I-16. ANALIZA KONSTRUKCYJNA I FUNKCJONALNA WSPÓŁCZESNYCH AUTOBUSÓW W MIEJSKIM TRANSPORCIE PUBLICZNYM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "I-16. ANALIZA KONSTRUKCYJNA I FUNKCJONALNA WSPÓŁCZESNYCH AUTOBUSÓW W MIEJSKIM TRANSPORCIE PUBLICZNYM"

Transkrypt

1 SYSTEMY I ŚRODKI TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO BADANIA, KONSTRUKCJA I TECHNOLOGIA ŚRODKÓW TRANSPORTU I-16. ANALIZA KONSTRUKCYJNA I FUNKCJONALNA WSPÓŁCZESNYCH AUTOBUSÓW W MIEJSKIM TRANSPORCIE PUBLICZNYM PYĆ Marcin, WOJEWODA Paweł Artykuł przybliża i opisuje kluczowe układy dotyczące współczesnych środków komunikacji miejskiej jakimi są autobusy miejskie. Przedstawia analizę danych dotyczących: rodzajów i budowy autobusów miejskich, w zależności od trzech typowych kryteriów: konstrukcji nadwozia, usytuowania podłoża w autobusie oraz rodzajów napędów. Następnie została omówiona budowa modułowa autobusów miejskich ze szczególnym uwzględnieniem nadwozia i podwozia oraz ich elementów składowych. Szczególną uwagę poświęcono układom napędowym tradycyjnych oraz alternatywnym (CNG/LNG), hybrydowym oraz elektrycznym, które znacząco redukują emisję spalin do atmosfery. Przedstawiono także aktualny stan normatywów dotyczących obniżenia emisji spalin dla autobusów miejskich w oparciu o normy międzynarodowe, w szczególności o Europejskie Standardy Emisji Spalin. Analiza ta została wykonana dla napędów z zapłonem samoczynnym, jak i z napędem na gaz ziemny CNG/LNG dla dyrektyw Euro 5 i Euro 6 oraz uznaniowej EEV. Dokonano także przeglądu nowoczesnych skrzyń biegów i systemów hamulcowych powiązanych z zawieszeniem i układem sterowania autobusem miejskim, wraz z ich analizą działania, co ma istotny wpływ na bezpieczeństwo pasażerów podczas jazdy i postoju na przystankach. Na zakończenie zwrócono uwagę na główne kierunki rozwoju w zakresie zwiększenia możliwości rekonfiguracyjnych poszczególnych modułów autobusów miejskich jak i ich całości, przez co przyspieszy się ich serwisowanie oraz ekologicznych układów napędowych, dzięki którym autobusy będą bardziej atrakcyjnym środkiem transportu dla mieszkańców miast i aglomeracji miejskiej. 1. WSTĘP Środki transportu miejskiego we współczesnych miastach i szczególnie aglomeracjach są ciekawą alternatywą dla środków transportu prywatnego, które ze względu na znaczną powszechność, powodują utrudnienia komunikacyjne i mają niekorzystny wpływ na środowisko naturalne. Jest to spowodowane znaczną emisją zanieczyszczeń oraz emitowanie uciążliwego hałasu ze względu na duże natężenie ruchu, które spowodowane jest bardzo dużym zagęszczeniem środków transportu szczególnie prywatnego na drogach miejskich i podmiejskich [1]. Warunkiem powodzenia w konkurowaniu autobusów z prywatnymi środkami transportu jest ciągłe doskonalenie autobusów pod względem konstrukcyjno- funkcjonalnym oraz dostosowanie ich do coraz bardziej surowych wymagań ekologicznych. 151

2 Można to uzyskać przez zastosowanie budowy modułowej całego autobusu oraz jego elementów składowych, przez co możemy skrócić czas montażu autobusów i zmiany ich konfiguracji oraz przyśpieszyć wymianę elementów i modułów składowych podczas serwisowania autobusów. Bezpieczeństwo pasażerów zależy od dobrze działającego zawieszenia, układu hamulcowego oraz systemów sterujących nimi, powiązanych z układem napędowym i układem sterowania autobusu. Układ napędowy i układ sterowania autobusem miejskim są sercem każdego autobusu, ponieważ mają one główny wpływ parametry jazdy, na generowanie hałasu i emisję zanieczyszczeń do atmosfery oraz na komfort podróżowania autobusów. Uwzględniając powyższe zostaną na wstępie przedstawione ogólne informacje dotyczące zastosowania, rodzajów i typów najczęściej używanych autobusów w publicznym transporcie miejskim, uwzględniając ich konstrukcję nadwozia i podwozia, usytuowanie podłoża oraz pod względem używanych napędów. 2. RODZAJE AUTOBUSÓW MIEJSKICH Autobusy miejskie są pojazdami, których głównym zadaniem jest przewiezienie pasażerów między przystankami. Ich głównym obszarem funkcjonowania są trasy miejskie i podmiejskie. Z tego względu posiadają one inną konstrukcję nadwozia i wnętrza, niż autobusy międzymiastowe. Uwzględniając powyższe kryterium podziału autobusy miejskie dzielimy na: Tradycyjne (solowe/jednolite) - o długości do 15m, które mogą być wykonywane z układami drzwi: 1-2-0, 2-2-0, i w wersjach dwu lub trzyosiowych. Przykład takiego autobusu pokazano na rys. 1a). Piętrowe (jednolite lub członowe) - popularne w Wielkiej Brytanii i części krajów azjatyckich, stosowane w celu umieszczenia większej liczby pasażerów w autobusach o długości do 15m. Mogą być one wykonywane z układami drzwi: 2-0 lub 2-2 oraz mogą występować w wersjach dwu lub trzyosiowych. Przykład takiego autobusu pokazany jest na rys. 1b). Przegubowe (członowe) popularne w Ameryce Płd. oraz w niektórych aglomeracjach miejskich na liniach o dużym natężeniu ruchu, szczególnie w krajach europejskich. Są to autobusy o długościach od 18 do 25 metrów, trzy lub 4 osiowe. Mogą być wykonane w wersjach: Jednoprzegubowej (dwuczłonowej) - przeważnie trójosiowej (niekiedy czteroosiowe) z silnikiem umieszczonym za tylną osią w drugim członie, z układem drzwi: 4 (2-2)-2 lub 4 (2-2) - 4 (2-2). Przykład pokazano na rys. 1c). Dwuprzegubowej (3- członowej) - z trzema lub 4-ma osiami z układem drzwi 4 (2-2)-2-2 z silnikiem w pierwszym członie z napędzaną środkową osią. Przegub łączący dwie części autobusu jest osłonięty miechem (harmonią- pot.) zgina się podczas zakręcania autobusu, umożliwiając jednocześnie swobodne przechodzenie pomiędzy członami. Przykład pokazano na rys. 1d). Ze względu na usytuowanie podłoża w autobusie rozróżniamy autobusy miejskie [5]: wysokopodłogowe (tradycyjne) - gdzie jest dwa lub więcej stopni wejściowych dla pasażerów oraz jest podłoga na poziomie od 76 cm wzwyż nad poziomem jezdni, niskopodłogowe (obowiązujący obecnie standard) - gdzie jest wejście bez stopni, natomiast podłoga znajduje się na spodzie nadwozia, do 35cm nad poziomem jezdni, 152

3 niskowejściowe (low entry) - gdzie są wejścia bez stopni (najczęściej w przedniej i środkowej części) oraz wejścia z jednym lub dwoma stopniami (w tylnej części autobusu). a) b) c) d) Rys. 1. Przykłady autobusów miejskich: a) jednolity AMZ CS12LF [1], b) piętrowy ADL dwuczłonowy Enviro400H [2], c) dwuczłonowy Solaris Urbino 18 [3], d) trójczłonowy Van Hool AGG 300 [4] Najczęściej używanymi autobusami miejskimi są autobusy klasy maxi (o długości metrów) oraz klasy mega (wieloosiowe o długości pow. 15m), rzadziej stosowane są autobusy klasy midi (poniżej 10 m). Ze względu na rodzaj napędu występują następujące rodzaje autobusów miejskich: z napędem klasycznym z silnikiem o zapłonie samoczynnym zasilanym ON, z napędem z silnikiem na sprężony gaz ziemny CNG lub skroplony gaz ziemny-lng, z napędem hybrydowym spalinowo- elektrycznym, z napędami: czysto elektrycznym, na ogniwa paliwowe i z silnikiem na biopaliwo. Wg danych przedsiębiorstw komunikacyjnych w Polsce udział procentowy autobusów miejskich we flocie operatorów komunikacji miejskiej na rok 2011 zasilanych ON wynosił ok. 97,48% (11459 szt.), CNG ok. 2,45% (288 szt.), LNG ok. 0,02% (2 szt.), wyposażonych w napęd hybrydowy HEV ok. 0,042% (5 szt.) i napęd elektryczny EV ok. 0,008% (1 szt.) [1, 3]. Powyższy udział procentowy obrazuje powolny wzrost udziału ekologicznie czystych pojazdów na naszych drogach, który jest spowodowany wymaganiami ekologicznymi dotyczącymi obniżenia emisji spalin. 3. WYMAGANIA EKOLOGICZNE DOTYCZĄCE EMISJI SPALIN Głównym elementem, który wpływa na konstrukcję autobusów oraz pozwala na ich sprzedaż, są obecnie wymagania dotyczące obniżenia emisji spalin. Ze względu na wymagania ekologiczne dąży się do jak największego obniżenia toksyczności spalin, a w szczególności redukcji tlenków azotu- NOx, węglowodorów- HC, tlenków węgla- 153

4 CO oraz w szczególności cząstek stałych- PM. Wymagania te są zapisane obecnie w normach międzynarodowych, w przypadku Europy w obowiązkowych Europejskich Standardach Emisji Spalin dla nowo wyprodukowanych autobusów- Euro 5 oraz nieobowiązkowej EEV (Enhanced Environmentally Friendly Vehicle), dla pojazdów szczególnie przyjaznych środowisku - obowiązujących od 2009r. a wprowadzonych Dyrektywą 2005/55/WE z 28 września 2008r. Od roku 2014 będzie obowiązywać nowa norma Euro 6, określona w najnowszej Regulacji nr 459/2012 z 29 maja 2012 oraz w normie dobrowolnej EEV (wcześniej przyjętej). Wartości graniczne składników zanieczyszczeń dla norm Euro5, Euro 6 i EEV dla autobusów miejskich z zasilanych ON oraz CNG i LNG, podano w tabeli 1. Tabela 1. Wartości dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń dla pojazdów zasilanych ON oraz CNG i LNG [6] Rodzaj normy > EURO 5 EURO 6 EEV Silniki>> Zanieczyszczenia: Silniki na ON [g/km] Silniki na CNG/LNG [g/km] Silniki na ON [g/km] Silniki na CNG/LNG [g/km] Silniki na ON (test ESC i badanie ELR) [g/kwh] Silniki na CNG/LNG (badanie ETC) [g/kwh] CO 0,5 1,0 0,5 1,0 1,5 3,0 HC/THC - 0,68-0,1 0,25 NMHC=0,4 NOx 0,18 0,06 0,08 0,06 2,0 2,0 THC+NOx 0,23-0, CH4=0,65 PM 0,005 0,005 0,0045 0,0045 PT=0,02 PT=0,02 UWAGA: Test ESC określa masę właściwą tlenku węgla, sumy węglowodorów, tlenków azotu i cząstek stałych. Badanie ELR określa zadymienie spalin. Badanie ETC w szczególności dla silników gazowych określa masy właściwe tlenku węgla, węglowodorów niemetanowych, metanu, tlenków azotu i cząstek stałych. PT masa cząstek stałych. Żeby spełnić powyższe wymagania konieczne jest zastosowanie metody oczyszczania spalin SCR (Selective Cathalytic Reduction). Zasada jej działania polega na rozkładzie szkodliwych substancji zawartych w spalinach silnika wysokoprężnego w układzie wydechowym, szczególnie tlenków azotu i przemianę ich na parę wodną i obojętny azot. Przemiana ta odbywa się przy udziale nietoksycznego wodnego roztworu mocznika o nazwie towarowej AdBlue (VDA), jako katalizatora gazów spalinowych. Elektroniczny system zarządzania silnikiem dozuje roztwór mocznika- AdBlue znajdujący się w oddzielnym zbiorniku, a następnie pod wysokim ciśnieniem zostaje wtryskiwany bezpośrednio do katalizatora, gdzie AdBlue reaguje z amoniakiem i ulega rozpadowi na azot i parę wodną. Dzięki zastosowaniu tej technologii zostaje zmniejszone zużycie paliwa o 5% [7], a tym samym redukuje tlenki azotu (NOx) i jeszcze bardziej ogranicza emisję cząstek stałych. Szacuje się, że na 100km będzie potrzebne 1,7l AdBlue (w przypadku normy Euro 5) [8]. Zasadę działania metody SCR przedstawia rys. 2. Wspomniana metoda wymaga zastosowania olejów niskopopiołowych tzw. Low SAPS o niskiej zawartości popiołów siarczanowych (Sulphated Ash), fosforu (P) oraz siarki (S). 154

5 a) b) Rys. 2. Zasada funkcjonowania sytemu SCR z dodatkiem AdBlue: a) schemat blokowy ogólny [9], b) zasada działania [8] Wymagania ekologiczne ograniczania emisji spalin implikują stosowanie skomplikowanych układów oczyszczania spalin a tym samym ingerują w konstrukcję podwozia jak również i nadwozia autobusu. Sprawia to, że obowiązkiem chwili jest konstrukcja modułowa, która może wyeliminować w przyszłości kosztowne modyfikacje. 4. KONSTRUKCJA MODUŁOWA AUTOBUSÓW MIEJSKICH Autobusy miejskie mają budowę modułową i składają się z dwóch modułów głównych, w których są moduły indywidualne - rekonfigurowalne w zależności od typu autobusu [10,11]: Modułu nadwozia (szkielet+oblachowanie/poszycie) - na który składają się moduły: szkieletu podłogi, ściany bocznej, przodu i tyłu autobusu, szkieletu dachu, belki poprzecznej i modułu nadkola. Modułu podwozia - na który składają się moduły: napędowy, jezdny i układ sterowania z szynami CAN-BUS. Moduł szkieletu wykonany jest z profili o przekroju prostokątnym ze stali węglowej nierdzewnej z grupy (np. Nirosta 4003), a jego węzły są wykonane za pomocą wycinania laserowego, co zwiększa sztywność i wytrzymałość szkieletu. Belki 155

6 poprzeczne wykonane są z żeliwa sferoidalnego, natomiast oblachowanie poszycia nadwozia jest napinane jak struna na całym obwodzie autobusu i również jest wykonane z blachy ocynkowanej. Dodatkowo wspomniane elementy są zabezpieczone przed korozją za pomocą kataforezy elektrolitycznej oraz przy użyciu specjalnego koncentratu penetrującego zagłębienia. Część zewnętrzna autobusu zalewana jest elastyczną masą antykorozyjną. Nadwozie zbudowane jest z profili aluminiowych wieloprzekrojowych połączonych ze sobą za pomocą elementów złącznych w postaci śrub oraz w przypadku naroży za pomocą specjalnych narożnych płyt węzłowych. Taka konstrukcja zmniejsza naprężenia powstające w autobusie podczas jego eksploatacji i powoduje wzrost sztywności autobusu i jego odporność na drgania. Po skręceniu śruby pokrywane są środkiem łączącym, które zapobiega poluzowaniu się połączenia w wyniku wibracji (jednocześnie umożliwia łatwy i pełny dostęp do połączeń w przypadku ich uszkodzenia). Pozostałe elementy wykonane są z tworzywa sztucznego wzmocnione włóknem szklanym (nadkola, siedziska, obudowa podłogi, elementy przodu autobusu itd.) lub aluminium (np. klapy chłodnicy, klapy tylne i inne) [11]. Rys. 3. Przykład budowy modułowej autobusów: a) moduł szkieletu [11], b) moduły podwozia, napędowy, jezdny i sterujący [10], c) autobus w pół- widoku i półprzekroju 3D [10] Budowa modułowa skraca czas i koszty opracowywania nowych modeli autobusów (np. wprowadzając modele o długości 9,5 m, gdzie wykorzystano 80% części z modeli o długości 7,5 m), przez co zmniejsza koszty produkcji przez wydłużenie serii, zapewnia rodzinne podobieństwo modułów oraz zmniejsza koszty serwisu i eksploatacji u odbiorców [10]. W przypadku podwozia, koła jezdne umieszczane są na pneumatycznych lub hydraulicznych elementach resorujących, które z kolei są zamontowane na osi przedniej z niezależnym zawieszeniem IFS (rys. 4a), dzięki czemu kierowca ma zapewnioną łatwość kierowania autobusem, wpływa na jakość resorowania, pozwala uzyskać znacznie większą szerokość przejścia pomiędzy nadkolami przednimi przez co poprawia się bezpieczeństwo i komfort podróżowania, w tym niepełnosprawnych oraz wpływa na polepszenie zwrotności autobusu podczas skrętu. Uzupełnieniem zawieszenia są portalowe tylne mosty napędowe dla osi tylnych (rys. 4b) dzięki zastosowaniu 2 miechów z przodu i 4 z tyłu autobusu, możliwy jest tzw. przyklęk autobusu. 156

7 a) b) Rys. 4. Zawieszenie przednie i tylne: a) oś przednia z niezależnym zawieszeniem IFS, b) portalowy most napędowy [12] Rys. 5. Poglądy schemat układu ECAS: 1- czujniki położenia, 2- elektroniczna jednostka sterująca (ECU), 3- zespół zaworów elektromagnetycznych, 4- pneumatyczny miech zawieszenia, 5- urządzenie zdalnego sterowania, 6- rama pojazdu, 7- czujnik ciśnienia powietrza w miechach zawieszenia, 8- zbiornik sprężonego powietrza, 9-przyłącze sprężonego powietrza, 10- oś pojazdu (przednia lub tylna), 11-cięgna [13] 157

8 Najbardziej znanymi firmami produkującymi zawieszenia są Z.F. Friedrichshafen A.G. (Niemcy), Voith Turbo Drive Systems (Holandia), Graziano Transmissioni (Włochy), L.A.F. A.S. (Czechy) i inne. Przydatnym rozwiązaniem jest także wprowadzany w autobusach od niedawna układ sterowania zawieszenia pneumatycznego ECAS (Electronically Controlled Air Suspension), firmy WABCO (rys. 5.) oraz układ sterujący ciśnieniem powietrza w miechach pneumatycznych amortyzatorów- PDC (Pneumatic Damping Control) firmy ZF AG, który w sposób dynamiczny reguluje charakterystykę amortyzatorów, przez automatyczne regulowaniem ciśnienia powietrza w miechach amortyzatorów, dostosowując ją do aktualnego obciążenia pojazdu. Układ ECAS widoczny na rys. 5 to układ, którego zadaniem jest kontrolowanie, utrzymywanie i ewentualnie zmiana prześwitu zawieszenia. Umożliwia również kontrolowanie przechyłu nadwozia spowodowanego nierównomiernym rozłożeniem obciążenia np. podczas wsiadania pasażerów do autobusu. Regulacja zawieszenia polega na tym, że sygnały z czujników przesyłane są za pomocą przewodów elektrycznych do jednostki sterującej (ECU) i tam po przetworzeniu sygnału, ECU dokonuje analizy porównawczej otrzymanego sygnału z zapisanymi w swojej pamięci RAM sygnałami wzorcowymi. Jeśli ECU wykryje, że otrzymany sygnał różni się od wzorcowego, wysyła do zaworów elektromagnetycznych sygnał elektryczny nakazujący zmianę objętości sprężonego powietrza w przeponowych miechach zawieszenia (następuje dopompowanie lub upuszczenie powietrza w miechach). Sygnały są wysyłane z czujników co 0,02 sek. [13]. 5. UKŁADY NAPĘDOWE Obecnie podstawowym rodzajem napędu w autobusach miejskich w Polsce są nadal silniki z zapłonem samoczynnym zasilane olejem napędowym. Jednak obecnie ze względu na wysoki koszt oleju napędowego oraz coraz bardziej restrykcyjne normy ochrony środowiska, coraz większą popularność zdobywają bardziej ekologiczne napędy zasilane sprężonym gazem ziemnym- CNG (Comprerssed Natural Gas) lub skroplonym gazem ziemnym- LNG (Liquefed Natural Gas). Wymagają one jednak zastosowania na terenie bazy przewoźnika lub w jej pobliżu specjalnych stref ze zbiornikami, w których znajduje się gaz ziemny i z których byłby on tankowany do autobusów. Kolejnym rodzajem ekologicznego napędu jest napęd hybrydowy (rys. 6), w którym pracę silnika spalinowego wspomagają silniki elektryczne wykorzystujące energię magazynowaną w specjalnych akumulatorach niklowo- metalowo- wodorowych lub niklowo- fosforowych lub kadmowo- niklowych lub kondensatorach o dużej pojemności (ultrakondensatory). Elektryczny układ napędowy może funkcjonować w konfiguracji spalinowoelektrycznej, hybrydowej z ogniwami paliwowymi oraz elektrycznej zasilanej bateriami lub ultrakondensatorami (rys. 7). Z drugiej strony, elektryczny układ napędowy może być całkowicie oddzielony od silnika spalinowego. Niezależny montaż silnika spalinowego eliminuje występowanie reakcyjnego momentu obrotowego. Efektem tego jest mniejsza ilość drgań i hałasu, co zapewnia znacznie wyższy poziom komfortu dla pasażerów. 158

9 a) b) Rys. 6. Schemat napędu hybrydowego: a) schemat blokowy równoległego napędu hybrydowego Eaton Hybrid Electric System [1, 14, 15], b) rozmieszczenie w autobusie elementów układu hybrydowego spalinowo-elektrycznego [11] Jako pierwotne źródło energii może być zastosowany silnik spalinowy o zapłonie samoczynnym z generatorem, jak i ogniwa paliwowe. Wtórne źródło energii to wysokiej jakości układ magazynowania energii elektrycznej (baterie lub ultrakondensatory), pozwalający przechwycić i zmagazynować energię uwalnianą podczas hamowania rekuperacyjnego. Zgromadzona energia jest zawsze ponownie wykorzystana do ruszania z miejsca. Silnik spalinowy o zapłonie samoczynnym włącza się przy wyższych prędkościach autobusu lub przy większym zapotrzebowaniu na moc. W zależności od pojemności układu magazynowania energii, autobus może być napędzany wyłącznie elektrycznie (wówczas porusza się z zerową emisją spalin). Silnik 159

10 spalinowy w konfiguracji szeregowej może pracować niezależnie od prędkości jazdy autobusu. Oznacza to pracę silnika spalinowego w najbardziej optymalnym zakresie, w którym zużycie paliwa jest minimalne [1, 15]. Zaletą takiego napędu jest to, że jak wykazały badania, w porównaniu z analogicznym autobusem wyposażonym w identyczny silnik o zapłonie samoczynnym, pozwala zaoszczędzić 20-43% paliwa, emituje 10-39% mniej NO x oraz 51-97% cząstek stałych [16]. Dużym ograniczeniem do stosowania napędu hybrydowego jest to, że wymaga on stosowania dofinansowania dla przewoźników transportu miejskiego, ze strony miast, ponieważ jego użytkowanie generuje znaczne koszty. Rys. 7. Moduły hybrydowego układu napędowego ELFA Hybrid Drive firmy Siemens AG [1, 15] Ten fakt spowodował, że w Polsce jest jeszcze niewiele takich autobusów [16]. Autobusy z takim napędem pozwalają zaoszczędzić do 33% paliwa w porównaniu do autobusów z konwencjonalnym napędem spalinowym w zależności od cyklu jezdnego [1]. Napędy hybrydowe produkowane są przez Allison Transmission (USA), Cummins Inc. (USA), DAF Trucks NV (Belgia), Man Trucks and Bus Aktiengesellschaft (Niemcy), Volvo Buses (Szwecja), Siemens AG (Niemcy) i Iveco SpA (Włochy). Jeszcze bardziej czystym rozwiązaniem są autobusy z napędem elektrycznym (rys. 8), które całkowicie redukują zanieczyszczenia. Układ napędowy składa się z asynchronicznego silnika elektrycznego trakcyjnego o mocy 120kW. Energia do napędzania tego silnika zgromadzona jest w bateriach litowych o napięciu znamionowym 600 V i energii 120kW h. Magazyny energii- akumulatory są chłodzone cieczą i dostarczają energii nie tylko do układu napędowego, ale również do pozostałych układów (wspomagania kierowniczego, ogrzewania, klimatyzacji, sterowania elektrycznego drzwiami. Ilość zgromadzonej energii pozwala przejechać 160

11 jedynie do 100km bez ładowania, z prędkością maksymalną 50km/h. Moc takiego autobusu to 120kW. Baterie, których waga dochodzi nawet do 1400kg ładowane są z terminala ładowania baterii przez złącze plug-in a czas ładowania nie przekracza 4h [14]. Kierowca autobusu elektrycznego ma wgląd przez pulpit LCD w podstawowe parametry dotyczące pracy pojazdu ale również może monitorować podstawowe parametry pracy układu elektrycznego, jak również poziom naładowania baterii. Autobusy miejskie elektryczne są produkowane przez następujące firmy SOR Libchavy (Czechy), Solaris Bus & Coach (Polska), Guantong Bus (Chiny), Zhongtong Bus Holding Co. Ltd. (Chiny), Guangzhou Automobile Group (Chiny), Hanan Shaolin Bus Co. Ltd. (Chiny), KM Global Co Ltd. (Korea Płd.), Design Line Corporation (USA), Iveco (Włochy), AstonBus Inc. (USA) i innych. Oprócz powyższych napędów podejmowane są próby zastosowania jako paliwa biogazu (bioetanolu- stosowanego np. w Brazylii lub estrów olejów roślinnych) oraz wodorowych ogniw paliwowych (np. w Niemczech). a) b) Rys. 8. Przykład autobusu elektrycznego: a) schemat napędu autobusu elektrycznego, b) rozmieszczenie elementów składowych w autobusie, [14] 161

12 6. SKRZYNIE BIEGÓW Z ZINTEGROWANYMI RETARDERAMI W autobusach komunikacji miejskiej dostępne są skrzynie biegów 4 lub 6- biegowe z retarderami (hamulcami długotrwałego działania) mechanicznymi lub magnetycznymi z ręczną zmianą biegów, półautomatyczną zmianą biegów (sterowanie za pomocą przycisków) i z całkowicie automatyczną zmianą biegów. Zastosowanie retarderów zapewnia płynne i ciche wytracanie prędkości, przez co zmniejsza znacząco zużycie hamulców. Skrzynie biegów mają budowę modułową, dzięki czemu składają się z mniejszej liczby części i nie posiadają części wymagających specjalnego dopasowywania. Powoduje to skrócenie czynności naprawczych i serwisowych. a) b) Rys. 9. Przykład automatycznej skrzyni biegów: a) Schemat połączenia przekładni automatycznej Voith DIWA.5 D864.5 ze sterownikiem E 200 i oprogramowaniem DIWA Diagnosis, b) elementy skrzyni DIWA 5 D864.5 [17] 162

13 Posiadają również moduły elektroniczne, które zabezpieczają kierowcę przed wyborem niewłaściwego biegu, chronią przed nadmiernymi wstrząsami spowodowanymi skokami momentu obrotowego, a silnik przed nagłym wzrostem lub spadkiem prędkości obrotowej silnika na danym biegu. Elektroniczny system sterowania skrzynią biegów z funkcją adaptacji i zamkniętą pętlą sterowania, samoczynnie optymalizuje warunki jazdy dla każdego przełożenia (sterownik przekładni rozpoznaje topografię terenu i na jej podstawie dopasowuje odpowiednie przełożenia do warunków otoczenia). Dodatkowo skrzynie biegów wyposażona może być w system rejestracji danych eksploatacyjnych, gdzie podaje dane w postaci raportów danych serwisowych i eksploatacyjnych, czasy postojów, dane zdarzeń i inne. Przykład automatycznej skrzyni biegów zintegrowanej z retarderem DIWA 5, firmy Voith pokazano na rys. 9. Dodatkową funkcją, która jest stosowana skrzyniach biegów w autobusach, dzięki zastosowaniu magistrali CANbus to funkcja redukcji obciążenia silnika podczas postoju (np. na przystanku), w skrócie RELS (Reduced Engine Load and Stop). Jest to funkcja, dzięki której utrzymuje się wartość pierwotna ciśnienia w układzie, aby nie dopuścić do niekontrolowanego toczenia się pojazdu, która pozwala zmniejszyć ilość spalanego paliwa, gdy autobus zatrzymuje się na przystanku [18]. Najbardziej znanymi producentami skrzyń biegów są Voith Turbo Drive Systems (Holandia), Allison Transmission (USA), ZF Friedrichshafen AG (Niemcy), Iveco Stralis (Włochy), Scania (Szwecja) i inne. 7. UKŁAD HAMULCOWY W autobusach miejskich używany jest pneumatyczny układ hamulcowy z hamulcami tarczowymi na wszystkich kołach. Jest on sterowany za pomocą elektronicznego sterowania układem hamulcowym EBS (Electronically Controlled Braking System) z automatyczną regulacją siły hamowania oraz systemem ESC (Electronic Vehicle Stability Control), który zawiera również układ ABS (zapobiega on blokowaniu kół w momencie utraty przyczepności podczas hamowania), ASR (układ elektroniczny zapobiegający poślizgowi kół przy ruszaniu pojazdu) lub ESP (system stabilizacji toru jazdy). Zapobiega on blokowaniu się kół podczas hamowania, skraca drogę hamowania, poprawia stabilność hamowania oraz ciągle monitoruje układ hamulcowy. Układ składa się z dwuobwodowej instalacji pneumatycznej oraz z pojedynczego obwodu elektropneumatycznego. System ten jest uruchamiany, gdy kierowca nie hamuje wystarczająco mocno. Działanie EBS-u polega na wzmocnieniu siły hamowania, gdy zajdzie taka potrzeba. Jest wspólnym rozwiązaniem firm Daimler- Benz i Wabco. Sterownik układu kontroluje zużycie okładzin ciernych hamulców, steruje poślizgiem, monitoruje stan układu hamulcowego (min. temperaturę klocków hamulcowych), sprawdza jego działanie oraz informuje o miejscach uszkodzenia. Zasada działania układu polega na tym, że po naciśnięciu pedału hamulca przez kierowcę sygnał hamowania jest przesyłany do elektronicznej jednostki sterującej EBS. Następnie, na podstawie sygnałów z czujników prędkości obrotowych kół i czujników zużycia klocków hamulcowych, jednostka sterująca oblicza siłę hamowania wymaganą na każdym kole. Ciśnienie powietrza w siłownikach hamulcowych regulują modulatory EBS [19]. 163

14 Opcjonalnie można zamontować hamowanie mieszane (brake bledning), czyli wspomaganie hamulców kół przez hamulce dodatkowe oraz funkcję pomocy przy ruszaniu pod górę, czyli zwolnienie hamulców po osiągnięciu pewnej wartości momentu obrotowego, albo po zwolnieniu pedału sprzęgła w przypadku skrzyń manualnych, albo po upływie ok. 1 sek. od zwolnienia pedału hamulca. Ciekawym rozwiązaniem jest również system HSA (Hill Start Aid), który zapobiega cofaniu się autobusu podczas ruszania pod górę. Hamulce nie są zwalniane, dopóki odpowiednio duży moment obrotowy nie jest przenoszony na koła napędowe, tak aby autobus mógł ruszyć jedynie do przodu [10]. a) b) Rys. 10. Przykład działania systemu EBS: a) schemat, b) rozmieszczenie elementów systemu w autobusie, gdzie: 1- sterownik EBS, 2- pedał hamulca nożnego (nadajnik sygnału hamulcowego), 3- proporcjonalny zawór przekaźnikowy z podwójnym członem sterującym, 4- zawór elektromagnetyczny modulatora- ABS, 5- modulator osi tylnej, 6- pneumatyczny zawór rezerwowy osi, 7- czujniki ABS (zużycia okładzin hamulcowych i prędkości kół), 8- siłownik hamulca, 9- zawór hamulca ręcznego, 10- zbiornik powietrza, 11- kompresor [19] 164

15 8. PODSUMOWANIE Lata badań i poszukiwań oszczędności energetycznych w ruchu pojazdów dowodzą, jak znaczne rezerwy tkwią w konstrukcji pojazdów. Odnosi się to głównie do masy, kształtu nadwozia i opon, w mniejszej mierze do specjalnego oprzyrządowania konwencjonalnego silnika spalinowego. W zakresie zużycia energii przez środki transportu obowiązkiem chwili jest przygotowywanie energooszczędnych konstrukcji przejściowych przy wykorzystaniu silnika cieplnego, a także takich konstrukcji, w których energia pierwotna nie jest uzyskiwana z paliw płynnych. Prace nad zastosowaniem ekologicznych napędów nabrały znaczenia przede wszystkim w USA, Japonii jak również w Europie. Prace nad zapewnieniem właściwego napędu pojazdom powinny być ukierunkowane na: udoskonalenie napędu spalinowego (eliminacja hałasu, oszczędność paliwa, stosowanie paliw alternatywnych, modernizacja silnika), zastąpienie silnika spalinowego elektrycznym, przy czym szczególnie ważne jest opracowanie właściwej technologii uzyskiwania dla niego energii i jej magazynowania w pojeździe [20]. Troska o środowisko oraz jak najmniejsze zużycie paliwa to główne cele przyświecające przy konstrukcji miejskich autobusów. Osiągnięcie znacznej redukcji emisji spalin sprawia, że miejskie autobusy są przyjazne środowisku naturalnemu i mieszkańcom miast i aglomeracji miejskich. Natomiast budowa modułowa skraca czas i koszty opracowywania nowych modeli autobusów wykorzystując ok. 80% części z modeli wcześniejszych, przez co zmniejsza koszty produkcji przez wydłużenie serii produkcyjnej, jak również zapewnia podobieństwo modułów oraz zmniejsza koszty serwisu i eksploatacji u odbiorców. Zastosowanie konstrukcji modułowej autobusów pozwala tym samym na zmniejszenie kosztów modyfikacji floty autobusów miejskich. Tym samym stwarza w przyszłości możliwość wymiany konwencjonalnych napędów na ekologicznie czyste i energooszczędne układy hybrydowe, ogniwa paliwowe czy też układy tribrydowe. LITERATURA [1] Wojewoda P.: Metodyka doboru silnika spalinowego do wybranej konfiguracji napędu hybrydowego autobusu miejskiego. Rozprawa doktorska. Politechnika Rzeszowska, Rzeszów [2] Alexander- Dennis Limited (Wlk. Brytania), [3] Solaris Bus & Coach S.A. (Polska), [4] Van Hool NV (Belgia), [5] Orzełowski S.: Budowa podwozi i nadwozi samochodowych. WSiP, Warszawa [6] [7] - IVECO (Wlk. Brytania), [8] - Blue Solutions Sp. z o.o., [9] EEV%20info%20sheet.pdf DAF, [10] Materiały informacyjne firmy Volvo Bus. 165

16 [11] Materiały informacyjne firmy Man Bus. [12] Materiały informacyjne firmy ZF AG (Zahnradfabrik Friedrichshafen AG). [13] Materiały informacyjne firmy WABCO. [14] Materiały informacyjne firmy Solaris Bus & Coach. [15] Materiały informacyjne firmy Siemens AG. [16] Stachura A.: Modelowanie dynamiki napędu hybrydowego. Rozprawa doktorska. Politechnika Śląska, Gliwice [17] Materiały informacyjne firmy Voith Turbo. [18] Materiały informacyjne firmy Allison Transmission. [19] Materiały informacyjne firmy Daimler- Benz i Wabco. [20] Lejda K., Wojewoda P.: Analiza konstrukcyjna i funkcjonalna hybrydowych układów napędowych stosowanych w autobusach miejskich. Międzynarodowa Konferencja Naukowa w Kijowie BICHИK, 23, s , Kijów THE CONSTRUCTIONAL AND FUNCTIONAL ANALYSIS OF MODERN BUSES IN URBAN PUBLIC TRANSPORT Summary This article introduces and describes the key systems on modern means of city transportation such as city buses. It presents an analysis of data concerning: types and construction of city buses, dependent on three typical criteria: body structure, the location of the chassis on the bus and the types of drives. Then it was discussed modular construction of city buses with particularly take into consideration on the body and chassis and its components. It focus one's give attention on the traditional and alternative of power transmission systems (CNG/LNG), hybrid and electric, which significantly reduces combustion gases to the atmosphere. An article also shows the current states according to the standards reduction of exhaust gas emissions for the city buses based on international standards, in particular the European Emission Standards. The analysis was done for the drive-ignition, and drive as CNG/LNG for directives Euro 5, Euro 6 and discretionary of EEV. A review was made of modern solutions of gearboxes, braking systems with the suspension and control system by city bus, together with a working analysis of which has a significant influence on the safety of passengers. In conclusion highlights the main developments in range the increase reconfiguration ability of the individual modules city buses which will faster their servicing and clean propulsion systems, so that buses will be more attractive means of transportation for the inhabitants of cities and urban agglomeration. 166

*poniższa oferta dotyczy wyłącznie 2 sztuk

*poniższa oferta dotyczy wyłącznie 2 sztuk d e a l e r Informacja techniczna wraz z ofertą handlową dla 2sztuk autobusów miejskich marki KAPENA / IVECO typ Iveco 65 C Urby dostępnych w terminie 7 dni od uzyskania pierwszego zamówienia. *poniższa

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK Solaris Bus & Coach Kierunek rozwoju komunikacji miejskiej Wymagania prawne Przepisy lokalne pojazdy elektryczne

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI Zbiorowy transport miejski = alternatywa dla transportu indywidualnego Warszawa, Trasa Łazienkowska, analiza ruchu w godzinach

Bardziej szczegółowo

Ocena kosztów zastosowania komunikacji opartej na pojazdach elektrycznych

Ocena kosztów zastosowania komunikacji opartej na pojazdach elektrycznych Ocena kosztów zastosowania komunikacji opartej na pojazdach elektrycznych Konferencja: Potrzeby i standardy usług publicznych w siedmiu gminach Województwa Lubuskiego Nowy Kisielin, 28 maja 2014 Wybór

Bardziej szczegółowo

(DZIK, TUR, TUR II, TUR III, ŻUBR, TOYOTA LC

(DZIK, TUR, TUR II, TUR III, ŻUBR, TOYOTA LC Firma powstała 1999r. Prowadzi działalność na działce o powierzchni 40.000m 2 AMZ-KUTNO jest spółką prywatną ze 100% kapitałem polskim z ogromnym potencjałem rozwoju, oferującą szeroki wachlarz usług i

Bardziej szczegółowo

Biogas buses of Scania

Biogas buses of Scania Zdzisław CHŁOPEK PTNSS-2012-SS1-135 Biogas buses of Scania The paper presents the design and performance characteristics of Scania engines fueled by biogas: OC9G04 and G05OC9. These are five cylinders

Bardziej szczegółowo

Układ elektronicznie sterowanego zawieszenia pneumatycznego ECAS

Układ elektronicznie sterowanego zawieszenia pneumatycznego ECAS Układ elektronicznie sterowanego zawieszenia pneumatycznego ECAS Autor: Przemysław Matecki p.matecki@vp.pl Układ ECAS to elektronicznie sterowane zawieszenie pneumatyczne (Electronically Controlled Air

Bardziej szczegółowo

MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość. MAN z EURO VI: CNG, hybryda

MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość. MAN z EURO VI: CNG, hybryda MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość MAN z EURO VI: CNG, hybryda MAN Truck & Bus MAN Lion s City GL CNG EURO VI < 2 > MAN Truck & Bus MAN Lion s City GL CNG EURO VI MAN Lion s City

Bardziej szczegółowo

Ekologiczne napędy w transporcie miejskim

Ekologiczne napędy w transporcie miejskim V. Dzień dostawców dla branży motoryzacyjnej Temat: Mobilność elektryczna jako wyzwanie 07-08.11.2011, Frankfurt n. Odrą Ekologiczne napędy w transporcie miejskim Michał Pikuła, Michał Sierszyński Solaris

Bardziej szczegółowo

Właściwy silnik do każdego zastosowania. 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33

Właściwy silnik do każdego zastosowania. 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33 Właściwy silnik do każdego zastosowania 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 2 13.02.2013 10:55:38 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd

Bardziej szczegółowo

Przyszłość należy do solaris metrostyle

Przyszłość należy do solaris metrostyle Przyszłość należy do solaris metrostyle Miasto przyszłości to miejsce przestronne, czyste i przyjazne mieszkańcom na różnych płaszczyznach codziennego funkcjonowania. Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis wymagań technicznych dla autobusu podmiejskiego

Szczegółowy opis wymagań technicznych dla autobusu podmiejskiego Załącznik Nr B do SIWZ Szczegółowy opis wymagań technicznych dla autobusu podmiejskiego Parametr Opis parametrów wymaganych przez Zamawiającego 1. Podstawowe wymiary 1.1.Wymiary zewnętrzne 10,5-12,0 m

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KONSTRUKCYJNA I FUNKCJONALNA HYBRYDOWYCH UKŁADÓW NAPĘDOWYCH STOSOWANYCH W AUTOBUSACH MIEJSKICH

ANALIZA KONSTRUKCYJNA I FUNKCJONALNA HYBRYDOWYCH UKŁADÓW NAPĘDOWYCH STOSOWANYCH W AUTOBUSACH MIEJSKICH ANALIZA KONSTRUKCYJNA I FUNKCJONALNA HYBRYDOWYCH UKŁADÓW NAPĘDOWYCH STOSOWANYCH W AUTOBUSACH MIEJSKICH Kazimierz LEJDA 1, Paweł WOJEWODA 2 W artykule przedstawiono analizę konstrukcyjną i funkcjonalną

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź na pytanie i zmiana treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia

Odpowiedź na pytanie i zmiana treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia Szczecin dnia 10 marca 2014 r. UCZESTNICY POSTĘPOWANIA Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Dostawę fabrycznie nowego pojazdu specjalistycznego do wywozu odpadów komunalnych

Bardziej szczegółowo

Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii

Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii Jacek Biedrzycki Przemysłowy Instytut Motoryzacji 71 Forum Energia - Efekt Środowisko - Ekologiczne formy transportu Warszawa, 31.03.2015r. Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość. Napędy alternatywne, CNG, biogaz,hybryda

MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość. Napędy alternatywne, CNG, biogaz,hybryda MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość Napędy alternatywne, CNG, biogaz,hybryda Perspektywy rynku paliw Polityczne warunki ramowe dla Europy Zielona Księga Komisji Europejskiej w sprawie

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne samochodów Fiat Panda Trekking i Fiat Panda 4x4.

Dane techniczne samochodów Fiat Panda Trekking i Fiat Panda 4x4. Dane techniczne samochodów Fiat Panda Trekking i Fiat Panda 4x4. Trekking 4x4 1.3 MultiJet 75 KM 0.9 85 KM TwinAir 0.9 80 KM CNG TwinAir 1.3 MultiJet 75 KM 0.9 85 KM TwinAir SILNIK Liczba i układ cylindrów

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012 Amarok Informacje na temat zużycia paliwa i emisji CO 2 znajdują się w niniejszych danych technicznych. Nie wszystkie kombinacje silnika, skrzyni biegów

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY SYSTEM KONTR OLI TRAKCJI OLI ukła uk dy dy be zpiec zeńs zpiec zeńs a tw czyn czyn

SYSTEMY SYSTEM KONTR OLI TRAKCJI OLI ukła uk dy dy be zpiec zeńs zpiec zeńs a tw czyn czyn SYSTEMY KONTROLI TRAKCJI układy bezpieczeństwa czynnego Gdańsk 2009 Układy hamulcowe w samochodach osobowych 1. Roboczy (zasadniczy) układ hamulcowy cztery koła, dwuobwodowy (pięć typów: II, X, HI, LL,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) Projekt z dnia 25 sierpnia 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Konfiguracja układów napędowych Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Ogólna klasyfikacja układów napędowych Koła napędzane Typ układu Opis Przednie Przedni zblokowany Silnik i wszystkie

Bardziej szczegółowo

UKŁAD HAMULCOWY GĄSIENICOWEGO POJAZDU AUTONOMICZNEGO

UKŁAD HAMULCOWY GĄSIENICOWEGO POJAZDU AUTONOMICZNEGO Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (29) nr 1, 2012 Tomasz MACHOCZEK Tomasz CZAPLA UKŁAD HAMULCOWY GĄSIENICOWEGO POJAZDU AUTONOMICZNEGO Streszczenie. W artykule zaprezentowano propozycję modyfikacji pneumatycznego

Bardziej szczegółowo

Współczesny tabor autobusowy. Robert Sokołowski Zarząd Transportu Miejskiego

Współczesny tabor autobusowy. Robert Sokołowski Zarząd Transportu Miejskiego Robert Sokoł Zarząd Transportu Miejskiego agenda tabor autobusowy w Warszawie wymagania ZTM w dla taboru jaki powinien być autobus miejski autobus miejski jutra Robert Sokoł Robert Sokoł tabor autobusowy

Bardziej szczegółowo

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving Ekojazda Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving jest nurtem edukacyjnym i świadomość zainicjowanym w celu dostarczenia użytkownikom dróg porad i zasad, które pokazują, że regularne przeglądy pojazdu połączone ze

Bardziej szczegółowo

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Ramowe dokumenty dotyczące stosowania niskoemisyjnych, alternatywnych paliw w transporcie

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/ Temat kursu: Układy hamulcowe i systemy kontroli trakcji Czas trwania: 2 dni opis budowy oraz zasady działania konwencjonalnych układów hamulcowych i układów ABS, TCS, ASR, EBD i ESP opis budowy oraz zasady

Bardziej szczegółowo

nowe trendy mobilności w regionach Europy

nowe trendy mobilności w regionach Europy E-pojazdy nowe trendy mobilności w regionach Europy Marek Drożdż Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Partnerzy programu Polska Holandia Hiszpania Wielka Brytania Szwecja Włochy Małopolska

Bardziej szczegółowo

Solaris Urbino. electric. Elektryczna rewolucja

Solaris Urbino. electric. Elektryczna rewolucja Solaris Urbino Elektryczna rewolucja electric Solaris Urbino electric to niezwykle cichy, bezemisyjny autobus, który gwarantuje niższe koszty eksploatacji. Pierwsza wersja pojazdu została zaprojektowana

Bardziej szczegółowo

OFERTA HANDLOWA. dla FIRM

OFERTA HANDLOWA. dla FIRM Warszawa 2012 r. Auto-Pol-Serwis Autoryzowany Dealer Samochodów OPEL OFERTA HANDLOWA dla FIRM Ofertę przygotował: Michał Misaczek + 48 600 454 431 Opel Vivaro, Van L2H1 2.9t (L2 H1, 2900) 2.0 CDTI, 84

Bardziej szczegółowo

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro.

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. 0199-99-1210/2 Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. Na podstawie wytycznych UE oraz wielu innych międzynarodowych przepisów,

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ III OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA (OPZ)

CZĘŚĆ III OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA (OPZ) NAZWA: Nr referencyjny nadany sprawie: JRP.231.19.2015.KG CZĘŚĆ III OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA (OPZ) 1 DOSTAWA SAMOCHODU CIĘŻAROWEGO Z URZĄDZENIEM HAKOWYM Przedmiotem niniejszego zamówienia jest dostawa

Bardziej szczegółowo

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentujące Skarb Państwa Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Szczecinie,

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentujące Skarb Państwa Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Szczecinie, Znak spr.: EL-2710/05/2009 Szczecin, 19.11.2009 r. Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia publicznego Zamawiający: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentujące Skarb Państwa Regionalna

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Crafter

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Crafter Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012 Crafter Informacje na temat zużycia paliwa i emisji CO 2 znajdują się w niniejszych danych technicznych. Nie wszystkie kombinacje silnika, skrzyni biegów

Bardziej szczegółowo

Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia

Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia Przegląd rynku aut elektrycznych w Polsce Model Segment Waga w kg Prz śpiesze ie od 0 do 100 km/h Prędkość maksymalna

Bardziej szczegółowo

Maksymalny format: A4 (210 x 297 mm) lub złożone do tego formatu WYCIĄG ZE ŚWIADECTWA HOMOLOGACJI dla pojazdów niekompletnych

Maksymalny format: A4 (210 x 297 mm) lub złożone do tego formatu WYCIĄG ZE ŚWIADECTWA HOMOLOGACJI dla pojazdów niekompletnych CZĘŚĆ II (Pieczęć firmowa lub nagłówek) Strona 1 Maksymalny format: A4 (210 297 mm) lub złożone do tego formatu WYCIĄG ZE ŚWIADECTWA HOMOLOGACJI dla pojazdów niekompletnych Ja niżej podpisany,... (nazwisko

Bardziej szczegółowo

1 3 5 7 9 11 12 13 15 17 [Nm] 400 375 350 325 300 275 250 225 200 175 150 125 155 PS 100 PS 125 PS [kw][ps] 140 190 130 176 120 163 110 149 100 136 100 20 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 RPM 90

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja podzespołów objętych homologacją firmy Scania

Modyfikacja podzespołów objętych homologacją firmy Scania Informacje ogólne Informacje ogólne Homologacja nadawana jest w celu spełnienia wymogów prawnych związanych z bezpieczeństwem w ruchu drogowym, wpływem na środowisko naturalne itd. W przypadku modyfikacji

Bardziej szczegółowo

WIRTUALNY UKŁAD STERUJĄCY POJAZDEM KOŁOWYM O NAPĘDZIE HYBRYDOWYM

WIRTUALNY UKŁAD STERUJĄCY POJAZDEM KOŁOWYM O NAPĘDZIE HYBRYDOWYM Gabriel Kost, Andrzej Nierychlok 1) WIRTUALNY UKŁAD STERUJĄCY POJAZDEM KOŁOWYM O NAPĘDZIE HYBRYDOWYM Streszczenie: W pracy przedstawiono algorytm sterowania hybrydowym napędem pojazdu kołowego wyposażonego

Bardziej szczegółowo

Autobusy miejskie na gaz jako sposób ograniczenia wpływu na środowisko

Autobusy miejskie na gaz jako sposób ograniczenia wpływu na środowisko Autobusy miejskie na gaz jako sposób ograniczenia wpływu na środowisko Urząd Zamówień Publicznych VIII Konferencja Zielone Zamówienia Publiczne Warszawa 20.XI.2014r. Autobusy zasilane paliwem gazowym dzięki

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest Dostawa fabrycznie nowych samochodów dla jednostek organizacyjnych podległych Ministerstwu Sprawiedliwości. CZĘŚĆ 1 Dostawa 1 sztuki samochodu osobowego

Bardziej szczegółowo

Samochody ciężarowe Scania serii P dostępne z większymi silnikami

Samochody ciężarowe Scania serii P dostępne z większymi silnikami Nadarzyn, 30 kwietnia 2009 r. Nowe pojazdy w ofercie Scania: P 360 i P 400 Euro 5 Samochody ciężarowe Scania serii P dostępne z większymi silnikami Dzięki dostępności rozwijających duży moment obrotowy,

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA OFEROWANEGO PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA OFEROWANEGO PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Nr sprawy: PIW.FIN.236-1/13 Załącznik nr 7 do SIWZ SPECYFIKACJA OFEROWANEGO PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Składając ofertę w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego

Bardziej szczegółowo

Żuromin, dnia 4 listopada 2013 r. Nr sprawy: PIW.FIN.236-1/13

Żuromin, dnia 4 listopada 2013 r. Nr sprawy: PIW.FIN.236-1/13 Żuromin, dnia 4 listopada 2013 r. Nr sprawy: PIW.FIN.236-1/13 Wykonawcy wszyscy Zmiana treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia Działając na podstawie art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 29 stycznia

Bardziej szczegółowo

PRESS. Scania. nowy, autobus. Scania. Scaniaa odnowiła. Scania. ofertę. Scaniaa OmniExpress. Scania Citywide LE. Scania Touring 3.20 3.60.

PRESS. Scania. nowy, autobus. Scania. Scaniaa odnowiła. Scania. ofertę. Scaniaa OmniExpress. Scania Citywide LE. Scania Touring 3.20 3.60. PRESS info P12904PL / Per-Erik Nordström 4 września 2012 Gama autobusów i autokarów a Citywide to nowa rodzina niskopodłogowych i niskowejściowych autobusów miejskich. Ich atrakcyjna stylizacja nawiązuje

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS WYKORZYSTYWANE PALIWA Olej Napędowy 39 pojazdów CNG 10 pojazdów ETANOL ED-95 7 pojazdów Motoryzacja a środowisko naturalne Negatywny wpływ na środowisko

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 13.5.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 118/13 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 385/2009 z dnia 7 maja 2009 r. zastępujące załącznik IX do dyrektywy 2007/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej

Bardziej szczegółowo

Kompakt z rozstawem osi 3250 mm, z dachem wysokim

Kompakt z rozstawem osi 3250 mm, z dachem wysokim maks. 2700 (pomiar przy podłodze) 1350 1520 3250 5261 2600 (pomiar przy ściance działowej) 1040 3250 5261 2600 (pomiar przy ściance działowej) Dopuszczalna masa całkowita [t] H ok. 55/6901 1040 1993 2426

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW

ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW Mgr inż. Ewa Siemionek* *Katedra Pojazdów Samochodowych, Wydział Mechaniczny, Politechnika Lubelska 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 36 1. WSTĘP Komunikacja miejska

Bardziej szczegółowo

Ogólne informacje o układzie pneumatycznym. Konstrukcja układu pneumatycznego. Definicje PGRT. Zbiornik sprężonego powietrza

Ogólne informacje o układzie pneumatycznym. Konstrukcja układu pneumatycznego. Definicje PGRT. Zbiornik sprężonego powietrza Definicje Ważne jest, aby podczas pracy z układem pneumatycznym pojazdu znać poniższe definicje i pojęcia: Zbiornik sprężonego powietrza Zbiornik będący pod ciśnieniem, zawierający sprężone powietrze.

Bardziej szczegółowo

BADANIA ODZYSKU ENERGII HAMOWANIA POJAZDU O NAPĘDZIE HYBRYDOWYM

BADANIA ODZYSKU ENERGII HAMOWANIA POJAZDU O NAPĘDZIE HYBRYDOWYM BADANIA ODZYSKU ENERGII HAMOWANIA POJAZDU O NAPĘDZIE HYBRYDOWYM ANDRZEJ GAJEK 1, PIOTR STRZĘPEK 2 Politechnika Krakowska Streszczenie W artykule przedstawiono wyniki badań odzysku energii hamowania osobowego

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorstwo zostało utworzone 15 lipca 1994 r. w wyniku podziału Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego w Gdyni na trzy niezależne spółki.

Przedsiębiorstwo zostało utworzone 15 lipca 1994 r. w wyniku podziału Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego w Gdyni na trzy niezależne spółki. Przedsiębiorstwo zostało utworzone 15 lipca 1994 r. w wyniku podziału Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego w Gdyni na trzy niezależne spółki. W latach 1999 2000 Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej przeszło

Bardziej szczegółowo

Technologia Godna Zaufania

Technologia Godna Zaufania SPRĘŻARKI ŚRUBOWE ZE ZMIENNĄ PRĘDKOŚCIĄ OBROTOWĄ IVR OD 7,5 DO 75kW Technologia Godna Zaufania IVR przyjazne dla środowiska Nasze rozległe doświadczenie w dziedzinie sprężonego powietrza nauczyło nas że

Bardziej szczegółowo

Dopasowana oferta w najlepszej cenie. Pakiety warsztatowe Scania

Dopasowana oferta w najlepszej cenie. Pakiety warsztatowe Scania Dopasowana oferta w najlepszej cenie Pakiety warsztatowe Scania 1 Pakiety warsztatowe Scania Pakiety warsztatowe Scania 2 Pakiety przeglądowe* * Cena przeglądu zależy od specyfikacji pojazdu oraz pojemności

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

Wykonawca opinii : PCR ASB AUTOMOBILE s.c.

Wykonawca opinii : PCR ASB AUTOMOBILE s.c. Ekspertyza numer: z dnia: 2015/12/04 Wykonawca opinii : PCR ASB AUTOMOBILE s.c. Zleceniodawca: FGA LEASING POLSKA SP. Z O.O. ul. Wyścigowa 6 02-681 Warszawa Właściciel: FGA LEASING POLSKA SP. Z O.O. o/warszawa

Bardziej szczegółowo

DŁUGODYSTANSOWY. Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel.

DŁUGODYSTANSOWY. Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel. DŁUGODYSTANSOWY Ekonomiczne rozwiązanie dla pokonujących długie trasy. Sterownik LPG/CNG do silników Diesel. Dodatkowe oszczędności Sterownik STAG Diesel jest alternatywną metodą zasilania do silników

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit dr hab. inż. Jakub Bernatt, prof.

Bardziej szczegółowo

DEGA. Diesel and Gas Mixture. LPG Powietrze. Spaliny ON + LPG. tylko ON!! ON+LPG. Termopara spalin ON + LPG. Wykres mocy [KW]

DEGA. Diesel and Gas Mixture. LPG Powietrze. Spaliny ON + LPG. tylko ON!! ON+LPG. Termopara spalin ON + LPG. Wykres mocy [KW] DUAL FUEL PL DEGA Diesel and Gas Mixture Wykres mocy [KW] LPG Powietrze Spaliny +LPG Termopara spalin tylko!! Korzyści z zastosowania zasilania Dual Fuel System doskonale nadaje się do pojazdów ciężarowych,

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZANIE STANU TECHNICZNEGO. MOTOCYKL YAMAHA XJ6N PRZEZNACZENIE EGZAMIN NA PRAWO JAZDY KAT. A

SPRAWDZANIE STANU TECHNICZNEGO. MOTOCYKL YAMAHA XJ6N PRZEZNACZENIE EGZAMIN NA PRAWO JAZDY KAT. A SPRAWDZANIE STANU TECHNICZNEGO. MOTOCYKL YAMAHA XJ6N PRZEZNACZENIE EGZAMIN NA PRAWO JAZDY KAT. A DANE EKSPLOATACYJNE: Długość całkowita - 2120 mm; Szerokość - 770 mm; Rozstaw osi - 1440 mm; Wysokość całkowita

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNO UŻYTKOWYCH I WARUNKÓW GWARANCJI

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNO UŻYTKOWYCH I WARUNKÓW GWARANCJI Załącznik nr 4 do SIWZ Pieczęć Wykonawcy ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNO UŻYTKOWYCH I WARUNKÓW GWARANCJI Przedmiot zamówienia: fabrycznie nowy samochód osobowy przystosowany do przewozu osób

Bardziej szczegółowo

4 rzędowo, poprzecznie z przodu. Euro 4 - Euro 5 ze Start&Stop i DPF

4 rzędowo, poprzecznie z przodu. Euro 4 - Euro 5 ze Start&Stop i DPF Dane techniczne SILNIK 1.4 16v 1.3 Multijet 16v 1.6 Multijet 16v 2.0 Multijet 16v Liczba cylindrów, położenie Pojemność skokowa (cm3) 1368 1248 1598 1956 Średnica x skok (mm) 72x84 69,6x82 79,5x80,5 83x90,5

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 marca 2013 r. Poz. 337 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 27 lutego 2013 r.

Warszawa, dnia 12 marca 2013 r. Poz. 337 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 27 lutego 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 12 marca 2013 r. Poz. 337 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawie badań co do

Bardziej szczegółowo

Autobusy zasilane skroplonym metanem kopalnianym. Maj 2013

Autobusy zasilane skroplonym metanem kopalnianym. Maj 2013 Autobusy zasilane skroplonym metanem kopalnianym Maj 2013 1 Solbus to polska firma rodzinna Statuetki Gazeli Biznesu Fabryka Autobusów Solbus jest polską, rodzinną firmą produkującą nowoczesne autobusy,

Bardziej szczegółowo

24.06.2015. Sprawozdanie z przedsięwzięcia "Budowa ekologicznego pojazdu zasilanego ogniwem paliwowym." WFOŚ/D/201/54/2015

24.06.2015. Sprawozdanie z przedsięwzięcia Budowa ekologicznego pojazdu zasilanego ogniwem paliwowym. WFOŚ/D/201/54/2015 24.06.2015 Sprawozdanie z przedsięwzięcia "Budowa ekologicznego pojazdu zasilanego ogniwem paliwowym." WFOŚ/D/201/54/2015 1. Opis ogólny Wszystkie osoby mające możliwość obejrzenia pojazdu zostały poinformowane

Bardziej szczegółowo

Sztuką jest właściwe dopasowanie. Pakiety warsztatowe Scania

Sztuką jest właściwe dopasowanie. Pakiety warsztatowe Scania Sztuką jest właściwe dopasowanie Pakiety warsztatowe Scania 1 Pakiety warsztatowe Scania pakiety przeglądowe Scania serii 4 z silnikami PDE i HPI dotyczy wymiany mineralnego oleju silnikowego Scania E7

Bardziej szczegółowo

Maksymalna wysokość podnoszenia: 17,56 m Maksymalny zasięg: 14,26 m Silnik: JCB ECOMAX 93 KW - 126 KM Przekładnia hydrostatyczna ze sterowaniem

Maksymalna wysokość podnoszenia: 17,56 m Maksymalny zasięg: 14,26 m Silnik: JCB ECOMAX 93 KW - 126 KM Przekładnia hydrostatyczna ze sterowaniem Maksymalna wysokość podnoszenia: 17,56 m Maksymalny zasięg: 14,26 m Silnik: JCB ECOMAX 93 KW - 126 KM Przekładnia hydrostatyczna ze sterowaniem elektronicznym Automatyczne poziomowanie RTH5.18 OPIS MASZYNY

Bardziej szczegółowo

JEDNOSTKI WYSOKOPRĘŻNE

JEDNOSTKI WYSOKOPRĘŻNE Informacja prasowa Warszawa, 20.04.2012 Nowa Kia cee d DANE TECHNICZNE Konstrukcja Pięciodrzwiowy, pięciomiejscowy hatchback; nadwozie samonośne stalowe. Do wyboru cztery zabudowane poprzecznie silniki

Bardziej szczegółowo

Symbole i oznaczenia Od Wydawcy Recenzje Wprowadzenie CZĘŚĆ I: ZAGADNIENIA TECHNICZNE Właściwości techniczne pojazdu Układ napędowy Ogólna

Symbole i oznaczenia Od Wydawcy Recenzje Wprowadzenie CZĘŚĆ I: ZAGADNIENIA TECHNICZNE Właściwości techniczne pojazdu Układ napędowy Ogólna Symbole i oznaczenia Od Wydawcy Recenzje Wprowadzenie CZĘŚĆ I: ZAGADNIENIA TECHNICZNE Właściwości techniczne pojazdu Układ napędowy Ogólna charakterystyka i zadania układu napędowego Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA BUSA DO PRZEWOZU OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

CHARAKTERYSTYKA BUSA DO PRZEWOZU OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Zał. nr 1 do formularza oferty CHARAKTERYSTYKA BUSA DO PRZEWOZU OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Szczegółowa Specyfikacja Techniczna Miejski Zakład Komunikacji w Krotoszynie Sp. Z o.o. www.mzk.krotoszyn.pl Kryterium

Bardziej szczegółowo

NVG w Świecie i w Polsce

NVG w Świecie i w Polsce Sprzężony Gaz Ziemny do Napędu pojazdów komunikacji masowej NVG w Świecie i w Polsce Dr inż.. Jan Sas Wydział Zarządzania AGH Kraków 12 października 2000 r. 1 CNG LNG LPG NGV (Compressed Natural Gas) gaz

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja samochodu

Identyfikacja samochodu Producent Fiat Model Punto Rok produkcji Rejestracja Tel. - prywatny Stan licznika Tel. - komórkowy Numer zlecenia Tel. - służbowy Data 29/04/2015 Producent Fiat Model Punto (12-) 1,2 8V Autodata Limited

Bardziej szczegółowo

MPK Sp. z o.o. w Ostrowcu Świętokrzyskim Załącznik Nr 2 FORMULARZ OFERTOWY

MPK Sp. z o.o. w Ostrowcu Świętokrzyskim Załącznik Nr 2 FORMULARZ OFERTOWY FORMULARZ OFERTOWY na dostawę 2 sztuk używanych autobusów dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji- spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Gminy Ostrowiec Świętokrzyski w Ostrowcu Świętokrzyskim 1.

Bardziej szczegółowo

JEDNOSTKI WYSOKOPRĘŻNE

JEDNOSTKI WYSOKOPRĘŻNE Informacja prasowa Genewa, 06.03.2012 Nowa Kia cee d: DANE TECHNICZNE Konstrukcja Pięciodrzwiowy, pięciomiejscowy hatchback; nadwozie samonośne stalowe. Do wyboru cztery zabudowane poprzecznie silniki

Bardziej szczegółowo

VIKING Seria 4. Kosiarki spalinowe z podwójnym uchwytem. Ergonomiczny, miękki uchwyt. Obustronne, stabilne elementy obsługi

VIKING Seria 4. Kosiarki spalinowe z podwójnym uchwytem. Ergonomiczny, miękki uchwyt. Obustronne, stabilne elementy obsługi NOWOŚCI 2013 VIKING Seria 4 VIKING Seria 4 Kosiarki spalinowe z podwójnym uchwytem Obustronne, stabilne elementy obsługi Ergonomiczny, miękki uchwyt Uchwyt linki rozrusznika dla ergonomicznego startu Zatrzask

Bardziej szczegółowo

Program GAZELA niskoemisyjny transport miejski. Warszawa, 28.11.2012

Program GAZELA niskoemisyjny transport miejski. Warszawa, 28.11.2012 Program GAZELA niskoemisyjny transport miejski Warszawa, 28.11.2012 1 Solbus to polska firma rodzinna Statuetki Gazeli Biznesu Fabryka Autobusów Solbus jest polską, rodzinną firmą produkującą nowoczesne

Bardziej szczegółowo

Państwa członkowskie - Zamówienie publiczne na dostawy - Dodatkowe informacje - Procedura otwarta. PL-Kraków: Samochody osobowe 2011/S 111-182085

Państwa członkowskie - Zamówienie publiczne na dostawy - Dodatkowe informacje - Procedura otwarta. PL-Kraków: Samochody osobowe 2011/S 111-182085 1/7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:182085-2011:text:pl:html PL-Kraków: Samochody osobowe 2011/S 111-182085 Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji

Bardziej szczegółowo

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości Seria Jubileuszowa Każda sprężarka śrubowa z przetwornicą częstotliwości posiada regulację obrotów w zakresie od 50 do 100%. Jeżeli zużycie powietrza

Bardziej szczegółowo

http://www.renault.pl/samochody-nowe/samochody-osobowe/twingo/... 01 PREFERENCJE 02 WERSJE 03 WYPOSAŻENIE 04 FINANSOWANIE PODSUMOWANIE

http://www.renault.pl/samochody-nowe/samochody-osobowe/twingo/... 01 PREFERENCJE 02 WERSJE 03 WYPOSAŻENIE 04 FINANSOWANIE PODSUMOWANIE 1 z 6 2011-08-02 15:08 Twingo Konfigurator UWAGA! Wszystkie informacje zawarte w konfiguratorze w tym ceny, zdjęcia samochodów, dostępność, nie stanowią w żaden sposób oferty handlowej w rozumieniu przepisów

Bardziej szczegółowo

Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna

Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna MSS Adrian Wasyk ul. Znanieckiego 8/15 03-980 Warszawa Tel.510905900 NIP: 9521962479 MOBILNY SERWIS SAMOCHODOWY 24h Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna Samochód marki:. Model: Typ:..... Nr rejestracyjny:

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROGRAM SZKOLENIA

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROGRAM SZKOLENIA PROGRAM SZKOLENIA z zakresu doskonalenia techniki kierowania samochodem osobowym w ramach projektu pt. Droga do bezpiecznej służby realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA - 508 Sedan Luty 2011

SPECYFIKACJA TECHNICZNA - 508 Sedan Luty 2011 Luty 2011 (*) INFORMACJE OGÓLNE Pojemność skokowa (cm 3 ) 1 598 1 560 1 997 2 179 Maksymalna moc w kw (lub KM) / obroty silnika (obr./min.) 88 (120) / 6 000 115 (156) / 6 000 82 (112) / 3 600 103 (140)

Bardziej szczegółowo

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1 More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014 1 Autobusy napędzane biometanem i eco-driving dr inż. Wojciech Gis, ITS mgr Mikołaj Krupiński, ITS Jonas Forsberg, Biogas Öst dr inż. Jerzy Waśkiewicz, ITS dr inż.

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY TECHNICZNE SAMOCHODU OSOBOWEGO, OCHRONNEGO POWYŻEJ 5 MIEJSC. Oferta Wykonawcy - oferowane parametry 1 2 3 4 5

PARAMETRY TECHNICZNE SAMOCHODU OSOBOWEGO, OCHRONNEGO POWYŻEJ 5 MIEJSC. Oferta Wykonawcy - oferowane parametry 1 2 3 4 5 /pieczęć / PARAMETRY TECHNICZNE SAMOCHODU OSOBOWEGO, OCHRONNEGO POWYŻEJ 5 MIEJSC Lp. Wyszczególnienie Opis DANE TECHNICZNE 1. Silnik wysokoprężny spełniający normę emisji spalin min. EURO 5 2. Maksymalna

Bardziej szczegółowo

Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce?

Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce? Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce? Producent, Dealer: "TAK" - bezpieczeństwo - obowiązujące przepisy Kupujący "TO ZALEŻY" - cena O jakich kosztach mówimy Wartość dopłaty do hamulaców w

Bardziej szczegółowo

Cysterny. Informacje ogólne na temat samochodów cystern. Konstrukcja. Nadwozia typu cysterna uważane są za bardzo sztywne skrętnie.

Cysterny. Informacje ogólne na temat samochodów cystern. Konstrukcja. Nadwozia typu cysterna uważane są za bardzo sztywne skrętnie. Informacje ogólne na temat samochodów cystern Informacje ogólne na temat samochodów cystern Nadwozia typu cysterna uważane są za bardzo sztywne skrętnie. Konstrukcja Rozstaw osi powinien być możliwie jak

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna oferowanych samochodów

Specyfikacja techniczna oferowanych samochodów ... nazwa i adres wykonawcy Załącznik nr 5 Specyfikacja techniczna oferowanych samochodów Przystępując do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. Dotyczy : postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego w przedmiocie dostawy samochodu osobowego dla Powiatu Mieleckiego

INFORMACJA. Dotyczy : postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego w przedmiocie dostawy samochodu osobowego dla Powiatu Mieleckiego OR.272.4.2013.EL Mielec, dnia 29 maja 2013 roku INFORMACJA Dotyczy : postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego w przedmiocie dostawy samochodu osobowego dla Powiatu Mieleckiego Działając

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja SIWZ. najniŝsza cena brutto k B = -------------------------------------------------- x 100 pkt. cena brutto oferty ocenianego Wykonawcy

Modyfikacja SIWZ. najniŝsza cena brutto k B = -------------------------------------------------- x 100 pkt. cena brutto oferty ocenianego Wykonawcy Znak postępowania ZKM-01/11 Wągrowiec,11.03.2011r. Modyfikacja SIWZ Rozdział 12 Opis sposobu obliczenia ceny. 2. KRYTERIUM OCENY OFERT : Cena całkowita brutto dostarczanych pojazdów. W poniŝszym kryterium

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 kwietnia 2004 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 kwietnia 2004 r. Dz.U.2004.103.1085 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 kwietnia 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.

Bardziej szczegółowo

V-6 60 0, chłodzony cieczą Pojemność skokowa 3778 cm 3 Średnica cylindra x skok tłoka 96,0 x 87,0 mm Rozrząd

V-6 60 0, chłodzony cieczą Pojemność skokowa 3778 cm 3 Średnica cylindra x skok tłoka 96,0 x 87,0 mm Rozrząd Jeep Wrangler Unlimited MY 2011 INFORMACJE OGÓLNE Rodzaj nadwozia Zakład produkcyjny USA 4-drzwiowe, typu SUV Toledo South Assembly Plant, stan Ohio, SILNIK BENZYNOWY O POJEMNOŚCI 3,8, EURO 5 wszystkie

Bardziej szczegółowo

Silnik Cursor 9 o mocy 400 KM został opracowany specjalnie na

Silnik Cursor 9 o mocy 400 KM został opracowany specjalnie na S U P E R - L I G H T H I - P R O F I T A B I L I T Y H I - P E R F O R M A N C E Wydajność nie jest celem samym w sobie. To także sposób prowadzenia biznesu i sposób myślenia przy podejmowaniu codziennych

Bardziej szczegółowo

U2, 4-cylindrowy, rzędowy 16-zaworowy DOHC, turbosprężarka z zaworem upustowym (WGT) / 1396 cm 3. 1500-2750 obr/min

U2, 4-cylindrowy, rzędowy 16-zaworowy DOHC, turbosprężarka z zaworem upustowym (WGT) / 1396 cm 3. 1500-2750 obr/min DANE TECHNICZNE / EUROPA (cee d Sportswagon) Nowa Kia cee d Sportswagon Nadwozie i napęd Nadwozie pięciodrzwiowe, pięciomiejscowe typu station wagon (kombi), konstrukcja stalowa, samonośna. Silnik benzynowy

Bardziej szczegółowo

Multivan Generation Six

Multivan Generation Six Dane techniczne Obowiązuje dla roku modelowego 2016 Multivan Generation Six Das Auto. Silniki spełniające normę emisji spalin Euro 6 Silnik 2.0 l TSI o mocy 110 kw (1 KM) Silnik 2.0 l TSI o mocy 1 kw (204

Bardziej szczegółowo

Numer ogłoszenia: 32684-2010; data zamieszczenia: 04.02.2010 OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA

Numer ogłoszenia: 32684-2010; data zamieszczenia: 04.02.2010 OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA Stryszów: Dostawa fabrycznie nowego autobusu międzymiastowego przystosowanego do przewozu dzieci i osób niepełnosprawnych, zakupionego w formie leasingu operacyjnego. Rodzaj zamówienia Dostawa Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

IVECO (RYNEK EUROPEJSKI)

IVECO (RYNEK EUROPEJSKI) IVECO (RYNEK EUROPEJSKI) Iveco Stralis/Trakker/Eurocargo EU4/5/EEV: - Opracowano Modułu wyposażenia pojazdu Daily 2014 - Wtrysk Diesel EDC17 Eu5 EDC17 Eu6 z testem UDST - ABS - Poduszka powietrzna - System

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI RACJONALNA JAZDA Z UWZGLĘDNIENIEM PRZEPISÓW BEZPIECZEŃSTWA... 9

SPIS TREŚCI RACJONALNA JAZDA Z UWZGLĘDNIENIEM PRZEPISÓW BEZPIECZEŃSTWA... 9 RACJONALNA JAZDA Z UWZGLĘDNIENIEM PRZEPISÓW BEZPIECZEŃSTWA... 9 I. Parametry ruchu silnika i pojazdu... 9 1. Parametry pracy silnika... 10 1.1. Moc silnika... 10 1.2. Moment obrotowy silnika... 13 1.3.

Bardziej szczegółowo

Wykonawca opinii : PCR ASB AUTOMOBILE s.c.

Wykonawca opinii : PCR ASB AUTOMOBILE s.c. Ekspertyza numer: z dnia: 2015/12/14 Wykonawca opinii : PCR ASB AUTOMOBILE s.c. Zleceniodawca: FGA LEASING POLSKA SP. Z O.O. Adres: Wyścigowa 6 02-681 Warszawa Właściciel: FGA LEASING POLSKA SP. Z O.O.

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru Samochody na wodór Zastosowanie Wodór w samochodach Historia Przechowywanie wodoru Wodór ma szanse stać się najważniejszym nośnikiem energii w najbliższej przyszłości. Ogniwa paliwowe produkują zeń energię

Bardziej szczegółowo

100 PLN 100 PLN 100 PLN 120 PLN 120 PLN 120 PLN

100 PLN 100 PLN 100 PLN 120 PLN 120 PLN 120 PLN Stacja obsługi pojazdów w Starachowicach CENNIK USŁUG: Usługa: Osobowe: Dostawcze: Ciężarowe i autobusy: Roboczogodzina mechanika 40 40 40 Roboczogodzina elektryka 50 50 50 Roboczogodzina blacharza / lakiernika

Bardziej szczegółowo