Korzyści i zagroŝenia wynikające z dostarczania gazu ziemnego w postaci skroplonej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Korzyści i zagroŝenia wynikające z dostarczania gazu ziemnego w postaci skroplonej"

Transkrypt

1 Korzyści i zagroŝenia wynikające z dostarczania gazu ziemnego w postaci skroplonej Autor: Zbigniew Gnutek, Michał Pomorski - Politechnika Wrocławska, Zakład Termodynamiki, Instytut Techniki Cieplnej i Mechaniki Płynów ( Energetyka październik 2008) Coraz szerzej prowadzona przez wiele krajów polityka proekologiczna wymusza stosowanie technologii i wykorzystywanie źródeł energii, które mają moŝliwie najmniejszy negatywny wpływ na środowisko naturalne. Z tego teŝ powodu w ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost zainteresowania gazem ziemnym. Jest on kopalnym surowcem energetycznym, ze spalania którego emituje się stosunkowo mało zanieczyszczeń w procesie konwersji energii. Niestety największe zuŝycie gazu ziemnego występuje w znacznej odległości od miejsc największych złóŝ gazu, a często równieŝ są one oddzielone od nich morzami i oceanami. Wymusza to transport tego surowca, niekiedy na bardzo duŝe odległości. W tradycyjnych systemach dostarczania gaz ziemny przepływa w wysokociśnieniowych gazociągach w stanie lotnym. Ze względu na duŝe spadki ciśnienia podczas przepływu, taki rodzaj transportu wymaga duŝego zuŝycia energii do przetłaczania. Problem pojawia się równieŝ, gdy złoŝa gazu są z róŝnych kontynentów. W tym celu w latach 60. został zapoczątkowany i do tej pory znacznie rozwinął się morski transport gazu ziemnego w postaci skroplonej w specjalnie do tego celu skonstruowanych tankowcach zwanych metanowcami. Jak wynika z analiz przeprowadzanych przez Statoil i Gas de France, przy pewnych odległościach (około 4000 km) i ilościach transportowanego gazu, taki rodzaj transportu jest tańszy [1]. W transporcie lądowym skroplony gaz ziemny jest dostarczany przy pomocy autocystern (do 44 m 3 pojemności) i cystern kolejowych (pojemność do 133 m 3 ). Alternatywną metodą dla przetłaczania gazu ziemnego w stanie lotnym moŝe być równieŝ transport gazu ziemnego w postaci skroplonej w rurociągach kriogenicznych. Charakterystyka LNG LNG (liquefied natural gas) jest skroploną mieszaniną gazów węglowodorowych z niewielkimi domieszkami azotu. Udział poszczególnych węglowodorów w skroplonym gazie ziemnym zaleŝy od miejsca skraplania gazu. Jednak w kaŝdej stacji skraplania głównym składnikiem LNG pozostaje metan (około 95%). MoŜna więc z pewnym przybliŝeniem traktować LNG jak czysty metan. W rezultacie skraplania otrzymuje się bezbarwną, trudno palną oraz niewybuchową ciecz. Przy ciśnieniu atmosferycznym skroplony gaz ziemny pozostaje w temperaturze 111 K i w tej temperaturze jest on zazwyczaj przechowywany oraz transportowany metanowcami i cysternami. Temperatura krytyczna metanu wynosi 190 K. Wynika z tego, Ŝe zakres temperatury, w którym gaz ziemny występuje w postaci ciekłej zawiera się w przedziale K.

2 Czynnikiem ograniczającym rozwój technologii transportu skroplonego gazu ziemnego były awarie, równieŝ z ofiarami śmiertelnymi. Zdarzało to się jednak w czasach, gdy wiedza na temat skroplonego gazu ziemnego i własności wytrzymałościowych materiałów stosowanych na rurociągi kriogeniczne nie była jeszcze zbyt duŝa. Od tego czasu wiedzę na temat bezpiecznego transportu cieczy kriogenicznych intensywnie poszerzano. W efekcie poprawnie przeprowadzony proces transportu nie powinien być źródłem zagroŝeń dla zdrowia i Ŝycia ludzi. W razie wycieku LNG odparowuje, a powstałe pary mają cięŝar właściwy względem powietrza równy 1,7. W związku z czym pary LNG mają tendencję do pozostawania przy powierzchni ziemi lub wody, aŝ do momentu gdy nie ogrzeją się i wymieszają z powietrzem. Temperatura par LNG, w której ich gęstość jest równa gęstości powietrza wynosi około 165 K.

3 W temperaturze otoczenia cięŝar właściwy par LNG względem powietrza wynosi 0,55, przez co szybko unoszą się one i rozpraszają w atmosferze. Gęstość skroplonego gazu ziemnego jest o około połowę mniejsza od gęstości wody, co powoduje, Ŝe w razie wycieku do wody unosi się on na powierzchni i podlega procesowi parowania. Wówczas moŝe stanowić zagroŝenie, ale tylko w przypadku, gdy lokalnie osiągnie stęŝenie wybuchowe. Transport LNG rurociągami Ograniczany zakres temperatur, dla których gaz ziemny pozostaje w stanie ciekłym pociąga za sobą ograniczoność w maksymalnych długościach osiąganych przez rurociągi LNG bez ponownego schładzania czynnika. Ta odległość jest ograniczana przez wiele elementów. Do najwaŝniejszych naleŝą: temperatura początkowa skroplonego gazu ziemnego, natęŝenie przepływu, średnica rurociągu, rodzaj i jakość izolacji oraz temperatura końcowa. Przykładowy schemat transportu skroplonego gazu ziemnego w rurociągach na duŝe odległości przedstawiono na rysunku 2. Skroplony gaz ziemny pozostaje w stanie ciekłym do momentu aŝ jego temperatura na danej długości rurociągu jest niŝsza od temperatury nasycenia odpowiadającej ciśnieniu czynnika na tej samej długości rurociągu. Temperatura nasycenia jest ściśle powiązana z jego ciśnieniem. Za straty ciśnienia odpowiedzialne są opory przepływu (zarówno liniowe jak i miejscowe). W obliczeniach strat ciśnienia w rurociągach skroplonego gazu ziemnego nie moŝna pominąć oporów miejscowych, poniewaŝ mają one znaczną wartość (około 20% strat ciśnienia) [3], a spowodowane jest to koniecznością stosowania licznych kompensatorów odkształceń termicznych rurociągu. Po dokonaniu odpowiednich przekształceń spadek ciśnienia przepływającego LNG moŝna wyliczyć z zaleŝności: Podczas przepływu kriocieczy w rurociągu wzrasta jej temperatura na skutek dopływu ciepła z otoczenia, tarcia o ścianki rury, a takŝe dopływu ciepła wytwarzanego w urządzeniach pomocniczych zainstalowanych na trasie rurociągu. Parametry odpowiedzialne za wzrost temperatury przepływającego czynnika moŝna wyznaczyć z równania energetycznego przepływu. Przy załoŝeniu, Ŝe rurociąg jest poziomy lub róŝnica wysokości nie jest zbyt duŝa, moŝna pominąć przyrost energii potencjalnej ze względu na stosunkowo małą wartość. W przypadku przepływu strumienia substancji o niezbyt duŝej prędkości (co ma miejsce w przypadku przepływu LNG) moŝna równieŝ pominąć przyrost energii kinetycznej. Uwzględnienie tych uproszczeń pozwala na zapisanie wzoru na wzrost temperatury przepływającego LNG w postaci:

4 Na podstawie wyprowadzonych powyŝej zaleŝności rozkładu parametrów termodynamicznych skroplonego gazu ziemnego podczas przepływu w długich rurociągach kriogenicznych moŝna wykonać charakterystyki przepływowe. Celem obliczeń było znalezienie takiego zbioru parametrów medium, aby było moŝliwe przetransportowanie LNG na jak największe odległości w postaci skroplonej, przy jednorazowym podwyŝszeniu ciśnienia cieczy, (oczekiwana odległość km), a jednocześnie, aby ciśnienie LNG na końcu procesu było na tyle wysokie, by moŝliwe było odparowanie podczas przepływu w rurociągu bez ponownego zwiększania ciśnienia (3-4,5 MPa). Obliczenia wykonywano dla średnic rurociągu d = 0,3-0,6 m, grubości izolacji d iz = 0,06-0,14 m oraz strumieni masy LNG zmieniających się w zakresie rh = kg/s. Jako izolację przyjęto piankę poliuretanową. Parametry początkowe to temperatura T = 110 K i ciśnienie p =10 MPa. ZałoŜono, Ŝe jedynym składnikiem gazu ziemnego jest metan. Przykładowe charakterystyki rozkładu ciśnienia i temperatury LNG w rurociągu przedstawiono na rysunku 3. Znajomość rozkładu ciśnienia i temperatury skroplonego gazu ziemnego wzdłuŝ rurociągu oraz uwzględnienie równania linii nasycenia dla metanu, na której kończył się proces transportu, pozwoliło na wyznaczenie zaleŝności ciśnienia od temperatury przepływającego LNG. Przykładowy obraz tej zaleŝności dla rurociągu o średnicy 0,5 m i grubości izolacji 0,08 m przedstawiono na rysunku 4. Z wyznaczonych charakterystyk przepływowych LNG wynika, Ŝe maksymalne długości przy jednorazowym spręŝeniu czynnika, dla rurociągów bez stacji schładzania, sięgają nawet 650 km. Transportowanie skroplonego gazu ziemnego na większe odległości wymaga zastosowania stacji schładzających LNG do temperatury początkowej. Taki zabieg pozwala na przetłaczanie czynnika na odległości znacznie większe.

5 W celu porównania energochłonności rurociągowego transportu skroplonego gazu ziemnego z energochłonnością transportu takiej samej ilości gazu na taką samą odległość przy pomocy gazociągów konwencjonalnych wyznaczono zuŝycie mocy niezbędnej do przeprowadzenia tych procesów. Wyznaczony w sposób przybliŝony nakład energetyczny niezbędny do przetłaczania LNG moŝna obliczyć z zaleŝności: gdzie: υ p - średnia objętość właściwa cieczy w pompie, p p - przyrost ciśnienia cieczy w pompie, η p - całkowita sprawność pompy (przyjęto sprawność pompy 80%). Natomiast moc niezbędną do napędu spręŝarek słuŝących do przetłaczania gazu sieciowego zaczerpnięto z danych o istniejącym dalekosięŝnym wysokociśnieniowym gazociągu. Obliczona wartość mocy odniesiona do jednostki strumienia masy gazu oraz jednego kilometra odległości, na jaką jest on transportowany wyniosła I t» 500 J/kg x km. Ten sam współczynnik dla analizowanych rurociągów LNG zawierał się w przedziale J/kg x km. Z powyŝszego porównania wynika, Ŝe zastosowanie rurociągowego transportu skroplonego gazu ziemnego pozwala na zmniejszenie energochłonności procesu nawet dziesięciokrotnie, w stosunku do przesyłania gazu w sposób konwencjonalny w gazociągach. Podsumowanie Gaz ziemny jest jednym z najwaŝniejszych surowców energetycznych. W tym celu naleŝy dąŝyć do poszukiwania nowych form dostaw tego surowca. Jedną z nich moŝe być dostarczanie gazu w postaci skroplonej. Jak wynika z przeprowadzonych powyŝej rozwaŝań morski system dostaw LNG jest juŝ dość dobrze rozwinięty na świecie, a w niektórych przypadkach moŝe być tańszy od transportu gazociągowego. W transporcie lądowym moŝna równieŝ dostarczać go w postaci skroplonej w rurociągach.

6 Własności skroplonego gazu ziemnego pozwalają na bezpieczne jego transportowanie przy zapewnieniu odpowiedniego poziomu wykonawstwa i właściwej eksploatacji instalacji. Przeprowadzone kalkulacje pokazują, Ŝe odległości takich rurociągów bez stacji schładzania są znaczne (do około 650 km). Zaletą jest równieŝ energochłonność procesu przetłaczania gazu ziemnego w postaci skroplonej, która moŝe być nawet dziesięciokrotnie mniejsza od energochłonności transportu konwencjonalnego. LITERATURA [1] FossM. M.: Introduction to LNG. An introduction to liquefied natural gas (LNG), its properties, organization of the LNG industry and safety considerations, Center for Energy Economics, Houston 2007 [2] [3] LNG pipelines - a technology assessment, volume I, Canuck Engineering Ltd., 1977 [4] Pomorski M., Modelowanie procesu transportu skroplonego gazu ziemnego w rurociągach na duŝe odległości, Raport ITCiMP, Wrocław 2007

K raków 26 ma rca 2011 r.

K raków 26 ma rca 2011 r. K raków 26 ma rca 2011 r. Zadania do ćwiczeń z Podstaw Fizyki na dzień 1 kwietnia 2011 r. r. dla Grupy II Zadanie 1. 1 kg/s pary wo dne j o ciśnieniu 150 atm i temperaturze 342 0 C wpada do t urbiny z

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r.

Terminal LNG. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Terminal LNG Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu LNG 15.07.2014 r. Minister Włodzimierz Karpiński z wizytą na terminalu

Bardziej szczegółowo

Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia.

Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia. PARA WODNA 1. PRZEMIANY FAZOWE SUBSTANCJI JEDNORODNYCH Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia. Przy niezmiennym ciśnieniu zmiana wody o stanie początkowym odpowiadającym

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY AUTOMATYKA CHŁODNICZA TEMAT: Racje techniczne wykorzystania rurki kapilarnej lub dyszy w małych urządzeniach chłodniczych i sprężarkowych pompach ciepła Mateusz

Bardziej szczegółowo

Kaskadowe urządzenia do skraplania gazów

Kaskadowe urządzenia do skraplania gazów Kaskadowe urządzenia do skraplania gazów Damian Siupka-Mróz IMM sem.9 1. Kaskadowe skraplanie gazów: Metoda skraplania, wykorzystująca coraz niższe temperatury skraplania kolejnych gazów. Metodę tę stosuje

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej w Systemach Technicznych Symulacja prosta dyszy pomiarowej Bendemanna Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie cieczy

Magazynowanie cieczy Magazynowanie cieczy Do magazynowania cieczy służą zbiorniki. Sposób jej magazynowania zależy od jej objętości i właściwości takich jak: prężność par, korozyjność, palność i wybuchowość. Zbiorniki mogą

Bardziej szczegółowo

Miniskrypt do ćw. nr 4

Miniskrypt do ćw. nr 4 granicach ekonomicznych) a punktami P - I (obszar inwersji) występuje przyspieszenie wzrostu spadku ciśnienia na wypełnieniu. Faza gazowa wnika w fazę ciekłą, jej spływ jest przyhamowany. Między punktami

Bardziej szczegółowo

TERMOCHEMIA SPALANIA

TERMOCHEMIA SPALANIA TERMOCHEMIA SPALANIA I ZASADA TERMODYNAMIKI dq = dh Vdp W przemianach izobarycznych: dp = 0 dq = dh dh = c p dt dq = c p dt Q = T 2 T1 c p ( T)dT Q ciepło H - entalpia wewnętrzna V objętość P - ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Skraplarki Claude a oraz Heylandta budowa, działanie, bilans cieplny oraz charakterystyka techniczna

Skraplarki Claude a oraz Heylandta budowa, działanie, bilans cieplny oraz charakterystyka techniczna POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Skraplarki Claude a oraz Heylandta budowa, działanie, bilans cieplny oraz charakterystyka techniczna Wykonała: Alicja Szkodo Prowadzący: dr inż. W. Targański 2012/2013

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA Anna Janik AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Energetyki i Paliw BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA 1. WSTĘP W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania tematem pomp ciepła.

Bardziej szczegółowo

Przemiany energii w zjawiskach cieplnych. 1/18

Przemiany energii w zjawiskach cieplnych. 1/18 Przemiany energii w zjawiskach cieplnych. 1/18 Średnia energia kinetyczna cząsteczek Średnia energia kinetyczna cząsteczek to suma energii kinetycznych wszystkich cząsteczek w danej chwili podzielona przez

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej.

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Marcin Panowski Politechnika Częstochowska Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Wstęp W pracy przedstawiono analizę termodynamicznych konsekwencji wpływu wstępnego podsuszania

Bardziej szczegółowo

WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA

WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA Konopko Henryk Politechnika Białostocka WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA Streszczenie W pracy przedstawiono wyniki symulacji komputerowej

Bardziej szczegółowo

Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski

Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski Analiza systemowa gospodarki energetycznej Polski System (gr. σύστηµα systema rzecz złoŝona) - jakikolwiek obiekt fizyczny lub abstrakcyjny, w którym moŝna wyróŝnić jakieś wzajemnie powiązane dla obserwatora

Bardziej szczegółowo

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze LG owoczesne źródło energii Liquid atural - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro Systemy B Szanowni Państwo, W obecnych czasach obserwujemy stały wzrost zapotrzebowania na paliwa płynne oraz wzrost ich cen

Bardziej szczegółowo

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych OBIEGI GAZOWE Obieg cykl przemian, po przejściu których stan końcowy czynnika jest identyczny ze stanem początkowym. Obrazem geometrycznym obiegu jest linia zamknięta. Dla obiegu termodynamicznego: przyrost

Bardziej szczegółowo

BADANIE WYMIENNIKA CIEPŁA TYPU RURA W RURZE

BADANIE WYMIENNIKA CIEPŁA TYPU RURA W RURZE BDNIE WYMIENNIK CIEPŁ TYPU RUR W RURZE. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z konstrukcją, metodyką obliczeń cieplnych oraz poznanie procesu przenikania ciepła w rurowych wymiennikach ciepła..

Bardziej szczegółowo

TERMOCHEMIA SPALANIA

TERMOCHEMIA SPALANIA TERMOCHEMIA SPALANIA I ZASADA TERMODYNAMIKI dq = dh Vdp W przemianach izobarycznych: dp = 0 dq = dh dh = c p dt dq = c p dt Q = T 2 T1 c p ( T)dT Q ciepło H - entalpia wewnętrzna V objętość P - ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Zastosowania Równania Bernoullego - zadania

Zastosowania Równania Bernoullego - zadania Zadanie 1 Przez zwężkę o średnicy D = 0,2 m, d = 0,05 m przepływa woda o temperaturze t = 50 C. Obliczyć jakie ciśnienie musi panować w przekroju 1-1, aby w przekroju 2-2 nie wystąpiło zjawisko kawitacji,

Bardziej szczegółowo

Warunki izochoryczno-izotermiczne

Warunki izochoryczno-izotermiczne WYKŁAD 5 Pojęcie potencjału chemicznego. Układy jednoskładnikowe W zależności od warunków termodynamicznych potencjał chemiczny substancji czystej definiujemy następująco: Warunki izobaryczno-izotermiczne

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Teza ciepło niskotemperaturowe można skutecznie przetwarzać na energię elektryczną; można w tym celu wykorzystywać ciepło

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z fizyki -Zestaw 4 -eoria ermodynamika Równanie stanu gazu doskonałego Izoprzemiany gazowe Energia wewnętrzna gazu doskonałego Praca i ciepło w przemianach gazowych Silniki cieplne

Bardziej szczegółowo

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery Menu Badania temperatury i wilgotności atmosfery Wilgotność W powietrzu atmosferycznym podstawową rolę odgrywa woda w postaci pary wodnej. Przedostaje się ona do atmosfery w wyniku parowania z powieszchni

Bardziej szczegółowo

ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z FIZYKI DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2013/2014 ETAP OKRĘGOWY

ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z FIZYKI DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2013/2014 ETAP OKRĘGOWY Kuratorium Oświaty w Lublinie ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z FIZYKI DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2013/2014 ETAP OKRĘGOWY KOD UCZNIA Instrukcja dla ucznia 1. Arkusz liczy 12 stron (z brudnopisem) i zawiera

Bardziej szczegółowo

Czym się zajmujemy? Wydobywamy ropę naftową i gaz ziemny. Zagospodarowujemy odkryte złoża, budujemy nowe kopalnie

Czym się zajmujemy? Wydobywamy ropę naftową i gaz ziemny. Zagospodarowujemy odkryte złoża, budujemy nowe kopalnie Działalność PGNiG SA Oddział w Zielonej Górze w zakresie ochrony środowiska i bezpieczeństwa energetycznego regionu na przykładzie Kopalń Ropy Naftowej i Gazu Ziemnego Dębno i Lubiatów Dorota Mundry Czym

Bardziej szczegółowo

Podstawowe narzędzia do pomiaru prędkości przepływu metodami ciśnieniowymi

Podstawowe narzędzia do pomiaru prędkości przepływu metodami ciśnieniowymi Ć w i c z e n i e 5a Podstawowe narzędzia do pomiaru prędkości przepływu metodami ciśnieniowymi 1. Wprowadzenie Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z przyrządami stosowanymi do pomiarów prędkości w przepływie

Bardziej szczegółowo

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

MOśLIWOŚCI I WARUNKI TRANSPORTU CO 2 W POLSCE

MOśLIWOŚCI I WARUNKI TRANSPORTU CO 2 W POLSCE MOśLIWOŚCI I WARUNKI TRANSPORTU CO 2 W POLSCE Bełchatów, kwiecień 2010 Układ przygotowania i transportu CO 2 do miejsc składowania Stacja przygotowania CO 2 do transportu Układ oczyszczania CO 2 (osuszanie,

Bardziej szczegółowo

ciąg podciśnienie wywołane róŝnicą ciśnień hydrostatycznych zamkniętego słupa gazu oraz otaczającego powietrza atmosferycznego

ciąg podciśnienie wywołane róŝnicą ciśnień hydrostatycznych zamkniętego słupa gazu oraz otaczającego powietrza atmosferycznego 34 3.Przepływ spalin przez kocioł oraz odprowadzenie spalin do atmosfery ciąg podciśnienie wywołane róŝnicą ciśnień hydrostatycznych zamkniętego słupa gazu oraz otaczającego powietrza atmosferycznego T0

Bardziej szczegółowo

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna Badania wentylatora /. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z budową i metodami badań podstawowych typów wentylatorów. II. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

3. Przejścia fazowe pomiędzy trzema stanami skupienia materii:

3. Przejścia fazowe pomiędzy trzema stanami skupienia materii: Temat: Zmiany stanu skupienia. 1. Energia sieci krystalicznej- wielkość dzięki której można oszacować siły przyciągania w krysztale 2. Energia wiązania sieci krystalicznej- ilość energii potrzebnej do

Bardziej szczegółowo

Działanie i ocena techniczna systemu FREE COOLING stosowanego do wytwarzania wody lodowej w systemach klimatyzacyjnych.

Działanie i ocena techniczna systemu FREE COOLING stosowanego do wytwarzania wody lodowej w systemach klimatyzacyjnych. Działanie i ocena techniczna systemu FREE COOLING stosowanego do wytwarzania wody lodowej w systemach klimatyzacyjnych. Wykonał Kolasa Adam SiUChiK Sem VIII Co kryje się pod pojęciem FREE - COOLING? Free

Bardziej szczegółowo

Zasady bezpieczeństwa przy pracy z cieczami kriogenicznymi

Zasady bezpieczeństwa przy pracy z cieczami kriogenicznymi Zasady bezpieczeństwa przy pracy z cieczami kriogenicznymi Ciecze kriogeniczne BHP ZagroŜenia związane z cieczami kriogenicznymi 1. Bardzo niska temperatura cieczy i par 2. Bardzo duŝy współczynnik ekspansji

Bardziej szczegółowo

W8 40. Para. Równanie Van der Waalsa Temperatura krytyczna ci Przemiany pary. Termodynamika techniczna

W8 40. Para. Równanie Van der Waalsa Temperatura krytyczna ci Przemiany pary. Termodynamika techniczna W8 40 Równanie Van der Waalsa Temperatura krytyczna Stopień suchości ci Przemiany pary 1 p T 1 =const T 2 =const 2 Oddziaływanie międzycz dzycząsteczkowe jest odwrotnie proporcjonalne do odległości (liczonej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 1 Wyznaczanie charakterystyki statycznej termostatycznego zaworu rozprężnego

Ćwiczenie nr 1 Wyznaczanie charakterystyki statycznej termostatycznego zaworu rozprężnego Andrzej Grzebielec 2005-03-01 Laboratorium specjalnościowe Ćwiczenie nr 1 Wyznaczanie charakterystyki statycznej termostatycznego zaworu rozprężnego 1 1 Wyznaczanie charakterystyki statycznej termostatycznego

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych. Rafał Gralak

Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych. Rafał Gralak Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych Rafał Gralak Plan prezentacji 1. Rynek paliw w ujęciu zastosowania LNG do zasilania pojazdów mechanicznych 2. Zastosowanie LNG w pojazdach mechanicznych

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Pomiar prędkości i natęŝenia przepływu za pomocą rurek spiętrzających

Pomiar prędkości i natęŝenia przepływu za pomocą rurek spiętrzających Pomiar prędości i natęŝenia przepływu za pomocą rure spiętrzających Instrucja do ćwiczenia nr 8 Miernictwo energetyczne - laboratorium Opracowała: dr inŝ. ElŜbieta Wróblewsa Załad Miernictwa i Ochrony

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Leszek Pająk, Antoni Barbacki pajak.leszek@gmail.com AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska

Bardziej szczegółowo

04. Bilans potrzeb grzewczych

04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 1 /7 04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 2 /7 Spis treści: 4.1 Bilans potrzeb grzewczych i sposobu ich pokrycia... 3 4.2 Struktura paliwowa pokrycia potrzeb cieplnych... 4 4.3 Gęstość cieplna

Bardziej szczegółowo

BEKO TECHNOLOGIES. Kompletny, szybki i profesjonalny serwis. Pełna diagnostyka systemów uzdatniania spręŝonego powietrza

BEKO TECHNOLOGIES. Kompletny, szybki i profesjonalny serwis. Pełna diagnostyka systemów uzdatniania spręŝonego powietrza BEKO TECHNOLOGIES SERWIS Diagnostyka i pomiary Kompletny, szybki i profesjonalny serwis Pełna diagnostyka systemów uzdatniania spręŝonego powietrza Prace diagnostyczne osuszaczy ziębniczych Prawidłowy

Bardziej szczegółowo

Fizykochemiczne własności skroplonego metanu i azotu

Fizykochemiczne własności skroplonego metanu i azotu Fizykochemiczne własności skroplonego metanu i azotu - Parametry - Wartość parametru Jednostka Uwagi METAN [CH4] Masa molowa 16,043 Kg/Kmol Gęstość normalna 0,7175 Kg/m 3 Gęstość względna 0,5549 - Lepkość

Bardziej szczegółowo

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Badanie wentylatora - 1 -

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Badanie wentylatora - 1 - Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYAMIKI Badanie wentylatora - 1 - Wiadomości podstawowe Wentylator jest maszyną przepływową, słuŝącą do przetłaczania i spręŝania czynników gazowych.

Bardziej szczegółowo

Systemy ogrzewania kruszywa i wody technologicznej SYSTEM GRZEWCZY CH

Systemy ogrzewania kruszywa i wody technologicznej SYSTEM GRZEWCZY CH Systemy ogrzewania kruszywa i wody technologicznej SYSTEM GRZEWCZY CH System grzewczy CH-3 oraz CH-2 to kompletne urządzenie grzewcze wyposaŝone w kocioł wodny oraz nagrzewnicę powietrza zabudowane w izolowanym

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE WYDZIAŁ INŻYNIERII METALI I INFORMATYKI PRZEMYSŁOWEJ KATEDRA TECHNIKI CIEPLNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH:

Bardziej szczegółowo

LNG MODEL OF A LOGISTIC CHAIN OF LNG DISTRIBUTION

LNG MODEL OF A LOGISTIC CHAIN OF LNG DISTRIBUTION LOGITRANS - VII KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA LOGISTYKA, SYSTEMY TRANSPORTOWE, BEZPIECZEŃSTWO W TRANSPORCIE Dariusz PIELKA 1 LNG, dystrybucja, łańcuch logistyczny, model logistyczny MODEL ŁAŃCUCHA LOGISTYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

GKM-S GRZEJNIKI KONWEKTOROWE

GKM-S GRZEJNIKI KONWEKTOROWE GKM-S GRZEJNIKI KONWEKTOROWE ZASTOSOWANIE Grzejniki konwektorowe ścienne z rurkami miedzianymi i ożebrowaniem lamelowym służą do ogrzewania pomieszczeń mieszkalnych, użyteczności publicznej, itp. OPIS

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY ENERGETYCZNE TOM I. Problemy współczesnej energetyki 2014, s

ZESZYTY ENERGETYCZNE TOM I. Problemy współczesnej energetyki 2014, s ZESZYTY ENERGETYCZNE TOM I. Problemy współczesnej energetyki 01, s. 87 9 Przepływomierz tarczowy do ciągłego pomiaru strumieni płynów w urządzeniach przepływowych bloku energetycznego AUTOR: Paweł Pliszka

Bardziej szczegółowo

Pompa ciepła SOLIS Opis zastosowanych rozwi Rozwi zanie tradycyjne: termostatyczny zawór rozpr ny (TEV)

Pompa ciepła SOLIS Opis zastosowanych rozwi Rozwi zanie tradycyjne: termostatyczny zawór rozpr ny (TEV) Pompa ciepła SOLIS Gromadząc doświadczenie stworzyliśmy urządzenia na miarę naszych czasów i przystosowane do Państwa potrzeb. Wprowadzenie nowatorskich rozwiązań konstrukcyjnych przy zastosowaniu najnowocześniejszych

Bardziej szczegółowo

KOMPENDIUM WIEDZY. Opracowanie: BuildDesk Polska CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW I ŚWIADECTWA ENERGETYCZNE NOWE PRZEPISY.

KOMPENDIUM WIEDZY. Opracowanie: BuildDesk Polska CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW I ŚWIADECTWA ENERGETYCZNE NOWE PRZEPISY. Sprawdzanie warunków cieplno-wilgotnościowych projektowanych przegród budowlanych (wymagania formalne oraz narzędzie: BuildDesk Energy Certificate PRO) Opracowanie: BuildDesk Polska Nowe Warunki Techniczne

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POWŁOKI POWIERZCHNI WEWNĘTRZNEJ RUR PRZEWODOWYCH NA EKSPLOATACJĘ RUROCIĄGU. Przygotował: Dr inż. Marian Mikoś

WPŁYW POWŁOKI POWIERZCHNI WEWNĘTRZNEJ RUR PRZEWODOWYCH NA EKSPLOATACJĘ RUROCIĄGU. Przygotował: Dr inż. Marian Mikoś WPŁYW POWŁOKI POWIERZCHNI WEWNĘTRZNEJ RUR PRZEWODOWYCH NA EKSPLOATACJĘ RUROCIĄGU Przygotował: Dr inż. Marian Mikoś Kocierz, 3-5 wrzesień 008 Wstęp Przedmiotem opracowania jest wykazanie, w jakim stopniu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja stanowiskowa

Instrukcja stanowiskowa POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inżynierii Mechanicznej w Płocku Zakład Aparatury Przemysłowej LABORATORIUM WYMIANY CIEPŁA I MASY Instrukcja stanowiskowa Temat:

Bardziej szczegółowo

Ciepło i pierwsza zasada termodynamiki.

Ciepło i pierwsza zasada termodynamiki. Wykład z fizyki, Piotr Posmykiewicz 162 W Y K Ł A D XIII Ciepło i pierwsza zasada termodynamiki. Ciepło jest energią, która jest przekazywana z jednego układu do drugiego w wyniku róŝnicy temperatur obu

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie dr inż. Ryszard Wołoszyn Stowarzyszenie NGV Polska Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Politechnika Radomska CNG LNG (83-99% metanu) (90-99% metanu)

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

Termodynamika Techniczna dla MWT, wykład 7. AJ Wojtowicz IF UMK

Termodynamika Techniczna dla MWT, wykład 7. AJ Wojtowicz IF UMK Wykład 7. Entalpia układu termodynamicznego.. Entalpia; odwracalne izobaryczne rozpręŝanie gazu.2. Entalpia; adiabatyczne dławienie gazu dla przepływu ustalonego.3. Entalpia; nieodwracalne napełnianie

Bardziej szczegółowo

Zagospodarowanie energii odpadowej w energetyce na przykładzie współpracy bloku gazowo-parowego z obiegiem ORC.

Zagospodarowanie energii odpadowej w energetyce na przykładzie współpracy bloku gazowo-parowego z obiegiem ORC. Zagospodarowanie energii odpadowej w energetyce na przykładzie współpracy bloku gazowo-parowego z obiegiem ORC. Dariusz Mikielewicz, Jan Wajs, Michał Bajor Politechnika Gdańska Wydział Mechaniczny Polska

Bardziej szczegółowo

Konsolidacja podłoŝa gruntowego

Konsolidacja podłoŝa gruntowego Konsolidacja podłoŝa gruntowego Konsolidacja gruntu jest to proces zmniejszania się objętości gruntu w wyniku zmian objętości porów, przy jednoczesnym wyciskaniu z nic wody. Proces ten jest skutkiem nacisku

Bardziej szczegółowo

Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji

Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji 1. Parametry pracy pompy 1.1. Wysokości podnoszenia 1.2. Wydajności 1.3. Moce 1.4. Sprawności 2. Kawitacja 2.1. Zjawisko kawitacji 2.2. Wpływ kawitacji na pracę

Bardziej szczegółowo

Modelowanie sieci ciepłowniczych jako istotny element analizy techniczno-ekonomicznej

Modelowanie sieci ciepłowniczych jako istotny element analizy techniczno-ekonomicznej 1 Modelowanie sieci ciepłowniczych jako istotny element analizy techniczno-ekonomicznej Daniel Roch Szymon Pająk ENERGOPOMIAR Sp. z o.o., Zakład Techniki Cieplnej Kompleksowa analiza systemu ciepłowniczego

Bardziej szczegółowo

A B. Modelowanie reakcji chemicznych: numeryczne rozwiązywanie równań na szybkość reakcji chemicznych B: 1. da dt. A v. v t

A B. Modelowanie reakcji chemicznych: numeryczne rozwiązywanie równań na szybkość reakcji chemicznych B: 1. da dt. A v. v t B: 1 Modelowanie reakcji chemicznych: numeryczne rozwiązywanie równań na szybkość reakcji chemicznych 1. ZałóŜmy, Ŝe zmienna A oznacza stęŝenie substratu, a zmienna B stęŝenie produktu reakcji chemicznej

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM

KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM WYZNACZANIE ZASIĘGU STREF. Małgorzata TURCZYN Maciej BUŁKOWSKI AV\20020356 Safety.pot 1 Klasyfikacja stref zagrożenia wybuchem Strefa zagrożenia wybuchowego... Zdefiniowana

Bardziej szczegółowo

Pomiar pompy wirowej

Pomiar pompy wirowej Pomiar pompy wirowej Instrukcja do ćwiczenia nr 20 Badanie maszyn - laboratorium Opracował: dr inŝ. Andrzej Tatarek Zakład Miernictwa i Ochrony Atmosfery Wrocław, grudzień 2006 r. 1. Wstęp Pompami nazywamy

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN NR 1 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342

SPRAWDZIAN NR 1 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 TECHNIKI ANALITYCZNE W BIZNESIE SPRAWDZIAN NR 1 Autor pracy ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 Kraków, 22 Grudnia 2009 2 Spis treści 1 Zadanie 1... 3 1.1 Szereg rozdzielczy wag kobiałek.... 4 1.2 Histogram

Bardziej szczegółowo

Pierwszy terminal LNG w Polsce Świnoujście 2014. Debata gimnazjalistów Świnoujście, 8 grudnia 2009 1

Pierwszy terminal LNG w Polsce Świnoujście 2014. Debata gimnazjalistów Świnoujście, 8 grudnia 2009 1 Pierwszy terminal LNG w Polsce Świnoujście 2014 Debata gimnazjalistów Świnoujście, 8 grudnia 2009 1 Gaz ziemny nośnik energii i surowiec Gaz ziemny jest niezbędny w naszym codziennym życiu. Używamy go

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku dr inż. Adrian Trząski MURATOR 2015, JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Warszawa 4-5 Listopada 2015 Charakterystyka energetyczna budynku

Bardziej szczegółowo

OZNACZENIE WILGOTNOSCI POWIETRZA 1

OZNACZENIE WILGOTNOSCI POWIETRZA 1 OZNACZENIE WILGOTNOSCI POWIETRZA 1 PODSTAWOWE POJĘCIA I OKREŚLENIA Powietrze atmosferyczne jest mieszaniną gazową zawierającą zawsze pewną ilość pary wodnej. Zawartość pary wodnej w powietrzu atmosferycznym

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA

POLITECHNIKA GDAŃSKA POLITECHNIKA GDAŃSKA SEMINARIUM Z CHŁODNICTWA ZJAWISKO OBLODZENIA W UKŁADZIE ZASILANIA SILNIKA LOTNICZEGO LEKKIEGO SAMOLOTU Wykonał: Jan Mówiński SUCHiKl SEM. 8 Zjawisko oblodzenia jest zjawiskiem trudnym

Bardziej szczegółowo

Sorpcyjne Systemy Energetyczne

Sorpcyjne Systemy Energetyczne Sorpcyjne Systemy Energetyczne Adsorpcyjne systemy chłodnicze dr inż. Bartosz Zajączkowski bartosz.zajaczkowski@pwr.edu.pl, bud. D2, pok. 9b Wydział Mechaniczno-Energetyczny Katedra Termodynamiki, Teorii

Bardziej szczegółowo

Przykładowe systemy i gniazda technologiczne dla branży tworzyw sztucznych

Przykładowe systemy i gniazda technologiczne dla branży tworzyw sztucznych Przykładowe systemy i gniazda technologiczne dla branży tworzyw sztucznych Kotłownia Rysunek 8. Bardzo prosty system kontroli mocy umownej zamontowany w niewielkiej kotłowni zakładu recyklingu tworzyw

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracy dyplomowej

Informacja o pracy dyplomowej Informacja o pracy dyplomowej 1. Nazwisko i Imię: Duda Dawid adres e-mail: Duda.Dawid1@wp.pl 2. Kierunek studiów: Mechanika I Budowa Maszyn 3. Rodzaj studiów: inżynierskie 4. Specjalnośd: Systemy, Maszyny

Bardziej szczegółowo

Ciecze kriogeniczne i zasady bezpiecznego ich uŝytkowania

Ciecze kriogeniczne i zasady bezpiecznego ich uŝytkowania Ciecze kriogeniczne i zasady bezpiecznego ich uŝytkowania Ciecze kriogeniczne ciekły azot ciekły tlen ciekły wodór ciekły hel Ciecze kriogeniczne są najprostszym środkiem do uzyskania niskich temperatur

Bardziej szczegółowo

PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE

PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE SUBSTANCJA PALNA BALAST C S H 2 POPIÓŁ WILGOĆ PALIWO GAZOWE SUBSTANCJA PALNA BALAST C S H 2 CO 2,N 2, H 2 O SUBSTRATY PALIWO POWIETRZE KOMORA SPALANIA PRODUKTY SPALANIA S (romb)

Bardziej szczegółowo

Skraplanie gazu ziemnego

Skraplanie gazu ziemnego Skraplanie gazu ziemnego Gaz ziemny jest najważniejszym paliwem gazowym oraz surowcem energetycznym, którego znaczenie wciąż wzrasta. Głównym składnikiem gazu ziemnego jest metan CH 4, któremu towarzyszą

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości dynamicznych sieci gazowej z wykorzystaniem pakietu SimNet TSGas 3

Badania właściwości dynamicznych sieci gazowej z wykorzystaniem pakietu SimNet TSGas 3 Andrzej J. Osiadacz Maciej Chaczykowski Łukasz Kotyński Badania właściwości dynamicznych sieci gazowej z wykorzystaniem pakietu SimNet TSGas 3 Andrzej J. Osiadacz, Maciej Chaczykowski, Łukasz Kotyński,

Bardziej szczegółowo

Spotkania z fizyka 2. Rozkład materiału nauczania (propozycja)

Spotkania z fizyka 2. Rozkład materiału nauczania (propozycja) Spotkania z fizyka 2. Rozkład materiału nauczania (propozycja) Temat lekcji Siła wypadkowa siła wypadkowa, składanie sił o tym samym kierunku, R składanie sił o różnych kierunkach, siły równoważące się.

Bardziej szczegółowo

Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych

Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych Ciepło spalania Q s jest to ilość ciepła otrzymana przy spalaniu całkowitym i zupełnym jednostki paliwa wagowej lub objętościowej, gdy produkty

Bardziej szczegółowo

Prawa gazowe- Tomasz Żabierek

Prawa gazowe- Tomasz Żabierek Prawa gazowe- Tomasz Żabierek Zachowanie gazów czystych i mieszanin tlenowo azotowych w zakresie użytecznych ciśnień i temperatur można dla większości przypadków z wystarczającą dokładnością opisywać równaniem

Bardziej szczegółowo

W zaleŝności od charakteru i ilości cząstek wyróŝniamy: a. opadanie cząstek ziarnistych, b. opadanie cząstek kłaczkowatych.

W zaleŝności od charakteru i ilości cząstek wyróŝniamy: a. opadanie cząstek ziarnistych, b. opadanie cząstek kłaczkowatych. BADANIE PROCESU SEDYMENTACJI Wstęp teoretyczny. Sedymentacja, to proces opadania cząstek ciała stałego w cieczy, w wyniku działania siły grawitacji lub sił bezwładności. Zaistnienie róŝnicy gęstości ciała

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP REJONOWY] ROK SZKOLNY

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP REJONOWY] ROK SZKOLNY MIEJSCE NA KOD UCZESTNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP REJONOWY] ROK SZKOLNY 2010/2011 Czas trwania: 120 minut Test składa się z dwóch części. W części pierwszej masz do rozwiązania 15 zadań

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

Źródła danych: Wyniki pomiarów. Dane technologiczne

Źródła danych: Wyniki pomiarów. Dane technologiczne Przygotowanie danych dotyczących wielkości emisji do modelowania rozprzestrzenia się zanieczyszczeń w atmosferze przy uŝyciu pakietu oprogramowania Operat-2000 Przystępując do modelowania emisji naleŝy

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki wykład 6

Podstawy fizyki wykład 6 Podstawy fizyki wykład 6 Dr Piotr Sitarek Instytut Fizyki, Politechnika Wrocławska Elementy termodynamiki Temperatura Rozszerzalność cieplna Ciepło Praca a ciepło Pierwsza zasada termodynamiki Gaz doskonały

Bardziej szczegółowo

CLP/GHS Klasyfikacja zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych

CLP/GHS Klasyfikacja zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych CLP/GHS Klasyfikacja zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych W przypadku zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych ogólny zakres klasyfikacji w ramach CLP (rozporządzenie nr 1272/2008) jest

Bardziej szczegółowo

Rozdział 08. System gazowniczy

Rozdział 08. System gazowniczy ZZAAŁŁOśśEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAOPPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE GMIINNYY SSTTRRZZEELLCCEE OPPOLLSSKIIEE Rozdział 08 System gazowniczy

Bardziej szczegółowo

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I Katowice, 16.12.2009 XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I ZADANIE 1. KRZYśÓWKA ZWIĄZKI WĘGLA I WODORU (9 punktów) RozwiąŜ krzyŝówkę. Litery z wyszczególnionych pól utworzą hasło nazwę węglowodoru:

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Kolektor słoneczny

Laboratorium z Konwersji Energii. Kolektor słoneczny Laboratorium z Konwersji Energii Kolektor słoneczny 1.0 WSTĘP Kolektor słoneczny to urządzenie służące do bezpośredniej konwersji energii promieniowania słonecznego na ciepło użytkowe. Podział urządzeń

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO Wskazujemy podstawowe wymagania jakie muszą być spełnione dla prawidłowego doboru pompy, w tym: dobór układu konstrukcyjnego pompy, parametry pompowanego

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Aleksander Demczuk

mgr inż. Aleksander Demczuk ZAGROŻENIE WYBUCHEM mgr inż. Aleksander Demczuk mł. bryg. w stanie spocz. Czy tylko po??? ZAPEWNENIE BEZPIECZEŃSTWA POKÓJ KRYZYS WOJNA REAGOWANIE PRZYGOTOWANIE zdarzenie - miejscowe zagrożenie - katastrofa

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska. Zakład Mechaniki Technicznej

Politechnika Poznańska. Zakład Mechaniki Technicznej Politechnika Poznańska Zakład Mechaniki Technicznej Metoda Elementów Skończonych Lab. Temat: Analiza przepływu stopionego tworzywa sztucznego przez sitko filtra tworzywa. Ocena: Czerwiec 2010 1 Spis treści:

Bardziej szczegółowo

Wymagania UDT dotyczące instalacji ziębniczych z czynnikami alternatywnymi

Wymagania UDT dotyczące instalacji ziębniczych z czynnikami alternatywnymi Wymagania UDT dotyczące instalacji ziębniczych z czynnikami alternatywnymi Sylweriusz Brzuska Wydział Energetyki i Potwierdzania Kwalifikacji 1 Czynniki alternatywne: naturalne czynniki chłodnicze: R717

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych

Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych 1 Kompleksowe podejście do rozwoju systemów ciepłowniczych Daniel Roch Szymon Pająk ENERGOPOMIAR Sp. z o.o., Zakład Techniki Cieplnej Plan prezentacji 1. Aspekty kompleksowego podejścia do rozwoju systemu

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA W TRANSPORCIE LABORATORIUM Ćwiczenie 5. Temat: Ocena skuteczności działania katalitycznego układu oczyszczania spalin.

EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA W TRANSPORCIE LABORATORIUM Ćwiczenie 5. Temat: Ocena skuteczności działania katalitycznego układu oczyszczania spalin. EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA W TRANSPORCIE LABORATORIUM Ćwiczenie 5 Temat: Ocena skuteczności działania katalitycznego układu oczyszczania spalin. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest ocena skuteczności

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Sulechów, 16 listopada 2012 1 Terminal LNG w Świnoujściu

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI SSANIA POMPY,

OKREŚLENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI SSANIA POMPY, OKREŚLENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI SSANIA POMPY, ZJAWISKO KAWITACJI. Kawitacja jest to proces tworzenia się pęcherzyków parowo-gazowych nasyconej cieczy, w skutek miejscowego spadku ciśnienia poniżej wartości

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI Załącznik nr 13 a do Regulaminu Konkursu nr 1/POIiŚ/9.2/2010 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 Priorytet IX. Infrastruktura energetyczna przyjazna

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Techniki niskotemperaturowe w Inżynierii Mechaniczno Medycznej Zmiana własności ciał w temperaturach kriogenicznych Prowadzący: dr inż. Waldemar Targański Emilia

Bardziej szczegółowo

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2 InŜynieria Rolnicza 14/2005 Michał Cupiał, Maciej Kuboń Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza im. Hugona Kołłątaja w Krakowie DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY

Bardziej szczegółowo