Trans for ma cja de mo gra ficz na na œwie cie, czy li o tym, jak zmie nia ³o siê y cie lu dzi na prze strze ni wie k w

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Trans for ma cja de mo gra ficz na na œwie cie, czy li o tym, jak zmie nia ³o siê y cie lu dzi na prze strze ni wie k w"

Transkrypt

1 Trans for ma cja de mo gra ficz na na œwie cie, czy li o tym, jak zmie nia ³o siê y cie lu dzi na prze strze ni wie k w Termin wydaje siê byو doœو skomplikowany, lecz jego wyt³umaczenie jest niezbêdne, aby zrozumieو wszelkie zmiany spo³eczne, kt rym podlega³y populacje w kolejnych wiekach. Nauczanie historii, bez objaœnienia podstawowych proces w ludnoœciowych, by³oby na pewno niepe³ne, wszak historia, kt rej siê uczymy, jest histori¹ ludzi. n AGNIESZ KA ZIE LIر SKA (To ru ) Tras for ma cja de mo gra ficz na a co to ta kie go? De fi ni cja trans for ma cji de mo gra ficz nej m wi, i jest to pro ces zwi¹ za ny z roz wo jem cy wi li za cyj nym cz³o wie ka w na stêp stwie pro ce su in du stria li za cji, urba ni za cji, kom - pleks prze mian w za kre sie kul tu ry ma te rial - nej, prze kszta³ ce kul tu ry du cho wej i men - tal no œci 1. To doœو og l ne wy ja œnie nie te go wa ne go pro ce su wy ma ga dal sze go uszcze - g ³o wie nia, a przede wszyst kim przed sta - wie nia je go aspek tu ilo œcio we go. Za tw r c w teo rii trans for ma cji de mo gra - ficz nej (kon cep cji czte ro fa zo wej) uwa a siê Wil lia ma Thomp so na i Fran ka No te ste ina 2. Przed sta wio na w sche ma cie 1. kon cep - cja czte ro fa zo wa w do k³ad ny spo s b ob ra - zu je oma wia ne zja wi sko. Sche mat jest bar - dzo czy tel ny, co na pew no u³a twi ob ja œnie nie te go pro ce su uczniom. Na po - cz¹t ku ko rzy sta my z czê œci dol nej sche ma - tu, uka zu j¹ cej sto su nek po zio mu rod no œci do umie ral no œci. Fa za pierw sza cha rak te ry zo wa ³a siê na - tu ral nym pro ce sem od twa rzal no œci po ko - le. Na tê e nie uro dze jak i zgo n w w tej fa zie utrzy my wa ³o siê na bar dzo wy so kim po zio mie z za cho wa niem wzglêd nej r w no - wa gi. W tej fa zie spo ³e cze stwo w nie wiel - kim stop niu zdol ne by ³o kon tro lo waو stan œro do wi ska i na ra o ne by ³o na ka ta stro fy umie ral no œci (woj ny, za tru cia, epi de mie, klê ski g³o du) to wy mu sza ³o wy so k¹ roz - rod czoœو 3. Mo na po wie dzieو, i pierw sza fa za trans for ma cji obej mo wa ³a spo ³e cze - stwa eu ro pej skie do ko ca okre su œre dnio - wie cza i cha rak te ry zo wa ³a lud noœو y j¹ c¹ na ni skim po zio mie roz wo ju. Wfa zie dru giej na st¹ pi³ wi docz ny na wy - kre sie spa dek umie ral no œci przy za cho wa niu rod no œci na dal na wy so kim po zio mie. Sk¹d wzi¹³ siê spa dek licz by zgo n w? By³ to efekt stop nio we go roz wo ju me dy cy ny oraz po pra wy wa run k w y cia. Sy tu acja ta ka wy st¹ pi ³a w Eu - ro pie w okre sie no wo yt nym i do pro wa dzi ³a do znacz ne go wzro stu licz by lud no œci na sku - 1 De fi ni cja na pod sta wie: K. Za mor ski, Trans for ma cja de mo gra ficz na w Eu ro pie Œrod ko wej w XIX wie - ku. We wnêtrz ne po do bie stwa i r ni ce, Prze sz³oœو De mo gra ficz na Pol ski, t. 19, War sza wa 1994, s M. Kê del ski, J. Pa ra dysz, De mo gra fia, Po zna 2006, s M. Ok l ski, De mo gra fia. Pod sta wo we po jê cia, pro ce sy i teo rie w en cy klo pe dycz nym za ry sie, War sza wa 2005, s

2 Schemat 1. Model 4-fazowy transformacji demograficznej ڈr d³o: (ze stycznia 2011 roku) tek nad wy ki uro dze nad zgo na mi. Tem - po spad ku zgo n w by ³o wy sze w po r w na niu z tem pem re duk cji licz by uro dze, ze wzglê du na na dal funk cjo nu j¹ cy tra dy cyj ny mo del ro - dzi ny wie lo dziet nej oraz po wol ne zmia ny oby - cza j w. Na prze ³o mie fa zy dru giej i trze ciej przy rost na tu ral ny 4 osi¹ ga³ naj wy szy po ziom. Fa za trze cia cha rak te ry zo wa ³a siê du ym ob ni e niem po zio mu rod no œci w sto sun ku do ob ni a j¹ ce go siê r w nie po zio mu umie ral - no œci. By ³o to efek tem wy ³a nia nia siê miej skie - go sty lu y cia w wy ni ku urba ni za cji, uza wo do - wie nia ko biet w wy ni ku uprze my s³owie nia, po ja wie nia siê no wych roz ry wek, pod nie sie nia za mo no œci spo ³e cze stw, za po cz¹t ko wa nia re - gu la cji uro dze. Te wszyst kie wa ne prze mia ny wy st¹ pi ³y w pa stwach eu ro pej skich w XIX i po - cz¹t ku XX wie ku i do pro wa dzi ³y do znacz ne go ob ni e nia p³od no œci oraz po wol ne go za ni ku ro - dzi ny wie lo dziet nej. Przed przej œciem de mo gra - ficz nym (fa z¹ trze ci¹) prze ciêt na licz ba dzie ci uro dzo nych przez jed n¹ ko bie tê w ci¹ gu jej kr t kie go w w czas y cia prze kra cza ³a 5. Po przej œciu de mo gra ficz nym na jed n¹ ko bie tê w ci¹ gu jej znacz nie d³u sze go y cia przy pa da oko ³o 2 uro dze. Bar dzo wa ne zmia ny za sz³y r w nie w umie ral no œci. W wy ni ku dal sze go po - stê pu me dy cy ny jak i wy raں nej po pra wy ja ko œci y cia, dal sze trwa nie y cia no wo na ro dzo ne go cz³o wie ka wy d³u y ³o siê z do lat 5. 4 Przy rost na tu ral ny to r ni ca miê dzy licz b¹ uro dze i zgo n w. 5 M. Ok l ski, De mo gra fia, s /

3 zu je sche mat 2. Wy raں nie wi docz ne jest tu - taj prze ciê cie siê dw ch cien kich li nii, z kt rych g r na to war toœو wsp ³ czyn ni ka uro dze 7 zaœ dol na to war toœو wsp ³ czyn ni - ka zgo n w 8. Po prze ciê ciu li nii na tê e nie zgo n w jest wiêk sze od na tê e nia uro dze. W przy pad ku d³u go ter mi no we go utrzy my - wa nia siê ta kie go sta nu, li czeb noœو po pu la - cji mo e siê zmniej szaو, co za zna czo ne jest na wy kre sie gru b¹ li ni¹, kt ra w okre sie dru gie go przej œcia de mo gra ficz ne go osi¹ ga po ziom po ni ej ze ra. Sche mat 2. Dru gie przej œcie de mo gra ficz ne (prze bieg wy g³a dzo ny). ڈr d³o: M. Ok l ski, De mo gra fia. Pod sta wo we po jê cia, pro ce sy i teo rie w en - cy klo pe dycz nym za ry sie, War sza wa 2005, s Wfa zie czwar tej cha rak te ry zu j¹ cej po - pu la cjê XX wie ku na wy kre sie za r w no po - ziom na tê e nia uro dze jak i po ziom umie - ral no œci jest ni ski z za cho wa niem wzglêd nej r w no wa gi miê dzy ni mi. Na tê e nie zgo n w jest bli skie mi ni mal nych war to œci, co wy ni - ka g³ w nie z osi¹ gniê te go wy so kie go po zio - mu wie dzy me dycz nej oraz wy d³u a nia siê y cia lu dzi. Na tê e nie uro dze z ko lei jest r w nie ni skie, co jest wy ni kiem zmian kul - tu ro wych i men tal no œcio wych we wsp ³ cze - snym œwie cie. G r na czêœو sche ma tu ob ra - zu je roz w j licz bo wy po pu la cji ludz kiej na prze strze ni ca ³e go pro ce su trans for ma - cji. Ma ³a licz ba lud no œci na œwie cie z pierw - szej fa zy wzra sta szcze g l nie na prze ³o mie fa zy dru giej i trze ciej, aby w fa zie czwar tej utrzy my waو siê na wy so kim, lecz wy r w na - nym po zio mie. Ko lej nym eta pem jest obec nie wy stê pu - j¹ ca w kra jach roz wi niê tych fa za pi¹ ta lub tzw. dru gie przej œcie de mo gra ficz ne 6, pod - czas kt re go na tê e nie uro dze jest ni sze od na tê e nia zgo n w. Sy tu acjê ta k¹ ob ra - Od faz do sfer Dru gie przej œcie de mo gra ficz ne wy ni ka z wie lu jed no kie run ko wych zja wisk w sfe - rze ma ³ e sko œci i roz rod czo œci, zmian wie lu do tych cza so wych za cho wa de mo - gra ficz nych. Prze mia ny w ma ³ e sko œci to m.in., upo wszech nie nie przed ma ³ e skich sto - sun k w sek su al nych, op ں nie nie ty po we go wie ku za wie ra nia ma ³ e stwa, upo wszech - nie nie zwi¹z k w part ner skich, po za ma ³ e - skich, wzrost licz by roz wo d w, upo wszech - nie nie ro dzin nie pe³ nych. Prze mia ny w roz rod czo œci to g³ w nie zmniej sze nie licz by dzie ci w ro dzi nie, za nik wie lo dziet no œci, zmia na po jê cia wie lo dziet - no œci, wzrost do bro wol nej bez dziet no œci, upo wszech nie nie nie za wod nych i ta nich œrod k w an ty kon cep cyj nych, op ں nie nie ty po we go wie ku pro kre acji, ale ta k e rzecz naj wa niej sza zmia na mo ty wa cji pro kre - acyj nych. Do tych czas ogra ni cza nie licz by po tom stwa by ³o g³ w nie spo wo do wa ne wzglê da mi fi nan so wy mi. Dzi siaj po sia da - nie i przy sz³oœو dzie ci nie jest ce lem nad - rzêd nym ro dzi c w, a je dy nie jed nym z ce - l w wspo ma ga j¹ cych w ich sa mo re ali za cji spo ³ecz nej 9. Trze ba jed nak pa miê taو, i szcze g l nie w kra jach Eu ro py Œrod ko wej i Wschod niej, np. w pa stwach po wsta ³ych po roz pa dzie ZSRR, zmia na mo ty wa cji pro kre acyj nych wy ni ka ³a r w nie z wy raں - 6 Na zwa ta zo sta ³a wpro wa dzo na w 1986 ro ku. 7 Wsp ³ czyn nik uro dze : (licz ba uro dze /licz ba lud no œci) 1000; wy nik otrzy mu je my w. 8 Wsp ³ czyn nik zgo n w: (licz ba zgo n w/licz ba lud no œci) 1000; wy nik otrzy mu je my w. 9 M. Ok l ski, De mo gra fia, s

4 Ta be la 1. Sto pa uro dze i zgo n w w po szcze g l nych kra jach i te re nach Eu ro py na prze strze ni okre - su (war to œci w ) Stopa urodze Kraje i tereny Dania 32,1 30, ,2 Francja 25,3 22,4 21,3 20,2 W³ochy 37,0 35,9 32,4 32,6 Pomorze 42,7 40,3 37,9 34,9 Galicja 43,5 44,9 43,3 41,2 Stopa zgon w Kraje i tereny Dania 19,4 18,7 16,4 13,7 Francja 22,5 22,0 20,6 19,1 W³ochy 29,5 27,0 22,9 21,1 Pomorze 28,6 27,1 24,5 20,2 Galicja 33,9 31,4 28,0 25,0 ڈr d³o: Na pod sta wie da nych za war tych w ta be li nr 2A, 3A i 3C po cho dz¹ cych z: K. Za mor ski, Trans for ma cja de mo gra ficz na w Eu ro pie Œrod ko wej w XIX wie - ku. We wnêtrz ne po do bie stwa i r ni ce, Prze sz³oœو De mo gra ficz na Pol ski, t. 19, War sza wa 1994, s ne go ob ni e nia ja ko œci y cia spo ³e cze stwa i pro ble m w go spo dar czych pa stwa. Co z te go wy ni ka? Wwy ni ku tych za sy gna li zo wa nych prze - mian pa stwa roz wi niê te XXI wie ku, w tym szcze g l nie Eu ro pa, sta nê ³a przed po wa - nym pro ble mem nie tyl ko de mo gra ficz nym, ale r w nie eko no micz nym sta rze niem siê lud no œci. Wy ni ka ono z dw ch tren d w de - mo gra ficz nych: wy d³u a nia y cia i spad ku licz by uro dze. Usta wo daw cy za czy na j¹ bo - ry kaو siê z po dob ny mi kwe stia mi: spa da j¹ ce wsp ³ czyn ni ki dziet no œci, hoj ne sys te my œwiad cze, wcze sny wiek eme ry tal ny, ze ro - wy wzrost licz by miejsc pra cy oraz ro sn¹ ce bez ro bo cie wœr d m³o dzie y 10. Ma ni fe sta cje i pro te sty lud no œci prze ciw ko no wym usta - wom eme ry tal nym, oszczêd no œciom wpro - wa dza nym przez rz¹ dz¹ cych mie li œmy oka - zjê na prze strze ni 2010 ro ku ogl¹ daو czê sto wme diach. W ob li czu tych pro ble m w po - wsta je py ta nie o ro lê ro dzi ny w dzi siej szym œwie cie. Czy ro dzi ny we zm¹ na sie bie przy - naj mniej czêœو obo wi¹z k w (w tym r w nie fi nan so wych) zwi¹ za nych z d³u go trwa ³¹ opie k¹ nad oso ba mi star szy mi. Czy oso by star sze s¹ w ro dzi nie uzna wa ne za ob ci¹ e - nie czy te za ka pi ta³ spo ³ecz ny, z kt re go wie dzy i do œwiad cze nia y cio we go czer paو mo g¹ ko lej ne po ko le nia? Ja k¹ ro lê do ode - gra nia ma j¹ rz¹ dz¹ cy prze cie to przed ni - mi stoi wy zwa nie od wr ce nia tren du nie do - sta tecz nej p³od no œci. Czy mo e my li czyو na prze my œla n¹ i d³u go fa lo w¹ po li ty kê pro - ro dzin n¹? Kie dy to siê za czê ³o? WEu ro pie i Ame ry ce P ³ noc nej pro ces trans for ma cji roz po cz¹³ siê w 19. i 20. wie - ku zaœ w kra jach mniej roz wi niê tych w po - ³o wie mi nio ne go stu le cia. Ana li zu j¹c da ne 10 P. G. Pe ter son, Kszta³t przy sz³o œci: sta rze nie siê po pu la cji œwia ta w XXI wie ku, Miê dzy na ro do wy Prze - gl¹d Po li tycz ny, 5(10)/2004/2005, s /

5 do ty cz¹ ce po szcze g l nych pa stw eu ro pej - skich (ta be la 1.) do cho dzi my do wnio sku, e naj wa niej sze symp to my przej œcia de - mo gra ficz ne go czy li spa dek licz by uro dze oraz zde cy do wa ny spa dek licz by zgo n w na te re nach Eu ro py Œrod ko wej po ja wia j¹ siê ze znacz nym op ں nie niem w cza sie w sto sun ku do pa stw Eu ro py Za chod niej. Zwy mie nio nych w ta be li pa stw, naj szyb - ciej pro ces przej œcia de mo gra ficz ne go roz - po cz¹³ siê we Fran cji i Da nii (Eu ro pa Za - chod nia i P ³ noc na), w dru giej ko lej no œci we W³o szech (Eu ro pa Po ³u dnio wa), zaœ na ko cu na te re nach ziem pol skich. Na le - y r w nie wspo mnieو, i sto pa zgo n w dla Ro sji Eu ro pej skiej w la tach wy - no si ³a 27,1 11, a wiêc by ³a wy sza ni wszyst kie pre zen to wa ne w ta be li 1. Mo na wiêc po wie dzieو, i w Eu ro pie Œrod ko wej i Wschod niej wy st¹ pi³ roz w j po le ga j¹ cy bar dziej na ad op to wa niu wzor c w wy two - rzo nych na za cho dzie Eu ro py, ni na kre - owa niu w³a snych za cho wa. Te zmia ny de mo gra ficz ne by ³y r w nie zmia na mi w œwia do mo œci cz³o wie ka wiêc s¹ o ty le wa ne, e za ni mi sz³y wszel kie zmia ny go spo dar cze, kul tu ro we i men tal no œcio we. Dla nas, ja ko miesz ka c w Eu ro py Œrod ko - wej, na su wa siê wiêc je den wa ny wnio sek, kt ry na pew no war to uœwia do miو uczniom na by wa j¹ cym do pie ro umie jêt noœو ³¹ cze nia fak t w hi sto rycz nych czy opi nio wa nia wy da - rze : w sto sun ku do wy so ko roz wi niê tych kra j w Eu ro py Za chod niej nasz ob szar cha - rak te ry zu je siê za sz³o œcia mi, kt re wy ni ka j¹ nie tyl ko z czter dzie stu lat funk cjo no wa nia w blo ku ko mu ni stycz nym, ale siê ga j¹ znacz - nie g³ê biej i wy wo dz¹ siê z od mien nej dro gi roz wo ju, kt rej symp to my upa try waو mo na ju w okre sie œre dnio wie cza K. Za mor ski, Trans for ma cja de mo gra ficz na, s. 41, tab. 3C. 12 Ta m e, s Agnieszka Zieli ska Demographic transformation in the world: a brief account of human life changes through the centuries Defining demographic transformation as a process connected with general human development in its numerous dimensions is too vague and needs precision. That is why the conception of a four-stage process, invented by W. Thompson and F. Notestein, is very useful. According to this theory the first phase lasted to the end of the Middle Ages and its traits were high mortality rate and low reproductive rate. The second stage was connected with progress in medicine and improvement of living conditions, which meant that mortality decreased while the number of births was preserved because of the popularity of the traditional family model. The third phase describes the 19th century when both rates were lowered, as the result of mass urbanization processes. The fourth phase is the time when both rates are low and kept in balance. The fifth and current stage, the so called second demographic transition, characterizes the situation in developed countries, where more people die than are born. Such a situation, caused by various social and biological factors, is a serious threat to the governments that have to cope with the problem of ageing societies. T³umaczy³a: Magdalena Œnieو 14

POLA ELEKTROMAGNETYCZNE

POLA ELEKTROMAGNETYCZNE 5. Pro mie nio wa nie elek tro ma gne tycz ne (PEM) nie jo ni - zu ją ce wy stę pu je w po sta ci na tu ral nej (źró dła mi są Zie - mia, Słoń ce, zja wi ska at mos fe rycz ne) oraz sztucz nej (zwią za

Bardziej szczegółowo

Kluczpunktowaniaarkusza Kibicujmy!

Kluczpunktowaniaarkusza Kibicujmy! Kluczpunktowaniaarkusza Kibicujmy! KLUCZODPOWIEDZIDOZADAŃZAMKNIĘTYCH zadania 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. Poprawna odpowiedź D B A D C D D C B C C B D B B C B

Bardziej szczegółowo

PRAWO ODRĘBNEJ WŁASNOŚCI LOKALU

PRAWO ODRĘBNEJ WŁASNOŚCI LOKALU PRAWO SPÓŁDZIELCZE I MIESZKANIOWE... Część 6, rozdział 1, punkt 4.1, str. 1 6.1.4. PRAWO ODRĘBNEJ WŁASNOŚCI LOKALU 6.1.4.1. Usta no wie nie od ręb nej wła sno ści Z człon kiem spół dziel ni ubie ga ją

Bardziej szczegółowo

Fotografia kliniczna w kosmetologii i medycynie estetycznej

Fotografia kliniczna w kosmetologii i medycynie estetycznej aparatura i technika Dr n. farm. Sławomir Wilczyński Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego z OML w Sosnowcu, SUM w Katowicach Kierownik Katedry: prof. zw. dr hab. n. fiz. Barbara Pilawa

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia osobowe Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treœci.........................................................................................................

Bardziej szczegółowo

STA TUT ZWI Z KU KY NO LO GICZ NE GOWPOL SCE

STA TUT ZWI Z KU KY NO LO GICZ NE GOWPOL SCE Statut Zwi zku Kynologicznego w Polsce 2/ 1 STA TUT ZWI Z KU KY NO LO GICZ NE GOWPOL SCE Roz dzia³ I Po sta no wie nia og l ne 1 Sto wa rzy sze nie no si na zw Zwi zek Ky no lo gicz ny w Pol sceµ zwa ny

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA Miejsce na naklejk z kodem ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA Instrukcja dla zdajàcego POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut 1. Spraw dê, czy ar kusz eg za mi na cyj ny za wie ra 11 stron (zadania

Bardziej szczegółowo

Mo de le od po wie dzi do ar ku sza Prób nej Ma tu ry z OPE RO NEM. Wie dza o spo e czeƒ stwie Po ziom rozszerzony

Mo de le od po wie dzi do ar ku sza Prób nej Ma tu ry z OPE RO NEM. Wie dza o spo e czeƒ stwie Po ziom rozszerzony Mo de le od po wie dzi do ar ku sza Prób nej Ma tu ry z OPE RO NEM Wie dza o spo e czeƒ stwie Po ziom rozszerzony Listopad 2009 1. c) ini cja ty w lu do wà 2. b) po ma raƒ czo wà re wo lu cjà 3. c) Egipt

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ubezpieczenia osobowe. Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia osobowe Og lne Warunki Ubezpieczenia Sp³aty Kredytu dla Kredytobiorc w Banku PAKIET MULTIBEZPIECZNY Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treœci.........................................................................................................

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie w zakresie edukacji zdrowotnej kurs dla nauczycieli wf w gimnazjach

Doskonalenie w zakresie edukacji zdrowotnej kurs dla nauczycieli wf w gimnazjach BAR BA RA WOY NA ROW SKA, MA RIA SO KO OW SKA, MAG DA LE NA WOY NA ROW SKA -SO DAN Doskonalenie w zakresie edukacji zdrowotnej kurs dla nauczycieli wf w gimnazjach W nowej podstawie programowej kszta³cenia

Bardziej szczegółowo

Opakowania na materiały niebezpieczne

Opakowania na materiały niebezpieczne Założyciel firmy Georg Utz 1916 1988 Opakowania na materiały 208 GGVS Opakowania na materiały 209 Opakowania na materiały Cer ty fi ko wa ne po jem ni ki Utz jest pro du cen tem sze ro kiej ga my opa ko

Bardziej szczegółowo

OGسLNE ZASADY zamieszczania nekrolog w

OGسLNE ZASADY zamieszczania nekrolog w OGسLNE ZASADY zamieszczania nekrolog w I. DEKLARACJA WYDAWCY II. OKREعLENIA Ago ra SA, wy daw ca Ga ze ty Wy bor czej wiad czy kom plek so wà usùu gو Ne kro lo gi, po le ga jà cà na za miesz cza niu ne

Bardziej szczegółowo

1. PRZEWODNIK. 1.1. Spis treœci 1.2. Zespó³ autorski 1.3. Skorowidz rzeczowy 1.4. Wykaz skrótów 1.5. Objaœnienia piktogramów PRZEWODNIK.

1. PRZEWODNIK. 1.1. Spis treœci 1.2. Zespó³ autorski 1.3. Skorowidz rzeczowy 1.4. Wykaz skrótów 1.5. Objaœnienia piktogramów PRZEWODNIK. PRZEWODNIK Rozdzia³ 1, str. 1 SKUTECZNE ZARZ DZANIE SPÓ DZIELNI MIESZKANIOW Spis treœci 1. PRZEWODNIK 1.1. Spis treœci 1.2. Zespó³ autorski 1.3. Skorowidz rzeczowy 1.4. Wykaz skrótów 1.5. Objaœnienia piktogramów

Bardziej szczegółowo

1 3Przyj 0 1cie FOT. MAT. PRASOWE CUKIERNIA KACZMARCZYK. 58 magazyn wesele

1 3Przyj 0 1cie FOT. MAT. PRASOWE CUKIERNIA KACZMARCZYK. 58 magazyn wesele 1 3Przyj 0 1cie W E S E L N E 58 magazyn wesele 1 3 Tortowy zawr t g 0 0owy C o fantazjach w 0 2wiecie s 0 0odko 0 2ci C u kier ni czy 0 2wiat roz wi ja si 0 1 w b 0 0y ska wicz - nym tem pie, ofe ru j

Bardziej szczegółowo

JUŻ PRA CU JĄ! materiały prasowe

JUŻ PRA CU JĄ! materiały prasowe JUŻ PRA CU JĄ! materiały prasowe Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach działania

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki grupowego pracowniczego ubezpieczenia na życie GRU/P. Ogólne warunki dodatkowych ubezpieczeń grupowych

Ogólne warunki grupowego pracowniczego ubezpieczenia na życie GRU/P. Ogólne warunki dodatkowych ubezpieczeń grupowych Ogólne warunki grupowego pracowniczego ubezpieczenia na życie GRU/P Ogólne warunki dodatkowych ubezpieczeń grupowych Szanowni Państwo, Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom naszych Klientów, zamieściliśmy

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE WSTĘP...9 ISTO TA I PRZED MIOT NA UKI O OR GA NI ZA CJI...11

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE WSTĘP...9 ISTO TA I PRZED MIOT NA UKI O OR GA NI ZA CJI...11 SPIS TRE ŚCI WSTĘP.....................................................9 ROZ DZIAŁ I ISTO TA I PRZED MIOT NA UKI O OR GA NI ZA CJI.......................11 1. TEO RIE OR GA NI ZA CJI A NA UKI O ZAR ZĄ

Bardziej szczegółowo

str. 28 DZIENNIK URZÊDOWY KG PSP 1 2 Zarz¹dzenie nr 3

str. 28 DZIENNIK URZÊDOWY KG PSP 1 2 Zarz¹dzenie nr 3 str. 28 DZIENNIK URZÊDOWY KG PSP 1 2 Zarz¹dzenie nr 3 Ko men dan ta G³ówne go Pa ñ stwo wej Stra y Po a r nej z dnia 24 lu te go 2006 r. w spra wie spo so bu pro wa dze nia przez prze³o o nych do ku men

Bardziej szczegółowo

Gwarantowana Renta Kapitałowa. Ogólne warunki ubezpieczenia

Gwarantowana Renta Kapitałowa. Ogólne warunki ubezpieczenia Gwarantowana Renta Kapitałowa Ogólne warunki ubezpieczenia OGÓL NE WA RUN KI UBEZ PIE CZE NIA GWARANTOWANEJ RENTY KAPITAŁOWEJ GRK/R/4/2007 1. DE FI NI CJE Ile kroć w ni niej szych ogól nych wa run kach

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za dań otwar tych są pre zen to wa ne przy kła do we po praw ne od po wie dzi.

Bardziej szczegółowo

Medyczny laser CO2. C jaki aparat jest optymalny dla lekarza medycyny estetycznej/dermatologa?

Medyczny laser CO2. C jaki aparat jest optymalny dla lekarza medycyny estetycznej/dermatologa? 1 3aparatura i technika Dr n. farm. S 0 0awomir Wilczy Ґski Katedra i Zak 0 0ad Podstawowych Nauk Biomedycznych, Wydzia 0 0 Farmaceutyczny z OML w Sosnowcu 0 1l 0 2skiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Wiedza o społeczeństwie Poziom rozszerzony Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za dań otwar tych są pre zen to wa ne przy kła do

Bardziej szczegółowo

przekrój prostokàtny

przekrój prostokàtny Szcze gól ne miej sce w wen ty la cji me cha nicz nej znaj du je wen ty - la cja o prze kro ju pro sto kąt nym. Co raz czę ściej sto so wa na i co raz czę ściej po szu ki wa na przez wy ko naw ców. Naj

Bardziej szczegółowo

Na jaką pomoc mogą liczyć pracownicy Stoczni?

Na jaką pomoc mogą liczyć pracownicy Stoczni? 2 Na jaką pomoc mogą liczyć pracownicy Stoczni? biuletyn informacyjny dotyczący ochrony praw pracowników USTA WA z dnia 19 grud nia 2008 r. o po stę po wa niu kom pen sa cyj nym w pod mio tach o szcze

Bardziej szczegółowo

Metoda projekt w. badawczych. Po szu ku j¹c no wych spo so b w za in te re so -

Metoda projekt w. badawczych. Po szu ku j¹c no wych spo so b w za in te re so - Metoda projekt w badawczych Me to da pro jek t w jest spo so bem wspie ra nia ak tyw ne go za an ga o wa nia i ce lo we go ucze nia siê oraz roz wo ju in te lek tu al ne go, a dla nie kt rych na uczy cie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI PrСbna Matura z OPERONEM. Biologia Poziom rozszerzony

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI PrСbna Matura z OPERONEM. Biologia Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI PrСbna Matura z OPERONEM Biologia Poziom rozszerzony Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za daя otwar tych s pre zen to wa ne przy kёa do we po praw ne od

Bardziej szczegółowo

Nowe zasady prowadzenia ewidencji odpadów

Nowe zasady prowadzenia ewidencji odpadów Wojciech Świątek Nowe zasady prowadzenia ewidencji odpadów Praktyczne wskazówki dla specjalistów ds. ochrony środowiska Ochrona środowiska VERLAG DASHÖFER www.dashofer.pl Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp.

Bardziej szczegółowo

Marek Ko odziej INFORMATYKA PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM. G d y n i a 2 0 0 9

Marek Ko odziej INFORMATYKA PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM. G d y n i a 2 0 0 9 Marek Ko odziej INFORMATYKA PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM G d y n i a 2 0 0 9 Program nauczania do nowej podstawy programowej (Rozporzàdzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. 23.2.2008 r.) skonsultowany

Bardziej szczegółowo

Modele odpowiedzi do arkusza Pr bnej Matury z OPERONEM. Jêzyk polski Poziom rozszerzony

Modele odpowiedzi do arkusza Pr bnej Matury z OPERONEM. Jêzyk polski Poziom rozszerzony Modele odpowiedzi do arkusza Pr bnej Matury z OPERONEM Jêzyk polski Poziom rozszerzony Listopad 2010 Od po wie dzi zda j¹ ce go mo g¹ przy bie raو r n¹ for mê jê zy ko w¹, ale ich sens mu si byو sy no

Bardziej szczegółowo

www.nie bo na zie mi.pl

www.nie bo na zie mi.pl Nie bo Na Zie mi www.nie bo na zie mi.pl Kon rad Mi lew ski Wszel kie pra wa za strze żo ne. Nie au to ry zo wa ne roz po wszech nia nie ca ło ści lub frag men tu ni niej szej pu bli ka cji w ja kiej kol

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy pierwsze kroki

Prawo pracy pierwsze kroki Prawopracy_PierwszeKroki.pdf 2014-04-23 14:24:09 Elżbieta Judasz Jak powinna być sformułowana dobra umowa o pracę? Jakie są Twoje uprawnienia jako pracownika? Kiedy będzie można skorzystać z urlopu? Dla

Bardziej szczegółowo

ul-czaspracy_kampoznaj-wzn-zus2011: :34 Strona 1

ul-czaspracy_kampoznaj-wzn-zus2011: :34 Strona 1 ul-czaspracy_kampoznaj-wzn-zus2011:02 2011-09-05 11:34 Strona 1 ul-czaspracy_kampoznaj-wzn-zus2011:02 2011-09-05 11:34 Strona 2 Przydatne pojęcia Czas pra cy to czas, w któ rym po zo sta jesz w dys - pozycji

Bardziej szczegółowo

Terapia DHEA u kobiet

Terapia DHEA u kobiet Dr n. med. Micha³ Rabijewski Klinika Endokrynologii CMKP w Warszawie Kierownik Kliniki: dr hab. n. med. Wojciech Zgliczy ski, prof. nadzw. w CMKP Terapia DHEA u kobiet Nie do b r an dro ge n w u ko biet

Bardziej szczegółowo

2.1. Identyfikacja Interesariuszy. G4 25a

2.1. Identyfikacja Interesariuszy. G4 25a 16 17 2.1. Identyfikacja Interesariuszy Gru py In te re sa riu szy zo sta y wy bra ne w opar ciu o ana li z dzia al - no Êci ope ra cyj nej Gru py Ban ku Mil len nium. W wy ni ku pro ce su ma - po wa nia

Bardziej szczegółowo

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z PERNEM Chemia Poziom podstawowy Listopad 2010 W klu czu są pre zen to wa ne przy kła do we pra wi dło we od po wie dzi. Na le ży rów nież uznać od po wie dzi

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Blokada nadgarstka PODSTAWY WSKAZANIA DO ZASTOSOWANIA ŚRODKI OSTROŻNOŚCI

Rozdział 4. Blokada nadgarstka PODSTAWY WSKAZANIA DO ZASTOSOWANIA ŚRODKI OSTROŻNOŚCI Rozdział Blokada nadgarstka PODSTAWY Blo ka da nad garst ka po le ga na znie czu le niu trzech ner wów: pro mie nio we go, po środ ko we go oraz łok cio we go. 1. Nerw łok cio wy ma ga łąz kę czu cio wą

Bardziej szczegółowo

Uczeƒ z dysleksjà w domu

Uczeƒ z dysleksjà w domu Marta Bogdanowicz Anna Adryjanek Ma gorzata Ro yƒska Uczeƒ z dysleksjà w domu Poradnik nie tylko dla rodziców G d y n i a 2 0 1 0 Re cenzja merytoryczna: dr hab. Gra yna Krasowicz-Kupis, prof. UMCS Re

Bardziej szczegółowo

Po zna je my wy da rze nia z dzie j w PRL -u

Po zna je my wy da rze nia z dzie j w PRL -u Po zna je my wy da rze nia z dzie j w PRL -u Scenariusz lekcji w III klasie gimnazjum Przed sta wia my Ko le an kom i Ko le gom pro po zy cjê sce na riu sza lek cji ote ma cie nie ³a twym, szcze g l nie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialnoœو prawna lekarza medycyny estetycznej

Odpowiedzialnoœو prawna lekarza medycyny estetycznej gabinet i prawo Dr n. prawn. Katarzyna D¹bek-Krajewska, radca prawny Odpowiedzialnoœو prawna lekarza medycyny estetycznej Kwestie odpowiedzialnoœci prawnej lekarzy z tytu³u udzielania œwiadcze medycznych

Bardziej szczegółowo

Wilno: magia historii

Wilno: magia historii Wilno: magia historii Są miejsca magiczne na ziemi, ale drugiego takiego jak Wilno nie ma JAROSŁAW DUMANOWSKI Wil no by ło i jest mia stem ma gicz - nym, nie zwy kle waż nym dla wszyst kich za miesz ku

Bardziej szczegółowo

Skąd się bie rze si ła drę czy cie li?

Skąd się bie rze si ła drę czy cie li? Skąd się bie rze si ła drę czy cie li? Drę czy ciel nie jest ani ta ki zły, ani ta ki sil ny, na ja kie go wy glą da. Sam, bez po mo cy dzie ci, drę czy ciel jest ni kim. q Si ła drę czy cie la bie rze

Bardziej szczegółowo

Obcinanie gałęzi i ścinanie drzewa

Obcinanie gałęzi i ścinanie drzewa Obcinanie gałęzi i ścinanie drzewa Zasady bezpieczeństwa WAŻNE Przed użyciem piły należy uważnie przeczytać instrukcję obsługi, dołączoną do urządzenia. 1. Pi łę na le ży moc no trzy mać obiema rę ka mi.

Bardziej szczegółowo

1. Zdecydowane masowanie wzdłuż ramienia: 2. Zdecydowane uciskanie całego ramienia: od nad garst ka w kie run ku ra mie nia

1. Zdecydowane masowanie wzdłuż ramienia: 2. Zdecydowane uciskanie całego ramienia: od nad garst ka w kie run ku ra mie nia masazyk_layout 1 10/9/13 2:29 PM Page 1 Ćwi cze nie Spo sób wy ko na nia Ma su je te ra peu ta lub sa mo dziec ko ko lej no każ dą rę kę od od ra mie nia w kie run ku dło ni po stro nie ze wnętrz nej ra

Bardziej szczegółowo

Jaki podatek. zapłaci twórca? podatki. prawo. Twór ca i ar ty sta wy ko naw ca w pra wie au tor skim

Jaki podatek. zapłaci twórca? podatki. prawo. Twór ca i ar ty sta wy ko naw ca w pra wie au tor skim Jaki podatek zapłaci twórca? Zbliża się czas rozliczenia z fiskusem. Wielu twórcom rozliczenia podatkowe mogą nastręczać trudności, zwłaszcza, gdy prowadzą kilka rodzajów działalności, albo osiągają przychody

Bardziej szczegółowo

Otwar cie 1. Zna cze nie Otwar cie 1 ma na stę pu ją ce zna cze nia:

Otwar cie 1. Zna cze nie Otwar cie 1 ma na stę pu ją ce zna cze nia: 20 Wspólny Język 2010 Wspólny J zyk 2010 Standard Otwar cie Zna cze nie Otwar cie ma na stę pu ją ce zna cze nia: A) 5 kar w si le 12 17, B) układ 4441 z czwór ką ka ro w si le 12 17, C) układ 4 ka ra,

Bardziej szczegółowo

Unij ne pie nią dze na do cho do we pro jek ty

Unij ne pie nią dze na do cho do we pro jek ty LUTY 2009 15 lutego 14 marca 2009 nr 2/27 Wydawnictwo Eurosystem Warszawa www.forumsamorzadowe.pl ISSN 1897-0079 INDEX 226424 Cena 12 zł (0% VAT) FORUM SAMORZĄDOWE n i e z a l e ż n y m i e s i ę c z n

Bardziej szczegółowo

250 pytań rekrutacyjnych

250 pytań rekrutacyjnych 250 pytań rekrutacyjnych które pomogą Ci zatrudnić właściwych ludzi 250 pytań rekrutacyjnych, które pomogą Ci zatrudnić właściwych ludzi Autorzy Katarzyna Chudzińska dyrektor zarządzający zasobami ludzkimi

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Judasz. Prawo pra cy. pierwsze kroki

Elżbieta Judasz. Prawo pra cy. pierwsze kroki Elżbieta Judasz Prawo pra cy pierwsze kroki War sza wa 2012 Aktualizacja Katarzyna Piecyk Pro jekt okład ki www.jsphoto.eu Opra co wa nie re dak cyj ne Izabella Skrzecz Opra co wa nie ty po gra ficz ne

Bardziej szczegółowo

Konstrukcja szkieletowa

Konstrukcja szkieletowa Obudowa wanny Obudowę wanny mocuje się na konstrukcji szkieletowej zbudowanej z listewek o grubości 40 x 40 mm, rozstawionej wzdłuż boków wanny i przymocowanej do ściany. NARZĘDZIA poziomnica wyrzynarka

Bardziej szczegółowo

ISBN: 978-83-931598-0-2

ISBN: 978-83-931598-0-2 ISBN: 978-83-931598-0-2 Fundacja dla Polski ul. Narbutta 20/30 02-541 Warszawa tel. (0-22) 542 5880 fax.(0-22) 542 9890 e-mail: fdp@fdp.org.pl www.fdp.org.pl ISBN: 978-83-931598-0-2 Autorzy: Dominika

Bardziej szczegółowo

Leczenie odtw rcze z zastosowaniem implant w zêbowych

Leczenie odtw rcze z zastosowaniem implant w zêbowych Leczenie odtw rcze z zastosowaniem implant w zêbowych Rozdzia³ 5 5.1 Podstawowa terminologia implantologiczna 163 5.2 Planowanie leczenia implantologicznego 164 5.3 Fa za chi rur gicz na 167 5.4 Uzupe³nienia

Bardziej szczegółowo

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy Listopad 2010 W klu czu są pre zen to wa ne przy kła do we pra wi dło we od po wie dzi. Na le ży rów nież

Bardziej szczegółowo

SPIS TREЊCI ZIELONE ЊWIATЈO DLA SZEЊCIOLATKA. 35 Urszula Nadolna Ile nуg ma stonoga? 38 Anna Pawіowska-Niedbaіa. 44 Beata Szurowska Ptaszki na topoli

SPIS TREЊCI ZIELONE ЊWIATЈO DLA SZEЊCIOLATKA. 35 Urszula Nadolna Ile nуg ma stonoga? 38 Anna Pawіowska-Niedbaіa. 44 Beata Szurowska Ptaszki na topoli 82010300905005 SPIS TREЊCI PEDAGOGIKA l PSYCHOLOGIA l ORGANIZACJA 5 Iwona Samborska Komercjalizacja dzieciсstwa ZIELONE ЊWIATЈO DLA SZEЊCIOLATKA 35 Urszula Nadolna Ile nуg ma stonoga? KSZTAЈCENIE I DOSKONALENIE

Bardziej szczegółowo

Raport z badañ Instytutu Spraw Publicznych. Agnieszka ada

Raport z badañ Instytutu Spraw Publicznych. Agnieszka ada Partnerstwo dla Prezydencji? Wspó³praca administracji z sektorem pozarz¹dowym podczas czeskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej wnioski dla Polski Raport z badañ Instytutu Spraw Publicznych Agnieszka

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... 11. Wstęp (Andrzej Patulski)... 13

Wykaz skrótów... 11. Wstęp (Andrzej Patulski)... 13 Wstęp Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wstęp (Andrzej Patulski)... 13 1. Źródła i zasady prawa pracy (Krzysztof Walczak)... 19 1.1. Wprowadzenie... 19 1.2. Fi lo zo fia pra wa pra cy... 20 1.3. Pod sta

Bardziej szczegółowo

Liposukcja okolic po 0 2ladk w z wykorzystaniem wody water-jet (WAL).

Liposukcja okolic po 0 2ladk w z wykorzystaniem wody water-jet (WAL). 1 3chirurgia estetyczna dr n. med. Alexander Aslani, dr n. med. Felipe Schmitt S nchez, dr n. med. Ewa Siolo, dr n. med. Alexander Hamers Katedra Chirurgii Plastycznej, Estetycznej i Rekonstrukcyjnej,

Bardziej szczegółowo

Jak działa mikroskop? Konspekt lekcji

Jak działa mikroskop? Konspekt lekcji Jak działa mikroskop? Konspekt lekcji Zajęcia zgodne z niniejszym konspektem przeprowadzono z uczniami klasy I gimnazjum podczas Klubu Młodego Odkrywcy DawBas, działającego przy Zespole Szkół w Górsku.

Bardziej szczegółowo

Biuletyn. informacyjny 9/2015. W numerze: Po moc dla po szko do wa nych przez su sz. Co z no we go PROW mo e byç w tym ro ku ISSN 1233-9784

Biuletyn. informacyjny 9/2015. W numerze: Po moc dla po szko do wa nych przez su sz. Co z no we go PROW mo e byç w tym ro ku ISSN 1233-9784 Biuletyn ISSN 1233-9784 informacyjny 9/2015 W numerze: Po moc dla po szko do wa nych przez su sz Pre fe ren cyj ne kre dy ty kl sko we Co z no we go PROW mo e byç w tym ro ku W numerze: MRiRW O no wych

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie Ryzyka Śmierci lub Kalectwa wskutek Nieszczęśliwego Wypadku. Ogólne Warunki Ubezpieczenia Umowy Dodatkowej do Ubezpieczeń Uniwersalnych

Ubezpieczenie Ryzyka Śmierci lub Kalectwa wskutek Nieszczęśliwego Wypadku. Ogólne Warunki Ubezpieczenia Umowy Dodatkowej do Ubezpieczeń Uniwersalnych Ubezpieczenie Ryzyka Śmierci lub Kalectwa wskutek Nieszczęśliwego Wypadku Ogólne Warunki Ubezpieczenia Umowy Dodatkowej do Ubezpieczeń Uniwersalnych Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Śmierci lub Kalectwa

Bardziej szczegółowo

Design przestrzeni De ko ra cyj ne, in no wa cyj ne, zo rien to wa ne na pro jekt.

Design przestrzeni De ko ra cyj ne, in no wa cyj ne, zo rien to wa ne na pro jekt. Design przestrzeni De ko ra cyj ne, in no wa cyj ne, zo rien to wa ne na pro jekt. Grzej ni ki po ko jo we LUX RAD ofe ru ją bo gac two aran żo wa nia no wo czes nych miesz kań. In no wa cyj ne wzo ry,

Bardziej szczegółowo

Maria Litwiniuk. Leczenie raka piersi. Poradnik dla pacjentek leczonych hormonalnie

Maria Litwiniuk. Leczenie raka piersi. Poradnik dla pacjentek leczonych hormonalnie Maria Litwiniuk Leczenie raka piersi Poradnik dla pacjentek leczonych hormonalnie Leczenie raka piersi Poradnik dla pacjentek leczonych hormonalnie Leczenie raka piersi Poradnik dla pacjentek leczonych

Bardziej szczegółowo

Docieplanie domu we³n¹ mineraln¹ i uk³adanie sidingu winylowego

Docieplanie domu we³n¹ mineraln¹ i uk³adanie sidingu winylowego Docieplanie domu we³n¹ mineraln¹ i uk³adanie sidingu winylowego We³ na mi ne ral na jest to ma te ria³ ter mo izo la cyj ny w for mie p³yt, mat lub gra nu la tu. Zna ko mi cie na da je siê do do cie pla

Bardziej szczegółowo

Świat współczesny. 1 wy mie nia głów ne kie run ki pol skiej. z sąsia da mi i pań stwa mi Unii Eu ro - wymienia zadania am ba sa d i kon -

Świat współczesny. 1 wy mie nia głów ne kie run ki pol skiej. z sąsia da mi i pań stwa mi Unii Eu ro - wymienia zadania am ba sa d i kon - 1 Plan wy ni ko wy Pol ska we współ - cze snym świe cie NA TO od zim nej woj ny do współ - ist nie nia In te gra cja eu ro - pej ska Pol ska w sys te - mie po li tycz nym i go spo dar czym Świat współczesny

Bardziej szczegółowo

NEWS. Z koleją od dziecka. W numerze. nr 8/2012

NEWS. Z koleją od dziecka. W numerze. nr 8/2012 BIULETYN INTERNETOWY PKP INTERCITY NEWS nr 8/2012 W numerze Z koleją od dziecka Ko lej to coś wię cej niż tyl ko śro dek trans por tu. Pod ró że po szy nach, z ucie - ka ją cy mi za oknem kra jo bra za

Bardziej szczegółowo

ئwiczenia hatha jogi program autorski

ئwiczenia hatha jogi program autorski BIBLIOTECZKA MONOGRAFICZNA DANUTA PALICA ئwiczenia hatha jogi program autorski Hatha joga 1 jest czêœci¹ sk³adow¹ systemu wychowawczo-higieniczno- -leczniczego, kt rego korzenie tkwi¹ w kulturze i tradycji

Bardziej szczegółowo

Źródło: Bińczycki B., Organizacja procesu rekrutacji w urzędzie administracji samorządowej na przykładzie Miasta Krakowa [w:] Doskonalenie systemów zarządzania w społeczeństwie informacyjnym, red. A. Stabryła,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Broszura powstała w 2015 r., dzięki dofinansowaniu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Spis treści. Broszura powstała w 2015 r., dzięki dofinansowaniu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych RuSzaMy po zdrowie Broszura powstała w 2015 r., dzięki dofinansowaniu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Opracowanie merytoryczne i zdjęcia: Tomasz Gładysz Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki umowy dodatkowej do ubezpieczeń uniwersalnych. Ubezpieczenie Składki

Ogólne warunki umowy dodatkowej do ubezpieczeń uniwersalnych. Ubezpieczenie Składki Ogólne warunki umowy dodatkowej do ubezpieczeń uniwersalnych Ubezpieczenie Składki OGÓL NE WA RUN KI UBEZ PIE CZE NIA SKŁAD KI US/J/3/2007 Ni niej sze ogól ne wa run ki ubez pie cze nia sto su je się wy

Bardziej szczegółowo

Walizki. Walizki i pojemniki zamykane

Walizki. Walizki i pojemniki zamykane Założyciel firmy Georg Utz 1916 1988 Pod kluczem 62 i pojemniki zamykane 63 Systemy zamknięć Po jem ni ki RA KO moż na za my kać za po mo cą po kry - wy z za wia sa mi. Je że li do te go na dłuż szym bo

Bardziej szczegółowo

Montaż okna połaciowego

Montaż okna połaciowego Montaż okna połaciowego L Okna do pod da szy do star czają na pod da sze pra wie 40% świa tła wię cej niż okna o tej sa mej po wierzch ni za mon to wa ne pio no wo. Wy bór okna za le ży od: po wierzch

Bardziej szczegółowo

Dobra ocena funkcjonowania Spó dzielni. Dzi w numerze: Nr 2 (61) CZERWIEC Walne Zgromadzenie Cz onków GSM,,Luiza w cz ciach KO MU NI KAT

Dobra ocena funkcjonowania Spó dzielni. Dzi w numerze: Nr 2 (61) CZERWIEC Walne Zgromadzenie Cz onków GSM,,Luiza w cz ciach KO MU NI KAT Nr 2 (61) CZERWIEC 2013 ISSN 1640-114X Dzi w numerze: In for ma cja o re ali za cji usta wy mie cio wej na te re nie Za brza i Ru dy l skiej czytaj str. 2 Protoko u z obrad Walnego Zgromadzenia Cz onków

Bardziej szczegółowo

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom rozszerzony

Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM. Wiedza o społeczeństwie Poziom rozszerzony Modele odpowiedzi do arkusza Próbnej Matury z OPERONEM Wiedza o społeczeństwie Poziom rozszerzony Listopad 2010 W klu czu są pre zen to wa ne przy kła do we pra wi dło we od po wie dzi. Na le ży rów nież

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej. Ministerstwo Spraw Zagranicznych 2010

Rada Unii Europejskiej. Ministerstwo Spraw Zagranicznych 2010 Rada Unii Europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych 2010 1 Autorzy: Aleksander Parzych, Aureliusz Wlaź Projekt graficzny serii: Techna Studio www.techna.pl Zdjęcia na okładce i w tekście: The Audiovisual

Bardziej szczegółowo

1 3go 0 2 0 4 specjalny. Alfabet

1 3go 0 2 0 4 specjalny. Alfabet Alfabet GRZEGORZA TURNAUA 6 7STARAM SI 0 0 TAK 0 3Y 0 3, ABY D 0 1 0 3 0 1C DO W 0 9ASNEGO CELU, NIE KRZYWDZI 0 3 INNYCH LUDZI. JEST TAKIE STARE POWIEDZENIE PRZYPISYWANE ANTONIEMU S 0 9ONIMSKIEMU: 0 3KIEDY

Bardziej szczegółowo

Kwartalnik Polskiego Stowarzyszenia Licencjonowanych Serwisów Kluczowych

Kwartalnik Polskiego Stowarzyszenia Licencjonowanych Serwisów Kluczowych Kwartalnik Polskiego Stowarzyszenia Licencjonowanych Serwisów Kluczowych lipiec - sierpień - wrzesień 2012 r. nr 35 Poznań Od Re dak to ra W bieżącym 35. nu me rze naszego kwartalnika już okład - ka za

Bardziej szczegółowo

dr To masz To kar ski er go no mia pra cy z lap to pem

dr To masz To kar ski er go no mia pra cy z lap to pem dr To masz To kar ski er go no mia pra cy z lap to pem War sza wa 2010 Pro jekt okład ki Do ro ta Za jąc Zdję cie na okład ce Wojciech Sternak Opra co wa nie re dak cyj ne Iza bel la Skrzecz Re dak cja

Bardziej szczegółowo

spawany element Elektroda wykonana jest z rdzenia i otuliny. Z końcówki zdejmuje się około 15 mm otuliny i ten koniec umieszcza się w uchwycie.

spawany element Elektroda wykonana jest z rdzenia i otuliny. Z końcówki zdejmuje się około 15 mm otuliny i ten koniec umieszcza się w uchwycie. Spawanie łukowe Spawanie łukowe Jest to spo sób łą cze nia me ta li przez za sto so wa nie spa war ki elektrycznej wy twa rza się łuk (wyła do wa nie elek trycz ne) w szczeli nie mię dzy spa wa nym przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Ukazujemy się w sieci gazet bezpłatnych

Ukazujemy się w sieci gazet bezpłatnych n n n DWUTYGODNIK BEZPŁATNY n n n DWUTYGODNIK BEZPŁATNY n n n DWUTYGODNIK BEZPŁATNY n n n DWUTYGODNIK BEZPŁATNY n n n Ukazujemy się w sieci gazet bezpłatnych W NUMERZE Jedenaście zespołów z Polski wystartuje

Bardziej szczegółowo

SALON MATURZYSTÓW. Perspektywy 2016

SALON MATURZYSTÓW. Perspektywy 2016 Zgłoszenia nadesłane do 30 czerwca 2016 r. 5% rabatu SALON MATURZYSTÓW ZGŁOSZENIE UCZESTNICTWA CENNIK USŁUG i WYPOSAŻENIA DODATKOWEGO INFORMACJA O WYSTAWCY i ZAMÓWIENIE REKLAMY REGULAMIN SALONU www.salonmaturzystow.pl

Bardziej szczegółowo

Pro cent trwa łe go A. Uszko dze nia gło wy uszczerb ku na zdro wiu

Pro cent trwa łe go A. Uszko dze nia gło wy uszczerb ku na zdro wiu ubezpieczenia Tabela trwałego uszczerbku na zdrowiu na skutek nieszczęśliwego wypadku A. Uszko dze nia gło wy 1. Uszko dze nie po włok czasz ki (bez uszko dzeń kost nych): a) bli zny roz le głe (po wy

Bardziej szczegółowo

PL ISSN 0209 NR INDEKSU 366862

PL ISSN 0209 NR INDEKSU 366862 Numer 16 28.4.2014 r. PL ISSN 0209 NR INDEKSU 366862 Górnicy protestują przeciw postojom FOTO: GRZEGORZ VAR BOGYA DE CSEPY Górnicy protestują przeciw postojom FOTO: GRZEGORZ VAR BOGYA DE CSEPY Gór ni cy

Bardziej szczegółowo

Układanie wykładzin podłogowych

Układanie wykładzin podłogowych Układanie wykładzin podłogowych Sposoby układania Sposób układania Układanie swobodne Zastosowanie Zalety Wady W małych pomieszczeniach, tam gdzie wystarcza jeden arkusz lub rzadko odwiedzanych Szybkie

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

w sieci gazet bezpłatnych

w sieci gazet bezpłatnych n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n gazeta BEZPŁATNA n n n Ukazujemy się w sieci gazet bezpłatnych NR 34 n WTOREK 27

Bardziej szczegółowo

In struk cja dla ucznia

In struk cja dla ucznia Imi i nazwisko ucznia.................................................................. Wype nia nauczyciel Klasa.................. SPRAWDZIAN KOMPETENCJI DRUGOKLASISTY Z OPERONEM 2010 Czas pracy: 2 razy

Bardziej szczegółowo

MONITOR POLSKI B. Warszawa, dnia 4 sierpnia 2010 r. Nr 1309

MONITOR POLSKI B. Warszawa, dnia 4 sierpnia 2010 r. Nr 1309 MONITOR POLSKI B DZIENNIK URZÊDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 4 sierpnia 2010 r. Nr 1309 TREŒÆ: Poz.: SPRAWOZDANIA FINANSOWE: 7231 PRZEDSIĘBIORSTWA KOMUNALNEGO Spółki z o.o. w Siemiatyczach...

Bardziej szczegółowo

Konstruowanie Indywidualnych Programów Edukacyjno-Terapeutycznych

Konstruowanie Indywidualnych Programów Edukacyjno-Terapeutycznych Konstruowanie Indywidualnych Programów Edukacyjno-Terapeutycznych BE ATA DZIE WIĘC KA Głów nym za da niem wy cho waw czo dy - dak tycz nym re ali zo wa nym przez pla - ców ki przed szkol ne jest stwo rze

Bardziej szczegółowo

Terminy określone w ogólnych warunkach umowy podstawowej stosuje się odpowiednio w niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia.

Terminy określone w ogólnych warunkach umowy podstawowej stosuje się odpowiednio w niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia. Ogólne warunki dodatkowego ubezpieczenia na wypadek śmierci lub trwałego i całkowitego inwalidztwa w wyniku nieszczęśliwego wypadku Niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia na wypadek śmierci lub trwałego

Bardziej szczegółowo

Układanie paneli z PCV

Układanie paneli z PCV Układanie paneli z PCV Wybór paneli 1. Panele z PVC są produktem gotowym do użytku. Można kłaść je we wszystkich rodzajach pomieszczeń. Szczególnie dobrze sprawdzają się w pomieszczeniach wilgotnych (łazienki,

Bardziej szczegółowo

ISSN 1233-9784 11/2012

ISSN 1233-9784 11/2012 ISSN 1233-9784 11/2012 W numerze: PrzejÊciowe wsparcie krajowe w 2013 r. Zmiana ustawy o paszach Ponad 1,5 mld zł dla przetwórstwa PłatnoÊci bezpoêrednie za 2012 r. PROW 2007-2013 dla przedsi biorców Wydawcy:

Bardziej szczegółowo

Niech te ferie będą niezapomniane!

Niech te ferie będą niezapomniane! W O D Z I S Ł A W S K A BEZPłATNy MiESięCZNiK SPołECZNo-KUlTURAlNy ZiEMi WodZiSłAWSKiEJ NR 2/2015 (97) issn1233-9652 Nasza Dziesiątka jest Wiarygodną Szkołą 2013/2014 Niech te ferie będą niezapomniane!

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Geografia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Geografia Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Geografia Poziom podstawowy Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za dań otwar tych są pre zen to wa ne przy kła do we po praw ne od.

Bardziej szczegółowo

War sza wa 2015 PUBLIKACJA DYSTRYBUOWANA BEZPŁATNIE

War sza wa 2015 PUBLIKACJA DYSTRYBUOWANA BEZPŁATNIE Pu bli ka cja po wsta ła w ra mach pro jek tu re ali zo wa ne go z do fi nan so wa niem NFOŚiGW w ra mach pro gra mu prio ry te to we go Edu ka cja eko lo gicz na Lider projektu: Wyż sza Szko ła Eko lo

Bardziej szczegółowo

FASADY FOTOWOLTAICZNE

FASADY FOTOWOLTAICZNE JANUSZ MARCHWIŃSKI FASADY FOTOWOLTAICZNE TECHNOLOGIA PV W ARCHITEKTURZE WARSZAWA 2012 SPIS TREŚCI WSTĘP...........................................................7 1. Przedmiot, uzasadnienie i cel pracy....................................7

Bardziej szczegółowo

Mo de le od po wie dzi do przyk adowego ar ku sza egzaminacyjnego. Wie dza o spo e czeƒ stwie Po ziom podstawowy

Mo de le od po wie dzi do przyk adowego ar ku sza egzaminacyjnego. Wie dza o spo e czeƒ stwie Po ziom podstawowy Mo de le od po wie dzi do przyk adowego ar ku sza egzaminacyjnego Wie dza o spo e czeƒ stwie Po ziom podstawowy Zadanie Oczekiwana Zasady przyznawania punktów 1. d 1 pkt za pra wid owà od po wiedê 1 pkt

Bardziej szczegółowo

Debata o naszych wa nych sprawach

Debata o naszych wa nych sprawach Nr 3 (48) CZERWIEC 2010 Przed nami Walne Zgromadzenie Cz onków w cz ciach GSM Luiza ISSN 1640-114X Debata o naszych wa nych sprawach W spó dziel czo ci miesz ka nio wej, ja k co ro ku, przy cho dzi czas

Bardziej szczegółowo

ubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych

ubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych ubezpieczenia komunikacyjne ogólne warunki ubezpieczeń komunikacyjnych Ogólne Warunki Ubezpieczenia Odpowiedzialności Cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w ruchu zagranicznym - Zielona Karta 24.02.2016

Bardziej szczegółowo

Bajki nie-bajki i bajkoterapia

Bajki nie-bajki i bajkoterapia TEORETYCZNE PODSTAWY EDUKACJI Bajki nie-bajki i bajkoterapia O po ytkach p³yn¹cych z czytania, opowiadania, a nawet uk³adania bajek napisano ju niemal wszystko, zw³aszcza w ostatnio bardzo popularnym krêgu

Bardziej szczegółowo

Spalarnia tak, ale w innym mieście?

Spalarnia tak, ale w innym mieście? Ruszyła nowa strona internetowa Mieszkańcy sami Przez sześć najbliższych lat kluby Zagłębie Kuriera Miejskiego! zadecydują, na co Sosnowiec i Legia Warszawa będą ściśle ze sobą Pod adresem: www.kuriermiejski.com.pl

Bardziej szczegółowo

2 Âwia t o: two rzy wo fo to gra fii

2 Âwia t o: two rzy wo fo to gra fii Magia swiatla_1-338:layout 1 19-03-09 17:04 Page 27 2 Âwia t o: two rzy wo fo to gra fii Pod pew ny mi wzgl da mi fo to gra fo wie bar dziej przy po mi na jà mu zy ków ni ma la rzy, rzeê bia rzy czy in

Bardziej szczegółowo