Na przykładzie elektrowni tramwajowej w Warszawie działającej od 1908 do 1944 roku, można pokazać na czym polegały

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Na przykładzie elektrowni tramwajowej w Warszawie działającej od 1908 do 1944 roku, można pokazać na czym polegały"

Transkrypt

1 27. Paliwa i energia Elektrownie transportu publicznego W XIX wieku powstające na całym świecie, jak grzyby po deszczu, linie tramwajowe potrzebowały nowego czystego źródła energii, na terenach które obsługiwały. Tramwaj konny nie sprawdził się, ze względu na powolność. Tramwaj parowy i benzynowy, ze względu na hałas oraz spaliny. Tramwaj gazowy i na sprężone powietrze, ze względu na słabą moc i niefunkcjonalne, skomplikowane ładowanie na krańcach linii. Idealnym i praktycznym rozwiązaniem okazał się tramwaj elektryczny. Szybki, cichy, ze stałym dostępem do źródła energii elektrycznej, pobieranej z rozwieszonych nad ulicą przewodów jezdnych górnej sieci trakcyjnej. W XIX i na początku XX wieku energia elektryczna dla tramwajów pochodziła w większości przypadków z własnych, posiadanych przez przedsiębiorstwa elektrowni tramwajowych. Na przykładzie elektrowni tramwajowej w Warszawie działającej od 1908 do 1944 roku, można pokazać na czym polegały takie rozwiązania. Podczas powstawania tej elektrowni energetyka nie była jeszcze czymś powszechnym. Elektrownia miejska co prawda istniała, ale z prądem zmiennym, nie zaś stałym, jakiego używały tramwaje. Zdecydowano więc zbudować własną fot. Michał Jagusiak elektrownię. Rozwiązanie takie było opłacalne, ponieważ tramwaje pracowały na taniej, bo wyprodukowanej we własnym zakresie energii elektrycznej, bez dodatkowych marż i pośredników. Dodatkowo elektrownię zlokalizowano w pobliżu kolejowej stacji towarowej z węglem, który stanowił paliwo do rozgrzewania kotłów parowych. Wydzielająca się para Lwów (Ukraina) 341

2 obracała turbiny, wytwarzające już bezpośrednio prąd elektryczny o napięciu 600V. W elektrowni znajdowało się kilkanaście kotłów, z których każdy wytwarzał ok. 600kW. Początkowo moc 6 generatorów, jakie tam zastosowano, wynosiła 3600kW. W elektrowni tramwajowej znajdowała się również akumulatornia, która zapobiegała wahaniom napięcia, jednocześnie stanowiąc dodatkową moc podczas zwiększonego poboru w godzinach komunikacyjnego szczytu oraz zasilała samodzielnie sieć trakcyjną w nocy, kiedy wygaszano piece. Parę, która obracała turbiny prądotwórcze wykorzystywano do ogrzewania okolicznych budynków (biuro, szkoła, dom mieszkalny), przez co można obiekt ten nazywać małą elektrociepłownią. Gdy w danym mieście istniały trolejbusy, również mogły być zasilane z takiej elektrowni. Idealnym rozwiązaniem byłoby tworzenie przez miasta miejskich elektrowni wodnych, zasilających lokalny elektrotransport: trolejbusy, tramwaje, pociągi elektryczne, również autobusy elektryczne lub żyrobusy oraz oświetlenie dróg. Spowodowałoby to, że transport zbiorowy w regionie byłby tańszy, a przez to bardziej konkurencyjny wobec innych środków transportu, a jego ceny rzadziej byłyby regulowane. Następowałyby w zasadzie tylko w związku z inflacją i przez to koniecznością podwyższania pensji pracowników transportu publicznego. Nie bez znaczenia są trycznej z przepływu wody w regionie, a nie w wyniku spalania paliw kopalnych czy atomu). Wielu ekologów twierdzi, że tworzenie na wodzie zapór wodnych i spiętrzanie wody jest złym rozwiązaniem, ingerującym w naturalny ekosystem i utrudniającym przemieszczanie się rybom w górę rzeki. Jednak w wielu krajach m.in. w Polsce, które mają jedne z najmniejszych zasobów wody pitnej spośród krajów europejskich, budowa zbiorników retencyjfot. Michał Jagusiak Głowno też czynniki ekologiczne (pozyskanie energii elek- 342

3 nych spiętrzających wodę, wraz z elektrowniami wodnymi, wydaje się być właściwym rozwiązaniem. Zmiany klimatu, obserwowane na świecie, także w Polsce, powodują nagłe, jednorazowe, silne opady deszczu, podczas którego na m² spada taka ilość wody, jaka normalnie przez okres wielu miesięcy. Zbiorniki retencyjne są więc potrzebne, aby zapobiegać powodziom. Największe powodzie w ostatnich latach w Europie były w 1996, 1997 i 2010 roku. Wielu z nich możnaby zapobiec, gdyby w regionach znajdowały się zbiorniki retencyjne. Często budowa naturalnych zapór wodnych przez bobry, jest uważana za dobre rozwiązanie, które uspokaja cieki wodne i umożliwia tworzenie się nowego ekosystemu. W wielu polskich miastach znajdują się naturalne lub sztuczne zbiorniki wodne, na których spiętrza się wodę. Takim miastem jest Głowno, gdzie wybudowano małą elektrownię wodną na jednym z wielu odpływów, ze zbiorników wodnych, jakie znajdują się w regionie. W mieście tym istnieje dobra sieć drogowa oraz komunikacja miejska z okrężną linią komunikacyjną, obsługiwana autobusem małej pojemności. Kursy są bardzo rzadkie (co ok. dwie godziny), nie jest więc racjonalne budowanie tam sieci trakcyjnej i tworzenie systemu trolejbusowego, ale już stworzenie komunikacji żyrobusem wydaje się sensowne. W mieście niegdyś kursowały cztery autobusy MPK Łódź większej pojemności, ale poprzez upadek przemysłu i rozwój motoryzacji indywidualnej oraz wzrost cen biletów, nastąpił spadek liczby przewożonych pasażerów. Obecnie kursujący autobus MZK Głowno często jest zatłoczony, a na skutek drogiego paliwa nie opłaca się zwiększać liczby kursów. W niewielkim Głownie wiele osób porusza się rowerami, lecz jest to dobre rozwiązanie w okresie letnim i bezdeszczowym, poza tymi okresami zmniejsza się ruchliwość społeczna. Rozwiązaniem problemu jest więc zastosowanie elektrycznych autobusów na baterie ładowane z miejskiej sieci, dzięki czemu kursowałyby częściej i byłyby jednocześnie tańsze. Nie zawsze tak małe elektrownie są jednak w stanie jednorazowo wytwarzać moc, która jest potrzebna do szybkiego naładowania baterii elektrycznych autobusów. Natomiast suma łącznie wyprodukowanej 343

4 energii przewyższałaby zapotrzebowanie lokalnego transportu. Rozwiązaniem tego problemu mogłoby być wpuszczanie tak wytworzonej energii do ogólnej sieci energetycznej. W Głownie znajduje się więcej odpływów z lokalnych zbiorników wodnych, na których można wybudować jeszcze małe siłownie wodne Elektrosmog Od dawna zwraca się uwagę, że przekazywanie energii elektrycznej na odległość poprzez sieci przesyłowe, oraz sygnałów radiowo telewizyjnych, telekomunikacyjnych, powoduje niezdrowe dla człowieka działanie pól elektromagnetycznych tzw. elektrosmog. Z tego powodu motorniczy tramwajów mają dodatek za pracę w polu działania magnetyzmu, prądów wirowych i błądzących. Zjawiska te są obecnie intensywnie badane i choć nie ma jednoznacznych dowodów, statystycznie więcej osób mieszkających w pobliżu linii przesyłowych wysokiego napięcia, miało problemy zdrowotne, takie jak: białaczka, nowotwory, zaburzenia nerwowe, podejrzewa się również szkodliwe działanie na serce, mózg i naczynia krwionośne. W polu magnetycznym przy przewodach gromadzą się substancje toksyczne, które szkodzą człowiekowi. Dowiedziono, że pole magnetyczne wytwarzane przez linie przesyłowe prądu zmiennego zaburzają orientacje zwierząt, oczywiste jest więc negatywne działanie również na ludzi. Wydaje się jednak, że nawet jeśli rzeczywiście energetyka powoduje szkodliwość dla zdrowia, to i tak jest ona o wiele mniejsza w porównaniu do zanieczyszczeń powietrza, wody pitnej i emisji hałasu, powodowanych przez pojazdy z silnikami spalinowymi Smog i spaliny diesla Powstające podczas jazdy samochodu i hamowania mikrocząsteczki gumy z wycierających się opon powodują podrażnienia dróg oddechowych i alergie. W polskich miastach otoczonych 344

5 górami Wałbrzychu, Krakowie, Nowym Sączu, czy szczególnie Zakopanym, zanieczyszczenia powietrza są słabo rozwiewane i jeszcze bardzo długo po przejechaniu samochodu czuć jego spaliny. Rozwiązaniem mogą być obwodnice i parkingi zaporowe, a dostęp do miasta czy śródmieścia przez zorganizowaną i dobrze funkcjonującą komunikację zbiorową wykorzystującą ekologiczne napędy elektryczne lub pneumatyczne. W Zakopanem powstanie obwodnicy jest mało prawdopodobne, ze względu na wysprzedanie pod zabudowę mieszkalną terenów przeznaczonych wstępnie na jej budowę. W Krakowie zanieczyszczenia powietrza objawiają się tzw. kwaśnymi deszczami, niszczącymi nawet kamienne zabytki. W kotlinie górskiej Małopolski najbardziej zanieczyszczone jest powietrze w Nowym Sączu. Na tworzenie się smogu wpływ mają warunki ukształtowania terenu i atmosferyczne. Smog pojawia się nad miastami, gdy występuje zjawisko inwersji polegające na tym, że zimne zanieczyszczone powietrze nad ziemią pokrywa warstwa ciepłego powietrza, która blokuje swobodny odpływ spalin. Gwałtownie wychładzające się spaliny, utrzymują się nad miastem tworząc chmurę smogu. W powietrzu znajduje się wtedy bardzo wysokie stężenie szkodliwego dla zdrowia pyłu zawieszonego PM10, którego dopuszczalny poziom wynosi 50 mikrogramów na metr sześcienny. Poziom alarmowy to 200 mikrogramów na metr sześcienny (mᶟ). Na Śląsku i w Zagłębiu, ze względu na kumulację dużej liczby zakładów przemysłu ciężkiego, mimo że obszar ten znajduje się na wyżynie, zanieczyszczenia powietrza nie są całkowicie rozwiewane przez wiatry. Szczególnie w bezwietrzne dni utrzymuje się duże stężenie zanieczyszczenia powietrza (gazowe i pyły zawieszone). W wąskich ulicach starszej części śląskich miast nie zawsze da się wydzielić oddzielne pasy ruchu dla komunikacji publicznej, przez co tramwaje i autobusy stoją w korkach, co jeszcze bardziej potęguje problem zanieczyszczania powietrza. Zanieczyszczenia powietrza są szczególnie uciążliwe dla astmatyków, osób z chorobami krążenia, alergików, dzieci i ludzi 345

6 starszych. Smog fotochemiczny występuje m.in. w Los Angeles i Meksyku oraz Pekinie i Szanghaju. Najsłynniejszy jest jednak smog londyński, który wystąpił w dniach 5 9 grudnia 1952 roku i pochłonął ok. 12 tysięcy ofiar. Smog typu londyńskiego powstaje przy znacznej wilgotności powietrza i przy braku wiatru, przy dużym zanieczyszczeniu pyłami i spalinami, czyli w silnej mgle połączonej z tzw. niską emisją, a więc zanieczyszczeniami pochod z ą c y m i z d o m o w y c h k o m i n ó w o r a z s p a l i n a m i s a m o c h o d o w y m i. Eksperci i specjaliści z Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem i Światowej Organizacji Zdrowia, po kilkudziesięciu latach badań i doświadczeń mają całkowitą pewność, że spaliny diesla powodują raka m.in. płuc i pęcherza. Narażeni na wdychanie spalin są więc szczególnie kierowcy autobusów, najbardziej w okresie zimowym, kiedy używają dodatkowego agregatu centralnego ogrzewania. Kierowcy przebywając cały czas w ruchu drogowym, wdychają więc spaliny z własnego autobusu i innych pojazdów Paliwa i energia w transporcie publicznym Energia elektryczna pochodzi z elektrowni węglowych (węgiel kamienny, brunatny, antracyt), wodnych, wiatrowych i słonecznych oraz atomowych. Można również wykorzystywać energię pływów morskich (przypływ, odpływ) i prądów morskich. Energię elektryczną wytwarza się również ze spalania wierzby energetycznej pochodzącej ze specjalnych plantacji oraz ze spalania śmieci i koszonej na polach roślinności w specjalnie przystosowanych do tego celu spalarniach. Rosnące bardzo szybko wierzby energetyczne wyjaławiają glebę, ale nie stanowi to problemu, bowiem nie są to rośliny wymagające i sadzi się je często na odpadach pochodzących z oczyszczalni ścieków powstałych w procesach oczyszczania wody, przez co rozwiązany jest jednocześnie problem gromadzenia tych odpadów. Najwięcej energii elektrycznej, tj. ponad ¼ światowej pro- 346

7 dukcji wytwarzają Stany Zjednoczone. Rosja to również jeden z największych producentów energii elektrycznej na świecie, w 2002 roku wyprodukowała 213 tys. MW, w tym produkcja energii elektrycznej stanowi 931 mld kw h (61% cieplna, 29% wodna, 10% jądrowa). Biopaliwo (biodiesel) pochodzi z upraw rzepaku, kukurydzy oraz z przetwarzania zużytego oleju jadalnego używanego np. do produkcji frytek. Nowoczesne technologie i sposoby przetwarzania w specjalnych reaktorach, umożliwiają także produkcję paliwa lotniczego. Paliwo takie w porównaniu z paliwem pochodzącym z nafty, jest również odporne na bardzo niskie temperatury, posiada te same właściwości energetyczne, a w procesie spalania wytwarza czystsze spaliny. Tak więc produkowany z odpadu, czyli oleju na którym smażono frytki, jest lepszy od paliwa pochodzenia naftowego. Gazowe ANG, CNG, LNG, LPG ANG (Adsorbed Natural Gas) gaz ziemny zmagazynowany w materiale mikroporowatym pozwalającym na zastosowanie dowolnego kształtu zbiornika (porowate syntetyki MOF) CNG (Compressed Natural Gas) sprężony gaz ziemny LNG (Liquefied Natural Gas) ciekły gaz ziemny o temperaturze wrzenia metanu, czyli -162ᴼ. LPG (Liquefied Petroleum Gas) ciekła mieszanina propan-butan. Gaz ziemny (metan) jakkolwiek jest wyczerpalnym źródłem energetycznym, to w przeciwieństwie do ropy naftowej proces jego wytwarzania w przyrodzie następuje nieustannie. Złoża gazu ziemnego pochodzą z rozkładu szczątków organicznych i znajdują się w różnych warstwach skorupy ziemskiej. Można odzyskiwać go w kopalniach węgla i innych, choć jest on wówczas zanieczyszczony powietrzem. Problem stanowi również kaloryczność gazu pochodzącego z różnych źródeł, co przy zasilaniu silników spalinowych, może objawiać się różnymi wartościami mocy pojazdów transpor- 347

8 tu publicznego, przez to mniejszą wydajnością. Metan powstaje z rozkładających się odpadów, głównie pochodzenia organicznego. Na wysypiskach często tworzone są instalacje służące do jego odzyskiwania. Źródłem metanu są również odchody istot żywych (np. świń). Największym źródłem metanu z procesu przemiany materii na świecie, są te pochodzące od bydła. Metan niespalony i uwolniony do atmosfery jest 23 razy groźniejszym zanieczyszczeniem od dwutlenku węgla, powodując tzw. efekt cieplarniany. Natomiast spalaniu metanu towarzyszy powstawanie energii cieplnej, która może być wykorzystana w transporcie oraz dwutlenek węgla i wodór. Do transportu gazu używa się rurociągów. Przewozi się go także na statkach, tzw. gazotankowcach. LNG stanowi ¼ transportowanego na świecie gazu. Gaz ziemny (metan) jest węglowodorem CH 4, z którego można wytworzyć syntetyczną ropę naftową. Polega to na skraplaniu gazu (LNG). W fabrykach stosuje się konwersję, przetwarzając LNG na olej napędowy lepszej jakości niż ten uzyskiwany w rafineriach. Przykładem kraju posiadającego ogromne złoża gazu ziemnego i produkującego z niego olej napędowy jest Katar. Największe złoża gazu ziemnego i czołowe miejsce w jego wydobyciu na świecie ma Rosja (40% światowych zasobów). Znajdują się one głównie w północno-zachodniej części Syberii. Od 2002 największym wytwórcą gazu ziemnego stały się Stany Zjednoczone dzięki zastosowaniu nowej technologii wydobycia gazu tzw. metodą łupkową. Niestety technologia hydraulicznego kruszenia łupków jest nadmiernie szkodliwa dla środowiska naturalnego i człowieka. Zanieczyszcza wody gruntowe chemikaliami używanymi w procesie frakturacji, dlatego w wielu krajach jest zakazana. Ponadto ciepło gazu łupkowego jest dwukrotnie słabsze od wytwarzanego przez gaz ziemny (metan). Ropa naftowa jest tzw. wyczerpalnym źródłem paliw energetycznych. Jeszcze do lat 50-tych XX wieku zapewne nikt nie przypuszczał, że jej zasoby mogą się skończyć, ponieważ na te- 348

9 renach, gdzie występowała, wystarczyło dowiercić się do dolnych pokładów ziemi, a ropa sama tryskała pod ogromnym ciśnieniem. Amerykański geofizyk dr Marion King Hubbert jako pierwszy zwrócił uwagę światowej opinii publicznej na problem wyczerpalności złóż ropy naftowej, przedstawiając schemat (model) obrazujący rosnące wydobycie, szczyt, a następnie spadek. Od tego czasu używa się terminu wystarczalności zasobów ropy naftowej. W swoich obliczeniach badacz nie wziął jednak pod uwagę postępu technologicznego i tym samym odkrycia nowych technik wydobywczych np. szybów horyzontalnych, przez co w dalszym ciągu eksploatuje się wiele złóż. Terenami najbardziej zasobnymi w złoża ropy naftowej, które kiedyś wzbogaciły się na jej wydobywaniu są Bak w Azerbejdżanie (dawniej ZSRR) oraz Teksas w USA. Obecnie zalegają na nich nieużywane szyby i instalacje. Duże złoża ropy naftowej znajdują się także na Północnej Alasce (1967), Syberii (1968) oraz pod dnem Morza Północnego (1969). W Rosji w 1992 roku znaleziono duże złoża ropy naftowej pod Morzem Barentsa w południowo-wschodniej części szelfu. W grudniu 1970 roku Stany Zjednoczone wydobyły rekordową ilość ropy (10 mln baryłek dziennie), od tego czasu wydobycie w Ameryce Północnej spada. W 1973 roku po wprowadzeniu przez kraje arabskie eksportujące ropę naftową embarga dla krajów zachodnich, zaczęto sobie zdawać sprawę z zagrożeń wynikających z braku tego cennego surowca. W USA po roku 1973 nie nastąpiła już żadna likwidacja systemu elektrotransportu, a nawet zaczęto odtwarzać zlikwidowane wcześniej linie i systemy. Jedynie bogate Niemcy Zachodnie, które było stać na wyższą cenę ropy dalej go likwidowały, np. w 1978 roku nastąpiła ostateczna likwidacja linii tramwajowych w Hamburgu. Stany Zjednoczone zużywają 25% światowych zasobów ropy, a ich złoża własne to zaledwie 2% światowego wydobycia. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych po rozpoczęciu stosowania na szeroką skalę pozyskiwania gazu i ropy z łupków, produkcja amerykańska zaczyna znowu rosnąć, powodując niestety ogromną degradację środowiska. 349

10 Od 2003 roku wydobycie ropy naftowej na świecie wynosi 80 mln baryłek dziennie. Przewiduje się, że od 2016 roku wydobycie zacznie spadać, przy rosnącym na nie popycie do 100 mln baryłek rocznie. Ma to związek z rozwojem gospodarczym Chińskiej Republiki Ludowej oraz Indii, do których dostarcza się corocznie więcej tego surowca, a przez to jest go mniej dla pozostałych krajów świata. W Europie surowiec ten jest drogi, co powoduje kolejne kryzysy i spowolnienia gospodarcze. Wzrastająca nieustannie cena ropy naftowej i jej produktów, powoduje stale rosnącą inflację, na której tracą wszyscy (państwa, firmy, obywatele). Podczas gdy wcześniej złoża ropy naftowej wykorzystywano (zczerpywano) jedynie w 20%, rozwój nowoczesnych technologii powoduje, że obecnie złoża eksploatowane są w 60 70%. Jednym ze sposobów na zwiększenie wydobycia jest wtłoczenie do złoża dwutlenku węgla lub azotu, powodujących wypychanie ropy naftowej, która przestała już sama tryskać. Do nowoczesnych technologii należą także tzw. szyby horyzontalne, pozwalające po dowierceniu się do złoża na dalszy odwiert w płaszczyźnie poziomej i pochyłej. Nowe metody wydobycia są jednocześnie droższe. Od początku lat 70-tych XX wieku nie znajdowano nowych dużych złóż ropy, lecz tylko niewielkie, często w podziemnych pokładach znajdowany jest jedynie roponośny piasek. Można go oddzielić od ropy, ale wiąże się to z użyciem energii, jaką można uzyskać z ropy, a niekiedy nawet i większą, przez co metoda ta jest zupełnie nieopłacalna. Regionem świata posiadającym największe złoża ropy naftowej (⅔ światowych zasobów) jest Bliski Wschód. Przewidywana eksploatacja jego zasobów będzie trwać c o n a j m n i e j d o r o k u, w y n o s z ą c 5 0 m l n b a r y ł e k d z i e n n i e. Do kryzysu paliwowego przyczyniają się również piraci, którzy napadają na tankowce na Oceanie Indyjskim w rejonie Somali, a wypływające z Zatoki Adeńskiej. Przejmują statki (płynące w oddaleniu nawet 450 mil od brzegu) i skutecznie żądają od właścicieli wielomilionowych okupów. Powoduje to, że ubezpieczenia rejsów podrożały kilkadziesiąt razy, statki pły- 350

11 wają coraz dłuższymi trasami oraz wynajmowana jest droga ochrona. To wszystko zwiększa koszty transportu i powiększa rozmiary kryzysu paliwowego. Coraz więcej krajów wysyła w ten rejon swoje okręty wojenne, jednak często na olbrzymim obszarze, na którym działają piraci, nie są w stanie ich zlokalizować. Ponieważ państwa eksportujące ropę naftową i jej producenci ukrywają informacje o pozostałych im jeszcze rezerwach tego surowca, twierdząc za każdym razem, że pozostało jej jeszcze na kolejnych 40 lat, nikt tak naprawdę nie wie, czy spadek jej produkcji nastąpi stopniowo tak jak wcześniej rósł przez lata, czy też nastąpi nagłe załamanie produkcji i sprzedaży, przez co i raptowny wzrost ceny. Drożejące paliwa powodują światową inflację, która dotyka również kraje eksportujące ten surowiec. Z tego powodu uważa się, że będą one bez ograniczeń wydobywać ropę do momentu całkowitego wyczerpania swoich złóż. Krajami, które były dotychczas dużymi dostawcami ropy naftowej, a wkrótce ich z ł o ż a w y c z e r p i ą s i ę s ą : A r a b i a S a u d y j s k a, R o s j a i We n e z u e l a. Duże ograniczenia dostępu do paliw płynnych spowodują zmniejszenie liczby samochodów spalinowych lub konieczność ich wymiany na elektryczne. W konsekwencji będzie mniej hałasu i zanieczyszczeń. Ze względów strategicznych paliwa płynne będą jednak używane najdłużej jak się tylko da. Historycy i osoby interesujące się zagadnieniami historii znają zjawisko pod nazwą historia zatoczyła koło, co w tym wypadku jest analogią do lat 70-tych XX wieku, gdzie cena ropy naftowej wzrosła sześciokrotnie. Otwartym jest więc pytanie w jakich latach XXI wieku historia zatoczy koło i nastąpi największy kryzys energetyczny, czyli kiedy ponownie cena ropy naftowej oraz produktów ropopochodnych wzrośnie sześciokrotnie. Niewykluczone, że proces ten rozpoczął się już w 2011 roku. Mimo że w 2012 roku na skutek spowolnienia gospodarki ChRL, cena za baryłkę ropy znacznie spadła. Ceny na stacjach paliw nie zmniejszyły się, ponieważ wcześniejszy wzrost cen paliw spowodował nieodwracalną w skutkach inflację. Ceny produktów i usług w związku z drogim transportem wzrosły na tyle, że nie jest już możliwe odwró- 351

12 cenie tego procesu. Niemniej, oficjalnie podaje się, że ceny paliwa nie spadły, bowiem producenci i dystrybutorzy odrabiają straty powstałe, kiedy na skutek drogiej baryłki dokładali do interesu. Warto przybliżyć tu metodę koncernów paliwowych, które dbają o to, aby również w czasach, gdy paliwo znacznie zdrożeje utrzymać sprzedaż na dotychczasowym poziomie. Media podają informację, że to nie koniec podwyżek, a paliwo będzie dalej stopniowo drożeć, co kilka dni i tygodni. Dla odbiorców komunikat ten ma następujące znaczenie: trzeba zdążyć załatwić jak najwięcej spraw samochodem, dopóki paliwo jest jeszcze w miarę tanie. Taką sytuację można było obserwować w Polsce w 2011 roku. Tym sposobem nawet jeśli paliwo będzie kosztować w Polsce 15 zł. za litr to Polacy będą dalej jeździć własnymi samochodami, płacąc słono za medialne manipulacje Praktyczne rozwiązania Jak podają specjaliści, pomimo obiecujących prób i testów technologia pozyskiwania energii ze spalania wodoru zostanie dopracowana i upowszechni się nie wcześniej niż za 40 lat. Kurczące się złoża ropy naftowej są powodem sporów na arenie międzynarodowej. Kraje Zachodu promują w krajach arabskich Bliskiego Wschodu politykę demokratyzacji tych państw, co ma zabezpieczyć i zapewnić stałe dostawy tak pożądanego surowca. Niemniej jednak popyt na ropę rośnie, wydobycie nie zwiększa się, lecz będzie spadać, a cena za baryłkę ulega gwałtownemu podwyższeniu. Na ceny paliw na świecie wpływa również niestabilna sytuacja na Bliskim Wschodzie oraz embargo na irańską ropę. W Polsce natomiast jest to związane ze słabym kursem złotego w stosunku do dolara. Praktycznym rozwiązaniem jest więc modernizacja, odtwarzanie wcześniej zlikwidowanych i budowa zupełnie nowych linii elektrotransportu, a także inwestowanie w energię odnawialną i stosowanie nowych technologii energetycznych. Od dłuższego czasu poszukuje się alternatywnych źródeł energii, które będą bezpieczniejsze i tańsze oraz nie będą wpływać na sytuację polityczną i społeczną, tak jak handel 352

13 ropą naftową. Co ciekawe, wprowadzanie pojazdów hybrydowych i duobusów rozwiąże problem jedynie na kilka lat, konieczny jest więc większy udział wykorzystania w środkach transportu energii elektrycznej oraz gazu ziemnego, lecz ze względów ś r o d o w i s k o w y c h t y l k o t e g o p o z y s k i w a n e g o k o n w e n c j o n a l n i e. Wiele firm transportowych zwiększa liczbę autobusów na gaz, przykładem jest PKM Tychy, w której większość autobusów jest tak zasilane oraz Zamość. Wiele miast buduje i Zamość - Autobusy na CNG rozwija komunikację tramwajową, tak jak Poznań, w którym powstały nowe trasy w śródmieściu i Franowie, zbudowano zajezdnię, a także zakupiono nowy tabor. Niestety wiele rządów państw i samorządów nie dostrzega problemu, popełniając tym samym ogromny błąd, który będzie ich społeczeństwa, prędzej czy później, bardzo drogo kosztował. Uważają, że ropa naftowa będzie zawsze na stałym poziomie wydobycia i w stabilnych cenach, przez co elektrotransport rozwija się zbyt słabo lub wcale (przykładem jest Warszawa, w której 50% przewozów realizują autobusy), ogranicza się go, czy nawet likwiduje jak w Gliwicach i Stachanowie. Pamiętać należy, że budowa linii tramwajowych i trolejbusowych wymaga sprzętu, zasilanego z reguły spalinowo (koparki, wywrotki, dźwigi), tak więc budowę należy rozpocząć jak najszybciej póki jest jeszcze paliwo oraz fundusze UE, a jego cena jest w miarę przystępna. Przy wymianie taboru autobusowego, miasta powinny kupować nowy wyposażony w silniki spalające paliwa gazowe, w tym metan. Technologie te są coraz doskonalsze. Autobusy hybrydowe nie zawsze sprawdzają się, czego przykładem fot. Michał Jagusiak 353

14 są te jeżdżące w Warszawie. Spalanie w czterech posiadanych przez MZA hybrid SOLARIS Urbino 18, przynajmniej w początkowym okresie eksploatacji, utrzymuje się na tym samym poziomie, co w zwykłych autobusach tej samej marki. Nie sprawdzają się również autobusy elektryczne, których baterie mają jak na razie jedynie sześcioletnią trwałość (po 12 latach eksploatacji następuje wyrównanie kosztów wobec zakupu autobusów spalinowych). Najlepszym rozwiązaniem będzie w najbliższych latach zastępowanie komunikacji autobusowej przez duobusy i trolejbusy oraz budowa planowanych od dawna linii tramwajowych. To spowoduje, że oprócz zmniejszenia zanieczyszczeń gazowych i pyłowych, zredukuje się hałas i korki, a więc poprawią się warunki życia mieszkańców. Przy modernizowanych drogach mniej będzie też ekranów dźwiękochronnych, które coraz bardziej przeszkadzają i utrudniają normalne życie, szczególnie w miastach. Akcyza paliwowa W Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, gdzie swego czasu władze stanowe i federalne pozwoliły na likwidacje systemów taniego elektrotransportu tj. lekkich kolei miejskich, tramwajów, trolejbusów, czyli na likwidację transportu publicznego, nie nakłada się na paliwo do samochodów podatku akcyzowego, przez co paliwo jest tam stosunkowo tanie. Tam kwestią bezsporną jest, że tanie paliwo zwyczajnie się Amerykanom należy. Tym bardziej dziwi, że władze państw europejskich, które także dopuściły do takich samych likwidacji w swoich krajach, nakładają na paliwa podatki akcyzowe. Likwidując tanie i szybkie (względem zatorów ulicznych) pociągi oraz tramwaje, nie daje się społeczeństwu innego wyboru, niż przemieszczanie wszędzie w mieście własnym samochodem. Nie tylko kolej i tramwaje poruszają się wydzielonymi torowiskami i pasami w jezdni. Również trolejbusy, które jeśliby dalej istniały w wielu regionach, miałyby zapewne już wydzielone BUS pasy ruchu, czyli stanowiły realną alternatywę dla i n d y w i d u a l n e g o r u c h u s a m o c h o d o w e g o w o b s ł u g i w a n y m r e g i o n i e. Oczywiście władze krajów europejskich tłumaczą, że poprzez ak- 354

15 cyzę chronią przed wyczerpaniem zasoby ropy naftowej i zapobiegają nadmiernym wzrostom cen, ale z pewnością jest to (wobec oszukanego społeczeństwa) przy jednoczesnym ograniczaniu dostępu do środków transportu publicznego nieuczciwe. Nie ma jednak wątpliwości, że jeśli zniesiona zostanie akcyza na obszarze całego kraju, to wzrośnie popyt na paliwa, a ponieważ nie ma rezerw ropy naftowej, ceny paliw szybko wzrosną do poprzedniego poziomu z akcyzą. W efekcie społeczeństwo zyskałoby chwilowo, a państwa straciłyby na stałe poważne źródło dochodu do budżetu. Jednak praktycznym i etycznym rozwiązaniem, wręcz obowiązkiem władz, jest zniesienie akcyzy na paliwo, na obszarach, w których poprzez likwidację elektrotransportu, znacznie spadła atrakcyjność transportu publicznego i nie realizuje on potrzeb komunikacyjnych mieszkańców (np. kursujący co godzinę lub dwie krótki autobus miejski). W tej sprawie nie powinno być tłumaczenia, że to nie my likwidowaliśmy, tylko samorządowcy i sami przewoźnicy. Likwidacje następowały stopniowo za panowania poprzednich rządów i kadencji, a dziś często nie ma odpowiedzialnych za te decyzje na obecnej scenie politycznej, jednak naważyli oni piwa, które ktoś musi przecież wypić. Każdy kraj ma swoje służby specjalne, które zwracają uwagę na wszelkie zagrożenia, w tym m.in. na bezpieczeństwo transportowe i energetyczne państwa. W kontekście likwidacji po 1989 roku, można spierać się, że ktoś został skorumpowany przez układ przeciwników transportu publicznego i elektrotransportu, przez wielkie koncerny i grupy interesów oraz że być może same służby specjalne były przekupywane. Trudno znaleźć winnego, jednak faktem jest, że to politycy na najwyższych szczeblach podejmują ostateczne decyzje. Ogromnym zaniechaniem z ich strony było niedoprowadzenie do uchwalenia ustawy o ochronie elektrycznych systemów transportowych. Jest oczywistym, że politycy partii rządzących, nie protestując przeciw likwidacjom, godzili się na nie. Poza tym na likwidowanych w latach 60 i 70 tych XX wieku systemach tramwajowych i trolejbusowych w mniejszych miastach Polski zyskiwały duże miasta, do których trafiał uzyskany w taki właśnie sposób bardzo im 355

16 wtedy potrzebny dodatkowy tabor. Problem jest więc ogólnokrajowy. Trudno będzie przykładowo w polskich Gliwicach wprowadzić na tamtejszych stacjach paliw paliwo bez akcyzy, bo przyjadą tam też mieszkańcy sąsiednich miast regionu dużej konurbacji śląsko-zagłębiowskiej. Co z mieszkańcami regionu, którzy korzystali wcześniej z kolei, tramwajów czy trolejbusów? Im też pewnie należy się paliwo bez akcyzy. Paliwo może być więc bez podatku akcyzowego, ale tylko dla legitymujących się mieszkańców danego regionu i osób tam zatrudnionych oraz uczących się. Ażeby nie dochodziło do nadużyć i korzystania z przywileju nieuprawnionych do tego osób, mieliby oni określony deputat. Byłoby to dość skomplikowane, ale w Polsce zyskaliby na tym m.in. mieszkańcy regionu Bielska-Białej, Dębicy, Gliwic, Jeleniej Góry, Legnicy, Piaseczna (Warszawy), Słupska, Wałbrzycha, a w przys z ł o ś c i b y ć m o ż e r ó w n i e ż G o r z o w a W i e l k o p o l s k i e g o i i n n y c h. Nie do końca jest argumentem, że to dużo kosztuje i nie można wpływać na samorządy, ponieważ najczęściej pieniądze są marnotrawione. Rozbudowa sieci drogowej dla ruchu samochodowego w miastach jest tak naprawdę ładowaniem pieniędzy w worek bez dna, ponieważ problem ulicznych zatorów rozwiązuje się tylko chwilowo. Jedyną sensowną budową dróg, jest budowa obwodnic i to przy założeniu, że po ich otwarciu odciążony w ten sposób ciąg komunikacyjny w miastach, zostanie wyłączony z indywidualnego ruchu samochodowego i zarezerwowany dla komunikacji publicznej i mieszkańców konkretnej ulicy. Jeżeli samorządy nie dbają w sposób należyty o mienie i funkcjonowanie lokalnego elektrotransportu, może do takiego miasta powinien zawitać wysłany przez premiera komisarz, zas t ę p u j ą c d o t y c h c z a s o w e n i e u d o l n e w ł a d z e n a i c h s t a n o w i s k u? Nieuchwalenie koniecznej ustawy o ochronie systemów elektrotransportu może narazić budżety państw na straty z tytułu rezygnacji z akcyzy w niektórych regionach, a na inflacji spowodowanej wzrostem zapotrzebowania na produkty ropopochodne stracą wszyscy obywatele. Oszczędzanie paliwa i energii 356

17 Oszczędności w różnych krajach: Pomysłami na oszczędzanie ropy naftowej w niektórych krajach jest obciążanie paliw podatkiem akcyzowym, wprowadzanie ograniczeń prędkości na drogach, używanie do jazdy dziennej mniej energochłonnych świateł diodowych zastępujących światła mijania, ponieważ spalanie po ich włączeniu jest do 10% większe. Z punktu widzenia Europy oszczędzanie paliw poprzez wprowadzanie akcyzy, jest korzystne, ponieważ jego ceny są wówczas bardziej stabilne. Z punktu widzenia Chin takie działanie sprawia, że jest go więcej na ich rynku. Z punktu widzenia Stanów Zjednoczonych oszczędzanie paliwa poprzez nakładanie akcyzy jest niedopuszczalne, ponieważ w większości Stanów brak alternatywy dla ruchu indywidualnego po likwidacji elektrotransportu, a zaoszczędzona ropa i tak zostałaby zużyta przez nowych odbiorców, czyli Chiny i Indie. Jednocześnie w USA panuje przekonanie, że działania antykryzysowe polegające na oszczędzaniu paliw doprowadzą do spowolnienia gospodarczego. Tak naprawdę praktycznym rozwiązaniem w USA i na całym świecie jest przede wszystkim odtwarzanie zlikwidowanych i budowa nowych systemów elektrotransportu zapewniających późniejsze bezpieczeństwo transportowe. W Europie Komisja Europejska (KE) chce do 2020 roku wprowadzić restrykcyjne standardy emisji spalin gramów dwutlenku węgla na kilometr [CO 2 /km] dla produkowanych i sprzedawanych w UE samochodów, np. dla samochodów osobowych jest obecnie ok. 135,7 g. CO 2 /km, od 2015 r. 130 g. CO 2 /km, a od 2020 r. planuje się 95 g. CO 2 /km. Jeżeli koncern motoryzacyjny przekroczy normę w produkowanych samochodach zapłaci wysoką grzywnę. W projekcie istnieje również zapis, że zamiast wymaganego mniejszego spalania paliwa (olej napędowy/benzyna), koncerny mogą dla zrównoważenia produkować i sprzedawać więcej samochodów elektrycznych. Dostosowanie do nowych surowych norm spowoduje wzrost kosztów produkcji samochodów, ale jak się szacuje dzięki zaoszczędzonemu paliwu, zakup takiego pojazdu zwróci się użytkownikom z nawiązką. KE wyliczyła, że spowoduje to w Europie oszczędność 160 mln ton ropy w ciągu 357

18 fot. Michał Jagusiak Warszawa - Autobus hybrydowy 10 lat. W założeniu ochronie ulegnie środowisko naturalne, zwiększyć się mają oszczędności kierowców, innowacyjność i konkur e n c y j n o ś ć n a r y n k u p r o d u k c j i m o t o r y z a c y j n e j o r a z z a t r u d n i e n i e. Oszczędności w firmach transportowych: PKM Katowice zamierza zakupić system monitoringu pracy kierowcy i zamontować go we wszystkich swoich 250 autobusach. Urządzenie zawierające GPS rejestruje wszystkie parametry, automatycznie sygnalizuje zbyt gwałtowne przyspieszanie i hamowanie oraz nazbyt szybką jazdę, również niewyłączenie silnika podczas dłuższego postoju, a przede wszystkim dzięki systemowi będzie można wychwycić kierowców kradnących paliwo. Autobus posiadający takie urządzenie pomaga kierowcy w oszczędnej, a więc ekonomicznej i bezdymnej jeździe (spalanie paliwa jest średnio ok. 10% mniejsze). Opracowywany jest system premiowania dla kierowców jeżdżących oszczędnie. PKM Sosnowiec ustaliło normy spalania paliwa na konkretnych trasach przez najlepszych kierowców. Kierowcy p r z e c h o d z ą r ó w n i e ż d o d a t k o w e s z k o l e n i a z o s z c z ę d n e j j a z d y. Problem nieuczciwych kierowców dokonujących kradzieży paliwa z baków prowadzonych przez siebie autobusów wyeliminowany jest w przypadku pojazdów zasilanych gazem, którego raczej nikt nie kradnie. W autobusach z manualnymi skrzyniami bie- 358

19 gów standardowo mniejsze jest zużycie paliwa niż w autobusach z automatyczną skrzynią biegów. Konstrukcja autobusów niskopodłogowych, a także poruszanie się w zakorkowanych miastach, w y m a g a j ą j e d n a k z a s t o s o w a n i a a u t o m a t y c z n y c h s k r z y ń b i e g ó w. Jazda oszczędna to prowadzenie pojazdu w przedziale prędkości km/h, nie za wolne i nie za szybkie przyspieszanie, a także wyhamowywanie prędkości przed zatrzymaniem, czyli odpowiednio wczesne rozpoczęcie zwalniania i hamowania przed przystankiem czy sygnalizacją świetlną. Ponadto firmy przewozowe zmniejszają obroty silnika powodujące co prawda oszczędności podczas postoju na światłach, w korku, na przystanku, ale jednocześnie także głośną pracę silnika oraz większe drgania i wibracje przyczyniające się d o p o g o r s z e n i a k o m f o r t u p o d r ó ż y i t r w a ł o ś c i t a k i e g o p o j a z d u. 359

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii ENERGIA a ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT Michał Wolny Warszawa, 7 października 2010 r. Czym jest ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT? Zmniejsza transport szkodliwy

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1 More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014 1 Autobusy napędzane biometanem i eco-driving dr inż. Wojciech Gis, ITS mgr Mikołaj Krupiński, ITS Jonas Forsberg, Biogas Öst dr inż. Jerzy Waśkiewicz, ITS dr inż.

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI Zbiorowy transport miejski = alternatywa dla transportu indywidualnego Warszawa, Trasa Łazienkowska, analiza ruchu w godzinach

Bardziej szczegółowo

Kierunki i dobre praktyki wykorzystania biogazu

Kierunki i dobre praktyki wykorzystania biogazu Kierunki i dobre praktyki wykorzystania biogazu Paulina Łyko Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisław Staszica w Krakowie Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Katedra Inżynierii Środowiska i Przeróbki Surowców

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK Solaris Bus & Coach Kierunek rozwoju komunikacji miejskiej Wymagania prawne Przepisy lokalne pojazdy elektryczne

Bardziej szczegółowo

Komunikacja miejska oddechem dla miasta. Konferencja rzeczników prasowych komunikacji miejskiej, 22.09.2015 r.

Komunikacja miejska oddechem dla miasta. Konferencja rzeczników prasowych komunikacji miejskiej, 22.09.2015 r. Komunikacja miejska oddechem dla miasta Konferencja rzeczników prasowych komunikacji miejskiej, 22.09.2015 r. Smogowy armagedon Wielki smog w grudniu 1952 roku w Londynie zabił około 8000 ludzi Smogowy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS WYKORZYSTYWANE PALIWA Olej Napędowy 39 pojazdów CNG 10 pojazdów ETANOL ED-95 7 pojazdów Motoryzacja a środowisko naturalne Negatywny wpływ na środowisko

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE)

Odnawialne Źródła Energii (OZE) Odnawialne Źródła Energii (OZE) Kamil Łapioski Specjalista energetyczny Powiślaoskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Kwidzyn 2011 1 Według prognoz światowe zasoby energii wystarczą na: lat 2 Energie

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka

Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum. Autor: Joanna Łęcka Alternatywne źródła energii - prezentacja scenariusza zajęć na godzinę do dyspozycji wychowawcy w gimnazjum Autor: Joanna Łęcka Temat zajęć: Czy zgasną światła na Ziemi? Alternatywne źródła energii. Uczeń

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU Wytyczne wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu przez

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze LG owoczesne źródło energii Liquid atural - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro Systemy B Szanowni Państwo, W obecnych czasach obserwujemy stały wzrost zapotrzebowania na paliwa płynne oraz wzrost ich cen

Bardziej szczegółowo

Sustainability in commercial laundering processes

Sustainability in commercial laundering processes Sustainability in commercial laundering processes Module 5 Energy in laundries Chapter 1 Źródła energii Powered by 1 Spis treści Źródła energii przegląd Rodzaje źródeł energii (pierwotne wtórne źródła)

Bardziej szczegółowo

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Ramowe dokumenty dotyczące stosowania niskoemisyjnych, alternatywnych paliw w transporcie

Bardziej szczegółowo

Samochody przyszłości. Czy elektryczne 1?

Samochody przyszłości. Czy elektryczne 1? Samochody przyszłości. Czy elektryczne 1? Autor: Władysław Mielczarski (Energy Newsletters nr 4, 03.02.13) Wbrew rozpowszechnionym przekonaniom jazda samochodem elektrycznym jest znacznie droższa w porównaniu

Bardziej szczegółowo

Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie. Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie. Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Praca naukowa finansowana ze środków NCBiR w ramach

Bardziej szczegółowo

NVG w Świecie i w Polsce

NVG w Świecie i w Polsce Sprzężony Gaz Ziemny do Napędu pojazdów komunikacji masowej NVG w Świecie i w Polsce Dr inż.. Jan Sas Wydział Zarządzania AGH Kraków 12 października 2000 r. 1 CNG LNG LPG NGV (Compressed Natural Gas) gaz

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving Ekojazda Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving jest nurtem edukacyjnym i świadomość zainicjowanym w celu dostarczenia użytkownikom dróg porad i zasad, które pokazują, że regularne przeglądy pojazdu połączone ze

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Departament Środowiska Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Program

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW

PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW PIROLIZA BEZEMISYJNA UTYLIZACJA ODPADÓW Utylizacja odpadów komunalnych, gumowych oraz przerób biomasy w procesie pirolizy nisko i wysokotemperaturowej. Przygotował: Leszek Borkowski Marzec 2012 Piroliza

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r.

PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r. PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r. Ameryka Północna http://www.travelplanet.pl/przewodnik/ameryka-polnocna-i-srodkowa/ Ameryka Południowa

Bardziej szczegółowo

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Produkcja energii elektrycznej Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Znaczenie energii elektrycznej Umożliwia korzystanie z urządzeń gospodarstwa domowego Warunkuje rozwój rolnictwa, przemysłu i usług

Bardziej szczegółowo

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński C40 UrbanLife Warszawa Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński Porozumienie Burmistrzów inicjatywa pod patronatem Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko l/i M.o~. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko Adres e-mail szkoły:dyrektor@lo.olecko.pl Telefon: +875234183 Nauczyciel chemii: mgr Teresa Świerszcz

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

nowe trendy mobilności w regionach Europy

nowe trendy mobilności w regionach Europy E-pojazdy nowe trendy mobilności w regionach Europy Marek Drożdż Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Partnerzy programu Polska Holandia Hiszpania Wielka Brytania Szwecja Włochy Małopolska

Bardziej szczegółowo

Bezemisyjna energetyka węglowa

Bezemisyjna energetyka węglowa Bezemisyjna energetyka węglowa Szansa dla Polski? Jan A. Kozubowski Wydział Inżynierii Materiałowej PW Człowiek i energia Jak ludzie zużywali energię w ciągu minionych 150 lat? Energetyczne surowce kopalne:

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW Jerzy Wójcicki Andrzej Zajdel TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW 1. OPIS PRZEDSIĘWZIĘCIA 1.1 Opis instalacji Przedsięwzięcie obejmuje budowę Ekologicznego Zakładu Energetycznego

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a Silnik Stirlinga Historia, zasada działania, rodzaje, cechy użytkowe i zastosowanie Historia silnika Stirlinga Robert Stirling (ur. 25 października 1790 - zm. 6 czerwca 1878) Silnik wynalazł szkocki duchowny

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka

Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka Lp. 1. 2. Temat Wykorzystanie kolejowej sieci energetycznej SN jako źródło zasilania obiektu wielkopowierzchniowego o przeznaczeniu handlowo usługowym Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe Alternatywne źródła energii Elektrownie wiatrowe Elektrownia wiatrowa zespół urządzeń produkujących energię elektryczną wykorzystujących do tego turbiny wiatrowe. Energia elektryczna uzyskana z wiatru

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW

ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW Mgr inż. Ewa Siemionek* *Katedra Pojazdów Samochodowych, Wydział Mechaniczny, Politechnika Lubelska 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 36 1. WSTĘP Komunikacja miejska

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

OZE opłaca się już dzisiaj

OZE opłaca się już dzisiaj OZE opłaca się już dzisiaj Konferencja prasowa, 13 lutego 2014 BOS Bank promuje elektroniczny obieg dokumentów, który chroni środowisko. Pomyśl zanim wydrukujesz! Z korzyścią dla Ciebie i świata w którym

Bardziej szczegółowo

Definicja smogu i jego rodzaje.

Definicja smogu i jego rodzaje. Smog Początki Historia smogu sięga połowy XIX wieku. Zaobserwowano go wówczas w silnie uprzemysłowionych miastach Europy. Dziś też daje się we znaki w różnych zakątkach świata smog kwaśny obserwowano w

Bardziej szczegółowo

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com

PIROLIZA. GENERALNY DYSTRYBUTOR REDUXCO www.dagas.pl :: email: info@dagas.pl :: www.reduxco.com PIROLIZA Instalacja do pirolizy odpadów gumowych przeznaczona do przetwarzania zużytych opon i odpadów tworzyw sztucznych (polietylen, polipropylen, polistyrol), w której produktem końcowym może być energia

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Jak powstają decyzje klimatyczne. Karol Teliga Polskie Towarzystwo Biomasy

Jak powstają decyzje klimatyczne. Karol Teliga Polskie Towarzystwo Biomasy Jak powstają decyzje klimatyczne Karol Teliga Polskie Towarzystwo Biomasy 1 SCENARIUSZE GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA 2 Scenariusz 1 Powstanie i wdrożenie wspólnej globalnej polityki klimatycznej (respektowanie

Bardziej szczegółowo

Fundacja Green Fuel Skuteczne wdrażanie paliw metanowych w Polsce

Fundacja Green Fuel Skuteczne wdrażanie paliw metanowych w Polsce Fot. Rajd Blue Corridor 2013 Hansa w Polsce Fundacja Green Fuel Skuteczne wdrażanie paliw metanowych w Polsce Materiał opracowany przez ekspertów Portalu cng.auto.pl Korzyści wynikające z zastosowania

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA

EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA FAKTY BEZSPORNE Ludzi jest coraz więcej Aspiracje (potrzeby) kaŝdego człowieka rosną Zapotrzebowanie na energię rośnie Zapasy surowców energetycznych się

Bardziej szczegółowo

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego mgr inż. Jakub Lenarczyk Oddział w Poznaniu Zakład Odnawialnych Źródeł Energii Czym są wieloźródłowe systemy

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Krakowa Kraków listopad 2013 r.

Urząd Miasta Krakowa Kraków listopad 2013 r. Urząd Miasta Krakowa Kraków listopad 2013 r. 1 Główne problemy jakości powietrza w Krakowie Największy problem jakości powietrza w Krakowie stanowi zanieczyszczenie pyłem zawieszonym PM10. Według uchwalonego

Bardziej szczegółowo

Zmiany w środowisku naturalnym

Zmiany w środowisku naturalnym Zmiany w środowisku naturalnym Plan gospodarki niskoemisyjnej jedną z form dążenia do czystszego środowiska naturalnego Opracował: Romuald Meyer PGK SA Czym jest efekt cieplarniany? Ziemia posiada atmosferę

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Współpraca pomiędzy Krajową Agencją Poszanowania Energii S.A. a Urzędem m.st. Warszawy w ramach projektów UE: E-Street i STAR BUS

Współpraca pomiędzy Krajową Agencją Poszanowania Energii S.A. a Urzędem m.st. Warszawy w ramach projektów UE: E-Street i STAR BUS Współpraca pomiędzy Krajową Agencją Poszanowania Energii S.A. a Urzędem m.st. Warszawy w ramach projektów UE: E-Street i STAR BUS Współpraca w okresie 04.2006-06.2008 Projekt Unii Europejskiej EIE-05-157

Bardziej szczegółowo

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Rosja zwiększyła produkcje ropy naftowej w czerwcu bieżącego roku utrzymując pozycję czołowego producenta. Jednakże analitycy zwracają uwagę na problemy mogące

Bardziej szczegółowo

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Schemat systemu planowania Poziom kraju Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju opublikowana MP 27.04.2012 Program zadań rządowych Poziom województwa

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych kg na osobę OGRZEWANIE BUDYNKÓW A EMISJE ZANIECZYSZCZEŃ Emisje zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

Opracował: Marcin Bąk

Opracował: Marcin Bąk PROEKOLOGICZNE TECHNIKI SPALANIA PALIW W ASPEKCIE OCHRONY POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Opracował: Marcin Bąk Spalanie paliw... Przy produkcji energii elektrycznej oraz wtransporcie do atmosfery uwalnia się

Bardziej szczegółowo

Oferta Kompanii Węglowej S.A. dla sektora ciepłownictwa

Oferta Kompanii Węglowej S.A. dla sektora ciepłownictwa Biuro Marketingu i Analiz Kompania Węglowa S.A. Oferta Kompanii Węglowej S.A. dla sektora ciepłownictwa Rynek Ciepła Systemowego IV Puławy, 10-12 luty 2015 r. 1 Schemat przedstawiający zmiany restrukturyzacyjne

Bardziej szczegółowo

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru Samochody na wodór Zastosowanie Wodór w samochodach Historia Przechowywanie wodoru Wodór ma szanse stać się najważniejszym nośnikiem energii w najbliższej przyszłości. Ogniwa paliwowe produkują zeń energię

Bardziej szczegółowo

Włodzimierz Ehrenhalt

Włodzimierz Ehrenhalt ROZWÓJ ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Posiedzenie Seminaryjne Parlamentarnego Zespołu ds. Energetyki Energetyka wiatrowa fakty i mity Włodzimierz Ehrenhalt WYKORZYSTANIE ZASOBÓW energia 80% KONSUMENCI AKTYWNI

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Plan Gospodarki Niskoemisyjnej w Gminie

Bardziej szczegółowo

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego produkt szyty na miarę Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego Warsztaty energetyczne 2013 Idea produktu Propozycja współpracy Idea produktu Zamiarem TAURON Sprzedaż jest propagowanie

Bardziej szczegółowo

1. Stan istniejący. Rys. nr 1 - agregat firmy VIESSMAN typ FG 114

1. Stan istniejący. Rys. nr 1 - agregat firmy VIESSMAN typ FG 114 1. Stan istniejący. Obecnie na terenie Oczyszczalni ścieków w Żywcu pracują dwa agregaty prądotwórcze tj. agregat firmy VIESSMAN typ FG 114 o mocy znamionowej 114 kw energii elektrycznej i 186 kw energii

Bardziej szczegółowo

Ryszard Michałowski, Adam Dyduch Praktyczne doświadczenia Dolnośląskiego Oddziału Obrotu Gazem Gazowni Wałbrzyskiej i Miejskiego Przedsiębiorstwa

Ryszard Michałowski, Adam Dyduch Praktyczne doświadczenia Dolnośląskiego Oddziału Obrotu Gazem Gazowni Wałbrzyskiej i Miejskiego Przedsiębiorstwa Ryszard Michałowski, Adam Dyduch Praktyczne doświadczenia Dolnośląskiego Oddziału Obrotu Gazem Gazowni Wałbrzyskiej i Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji w zastosowania CNG do zasilania silników w

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS RYNEK SAMOCHODÓW ELEKTRYCZNYCH W POLSCE Konieczność poszanowania dóbr limitowanych w transporcie - obserwujemy ciągły przyrost emisji

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Znaczenie fazy użytkowej dla nawierzchni dróg dr inż. Marcin Tłustochowicz

Znaczenie fazy użytkowej dla nawierzchni dróg dr inż. Marcin Tłustochowicz Znaczenie fazy użytkowej dla nawierzchni dróg dr inż. Marcin Tłustochowicz 8 stycznia 2014r. Treść wykładu Wstęp znaczenie fazy użytkowej Zużycie paliwa w zależności od nawierzchni Współczynnik odbicia

Bardziej szczegółowo

- 5 - Załącznik nr 2. Miejsce/

- 5 - Załącznik nr 2. Miejsce/ Załącznik nr 2 Załącznik nr 2-5 - WZÓR WYKAZU ZAWIERAJĄCEGO INFORMACJE O ILOŚCI I RODZAJACH GAZÓW LUB PYŁÓW WPROWADZANYCH DO POWIETRZA, DANE, NA PODSTAWIE KTÓRYCH OKREŚLONO TE ILOŚCI, ORAZ INFORMACJE O

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemyśle energetycznym i ochrony środowiska, od 1992 roku pracował w Polsce jako Konsultant Banku

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Scenariusz zajęć dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Scenariusz zajęć dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Temat: Niekonwencjonalne źródła energii, bezpieczeństwo energetyczne Czas: 45 minut (godzina lekcyjna) Przedmiot: Lekcja biologii lub

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza Praca kontrolna semestr IV Przyroda.... imię i nazwisko słuchacza semestr 1. Ilustracja przedstawia oświetlenie Ziemi w pierwszym dniu jednej z astronomicznych pór roku. Uzupełnij zdania brakującymi informacjami,

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Podstawowe określenia, jednostki i wskaźniki w obliczeniach i analizach energetycznych

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Podstawowe określenia, jednostki i wskaźniki w obliczeniach i analizach energetycznych Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu Podstawowe określenia, jednostki i wskaźniki w obliczeniach i analizach energetycznych Pierwotne nośniki energii Do pierwotnych nośników energii

Bardziej szczegółowo

Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski?

Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski? Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski? W najbliższych dniach sejm zadecyduje o przyszłości energetyki odnawialnej w Polsce. Poparcie dla rozwoju tych technologii wyraża aż trzy czwarte społeczeństwa.

Bardziej szczegółowo

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic?

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Projekt realizuje: Zanieczyszczenia powietrza Projekt realizuje: Definicja Rodzaje zanieczyszczeń Przyczyny Skutki (dla człowieka,

Bardziej szczegółowo

Polacy bagatelizują wpływ zanieczyszczeń powietrza na własne zdrowie

Polacy bagatelizują wpływ zanieczyszczeń powietrza na własne zdrowie Polacy bagatelizują wpływ zanieczyszczeń powietrza na własne zdrowie Polacy cenią czyste powietrze i wiedzą, że jego zanieczyszczenia powodują choroby. Zdecydowana większość uważa jednak, że problem jakości

Bardziej szczegółowo

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI Waldemar Kamrat Politechnika Gdańska XI Konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec Sulechów, 1o października 2014 r. Wprowadzenie Konieczność modernizacji Kotły

Bardziej szczegółowo

Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r.

Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r. Rozproszone źródła energii: perspektywy, potencjał, korzyści Prosumenckie mikroinstalacje OZE i budownictwo energooszczędne Senat RP, 01.04.2014 r. Bank promuje elektroniczny obieg dokumentów, który chroni

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

H.Cegielski-Poznań S.A. Elektrownia kogeneracyjna na surowy olej palmowy o mocy 4,2 MW e Brake, Niemcy

H.Cegielski-Poznań S.A. Elektrownia kogeneracyjna na surowy olej palmowy o mocy 4,2 MW e Brake, Niemcy H.Cegielski-Poznań S.A. Elektrownia kogeneracyjna na surowy olej palmowy o mocy 4,2 MW e Brake, Niemcy O firmie H.Cegielski-Poznań S.A. Firma powstała 165 lat temu, założona przez Hipolita Cegielskiego

Bardziej szczegółowo

Przemieszczanie. Docierać do celu oszczędzając przyrodę

Przemieszczanie. Docierać do celu oszczędzając przyrodę Przemieszczanie. Docierać do celu oszczędzając przyrodę Tworzywo sztuczne stosowane jako materiał konstrukcyjny wytycza nowe wzorce Mobilność to istotny element gospodarki i sposobu spędzania wolnego czasu

Bardziej szczegółowo

Dopilnuj, aby mieszkańcy odłączali nieużywane ładowarki. Poświęć 2 punkty akcji w rewirze czerwonym. Inaczej stracisz 3

Dopilnuj, aby mieszkańcy odłączali nieużywane ładowarki. Poświęć 2 punkty akcji w rewirze czerwonym. Inaczej stracisz 3 aby mieszkańcy odłączali nieużywane ładowarki. w rewirze czerwonym. Inaczej stracisz 3 Nie należy zostawiać ładowarek w gniazdkach po skończeniu ładowania. Pobierają one prąd nawet wtedy, gdy żaden sprzęt

Bardziej szczegółowo

Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów. Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni

Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów. Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni Porozumienie między Burmistrzami Porozumienie między burmistrzami to ruch europejski

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej Patrząc na szybko rozwijającą się gospodarkę, ciągle rosnące zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej

Technik urządzeo i systemów energetyki odnawialnej Technik urządzeo i systemów Nauka trwa 4 lata, absolwent uzyskuje tytuł zawodowy: Technik urządzeń i systemów, wyposażony jest w wiedzę i umiejętności niezbędne do organizowania i wykonywania prac związanych

Bardziej szczegółowo

Niemiecka ekologia. w pigułce

Niemiecka ekologia. w pigułce Niemiecka ekologia w pigułce Plakietka ''Umweltzone''- plakietka wjazdu do wyznaczonej strefy ekologicznej w Niemczech, dla pojazdów spełniających określone standardy w zakresie emisji gazów spalinowych

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie wykorzystania odnawialnych i alternatywnych źródeł energii w Małopolsce. Prezes Zarządu: Lilianna Piwowarska-Solarz

Dobre praktyki w zakresie wykorzystania odnawialnych i alternatywnych źródeł energii w Małopolsce. Prezes Zarządu: Lilianna Piwowarska-Solarz Dobre praktyki w zakresie wykorzystania odnawialnych i alternatywnych źródeł energii w Małopolsce Prezes Zarządu: Lilianna Piwowarska-Solarz Małopolska Agencja Energii i Środowiska Jesteśmy pierwszą w

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa

Przedsiębiorstwa usług energetycznych. Biomasa Edukacja Architekci i inżynierowie Energia wiatrowa Portinho da Costa oczyszczalnia ścieków z systemem kogeneracji do produkcji elektryczności i ogrzewania SMAS - komunalny zakład oczyszczania wody i ścieków, Portugalia Streszczenie Oczyszczalnia ścieków

Bardziej szczegółowo

Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe

Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe 23042012_WORKsmart_ECO_bro_PL WORKsmart -Eco Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe www.tomtom.com/business Let s drive business Spis treści 2 Na ile ekologiczna jest Twoja firma? 3 Optymalizacja

Bardziej szczegółowo

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP USTAWA ANTYSMOGOWA Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE Europejska Agencja Środowiska (EEA) w raporcie Jakość powietrza w Europie 2013 wymienia Polskę jako jedno z najbardziej zanieczyszczonych

Bardziej szczegółowo

Produkcja biogazu: model szwedzki i polskie realia. Magdalena Rogulska

Produkcja biogazu: model szwedzki i polskie realia. Magdalena Rogulska Produkcja biogazu: model szwedzki i polskie realia Magdalena Rogulska Główne obszary działania Szwedzko-Polskiej Platformy Zrównoważonej Energetyki - Transformacja systemów energetycznych od paliw kopalnych

Bardziej szczegółowo

Szkolenie III Baza emisji CO 2

Szkolenie III Baza emisji CO 2 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Szkolenie III Baza emisji CO 2 Dla Miasta

Bardziej szczegółowo