badania przedmioty osobistego użytku należące do zmarłej osoby, w tym odzież i biżuterię. FLO lub przedstawiciel VIA wyjaśnia, dlaczego jest to konieczne. Niektóre przedmioty mogą być użyte jako dowód w sprawie. Zwykle zostają one zwrócone po zakończeniu procesu karnego (lub po apelacji). Nie zawsze jednak możliwy jest zwrot wszystkich przedmiotów, ponieważ niektóre rzeczy mogą być zanieczyszczone i niebezpieczne. W takim przypadku FLO lub przedstawiciel VIA wyjaśnia, co to oznacza. W sprawie zwrotu szczególnie cennych przedmiotów należy zwrócić się do FLO lub przedstawiciela VIA, który podejmie wszelkie starania, aby to umożliwić. FLO lub przedstawiciel VIA informuje także rodzinę o wszelkich uszkodzeniach lub modyfikacjach przedmiotów użytych w charakterze materiału dowodowego. Rodzina zmarłego może wówczas zadecydować, czy życzy sobie ich zwrotu. Przedmioty osobistego użytku, które stanowią materiał dowodowy w sprawie, zwrócone zostają dopiero zakończeniu procesu karnego. Zwrot przedmiotów może ulec opóźnieniu, jeżeli wniesione zostanie odwołanie od wyroku. W przypadku gdy nikt nie zostanie postawiony w stan oskarżenia w związku ze śmiercią, policja może zachować niektóre przedmioty (np. odzież, którą miała na sobie ofiara) na czas nieokreślony.

28 13 Co dzieje się w przypadku zabójstwa popełnionego w domu należącym do bliskiej osoby ofiary Policja może zabezpieczać przedmioty osobistego użytku, jeżeli mają one związek z prowadzonym dochodzeniem. Na czas pobierania dowodów posesja zostaje zabezpieczona przez policję. Oznacza to, że właściciel nie ma do niej dostępu. W takim przypadku lub jeżeli dalszy pobyt w domu lub mieszkaniu jest z różnych względów niemożliwy urząd miasta może przydzielić lokal tymczasowy. Po zebraniu materiału dowodowego policja zwalnia posesję. Przed ponownym zamieszkaniem odczuwa się często potrzebę dokładnego jego wysprzątania. Jeżeli bliski zmarłego nie czuje się na siłach, by wykonać to samemu, można zwrócić się do wydziału sanitarnego urzędu miasta, który dysponuje adresami specjalistycznych firm zajmującymi się profesjonalnym sprzątaniem i czyszczeniem nieruchomości. O zasięgnięcie informacji w tej sprawie można poprosić FLO lub wolontariusza z organizacji Victim Support. Nawet jeżeli zbrodnia nie została popełniona w domu, policja może czasem przeprowadzać badanie lub przeszukiwanie pomieszczeń. Policja informuje o celu i przewidywanym czasie trwania tych czynności.

29 Sekcja zwłok Na czym polega sekcja zwłok Wkrótce po śmierci lub po odnalezieniu ciała przeprowadzana jest sekcja zwłok (badanie lekarskie mające na celu ustalenie przyczyn zgonu). Osoby, które ze względów kulturowych, religijnych lub innych nie życzą sobie przeprowadzania sekcji zwłok, powinny poinformować o tym prokuratora, który w miarę możliwości postara się życzenie takie uszanować. W wielu przypadkach jednak otwarcie zwłok stanowi wymóg prawny, jeżeli zachodzi podejrzenie przestępnego spowodowania śmierci. Sekcję zwłok przeprowadza dwóch lekarzy sądowych (patologów) w obecności starszego oficera śledczego (SIO) i prokuratora. Ma to na celu zapewnienie, że pobrany został cały materiał dowodowy i uzyskanie od biegłych informacji przydatnych w śledztwie. Opóźnienia w wydaniu zwłok do pochówku Czasem na żądanie oskarżonego przeprowadza się dodatkową sekcję zwłok. Jeżeli oskarżonych jest kilku, każdy z nich ma prawo zażądać przeprowadzenia osobnej sekcji. Jest to niewątpliwie przykre dla bliskich zmarłego. Należy w związku z tym być przygotowanym na możliwość opóźnień w wydaniu zwłok do pochówku. W przypadku przedłużającego się śledztwa prokurator może wstrzymać wydanie zwłok celem zachowania materiału dowodowego do czasu aresztowania sprawcy i postawienia go w stan oskarżenia.

30 15 Protokół z sekcji zwłok Protokół zawiera szczegółowe wyniki oględzin i otwarcia zwłok oraz w większości przypadków podanie przyczyny śmierci. Czasem przyczynę śmierci udaje się ustalić dopiero po wykonaniu dodatkowych badań laboratoryjnych. Na wyniki tych badań trzeba zwykle poczekać. W przypadku osób, które za życia wyraziły wolę oddania narządów lub tkanki, podejmowane są wszelkie starania, aby życzenie to spełnić. W przypadku podejrzenia przestępnego spowodowania śmierci oddanie narządów lub tkanki nie zawsze jest jednak możliwe. Dzieje się tak, ponieważ przeprowadzone muszą być szczegółowe badania przez biegłych sądowych w celu uzyskania materiału dowodowego. Oddanie narządów lub tkanki jest możliwe wyłącznie za zgodą prokuratora. Jeżeli podczas sekcji zwłok zachodzi konieczność pobrania z ciała zmarłego narządów lub tkanki, FLO uprzedza o tym rodzinę zmarłego i wyjaśnia niepokojące ją kwestie. Można zażyczyć sobie zwrotu narządów w celu ich usunięcia lub poprosić o ich usunięcie inną osobę. Wyjaśnień na ten temat udziela FLO lub przedstawiciel VIA. Warto wcześniej zapisywać sobie pytania i robić notatki z rozmów. W ciężkich chwilach trudno jest wszystko zapamiętać. Miejsce na notatki znajduje się na początku informatora.

31 Zainteresowanie środków masowego przekazu Kontakty z mediami Zabójstwo oraz sprawa sądowa budzą często duże zainteresowanie prasy, radia i telewizji. Dziennikarze mogą dzwonić do członków rodziny, nachodzić ich w domu lub próbować z nimi rozmawiać w sądzie. Czasem do wiadomości publicznej podawane są nazwiska i adresy członków rodziny zmarłego. Rozmowy z dziennikarzami oraz wysłuchiwanie komentarzy w środkach masowego przekazu na temat ukochanej osoby jest często przykre i stresujące. Większość przedstawicieli mediów okazuje zrozumienie osobom, które nie życzą sobie z nimi rozmawiać. Rodzina zmarłego może jednak uznać, że kontakty z przedstawicielami środków masowego przekazu mogą być użyteczne, na przykład w sytuacji, gdy poszukiwani są świadkowie zdarzenia. Rodzina może wybrać jedną osobę do reprezentowania jej w kontaktach z mediami, zwłaszcza w przypadku apelu do świadków o zgłaszanie się z informacjami. SIO nadzoruje udzielanie informacji mediom, tak aby uzyskać jak największy odzew od obywateli. Czasem rodzina zmarłego nie życzy sobie kontaktów z mediami. Niepożądane zainteresowanie dziennikarzy może być dla niej źródłem dodatkowego stresu. W takim przypadku należy powiedzieć o tym funkcjonariuszowi FLO, który może zająć się kontaktami z dziennikarzami w imieniu rodziny. Dziennikarze mogą prosić o zdjęcie zmarłego. Warto w takiej sytuacji zastanowić się nad wizerunkiem bliskiej osoby, jaki chce się zaprezentować i jaki chciałoby się zapamiętać. FLO może pomóc w zmodyfikowaniu istniejącego zdjęcia, na przykład przez wycięcie fragmentu grupowej fotografii.

32 17 Jakich informacji wolno udzielać Osoby, które decydują się na kontakty z mediami, powinny wcześniej przygotować sobie wypowiedź. Może mieć ona formę krótkiego oświadczenia wygłaszanego lub odczytywanego przez członka rodziny zmarłego lub inną osobę (na przykład przez funkcjonariusza policji lub adwokata). W przygotowaniu takiego oświadczenia może pomóc FLO. W przypadku gdy śmierć nastąpiła z winy innej osoby, nie wolno publicznie wypowiadać się na temat sprawcy w sposób mogący zaszkodzić sprawie. Policja lub adwokat zwykle doradza rodzinie zmarłego, jak uniknąć przypadkowych komentarzy, które mogłyby zakłócić przebieg śledztwa i procesu karnego. Co robić w przypadku niestosownych komentarzy w środkach masowego przekazu lub naruszania prywatności przez media Wszelkie obiekcje dotyczące sposobu, w jaki sprawa jest przedstawiana w mediach należy zgłaszać policji lub adwokatowi. Nie zawsze będą oni w stanie zapobiec naruszaniu prywatności przez środki masowego przekazu, ale mogą podjąć kroki w celu ograniczenia takich działań lub udzielić rad w sprawie postępowania z mediami. W przypadku nagannego zdaniem rodziny zachowania dziennikarza lub w przypadku publicznego przedstawienia niezgodnych z prawdą lub nieobiektywnych informacji można złożyć skargę do prasy, telewizji lub radia. W tym celu można wysłać pismo do wydawcy gazety lub do dyrekcji stacji telewizyjnej lub radiowej. Poważniejsze zastrzeżenia należy kierować do właściwego regulatora zarządu BBC, Independent Television Commission (ITC) lub Radio Authority. Środki masowego przekazu mogą zgodzić się na nadanie lub publikację przeprosin. Prasa może też zaproponować publikację listu od rodziny ofiary.

33 18 Dziennikarze mają obowiązek przestrzegać krajowych kodeksów praktyki nakazujących poszanowanie prywatności i uczuć osób osieroconych: Kodeks praktyki komisji ds. skarg przeciw prasie (Press Complaints Commission, PCC) określa zasady postępowania dziennikarzy prasowych. Więcej informacji na ten temat znaleźć można na stronie Czynna jest także infolinia pod numerem (tekstofon ). Kodeks praktyki brytyjskiego urzędu regulacji telekomunikacji (Office of Communications) określa zasady postępowania dziennikarzy telewizyjnych i radiowych. Informacje na temat trybu składania skarg z tytułu naruszenia kodeksu dostępne są na stronie internetowej lub pod numerem (tekstofon ).

34 Organizacja pogrzebu Kiedy może odbyć się pogrzeb? Pochówek może mieć miejsce po wydaniu zwłok przez prokuratora. W przypadku kremacji wymagana jest specjalna zgoda prokuratora, dlatego należy możliwie jak najwcześniej powiadomić o tym FLO. Prokurator udziela zgody na kremację po postawieniu zarzutów sprawcy i zakończeniu dochodzenia przez obronę. W przypadku morderstwa lub zabójstwa nie zawsze istnieje możliwość dokonania pochówku bezpośrednio po śmierci. Wynika to z konieczności przeprowadzenia sekcji zwłok lub pobrania materiału dowodowego. Niektóre wyznania religijne nakazują dokonanie szybkiego pochówku. W takim wypadku należy zwrócić się do FLO. Prokurator postara się uszanować życzenia rodziny zmarłego, aczkolwiek nie w każdej sytuacji jest to możliwe. Organizowanie pogrzebu Organizacja pogrzebu wymaga podejmowania wielu decyzji, w tym decyzji dotyczących miejsca i rodzaju pochówku (tj. pogrzebu tradycyjnego lub kremacji), przemów podczas uroczystości, zaproszonych osób, wiązanek lub datków na cele charytatywne, nagrobku itd. W tych wszystkich sprawach można poradzić się pracowników zakładu pogrzebowego, księdza lub innego duchownego. W przygotowaniach należy uwzględnić życzenia zmarłego wyrażone w testamencie (zob. 6.6). Pod uwagę powinno się też wziąć życzenia innych bliskich osób.

35 20 Koszty pogrzebu Jeżeli zmarły był zatrudniony, może mu przysługiwać odprawa pośmiertna (ang. death-in-service payment). Pracodawca może pokryć część kosztów pogrzebu z funduszu dobroczynnego. Czasami z pracowniczego lub prywatnego funduszu emerytalnego wypłacona może zostać suma na pokrycie części kosztów pogrzebu. Należy dowiedzieć się, czy zmarły należał do towarzystwa kremacyjnego lub czy posiadał opłacony plan pogrzebowy albo polisę ubezpieczeniową na pokrycie kosztów pochówku. Pogrzeby mogą być kosztowne. Osobom o niskich dochodach i pobierających zasiłki rząd może udzielić pomocy finansowej na opłacenie kosztów pogrzebu w postaci zasiłku pogrzebowego (ang. funeral payment). Zasiłek wypłacany jest do trzech miesięcy po pogrzebie. Więcej na ten temat dowiedzieć się można w miejscowym urzędzie ubezpieczeń społecznych - DSS lub w biurze zatrudnienia - JobCentre ( Numery telefonów tych urzędów znaleźć można w książce telefonicznej. Informacji udziela także biuro porad obywatelskich (Citizens Advice Bureau), którego numer telefonu podany jest w książce telefonicznej. Criminal Injuries Compensation Scheme O zwrot kosztów pogrzebu można także ubiegać się w ramach programu odszkodowań dla ofiar przestępstw (CICS). Odszkodowanie wypłacane jest osobie opłacającej koszty pogrzebu, nawet jeżeli ona sama nie kwalifikuje się do odszkodowania. Pod uwagę brane jest też wyznanie i pochodzenie kulturowe zmarłego lub jego rodziny. Do wniosku należy dołączyć pokwitowania za wydatki poniesione w związku z organizacją pogrzebu.

36 21 Więcej informacji na temat programu odszkodowań (CICS) podajemy w części 6.3. Pomocy w składaniu wniosków udziela organizacja Victim Support Scotland. Z organizacją można się kontaktować pod numerem (biuro krajowe) lub i (infolinie). Zawiadamianie o śmierci W krajowej lub lokalnej prasie można zamieścić nekrolog zawiadamiający o terminie i miejscu pogrzebu. Informacji na ten temat udzielają gazety oraz zakłady pogrzebowe. Ze względów bezpieczeństwa nie powinno się w ogłoszeniu podawać swojego adresu. Zakłady pogrzebowe udzielają pomocy w wyborze rodzaju pochówku, organizacji pogrzebu i załatwieniu formalności. Adresy miejscowych zakładów pogrzebowych znaleźć można w książce telefonicznej. National Association of Funeral Directors ( ) dysponuje spisami zakładów pogrzebowych z całego kraju działających zgodnie z zasadami kodeksu dobrej praktyki.

37 22

38 Rozdział 3 Dochodzenie 3.1 Śledztwo prowadzone przez policję 3.2 Zbieranie materiału dowodowego 3.3 Czas trwania śledztwa 3.4 Raport policji 3.5 Rola prokuratora (PF) 3.6 Przedstawienie zarzutów 3.7 Definicja morderstwa i nieumyślnego zabójstwa 3.8 Po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania sądowego

39 23 Dochodzenie 3.1. Śledztwo prowadzone przez policję Śledztwo prowadzi jednostka policji, na której terenie popełniona została zbrodnia. Prowadzenie śledztwa zostaje powierzone policji przez prokuratora, któremu następnie przedkładane są wyniki śledztwa. Śledztwem kieruje starszy oficer śledczy (ang. Senior Investigating Officer, SIO). Zazwyczaj funkcję tę pełni starszy detektyw (ang. senior detective). SIO jest przeszkolony w prowadzeniu śledztw w sprawie morderstw i zabójstw. Podlega mu zespół funkcjonariuszy, którzy prowadzą czynności wyjaśniające. SIO wyznacza funkcjonariusza ds. kontaktów z rodzinami ofiar przestępstw (ang. Family Liaison Officer, FLO), który pośredniczy między zespołem śledczym a rodziną ofiary. SIO kontaktuje się z rodziną zmarłego za pośrednictwem FLO (zob. część 1.2). Policja ściśle współpracuje z prokuratorem przez cały czas trwania śledztwa. Prokurator bada zebrane dowody i nadzoruje prowadzenie śledztwa (zob. 3.5 i 3.6) Zbieranie materiału dowodowego Rola policji polega przede wszystkim na gromadzeniu informacji. Może to czasem wydawać się niedelikatne, zwłaszcza tuż po śmierci. Należy jednak pamiętać, że im więcej informacji uda się zebrać, tym większe będą szanse na ustalenie przyczyn zgonu. Niektóre informacje zebrane przez policję nie mogą być udostępniane rodzinie ofiary (jak na przykład szczegółowe informacje na temat obrażeń poniesionych przez ofiarę), ponieważ mogłoby to utrudnić prowadzenie postępowania karnego. Policja może na czas śledztwa zabezpieczać przedmioty osobistego użytku należące do zmarłego lub mieszkanie jego rodziny (zob. 2.4).

40 24 FLO zadaje rodzinie ofiary szczegółowe pytania na temat zmarłego. Może to być przykre dla osoby w żałobie, która może odczuwać to jako ingerencję w jej prywatne sprawy. Nie to jest celem takich pytań im więcej policja będzie wiedziała na temat zmarłej osoby, tym większe będą szanse na ustalenie tożsamości sprawcy i zebranie potrzebnego materiału dowodowego. 3.3 Czas trwania śledztwa Czas trwania śledztwa nie jest odgórnie określony. W niektórych wypadkach policja aresztuje podejrzanego bardzo szybko i bezzwłocznie przedstawia prokuratorowi raport. Zdarza się też, że policja, pomimo ustalenia tożsamości sprawcy, nie jest w stanie go odnaleźć. Czasami śledztwo może się z różnych przyczyn przedłużać. Jeżeli brak jest wystarczających dowodów umożliwiających postawienie zarzutów, wyznaczony zostaje starszy rangą oficer, który dokonuje rewizji śledztwa. Oficer ten może kontaktować się z rodziną ofiary. Po zamknięciu śledztwo jest co jakiś czas rewidowane i wznawiane w przypadku ujawnienia nowych informacji. 3.4 Raport policji Raport sporządzany przez policję to poufny dokument zawierający streszczenie zeznań świadków, protokoły przesłuchań osób podejrzanych, raporty biegłych oraz inne istotne dla sprawy materiały. Na podstawie tego raportu prokurator wydaje postanowienie w sprawie ścigania sądowego.

41 Rola prokuratora (PF) Prokurator (ang. Procurator Fiscal, PF) jest urzędnikiem prowadzącym śledztwo w sprawie wszystkich zgonów nagłych lub podejrzanych. Prokurator jest prawnikiem zatrudnionym przez prokuraturę (ang. Crown Office and Procurator Fiscal Service, COPFS). Zadaniem prokuratora jest: zlecanie przeprowadzenia sekcji zwłok (zob. 2.5); prowadzenie śledztwa w sprawie śmierci; zlecanie badania przyczyn śmierci; decydowanie, czy konieczne jest wszczęcie wstępnego postępowania karnego i czy materiał dowodowy jest wystarczający (zob. 3.6); przedstawianie sprawy oskarżycielom prokuratury koronnej (ang. Crown Counsel) celem wydania postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania karnego. Prokurator zapoznaje się z raportem przedłożonym przez policję i podejmuje na jego podstawie decyzję w sprawie wstępnych zarzutów (zob. 3.6). Po stawieniu się przez oskarżonego w sądzie na rozprawie wstępnej (zob. 4.2) prokurator przesłuchuje świadków i zbiera dowody (ten etap postępowania nosi nazwę precognition i jest szczegółowo wyjaśniony w części 3.8).

42 26 Prokurator przesyła następnie raport do zespołu oskarżycieli (Crown Counsel), który wydaje postanowienie w sprawie wszczęcia postępowania sądowego. Oskarżyciele decydują także o tym, przeciwko komu wszczęte zostaje postępowanie oraz pod jakimi zarzutami. Mogą oni również podjąć decyzję o niewszczynaniu postępowania. Rodzina zmarłego może w każdej chwili zwrócić się do prokuratora z pytaniami. FLO lub przedstawiciel VIA informuje rodzinę zmarłego, w jaki sposób można się kontaktować z prokuratorem. Miejsce na zapisanie danych kontaktowych znajduje się w części 1.1. Prokuratura (ang. Crown Office and Procurator Fiscal Service - COPFS) publikuje ulotki poświęcone działalności urzędu prokuratora, w tym także śledztwom w sprawie śmierci spowodowanej czynem przestępczym. Materiały te można otrzymać w urzędzie prokuratora (COPFS) lub pobrać ze strony internetowej prokuratury

43 Przedstawienie zarzutów Jeżeli w wyniku śledztwa prowadzonego przez policję stwierdzony zostanie czyn przestępczy, prokurator musi zadecydować, czy osoba winna tego czynu powinna stawić się w sądzie celem ustosunkowania się do wstępnych zarzutów. Osobę, której postawione zostają zarzuty, nazywamy oskarżonym. Zdarza się, że prokurator zleca policji przeprowadzenie dalszych czynności śledczych przed podjęciem decyzji w sprawie postępowania karnego. Po postawieniu przez prokuratora wstępnych zarzutów morderstwa, prokurator musi przedstawić rekomendację zespołowi oskarżycieli (Crown Counsel) odnośnie kwalifikacji prawnej zarzutów. Oskarżyciele rozpatrują materiał dowodowy i wydają postanowienie w sprawie zarzutów, a także decydują o wyrażeniu zgody przez prokuratora na zwolnienie oskarżonego za kaucją. Prokurator kontaktuje się z rodziną zmarłego i wzywa ją na rozmowę. Ma to zazwyczaj miejsce przed wysłaniem raportu do oskarżycieli. Prokurator przedstawia przebieg procedury wstępnej (ang. precognition) i odpowiada na pytania. W spotkaniu uczestniczy zazwyczaj przedstawiciel VIA, z którym warto jest na tym etapie porozmawiać. Prokurator może także przesłuchiwać członków rodziny zmarłego, którzy mogli być świadkami zdarzeń mających związek ze sprawą.

44 Definicja morderstwa i nieumyślnego zabójstwa Morderstwem nazywamy umyślne działanie sprawcy mające na celu pozbawienie życia lub lekkomyślne działanie w złym zamiarze (ang. wicked recklessness). O nieumyślnym zabójstwie (ang. culpable homicide) mówimy w przypadku pozbawienia życia na skutek bezprawnego działania, ale bez zamiaru spowodowania śmierci lub bez lekkomyślnego działania w złym zamiarze. Czyn może zostać zakwalifikowany jako nieumyślne zabójstwo także w przypadku zmniejszonej poczytalności (ang. diminished responsibility) z powodu choroby psychicznej lub w przypadku zabójstwa w afekcie (tj. na skutek prowokacji). Lekkomyślne działanie w złym zamiarze (ang. wicked recklessness) stwierdza się na podstawie okoliczności czynu, takich jak rodzaj obrażeń oraz innych czynników wskazujących na charakter napaści. W niektórych przypadkach oskarżonemu mogą początkowo zostać postawione zarzuty morderstwa, ale oskarżyciele mogą uznać, że materiał dowodowy nie wskazuje na popełnienie morderstwa. W takim wypadku zmieniona zostaje kwalifikacja prawna czynu i oskarżonemu postawione zostają zarzuty nieumyślnego zabójstwa lub napaści. Zmiana kwalifikacji prawnej czynu może mieć miejsce nawet już po rozpoczęciu rozprawy. Przedstawiciel VIA informuje rodzinę ofiary o wszelkich tego typu zmianach. W miarę możliwości wyjaśniona zostaje przyczyna zmiany kwalifikacji prawnej czynu. Nie zawsze jednak możliwe jest udzielenie rodzinie ofiary szczegółowych wyjaśnień, ponieważ mogłoby to utrudnić wszczęcie postępowania sądowego.

45 Po wydaniu postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania sądowego W przypadku wydania postanowienia o wszczęciu postępowania karnego oskarżony otrzymuje oficjalny dokument (ang. petition) zawierający wstępne przedstawienie zarzutów (zob. 4.2). Oskarżony stawia się następnie w sądzie na rozprawie zamkniętej celem formalnego postawienia w stan oskarżenia. Na tym etapie prokurator rozpoczyna szczegółowe dochodzenie wstępne (ang. precognition). Celem tego dochodzenia jest zbadanie przez prokuratora wszystkich materiałów dowodowych oraz zdobycie dodatkowych dowodów. Mogą to być wyniki badań laboratoryjnych lub lekarskich. Prokurator przesłuchuje najważniejszych świadków i nadzoruje właściwe wykonanie wszystkich niezbędnych czynności. Członkowie rodziny zmarłego również mogą być poddani przesłuchaniu (ang. precognition). Rodziny ofiary mogą być przesłuchiwane przez obrońcę lub jego przedstawiciela (ang. precognition agent). Jeżeli oskarżonych jest kilku, odbywać się może kilka przesłuchań. Obrońcy lub ich przedstawiciele powinni zawsze kontaktować się z rodziną ofiary z wyprzedzeniem i proponować dogodny dla niej termin i miejsce przesłuchania. Przesłuchanie wstępne stanowi zasadniczy etap procesu karnego, dlatego rodziny ofiary powinny współpracować z urzędnikami. Więcej informacji na ten temat zamieszczamy w części 4.6.

46 30 Prokurator przedstawia zespołowi oskarżycieli swoje rekomendacje odnośnie postępowania karnego i rodzaju zarzutów. Podejmując decyzję prokurator kieruje się obowiązującym prawem, materiałem dowodowym oraz interesem publicznym. Przestępstwo musi być uznane w prawie szkockim i muszą istnieć rzetelne i wiarygodne dowody wskazujące na popełnienie przestępstwa oraz potwierdzające winę oskarżonego. Przedstawiciel VIA (zob. 1.3) informuje rodzinę zmarłego o przebiegu sprawy. VIA automatycznie udziela informacji na piśmie nie trzeba się o nie zwracać. Wszelkie wątpliwości i pytania dotyczące procedury należy kierować do przedstawiciela VIA. VIA informuje także o terminie rozprawy, który może jednak ulec zmianie (zob. 4.8). Czasem decyzja o wszczęciu postępowania karnego zostaje odroczona do momentu zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego. W przypadku podjęcia decyzji o niewszczynaniu postępowania lub w przypadku umorzenia postępowania sprawa zostaje zakończona. W niektórych przypadkach możliwe jest wniesienie sprawy cywilnej (zob. 4.19). Jest to jednak skomplikowane i kosztowne. Warto w tej sprawie zasięgnąć porady adwokata.

47 Rozdział 4 Postępowanie karne 4.1 Stawiennictwo w sądzie 4.2 Co dzieje się przed rozprawą 4.3 Zwolnienie warunkowe za kaucją 4.4 Sąd najwyższy (High Court) 4.5 Rozprawa 4.6 Występowanie w sądzie w charakterze świadka 4.7 Pomoc ze strony Witness Service 4.8 Przebieg rozprawy 4.9 Zastraszanie świadków 4.10 Środki specjalne stosowane podczas składania zeznań przez świadków szczególnej troski 4.11 Zwrot kosztów związanych z udziałem w rozprawie 4.12 Werdykt 4.13 Wyrokowanie 4.14 Niepoczytalni sprawcy czynów przestępczych 4.15 Oświadczenia ofiar przestępstw 4.16 Apelacja skazanego 4.17 Apelacja oskarżyciela 4.18 Sprawy z oskarżenia prywatnego 4.19 Powództwo cywilne

48 31 Postępowanie karne 4.1 Stawiennictwo w sądzie Członkowie rodziny zmarłego mogą uczestniczyć we wszystkich posiedzeniach sądu z wyjątkiem rozpraw, na których oskarżony: stawia się w sądzie celem ustosunkowania się do zarzutów (ang. appears on petition); stawia się w sądzie celem formalnego postawienia w stan oskarżenia (ang. full committal), jeżeli po pierwszym stawiennictwie został zatrzymany w areszcie. Obie te rozprawy odbywają się w sądzie okręgowym (ang. Sheriff Court) i są rozprawami zamkniętymi. Więcej informacji na ten temat podajemy w części 4.2. Świadkowie i inne osoby przysłuchujące się rozprawie mogą być czasem proszone o opuszczenie sali rozpraw. Sędzia może na przykład poprosić wszystkich o opuszczenie sali (z wyjątkiem prawników), w przypadku gdy konieczne jest przedyskutowanie kwestii prawnych w zamknięciu lub na czas składania zeznań przez nieletnich. Na rozprawie często słyszy się przykre lub kontrowersyjne wypowiedzi, które mogą budzić silne emocje. Osoby obserwujące rozprawę (w tym członkowie rodziny i bliscy zmarłego oraz krewni i znajomi oskarżonego) mają obowiązek zachować spokój i nie wypowiadać się w trakcie rozprawy. Salę można jednak w każdej chwili opuścić, jeśli omawiane sprawy okażą się zbyt przykre. Świadkowie mogą zasiadać na sali rozpraw w części przeznaczonej dla publiczności dopiero po złożeniu zeznań. Świadkowie proszeni są także niestawianie się na rozprawę wstępną (którą szczegółowo wyjaśniamy w części 4.2), ponieważ mogłoby to zaszkodzić sprawie.

49 Sędzia może nakazać opuszczenie sali rozpraw osobie, której zachowanie zakłóca przebieg rozprawy. Sędzia może również zakazać wchodzenia i wychodzenia z sali rozpraw podczas pouczenia przysięgłych (zob. 4.5). 32

50 Co dzieje się przed rozprawą Pierwsze stawiennictwo oskarżonego w sądzie Podejrzany o popełnienie morderstwa lub zabójstwa ma obowiązek stawić się w sądzie na rozprawie zamkniętej. Jest to tak zwane stawiennictwo za wezwaniem (ang. appearing on petition) i ma miejsce w sądzie okręgowym właściwym dla miejsca przestępstwa. Sędzia w sądzie okręgowym to sheriff. W wezwaniu przedstawione są zarzuty, na poparcie których istnieje materiał dowodowy oraz wniosek do sądu o wszczęcie kolejnych etapów postępowania. Etapy te obejmują gromadzenie materiału dowodowego, przesłuchanie świadków oraz sporządzenie raportów przez biegłych. Podczas pierwszego stawiennictwa w sądzie adwokat oskarżonego zwykle ogłasza, że oskarżony nie ustosunkowuje się do stawianych mu zarzutów (ang. makes no plea or declaration). Prokurator zwraca się wówczas do sędziego o kontynuowanie przesłuchania oskarżonego (ang. commit the accused for further examination) oraz o zatrzymanie oskarżonego w areszcie. Na tym etapie adwokat oskarżonego może zażądać zwolnienia za kaucją lub poręczeniem. Nawet w przypadku najcięższych przestępstw oskarżonemu przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o warunkowe zwolnienie za kaucją. Sędzia obowiązany jest zwolnić oskarżonego, o ile nie istnieją uzasadnione powody, dla których oskarżony powinien zostać zatrzymany w areszcie (zob. 4.3). Jeżeli udzielona zostanie zgoda na zwolnienie za kaucją, oskarżony zostaje zwolniony i nie ma obowiązku stawiać się w sądzie do czasu rozprawy wstępnej w sądzie najwyższym. Rozprawa wstępna musi się odbyć w ciągu 11 miesięcy od pierwszego stawiennictwa w sądzie. Rozprawa główna natomiast musi się odbyć w ciągu 12 miesięcy od pierwszego stawiennictwa w sądzie.

51 34 Postawienie w stan oskarżenia (ang. full committal) W przypadku nieudzielenia zgody na zwolnienie za kaucją podczas pierwszego stawiennictwa w sądzie, oskarżony zostaje zatrzymany w areszcie i doprowadzony przed sąd w ciągu ośmiu dni w celu formalnego postawienia w stan oskarżenia. Odbywa się to za zamkniętymi drzwiami. Oskarżony może ponownie wnieść wniosek o zwolnienie za kaucją, nawet jeśli wniosek został odrzucony podczas pierwszego stawiennictwa w sądzie. W przypadku nieudzielenia zgody na zwolnienie za kaucją, oskarżony zostaje zatrzymany w areszcie i jego następne stawiennictwo w sądzie ma miejsce na rozprawie wstępnej w sądzie najwyższym. Rozprawa wstępna musi się odbyć w ciągu 110 dni od formalnego postawienia w stan oskarżenia. Rozprawa główna musi się odbyć w ciągu 140 dni od postawienia w stan oskarżenia. Wszystkie wyżej wymienione terminy (110 dni, 140 dni i 12 miesięcy) mogą być przedłużone na polecenie sądu. O wszelkich obawach związanych ze zwolnieniem oskarżonego za kaucją należy porozmawiać z funkcjonariuszem ds. kontaktów z rodzinami ofiar przestępstw (FLO) lub z przedstawicielem wydziału informacyjnego VIA, bezzwłocznie po otrzymaniu wiadomości o aresztowaniu. W ten sposób przy wydawaniu postanowienia o zwolnieniu za kaucją pod uwagę wzięte zostaną obiekcje ze strony rodziny ofiary. Prokurator może nakazać zastosowanie specjalnych warunków zwolnienia za kaucją.

52 35 Rozprawa wstępna Na rozprawie wstępnej oskarżyciel i obrońca informują sędziego, czy są gotowi do rozpoczęcia rozprawy. Jeśli obie strony są gotowe, sąd wyznacza termin rozprawy. W przeciwnym razie sprawa jest kontynuowana, to znaczy wyznaczony zostaje inny termin, w którym oskarżyciel i obrońca przedstawią oświadczenie o gotowości do rozpoczęcia rozprawy. Termin rozprawy może zostać wyznaczony dopiero, gdy obie strony będą w pełni gotowe do rozprawy. Rozprawy wstępne odbywają się z udziałem publiczności. Świadkowie składający zeznania w sprawie nie mogą uczestniczyć w rozprawie wstępnej ze względu na dobro sprawy. Oskarżony może przyznać się do winy na rozprawie wstępnej.

53 Zwolnienie warunkowe za kaucją Rozpatrywanie wniosku o zwolnienie za kaucją i jego warunków W części 4.2 wyjaśnialiśmy, kiedy zwykle rozpatrywany jest wniosek o zwolnienie za kaucją. Wniosek o zwolnienie można składać na różnych etapach postępowania, nawet pomimo wcześniejszego jego odrzucenia. Przedstawiciel VIA na bieżąco informuje o tym rodzinę zmarłego. W tej części przedstawiamy okoliczności, jakie sędzia okręgowy (ang. sheriff) bierze pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu za kaucją. Sędzia okręgowy bierze pod uwagę charakter stawianych zarzutów oraz inne okoliczności zgłaszane przez prokuratora. Oskarżony zostaje zwolniony za kaucją, o ile w opinii sądu nie istnieją uzasadnione obawy, że: oskarżony nie stawi się na rozprawę lub nie stawi się w sądzie w innym oznaczonym terminie; może dopuścić się czynu przestępczego po zwolnieniu za kaucją; może próbować wpływać na świadków; może przeszkadzać wymiarowi sprawiedliwości na przykład poprzez ukrywanie się. Powyższe możliwości brane są pod uwagę przy określaniu standardowych warunków zwolnienia za kaucją. Prokurator może zażądać nałożenia warunków specjalnych, jak na przykład oznaczenia miejsca zamieszkania oskarżonego lub wydania zakazu przebywania w pobliżu rodziny ofiary i/lub jej miejsca zamieszkania.

54 37 Ograniczenie swobody poruszania się i zmiany miejsca pobytu osoby zwolnionej za kaucją W chwili obecnej w czterech sądach w Szkocji (w sądzie okręgowym w Kilmarnock, Stirling i Glasgow oraz w sądzie najwyższym w Glasgow) testowany jest system dozoru elektronicznego. Programy pilotażowe trwać będą do kwietnia 2007 roku. W ramach programu oskarżony, któremu sąd odmówił udzielenia zgody na zwolnienie za kaucją, może złożyć wniosek o zwolnienie za kaucją z dozorem elektronicznym. Oskarżony objęty monitoringiem elektronicznym musi przebywać w oznaczonym miejscu w godzinach wyznaczonych przez sąd. Osoby objęte tym systemem noszą elektroniczny nadajnik, a w oznaczonym miejscu zainstalowane zostaje urządzenie monitorujące. Jeżeli oskarżony nie przebywa w oznaczonym miejscu w wyznaczonych godzinach, centrala monitorująca jest natychmiast o tym informowana i zawiadamia policję, która może oskarżonego zatrzymać. Oskarżonemu może być wydany zakaz przebywania w pobliżu oznaczonego adresu. W takim przypadku urządzenie monitorujące instalowane jest w miejscu, do którego oskarżonemu nie wolno jest się zbliżać. Gdy osoba pod dozorem zbliża się do danego miejsca, centrala monitorująca zawiadamia policję. W przypadku wyrażenia przez sąd zgody na zwolnienie za kaucją z dozorem elektronicznym, konieczny będzie raport od miejscowego wydziału opieki społecznej. Raport musi określać, w jakim stopniu dane miejsce zamieszkania nadaje się do objęcia dozorem oraz przedstawiać opinie osób je zamieszkujących. Na czas przygotowywania raportu oskarżony musi pozostawać w areszcie. Sąd rozpatruje raport i podejmuje decyzję w sprawie zwolnienia za kaucją.

55 38 Odwołania od decyzji w sprawie zwolnienia za kaucją Wszystkie decyzje w sprawie zwolnienia za kaucją podejmowane są przez sędziego. W przypadku zgody sędziego na zwolnienie za kaucją, oskarżyciel może, w niektórych przypadkach, wnieść odwołanie od tej decyzji. Odwołanie od decyzji odmownej w sprawie zwolnienia za kaucją może także wnieść oskarżony, W przypadku odrzucenia odwołania oskarżony może zażądać rewizji decyzji, ale wyłącznie, gdy istnieją ku temu uzasadnione powody. Przedstawiciel VIA informuje rodzinę ofiary o zwolnieniu oskarżonego za kaucją oraz o zastosowanych specjalnych warunkach zwolnienia. W przypadku gdy zwolniony za kaucją oskarżony w jakikolwiek sposób niepokoi rodzinę ofiary, należy zapisywać wszystkie takie incydenty i bezzwłocznie zawiadamiać o nich policję i prokuratora.

56 Sąd najwyższy (High Court) Sprawy o morderstwo i nieumyślne zabójstwo rozpoznawane są w sądzie najwyższym przez sędziego i ławę przysięgłych składającą się z 15 losowo wybranych obywateli. Materiał dowodowy strony oskarżenia przedstawia oskarżyciel (ang. Advocate Depute). Każdego oskarżonego reprezentuje osobny obrońca (ang. Counsel). Obrońca przemawia w imieniu oskarżonego podczas rozprawy i przed ogłoszeniem wyroku. Sędziowie, oskarżyciele i obrońcy występujący na sali rozpraw noszą peruki i togi. Oskarżony ustosunkowuje się do stawianych zarzutów, tj. przyznaje się (ang. guilty) lub nie przyznaje do winy (ang. not guilty). W przypadku gdy oskarżony przyznaje się do winy, świadkowie nie muszą składać zeznań w sądzie. Oskarżyciel przedstawia sędziemu okoliczności przestępstwa, a sędzia wydaje wyrok lub może wydanie wyroku odroczyć. W przypadku odroczenia wydania wyroku VIA informuje rodzinę ofiary o przewidywanym terminie i miejscu wydania wyroku. Jeżeli oskarżony nie przyznaje się do winy, odbywa się rozprawa i przesłuchiwani są świadkowie. Jak wyjaśniliśmy w części 4.2, przed rozprawą główną ma miejsce tzw. rozprawa wstępna, na której rozpatrywane są wszystkie okoliczności mogące spowodować opóźnienie rozprawy głównej (jak na przykład sprawy związane z obecnością świadków). Rodziny ofiary mają prawo uczestniczyć w rozprawie wstępnej, natomiast świadkowie nie powinni brać w niej udziału ze względu na dobro sprawy. Podczas rozprawy wstępnej ustalany jest termin rozprawy głównej. Sądy najwyższe znajdują się w Edynburgu, Glasgow i Aberdeen. Sprawy rozpoznawane mogą też być w budynkach sądów okręgowych w całej Szkocji. Rozprawy nie zawsze odbywają się w sądzie najbliższym miejsca zamieszkania rodziny zmarłego. Rozprawy wstępne odbywają się wyłącznie w sądach w Glasgow, Edynburgu i Aberdeen.

Information for Bereaved Families and Friends Following Murder or Culpable Homicide

Information for Bereaved Families and Friends Following Murder or Culpable Homicide Information for Bereaved Families and Friends Following Murder or Culpable Homicide Informacje dla osób osieroconych w wyniku morderstwa lub nieumyślnego spowodowania śmierci POLISH Prawa autorskie Korony

Bardziej szczegółowo

Krajowe normy postępowania wobec ofiar przestępstw

Krajowe normy postępowania wobec ofiar przestępstw Krajowe normy postępowania wobec ofiar przestępstw 1 Krajowe normy postępowania wobec ofiar przestępstw Wstęp W niniejszej broszurze wyjaśniamy normy postępowania obowiązujące w ramach wymiaru sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki świadka. Środki specjalne. Informacje dla dorosłych świadków w postępowaniu karnym i w sprawach nieletnich

Prawa i obowiązki świadka. Środki specjalne. Informacje dla dorosłych świadków w postępowaniu karnym i w sprawach nieletnich Informacje dla dorosłych świadków w postępowaniu karnym i w sprawach nieletnich Broszura dostępna jest także na kasetach, w wersji z powiększonym drukiem oraz w innych wersjach językowych. Tel. 0131 244

Bardziej szczegółowo

1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do. działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art kpk).

1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do. działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art kpk). 1 Podstawowe prawa pokrzywdzonego: 1. Pokrzywdzony w postępowaniu przygotowawczym jest stroną uprawnioną do działania we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art. 299 1 kpk). 2. Jeżeli pokrzywdzonym

Bardziej szczegółowo

Biuro Dyrektora Urzędu ds. Oskarżenia Publicznego. Jak podejmujemy decyzje dotyczące wszczęcia postępowania karnego

Biuro Dyrektora Urzędu ds. Oskarżenia Publicznego. Jak podejmujemy decyzje dotyczące wszczęcia postępowania karnego Jak podejmujemy decyzje dotyczące wszczęcia postępowania karnego 1 Informacje o książeczce Niniejsza książeczka wyjaśnia, w jaki sposób Urząd Dyrektora ds. Oskarżenia Publicznego (DPP) podejmuje decyzje

Bardziej szczegółowo

Powinien/powinna Pan/i pamiętać, że w posiedzeniach może też brać udział oskarżony.

Powinien/powinna Pan/i pamiętać, że w posiedzeniach może też brać udział oskarżony. Jak długo trwa procedura apelacyjna? Zależy to od rodzaju sprawy oraz czasu, jakiego potrzebuje prokuratura oraz prawnik skazanego na przygotowanie się do poparcia/odparcia apelacji. W niektórych przypadkach,

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1)

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1) Wstępny projekt z dnia 5 czerwca 2014 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A S P R AW I E D L I W O Ś C I z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego

Bardziej szczegółowo

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Ministerstwo Sprawiedliwości POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Co to jest? Jak z niej korzystać? Publikacja przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej 2 Jesteś pokrzywdzonym, podejrzanym

Bardziej szczegółowo

Ofiary przestępstw broszura informacyjna. W trosce o bezpieczeństwo mieszkańców Szkocji

Ofiary przestępstw broszura informacyjna. W trosce o bezpieczeństwo mieszkańców Szkocji Ofiary przestępstw broszura informacyjna W trosce o bezpieczeństwo mieszkańców Szkocji 1 Niniejsza broszura zawiera informacje na temat źródeł wsparcia i pomocy dla ofiar przestępstw oraz na temat przebiegu

Bardziej szczegółowo

ZAWIADOMIENIE POUCZENIE PODEJRZANEGO

ZAWIADOMIENIE POUCZENIE PODEJRZANEGO PROKUilATUHA OKRĘGOWA lii. Gon. Władysława Andersa 34A Koszalin, dnia ^TM.. grudnia 2016 r. 75-950 K O S Z A L I N ; tel. 094-342-86-97. fax 094-342-24-17 PO V Ds. 40.2016 ZAWIADOMIENIE Sekretariat Prokuratury

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ 1. W przypadku, kiedy do jednostki policji zgłasza się osoba pokrzywdzona, aby zawiadomić o popełnieniu przestępstwa przeciwko wolności seksualnej (art. 197-200 Kodeksu karnego), należy: Zaprosić osobę

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POLICJI Z OSOBĄ, KTÓRA DOŚWIADCZYŁA PRZEMOCY SEKSUALNEJ 1. W przypadku, kiedy do jednostki policji zgłasza się osoba pokrzywdzona, aby zawiadomić o popełnieniu przestępstwa przeciwko wolności seksualnej (art. 197-200 Kodeksu karnego), należy: Ustalić czy pokrzywdzony

Bardziej szczegółowo

Jak wnosić o podanie powodów decyzji lub o ponowne jej rozpatrzenie

Jak wnosić o podanie powodów decyzji lub o ponowne jej rozpatrzenie Jak wnosić o podanie powodów decyzji lub o ponowne jej rozpatrzenie Informacje o książeczce Niniejsza ulotka wyjaśnia, jak można prosić o podanie powodów decyzji oraz o ponowne rozpatrzenie decyzji, kiedy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 13 Przedmowa... 15 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury...

Bardziej szczegółowo

Odwołanie od dochodzenia policji w sprawie wniesionej skargi.

Odwołanie od dochodzenia policji w sprawie wniesionej skargi. Niniejsze informacje dotyczą skarg, wpływających do policji od 22 listopada 2012 r. włącznie. Odwołania od skarg, które wpłynęły przed 22 listopada 2012 r. będą rozpatrywane w innym trybie. Potrzebne informacje

Bardziej szczegółowo

Pouczenie o przysługujących prawach

Pouczenie o przysługujących prawach Pouczenie o przysługujących prawach Ta ulotka zawiera ważne informacje dotyczące przysługujących Ci praw podczas pobytu na posterunku policji. Przez prawa rozumiemy ważne swobody i pomoc, z których zgodnie

Bardziej szczegółowo

Zestawienie zmian w Kodeksie postępowania karnego wprowadzonych ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka

Zestawienie zmian w Kodeksie postępowania karnego wprowadzonych ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka Zestawienie zmian w Kodeksie postępowania karnego wprowadzonych ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka Zmiany w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki świadka Świadek w sądzie. Informacje dla dorosłych świadków w postępowaniu karnym i w sprawach nieletnich.

Prawa i obowiązki świadka Świadek w sądzie. Informacje dla dorosłych świadków w postępowaniu karnym i w sprawach nieletnich. Informacje dla dorosłych świadków w postępowaniu karnym i w sprawach nieletnich. Broszura dostępna jest także na kasetach, w wersji z powiększonym drukiem oraz w innych wersjach językowych. Tel. 0131 244

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1415, z 2008 r. Nr

Bardziej szczegółowo

SKŁADANIE OŚWIADCZENIA PRZEZ OFIARĘ

SKŁADANIE OŚWIADCZENIA PRZEZ OFIARĘ SKŁADANIE OŚWIADCZENIA PRZEZ OFIARĘ Crown copyright 2009 ISBN: 978 0 7559 5933 4 Niniejszy dokument jest także dostępny na stronie rządu Szkocji: www.scotland.gov.uk RR Donnelley B58375 01/09 Opublikował

Bardziej szczegółowo

Policja poradnik dla ofiar

Policja poradnik dla ofiar 2 Policja poradnik dla ofiar 15 2: Policja poradnik dla ofiar Czego można oczekiwać od policji? Jeżeli padną Państwo ofiarą przestępstwa lub traumatycznego wypadku: szybko odpowiemy na Państwa telefon

Bardziej szczegółowo

USTAWA O PRZECIWDZIAŁANIU PRZEMOCY W RODZINIE. zasady przeciwdziałania przemocy w rodzinie. zasady postępowania wobec osób dotkniętych przemocą

USTAWA O PRZECIWDZIAŁANIU PRZEMOCY W RODZINIE. zasady przeciwdziałania przemocy w rodzinie. zasady postępowania wobec osób dotkniętych przemocą USTAWA O PRZECIWDZIAŁANIU PRZEMOCY W RODZINIE zasady przeciwdziałania przemocy w rodzinie zasady postępowania wobec osób dotkniętych przemocą zasady postępowania wobec osób stosujących przemoc Obowiązek

Bardziej szczegółowo

Europejski wzór pouczenia o prawach przysługujących w postępowaniu karnym osobom podejrzanym oraz oskarżonym

Europejski wzór pouczenia o prawach przysługujących w postępowaniu karnym osobom podejrzanym oraz oskarżonym Polish Europejski wzór pouczenia o prawach przysługujących w postępowaniu karnym osobom podejrzanym oraz oskarżonym Masz prawo zachować niniejsze pouczenie o prawach przez cały okres pozbawienia wolności

Bardziej szczegółowo

> krok po kroku jak złożyć skargę przeciwko policji

> krok po kroku jak złożyć skargę przeciwko policji > krok po kroku jak złożyć skargę przeciwko policji Składanie skargi przeciwko policji Skrót IPCC oznacza Niezależną Komisję do spraw Skarg Przeciw Policji (Independent Police Complaints Commission). Jesteśmy

Bardziej szczegółowo

PRZENIESIENIE DO SZPITALA WIĘŹNIA BEZ WYROKU (Z OGRANICZENIEM LUB BEZ OGRANICZENIA PRAW)

PRZENIESIENIE DO SZPITALA WIĘŹNIA BEZ WYROKU (Z OGRANICZENIEM LUB BEZ OGRANICZENIA PRAW) PRZENIESIENIE DO SZPITALA WIĘŹNIA BEZ WYROKU (Z OGRANICZENIEM LUB BEZ OGRANICZENIA PRAW) (Paragraf 48 Ustawy o zdrowiu psychicznym [Mental Health Act 1983] z 1983 r.) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię

Bardziej szczegółowo

z dnia 10 czerwca 2016 r.

z dnia 10 czerwca 2016 r. Kancelaria Sejmu s. 1/7 U S T AWA z dnia 10 czerwca 2016 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1070, 2103. o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego, ustawy o zawodach lekarza i lekarza

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE DO SZPITALA NA PODSTAWIE SZPITALNEGO NAKAZU BEZ OGRANICZENIA PRAW

PRZYJĘCIE DO SZPITALA NA PODSTAWIE SZPITALNEGO NAKAZU BEZ OGRANICZENIA PRAW PRZYJĘCIE DO SZPITALA NA PODSTAWIE SZPITALNEGO NAKAZU BEZ OGRANICZENIA PRAW (Paragraf 37 Ustawy o zdrowiu psychicznym [Mental Health Act 1983] z 1983 r.) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Prawo do kwestionowania decyzji podejmowanych w sprawie wysuwanych roszczeń

Prawo do kwestionowania decyzji podejmowanych w sprawie wysuwanych roszczeń Prawo do kwestionowania decyzji podejmowanych w sprawie wysuwanych roszczeń Prawo do kwestionowania decyzji podejmowanych w sprawie wysuwanych roszczeń Urząd Ubezpieczeń Społecznych potrzebuje mieć pewność,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1.

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1. USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) wprowadza się

Bardziej szczegółowo

Postępowanie karne. Cje. Postępowanie przygotowawcze II

Postępowanie karne. Cje. Postępowanie przygotowawcze II Postępowanie karne Cje I Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Uprawnienia stron postępowania przygotowawczego 1) uprawnienia

Bardziej szczegółowo

Przemoc w rodzinie Często zadawane pytania Porady dla ofiar i świadków przestępstw

Przemoc w rodzinie Często zadawane pytania Porady dla ofiar i świadków przestępstw Przemoc w rodzinie Często zadawane pytania Porady dla ofiar i świadków przestępstw Czym jest przemoc w rodzinie? Przemoc w rodzinie zgodnie z treścią ustawy to: wszelkie incydenty gróźb, przemocy lub nękania

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2006 r. Nr 226, poz. 1648. Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRACY KURATORA PROCESOWEGO KOMPETENCJE I ZAKRES DZIAŁAŃ ORAZ PRZESŁUCHANIE DZIECKA W PRAKTYCE SĄDOWEJ

ZASADY PRACY KURATORA PROCESOWEGO KOMPETENCJE I ZAKRES DZIAŁAŃ ORAZ PRZESŁUCHANIE DZIECKA W PRAKTYCE SĄDOWEJ ZASADY PRACY KURATORA PROCESOWEGO KOMPETENCJE I ZAKRES DZIAŁAŃ ORAZ PRZESŁUCHANIE DZIECKA W PRAKTYCE SĄDOWEJ RODZAJE KURATELI Kurator dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej (ustanawia go Sąd opiekuńczy

Bardziej szczegółowo

Reforma wymiaru sprawiedliwości karnej Informacje dla oskarżonych: Czego należy się spodziewać

Reforma wymiaru sprawiedliwości karnej Informacje dla oskarżonych: Czego należy się spodziewać Sądownictwo New Jersey Reforma wymiaru sprawiedliwości karnej Informacje dla oskarżonych: Czego należy się spodziewać Criminal Justice Reform Information for Defendants: What to Expect - Polish Więcej

Bardziej szczegółowo

będę świadkiem w sądzie

będę świadkiem w sądzie będę świadkiem w sądzie BROSZURA DLA MŁODYCH ŚWIADKÓW W SPRAWACH KARNYCH Polish Translation będę świadkiem w sądzie BROSZURA DLA MŁODYCH ŚWIADKÓW W SPRAWACH KARNYCH Specjalne podziękowania dla uczniów

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Uwagi ogólne... 3 Część I. Uwagi wprowadzające... 3 Część II. Zasady postępowania karnego... 9

Spis treści. Rozdział I. Uwagi ogólne... 3 Część I. Uwagi wprowadzające... 3 Część II. Zasady postępowania karnego... 9 Wstęp... Wykaz skrótów... XI XIII DZIAŁ PIERWSZY. POSTĘPOWANIE KARNE... 1 Rozdział I. Uwagi ogólne... 3 Część I. Uwagi wprowadzające... 3 Część II. Zasady postępowania karnego... 9 Rozdział II. Sąd...

Bardziej szczegółowo

Kancelaria JFH Law - Formularz Informacyjny dot. Ekstradycji

Kancelaria JFH Law - Formularz Informacyjny dot. Ekstradycji Kancelaria JFH Law - Formularz Informacyjny dot. Ekstradycji Ekstradycję definiuje się jako: wydanie domniemanego sprawcy wykroczenia lub czynu przestępczego, lub uciekiniera państwu, na terytorium którego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Rozdział 2

Rozdział 1. Rozdział 2 Przepisy ogólne USTAWA z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych 1) Rozdział 1 Art. 1. Ustawa określa zasady i tryb przyznawania kompensaty

Bardziej szczegółowo

Procedury postępowania przez Policję w związku z tzw. porwaniem rodzicielskim

Procedury postępowania przez Policję w związku z tzw. porwaniem rodzicielskim Procedury postępowania przez Policję w związku z tzw. porwaniem rodzicielskim Poznań, 22 lutego 2017 roku PODSTAWA PRAWNA Zarządzenie nr 124 KGP z dnia 4 czerwca 2012 r. w sprawie prowadzenia przez Policję

Bardziej szczegółowo

Informacja dla Dzieci

Informacja dla Dzieci Informacja dla Dzieci Czym jest Trybunał ds. Nieletnich? Przed Trybunałem ds. Nieletnich stają dzieci i ich rodzice lub opiekunowie w celu rozwiązania pewnych problemów. Wiele dzieci zostaje poproszona

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE DO SZPITALA W CELU PRZEPROWADZENIA OCENY

PRZYJĘCIE DO SZPITALA W CELU PRZEPROWADZENIA OCENY PRZYJĘCIE DO SZPITALA W CELU PRZEPROWADZENIA OCENY (Paragraf 2 Ustawy o zdrowiu psychicznym [Mental Health Act 1983] z 1983 r.) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko osoby sprawującej opiekę nad

Bardziej szczegółowo

Tak wyglądają procedury sądowe w posteępowaniu karnym

Tak wyglądają procedury sądowe w posteępowaniu karnym Tak wyglądają procedury sądowe w posteępowaniu karnym PRZEBIEG ROZPRAWY Przed rozpoczęciem rozprawy w postępowaniu karnym strony mogą oczekiwać na rozprawę we wspólnej poczekalni. Osoba, która chciałby

Bardziej szczegółowo

Informacje dla osób osieroconych w wyniku wypadku drogowego w Szkocji

Informacje dla osób osieroconych w wyniku wypadku drogowego w Szkocji Informacje dla osób osieroconych w wyniku wypadku drogowego w Szkocji Infolinia organizacji BrakeCare 0845 603 8570 Informacje, porady, wsparcie psychologiczne Pomoc w Internecie: www.brake.org.uk Wersja

Bardziej szczegółowo

Załącznik do zarządzenia z dnia 20/04/2016r. o pouczeniu pokrzywdzonych i świadków o ich uprawnieniach i obowiązkach poprzez ogłoszenie w prasie.

Załącznik do zarządzenia z dnia 20/04/2016r. o pouczeniu pokrzywdzonych i świadków o ich uprawnieniach i obowiązkach poprzez ogłoszenie w prasie. Załącznik do zarządzenia z dnia 20/04/2016r. o pouczeniu pokrzywdzonych i świadków o ich uprawnieniach i obowiązkach poprzez ogłoszenie w prasie. Komenda Powiatowa Policji w Sokółce stosownie do art. 23

Bardziej szczegółowo

2. Pracownik, który uległ wypadkowi, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala, powinien poinformować niezwłocznie o wypadku swojego przełożonego.

2. Pracownik, który uległ wypadkowi, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala, powinien poinformować niezwłocznie o wypadku swojego przełożonego. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 870) Na podstawie art. 237 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁANIA RZECZNIKA DYSCYPLINARNEGO I JEGO ZASTĘPCÓW. I Przepisy ogólne

REGULAMIN DZIAŁANIA RZECZNIKA DYSCYPLINARNEGO I JEGO ZASTĘPCÓW. I Przepisy ogólne REGULAMIN DZIAŁANIA RZECZNIKA DYSCYPLINARNEGO I JEGO ZASTĘPCÓW I Przepisy ogólne 1 Regulamin niniejszy określa tryb działania Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Doradców Podatkowych oraz jego zastępców.

Bardziej szczegółowo

Procedury postępowania w sytuacji zaistnienia zdarzenia wypadkowego ucznia w Zespole Szkół w Dywitach

Procedury postępowania w sytuacji zaistnienia zdarzenia wypadkowego ucznia w Zespole Szkół w Dywitach Procedury postępowania w sytuacji zaistnienia zdarzenia wypadkowego ucznia w Zespole Szkół w Dywitach I. Procedura postępowania w sytuacji zaistnienia lekkiego wypadku ucznia nie wymagającego interwencji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych. (Dz. U. z dnia 25 maja 2015 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych. (Dz. U. z dnia 25 maja 2015 r. Dz.U.2015.716 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie postępowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz. U. z dnia 25 maja 2015 r.) Na podstawie art. 23a 8 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Policja i system prawny

Policja i system prawny Policja i system prawny Kryzysowa linia zaufania dla ofiar gwałtu w Szkocji 08088 01 03 02 (bezpłatne połączenie) Wsparcie dostępne równieŝ pod adresem: support@rapecrisisscotland.org.uk Kryzysowa linia

Bardziej szczegółowo

PRAWA I OBOWIĄZKI PODEJRZANEGO W POSTĘPOWANIU KARNYM

PRAWA I OBOWIĄZKI PODEJRZANEGO W POSTĘPOWANIU KARNYM PRAWA I OBOWIĄZKI PODEJRZANEGO W POSTĘPOWANIU KARNYM Słabo znasz język polski? Jesteś osobą niesłyszącą lub niemą? Możesz skorzystać z bezpłatnej pomocy tłumacza. Już w tej chwili masz prawo poprosić o

Bardziej szczegółowo

Zestawienie zmian w Kodeksie postępowania karnego wprowadzonych ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka

Zestawienie zmian w Kodeksie postępowania karnego wprowadzonych ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka Zestawienie zmian w Kodeksie postępowania karnego wprowadzonych ustawą z dnia 28 listopada 2014 roku o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka Zmiany w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POWYPADKOWA W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W LEGIONOWIE

PROCEDURA POWYPADKOWA W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W LEGIONOWIE Załącznik Nr 2 do Regulaminu pracy Zespołu Szkół nr 1 w Legionowie PROCEDURA POWYPADKOWA W ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 W LEGIONOWIE 1 Skróty Użyte w procedurze określenia oznaczają: 1) wypadek - wypadek określony

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 114 poz. 738 USTAWA. z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym

Dz.U Nr 114 poz. 738 USTAWA. z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym Kancelaria Sejmu s. 1/10 Dz.U. 1997 Nr 114 poz. 738 USTAWA z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym Art. 1. 1. Przepisy ustawy stosuje się w sprawach o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione

Bardziej szczegółowo

Wnoszenie oskarżenia. Decyzja o wniesieniu oskarżenia. Niniejsza ulotka wyjaśnia jak podejmowane są decyzje o wniesieniu aktu oskarżenia

Wnoszenie oskarżenia. Decyzja o wniesieniu oskarżenia. Niniejsza ulotka wyjaśnia jak podejmowane są decyzje o wniesieniu aktu oskarżenia Prosecutions - The decision to prosecute Polish edition, 2013 2013 Wnoszenie oskarżenia Decyzja o wniesieniu oskarżenia Niniejsza ulotka wyjaśnia jak podejmowane są decyzje o wniesieniu aktu oskarżenia

Bardziej szczegółowo

POUCZENIE. Numer telefonu do upoważnionego podmiotu dozorującego:

POUCZENIE. Numer telefonu do upoważnionego podmiotu dozorującego: POUCZENIE Wyciąg z Kodeksu karnego wykonawczego dotyczący wykonywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego Art. 43m. 1. Skazany ma obowiązek zgłosić podmiotowi dozorującemu, w terminie

Bardziej szczegółowo

Proszę zapamiętać swoje prawa:

Proszę zapamiętać swoje prawa: Zgodnie z prawem obowiązującym w Anglii i Walii, w ramach Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, przysługują Państwu niżej wymienione prawa. Proszę zapamiętać swoje prawa: 1. Należy poinformować policję,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym

USTAWA z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym Art. 1. 1. Przepisy ustawy stosuje się w sprawach o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w zorganizowanej grupie

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Wykaz skrótów... 9 Nota od autora... 17 Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Rozdział 1. Strony... 19 1.1. Zagadnienia ogólne... 19 Rozdział 2. Oskarżyciel publiczny... 30 2.1. Prokurator... 30 2.2.

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Adwokat w postępowaniu karnym jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, prywatnego, powoda cywilnego,

Bardziej szczegółowo

Cje. Postępowanie przed sądem I instancji III. Postępowanie karne

Cje. Postępowanie przed sądem I instancji III. Postępowanie karne Postępowanie karne Cje III Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Zwyczajny Nakazowy Tryby postępowa nia Przyspieszony Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ZGŁASZANIA I USTALANIA OKOLICZNOŚCI WYPADKÓW

PROCEDURA ZGŁASZANIA I USTALANIA OKOLICZNOŚCI WYPADKÓW załącznik nr 5/2.1 do Statutu Zespołu Szkół Nr 33 w Warszawie PROCEDURA ZGŁASZANIA I USTALANIA OKOLICZNOŚCI WYPADKÓW Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 28 lipca 1998 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a takŝe zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 5 MARCA 2002 R. III KKN 329/99

WYROK Z DNIA 5 MARCA 2002 R. III KKN 329/99 WYROK Z DNIA 5 MARCA 2002 R. III KKN 329/99 W procesie karnym stan psychiczny oskarżonego ma znaczenie dopiero przy ustaleniu, że dopuścił się on czynu zabronionego. Żaden przepis prawa nie zwalnia sądu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki Sygn. akt III KK 42/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 sierpnia 2015 r. Prezes SN Lech Paprzycki w sprawie J. K. skazanego z art.280 1 k.k. w zw. z art. 64 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie

Bardziej szczegółowo

STAWIANIE SIĘ W SĄDZIE KRÓTKI PRZEWODNIK

STAWIANIE SIĘ W SĄDZIE KRÓTKI PRZEWODNIK STAWIANIE SIĘ W SĄDZIE KRÓTKI PRZEWODNIK Spis treści Czym zajmuje się Szkocka Służba Sądowa? Jak odnajdę mój miejscowy sąd? Stawianie się w sądzie karnym Stawianie się w sądzie cywilnym Wskazówki dotyczące

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Adwokat w postępowaniu karnym jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, prywatnego, powoda cywilnego,

Bardziej szczegółowo

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk nr 485)

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk nr 485) SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Druk nr 917 SPRAWOZDANIE KOMISJI NADZWYCZAJNEJ DO SPRAW ZMIAN W KODYFIKACJACH o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

Art. 477 [Niestawiennictwo oskarżyciela] Niestawiennictwo oskarżyciela nie tamuje toku rozprawy ani posiedzenia.

Art. 477 [Niestawiennictwo oskarżyciela] Niestawiennictwo oskarżyciela nie tamuje toku rozprawy ani posiedzenia. Rozdział 51. Postępowanie uproszczone Art. 468 [Przepisy o postępowaniu zwyczajnym] W postępowaniu uproszczonym stosuje się przepisy o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Sądu KoleŜeńskiego Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej

Regulamin. Sądu KoleŜeńskiego Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej Regulamin Sądu KoleŜeńskiego Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej 1 Sąd KoleŜeński Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej działa na podstawie Statutu i niniejszego regulaminu. 2 1. Sprawę do Sądu

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 9 sierpnia 2016 r. Poz z dnia 22 lipca 2016 r.

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 9 sierpnia 2016 r. Poz z dnia 22 lipca 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 sierpnia 2016 r. Poz. 1197 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 22 lipca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Cje. Postępowanie przed sądem I instancji IV. Postępowanie karne

Cje. Postępowanie przed sądem I instancji IV. Postępowanie karne Postępowanie karne Cje IV Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Wyrokowanie 1. Wyrokowanie poprzedzają głosy końcowe (art. 406

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA 1. Adwokat w postępowaniu przygotowawczym - przebieg czynności

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym

USTAWA. z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym Świadek koronny. Dz.U.2016.1197 z dnia 2016.08.09 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 9 sierpnia 2016 r. tekst jednolity USTAWA z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym Art. 1. [Zakres przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

Rozdział XIII. Środki zabezpieczające

Rozdział XIII. Środki zabezpieczające Rozdział XIII Środki zabezpieczające Art. 199a. 1. Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy do orzekania w przedmiocie środków zabezpieczających na zasadach określonych w rozdziale

Bardziej szczegółowo

Sądownictwo poradnik dla ofiar

Sądownictwo poradnik dla ofiar 3 Sądownictwo poradnik dla ofiar 23 3: Sądownictwo poradnik dla ofiar Czego można oczekiwać od sądownictwa? Celem sądownictwa jest opieka nad ofiarami przestępstw poprzez zapewnienie udogodnień i usług,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRYMINALISTYCZNEGO

REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRYMINALISTYCZNEGO REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO TOWARZYSTWA KRYMINALISTYCZNEGO 1. Postępowanie przed Sądem Koleżeńskim jest jednoinstancyjne. Przed Sądem Koleżeńskim odpowiadają członkowie Towarzystwa za czyny

Bardziej szczegółowo

Prosimy zapamiętać swoje prawa:

Prosimy zapamiętać swoje prawa: W oparciu o prawo Anglii i Walii oraz zgodnie z Europejską Konwencją Praw Człowieka przysługują Panu/Pani niżej wymienione prawa. Prosimy zapamiętać swoje prawa: 1. Należy poinformować policję, jeśli podczas

Bardziej szczegółowo

Prawo głosu i pisemne i pisemne oświadczenie ofiaryofiary

Prawo głosu i pisemne i pisemne oświadczenie ofiaryofiary Prawo głosu i pisemne i pisemne oświadczenie ofiaryofiary Państwo jako ofiara lub członek rodziny ofiary mają możliwoṡć zabrania głosu w czasie przewodu sądowego. Państwo mogą sȩdziemu, prokuratorowi i

Bardziej szczegółowo

Postępowanie karne. Cje. Postępowanie przygotowawcze III

Postępowanie karne. Cje. Postępowanie przygotowawcze III Postępowanie karne Cje Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski 1) Umorzenie postępowania podstawy a) zaistnienie przesłanki procesowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15 Spis treści Wykaz skrótów............................................... 13 Przedmowa do szóstego wydania.............................. 15 Wprowadzenie............................................... 17

Bardziej szczegółowo

Koronerzy i dochodzenie Informator

Koronerzy i dochodzenie Informator Koronerzy i dochodzenie Informator Koronerzy i dochodzenie Informator Spis treści 1. Kto to jest koroner? 4 2. Co robi koroner? 4 3. Jaka jest rola funkcjonariusza koronera? 4 4. Czy wszystkie przypadki

Bardziej szczegółowo

Źródło: Wygenerowano: Sobota, 28 października 2017, 17:56

Źródło:  Wygenerowano: Sobota, 28 października 2017, 17:56 Policja 997 Źródło: http://gazeta.policja.pl/997/informacje/117195,powracajace-pytania-nr-126092015.html Wygenerowano: Sobota, 28 października 2017, 17:56 Powracające pytania (nr 126/09.2015) W okresie

Bardziej szczegółowo

Ustalanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy

Ustalanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy Ustalanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy Zespół powypadkowy Okoliczności i przyczyny wypadków ustala, powoływany przez pracodawcę, zespół powypadkowy, w którego skład wchodzi pracownik służby

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W MIEJSKIM PRZEDSZKOLU NR 3 IM. JANA BRZECHWY W SOCHACZEWIE

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W MIEJSKIM PRZEDSZKOLU NR 3 IM. JANA BRZECHWY W SOCHACZEWIE PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W MIEJSKIM PRZEDSZKOLU NR 3 IM. JANA BRZECHWY W SOCHACZEWIE I. Podstawa prawna Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Steckiewicz. Protokolant : Anna Krawiec. przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej Romana Szubigi

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Steckiewicz. Protokolant : Anna Krawiec. przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej Romana Szubigi Sygn. akt: WZ 1/16 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 23 lutego 2016 r. SSN Jerzy Steckiewicz Protokolant : Anna Krawiec przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej Romana Szubigi

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE DO SZPITALA NA PODSTAWIE SZPITALNEGO NAKAZU U Z OGRANICZENIEM PRAW

PRZYJĘCIE DO SZPITALA NA PODSTAWIE SZPITALNEGO NAKAZU U Z OGRANICZENIEM PRAW PRZYJĘCIE DO SZPITALA NA PODSTAWIE SZPITALNEGO NAKAZU U Z OGRANICZENIEM PRAW (Paragrafy 37 i 41 Ustawy o zdrowiu psychicznym [Mental Health Act 1983] z 1983 r.) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

TERAZ RÓWNIEŻ NAUCZYCIELE MOGĄ ZAKŁADAĆ NIEBIESKIE KARTY

TERAZ RÓWNIEŻ NAUCZYCIELE MOGĄ ZAKŁADAĆ NIEBIESKIE KARTY TERAZ RÓWNIEŻ NAUCZYCIELE MOGĄ ZAKŁADAĆ NIEBIESKIE KARTY Od 18 października 2011r. obowiązek założenia Niebieskiej Karty" mają m.in. szkoły, gdy podejmą uzasadnione podejrzenia o stosowaniu wobec ucznia

Bardziej szczegółowo

PLAN SZKOLENIA NA I SEMESTR 2017 ROKU I ROK SZKOLENIOWY (NABÓR 2016)

PLAN SZKOLENIA NA I SEMESTR 2017 ROKU I ROK SZKOLENIOWY (NABÓR 2016) PLAN SZKOLENIA NA I SEMESTR 2017 ROKU I ROK SZKOLENIOWY (NABÓR 2016) UWAGA! Plan szkoleniowy może ulec zmianie. DATA I MIEJSCE GODZINY PRZEDMIOT WYKŁADOWCA Sprawy organizacyjne, wybór starosty. Prawo o

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści Spis treści Wstęp... XI Wykaz skrótów... XIII Bibliografia... XVII Rozdział I. Decyzje sądu jako organu I instancji w postępowaniu przygotowawczym... 1 1. Zezwolenie na przesłuchanie osoby zobowiązanej

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw 1) (1) (Dz. U. z dnia 6 września 2005 r.

USTAWA. z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw 1) (1) (Dz. U. z dnia 6 września 2005 r. USTAWA z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw 1) (1) (Dz. U. z dnia 6 września 2005 r.) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa zasady i

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 242 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI

ZARZĄDZENIE NR 242 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI ZARZĄDZENIE NR 242 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 9 marca 2007 r. zmieniające zarządzenie w sprawie zbierania, gromadzenia, przetwarzania i opracowywania danych statystycznych o przestępczości oraz

Bardziej szczegółowo

Test kwalifikacyjny dla kandydatów na stanowisko asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w Białymstoku

Test kwalifikacyjny dla kandydatów na stanowisko asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w Białymstoku (imię i nazwisko) Białystok, dnia 27 czerwca 2013 r. Test kwalifikacyjny dla kandydatów na stanowisko asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w Białymstoku Test jednokrotnego wyboru. Odpowiedź właściwą należy

Bardziej szczegółowo

BIP - Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych

BIP - Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych BIP - Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Przewodnicząca Kiekisz Jolanta CZŁONKOWIE OKRĘGOWEGO SĄDU PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH - 1. Knap Agata 2. Fenkanin Dorota 3.

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA W ZESPOLE SZKÓŁ W ZABORZE

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA W ZESPOLE SZKÓŁ W ZABORZE PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA W ZESPOLE SZKÓŁ W ZABORZE Podstawa prawna Definicja Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA dr n. med. Marta Rorat Katedra Medycyny Sądowej, Zakład Prawa Medycznego UM we Wrocławiu ISTOTA ODPOWIEDZIALNOŚCI KARNEJ Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko,

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r.

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r. WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI Wałbrzych, 8 września 2008 r. Do Sądu Okręgowego Wydział Penitencjarny w Świdnicy Osadzony: Edward

Bardziej szczegółowo

Pomoże ci Co zrobić, jeśli chcesz złożyć skargę na swojego prawnika

Pomoże ci Co zrobić, jeśli chcesz złożyć skargę na swojego prawnika 1 Rzecznik praw obywatelskich ds. prawnych Pomoże ci Co zrobić, jeśli chcesz złożyć skargę na swojego prawnika Rozpatrujemy skargi prawne Czym się zajmujemy? Pomagamy rozpatrywać skargi na prawników, którzy

Bardziej szczegółowo

Przebieg rozprawy przed Krajową Izbą Odwoławczą. Grzegorz Mazurek

Przebieg rozprawy przed Krajową Izbą Odwoławczą. Grzegorz Mazurek Przebieg rozprawy przed Krajową Izbą Odwoławczą Grzegorz Mazurek 1. Akty prawne Ustawa z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (t. j. Dz. U. 2013r., poz. 907) Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLE NR 79 UL. KAJAKOWA 10 W WARSZAWIE PROCEDURA POSTĘPOWANIA W RAZIE WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU

PRZEDSZKOLE NR 79 UL. KAJAKOWA 10 W WARSZAWIE PROCEDURA POSTĘPOWANIA W RAZIE WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU Załącznik do Zarządzenia nr Dyrektora Przedszkola nr 79 w Warszawie z dnia PROCEDURA POSTĘPOWANIA W RAZIE WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i

Bardziej szczegółowo