Gazowa "rewolucja przemysłowa"

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Gazowa "rewolucja przemysłowa""

Transkrypt

1 Gazowa "rewolucja przemysłowa" LNG i powstawanie globalnego rynku gazu ziemnego Autorzy: Antoni Fałkowski, Agnieszka Nitza, Malwina Piekarska, Dominik Smyrgała (red.), Monika Sopala

2 Spis treści Wstęp...3 Niezależny europejski rynek gazu a LNG...4 Katar i Bliski Wschód jako źródło LNG...8 Trynidad i Tobago egzotyczna alternatywa dla Gazpromu?...12 Malezja, jeden z czołowych eksporterów LNG...15 Nota o Autorach...18

3 Wstęp Jednym z najważniejszych zagadnień z zakresu bezpieczeństwa energetycznego przewijającym się ostatnio w publicznej debacie jest kwestia bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego. Nakładają się na to liczne elementy, takie jak: perspektywy polskiego sektora gazu łupkowego; konieczność wypełnienia obowiązków wynikających z unijnego pakietu klimatycznego i związany z tym przewidywany wzrost zużycia surowca; rozwój technologii LNG, czy wreszcie budowa gazociągu Nordstream po dnie Morza Bałtyckiego. Zagadnienia przewijają się z różnym natężeniem i w różnych konfiguracjach. Wydaje się jednak, że przy tym wszystkim opinii publicznej umyka najistotniejszy aspekt, jakim jest pojawienie się w ostatnim okresie zrębów światowego rynku gazu ziemnego, w odróżnieniu od wcześniej istniejących i zdezintegrowanych rynków lokalnych. Wiąże się to w pierwszej kolejności z rozwojem technologii skraplania gazu ziemnego i pozyskiwania błękitnego paliwa z niekonwencjonalnych źródeł, takich jak skały łupkowe. Pojawiły się zupełnie nowe, niedostępne wcześniej możliwości importu i produkcji gazu. Właśnie to zagadnienie ma Czytelnikowi przybliżyć niniejsza ekspertyza. Opisywane zjawisko nabiera aktualnie szczególnego znaczenia w kwestii arbitrażu, do którego odwołuje się Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo w sporze cenowym z rosyjskim Gazpromem. Globalna sytuacja w zakresie produkcji błękitnego paliwa przeszła bowiem w ostatnim okresie rewolucję, całkowicie zmieniającą kontekst podpisanych w poprzednich latach porozumień. Dominik Smyrgała

4 Niezależny europejski rynek gazu a LNG Europejski rynek gazu przechodzi szybkie i fundamentalne zmiany. Rozejście się cen gazu i cen ropy jakie ma obecnie miejsce nie byłoby możliwe gdyby nie eksplozja rynku gazu skroplonego LNG. Od paru już lat jesteśmy świadkami ciekawego procesu powstawania niezależnego rynku gazu. Gaz dotychczas silnie związany z infrastrukturą przesyłową sprzedawany był zazwyczaj w ramach długookresowych kontraktów indeksowanych do cen produktów ropopochodnych. Kontrakty tego typu miały zapewnić stabilność dostaw oraz zminimalizować ryzyko po stronie finansującego budowę i utrzymanie infrastruktury przesyłowej. Zawierane pomiędzy producentami gazu a kupującymi wiązały na wiele lat obie strony, jednocześnie jednak cementowały rynek nie dopuszczając graczy trzecich do wykorzystania infrastruktury i samego rynku. W stabilnym otoczeniu, gdzie nie istniała realna konkurencja pomiędzy dostawcami gazu, kontrakty były idealnym środkiem zarówno dla odbiorców jak i producentów minimalizującym ryzyko i maksymalizującym zyski. Zdecydowanie jednak nie sprzyjały rozwojowi konkurencji, a przez to ograniczały efektywność poszczególnych projektów i podnosiły koszty dla finalnych odbiorców. Jednocześnie ograniczały w sposób zasadniczy konkurencyjność gazu ziemnego wobec ropy naftowej, wiążąc jego cenę z ceną ropy. Sytuacja zaczęła się zmieniać w chwili rozwinięcia się efektu skali w technologii i infrastruktury LNG. Możliwość sprzedaży gazu w formie skroplonej dała praktycznie nieograniczone możliwości sprzedaży gazu na całym świecie. Rynek gazu z rynku lokalnego i regionalnego bo związanego siecią gazociągów stał się rynkiem globalnym. Możliwym stało się zakupienie gazu u odbiorców dotąd nieobecnych na rynku. Najszybciej z tej możliwości na dużą skalę skorzystały

5 Japonia nie posiadająca własnych złóż ani połączeń gazociągowych z krajamiproducentami. W Europie na LNG w pierwszej kolejności i na największą skalę postawiła Hiszpania. Wprawdzie to Wielka Brytania podpisała pierwszy kontrakt na LNG (z Algierią w 1964r.) ale Hiszpania pozbawiona połączeń gazociągowych z krajami producenckimi, nie mająca perspektyw na wydobycie własnego gazu oraz pozostająca w dalszym ciągu w pewnej izolacji politycznej szukała alternatywnych źródeł energii i już 1970 postawiła w Barcelonie pierwszy terminal regazyfikacyjny. Dziś Japonia z ponad 20 terminalami do odbioru skroplonego gazu z importem za rok 2010 na poziomie około 99 mld m 3 gazu jest największym na świecie odbiorcą gazu LNG. Hiszpania zaś z 6 terminalami wiedzie prym w Europie. Kraj ten przy zużyciu gazu na poziomie około 36 mld m 3 rocznie, przy niemal zerowym wydobyciu własnym, zaimportował w 2010 roku poprzez terminale prawie 28mld m 3 gazu. Co równie interesujące eksport gazu ziemneg z Hiszpanii do Francji jest realizowany w oparciu o gaz odbierany w terminalach LNG i opiera się o kontrakty krótkoterminowe. Hiszpania eksportuje do Francji około 600mln m 3 gazu rocznie. Znamiennym jest, że jak dotąd nie powstał ani jeden terminal regazyfikacyjny w Niemczech będących największym odbiorcą gazu w Unii Europejskiej. W ostatnim latach zaś bardzo wyraźny wzrost mocy odbiorczych notujemy w Wielkiej Brytanii która z kraju eksportującego gaz stała się importerem gazu netto. Po stronie krajów wydobywających gaz sytuacja była analogiczna. To nie najwięksi producenci i eksporterzy gazu w pierwszej kolejności postawili na terminale skraplające gaz. Norwegia drugi eksporter gazu na świecie swój pierwszy stricte eksportowy terminal skraplający Snohvit oddała do użytku dopiero w 2007 roku. Wcześniej w wyniku mniejszej skali działalności oraz bliskości geograficznej klientów była zdecydowana rozwijać infrastrukturę gazociągów. Podobnie sytuacja wyglądała w przypadku od lat największego dostawcy gazu do Europy i największego producenta gazu na świecie Rosji. Jedyny jak dotąd rosyjski

6 terminal skraplający powstał na wyspie Sachalin w 2009 roku. Największym dostawcą LNG na świecie stał się pozbawiony większych ilości ropy oraz gazociągów eksportowych Katar. Wśród największych eksporterów LNG do Europy w 2010 roku były Katar, Algieria i Nigeria, dalej Trynidad i Tobago oraz Egipt. Czynnik odległości pomiędzy producentem i odbiorcą gazu stał się więc kluczowy w kontekście decyzji o inwestowaniu w LNG, wszak nawet decyzja Algierii o wejściu w LNG była podyktowana chęcią zdywersyfikowania portfela odbiorców gazu. Samo LNG rozwinęło się ponadto niejako wbrew Europie i polityce największych graczy europejskich, czego dowodem jest fakt, iż największy wzrost rynku LNG notujemy po otwarciu się rynku brytyjskiego na gaz z Kataru, a Niemcy w dalszym ciągu pozostają bez możliwości bezpośredniego importu gazu skroplonego. Sam rozwój rynku LNG nie byłby oczywiście wystarczający aby móc doprowadzić do powstania wolnego rynku gazu. Większość wolumenu transakcji LNG w dalszym ciągu jest realizowana w oparciu o kontrakty długoterminowe i indeksowane do cen ropy. Niemniej jednak fakt, iż rynek ten jest rynkiem globalnym, gdzie spotykają się niemal wszyscy liczący się producenci gazu powoduje, że lokalne zmiany podaży mogą wywierać wpływ na pozostałe rynki. Sytuacja jaka miała miejsce w USA jest tego najlepszym dowodem. Wysokie ceny na gaz w USA uruchomiły szereg inwestycji ukierunkowanych na eksport LNG na ten rynek. Boom na gaz niekonwencjonalny jaki miał miejsce w Ameryce spowodował, że gros gazu pierwotnie dedykowanego rynkowi USA ostatecznie trafiło do Europy i pozostałe rynki. Spowodowało to spadek cen na rynku SPOT i doprowadziło do sytuacji, gdzie gaz LNG na rynku spotowym był tańszy od gazu importowanego w ramach kontraktów długoterminowych. Wysoka podaż gazu połączona ze wzrostem cen ropy w ostatnim czasie jedynie wyostrzyła ten obraz. Różnice w cenach na różnych rynkach oraz ostatecznie usankcjonowany

7 poprzez unijny III Pakiet Energetyczny dostęp do infrastruktury przesyłowej tzw. Dostęp Strony Trzeciej (TPA) spowodowały, iż rynek gazu częściowo oddzielił się od rynku ropy. Rozwój hubów gazowych w całej Europie podążający śladem brytyjskiego NBP i amerykańskiego Henry Hub są zarówno powodem jak i dowodem rozwoju rynku gazu w Europie. Szybki rozwój rynku obrotu gazem w Wielkiej Brytanii, gdzie kontrakty długoterminowe nigdy nie odgrywały tak znaczącej roli jak w Europie Kontynentalnej (głównie było to wynikiem faktu, iż WB była eksporterem gazu) pociągnął za sobą zmiany w całej Unii Europejskiej. Już istniejąca infrastruktura do odbioru LNG oraz wzrost mocy terminali regazyfikacyjnych np. w Hiszpanii, Wielkiej Brytanii czy budowa nowych instalacji np. w Polsce powinny umożliwić dalszą liberalizację rynku gazu. Powstające terminale skraplające np. w Australii czy Malezji jeszcze przed paru laty nie miałyby wpływu na rynek europejski, dziś bez wątpienia, dzięki globalizacji rynku gazu wpłyną na ceny na gaz ziemny w Europie oraz politykę kontraktową zarówno odbiorców jak i sprzedających. Antoni Fałkowski

8 Katar i Bliski Wschód jako źródło LNG Produkowany na Bliskim Wschodzie LNG trafia głównie na rynek azjatycki. W odróżnieniu od pozostałych eksporterów z regionu, Katar sprzedaje coraz więcej surowca do Europy. Pojawienie się katarskiego LNG osłabiło pozycję dotychczasowych dostawców surowca na rynki europejskie, przede wszystkim rosyjskiego Gazpromu. Do Europy i Azji trafi LNG z dwóch nowych katarskich zakładów skraplania uruchamianych na przełomie listopada i grudnia br. oraz w lutym 2012 r. Według pierwotnych założeń surowiec miał być eksportowany do USA, jednak na skutek zwiększenia wydobycia gazu łupkowego oraz recesji, Stany Zjednoczone zmniejszyły zapotrzebowanie na skroplony gaz z Bliskiego Wschodu. W 2013 r. na rynek LNG ma wejść Iran, właściciel drugich co do wielkości złóż gazu ziemnego na świecie. Większa ilość surowca na rynku może prowadzić do obniżenia cen. Jednak spektakularnych obniżek nie będzie, jeśli prognozy dotyczące popytu okażą się prawdziwe. Szacuje się, że w ciągu dekady zapotrzebowanie na surowiec może wzrosnąć dwukrotnie. Eksporterzy LNG z Bliskiego Wschodu (Katar, Jemen, Oman, Zjednoczone Emiraty Arabskie) sprzedają surowiec przede wszystkim do Japonii, Korei Południowej, Chin i Indii. Wiodącym producentem gazu skroplonego w regionie i na świecie jest Katar posiadający trzecie co do wielkości złoża błękitnego paliwa. Zasoby kraju szacuje się na 25 bln m 3 ilość wystarczająca by pokryć zapotrzebowanie Europy w okresie 50 lat. Katar sprzedaje ok. 106 mld m 3 LNG rocznie. Dzięki inwestycjom związanym z eksportem gazu w postaci skroplonej, w 2011 r. PKB kraju wzrośnie o ok. 16%.

9 Głównym nabywcą LNG z Bliskiego Wschodu jest Korea Południowa, która z Kataru, Omanu i Jemenu importuje ok. 43% wykorzystywanego surowca. Dostawy LNG z Bliskiego Wschodu systematycznie zwiększają najszybciej rozwijające się gospodarki. W 2009 r. Indie sprowadziły 12,3 mld m 3 LNG, z czego 65% pochodziło z Kataru. W roku bieżącym ze względu na wysokie ceny ropy i mniejsze od oczekiwanego wydobycie krajowe, Indie zwiększyły import LNG o 30%. Podobnie Chiny, import surowca uzależniają od krajowego wydobycia. Chiński gaz na rynku wewnętrznym osiąga zdecydowanie niższe ceny od importowanego z Bliskiego Wschodu LNG, ale nie wystarcza na pokrycie rosnącego zapotrzebowania. W związku z rosnącym popytem PertoChina podpisał z Quatargas długoterminowy kontrakt na dostarczanie 4,5 mld m 3 LNG rocznie. Zwiększeniem dostaw LNG z Bliskiego Wschodu zainteresowana jest także Japonia. W 2010 r. ok 23 % importowanego przez państwo surowca pochodziło z krajów Bliskiego Wschodu. Ze względu na spadek podaży energii atomowej spowodowany katastrofą w elektrowni Fukushima Japonia zwiększyła zapotrzebowanie na surowce energetyczne. Szacuje się, że w przyszłym roku Japonia może potrzebować mln ton surowca więcej niż w 2010 r. Rynek azjatycki, na który trafia ok 2/3 światowego importu LNG, jest atrakcyjny dla producentów surowca na Bliskim Wschodzie. Popyt na LNG w Azji stale rośnie, a jego ceny są wyższe niż w Europie. Na początku roku za 1 tonę płacono 598 USD (433 USD za 1000 m 3 ), w maju 780 USD za tonę (573 USD za 1000 m 3 ), zaś w Europie ceny kształtowały się w okolicy 468 USD za tonę (344 USD za 1000 m 3 ). Spośród producentów LNG w regionie na nieco mniej chłonny rynek europejski wszedł Katar. Podobne plany ma Iran. Jednak ze względu m.in. na sankcje nałożone przez UE za rozwijanie programu nuklearnego, jego szanse na zdobycie europejskiego rynku LNG maleją.

10 Katar dla wielu państw europejskich, w tym dla Polski jest nowym partnerem gospodarczym. Dotychczasowa wymiana handlowa między Polską a Katarem ogranicza się niemalże wyłącznie do eksportu polskich towarów, a udział eksportu do Kataru w eksporcie krajowym wynosi zaledwie 0,1%. Rozwój polsko-katarskich stosunków gospodarczych mają napędzić: długoterminowy kontrakt zawarty przez PGNiG i Quatargas na dostarczanie 1,5 mld m 3 LNG rocznie oraz umowy: ws. współpracy turystycznej i o powołaniu polsko-katarskiej Rady Biznesu podpisane w październiku b.r. W Europie kraje arabskie potocznie kojarzone są z terroryzmem, fundamentalizmem islamskim i tyranią. Niedemokratyczny kraj muzułmański z regionu, przez który przetacza się fala rewolucji może wydawać się mało wiarygodnym partnerem biznesowym. Katar jednak znacznie odbiega stereotypów, jest stabilną monarchią, wolną od poważnych konfliktów wewnętrznych i międzynarodowych. Arabska wiosna ludów, która zachwiała gospodarkami wielu eksporterów surowców energetycznych w regionie, będąca w dużej mierze protestem przeciwko bezrobociu i życiu w ubóstwie, nie wybuchnie w kraju z PKB per capita wynoszącym ok. 90 tys. USD. LNG z Kataru już zdominował rynek brytyjski. 78% zapotrzebowania kraju na skroplony gaz pokrywa surowiec sprowadzany z Kataru. W pierwszym półroczu 2011 r. Katar sprzedał do Wielkiej Brytanii 8,8 mln ton surowca. RasGas, drugi co do wielkości katarski producent surowca podpisał umowę z francuskim EDF S.A. na dostarczanie 3,4 mln ton rocznie do belgijskiego terminalu w Zeebrugge. Katarskim LNG zainteresowane są także Niemcy, które rozpoczęły proces wygaszania elektrowni jądrowych. Pojawienie się katarskich producentów na europejskim rynku osłabiło pozycję Gazpromu. W 2008 r. Rosja wysłała do Europy ponad 184 mld m 3 gazu. W 2010 r.

11 dostawy zmalały o 40 mld m 3. Katar jeszcze bardziej umocni swoją pozycję kosztem Rosji, jeśli Qatar Petroleum International kupi udziały rosyjskiego producenta gazu Novatek i zaangażuje się w budowę terminalu LNG na Półwyspie Jamalskim. W Azji i Europie pojawi się więcej LNG z Bliskiego Wschodu. Katar systematycznie zwiększa inwestycje związane z importem surowca. Za dwa lata na rynek ze swoim surowcem ma wejść Iran. Większa podaż LNG może zmusić producentów do obniżenia cen. Spadek cen nie jest jednak przesądzony. Po pierwsze hamuje go dynamicznie rosnący popyt zarówno na rynku europejskim jak i azjatyckim. Więcej surowca importować będą Japonia i Niemcy, które ograniczyły produkcję energii jądrowej oraz dynamicznie rozwijające się Chiny i Indie. Katarski LNG trafi do nowych nabywców, jak Polska której pomoże uniezależnić się od Gazpromu. Po drugie, jeśli ceny surowca będą spadać, producenci przestaną inwestować w zwiększanie produkcji i importu. Katar i Iran przyznają, że głównym powodem opóźnień w realizacji trwających inwestycji był spadek cen surowca. Agnieszka Nitza

12 Trynidad i Tobago egzotyczna alternatywa dla Gazpromu? Gdy USA zdecydowały się postawić na rodzimą produkcję gazu łupkowego, import LNG z Trynidad i Tobago spadł z 75 do 25%. Ten karaibski kraj zdecydował się jednak nie zmniejszać produkcji surowca, ale poszukać nowych rynków zbytu. Obecnie dostarcza LNG do Europy, Azji i Ameryki Południowej. Czy jest konkurencją dla rosyjskiego Gazpromu? Trynidad i Tobago, wraz z Wenezuelą i Argentyną to najwięksi producenci LNG na zachodniej półkuli. Produkcja gazu w wyspiarskim państwie w 2010 roku kształtowała się na poziomie 42 mld m 3 rocznie. Mimo, że zasoby trynidadzkiego gazu ziemnego stanowią tylko 0,23% światowych rezerw, jest to główny eksporter surowca do Stanów Zjednoczonych. Gospodarka tego karaibskiego państwa w 40% opiera się na zyskach ze sprzedaży LNG. Końcówka roku 2011 w zakresie produkcji gazu skroplonego nie jest jednak najlepsza, w październiku zanotowano spadek aż o 26%. Głównym producentem jest Atlantic LNG - konsorcjum, w którego skład wchodzi BP, BG, oraz Repsol-YPF. Potentat operuje czterema terminalami zlokalizowanymi w Point Fortin, na południowo-zachodnim wybrzeżu Trinidadu. Odpowiada za produkcje ponad połowy całego LNG eksplorowanego przez kraj. W ciągu dnia jest w stanie wyprodukować ponad 100 mln m 3 surowca. Od 1999 roku, kiedy miał miejsce pierwszy transport LNG, do końca 2008, firma przewiozła ponad 130 milionów ton LNG na pokładach 1560 tankowców. Terminal 4 (Train 4), która został oddany do użytku w 2005 roku jest największą tego typu instalacją na świecie (ma możliwość produkcji 5,2 miliona ton gazu rocznie). Ocenia się, iż

13 od momentu, w którym Atlantic LNG pojawiło się na rynku, produkcja surowca w Trynidadzie i Tobago wzrosła dwukrotnie. Głównym odbiorcą LNG z Trynidadu są USA, które do 2007 roku przyjmowały 75% całego eksportu. Pewne zmiany zaczęły następować w latach W okresie od kwietnia do czerwca 2009 roku, Trynidad eksportował niemal 116 mln m 3 LNG dzienne. Z tego 38% zostało wysłane do USA, a rynek europejski przyjął 35% (Francja, Niemcy, oraz Hiszpania). Podczas I Szczytu Krajów Eksportujących Gaz, który odbył się 15 listopada 2011 w Doha w Katarze, Minister Energetyki Trynidadu i Tobago potwierdził, iż eksport do USA w 2011 roku spadł z 75% do 25%. Jako przyczynę podaje się, fakt, iż USA coraz więcej inwestują w wydobycie gazu łupkowego na swoim terytorium, chcąc zmienić się z głównego importera, w największego producenta surowca w tej cześć świata. Na dzień dzisiejszy Trynidad i Tobago ma zamiar utrzymać wielkość produkcji, mimo zmniejszonego zapotrzebowania ze strony USA. Sytuacja zmusiła bowiem kraj do szukania rynków zbytu w innych częściach świata. Na skutek tegorocznego trzęsienia ziemi w Japonii, i zniszczenia elektrowni atomowej, Japonia postawiła na dostawy gazu z Ameryki Łacińskiej. Jednakże w regionie największym importerem gazu pozostaje nadal Korea Południowa. Trynidad i Tobago zapowiedział, iż w najbliższym czasie ma zamiar otworzyć kolejne terminale, aby rozpocząć transport gazu do mniejszych wysp karaibskich, gdyż kilka państw zgłosiło swoje zapotrzebowanie na surowiec. Atlantic LNG oficjalnie zgłosiło zapotrzebowanie na większą ilość tankowców, które miałyby przewozić LNG do Europy. Obecnie surowiec transportowany jest to Francji, Niemiec i Hiszpanii. Trudno powiedzieć czy ceny

14 z T&T są konkurencyjne wobec cen dotychczasowych dostawców. Na pewno koszty transportu surowca maleją z roku na rok, co pozwoliłoby niektórym europejskim państwo rozważenie umów na dostawy. Taka decyzja jednak mogłaby stać się kością niezgody pomiędzy Trynidadem a Federacją Rosyjską. Oba państwa wchodzą w skład Forum Krajów Eksportujących Gaz (GECF), które jak wielu ocenia, chce aspirować do miana kartelu na miarę OPEC. Pozwoliłoby to GECF na ustalanie jednolitych cen na rynku i stawianie warunków dla wszystkich odbiorców surowca. Ocenia się, że to głównie Iran i Rosja dążą do zinstytucjonalizowania GECF w celu stworzenia swoistej kartelowej osi na linii Moskwa-Teheran. Jednocześnie, w 2007 roku pojawiły się pogłoski, iż British Petroleum (BP), zaproponowało Gazpromowi udział w akcjach Atlantic LNG. Sama oferta nie została jednak potwierdzona przez rosyjskiego potentata. Gdyby została przyjęta, dałoby to Gazpromowi możliwość zostania jednym z głównych dostawców gazu do USA. Istnieje także szansa, iż T&T wróci do łask USA i eksport do tego kraju ponownie osiągnie wartości sprzed 3 lat. Także w sytuacji gdy Hugo Chavez, drugi największy eksporter surowca w rejonie, zacznie stawiać warunki cenowe nie do zaakceptowania, Trynidad i Tobago ma szanse mieć monopol na dostawy do Stanów. Tak czy inaczej, Trynidad zdecydował się na otworzenie kolejnych dwóch terminali. Wyraźnie widać więc, iż zapotrzebowanie na trynidadzki surowiec rośnie. Malwina Piekarska

15 Malezja, jeden z czołowych eksporterów LNG Wraz z dynamicznym rozwojem światowego rynku LNG, nowi dostawcy produktu pojawili się także na obszarze Azji Południowo-Wschodniej. Najważniejszym z nich jest Malezja. Gospodarka Malezji opiera się na dwóch filarach: elektronice i elektrotechnice oraz na sektorze wydobywczym i przetwórczym ropy i gazu. Malezja rozpoczęła produkcję LNG w 1978 r., zaś eksport uruchomiono w 1983 r. Największy kombinat LNG znajduje się w porcie Bintulu, który jest zarazem głównym miejscem przeładunku oraz dystrybucji LNG z Malezji. Do 2009 r. kraj ten eksportował ok. 27,69 mld m 3 gazu skroplonego rocznie. W ostatnich latach nastąpił spadek malezyjskiego eksportu, głównie za sprawą wciąż rosnącego popytu wewnętrznego na ten surowiec ze strony państwowych elektrowni oraz problemów z wydobyciem gazu ze starzejących się już złóż surowca. Początkowo największym odbiorcą malezyjskiego LNG była Japonia - importowała aż 65 proc. zasobów gazu skroplonego, co stanowiło odpowiednio 22 proc. zapotrzebowania na LNG w Japonii. Ponadto LNG z Malezji importują Korea Południowa i Tajwan. Według danych z 2009 r., najwięcej LNG Malezja wyeksportowała odpowiednio do: Singapuru (14 proc.), Chin (12,2 proc.), USA (11 proc.), Japonii (9, 8 proc.) i Tajlandii (5,4 proc). Sektor wydobycia i przetwórstwa LNG jest kontrolowany przez należącą w całości do skarbu państwa spółkę sektora energetycznego Petronas (Petroliam Nasional Berhad) zapewniającą prawie połowę dochodów budżetu państwa. Malezja ma rezerwy gazu ziemnego w wysokości ok. 2,4 bln m 3, pod tym względem w regionie wyprzedza ją tylko Australia, Indonezja i Chiny. Według danych raportu przeprowadzonego przez Business Monitor

16 International (BMI), udział Malezji w zużyciu LNG został oszacowany na ok. 6,3 proc. łącznej konsumpcji w regionie Azji (tak wysoki współczynnik wynika z wyspiarskiego charakteru państwa). Do roku 2019 ma nastąpić zwiększenie możliwości eksportowych Malezji do 34,6 mld m 3. Malezja, a co za tym idzie państwowa spółka Petronas, jako potężny eksporter gazu skroplonego, korzysta na wzroście cen paliw, silnej pozycji dolara na światowych rynkach walut oraz kryzysie w strefie euro i Stanach Zjednoczonych. W drugim kwartale bieżącego roku firma Petronas zanotowała o 53 proc. wyższy zysk, niż rok temu. Z drugiej, strony Petronas małymi krokami zbliża się do wyczerpania rodzimych złóż gazu ziemnego. Co za tym idzie, koncern zintensyfikował nowe poszukiwania głębinowe, głównie przez wzgląd na długoterminowe kontrakty na dostawy z Japonią, Koreą i Chinami. Firma kupiła też 30 proc. udziałów w firmie GMR Energy (Singapore) Pte Ltd. z Singapuru - był to pierwszy udział tej spółki w międzynarodowym biznesie. Petronas w połowie przyszłego roku otwiera terminal w Melaka oraz jest w fazie planowania budowy terminalu LNG w Perak i Lumut w Brunei. W ramach zaspokojenia potrzeb malezyjskich zakładów energetycznych, których popyt wzrasta średnio o ok. 6 proc. rocznie, kraj ten podpisał umowę z Qatargasem na dostawę Petronasowi 1,5 mld ton LNG rocznie przez okres 20 lat. Ostatnio Petronas ogłosił, że odkrył dwa bardzo duże złoża tego surowca znajdujące się na płytkich wodach w okolicach wybrzeża wsypy Borneo, które mają zostać wykorzystane główne do zaspokojenia potrzeb rosnącego popytu wewnętrznego kraju. Pierwsze to złoża Kebabangan w szybie Zuhal East-1 w stanie Sabah na Borneo- szacowany potencjał odwiertów to ok. 15 mld m 3. Drugie odkrycie odnosi się do szybu Menggatal- 1, który jest eksploatowany razem ze spółką zależną- Petronas Carigali, potencjał tego wydobycia ocenia się na 18 mld m 3.

17 Malezja swoimi dostawami obejmuje, jak dotąd tylko kraje Azji Południowo- Wschodniej, ale wciąż zwiększa swoje inwestycje odnośnie wydobycia i importu LNG, być może w przyszłości będzie jedną z alternatyw dla importerów LNG w Azji. Monika Sopala

18 Nota o Autorach Antoni FAŁKOWSKI były radca w Ambasadzie RP w Oslo, gdzie kierował pracami Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji. Ekspert IJ ds. bezpieczeństwa energetycznego i zarządzania strategicznego. Agnieszka NITZA absolwentka Collegium Civitas, doktorantka Instytutu Studiów Politycznych PAN. Analityk IJ ds. Bliskiego Wschodu i świata muzułmańskiego. Malwina PIEKARSKA absolwentka Collegium Civitas, analityk IJ ds. Ameryki Łacińskiej i Afryki Subsaharyjskiej. Dominik SMYRGAŁA doktor politologii w zakresie stosunków międzynarodowych, adiunkt w Katedrze Stosunków Międzynarodowych Collegium Civitas. Wiceprezes Zarządu Instytutu Jagiellońskiego. Monika SOPALA absolwentka Collegium Civitas, analityk IJ ds. Japonii i Dalekiego Wschodu.

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców 22 maja 2015 ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 X Pomorskie Forum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke WYDOBYCIE GAZU ZIEMNEGO W USA Wydobycie gazu brutto w USA [1] wynosiło 666,4 mld m 3 w 2006 roku, 698,3 mld m 3 w 2007 roku, 725,9 mld

Bardziej szczegółowo

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie Komentarz IK Marcin Tarnawski Rynek amerykaoski W 2010 r. na świecie wydobyto 3.193 mld m 3 gazu ziemnego z czego najwięcej w Stanach Zjednoczonych (611 mld m 3 ) oraz w Rosji (588 mld m 3 ). Gaz niekonwencjonalny

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29

Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 Co kupić a co sprzedać 2015-06-26 13:34:29 2 Eksport jest siłą napędową niemieckiej gospodarki. Niemcy są także znaczącym importerem surowców, głównie energetycznych, ale i wysoko przetworzonych wyrobów

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze ("Energia Gigawat" - 9/2015) Wydawany od 64 lat Raport BP Statistical Review of World Energy jest najbardziej wyczekiwanym

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Kraków, 11 czerwca 212 Debata: Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Prof. dr hab. inż. Wiesław Blaschke dr inż. Zbigniew Grudziński

Bardziej szczegółowo

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Rosja zwiększyła produkcje ropy naftowej w czerwcu bieżącego roku utrzymując pozycję czołowego producenta. Jednakże analitycy zwracają uwagę na problemy mogące

Bardziej szczegółowo

Transport Morski w gospodarce globalnej i Unii Europejskiej wykład 05. dr Adam Salomon

Transport Morski w gospodarce globalnej i Unii Europejskiej wykład 05. dr Adam Salomon gospodarce globalnej i Unii Europejskiej wykład 05 dr Adam Salomon : TENDENCJE NA RYNKU ŁADUNKÓW MASOWYCH CIEKŁYCH dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki AM w Gdyni 2 Wolumen ładunków masowych

Bardziej szczegółowo

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz.

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. -1MX WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. 78/10 Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. SIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH WPfc. 2010-03- 0 3 Pan Janusz Kochanowski

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 2 Najważniejszym partnerem eksportowym Litwy w 2014 r. była Rosja, ale najwięcej produktów pochodzenia litewskiego wyeksportowano do Niemiec. Według wstępnych

Bardziej szczegółowo

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu Kilka slajdów z wykładu Projekt Polityki Energetycznej Polski 2050 a rynek gazu Europa i liberalizacja rynku gazu Ceny gazu mechanizmy, formuły, umowy

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Warszawa, 22.03.2013 Konferencja Rzeczpospolitej Rynek gazu ziemnego w Polsce. Stan obecny i perspektywy PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Cele raportu Stan infrastruktury gazowej

Bardziej szczegółowo

Polska chce eksportować do Algierii owoce i warzywa 2015-07-13 15:29:23

Polska chce eksportować do Algierii owoce i warzywa 2015-07-13 15:29:23 Polska chce eksportować do Algierii owoce i warzywa 2015-07-13 15:29:23 2 Polskie owoce i warzywa, ale też sprzęt do przechowywania żywności, maszyny rolnicze czy sprzęt medyczny, mają największe szanse,

Bardziej szczegółowo

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 2 W 2015 roku Polska może wyeksportować żywność o wartości nawet 25 mld euro - mówił w maju 2015 minister rolnictwa Marek Sawicki. W 2014 r. eksport produktów

Bardziej szczegółowo

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04

Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 Francuski sektor łodzi rekreacyjnych 2015-09-07 14:17:04 2 Branża łodzi rekreacyjnych stanowi mocną stronę francuskiego handlu zagranicznego. Od roku 2011 sektor ten osiąga regularne nadwyżki, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie?

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Wstęp Najnowszy, jeden z największych na świecie, amerykański terminal LNG w Sabine Pass w pobliżu Western Cameron Parish w stanie Luizjana budowany

Bardziej szczegółowo

Wolumen obrotu LNG w latach 1970-2013

Wolumen obrotu LNG w latach 1970-2013 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 mld m3 Globalny handel LNG Autor: Dawid Klimczak, ENEA Trading Sp. z o.o. ("Energetyka" - nr 2/2015)

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 2 Według wstępnych danych agencji Bord Bia irlandzki eksport żywności i napojów w 2014 r. osiągnął wartość 10,5

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne

Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne Kilka slajdów z wykładu Andrzej Szczęśniak ekspert rynku energii i bezpieczeństwa www.szczesniak.pl Agenda wykładu 1. Fundamenty 2. Globalne wyzwania i USA 3. Europa i Rosja

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Agenda Prezentacja GCE jako partnera w zakresie efektywności energetycznej Potrzeba zwiększania

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel?

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? GŁÓWNA MYŚL Rosnące zapotrzebowanie na energię skłania Indie do szukania partnerów zagranicznych dla rodzimego przemysłu. To dobra okazja dla Polski do

Bardziej szczegółowo

Ranking gospodarek świata 2010

Ranking gospodarek świata 2010 Drukuj zamknij Ranking gospodarek świata 2010 03.11.2010, 12:04 Instytut Globalizacji ogłosił III edycję rankingu najszybciej rozwijających się państw, z którego wynika, że Państwo Środka posiada najbardziej

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

WallStreet 18 Karpacz 2014

WallStreet 18 Karpacz 2014 WallStreet 18 Karpacz 2014 Agenda Kim jesteśmy Kluczowe fakty Charakterystyka rynku Gaz płynny Olej napędowy i biopaliwa Gaz ziemny Wyniki finansowe Prognozy finansowe Cele biznesowe Kim jesteśmy? UNIMOT

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Grudziński. Ceny węgla energetycznego w imporcie do Europy SZANSA DLA POLSKI

Zbigniew Grudziński. Ceny węgla energetycznego w imporcie do Europy SZANSA DLA POLSKI marzec kwiecień 4. Wyd. GIPH, Katowice, s. 6 7. Biuletyn Górniczy nr 3 4 (15 16) marzec kwiecień 4. Wyd. GIPH, Katowice, s. 6 7. Zbigniew Grudziński Ceny węgla energetycznego w imporcie do Europy SZANSA

Bardziej szczegółowo

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011 Rynek gazu w Polsce Warszawa 30 czerwca 2011 Agenda 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce 2. Perspektywy rozwoju rynku gazu w Polsce Page 2 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce ramy regulacyjne Rynek gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 Spis treści 3 Informacje o Spółce 4 Działalność 5 2013 - rok rozwoju 6 Przychody 8 Wybrane dane finansowe 9 Struktura akcjonariatu 10 Cele strategiczne 11 Nasz potencjał 12 Udział

Bardziej szczegółowo

Działania na rzecz wykorzystania potencjału terminalu

Działania na rzecz wykorzystania potencjału terminalu W bieżącym wydaniu: Nowe realia rynku gazu ziemnego związane z terminalem LNG przykład Litwy Luty 215 Znaczne spadki cen LNG w marcu 215 r. Marzec 215 roku jest miesiącem, w którym ceny dostarczanego LNG

Bardziej szczegółowo

GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu

GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu Strona znajduje się w archiwum. GAZ-SYSTEM pozyskał finansowanie EBOiR na budowę terminalu LNG w Świnoujściu 4 października 2012 r. GAZ-SYSTEM S.A. podpisał umowę z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW CZY MOŻLIWA JEST DALSZA INTEGRACJA POLITYCZNA UE ORAZ WZROST KONKURENCYJNOŚCI GOSPODARKI EUROPEJSKIEJ BEZ ZAPEWNIENIA BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO? DEBATA PLENARNA JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Sulechów, 16 listopada 2012 1 Terminal LNG w Świnoujściu

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-07-13 13:10:08

Co kupić, a co sprzedać 2015-07-13 13:10:08 Co kupić, a co sprzedać 2015-07-13 13:10:08 2 Głównym partnerem handlowym Egiptu jest Unia Europejska. Egipski rynek jest w znacznym stopniu chroniony, zwłaszcza w przypadku importu towarów konsumpcyjnych.

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku fotowoltaiki w Polsce

Analiza rynku fotowoltaiki w Polsce FREE ARTICLE Analiza rynku fotowoltaiki w Polsce Źródło: Raport Rynek fotowoltaiki w Polsce - Podsumowanie 2013 roku Joanna Bolesta, Konrad Rosołek, Aneta Więcka Lipiec, 2014 Rynek fotowoltaiczny w Polsce

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH

PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH PRZYSZŁOŚĆ / POTĘGA KRAJÓW WSCHODZĄCYCH 50 % światowego produktu brutto generowane jest w ramach krajów wschodzących. Wnioski same się nasuwają. Warto inwestować w rosnące przedsiębiorstwa oraz przybierające

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r.

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Terminal LNG Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z POSIEDZENIA OBSERWATORIUM RYNKU MLEKA w dniu 27.05.2015

SPRAWOZDANIE Z POSIEDZENIA OBSERWATORIUM RYNKU MLEKA w dniu 27.05.2015 SPRAWOZDANIE Z POSIEDZENIA OBSERWATORIUM RYNKU MLEKA w dniu 27.05.2015 Spotkanie rozpoczęto omówieniem aktualnej sytuacji w Unii Europejskiej. Produkcja mleka w pierwszym kwartale spadła o 1,3% w porównaniu

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Rozwój globalnego handlu gazem LNG. Już nie tylko Azja

Rozwój globalnego handlu gazem LNG. Już nie tylko Azja Rozwój globalnego handlu gazem LNG. Już nie tylko Azja Autor: Jerzy Bielski ( Nafta & Gaz Biznes- kwiecień maj 2005) Zużycie skroplonego gazu ziemnego (Liquid Natural Gas, LNG) rośnie szybciej niż zużycie

Bardziej szczegółowo

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii SPÓŁKA AKCYJNA źródło ekologicznej energii Spis treści Informacje o Spółce Rynek LPG w Polsce Działalność Spółki Rozlewnia gazu Najwyższa jakość obsługi Debiut giełdowy Struktura akcjonariatu Status Spółki

Bardziej szczegółowo

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55

Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55 Kto i gdzie inwestuje 2015-07-20 14:39:55 2 Polska dla Portugalii jest największym rynkiem inwestycyjnym w Europie Środkowej i Wschodniej. Natomiast wartość polskich inwestycji w Portugalii jest stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r.

PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r. PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r. Ameryka Północna http://www.travelplanet.pl/przewodnik/ameryka-polnocna-i-srodkowa/ Ameryka Południowa

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2011 R. Na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB w USD (w cenach bieżących).

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2011 R. Na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB w USD (w cenach bieżących). 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2011 R. Celem niniejszej analizy jest prezentacja podstawowych tendencji społeczno-gospodarczych w 20 krajach o największym udziale w ogólnoświatowym produkcie

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce

Rynek energii. Charakterystyka rynku gazu w Polsce 5 Rynek energii Charakterystyka rynku gazu w Polsce Źródła gazu ziemnego w Polsce Dostawy gazu na rynek krajowy, 2010 r. 7% 30% 63% Import z Federacji Rosyjskiej Wydobycie krajowe Import z innych krajów

Bardziej szczegółowo

Firma Oponiarska DĘBICA S.A.

Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Podsumowanie wyników II kwartału 2008 r. Warszawa, 1 sierpnia 2008 r. T.C. DĘBICA S.A. (1) Agenda Executive summary Sytuacja na rynku oponiarskim Skonsolidowane wyniki finansowe

Bardziej szczegółowo

Zaproponowano 6 głównych kierunków działania UE w polityce energetycznej:

Zaproponowano 6 głównych kierunków działania UE w polityce energetycznej: RAPORT ZIELONA KSIĘGA A EUROPEJSKA POLITYKA ENERGETYCZNA Anna Konarzewska Przedstawiona 8 marca 2006 roku przez Komisję Europejską Zielona Księga w sprawie europejskiej polityki energetycznej kładzie szczególny

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ENERGETYCZNA Tom 8 Zeszyt specjalny 2005 PL ISSN 1429-6675. Tadeusz OLKUSKI* Œwiatowy rynek LNG. Wprowadzenie

POLITYKA ENERGETYCZNA Tom 8 Zeszyt specjalny 2005 PL ISSN 1429-6675. Tadeusz OLKUSKI* Œwiatowy rynek LNG. Wprowadzenie POLITYKA ENERGETYCZNA Tom 8 Zeszyt specjalny 2005 PL ISSN 1429-6675 Tadeusz OLKUSKI* Œwiatowy rynek LNG STRESZCZENIE. Œwiatowy rynek LNG rozwija siê bardzo dynamicznie, gdy transport tankowcami pozwala

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2014

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2014 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2014 Panel, piątek 3 października 2014, godz. 15:30-17:00 Partner: BUSINESSEUROPE Jak zapewnić Europie bezpieczeństwo energetyczne? Tematyka: Jak zbudować wspólny rynek energii?

Bardziej szczegółowo

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce. I kwartał 2016

Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce. I kwartał 2016 Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce mkw. mkw. Rynek Powierzchni Magazynowych w Polsce W pierwszym kwartale 216 roku odnotowano dalszy wzrost aktywności najemców i deweloperów na rynku nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r.

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Unijny rynek gazu model a rzeczywistość Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Analiza trendów Wydobycie gazu w UE w 2010 r. Holandia Wielka

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK Chorzów, 7 Kwiecień 2011 WIDZIMY WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK GLOBALNE CZYNNIKI RYZYKA Niestabilność polityczna w rejonie Afryki Północnej i krajów Bliskiego Wschodu Wzrost cen

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

Gorący kontynent 2015-06-09 10:02:32

Gorący kontynent 2015-06-09 10:02:32 Gorący kontynent 2015-06-09 10:02:32 2 Afryka to najbiedniejszy kontynent, ale Bank Światowy oczekuje, że większość tamtejszych krajów osiągnie do 2025 r. status państw o średnim dochodzie definiowanym

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-17 10:08:23 2 Wielka Brytania to światowy gracz w handlu. Według danych WTO za 2013 rok Zjednoczone Królestwo było 8. globalnym eksporterem z udziałem 2,9 proc. i 6. importerem

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r.

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Polski rynek gazu - cechy. Jak dotąd większość polskiego rynku gazu objęta jest regulacją, prawie wszyscy

Bardziej szczegółowo

Produkcja propylenu metodą PDH Warszawa, 27 marca 2015

Produkcja propylenu metodą PDH Warszawa, 27 marca 2015 Produkcja propylenu metodą PDH Warszawa, 27 marca 2015 Polska jest importerem netto propylenu. Rocznie sprowadzamy około 150 tys. ton tego surowca, z czego większość trafia do Kędzierzyna na potrzeby produkcji

Bardziej szczegółowo

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia dr.inż. Wojciech Winogrodzki Prezes Zarządu Członek Konfederacji Lewiatan Przygotowując moje wystąpienie wykorzystałem:

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Na światowym rynku - spadek oraz nadpodaż węgla

Na światowym rynku - spadek oraz nadpodaż węgla Na światowym rynku - spadek oraz nadpodaż węgla Utworzone: piątek, 11 maja 2012 Autor: Henryk Paszcza Źródło: portal górniczy fot. Jarosław Galusek Na rynku europejskim z powodu spowolnienia gospodarczego

Bardziej szczegółowo

FOREX DESK: Komentarz walutowy (11-06-2007r.)

FOREX DESK: Komentarz walutowy (11-06-2007r.) FOEX DESK: Komentarz walutowy (11-06-2007r.) Końcówka tygodnia na rynku walutowym przyniosła dosyć ciekawe zmiany. Na większości głównych par wyraźnie zyskiwał dolar. Impulsów do takiego ruchu dostarczyły

Bardziej szczegółowo

Przemiany w przemyśle i usługach

Przemiany w przemyśle i usługach Przemiany w przemyśle i usługach Grupa A Ropa naftowa jest powszechnie wykorzystywanym surowcem mineralnym, szczególnie w energetyce i transporcie. Zapisz trzy inne przykłady zastosowania ropy naftowej.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Branża motoryzacyjna to jeden z największych i najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. mld EUR Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 28 grudnia 2015 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. Od akcesji Polski do Unii Europejskiej obroty towarami rolno-spożywczymi

Bardziej szczegółowo

Grupa PEKAES zwiększa zyski i przychody

Grupa PEKAES zwiększa zyski i przychody Grupa PEKAES zwiększa zyski i przychody Wyniki Grupy PEKAES po 3Q2011 r. Warszawa, 9 listopada 2011 r. Podsumowanie 3Q2011 Grupa zwiększa rentowność biznesu w 3Q 2011 r. wzrosła zarówno rentowność netto

Bardziej szczegółowo

Wydobycie węglowodorów ze złóż niekonwencjonalnych w Argentynie 2014-10-14 03:55:50

Wydobycie węglowodorów ze złóż niekonwencjonalnych w Argentynie 2014-10-14 03:55:50 Wydobycie węglowodorów ze złóż niekonwencjonalnych w Argentynie 2014-10-14 03:55:50 2 Według amerykańskiej Agencji ds. Informacji Energetycznej (Energy Information Administration- EIA), Argentyna może

Bardziej szczegółowo

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim

UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim UBOJNIA DROBIU Inwestycja WIPASZ SA w Międzyrzecu Podlaskim WIPASZ SA PODSTAWOWE INFORMACJE WIPASZ SA funkcjonuje na rynku od 20 lat i jest w 100% polskim przedsiębiorstwem. Spółka jest największym polskim

Bardziej szczegółowo