Robert Orziński, Marek Świątkiewicz. Techniki multimedialne w dydaktyce przedmiotów zawodowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Robert Orziński, Marek Świątkiewicz. Techniki multimedialne w dydaktyce przedmiotów zawodowych"

Transkrypt

1 Robert Orziński, Marek Świątkiewicz Techniki multimedialne w dydaktyce przedmiotów zawodowych Warszawa 2012

2 Politechnika Warszawska Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Kierunek studiów "Edukacja techniczno informatyczna" Warszawa, ul. Narbutta 84, tel. (22) , (22) ipbmvr.simr.pw.edu.pl/spin/, Projekt okładki: Norbert SKUMIAŁ, Stefan TOMASZEK Projekt układu graficznego tekstu: Grzegorz LINKIEWICZ Skład tekstu: Robert ORZIŃSKI, Marek ŚWIĄTKIEWICZ Publikacja bezpłatna, przeznaczona dla studentów kierunku studiów "Edukacja techniczno informatyczna" Copyright 2012 Politechnika Warszawska Utwór w całości ani we fragmentach nie może być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody posiadacza praw autorskich. ISBN Druk i oprawa: STUDIO MULTIGRAF SP. Z O.O., ul. Ołowiana 10, Bydgoszcz

3 Spis treści 1. Wprowadzenie do przedmiotu Techniki multimedialne w dydaktyce przedmiotów zawodowych Techniki przekazu informacji wczoraj i dziś Wprowadzenie do rozdziału 2-go Wprowadzenie do rozdziału 3-go Praktyczne zastosowanie komputerów i innych urządzeń multimedialnych w procesie dydaktycznym Praktyczne wykorzystanie urządzeń multimedialnych w zajęciach dydaktycznych OpenOffice/LibreOffice alternatywny do MS Office pakiet biurowy na licencji GPL Grafika komputerowa w procesie dydaktycznym na przykładzie pakietu CorelDRAW Graphics Suite Przetwarzanie obrazów cyfrowych przy użyciu programów do edycji grafiki rastrowej Grafika prezentacyjna podstawowe narzędzie pracy każdego nauczyciela Komunikacja wizualna oparta na technice fotograficznej (Marek Świątkiewicz) Zasady tworzenia przekazu informacyjnego metodą fotografii Podstawowe informacje z dziedziny techniki fotografowania Perspektywa odwzorowania przestrzeni w obrazie fotograficznym Oświetlenie w fotografii Cyfrowy zapis barw i możliwość korekcji zapisu obrazu cyfrowego w programach typu Nikon Capture czy Photoshop Zagadnienia estetyki fotograficznej. Kompozycja Strona 3

4 ROZDZIAŁ Prawne aspekty wykonania fotografii Karta kontroli zdjęcia jako element zaliczenia zajęć Przykładowy test zaliczający Strona 4

5 Wstęp Niniejsze materiały zostały opracowane w ramach realizacji Programu Rozwojowego Politechniki Warszawskiej finansowanego ze środków PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI. Przeznaczone są dla studentów I stopnia studiów kierunku Edukacja techniczno-informatyczna na Wydziale Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej. Swoim zakresem obejmują zagadnienia określone w programie studiów dla przedmiotu specjalnościowego pt. Techniki multimedialne w dydaktyce opisanym w sylabusie opracowanym dla tego przedmiotu. Zawartość merytoryczna programu przedmiotu spełnia wymagania określone w standardach kształcenia Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla kierunku Edukacja techniczno-informatyczna. W szczególności rozdziale 1 przedstawiono środki wyrazu stosowane przy przekazach audio i video. Wskazano przykłady świadczące o roli i znaczeniu oddziaływania poprzez prezentacji. Opisano rozwiązania techniczne najczęściej wykorzystywane do budowy prezentacji dydaktycznych treści multimedialnych. Sformułowano zestaw umiejętności z zakresu obsługi sprzętu multimedialnego jakimi powinni się legitymować nauczyciele. Przeprowadzono dyskusję na temat kierunków rozwoju technik multimedialnych i przemian z tym związanych, zachodzących w prowadzeniu zajęć dydaktycznych, także wskazano na zagrożenia wynikające z manipulacji dźwiękiem i obrazem. W rozdziale 2 znalazły się zagadnienia z zakresu komputerowego wspomagania programu dydaktycznego zawierające m.in informacje dotyczące wykorzystywanych urządzeń współpracujących z komputerem. Omówiono także typowe aplikacje z jakimi spotyka się dzisiejszy nauczyciel ze szczególnym uwzględnieniem tych programów, które są dostępne na licencji wolnego oprogramowania. Ponieważ Strona 5

6 Rozdział 1 zajęcia po części mają charakter laboratorium komputerowego, jego przebieg w dużej mierze zależy od stopnia informatycznego zaawansowania poszczególnych uczestników i jest dobierany na bieżąco. W związku z powyższym w materiałach dla studentów nie znajdziemy opisu samych ćwiczeń, a raczej wytyczne determinujące przebieg zajęć. Część opisów poświęcona jest podstawowym zagadnieniom związanym z danym tematem lub odnosi się do sposobów uzyskania oprogramowania wykorzystywanego w zajęciach. Dzięki temu słuchacz może samodzielnie wejść w posiadanie omawianych programów i zainstalować je na domowym komputerze celem pełniejszego ich wykorzystania W rozdziale 3 opisano podstawowe zasady komunikacji wizualna oparta na technice fotograficznej. Przedstawiono podstawowe informacje z dziedziny techniki fotografowania, w tym sposoby odwzorowania przestrzeni w obrazie fotograficznym, rolę oświetlenia w fotografii oraz zapisu i sposobów korekcji cyfrowych obrazów. W dalszej części omówiono zagadnienia estetyki fotograficznej oraz zwrócono uwagę na prawne aspekty wykonywania fotografii. Strona 6

7 1 Wprowadzenie do przedmiotu Techniki multimedialne w dydaktyce przedmiotów zawodowych W tym rozdziale: o Techniki przekazu informacji wczoraj i dziś o Wprowadzenie do rozdziału 2-go o Wprowadzenie do rozdziału 3-go Strona 7

8 ROZDZIAŁ Techniki przekazu informacji wczoraj i dziś Liczba godzin : 2 Cel ogólny : Wprowadzenie słuchaczy w świat technik przekazu informacji ze szczególnym uwzględnieniem ostatnich rozwiązań w dziedzinie sprzętu multimedialnego. Cele szczegółowe : 1. Dyskusja na temat środków przekazu informacji z dawnych czasów i stosowanych obecnie. 2. Prześledzenie na przykładach najnowszych rozwiązań technicznych w zakresie sprzętu multimedialnego. 3. Wskazanie aktualnych trendów związanych z przekazem multimedialnym w dydaktyce. Pojęcia kluczowe : środki wyrazu, prezentacja, urządzenie multimedialne, urządzenie interaktywne, chmura Literatura : Projektowany przebieg zajęć Strona 8 1. Krótka dyskusja na temat środków przekazu informacji w czasach dawnych i obecnych. Ukazanie na przykładach roli i potęgi prezentacji. Omówienie środków wyrazu stosowanych przy przekazach audio i video. 2. Zafałszowany świat reklamy, czyli jak daleko można się posunąć, aby osiągnąć cel manipulacja obrazem i

9 WPROWADZENIE DO PRZEDMIOTU TECHNIKI MULTIMEDIALNE W DYDAKTYCE PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH dźwiękiem. 3. Przykłady najnowszych rozwiązań technicznych wykorzystywanych do prezentacji dydaktycznych treści multimedialnych. 4. Dyskusja na temat kierunków rozwoju technik multimedialnych i przemian z tym związanych, zachodzących w prowadzeniu zajęć dydaktycznych. 5. Człowiek i technika analiza umiejętności obsługi sprzętu multimedialnego przez kadrę dydaktyczną oraz studentów/słuchaczy. Zadania do wykonania przez studentów Analiza kierunków rozwoju technik multimedialnych wykorzystywanych w prowadzeniu zajęć dydaktycznych z uwzględnieniem najważniejszych cech wybranych urządzeń i trendów programowych. Umiejętność radzenia sobie ze sprzętem multimedialnym. Materiał dla studentów Śledząc rozwój technicznych środków przekazu łatwo zauważyć, że ich gwałtowny rozwój ma miejsce w ostatnich latach. Faktem jest również to, że ludzie już od najdawniejszych lat próbowali przekazywać sobie informacje za pomocą obrazów ( pierwsze malowidła naskalne są datowane ok. 40 tys. lat temu), a także dźwięków ( np. naśladowanie odgłosów zwierząt podczas polowań lub wydawanie odgłosów w trakcie obrzędów lub innych uniesień). Oczywiście z czasem obrazy były coraz doskonalsze, a w muzyce pojawiły się pierwsze instrumenty, zauważono rytm i zaczęto tworzyć skale, linie melodyczne. Najstarsze znane fotografie mają blisko 200 lat, zapisy dźwięków mają po 150 lat, a filmy około 120 lat. Wreszcie nadeszła era cyfryzacji. Mamy zatem cyfrowe obrazy, utwory muzyczne, filmy. Digitalizujemy także stare filmy i Strona 9

10 ROZDZIAŁ 1 Strona muzykę, a nawet malarstwo i książki. Co roku pojawia się szereg urządzeń opartych o najnowsze pomysły i rozwiązania techniczne. I tylko czasu jest coraz mniej, aby kolejny standard się ugruntował. Stąd ciągła pogoń i pewnego rodzaju chaos. Jako przykład niechaj posłuży współczesna telewizja. Klika lat temu pojawiły się na szerszą skalę płaskie, nowoczesne telewizory, które zaczęły wypierać tradycyjne rozwiązania kineskopowe. Początkowo w wersji HD Redy, wkrótce było to już Full HD, w tej chwili produkuje się masowo pierwsze panele 4K, a testuje już monitory 8K (7680x4320 punktów). Oprócz rozdzielczości zmieniają się ciągle proporcje ekranu było 4:3, 16:10 jest 16:9, a będzie być może 21:9. Wmawia się więc nam, że potrzebujemy już dziś nowych rozwiązań, a tym czasem zdecydowana większość programów nadawana jest w wersji SD i tylko nieliczne w HD (o Full HD nie wspominając). A przecież mamy jeszcze 3D. Rodzi się zatem pytanie: po co to wszystko?. No jak to po co?, Żeby zrobić wrażenie. Idziemy do znajomych, a tam stoi plazma 55 i robi na nas wrażenie. A zatem producent robi na nas wrażenie, abyśmy nabyli jego towar. A prezenter? ten też robi wrażenie na swoich słuchaczach, gdy użyje nowych technologii i wesprze swój wykład efektowną prezentacją. O jak małe byłoby znaczenie słów kapłana Herhora (B.Prus Faraon), gdyby ich nie wsparł nadnaturalną (naturalną dla niego) prezentacją swoich mocy w postaci zaćmienia słońca. W tym jednak przypadku trudno powiedzieć, że Herhor sam przygotował prezentację, a raczej ją sprytnie zaadoptował na swoje potrzeby. Innym przykładem wykorzystania multimediów na dużą skalę mogą być słynne koncerty Jean Michele Jarre a Światło i dźwięk w których artysta zaprezentował publiczności pokaz składający się z muzyki instrumentalnej i gry świateł. Wracając do przytoczonego przed chwilą kapłana Herhora to posunął się on do zręcznej manipulacji w celu umocnienia swojej pozycji. A jak to wygląda w czasach obecnych? Otóż manipulują nami wszyscy: rządy, dziennikarze, sieci sklepów czy agencje reklamowe. Wiele rzeczy wyrwanych jest z kontekstu, ukazanych z tylko jednego wygodnego punktu widzenia, odpowiednio wyreżyserowanych i wreszcie

11 WPROWADZENIE DO PRZEDMIOTU TECHNIKI MULTIMEDIALNE W DYDAKTYCE PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH poddanych obróbce. Tym co najbardziej w tym momencie się nam się kojarzy jest świat reklamy. To w tej dziedzinie multimedialne środki techniczne są używane na co dzień. Efektowna prezentacja, idealna cera, szczupła sylwetka, która w filmie powstaje w 2 sekundy po zażyciu cudownej tabletki, czy też ożywiony prehistoryczny smok to przy możliwościach dzisiejszych programów i urządzeń multimedialnych chleb powszedni. Niestety współczesny świat żądny pieniędzy i sensacji manipuluje rzeczywistością w sposób niedopuszczalny. Kilkanaście lat temu pewna agencja reklamowa została oskarżona o oszustwo i manipulacje, kiedy okazało się, że opublikowane przez nią zdjęcia z wojny w Iraku zostały przerobione w Photoshopie. Dodano kilka efektów w postaci płonących budynków oraz więcej dymu zwiększając tym samym dramatyzm opublikowanych fotografii całość opatrzono przerysowanym komentarzem. Niedawno na jednym z konkursów fotograficznych odkryto, że jeden z uczestników po zrobieniu zdjęć poddał je obróbce w programie graficznym, aby je uatrakcyjnić. Dożyliśmy zatem czasów, w których masło nie jest masłem, w asfalcie jest za mało asfaltu, a wszelkie billboardy zamiast reklamować cudowne szampony, pasty do zębów czy inne kosmetyki powinny być opatrzone jednym wspólnym podpisem Photoshop. Ale są i dobre strony tego postępu. Dzięki multimediom możemy przenieść się w dowolny rejon świata, aby zobaczyć co tam słychać. Możemy skorzystać, ze sprzętu, aby przedstawić jakiś projekt szerszemu gronu słuchaczy. Nad tym projektem może pracować wspólnie kilka osób. Możemy skorzystać z tych dobrodziejstw w trakcie zajęć dydaktycznych i sprawić, że będą ciekawsze. Możemy wprowadzić pewne interakcje i na bieżąco śledzić, czy przekazywane treści są zrozumiałe. Oczywiście wymaga to pewnych nakładów w postaci multimedialnego sprzętu, i oprogramowania, a także nabycia umiejętności korzystania z niego. Co do samego sprzętu to nietrudno zauważyć, że w większości dobrze wyposażonych sal wykładowych dominują dziś projektory multimedialne uzupełnione o ekrany projekcyjne. Jednak najlepszym zestawem jest połączenie tablicy interaktywnej z projektorem. O poziomie zaawansowania i możliwościach takiej tablicy nie stanowi ona Strona 11 11

12 ROZDZIAŁ 1 sama, ale także, a może przede wszystkim dołączone do niej oprogramowanie. Oczywiście nie możemy zapominać o czynniku ludzkim. To od stopnia nabytych umiejętności prowadzącego zależy atrakcyjność zajęć. W ostatnich latach pojawiło się szereg rozwiązań rozszerzających możliwości dotychczasowych urządzeń. I tak dla przykładu, kiedy z powodu złych warunków oświetleniowych (intensywnego światła) w pomieszczeniu nie możemy skorzystać z tablicy multimedialnej połączonej z projektorem dobrym wyborem będzie monitor interaktywny (rysunek 1.1). Takie urządzenie pracuje samodzielnie podłączone jedynie do komputera. Intensywny rozwój plazm i monitorów LCD spowodował, że ich ceny znacząco spadły i teraz są dostępne na równi z tablicami interaktywnymi. Niewątpliwa zaletą takiego rozwiązania jest fakt, że prowadzący nie stoi na linii strumienia światła. Rysunek 1.1 Monitor interaktywny Strona A co mamy zrobić kiedy dysponujemy prostym zestawem typu projektor multimedialny i zwykły ekran, a chcielibyśmy unowocześnić naszą prezentację. Możemy to uczynić stosując

13 WPROWADZENIE DO PRZEDMIOTU TECHNIKI MULTIMEDIALNE W DYDAKTYCE PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH interaktywny ekran z cyfrowym piórem np. SMART Podium (rysunek 1.2). Urządzenie wyposażone w cyfrowe pióro podłącza się do komputera i projektora, a wszelkie działania prezentera prowadzone na ekranie mogą być widoczne dla słuchaczy na dużym obrazie wyświetlanym z projektora. Rysunek 1.1 SMART Podium Jeszcze inne rozwiązanie oferuje firma Hitachi. Interaktywny zestaw IM-1P składa się z kamery (rysunek 1.3) i zestawu elektronicznych piór (rysunek 1.4). Po zamocowaniu kamery nad ekranem (ekran musi być sztywny i nieruchomy) lub ścianą sprawiamy, że każdy rzutnik multimedialny zyskuje pełną interaktywność. Sprzężenie zwrotne następuje, gdy dotykamy elektronicznym piórem do ekranu, który dzięki kamerze pokryty jest siatką podczerwieni. Cały zestaw wraz z oprogramowaniem nabędziemy za około 2000 zł, co nie jest wygórowaną ceną w porównaniu z kwotą jaką przyszłoby nam zapłacić za tablicę interaktywną ( zł). Strona 13 13

14 ROZDZIAŁ 1 Rysunek 1.3 Interaktywny zestaw HITACHI IM-1P kamera Rysunek 1.4 Interaktywny zestaw HITACHI IM-1P elektroniczne pióra Jak widać nowych rozwiązań jest coraz więcej, a starsze są coraz nowocześniejsze i doskonalsze. Tablice i monitory interaktywne są coraz większe i wyposażone w oprogramowanie o większych możliwościach. Projektory coraz bardziej kompaktowe i bardziej funkcjonalne. Standardowe rzutniki multimedialne są zastępowane przez krótkoogniskowe. W szkołach i na uczelniach pojawiają się interaktywne systemy odpowiedzi, a projekty są tworzone w oparciu o chmurę. Coraz częściej zajęcia i prezentacje odbywają się z użyciem zdalnych technologii. Aby wszystko przebiegało zgodnie z przeznaczeniem, a sprzęt i oprogramowanie były w pełni wykorzystane, niezbędne są umiejętności prowadzącego. A z tym bywa różnie. Przeważnie jest tak, że starsze pokolenie wykładowców czuje się nieco zagubione wśród nowych technologii i potrzebuje wsparcia, albo pozostaje na poziomie rzutnika pisma. Młodsi pedagodzy i studenci (uczniowie) radzą sobie znacznie lepiej z nowoczesnym sprzętem i oprogramowaniem. Niestety nawet w tej grupie bardzo często zdarza się, że prowadzący zajęcia lub prezentację, który korzysta z własnego, powtórzę to jeszcze raz Strona 14 14

15 WPROWADZENIE DO PRZEDMIOTU TECHNIKI MULTIMEDIALNE W DYDAKTYCE PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH z własnego laptopa nie potrafi go przełączyć w tryb wyświetlania obrazu na zewnętrznym ekranie. A jest to przecież jedno z podstawowych działań w laptopie. Dla wielu osób laptop to nadal maszyna do pisania, a dla innych urządzenie do korzystania ze Skype a i Internetu. Mimo wszystko liczba osób korzystających ze sprzętu multimedialnego (i oprogramowania) w pełniejszy sposób z roku na rok się zwiększa. Strona 15 15

16 ROZDZIAŁ Wprowadzenie do rozdziału 2-go Liczba godzin : 1 Cel ogólny : Słuchacz zostanie zapoznany materiałem występującym w rozdziale 2-gim. Zostanie poinformowany o sposobie dostępu do materiałów wykorzystywanych i opisanych w następnym rozdziale. Cele szczegółowe : Słuchacz : 1. zapoznany zostanie z oprogramowaniem opisywanym i wykorzystywanym do zadań w rozdziale 2-gim 2. pozna sposoby dostępu do oprogramowania w wersjach free, demo, trial itp 3. pozna terminologię podawaną przy opisie licencjonowania oprogramowania Pojęcia kluczowe : trial, demo, licencja, licencja GPL, programy do użytku niekomercyjnego, oprogramowanie online, download Literatura : Strona Projektowany przebieg zajęć 1. Krótki przegląd oprogramowania wykorzystywanego w ramach przedmiotu Techniki multimedialne w dydaktyce przedmiotów zawodowych 2. Informacja na temat rodzajów licencji oprogramowania wykorzystywanego w ramach zajęć

17 WPROWADZENIE DO PRZEDMIOTU TECHNIKI MULTIMEDIALNE W DYDAKTYCE PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH 3. Omówienie sposobów pozyskiwania oprogramowania ze szczególnym uwzględnieniem serwisów www oferujących dostęp do wybranych programów Zadania do wykonania przez studentów Wskazać ścieżkę dostępu do wybranych programów przydatnych przy przetwarzaniu treści multimedialnych. Materiał dla studentów W ramach zajęć Techniki multimedialne w dydaktyce przedmiotów zawodowych omawianych jest szereg programów służących przetwarzaniu przeróżnych materiałów dydaktycznych. Programy te należą do różnych grup tematycznych. Najbardziej podstawową i najczęściej wykorzystywaną w dydaktyce grupą są programy do przygotowywania prezentacji. Programy te występują w pakietach biurowych zarówno płatnych (MS Office, Corel Home Office, iwork) jak i darmowych (OpenOffice, LibreOffice, Ashampoo Office 2010, Kingsoft Office Suite Free lub SoftMaker FreeOffice 2012). Można także korzystać z oprogramowania online serwisów Google, Zoho lub Prezi. Niektóre działają tylko na jednej platformie, jak IWork na Mac OS inne jak OpenOffice na wielu. Drugą ważną grupę stanowią programy do tworzenia i edytowania grafiki zarówno wektorowej jak i rastrowej. Programy Adobe Photoshop i CorelDRAW są standardem znanym i wykorzystywanym przez wielu użytkowników. Programy te są bardzo drogie, ale można je bezpłatnie przetestować w wersjach 30-dniowych pobierając ze strony producentów. Z bezpłatnych programów graficznych najbardziej znanym jest GIMP oferowany na zasadach GPL licencji wolnego i otwartego oprogramowania. Strona 17 17

18 ROZDZIAŁ 1 Strona Podczas przygotowywania materiałów dydaktycznych bardzo często wykorzystuje się programy służące do przetwarzania plików audio i video. Dzięki nim możemy odpowiednio dopasować nasz film lub utwór muzyczny do naszych potrzeb. Film można przekonwertować do odpowiedniego formatu pliku, dostosować jego rozdzielczość, zmniejszyć ilość przesyłanych danych, wstawić potrzebne komentarze połączyć z plikiem dźwiękowym. Materiały audio także mogą podlegać obróbce. Możemy je przekonwertować np. do pliku mp3 lub mp4, zmiksować z innymi utworami, możemy je wreszcie wyodrębnić z pliku video. Specjalne programy pozwalają nawet na usunięcie niechcianego szumu z nagrania lub dodanie efektów dźwiękowych. Do obróbki plików audio i video mogą nam posłużyć: Windows Movie Maker, Any Audio Converter, Any Video Converter, Audacity itp. W codziennej pracy mogą się również przydać aplikacje typu MW Snap tworzące zrzuty ekranu, CamStudio 2.0 lub Wink 2.0 do tworzenia sekwencji video z pełnego ekranu lub wybranego obszaru. Z kolei odpowiednie karty rozszerzeń w PC lub konwertery wraz z oprogramowaniem posłużą nam do zamiany wysłużonych nagrań VHS i płyt winylowych lub kaset na postać cyfrową. Jak wiadomo wiele z tych programów sporo kosztuje. Ale część z nich ma tańsze odpowiedniki o nieco mniejszych możliwościach, inne występują w przystępnych cenowo wersjach edukacyjnych. Niektóre programy możemy wypróbować w wersjach testowych zanim je zakupimy. Na szczęście na rynku istnieje dużo programów zupełnie darmowych o porównywalnych z komercyjnymi możliwościach, no może trochę skromniejszych, ale na pewno wystarczających dla typowych zadań. Ale skąd możemy zdobyć takie programy. Możemy się w nie zaopatrzyć w sklepach z oprogramowaniem komputerowym, albo skorzystać z płyt dołączanych do fachowych czasopism o tematyce komputerowej lub audio-video. Oczywiście najobszerniejszym źródłem wszelkiego oprogramowania jest Internet. Ale uważajmy na fałszywe serwisy i korzystajmy tylko z pewnych źródeł. Do takich na pewno należą strony www popularnych czasopism

19 WPROWADZENIE DO PRZEDMIOTU TECHNIKI MULTIMEDIALNE W DYDAKTYCE PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH komputerowych jak np. PC WORLD (rysunek 1.5), CHIP, Komputer Świat czy PC Format. Innym źródłem mogą być dedykowane serwisy portale oferujące dostęp do plików takie jak (rysunek 1.6) lub Rysunek 1.5 Strona czasopisma PC WORLD - Jeszcze innym źródłem oprogramowania są strony www samych producentów danego oprogramowania. Dla przykładu jeśli chcielibyśmy przed zakupem Photoshopa przetestować jego funkcje, to na stronie w zakładce Pliki do pobrania wybieramy link Wersje próbne produktów, a następnie w nowo otwartym oknie wskazujemy interesujący nas program i pobieramy go. Podsumowując, na większości omawianych stron poszukujemy linków lub zakładek o nazwie download, pobieranie, pliki, programy lub podobnych i korzystamy tylko z pewnych źródeł. Jeśli podczas instalacji zamiast naszego programu pojawia się inny to pomijamy taki serwis lub odznaczamy dodatkowe, nieznane nam oprogramowanie. Strona 19 19

20 ROZDZIAŁ 1 Rysunek 1.6 Strona portalu dobreprogramy - Strona 20 20

21 WPROWADZENIE DO PRZEDMIOTU TECHNIKI MULTIMEDIALNE W DYDAKTYCE PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH 1.3. Wprowadzenie do rozdziału 3-go Liczba godzin : 1 Cel ogólny : Słuchacz zostanie zapoznany z materiałem znajdującym się w rozdziale 3 niniejszego skryptu. Cele szczegółowe : Słuchacz : 1. pozna terminologię stosowaną w technice fotograficznej 2. zapozna się z przykładowym oprogramowaniem i sprzętem wykorzystywanym przez fotografów Pojęcia kluczowe : fotografia, obraz, przestrzeń, kompozycja, HDR, drukarka fotograficzna Literatura : Projektowany przebieg zajęć 1. Krótkie omówienie zagadnień występujących w rozdziale 3 2. Dyskusja na temat sprzętu do fotografii 3. Omówienie na przykładach oprogramowania dedykowanego obróbce fotografii Strona 21 21

22 ROZDZIAŁ 1 Zadania do wykonania przez studentów Umieć wyjaśnić na czym polega technika HDR. Wskazać przykłady oprogramowania wykorzystywanego w obróbce fotografii. Materiał dla studentów Strona Sztuka fotografii jest jedną z ważniejszych dziedzin przekazu informacji w dzisiejszym świecie. Pierwsze fotografie powstały ok. 200 lat temu. Od tego czasu zmieniły się techniki fotografowania, zmienił się sprzęt oraz nośniki zdjęć. Ostatnie lata należą do fotografii cyfrowej. Obecnie jeśli dysponujemy odpowiednim budżetem, to nie tylko możemy pozwolić sobie na aparat fotograficzny dobrej klasy, ale także stworzyć domowy fotolab. Do kompletu będziemy jeszcze potrzebować programu do obróbki zdjęć i drukarki fotograficznej. Całość nie na wiele się nam jednak zda jeśli nie będziemy znali przynajmniej podstaw fotografii. A zatem musimy rozumieć czym jest perspektywa odwzorowująca przestrzeń zdjęcia, jak sobie radzić i operować światłem, co to jest kompozycja i wiele innych. Dobrych zdjęć nie uzyskamy bez wiedzy dotyczącej samych aparatów, ich technicznych możliwości i przeznaczenia. A dzisiejsze aparaty potrafią wiele, a nawet jeszcze więcej. I tak dla przykładu wiele z dzisiejszych aparatów fotograficznych jest wyposażonych w funkcję wspomagającą tworzenie zdjęć panoramicznych. Taką panoramę możemy utworzyć trzymając aparat zarówno w poziomie jak i w pionie. Odpowiedni algorytm połączy ze sobą szereg kolejno wykonanych ujęć. Niektóre aparaty mogą być wyposażone w funkcję upiększającą rodem z salonu piękności. Kiedy fotografujemy twarz procesor obrazu zachowa, a nawet wyostrzy nasze oczy czy włosy i jednocześnie wygładzi policzki oraz usunie wszelkie plamki bądź zmarszczki z naszej skóry. Inną przydatną funkcją może być automatyczne odszumianie zdjęć wykonywanych przy wysokich czułościach. Dla fanów sportu ciekawą propozycją mogą być aparaty szybkostrzelne potrafiące wykonać kilkadziesiąt ujęć na sekundę.

23 WPROWADZENIE DO PRZEDMIOTU TECHNIKI MULTIMEDIALNE W DYDAKTYCE PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH A co z funkcją rozpoznawania twarzy obecną nawet w naszych komórkach. Ta opcja ewoluowała w niektórych aparatach (np. Panasonic Lumix TZ7). Teraz aparat nie tylko zareaguje, gdy w obiektywie pojawi się jakaś twarz. Obecnie możemy do pamięci aparatu wprowadzić zdjęcia twarzy naszych znajomych, a kiedy urządzenie wychwyci taką twarz w tłumie nawet, gdy nie będzie ona zajmowała centralnego miejsca w kadrze to na ekranie wyświetli się jej imię, a ustawienia ostrości i ekspozycji dopasują się do tej postaci. Niektóre aparaty to istne mądrale. Powiedzmy, że wyjechaliśmy do Egiptu i jesteśmy na wycieczce. Wśród piramid chcielibyśmy sobie zrobić zdjęcie na tle Sfinksa i piramidy Chefrena, ale nie chcielibyśmy, aby ujęcie nie było udane, gdy przekażemy aparat napotkanej przypadkiem osobie. W Samsungu WB500 (rysunek 1.7) możemy najpierw właściwie wykadrować zdjęcie, a następnie gdy do ręki weźmie aparat ktoś inny to na ekranie będzie miał podpowiedź jak ma wykadrować nasze ujęcie. Rysunek 1.7 Samsung WB500 Strona 23 23

24 ROZDZIAŁ 1 A jakie oprogramowanie używa dzisiejszy fotograf. Standardem z najwyższej półki jest oczywiście Adobe Photoshop CS 5/6, ale kosztuje ok zł. Innym przydatnym programem dla amatorów techniki HDR może być dziesięciokrotnie tańszy Photomatix 3.0/4.2 lub darmowy Qtpfsgui 1.9. Jeżeli mowa o HDR to jest to technika tworzenia zdjęć o dużej rozpiętości tonalnej. Fotograf wykonuje kilka ekspozycji tego samego kadru o różnym stopniu naświetlenia, a następnie łączy je w jeden plik RAW. Aby nasze zbiory zdjęć nie zajmowały tylko powierzchni dysku twardego i nie popadły w zapomnienie możemy je oczywiście wywołać w zakładzie fotograficznych, automacie do zdjęć lub samodzielnie wydrukować na naszej drukarce fotograficznej. Najlepsze urządzenia tego typu dysponują rozdzielczością rzędu 4800x2400 (a nawet 9600x4800), 12 kolorami atramentu (rysunek 1.8 Canon PIXMA PRO-1) i zapewniają trwałość na specjalnych nośnikach do lat. Jeśli chcemy swoje zbiory przedstawić w ciekawy sposób możemy skorzystać z oprogramowania do tworzenia fotoksiążek. W takim programie możemy wybrać sobie typ okładki, ilość stron, ustawienia zdjęć na stronie czyli czy zdjęcie ma być pionowo, poziomo, a może po skosie. Wybieramy ile zdjęć chcemy mieć na danej stronie, możemy je skalować oraz opatrzyć odpowiednim komentarzem. Przygotowaną całość drukujemy jako profesjonalny fotoalbum. Rysunek 1.8 Canon PIXMA PRO-1 Strona 24 24

25 2 Praktyczne zastosowanie komputerów i innych urządzeń multimedialnych W tym rozdziale: o Praktyczne wykorzystanie urządzeń multimedialnych w zajęciach dydaktycznych o OpenOffice/LibreOffice alternatywny do MS Offce pakiet biurowy na licencji GPL o Grafika komputerowa w procesie dydaktycznym na przykładzie pakietu CorelDRAW Graphics Suite o Przetwarzanie obrazów cyfrowych przy użyciu programów do edycji grafiki rastrowej o Grafika prezentacyjna podstawowe narzędzie pracy każdego nauczyciela Strona 25 25

26 ROZDZIAŁ Praktyczne wykorzystanie urządzeń multimedialnych w zajęciach dydaktycznych Liczba godzin : 2 Cel ogólny : Słuchacz zostanie zapoznany z typowymi urządzeniami multimedialnymi wykorzystywanymi w prowadzeniu zajęć dydaktycznych. Dowie się o postępujących zmianach na rynku tych urządzeń i co się z tym wiąże o problemach jakie ten fakt przysparza. Pozna zasady ich doboru i konfiguracji pod kątem przetwarzania obrazu i dźwięku. Cele szczegółowe : Słuchacz : 1. pozna terminologię stosowaną w nazewnictwie standardów urządzeń wykorzystywanych przy prezentacji bądź przetwarzaniu obrazu i dźwięku 2. prześledzi proces przetwarzania obrazu (w tym tekstu) do postaci cyfrowej na przykładzie skanera 3. zaznajomi się z typowymi urządzeniami wspomagającymi prowadzenie zajęć dydaktycznych Pojęcia kluczowe : skaner, drukarka, projektor, rzutnik pisma, wizualizer, laptop, ekran, monitor telewizyjny, kamera, aparat, dyktafon, OCR, rozdzielczość, VGA, DVI, HDMI, DisplayPort Literatura : Strona 26 26

27 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Projektowany przebieg zajęć 1. Krótka charakterystyka typowych urządzeń wykorzystywanych do prowadzenia zajęć dydaktycznych: skaner, drukarka, projektor, rzutnik pisma, laptop, ekran lub monitor telewizyjny, kamera, aparat, dyktafon, odtwarzacz, itp. 2. Prześledzenie procesu przetwarzania danych do postaci cyfrowej na przykładzie skanera Rodzaje skanowanych mediów: OCR, skanowanie dokumentów, zdjęć, przezroczy Parametry skanera, typ złącza, przystawka do slajdów, sensor, szybkość działania Parametry skanowania Dodatkowe funkcje i pakiety oprogramowania Skanery specjalistyczne (do skanowania książek i filmów) 3. Wykorzystanie projektora multimedialnego jako narzędzia do prezentacji. Urządzenia współpracujące z projektorem. Problemy występujące podczas korzystania z laptopa i projektora. 4. Rozdzielczość aparatu cyfrowego, rozdzielczość ekranu monitora a wydruk z drukarki. 5. Nagrywanie płyt w komputerze. Niezbędne aplikacje: płatne (Nero, Ashampo) i bezpłatne (ImgBurn, CDBurner XP) Formaty płyt CD, DVD i Blu-ray 6. Przenoszenie plików (audio, video, zdjęć) pomiędzy telefonem komórkowy, aparatem czy tabletem a komputerem Sposoby komunikacji: bluetooth, przewód USB Konwersja plików do innych formatów (np. avi mp4) Zadania do wykonania przez studentów Wskazać najważniejsze cechy wybranych urządzeń multimedialnych pod kątem ich wykorzystania w prowadzeniu zajęć dydaktycznych z uwzględnieniem ich wzajemnej współpracy. Strona 27 27

28 ROZDZIAŁ 2 Materiał dla studentów W trakcie pracy dydaktycznej napotykamy szereg urządzeń elektronicznych, elektrycznych i czysto technicznych, które w większym lub mniejszym stopniu mogą wspierać proces nauczania. Z każdym rokiem przybywa nowych urządzeń i poszerzają się możliwości ich wykorzystania czy wzajemnych powiązań. Zdarza się również, że niektóre z tych urządzeń odchodzą w zapomnienie, a w ich miejsce pojawiają się nowe, bardziej nowoczesne co nie znaczy, że lepsze. Te nowe urządzenia mają jedną wspólną cechę, są bardziej atrakcyjne w odbiorze dotyczy to zarówno wyglądu zewnętrznego samego urządzenia jak i formy przekazu (prezentacji) materiałów, które te urządzenia obsługują czy wytwarzają. I tak dla przykładu: wydruki są teraz bardziej dokładne i kolorowe, prezentacje multimedialne są bardziej okazałe, możemy pracować bezprzewodowo lub współdzielić pliki przez sieć WWW, a same urządzenia stały się bardziej poręczne. Innym kryterium nowych urządzeń miała być ich łatwa i intuicyjna obsługa. Niestety naszpikowane mnogością funkcji współczesne urządzenia są bardziej skomplikowane w użytkowaniu, co czyni ich częściowo niedostępnymi głównie dla starszego pokolenia dydaktyków. Dodatkowym kłopotem może być fakt, że wraz z nowymi urządzeniami pojawia się wiele nowych interfejsów (połączeń), które nie są w pełni zgodne ze starszym sprzętem lub są z nim całkowicie nie zgodne. Co do samych urządzeń, to można by je podzielić na trzy kategorie: - urządzenia multimedialne służące bezpośrednio celom prezentacyjnym: tablica interaktywna (rysunek 2.1), projektor (rzutnik multimedialny rysunek 2.2), rzutnik pisma (rysunek 2.3), wizualizer (rysunek 2.4), ekran projekcyjny (rysunek 2.5), monitor LCD (rysunek 2.6) lub plazmowy, pilot prezentacyjny lub tzw. prezenter (rysunek 2.7), komputer, odtwarzacz DVD, magnetowid, odtwarzacz CD, magnetofon, mikrofon i kolumny itp. Strona 28 28

29 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ - urządzenia wspomagające proces dydaktyczny takie jak skaner (rysunek 2.8) czy drukarka (rysunek 2.9) lub urządzenie wielofunkcyjne łączące cechy obu tych urządzeń, nagrywarka CD/DVD, konwerter VHS na DVD (rysunek 2.10) itp (do tej grupy również można by przypisać komputer). - inne urządzenia mogące wspomagać proces dydaktyczny takie jak kamera, aparat fotograficzny, dyktafon, telefon/smartfon (rysunek 2.11) - (Pierwotnie te urządzenia nie były kojarzone z możliwością współpracy z typowym komputerem, a co się z tym wiąże wykorzystywane do prowadzenia zajęć, jednak z czasem ewoluowały i zostały wyposażone w nowe możliwości) Poniżej przedstawiono niektóre z nich: Rysunek 2.1 Tablica interaktywna Tablica interaktywna w przeciwieństwie do tradycyjnego ekranu projekcyjnego służy nie tylko samej prezentacji, ale w zależności od oprogramowania w jakie została wyposażona umożliwia również m.in. sterowanie pracą komputera wykorzystując dotykowe sprzężenie zwrotne. Dodatkowo jej własne oprogramowanie może oferować dodatkowe funkcje takie jak: oznaczanie wybranych obszarów wyświetlanych na tablicy, przechwytywanie zrzutów ekranu, tworzenie pokazów multimedialnych i wiele innych. Niektóre tablice oferują bezpośredni dostęp do drukarki, pozwalają na jednoczesną pracę dwóch osób na raz, czy też wpierają technologię Multi- Touch. Większość tablic interaktywnych współpracuje z projektorami krótkoogniskowymi. Strona 29 29

30 ROZDZIAŁ 2 Rysunek 2.2 Projektor Rysunek 2.3 Rzutnik pisma Rzutnik pisma to urządzenie starszego typu wspomagające pokazy dydaktyczne poprzez przesyłanie namalowanej lub wydrukowanej zawartości naniesionej na przezroczystej folii za pomocą lustra i strumienia światła na ekran. Zaletą tego urządzenia jest samodzielna praca, bez potrzeby użycia komputera. Strona 30 30

31 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 2.4 Wizualizer Wizualizer jest w pewnym sensie następcą rzutnika pisma. Za pomocą wbudowanej kamerki przesyła przechwytywany obraz do komputera (np. po USB) i ewentualnie dalej do projektora. Wizualizer nie musi korzystać z przezroczystych folii. pozwala nawet na przesyłanie obrazu niewielkich przedmiotów 3-wymiarowych. Wyposażony w dodatkowe oprogramowanie pozwala urozmaicać prezentacje (zaznaczanie, podkreślanie, nagrywanie obrazów itp.) Rysunek 2.5 Ekran projekcyjny Ekran projekcyjny czy to rozwijany przenośny, czy naścienny nie jest konieczny do wyświetlania prezentacji. Właściwie wystarczy gładka ściana, najlepiej biała. Na rynku istnieje wiele firm oferujących dedykowane farby ekranowe o jakości zbliżonej do typowych ekranów projekcyjnych. Używając odpowiednich farb uzyskujemy powierzchnię błyszczącą lub matową. Strona 31 31

32 ROZDZIAŁ 2 Rysunek 2.6 Monitor LCD Rysunek 2.7 Pilot prezentacyjny i prezenter Czym byłaby prezentacja bez dobrego prezentera, a ten bez wygodnego w obsłudze urządzenia sterującego? Problem sterowania wieloma urządzeniami możemy sobie ułatwić za pomocą jednego pilota uniwersalnego. Tym jednym urządzeniem możemy sterować projektorem, monitorem LCD, a nawet komputerem. Nieco inne przeznaczenie ma pilot typu prezenter, Służy on do bezprzewodowego zapanowania nad pokazem slajdów naszej prezentacji. Strona 32 32

33 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 2.8 Skaner Rysunek 2.9 Drukarka Typowe dla zestawu komputerowego urządzenia peryferyjne takie jak skaner czy drukarka nie służą bezpośrednio prezentacji. Są jednak niezastąpione w przypadku tworzenia materiałów wykorzystywanych m.in. w prezentacjach (np. nadruk na folii) lub przy tworzeniu innych materiałów dydaktycznych. Dodatkowo sam skaner może nam posłużyć jako urządzenie przetwarzające zdjęcia i dokumenty analogowe do postaci cyfrowej. Takie zdjęcia bardzo często mogą wymagać dodatkowej obróbki graficznej (o czym w Strona 33 33

34 ROZDZIAŁ 2 następnych rozdziałach) np. wtedy gdy chcemy podratować zniszczone już fotografie. Będąc przy temacie zamiany materiałów analogowych do postaci cyfrowej nie sposób pominąć możliwości konwersji starych nagrań VHS do formatu płyt DVD. Tym razem z pomocą przyjdzie nam dedykowane urządzenie zwane konwerterem VHS/DVD (rysunek 2.10). Jeśli dysponujemy odpowiednią kartą graficzną wyposażoną np. w wejścia Video IN i Audio IN oraz odpowiednie oprogramowanie to nie musimy korzystać z oddzielnego urządzenia, aby zgrać taki film do postaci cyfrowej. Oczywiście w oby przypadkach musimy dysponować magnetowidem, aby móc odczytać zawartość kaset VHS. Strona Konwerter VHS/DVD Wiele urządzeń, które w pierwotnym zamyśle swoich twórców, nigdy nie miało współpracować z komputerem po latach ewoluowało. Dziś nikogo już nie dziwi, że zdjęcia z aparatu fotograficznego, filmy z kamery cyfrowej, czy zapis audio z dyktafonu możemy łatwo przenieść do naszego komputera. Jakby tego było mało granice pomiędzy wieloma urządzeniami zacierają się. I tak aparaty nagrywają filmy, kamery robią zdjęcia, a klasyczne telefony komórkowe przeistoczyły się w smartfony czyli minikomputery. Dysponując telefonem ze średniej półki cenowej możemy robić przyzwoite zdjęcia, nagrywać filmy i pliki dźwiękowe i to wszystko następnie przenieść np. do laptopa i to bezprzewodowo!!! Mało tego, niektóre wypasione telefony posiadają wbudowany

35 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ miniprojektor (rysunek 2.11), którym zrobimy prezentację bez udziału Peceta. Rysunek 2.11 Telefon typu smartfon z wbudowanym projektorem Jednak żeby nie wszystko było tak pięknie na przeszkodzie staną nam różne formaty urządzeń i niekompatybilne interfejsy. Ale kiedy już się obkupimy w odpowiednie przejściówki VGA-HDMI, jack-cinch, cinch- S-Video i przebolejemy, że obraz wyświetlany przez projektor jest mniej rozciągnięty niż na naszym laptopie, a pełnoekranowa prezentacja PowerPointa wyświetli po bokach dwa czarne pasy to poczujemy nie tylko ulgę, ale i nie małą satysfakcję. Strona 35 35

36 ROZDZIAŁ OpenOffice/LibreOffice alternatywny do MS Office pakiet biurowy na licencji GPL Liczba godzin : 4 Cel ogólny : Słuchacz zostanie zapoznany z możliwościami jakie daje bezpłatny pakiet biurowy OpenOffice/LibreOffice stanowiący alternatywę dla produktu MS Office. Cele szczegółowe : Słuchacz : 1. dowie się skąd pobrać i jak zainstalować pakiet biurowy OpenOffice/LibreOffice 2. pozna warunki korzystania z oprogramowania na licencji GPL 3. zapozna się ze składnikami zawartymi w pakiecie OpenOffice/LibreOffice 4. pozna różnice jakie wynikają z korzystania z pakietu OpenOffice/LibreOffice w stosunku do oprogramowania MS Office Pojęcia kluczowe : Licencja GPL, OpenOffice, LibreOffice, Writer, Calc, Base, Draw, Impress, Math Strona 36 36

37 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Literatura : - Janicki A., 122 SPOSOBY NA OpenOffice, Helion, Gliwice Gawin E. pod redakcją OpenOffice Polska, OpenOffice i Mozilla, OpenOffice Software Dziewoński M., OpenOffice 3.x PL, Helion, Gliwice 2010 Adresy www: Projektowany przebieg zajęć 1. Pobieranie i instalacja pakietu biurowego OpenOffice lub LibreOffice. 2. Różne licencje i wersje oprogramowania wywodzącego się z OpenOffice 3. Konfiguracja pakietu OpenOffice 4. Porównanie możliwości i funkcjonalności pakietu OpenOffice na tle programów pakietu MS Office 5. Poszczególne składniki pakietu OpenOffice/LibreOffice 6. Budowa interfejsu edytora tekstu Write 7. Tworzenie, edycja i formatowanie dokumentów w programie Write. Wykorzystanie funkcji autokorekty i sprawdzania pisowni. 8. Praca z tabelami, dodawanie ramek, ozdobnych tytułów, wstawianie rysunków i inne funkcje zawarte w programie Write. 9. Wprowadzanie danych i tworzenie prostych formuł w arkuszu kalkulacyjnym Calc. 10. Podział okna dla poprawy pracy w arkuszu, blokowanie wierszy i kolumn. 11. Korzystanie z funkcji autouzupełniania i tworzenie wykresów. 12. Dopasowanie wydruków poprzez ukrywanie kolumn i wierszy w programie Calc. 13. Podstawy tworzenia równań w programie Math. 14. Pierwsze kroki w tworzeniu prezentacji w programie Impress Strona 37 37

38 ROZDZIAŁ Edycja i animacja slajdów 16. Wstawianie hiperłączy i dodawanie interakcji w prezentacji 17. Dodawanie dźwięku do prezentacji (np. własny komentarz). 18. Ustawienia czasów i przejść w prezentacji, ostatnie poprawki w programie Impress. 19. Tworzenie prostych baz danych w OpenOffice Base. 20. OpenOffice Draw program do tworzenia dokumentów graficznych. 21. Rysowanie prostych linii i kształtów. Przekształcanie grafiki rastrowej w wektorową. Zadania do wykonania przez studentów Umiejętność instalacji odpowiedniego pakietu biurowego na licencji GPL. Tworzenie dokumentów tekstowych, arkuszy kalkulacyjnych oraz prezentacji z wykorzystaniem poszczególnych składników OpenOffice/LibreOffice. Wszechstronne wykorzystanie przeróżnych możliwości zawartych w bezpłatnym pakiecie biurowym. Materiał dla studentów OpenOffice to całkowicie darmowy i otwarty pakiet biurowy stworzony w oparciu licencję GNU GPL, stanowiącą zasady wolnego oprogramowania. W związku z powyższym OpenOffice można stosować całkowicie legalnie w domach, firmach czy też urzędach użyteczności publicznej. Na bazie tego pakietu powstał niezależny produkt LibreOffice rozwijany przez organizację The Document Foundation, której trzon stanowią osoby związane wcześniej z OpenOffice (prawa do pakietu OpenOffice posiada Oracle). W ostatnich wydaniach niektórych wersji Linuxa pakiet LibreOffice zastąpił uprzednio stosowany OpenOffice. Bardzo popularną odmianą pakietu OpenOffice w naszym kraju jest OpenOffice.ux rozwijany przez polską firmę Ux Systems. Strona 38 38

39 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Skąd pobrać bezpłatny pakiet biurowy OpenOffice lub LibreOffice? Najlepiej z oficjalnych stron wspierających dany projekt. OpenOffice można pobrać ze strony: lub bezpośrednio ze strony polskiego projektu: (rysunek 2.12 i rysunek 2.13) Rysunek 2.12 Strona OpenOffice.org Rysunek 2.13 Polska podstrona OpenOffice.org Strona 39 39

40 ROZDZIAŁ 2 Konkurencyjny LibreOffice znajdziemy na stronie głównej organizacji The Document Foundation: (rysunek 2.14) lub polskiej podstronie: (rysunek 2.15). Rysunek 2.14 Strona główna LibreOffice Rysunek 2.15 Polska podstrona LibreOffice W przypadku obu pakietów mamy do wyboru różne wersje 32 i 64-bitowe dla systemów Windows, Linux czy Mac OS (rysunek 2.16). Strona 40 40

41 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 2.16 Różne wersje pakietów biurowych OpenOffice i LibreOffice Pakiet instalacyjny ściągamy w wersji skompresowanej, w związku z tym podczas instalacji pierwszym etapem jest dekompresja plików do wskazanej lokalizacji na dysku twardym (rysunki ). Rysunek 2.17 Dekompresja plików OpenOffice wybór lokalizacji. Strona 41 41

42 ROZDZIAŁ 2 Rysunek 2.18 Dekompresja plików OpenOffice przebieg. Ponieważ przebieg instalacji pakietu LibreOffice jest zbliżony do instalacji OpenOffice pozostaniemy tylko przy tym drugim. Cały proces jest bardzo intuicyjny i ogranicza się w zasadzie do wyboru kilku opcji oraz decyzji o ewentualnej rejestracji pakietu na stronie producenta (rysunki ). Rysunek 2.19 Kreator instalacji uruchamia się bezpośrednio po dekompresji. Strona 42 42

43 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 2.20 Informacje użytkownika. Dane użytkownika są opcjonalne. Ponadto musimy zdecydować, czy pakiet ma być dostępny dla pozostałych użytkowników komputera czy tylko dla nas. Jeśli w następnym kroku wybierzemy instalację Użytkownika możemy indywidualnie dobrać instalowane komponenty. Rysunek 2.21 Typ instalacji. Strona 43 43

44 ROZDZIAŁ 2 Rysunek 2.22 Komponenty instalacji. Rysunek 2.23 Domyślne ustawienia dla plików Microsoft Office. Podczas instalacji z reguły wybieramy wszystkie moduły podstawowe OpenOffice i niektóre opcje komponentów opcjonalnych. W następnym ekranie musimy zdecydować, czy pliki pakietu MS Office mają się domyślnie otwierać w OpenOffice opcje te powinny być zaznaczone gdy nie dysponujemy pakietem Microsoftu (rysunek 2.23). Strona 44 44

45 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 2.24 Finalizowanie instalacji. Rysunek 2.25 Koniec instalacji. Po skończonej instalacji na pulpicie Windows widnieją dwie ikony (rysunek 2.26). Jedna zawiera rozpakowane pliki instalacyjne (do usunięcia), a druga jest skrótem do ekranu startowego pakietu OpenOffice. Po pierwszym kliknięciu na skrót OpenOffice otwiera się kreator rejestracji pakietu biurowego (rysunek 2.27). Rejestracji można dokonać od razu lub później albo zupełnie pominąć (rysunki ). Strona 45 45

46 ROZDZIAŁ 2 Rysunek 2.26 Ikony OpenOffice na pulpicie Windows. Rysunek 2.27 Rejestracja OpenOffice. Rysunek 2.28 Rejestracja OpenOffice dane użytkownika. Strona 46 46

47 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 2.29 Rejestracja OpenOffice - wybór. Po zakończonym procesie rejestracji ukazuje się okno ekranu startowego OpenOffice (rysunek 2.30) z którego możemy uruchomić żądaną aplikację pakietu biurowego. Rysunek 2.30 OpenOffice ekran startowy. Jeżeli w trakcie instalacji nie zaznaczymy inaczej domyślnie po instalacji i pierwszym uruchomieniu pakietu OpenOffice na Strona 47 47

48 ROZDZIAŁ 2 pasku zadań systemu Windows w obszarze powiadomień pojawi się ikona Szybkie uruchamianie. Bezpośrednio z tego miejsca możemy również uruchamiać poszczególne programy pakietu biurowego. Rysunek 2.31 OpenOffice szybkie uruchamianie. Jeżeli OpenOffice jest jedynym pakietem biurowym w naszym systemie lub jest pakietem domyślnym to warto korzystać z opcji ładowania programu podczas uruchamiania systemu. Jeżeli korzystamy z niego sporadycznie, a podstawowym pakietem biurowym jest inne oprogramowanie (np. MS Office) to możemy spokojnie odznaczyć tę opcję programy OpenOffice będą się uruchamiały nieco dłużej, ale za to odciążymy nieco systemowy autostart. Rysunek 2.32 OpenOffice menu szybkie uruchamianie. Strona 48 48

49 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ W skład pakietu OpenOffice wchodzi sześć podstawowych programów. Writer to rozbudowany edytor tekstu mogący z powodzeniem zastąpić program MS Word. Zawiera wielojęzyczny moduł sprawdzania pisowni i gramatyki, obsługuje korespondencję seryjną, pozwala na wstawianie grafiki, tabel czy wykresów. Posiada możliwość eksportu plików do formatu PDF. Writer zapisuje pliki w swoim natywnym formacie odt, ale także jako dokumenty MS Word z rozszerzeniem doc, html lub xml. Calc to znakomity arkusz kalkulacyjny o rozbudowanych funkcjach matematycznych, statystycznych i analitycznych. Z możliwością importowania danych z plików bazodanowych. Pozwala na wielorakie formatowanie komórek, sortowanie danych i tworzenie przeróżnych wykresów. Wymiana danych z konkurencyjnym MS Excel jest właściwie bezproblemowa. Impress program do tworzenia multimedialnych prezentacji zawierających tekst, grafikę, wykresy oraz inne obiekty multimedialne (dźwięki, video, animacje). Jest wyposażony w wiele wbudowanych efektów animacji samych slajdów oraz obiektów zawartych w slajdach. Impress obsługuje pliki MS PowerPoint, potrafi również zapisywać własne prezentacje w formacie PowerPointa lub eksportować w formacie Macromedia Flash. Obsługuje oczywiście swój własny format odp. Draw program graficzny z intuicyjnym interfejsem do tworzenia rysunków 2 i 3-wymiarowych. Obsługuje wiele formatów TIFF, GIF, JPG. Przetwarza grafikę rastrową na wektorową lub odwrotnie. Wzbogacony o odpowiednią wtyczkę potrafi zaimportować dokumenty PDF, które można przetworzyć. Base program do tworzenia baz danych. Obsługuje wiele zapytań, raportów przetwarzanie tabel i formularzy. Base wykorzystuje bazy H-SQL ale również dbase. Math program do tworzenia skomplikowanych wzorów, regół matematycznych, które następnie można umieścić w dokumentach OpenOffice. Trzecia edycja pakietu OpenOffice oprócz nieco odświeżonego interfejsu, zawiera m.in. bardzo wygodną Strona 49 49

50 ROZDZIAŁ 2 kontrolkę zoomu w prawej części paska stanu wszystkich aplikacji. Program Calc rozbudowano do 1024 kolumn i usprawniono w nim narzędzi optymalizacji Solver. Nowy pakiet otrzymał wsparcie dla formatu ODF OpenDocument. Posiada także możliwość otwierania nowych formatów plików pakietu MS Office 2007 i Office 2008 dla MAC OS X docx, xlsx czy pptx. Nowy pakiet OpenOffice występuje w wersji dla Windows, Linux i Mac OS X. 3 edycja to również kosmetyka w postaci nowego Start Center i odnowione ikonki. Strona 50 50

51 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ 2.3. Grafika komputerowa w procesie dydaktycznym na przykładzie pakietu CorelDRAW Graphics Suite Liczba godzin : 4 Cel ogólny : Słuchacz pozna obszary zastosowania grafiki komputerowej w procesie dydaktycznym. Otrzyma informacje o podziale grafiki wg. zastosowań. Zapozna się z możliwościami jakie oferuje pakiet graficzny CoreDRAW Graphics Suite. Cele szczegółowe : Słuchacz : 1. pozna obszary zastosowań grafiki komputerowej z uwzględnieniem procesu dydaktycznego 2. nabędzie wiedzę na temat różnic wynikających ze stosowania grafiki rastrowej i wektorowej 3. poszerzy wiadomości z zakresu możliwości wybranych urządzeń stosowanych w grafice komputerowej 4. otrzyma informacje na temat oprogramowania stosowanego do edycji grafiki komputerowej 5. poćwiczy na przykładach jakie możliwości oferuje oprogramowanie CoreDRAW Graphics Suite, ze szczególnym uwzględnieniem programu CorelDRAW Pojęcia kluczowe : grafika rastrowa, bitmapa, grafika wektorowa, grafika dwuwymiarowa 2D, grafika przestrzenna 3D, CAD, CAM, DTP, grafika prezentacyjna CorelDRAW, Adobe Photoshop, GIMP, 3D Studio Max, JPG, BMP, TIFF, GIF, CDR, EPS, SVG Strona 51 51

52 ROZDZIAŁ 2 Literatura : - Shane Hunt., CorelDRAW 8 wersja polska i angielska, Helion, Gliwice Zimek R., CorelDRAW X3. Ćwiczenia praktyczne, Helion, Gliwice Bargh P., Photoshop przewodnik. Dla użytkowników komputerów PC i Macintosh, RM, Warszawa 2002 Adresy www: - rowa_artykul_1.html - (zakładka: Zasoby > Samouczki Internetowe) - Projektowany przebieg zajęć Strona Krótki zarys początków i dnia dzisiejszego w grafice komputerowej. 2. Wskazanie dziedzin i obszarów stosowania grafiki komputerowej publikacje DTP projekty inżynierskie CAD kartografia diagnostyka medyczna gry komputerowe kopiowanie, przenoszenie obrazów i tekstów do postaci cyfrowej zastosowania domowe stosowanie grafiki prezentacyjnej dla celów dydaktycznych 3. Wskazanie różnic pomiędzy grafiką rastrową i wektorową oraz 2D i 3D 4. Przedstawienie urządzeń wykorzystywanych przy tworzeniu (oraz przetwarzaniu) i edycji grafiki komputerowej 5. Omówienie terminologii związanej z grafiką komputerową: formaty plików, rozdzielczości, porty wizyjne, proporcje ekranów 6. Przegląd wybranych programów służących do obróbki,

53 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ tworzenia i przeglądania grafiki komputerowej. 7. Wskazanie możliwie najtańszych lub bezpłatnych źródeł i licencji oprogramowania graficznego. 8. Praca z pakietem CorelDRAW wymagania systemowe dla grafika przegląd aplikacji wchodzących w skład pakietu CorelDRAW rysowanie prostych obiektów wektorowych praca z tekstem ozdobnym i akapitowym tworzenie broszur, plakatów, dyplomów, wizytówek przygotowanie do druku przekształcanie grafiki bitmapowej do grafiki wektorowej Zadania do wykonania przez studentów Wykonanie wskazanych przez prowadzącego przykładowych zadań za zakresu grafiki komputerowej pod kątem prac dydaktycznych. Materiał dla studentów Dostęp do stanowisk komputerowych wyposażonych w oprogramowanie CorelDRAW X3 (lub inną wersję). Dostęp do sieci internetowej. Zajęcia mają charakter ćwiczeń w laboratorium komputerowym. Ze strony producenta firmy Corel Corporation (rysunek 2.33) istnieje możliwość ściągnięcia oprogramowania w wersji testowej celem wypróbowania możliwości pakietu. Po wybraniu zakładki Wersje próbne otworzy się podstrona, z której możemy pobrać 30-dniowy pakiet CorelDRAW Graphics Suite X5 (stan na dzień 8.XII.2011) rysunek Decydując się na pobranie wersji próbnej musimy zaakceptować umowę licencyjną użytkownika końcowego. W Internecie można znaleźć wiele stron opisujących pracę z programem CorelDRAW. Inne zawierają tutoriale, porady krok po kroku jak wykonać przeróżne zadania graficzne w programie. Strona 53 53

54 ROZDZIAŁ 2 Rysunek 2.33 Strona www Corel Corporation Bardzo ciekawą propozycją, zwłaszcza dla osób nie obeznanych z możliwościami pakietu może być strona na której znajdziemy szczegółowy opis pakietu w wersji 8. Jednak poza drobnymi zmianami kosmetycznymi interfejsu większość opisów będzie nadal aktualna dla późniejszych wersji pakietu. Rysunek 2.34 Wersja próbna CorelDRAW Graphics Suite X5 Strona 54 54

55 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Jeśli po pracy z demonstracyjną wersją CorelDRAW stwierdzimy np., że wykonanie szkolnego dyplomu w tego typu programie daje wiele nowych i niepowtarzalnych możliwości w porównaniu do powiedzmy programu MS Word, ale nie dysponujemy budżetem na zakup wersji komercyjnej to nie martwmy się. Zamiast tego ściągnijmy ze strony (rysunek 2.35) absolutnie darmową aplikację Inkscape. Rysunek 2.35 Witryna programu Inkscape Program możemy również pobrać ze znakomitego serwisu Sam program jest bardzo intuicyjny, a praca zbliżona do tej znanej z CorelDRAW. Program występuje w polskiej wersji językowej, co dodatkowo czyni go przyjaznym. Rysunek 2.36 Program Inkscape. Strona 55 55

56 ROZDZIAŁ 2 A jak w gąszczu formatów i programów graficznych ma się rozeznać użytkownik. Poniższy schemat przedstawia najczęściej stosowany podział grafiki komputerowej, ze względu na sposób jej tworzenia i postrzegania przez programy komputerowe tj. grafikę rastrową i grafikę wektorową (rysunek 2.37). Jeszcze inaczej dzielimy grafikę komputerową ze względu na sposób przedstawiania danych generowania obrazów: grafika płaska i przestrzenna (2D i 3D). Tak na marginesie: grafika 3D to tak naprawdę płaski (2D) obraz jednak programowo generowany w przestrzeni trójwymiarowej. Monitor jest przecież płaski nawet jeśli realizuje obraz w technice 3D. Rysunek 2.37 Grafika rastrowa i wektorowa Strona 56 56

57 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ 2.4. Przetwarzanie obrazów cyfrowych przy użyciu programów do edycji grafiki rastrowej Liczba godzin : 4 Cel ogólny : Słuchacz zostanie zapoznany z oprogramowaniem do edycji grafiki rastrowej. Nabędzie umiejętności z dzieciny przetwarzania zdjęć. Pozna zasady doboru parametrów plików graficznych pod kątem dalszego ich wykorzystania. Cele szczegółowe : Słuchacz : 1. pozna terminologię towarzyszącą tworzeniu i edycji plików grafiki rastrowej 2. zaznajomi się z interfejsem i podstawowymi narzędziami programu Adobe Photoshop 3. nauczy się wykorzystywać techniki edycji zdjęć z użyciem warstw, aby móc: usuwać defekty na zdjęciach dokonać korekty kolorów i kontrastu usunąć szumy nadać zdjęciom niepowtarzalny charakter wykonać kolaż 4. dowie się jak taniej lub za darmo nabyć dobry program graficzny do obróbki zdjęć 5. pozna interfejs programu GIMP 6. wykorzysta edytory online, aby móc przetworzyć zdjęcie na dowolnym komputerze podłączonym do Internetu 7. pozna prawdziwe oblicze mediów i magazynów czyli dlaczego oni wszyscy są tacy piękni Strona 57 57

58 ROZDZIAŁ 2 8. nauczy się stosować odpowiednich formatów (i innych parametrów) zdjęć w zależności od celu przeznaczenia wybranego pliku Pojęcia kluczowe : grafika bitmapowa, grafika rastrowa, warstwy zdjęć, retusz, kolaż, formaty zdjęć: bmp, jpg, gif, tiff, psd, Adobe Photoshop, GIMP, edytor online, skaner, rozdzielczość, głębia kolorów, RGB, CMYK, przeglądarka grafiki Literatura : - Kelby S., Klosskowski M., Photoshop Elements 8. Perfekcyjna edycja zdjęć ze Scottem Kelbym, Helion, Warszawa 2010 Adresy www: Strona Projektowany przebieg zajęć 1. Krótkie wprowadzenie w świat reklamy i retuszu fotografii 2. Przegląd aplikacji stosowanych do edycji zdjęć 3. Adobe Photoshop jaką wersję wybrać dla siebie. Licencje: komercyjne, domowe i edukacyjne. 4. Adobe Photoshop Elements młodszy brat Photoshopa 5. Praca z programem Photoshop Elements: omówienie interfejsu i zasad jego stosowania podstawowe narzędzia: zaznaczenia i warstwy prezentacja metod retuszu omówienie narzędzi korekcji i kontrastu tworzenie kolaży odpowiednie zapisywanie swojej pracy w zależności od miejsca przeznaczenia

59 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ 6. Tworzenie prostych efektów, kolorowanie zdjęć czarnobiałych. 7. GIMP darmowy konkurent Photoshopa o dużych możliwościach: Przegląd sposobów edycji grafiki rastrowej w darmowym programie GIMP: tworzenie grafiki, przekształcanie i kadrowanie zdjęć, operowanie warstwami, łączenie grafik, konwersja plików graficznych do innych formatów. Skąd pobrać GIMPA? Instalacja programu i jego dodatków. Dostosowywanie oryginalnego interfejsu programu GIMP do własnych potrzeb. Tworzenie animowanego gifa w GIMPIE. Programy GIMPO-podobne 8. Edycja grafiki rastrowej z dala od własnego komputera czyli jak przerobić zdjęcie (i nie tylko) w Internecie. Przegląd uznanych edytorów online i porównanie ich możliwości edycji. Tworzenie prostych kolaży z wykorzystaniem dedykowanych serwisów graficznych online. Przykłady zastosowań graficznych programów internetowych w innych celach: tworzenie kartek okolicznościowych, nadruk na gadżetach (puzzle, koszulki, kubki itp.), wirtualne serwisy upiększające (makijaże, fryzury, ubrania) Zadania do wykonania przez studentów Przećwiczenie podstawowych technik tworzenia i edycji grafiki rastrowej. Zaznajomienie się z podstawowymi elementami interfejsów i narzędziami programów Adobe Photoshop, Adobe Photoshop Elements, GIMP. Praca z edytorami graficznymi online. Materiał dla studentów Dostęp do stanowisk komputerowych wyposażonych w oprogramowanie Adobe Photoshop lub GIMP. Dostęp do sieci Strona 59 59

60 ROZDZIAŁ 2 internetowej. Zajęcia mają charakter ćwiczeń w laboratorium komputerowym. Kiedy przechodzimy ulicą i zerkamy na billboardy, przeglądamy katalogi albo wybieramy produkty w sklepie widzimy całe zastępy doskonale pięknych i gładkich postaci. Te białe zęby, te niesamowicie zielone oczy i skóra jak przysłowiowa pupcia niemowlaka. Albo prezentacja nowo budowanego wieżowca w centrum Warszawy wokół którego panuje idealny porządek, chociaż obok widzimy ruiny starej kamienicy i stos śmieci. Tak, to Adobe Photoshop, albo jakiś inny program w którym możemy upiększyć otaczający nas świat tak zadziałał w dłoniach sprawnego grafika. Oczywiście trzeba sobie zdać sprawę, że dziś żadne zdjęcie nie zostanie wydane (zamieszczone) dopóki nie przejdzie odpowiedniego retuszu i nie przepuści go cenzura. Jeśli chcemy wyglądać równie pięknie na swoich zdjęciach jest na to rada. Możemy nabyć za niewygórowane pieniądze tańszą odmianę słynnego Photoshopa, czyli Adobe Photoshop Elements. Ta wersja zachowała wszystkie podstawowe elementy swojego starszego brata. I chociaż interfejs tego programu (rysunek 2.38) jest nieco inny, to bardzo szybko zauważymy w nim pasek menu, pasek opcji, przybornik narzędzi, okno palet, skrzynkę projektu i oczywiście obszar roboczy. Oczywiście podstawą jak zwykle w tego typu programach jest praca na warstwach, a jedną z najważniejszych palet jest Nawigator. Pryiorytetową umiejętnością podczas pracy z programem jest posługiwanie się narzędziami służącymi do zaznaczania wybranych obszarów, które najczęściej są kopiowane i obrabiane na oddzielnych warstwach. Bardzo często używa się elementów pochodzących z różnych obiektów graficznych i tworzy tzw. kolaże. Korzystanie z wielu zdjęć to także sposób, aby zmienić tło naszego zdjęcia lub dokonać innych zmian. Zanim jednak zdecydujemy się czy i jaką wersję Photoshopa zakupić, możemy najpierw bezpłatnie przetestować jej demonstracyjną odmianę pobierając ją ze strony firmy Adobe (rysunek 2.39) - Strona 60 60

61 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 2.38 Interfejs programu Adobe Photoshop Elements (Od góry widoczny pasek menu, poniżej pasek opcji i ekran roboczy, a na dole skrzynka projektu. Z lewej strony znajdują się narzędzia, a po prawej obszar palet) Po skorzystaniu z zakładki Pliki do pobrania wyświetli się podstrona (rysunek 2.40) na której możemy zdecydować, którą z aplikacji firmy Adobe chcemy wypróbować. Całość przebiegnie dość sprawnie pod warunkiem, że dysponujemy łączem o przyzwoitej przepustowości ponieważ programy są sporej (1-2 GB) objętości. W tym miejscu nasuwa się jeszcze jedna uwaga dotycząca naszego sprzętu. Jeśli dysponujemy np. netbookiem z procesorem klasy Intel Atom to od razu zapomnijmy o jakiejkolwiek płynnej pracy z programem. Zamiast tego możemy co najwyżej posłużyć się jakąś aplikacją online do niezbyt skomplikowanej obróbki zdjęć. Taką aplikację oferuje także witryna firmy Adobe. Wystarczy, że wpiszemy w wyszukiwarce google photoshop online, a jeden z pierwszych linków jaki się ukarze przekieruje nas stronę: (rysunki ). Strona 61 61

62 ROZDZIAŁ 2 Rysunek 2.39 Strona www firmy Adobe Rysunek 2.40 Strona firmy Adobe z plikami do pobrania Strona 62 62

63 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 2.41 Witryna Photoshop.com z łączem Online Tools Rysunek 2.42 Adobe Photoshop Express Editor Sama aplikacja jest mocno uproszczona w stosunku do wersji komercyjnych, a jej obsługa jest bardzo intuicyjna i nie wymaga dużej wiedzy w tym zakresie. Program posiada podstawowe narzędzia w tym redukcję efektu czerwonych oczu. Strona 63 63

64 ROZDZIAŁ 2 Całość działa dość sprawnie i nawet przeciętny netbook wystarczy do tego zadania. Jeśli jednak nasze wymagania są nieco większe lepiej będzie skorzystać z podobnej i chyba najlepszej obecnie aplikacji tego typu online: Pixlr. Na stronie: (rysunek 2.43) znajdziemy bezpośredni link m.in. do programu Photo Editor (rysunek 2.44). Rysunek 2.43 Strona pixlr.com Rysunek 2.44 Program Pixlr Photo Editor Strona 64 64

65 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Interfejs programu jest dość intuicyjny i wygląda znajomo. Główny obszar zajmuje przestrzeń robocza, powyżej której znajdują się paski menu i opcji. Po lewej stronie mamy do dyspozycji szereg narzędzi o działaniu przypominającym te znane z Photoshopa. Prawą część ekranu zajmują palety nawigator, warstwy i historia. Program oferuje znacznie więcej możliwości niż ten ze strony firmy Adobe. Jeśli edytory online są dla nas zbyt ubogie, a na Photoshopa nas po prostu nie stać to pozostaje nam GIMP. Jest to program oferowany na licencji wolnego oprogramowania, a swoimi możliwościami niewiele ustępuje płatnym odpowiednikom. Od niektórych okazuje się nawet lepszym. Program oferuje wszystkie powszechnie używane w grafice rastrowej narzędzia. To co go wyraźnie odróżnia to interfejs, który składa się z kilku oddzielnych okien (rysunek 2.45). To sprawia, że wydają się one jakby oderwane od siebie. Jednak odpowiednio poustawiane nie sprawiają większych problemów. GIMP może nie jest tak sprawny jak Photoshop, ale to duży program posiadający wiele wtyczek. Aby móc w miarę płynnie z niego korzystać potrzebny będzie wydajny komputer stacjonarny lub laptop. W tym wypadku także nie sprawdzą się mobilne energooszczędne procesory. Godny uwagi jest fakt, że tak doskonały program możemy pobrać na wiele platform: Windows, Linux, Mac OS. Rysunek 2.45 Interfejs programu GIMP Strona 65 65

66 ROZDZIAŁ Grafika prezentacyjna podstawowe narzędzie pracy każdego nauczyciela Liczba godzin : 2-4 Cel ogólny : Słuchacz zostanie zapoznany z oprogramowaniem służącym celom prezentacyjnym i pozna podstawy przygotowania dobrych prezentacji. Cele szczegółowe : Słuchacz : 1. pozna praktyczne podstawy przygotowania dobrej prezentacji 2. nauczy się korzystać ze stacjonarnych edytorów prezentacji: MS PowerPoint i OpenOffice Impress 3. dowie się jak wzbogacać prezentacje o zainstalowane dodatki i pliki multimedialne 4. pozna sposoby przekształcania typowych prezentacji do formatów wideo 5. dowie się o alternatywnych sposobach tworzenia grafiki prezentacyjnej przy pomocy dedykowanych serwisów i programów online Pojęcia kluczowe : MS PowerPoint, OpenOffice Impress, LibreOffice Impress, slajd, animacja, Prezi, Zoho Show, Google Docs, Prezentacje Google, 280 slides, pptplex, prezentacje online, szablon prezentacji, wzorzec prezentacji Strona 66 66

67 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Literatura : - Muir N., Microsoft PowerPoint 2010 PL. Praktyczne podejście, Helion, Warszawa Altman R., Altman R., Po prostu PowerPoint 2003 PL, Helion, Warszawa Dziewoński M., OpenOffice 3.x PL, Helion, Gliwice 2010 Adresy www: - 280slides.com/Editor/ - - prezi.com - docs.google.com Projektowany przebieg zajęć 1. Zasady dotyczące przygotowania dobrych prezentacji: cel prezentacji odbiorcy plan prezentacji potrzebne informacje ograniczenie treści odpowiednia kolorystyka prosta, dość duża czcionka umiarkowane i trafione animacje 2. Podstawowe funkcje programu PowerPoint osadzanie obiektów animacja obiektów przejścia slajdów szablony prezentacji 3. Zaawansowana obróbka prezentacji w MS PowerPoint dodawanie multimediów do prezentacji precyzyjne ustawianie parametrów animacji edycja wzorca tworzenie własnego szablonu dodawanie nagłówka i stopki korzystanie z notatek wzbogacenie prezentacji o bezpłatny dodatek od Microsoftu - pptplex (dotyczy MS PowerPoint 2007 i 2010) Strona 67 67

68 ROZDZIAŁ 2 4. Tworzenie prezentacji w OpenOffice (LibreOffice) Impress widoczne różnice w stosunku do MS PowerPoint eksport do pliku PDF zamiana prezentacji odp na ppt i otwieranie plików MS PowerPoint w OO Impress różnice w wyświetlanych plikach 5. Zamiana prezentacji typu ppt do formatu wideo 6. Tworzenie prezentacji przy użyciu aplikacji webowych 1) Prezi tworzenie prezentacji zoomowej 2) Zoho Show prezentacja online na bogato 3) Prezentacje w Google Docs polski interfejs 4) 280 slides aplikacja do prostych prezentacji 7. Porównanie możliwości tworzenia prezentacji z użyciem aplikacji webowych i programów stacjonarnych (PowerPoint, Impress) Zadania do wykonania przez studentów Stworzenie prostej prezentacji w programie MS PowerPoint lub OpenOffice/LibreOffice Impress. Stworzenie szablonu prezentacji wg podanych założeń. Prześledzenie serwisów webowych do tworzenia prezentacji pod kątem ich możliwości, oraz przydatności jako alternatywnego źródła do tworzenia pokazów prezentacyjnych. Strona Materiał dla studentów Dostęp do stanowisk komputerowych wyposażonych w oprogramowanie Microsoft PowerPoint i OpenOffice (lub LibreOffice). Dostęp do sieci internetowej. Zajęcia mają charakter ćwiczeń w laboratorium komputerowym. W przypadku chęci skorzystania z aplikacji webowych przeznaczonych do tworzenia prezentacji na ogół trzeba w danym serwisie założyć swoje konto (w serwisie Zoho Docs możemy się zalogować używając konta Google) rysunek Wykonane w ten sposób prezentacje możemy odtwarzać online lub wyeksportować na nasz komputer do postaci plików ppt, pps, pdf lub innych popularnych formatów. Niektóre serwisy pozwalają na osadzanie prezentacji na naszych stronach WWW, a także oferują wtyczki pozwalające otwierać ich

69 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ dokumenty w różnych przeglądarkach internetowych lub aplikacje do korzystania z programów w oprogramowaniu firm trzecich. Rysunek 2.46 Tworzenie konta w serwisie Zoho Docs Rysunek 2.47 Zoho Show Strona 69 69

70 ROZDZIAŁ 2 W niektórych serwisach jak np. 280 slides (rysunek 2.48) możemy utworzyć prostą prezentację bez logowania, a następnie ją odtworzyć bezpośrednio z okna przeglądarki WWW. Strona Rysunek 2.48 Tworzenie prezentacji w serwisie 280 slides Tak czy inaczej podstawową różnicą w opracowywaniu prezentacji online w stosunku do prezentacji powstających przy używaniu stacjonarnego oprogramowania typu MS PowerPoint lub OpenOffice Impress jest możliwość jej tworzenia i odtworzenia z praktycznie dowolnego komputera podłączonego do Internetu. Nie musimy zatem martwić się, czy komputer do którego będziemy mieli dostęp jest wyposażony w określone oprogramowanie przeznaczone do tworzenia prezentacji, ale musi mieć dostęp do sieci WWW. Na korzyść oprogramowania stacjonarnego przemawia większa liczba oferowanych możliwości przy tworzeniu prezentacji oraz bardziej stabilne panowanie nad pokazem. To co może nas przekonać do skorzystania z innego programu czy aplikacji webowej, to jej innowacyjność, odmienność. Takim webowym serwisem jest Prezi za pomocą którego możemy utworzyć prezentację tzw. zoomową (rysunek 2.49). Całość nie stanowi pokazu slajdów jaki jest powszechnie znany, a bardziej przypomina schemat projektu (rysunków, tekstów, multimediów) w kształcie

71 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ pajęczyny, wzajemnych powiązań czy porozrzucanych grafik. Te obiekty są różnej wielkości (skali), mogą być powiązane, luźne albo zawierają się w sobie, nawet wielostopniowo. Prezentacja polega na przemieszczaniu się pomiędzy tymi obiektami, na ich przybliżaniu i oddalaniu stąd zooming. Rysunek 2.49 Prezi prezentacja zoomowa Tworząc nasze prezentacje mamy do czynienia z przeróżnymi formatami. Często jednak zdarza się, że uwarunkowania zewnętrzne zmuszają nas do konwersji naszych pokazów do zupełnie innych formatów. I tak najczęściej stosowanym formatem jest plik PDF, który możemy uzyskać dość prosto wybierając w większości przypadków opcję eksportu do PDF-u. Innym przykładem może być zmiana formatu ppt, odp lub innego do pliku wideo. W takim przypadku pomocny będzie program konwerter. Wiele takich programów można znaleźć w sieci. Można także posłużyć się programem do przechwytywania ekranu (lub części ekranu) monitora na którym wyświetlimy prezentacją i tak przechwycony pokaz zapisać jako plik wideo. Strona 71 71

72 ROZDZIAŁ 2 Strona 72 72

73 3 Komunikacja wizualna oparta na technice fotograficznej W tym rozdziale: o Zasady tworzenia przekazu informacyjnego metodą fotografii o Podstawowe informacje z dziedziny techniki fotografowania o Perspektywa odwzorowania przestrzeni w obrazie fotograficznym o Oświetlenie w fotografii o Cyfrowy zapis barw i możliwość korekcji zapisu obrazu cyfrowego w o Zagadnienia estetyki fotograficznej. Kompozycja o Prawne aspekty wykonania fotografii o Karta kontroli zdjęcia jako element zaliczenia zajęć o Przykładowy test zaliczający Strona 73 73

74 ROZDZIAŁ Zasady tworzenia przekazu informacyjnego metodą fotografii W tym podrozdziale: o Organizacja działań nadawcy informacji. o Przekaz przy pomocy samych fotografii. o Relacje fotografii z tekstem towarzyszącym o Interakcyjny system przekazu przy pomocy tekstu i obrazu. Strona 74 74

75 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Organizacja działań nadawcy informacji Nadawca chce przekazać odbiorcy wartości z wielu dziedzin życia tak, by zostały one odebrane zgodnie z intencjami nadawcy. Jest wiele metod przekazywania informacji. Oparte są one na odbiorze zmysłowym. Można budować przekaz w oparciu o kompilacje kilku zmysłów lub wybrać jeden z nich. Mamy się zajmować przekazem opartym na zmyśle wzroku. Przystępując do organizacji przekazu nadawca musi dokładnie zdefiniować przestrzeń w jakim obraz zostanie umieszczony. Określenie genezy podejmowanego działania. Co zmotywowało nadawcę: chęć sprzedania wytworzonej wartości, realizacja zamówienia zleceniodawcy, własna bezinteresowna chęć podzielenia się z innymi swoimi przeżyciami i emocjami, stworzenie dzieła sztuki czy dokumentu dla potomnych. Co jest celem przekazu: oświata, wychowanie, kultura, reklama, ogłoszenie, dokument, indoktrynacja. Zdefiniowanie tematu głównego oraz tła, na którym główny temat będzie realizowany. Zdefiniowanie profilu odbiorcy: stary, głupi, fanatyk, niezdecydowany. Nie ma przekazu uniwersalnego jednoznacznie odbieranego przez wszystkie grupy odbiorców. Uwzględnienie relacji z wartościami istniejącym w otoczeniu odbiorcy. Nadawca się będzie do nich odwoływał, czy je zmieniał (moralność odbiorcy). Przekaz budowany przy pomocy samych fotografii Mottem przekazu fotograficznego było zawsze: 1 zdjęcie jest równoważne 1000 słów. Na ogół nie korzystamy tylko z jednej Strona 75 75

76 ROZDZIAŁ 3 fotografii, ale budujemy ich zestaw. Wówczas musimy zwrócić uwagę na występujące między nimi relacje: Relacja z czasem. Zestaw może charakteryzować jedność czasu lub ukazywać jego przemijanie. Istnieją oczywiście zdjęcia ponadczasowe, nie podlegające dezaktualizacji. Relacje z miejscem. Jedność miejsca lub ciąg obrazów prowadzących do tematu głównego (miasto ulica dom pokój człowiek). Różne miejsca mogą być połączone wspólnym tematem (zamki gotyckie w Polsce). Relacje z tematem: monotematyczny lub wiele różnych tematów połączonych wspólną ideą (np. oszczędzanie). Relacje ważności pomiędzy poszczególnymi zdjęciami: wszystkie są sobie równoważne lub istnieje klucz tematyczny i uzupełnienia, ale wówczas istotna staje się kolejność ich prezentacji. Sposób wykonania zdjęć: monoplanowe (np. tylko plany ogólne, plany pośrednie, szczegół) lub różne rodzaje planów współdziałających ze sobą. Różnice w postrzeganiu rzeczywistości przez operatora, a realizacją rejestracji przez kamerę fotograficzną. Kamera nie kłamie było to motto istniejące w fotografii, a zbudowane na podstawie niezmiennych geometrycznych odwzorowań pomiędzy rzeczywistością, a jej obrazem. Użycie słowa było jest tu właściwe. Możliwość dowolnego przekształcenia obrazu cyfrowego w programach korekcyjnych mocno zdewaluowało zaufanie do obiektywnych wartości fotografii. Aparat fotograficzny obsługiwany jest przez bardziej lub mniej przygotowanego do tego operatora. Musi on zdawać sobie sprawę z różnic w jego postrzeganiu rzeczywistości a jej rejestracji przez kamerę. Strona 76 76

77 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Kamera pozbawiona jest psychicznego czytania rzeczywistości. Mózg operatora selekcjonuje i wartościuje przekaz. Kamera z niebywałą i trudno przewidywalną precyzją rejestruje i obnaża związki pomiędzy elementami planu, ludzi z ludźmi bądź z przedmiotami. Człowiek silnie zwraca uwagę na elementy otoczenia będące w ruchu (instynkt myśliwego). Kamera nie. Wszystko jest dla niej nieruchome. Kamera wyrywa z mijającego czasu jeden moment określony czasem otwarcia migawki. To jak zdanie wyrwane z kontekstu, nadaje obrazowi być może inne znaczenie niż miał w rzeczywistości. Kamera rejestruje na ogół przestrzenną rzeczywistość jako płaskie odwzorowanie z deformacjami charakterystycznymi dla zbieżności perspektywicznych. Operator może mieć trudności w przewidywaniu efektu rejestracji. Przeciwdziałały temu jak największe matówki w aparatach analogowych, dziś jak największe wyświetlacze w aparatach cyfrowych. Scenariusz. Przy budowie przekazu najważniejsze jest posiadanie planu działania przed wzięciem aparatu do ręki,, Głowa wyprzedza nogi. Ma on określić tryb wykonania zdjęcia w pewnych warunkach technicznych (oświetlenie, rodzaj perspektywy, przewidywany zakres tolerancji ostrości, rozmycie elementów ruchomych) aż do stosowanych zasad kompozycji plastycznej i sposobów zwracania uwagi odbiorcy na kluczowe wartości przekazu (mocne punkty obrazu, kontrast, barwa, kierunkowość oglądania). Przekaz zaplanowany musi być jak najprościej i jak najczyściej. Ale też nie może być nudny! Relacje fotografii z tekstem towarzyszącym Często dla uproszczenia i ulepszenia przekazu łączymy ze sobą te dwie formy wizualne, obraz i tekst. Łatwiej jest czasem Strona 77 77

78 ROZDZIAŁ 3 podpisać zdjęcie uściślając jego przekaz. Czasem dla dobra tekstu potrzebne jest dołączenie obrazu. Stąd: Zdjęcia mogą być tytularne względem tekstu. Tekst i obrazy są sobie równoważne. Obrazy są jeno ozdobnikami i dopełniaczami informacji zawartych w tekście. Interakcyjny system przekazu przy pomocy tekstu i obrazu Zwyczajny, mało wyrafinowany przekaz ma zazwyczaj formę: Nadawca-> odbiorca-> koniec przekazu. A gdyby tak odbiorca musiał coś zrobić z przekazem, uzupełnić go, rozszyfrować, i mieć z tego powodu satysfakcję? Nadawca-> odbiorca-> interakcja Słowo,,komunikacja pochodzi od łacińskiego,,komunicare - oznaczającego,,współuczestnictwo. Niech odbiorcy zostanie pozostawiona przestrzeń do działania, niech w przekazie znajdą się niedopowiedzenia, łamigłówki do rozwiązania. Komunikacja wizualna bazuje na słowach i obrazach. Oba pochodzą od pojęcia,,znak (wiedza, idea, odczucia, spostrzeżenia). Grupa (tzw. plemię) ustala, jakie znaki co oznaczają. Znak ma formę, która pokazuje i znaczenie, które je definiuje. Znaki dzielimy na: ikony. Jeden element opisuje dany desygnat (np. płomienie opisujące ogień), Strona 78 78

79 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ indeksy. Przedstawiają bliskie skojarzenia między całością a jej częścią lub cechą charakterystyczną ( np. dym). symbole. Umownie przypisują znaczenie do obrazu (w jeżyku polskim litery O, G, I, E, Ń, w innym języku inne litery). Ikony i indeksy tworzą język wizualny. Symbole- werbalny. Prościej nazwać to można jako teksty i obrazy, czytanie i oglądanie. Czytanie wymaga od odbiorcy wysiłku. Kod musi być rozszyfrowany i przetworzony, poddany weryfikacji i krytyce. Kontrolujemy przekaz. Odpowiada za to lewa półkula mózgu, która rozkłada przekaz na czynniki by go za chwilę logicznie złożyć. Oglądanie. Potrzebuje niewiele czasu i nie wymaga wielkiego wysiłku. Odwołuje się bezpośrednio do strefy emocji. Również łatwo jest przerwać oglądanie. Odpowiada za to prawa półkula mózgu. To królestwo wyobraźni i intuicji. Możliwe jest na raz spostrzeganie całości. Ale istnieje niebezpieczeństwo oglądania obrazu że inny widz może go odebrać zupełnie inaczej. Tak więc czytanie i oglądanie budują język komunikacji. Słowa i obrazy gdy się splatają, tworzą harmonijnie siłę oddziaływania obrazu i wymowę tekstu. Działania rozumowo-werbalne łączą się z emocjonalnymi wizualnymi we wspólny rytm. Tekst spowalnia i wycisza obraz, obraz przyspiesza prędkość czytania tekstu. (Badania stwierdzają, iż pamięć wzrokowa jest trwalsza od werbalnej. Pamiętamy 10% tego co przeczytane, 20% tego co obejrzane, ale 70% tego co przeczytane i obejrzane). Rozróżnia się dwa sposoby połączenia tekstów z obrazem. Zakotwiczenie. Polega ono na wzajemnym przenikaniu się tekstu i obrazu przy jednoczesnym opisywaniu i pokazywaniu tej samej rzeczy. Oba sposoby komunikacji wzmacniają się nawzajem. Istnieje harmonia pomiędzy tekstem, a obrazem. Ten typ przekazu przeznaczony jest dla odbiorcy zmotywowanego do odebrania informacji. Przekaz jest oczywisty, lecz może być irytujący dla odbiorcy, bowiem obraża jego inteligencję. Sztafeta. Przekaz ma kierować odbiorcę w różne kierunki. Tekst i obraz mówią o różnych rzeczach, ale poszerzają w ten sposób znaczenie przekazu. Powstaje dysharmonia. Jak rozszyfrować przekaz, gdy obraz i tekst nie są spójne? Aktywny odbiorca musi stworzyć Strona 79 79

80 ROZDZIAŁ 3 nowy kontekst. Im mniej informacji tym większy wysiłek i większa satysfakcja z rozwiązania zagadki. Ale! Nadmierna dysharmonia może popsuć komunikację. Gdy za mało przesłanek do znalezienia klucza, zagadka pozostanie nierozwiązana. Należy zachować umiar. W przekazie wizualnym często uczestniczą elementy graficzne, np. nagłówki, napisy na obrazach, rysunki, diagramy, skale, strzałki. By wszystkie elementy stworzyły spójną (silną) całość trzeba zrezygnować z ich indywidualnych cech w imię czystości przekazu. Kiedy przekaz jest właściwy? Kiedy już nic nie można dodać, by nie znużyć odbiorcy, kiedy już nic nie można ująć, bo zakłóciłoby to proces komunikacji. Strona 80 80

81 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ 3.2. Podstawowe informacje z dziedziny techniki fotografowania Plan podrozdziału o Ważne daty w historii fotografii. o Optyczne odwzorowanie geometryczne. o Cechy soczewki skupiającej jako obiektywu aparatu fotograficznego (ogniskowa, kąt widzenia, jasność). Zjawisko zakresu tolerancji ostrości. Krążek rozproszenia. Wpływ wartości przesłony na,,ostre odwzorowanie przestrzeni. Ruch względny w układzie przedmiot soczewkarejestrator, Obraz,,rozmyty. Dobór migawki przeciwdziałający,,rozmyciu. Stabilizatory w nowoczesnych rozwiązaniach konstrukcyjnych aparatów fotograficznych. o Rejestracja obrazu fotograficznego. Skala czułości ISO. Współpraca czułości, przesłony i migawki ze światłomierzem. Kryteria wyboru. obsługa nowoczesnego aparatu cyfrowego. Programy: P, S, A,M. wybór trybu pracy światłomierza. o Uwagi praktyczne. Strona 81 81

82 ROZDZIAŁ 3 Ważne daty w historii fotografii Optyką zainteresowani byli już starożytni. Ślady informacji znajdujemy już w pismach Arystotelesa (IV w p.n.e.). Około X w n.e. arabscy malarze używali urządzenia, które udoskonalone przez Leonarda Da Vinci służy do dziś jako kamera obscura entuzjastom fotografii otworkowej. Około 1720r zdefiniowana została światłoczułość soli srebra by w 1774r Charle s uzyskał pierwsze, choć nietrwałe obrazy oparte na tej własności chemicznej. Za narodziny fotografii uważa się rok 1839, gdy jednocześnie opublikowano: w Anglii przez Talbota (niestety hamująco opatentowane) i we Francji przez duet Niepsa z Daguerrem (wolno dostępne) techniki trwałego odwzorowania rzeczywistości przez układ optyczny. Talbot w swojej kalotypii stosował negatyw i wiele papierowych odbitek, dagerotypia dawała jeden obraz na miedzianej płytce. Dalej ruszyło już lawiną. W 1884r aparat Snapshot reklamowano hasłem: ty naciśnij guzik, my zrobimy resztę. Dzisiejsi producenci sprzętu je zmodyfikowali naciśnij, myśmy już wszystko zrobili, patrz nieregulowane aparaty fotograficzne w telefonach. Dla nowych technik przełomowy był rok 1970, gdy rozwój fototranzystorów doprowadził do przemieniania pakietu elektronów lub dziur w sieci krystalicznej zależnej od ilości fotonów na informację jednego bita, w finalnej postaci mającej postać wartości napięcia. W 1978r rejestrator fotonowo-elektronowy zwany dziś matrycą CCD posłużył do obserwacji widma odległych kwazarów w astronomii. Optyczne odwzorowanie geometryczne Strona Soczewka skupiająca jako obiektyw fotograficzny Ogniskowa soczewki F jest to odległość od soczewki do miejsca skupienia wiązki światła równoległego ogniska. Odpowiada za krotność odwzorowania. Średnica soczewek o tej samej ogniskowej decyduje o ilości światła przechodzącego przez soczewkę. Kąt widzenia obiektywu związany jest z wielkością rejestratora. Te same ogniskowe mogą zrealizować

83 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ różne odwzorowania (kątowe) na różnej wielkości rejestratorach. Na rysunku 3.1. przedstawiono zasadę wyznaczania ogniskowej oraz związek pomiędzy ogniskową, odległością przedmiotową X i odległością obrazową Y. Równanie soczewki 1/F = 1/X + 1/Y w przedstawionym przypadku (X>2F) dało obraz rzeczywisty odwrócony i pomniejszony. Na rysunku 3.2. przedstawiono wpływ ogniskowej soczewki na krotność odwzorowania na rejestratorze o tej samej wielkości. Produkowane dziś obiektywy fotograficzne zbudowane z układów soczewek (np. 17 sztuk w jednym obiektywie) mają zdolność do zmiany ogniskowej ZOOM). Zbyt duża możliwość zmiany ogniskowej np. 10x odbija się niestety na jakości odwzorowania. Na rysunku 3.3. przedstawiono przyczynę powstania zjawiska zwanego zakresem tolerancji ostrości (Z.T.O.). Bezwymiarowy punkt świecący zostaje w rzeczywistości odwzorowany w płaszczyźnie ostrości jako krążek rozproszenia o określonych wymiarach. To z kolei powoduje, że w płaszczyźnie odwzorowania odbieramy jako ostre (zawierające się w wartości krążka rozproszenia punkty świetlne będące trochę przed i trochę za punktem odwzorowywanym geometrycznie. Na rysunku 3.4. przedstawiono jak stożek promieni odwzorowujących przedmiot wpływa na Z.T.O. Duży kąt rozwarcia stożka daje małe Z.T.O. Mały-duży. Wielkość tego kąta zależy od średnicy przesłony i przez zmianę jej wartości umożliwia sterowanie Z.T.O. Ogniskowa obiektywu ma również wpływ na Z.T.O. z podobnej przyczyny. Obiektywy szerokokątne z tej samej odległości fotografowania mają duży zakres tolerancji ostrości, wąskokątne (teleobiektywy) mają mały przy tych samych cyfrach roboczych przesłon. Strona 83 83

84 ROZDZIAŁ 3 Rysunek 3.1. Definicja ogniskowej. Związki geometryczne odwzorowania. Równanie soczewki Strona 84 84

85 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 3.2. Ogniskowa a krotność odwzorowania. Ekran i rejestrator ustawione w tych samych odległościach. Przedmiot o identycznej wysokości Strona 85 85

86 ROZDZIAŁ 3 Rysunek 3.3.Techniczna rzeczywistość odwzorowania. Krążek rozproszenia. Tworzenie zakresu tolerancji ostrości (ZTO) Strona 86 86

87 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 3.4 Wpływ wielkości przesłony na Z.T.O Ruch względny w układzie przedmiot- obiektywrejestrator. Rozmycie obrazu. Gdy źle dobierzemy X, Y, F otrzymujemy w płaszczyźnie rejestratora obraz nieostry. Gdy w czasie rejestracji obrazu przy otwartej migawce aparatu wystąpi przesunięcie względne w układzie przedmiot- obiektyw- rejestrator to spowoduje ono zarejestrowanie punktu świetlnego na rejestratorze w wielu miejscach, często w postaci smugi. Nazywamy to w odróżnieniu od nieostrości geometrycznej rozmyciem obrazu. Rozważmy kilka możliwości wystąpienia wyżej w/w zjawiska. Fotograf trzyma aparat w ręku jest on w ruchu. Nawet gdy przedmiot jest nie ruchomy, nastąpi rozmycie obrazu, gdy czas otwarcia migawki jest zbyt długi. By rozmycie zmieściło się w krążku rozproszenia należy stosować odpowiednio krótkie, dobrane do ogniskowej, Strona 87 87

88 ROZDZIAŁ 3 czasy. (F=50mm 1/30sek; F=250mm 1/250sek; F=20mm 1/15sek). Aparat unieruchomiony (np. na statywie) przedmiot w ruchu. Istotna staje się jego prędkość kątowa względem aparatu (przesunięcie kątowe w czasie otwarcia migawki). Im jest większa tym czas rejestracji krótszy. Zasadę przesunięcia kątowego przedstawiono na rysunku 3.5. Rysunek 3.5. Przesunięcie kątowe a rozmycie obrazu na rejestratorze Produkowane obecnie aparaty wyposażone są w tak zwane stabilizatory. Gdy zaistnieje względne przesunięcie kątowe w układzie, elektroniczne czujniki ruchu spowodują kontr ruch soczewki w obiektywie w systemie Nikon lub Canon, w systemie Sony, Olympus, Pentax kontr przesunięcie matrycy. W aparatach srebrowych film był nieruchomy i było to nie możliwe. Strona 88 88

89 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Efekt działania stabilizatorów jest wyraźny (około dwie wartości migawki) i nie jest tylko chwytem reklamowym. Rejestracja obrazu fotograficznego Fotografowanie rozpoczęło się od ziarenka bromku srebra, które pod wpływem naświetlenia zmieniło w procesach chemicznych prędkość redukcji soli do metalu i tak rozdzielało ziarna uczulone i nie uczulone przez światło. Innym sposobem zatrzymywania elementów naświetlonych była tak zwana guma arabska, (białko) uczulona dwuchromianem potasu (K2Cr2O7), która koagulowała (ścinała się) i stawała się nierozpuszczalna w wodzie. Wypłukując rozdzielano partie obrazu naświetlonego. obsługa nowoczesnego aparatu cyfrowego. Programy: P, S, A,M. Dziś technika cyfrowej rejestracji obrazu bazuje na tzw. pikselu. Wykorzystywany jest efekt fotoelektryczny występujący w sieci krystalicznej. Padający foton światła wybija z atomu elektron, który wprowadzony na kondensator zamienia informacje o ilości padających kwantów na napięcie. Wymiary i ilość pikseli w matrycy rejestrującej decydują o jakości odwzorowania. Dziś średnica pikseli wynosi od 3 do 10 nm. Występujące zjawiska uboczne (termoemisja elektronów wywołana prądem skanującym) lub zbyt silne wzmocnienie napięć powoduje powstawanie tak zwanych szumów i pogorszenie jakości rejestracji. Dla obrazu srebrowego i cyfrowego obowiązują te same zasady rejestracji. Film lub matryca w różnych warunkach fotografowania muszą za każdym razem dostać taką samą ilość światła potrzebną do zapisania obrazu. Można fotografować przy innej ilości światła rejestrującego, ale wówczas należy użyć innej czułości Używane dziś są dwie skale czułości: ISO przy dwa razy mniejszej ilości światła mnożąca wskaźnik 2x (2 razy wyższa czułość) i DIN dodająca dwa razy większej czułości trzy jednostki. Oczywiście istnieją przeliczniki skal.100 ISO = 21 DIN. Do regulacji ilości światła odbitego od przedmiotu w różnych warunkach Strona 89 89

90 ROZDZIAŁ 3 oświetleniowych, a mającego dotrzeć do rejestratora zawsze w tej samej ilości (przy określonej czułości) służą: migawka otwierająca drogę dla światła na określony czas, opisana w systemie 1/przez np. 1/30; 1/125 sekundy lub w sekundach 1, 4. W przypadku regulacji skokowej, mechanicznej, migawki tworzyły ciąg o mnożniku 2 (1/30, 1/60, 1/125, 1/250 itd.). Nowoczesne migawki mają płynną możliwość ustawiania czasu otwarcia np. 1/234sek. przesłona (przysłona, diafragma, blenda, apretura) to czynna średnica otworu obiektywu otwierającego drogę dla światła docierającego do rejestratora. Jest opisana wartością stosunku średnicy otworu czynnego do ogniskowej. Cyfry opisujące skokowe zmiany przysłony zmieniają pole przekroju w systemie 2 razy. Niestety najlepiej będzie nauczyć się ich na pamięć od największego otworu do najmniejszego: 1; 1,2; 1,4; 2; 2,8; 4; 5,6; 8; 11; 16; 22. w pewnym zakresie wartości rejestratorowi jest wszystko jedno czy potrzebną ilość światła (przy zdeklarowanej czułości) otrzyma przez duży otwór, ale w krótkim czasie czy odwrotnie, przez mały otwór, ale przy długim czasie otwarcia migawki. Zależność ta jest negowana przez tak zwany efekt Schwarzchilda przy czasach naświetlania większych od jednej sekundy dla filmów i efekt szumu termicznego i napięciowego przy matrycach cyfrowych. Rejestratorowi jest wszystko jedno, nam nie! w tych samych warunkach oświetlenia przy ustalonej czułości rejestratora, możemy zmienić stowarzyszone ze sobą migawki i przesłony wybierając kryterium. zamrożenia ruchu szybka migawka, ale duży otwór przesłony (np. 1/250s i 4) uniemożliwi rozmycie w czasie rejestracji ale stowarzyszona przesłona do mały zakres tolerancji ostrości. Strona 90 90

91 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ duży zakres tolerancji ostrości mały otwór przesłony daje szeroki zakres tolerancji, ale przy długim czasie migawki (zamiana na 22; 1/8). Ale tak długi czas wprowadza możliwość rozmycia rejestracji przy fotografowaniu z ręki a więc najprościej użyć statywu unieruchamiającego aparat. jeśli w danych warunkach oświetlenia nie można osiągnąć potrzebnego kompromisu pomiędzy migawka, a przesłoną, należy użyć innej czułości rejestracji. Zazwyczaj jednak i dla filmów i dla matryc ze wzrostem czułości pogarsza się jakość odwzorowania. Filmy należało wymienić. W matrycach cyfrowych zmienia się krotność wzmocnienia sygnału. Często możliwość pracy przy wysokich czułościach jest chwytem handlowym. System kontroli rejestracji Od około 50 lat do określenia natężenia światła, czy to padającego czy też odbitego używano światłomierzy. Wycechowane są one dla różnych czułości rejestratora (ISO, DIN) i określają wartości stowarzyszonych przesłon i migawek dla danych warunków oświetleniowych. Niektóre z nich cechowane są w stopniach EV. Niegdyś bazowały na ogniwie selenowym, dziś na fotooporach (CDS), fotodiodach lub fototranzystorach, a nawet na grupach pikseli matrycy. Zasilane są zazwyczaj z akumulatorów lub baterii. Istnieją światłomierze oceniające natężenie światła przy bardzo krótkich czasach oświetlania fleszem (drogie). Światłomierz zamontowany w aparacie fotograficznym sprężony jest obecnie bezpośrednio z elementami regulacyjnymi aparatu (migawka, przesłona). W telefonach wszystko dzieje się automatycznie bez możliwości ingerencji w cokolwiek. W aparatach wyższej klasy operator ma do wyboru cztery rodzaje współpracy światłomierza z nastawami: P; S lub TV; A lub AV; M; P Program ułożony jest przez fabrykę optymalnie ale według stworzonego przez nią harmonogramu. Dobiera migawkę i przesłonę przy wybranej przez operatora czułości rejestracji do warunków oświetlenia planu zdjęciowego. Strona 91 91

92 ROZDZIAŁ 3 A Operator wybiera wartość przesłony (i czułość ISO), a światłomierz ustawia czas migawki (może być płynna regulacja czasu). S lub T (shuter lub time) operator wybiera czas otwarcia migawki (i ISO), a światłomierz ustawia przesłonę (może być płynna regulacja przesłony). M Światłomierz pokazuje wartości przesłony i migawki wybranych przez operatora i zazwyczaj przy pomocy wagi, wskaźnika określa czy ekspozycja jest właściwa, czy prześwietlona lub niedoświetlona. Istnieją aparaty, w których jest tak zwane zielone pole, w których nic się nie ustawia. Ale ponieważ rejestracja nie podlega kontroli palety fotografa nie będziemy się nimi zajmować. Rodzaje pracy światłomierza W aparatach już średniej klasy można znaleźć trzy rodzaje pracy światłomierza: punktowy. Z pola obrazu, centralnie lub z miejsca ustawienia ostrości wybrany jest 1% pola powierzchni rejestracji i to oświetlenie decyduje o wartości nastawionych na aparacie. uśredniający. Centralne pole o wybieralnej średnicy (np. 4; 8; 12mm) decyduje o parametrach regulacyjnych aparatu. Zazwyczaj w środku obrazu umieszczone są elementy najważniejsze dla tematu i treści zdjęcia. matrycowy. Uśrednienie oświetlenia pochodzi z wielu punktów obszaru obrazu. Wartości są analizowane przez program statystyczny z odrzuceniem wartości skrajnych (np. punktowe źródło światła słońce w kadrze). Strona 92 92

93 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Uwagi praktyczne Na koniec rozdziału kilka uwag praktycznych: Wybór rejestracji: cyfrowy srebrowy. Jakość zapisu cyfrowego nie dogoniła jeszcze zapisu srebrowego. Wysoką pseudo rozdzielczość cyfry zawdzięczamy interpolacji informacji przez program obróbczy, a nie przez odwzorowanie geometryczne. Można zeskanować film i uzyskać jego zapis cyfrowy. Koszty inwestycji i eksploatacji. Aparat cyfrowy kupowany jest drogo, ale eksploatowany za darmo. Niestety jak dla komputerów co trzy lata następuje skok jakości. W srebrowych aparatach kupuję tanio, eksploatuję drogo. Do aparatu srebrowego można włożyć film lepszy lub gorszy. Matryca jest tylko jedna i niewymienialna. Czas dostępu do obrazu po wykonaniu zapisu cyfrowego jest rewelacyjny. Można przesłać fotografię do odbiorcy natychmiast. Wywołanie filmu i odbitek trwa długo. Możliwość ingerencji w obraz cyfrowy post factum. Zbytnia obróbka programem typu Photoshop prowadzi do zniekształcenia idei fotografii, ale umożliwia fotomalarstwo. Dla techniki cyfrowej: - ilość pikseli nie decyduje o jakości zapisu najważniejsze są wymiary: matrycy i piksela. Zmiana czułości matrycy (niewymienialnej) to zmiana krotności wzmocnienia impulsów. Im większe, tym gorzej (szumy). Często dla zmniejszenia ilości informacji zapisywanych dla danego obrazu, (tak jak w technice dźwięku MP3) stosuje się kompresję, czyli zapis bliskich sobie informacji jako jedną. Obniża to ilość bitów ale kosztem jakości obrazu. Zapis z kompresją w systemie IPEG jest NIEODWRACALNY. W systemie ROW można stosować kompresję bez stratną lub zapisać bez kompresji. System bez kompresyjny TIFF wychodzi z użycia. Strona 93 93

94 ROZDZIAŁ 3 Ostateczne prawo Marphiego dla wszystkich użytkowników aparatów fotograficznych: Gdy już cię wszystko zawiedzie przeczytaj INSTRUKJĘ OBSŁUGI. Strona 94 94

95 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ 3.3. Perspektywa odwzorowania przestrzeni w obrazie fotograficznym Plan podrozdziału o Kąt,,widzenia obiektywu i kąt odwzorowania przedmiotu. o Fotografowanie przestrzeni z tego samego miejsca obiektywami o różnych ogniskowych. Możliwość,,nałożenia na siebie obrazów po wyrównaniu krotności powiększenia. o Fotografowanie z różnych odległości różnymi ogniskowymi z zachowaniem wymiarów tematu głównego na rejestratorze. Zmiana relacji pomiędzy tematem głównym a tłem. Strona 95 95

96 ROZDZIAŁ 3 Pomiędzy użytkownikami fotografii panuje potoczne przekonanie, iż deformacje perspektywiczne ich obrazów zależą od rodzaju obiektywów. NIE Kąt widzenia obiektywu i kąt odwzorowania przedmiotu Krotność odwzorowania obiektywu zależy od jego ogniskowej i wymiarów stowarzyszonego rejestratora. Zastosowanie obiektywu oceniamy przy pomocy jego kąta widzenia. Rozróżniamy obiektywy szerokokątne: 180º - 60º; standardowe o kącie zbliżonym do czynnego kąta widzenia oka ludzkiego 46 º - 50º i wąskokątne teleobiektywy dochodzące do 2º kąta widzenia. Rozważmy sfotografowania płaskiego przedmiotu (np. gazety) tak by w całości znalazł się na rejestratorze. Można to uczynić różnymi obiektywami z różnych odległości. Krótką ogniskową z bliska, długą ogniskową z daleka (rysunek 3.6). Rysunek 3.6 Fotografowanie płaskiego przedmiotu różnokątnymi obiektywami z różnych odległości Dla płaskiego przedmiotu nic się nie zmieni. Jeśli przedmiot będzie przestrzenny zmienią się relacje odwzorowania perspektywicznego. (rysunek 3.7.). Strona 96 96

97 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 3.7 Fotografowanie przedmiotu przestrzennego Fotografowanie przestrzeni z tego samego miejsca obiektywami o różnych ogniskowych. Możliwość,,nałożenia na siebie obrazów po wyrównaniu krotności powiększenia Zastosowanie obiektywów w różnych ogniskowych (o różnych kątach widzenia przy określonym rejestratorze) zezwala na zarejestrowanie wybranych fragmentów rzeczywistości. Ale jeśli z tego samego miejsca fotografujemy przedmioty rozmieszczone w przestrzeni obiektywem szerokokątnym i teleobiektywem, to po wyrównaniu krotności powiększenia (różne na tym samym rejestratorze) oba obrazy dadzą się na siebie nałożyć. Mimo różnych ogniskowych! Rysunki 3.8. i 3.9. wyjaśniają relacje perspektywiczne powstające przy fotografowaniu tego samego przedmiotu (A B) z różnych odległości. Za odwzorowanie odpowiadają bowiem relacje kątów widzenia przedmiotów A i B (równych wymiarowo), które gdy jesteśmy blisko są znaczne, a gdy jesteśmy daleko zbliżone (kąty widzenia α i β). Dlatego gdy jesteśmy blisko budynku zwęża się on na obrazie do góry (perspektywa prostoliniowa zbieżna), a gdy odejdziemy daleko da on się przedstawić w perspektywie prostoliniowej akademickiej (linie pozostają do siebie równoległe). Strona 97 97

98 ROZDZIAŁ 3 Rysunek 3.8 Relacje odwzorowania przedmiotu przez obiektyw Strona Relacje odwzorowania są inne niż przy fotografowaniu z bliska. Kąty a i b różnią się nieznacznie i ze wzrostem odległości maleją. Odwzorowanie a i b jest prawie takie same. WNOSEK: relacje perspektywiczne nie zależą od obiektywu lecz od miejsca fotografowania Rysunek 3.9 Relacje odwzorowania przedmiotu przestrzennego przez obiektyw umieszczony daleko od przedmiotu α i β różnią się Fotografowanie z różnych odległości różnymi ogniskowymi z zachowaniem wymiarów tematu głównego na rejestratorze. Zmiana relacji pomiędzy tematem głównym a tłem Zmieniając odległość fotografowania i jednocześnie ogniskową (kąt widzenia) obiektywu możemy uzyskać na rejestratorze taką samą wielkość wybranego elementu np. tematu głównego pomnika. Wtedy z bliska obiektyw szerokokątny zarejestruje duży fragment przestrzennego otoczenia, ale o nieczytelnych szczegółach. Przy teleobiektywie fotografującym z daleka

99 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ elementów przestrzeni tła będzie mało tak, że mogą stać się równoważne tematowi głównemu. Hasło reprezentujące tą cechę odwzorowania brzmi: zdjęcie się robi nogami. Warunki odwzorowania perspektywicznego zależą od miejsca, z którego wykonywana jest fotografia. Wykorzystujemy to np. przy fotografowaniu modelek z dołu, by miały długie nogi lub przy portrecie, by nie być bliżej niż 2 metry do twarzy modela, gdyż grozi to przerysowaniem nosa (bliski) względem uszu (daleki). Fotografia zabawia się czasem perspektywą kołową. Z bardzo bliska ogniskową 8 6mm można zarejestrować ponad 200º otoczenia. Ale obiektyw typu rybie oko jest bardzo drogi i do techniczno dydaktycznych zastosowań nie nadaje się. Strona 99 99

100 ROZDZIAŁ Oświetlenie w fotografii Plan podrozdziału o Cechy fizyczne światła. Zasada widzenia oka ludzkiego. o Rodzaje światła,,białego. Temperatura barwowa. o Odbicie światła przez kolorowe przedmioty. Kontrast własny obiektu fotograficznego. o Korekcja różnych temperatur barwowych oświetlenia w aparatach cyfrowych przez funkcję,,balansu bieli. Histogramy w zaawansowanych technicznie aparatach cyfrowych. o Budowa,,światłocienia, odpowiadającego za wrażenie przestrzenności na płaskim obrazie przy pomocy kontrastu oświetlenia. Światło rysujące. Światło wypełniające. Światło kontrujące. Oświetlenie tła. o Lampa błyskowa jako źródło światła. Połączenie światła słonecznego ze światłem lampy błyskowej przy fotografowaniu,,pod światło. Uwagi praktyczne użytkowania lamp błyskowych. Strona

101 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Cechy fizyczne światła. Zasada widzenia oka ludzkiego Światło widzialne ma dwoistą naturę. Raz jako fala elektromagnetyczna podlega prawom ruchu falowego (załamanie, odbicie, interferencje, dyfrakcja, polaryzacja). Podlega też prawom skwantowania energii (zjawisko fotoelektryczne, efekt Comptona). W fotografii wykorzystujemy falowe prawa światła. Oko ludzkie reaguje na światło od czerwonego, poprzez wszystkie barwy tęczy do niebieskiego, nie widzimy w podczerwieni i nad fiolecie. Światło dociera do rejestratora-siatkówki poprzez soczewkę z tęczówką pełniącą rolę przesłony, a regulującą ilość docierającego światła. Na siatkówce znajdują się czopki i pręciki. Pręciki, których jest więcej reagują z wyższą czułością, ale nie rozróżniają barw. Dlatego po ciemku widzimy czarno-biało. Czopki rozmieszczone w tzw. żółtej plamce reaguje na 3 podstawowe barwy: czerwona, zielona, niebieska. Różny poziom podrażnienia tych trzech składników pozwala na rozróżnienie wszystkich barw tęczy. Podobnie rozróżnia barwy aparat cyfrowy. Punkt informacyjny w obrazie składa się z 3 pikseli: czerwonego, zielonego i niebieskiego. Rejestracja barwy to trzy zróżnicowane poziomy impulsów barw podstawowych. Rodzaje światła,,białego. Temperatura barwowa Przedmiot względem światła może zachować się różnie. Może je przepuścić (szyba) może je pochłonąć (czarna sadza) lub odbić (powierzchnie metali). Widzimy, fotografujemy, bo światło ze źródła dociera do przedmiotu, odbija się od niego i przez układ optyczny dociera do rejestratora. Źródła światła są różne, Światło słoneczne nazywamy światłem białym i na pryzmacie możemy je rozwarstwić na barwy tęczy. Można więc zdefiniować światło białe jako mieszaninę wszystkich barw, Ale proporcje składników światła,, białego mogą być różne. Samo światło słoneczne po przejściu przez chmury pozbawione jest składników ciepłych jest zaniebieszczone A o zachodzie słońca- odwrotnie. Trzeba było światło,,białe sklasyfikować. Posłużyło temu promieniowanie platyny podgrzanej do różnych temperatur, Tak powstało pojęcie,, temperatury barwowej określonej w Strona

102 ROZDZIAŁ 3 Strona stopniach Kelvina. Odpowiednio: K to zachmurzone niebo; 5400 K to bezpośrednio światło słoneczne i światło flesza, 4000 K mają żarówki halogenowe, a 3200 K zwykłe. Świeca lub łuczywo ok K. Problem jest ze świetlówkami, w których źródłem światła jest zjonizowany gaz o nieciągłym widmie. I mimo coraz to doskonalszych luminoforów świetlówki nie są dobrym źródłem oświetlenia w fotografii. Odbicie światła przez kolorowe przedmioty Przedmioty swoimi różnymi fragmentami odbijają światło w różnych stopniach. Ustalony przed laty wzorzec do ustawiania czułości, tzw.,, szara kartka Kodaka ze względu na podobieństwo własności do skóry ludzkiej odbija 20 procent światła padającego. Odbija wszystkie barwy tak by uzyskać,,kolor pośredni pomiędzy bielą a czernią. Własności do odbijania światła przedmiotu zależą tylko od niego i są niezmienne! Nazywamy to,, kontrastem własnym obiektu. Gdy zmienimy proporcje składników w padającym na przedmiot świetle białym (temperaturę barwową) a własności do odbijania poszczególnych barw przedmiotu pozostają niezmienne, w składzie światła docierającego do rejestratora ulegają zmianie proporcje w barwnej rejestracji obrazu. Przedmiot w dwóch różnych światłach,,białych będzie zarejestrowany jako przedmiot o dwóch różnych odwzorowaniach barwnych. (Malarze odkryli to już bardzo dawno temu. Barwy oglądanych przedmiotów zależą od światła oświetlającego). W fotografii srebrowej radzono sobie z tym problemem za pomocą tzw. filtrów konwersyjnych zakładanych dodatkowo na obiektyw. Korekta różnych temperatur barwowych oświetlenia w aparatach cyfrowych Dla konstruktorów aparatów cyfrowych problem zmian barw rejestracji okazał się łatwy do pokonania. Skoro oko ludzkie potrafi się akomodować do zmian temperatury barwowej oświetlenia ( po około 5 min) to może wyposażyć aparaty w podobną funkcję tak, by wszystkie zdjęcia wyglądały jakby były zrobione w pełnym słońcu? Funkcja ta nazywa się,, balansem bieli. Może być ustawiona ręcznie, pod kontrolą symboli źródeł światła lub temperatury

103 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ barwowej,,k lub automatycznie, na bazie analizy obrazu w trzech wyciągach barwnych: czerwonym, zielonym i niebieskim. Co lepsze aparaty fotograficzne posiadają możliwość wyświetlania histogramów rozkładu pikseli : sumarycznych (czarno- białe) lub 3 rozkładów barwnych. Na osi poziomej histogramu znajduje się rozkład cechy jasności: z lewej ciemne, pośrednie i z prawej jasne. Na osi pionowej ilość pikseli w obrazie oznaczonych daną cechą (Rys.3.10.). Rysunek Histogramy rozkładu natężenia światła Strona

104 ROZDZIAŁ 3 Analizując histogramy wyciągów barwnych można określić dominantę barwną obrazu. Operując współczynnikami wzmocnienia dla poszczególnych barw można ją usunąć. Strona Rysunek Powstawanie strefy cienia i półcienia za przedmiotem Budowa światłocienia odpowiadającego za wrażenie przestrzenne Światło w warunkach ziemskich, rozchodzi się prostoliniowo. Gdy natrafi na przeszkodę nieprzepuszczalną zostanie odbite lub pochłonięte, ale za przeszkodą powstanie strefa cienia i półcienia, rys Fotografując z innego kierunku niż padające światło uzyskujemy, na przedmiocie, strefy oświetlone i nieoświetlone, w cieniu. Mówimy wówczas o,, kontraście oświetlenia. Oko ludzkie jest jak na razie najdoskonalszym rejestratorem, widzi,, na raz jedną i świec. Techniczne rejestratory, srebrowe czy cyfrowe, póki co nie maja możliwości przeniesienia takiej rozpiętości tonalnej. I tak,,murzyna na śniegu sfotografować się nie da. Można murzyna, ale śnieg będzie wtedy nieczytelny i odwrotnie. Istotą oddziaływania

105 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ płaskiego, dwuwymiarowego obrazu fotograficznego (oraz malarskiego) jest wywołanie u osoby oglądającej wrażenie przestrzeni. Jednym ze sposobów jest omówiona już zbieżność perspektywiczna. Drugim, znanym od stuleci malarzom, jest budowanie tzw. światłocienia. Kula oświetlona z kierunku osi obiektywu będzie wyglądała jak koło. Gdy oświetlimy ją z innego kierunku będzie posiadała strefy oświetlone i strefy cienia- zbudujemy światłocień i wrażenie przestrzenne. Na Rys pokazano sposób zbudowania światłocienia przez reflektor kierunkowy wytwarzający wiązkę równoległą światła. Ale (murzyn na śniegu) wytworzony kontrast oświetlenia może być zbyt,, rozpięty dla rejestratora i w strefie cienia nic nie zostanie zarejestrowane. Rysunek 3.12 Powstawanie strefy cienia i półcienia za przedmiotem Na Rys przedstawiono sposoby zmniejszania kontrastu oświetlenia. A przez przekierowanie światła rysującego przy pomocy powierzchni odbijającej tak, by dotarło ono do strefy cienia; B- przez użycie dodatkowego reflektora oświetlającego strefę cienia. Zazwyczaj jest to źródło światła rozproszonego, Strona

106 ROZDZIAŁ 3 wielokierunkowego uzyskanego z dużej powierzchni świecącej (soft box). Światło to powinno być słabsze od rysującego by nie zniszczyć światłocienia. Zazwyczaj strefie mocno oświetlonej ono nie szkodzi (klasyczne proporcje natężeń tych świateł to 3:1). Rysunek 3.13a Sposoby zmniejszania kontrastu oświetlenie Strona

107 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek 3.13b Wytworzenie światłocienia poprzez kierunkowe oświetlenie Na Rys.3.14 pokazano oświetlenie,, specjalnego przeznaczenia tzw. światło kontrujące. Strona

108 ROZDZIAŁ 3 Rysunek Silne światło oświetlające od tyłu tzw. kontra Jest to bardzo silny w stosunku do pozostałych świateł reflektor kierunkowy umieszczony z tyłu. Jego oświetlenie jest tylko częściowo widziane z kierunku fotografowania. Daje efekt aureoli i obrysów. Często jest barwne. Na Rys przedstawiono oświetlenie dodatkowe docierające tylko do białego tła a mające zlikwidować na nim cienie od przedmiotu wywołane oświetleniem głównym. Strona

109 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek Oświetlenie tła by wyeliminować cienie na tle od przedmiotu i oświetlenia Podsumowując. Są rozróżniane 4 typy oświetlenia: rysujące. Jest to wiązka światła równoległego budująca na przedmiocie światłocień (np. z reflektora samochodowego, bezpośrednie światło słoneczne, flesz). wypełniające. Jest to światło rozproszone docierające do stref cienia światła rysującego mające za cel zmniejszenie kontrastu oświetlenia. kontrujące. Silne światło tylne do efektów specjalnych. Wytwarzają je reflektory tzw. strumienice. oświetlenie tła białego mające likwidować cienie. Połączenie światła słonecznego ze światłem lampy błyskowej przy fotografowaniu,,pod światło. Strona

110 ROZDZIAŁ 3 Lampa błyskowa jako źródło światła Pełne słońce jest niestety typem światła rysującego, dającego duży kontrast oświetlenia z silną strefą cienia. Fotografowanie,,ze słońcem czasem jest niemożliwe a czasem nieciekawe. Fotografujemy więc,,pod słońce. I wtedy dobrze jest użyć dodatkowo lampy błyskowej umieszczonej na aparacie lub swobodnej. Doświetlamy przedmiot tam, gdzie światło słoneczne nie dociera. Zasadę współpracy przedstawiono na rys Rysunek Współpraca światła słonecznego ze światłem lampy błyskowej przy zdjęciach pod światło Nie jest ona łatwa bo aparat fotografując z lampą błyskową operuje określonymi czasami otwarcia migawki i,,zgranie dwóch poziomów światła wymaga pewnej wprawy. Posiadanie nowoczesnej lampy stroboskopowej może to ułatwić. Strona

111 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Uwagi praktyczne dla użytkownika lamp błyskowych Temperatura barwowa światła flesza jest zbliżona do pełnego światła słonecznego -5400K. Czas trwania błysku jest bardzo krótki. Klasyczna lampa błyskowa musi trafić na chwilę gdy płaszczyzna rejestratora jest całkowicie odsłonięta przez migawkę. Wymaga to użycia odpowiedniego czasu synchronizacji określonego w instrukcji danego aparatu. Flesz jest punktowym źródłem światła. Natężenie oświetlenia maleje z kwadratem odległości od źródła. Jako oświetlenie bezpośrednie prawidłowo naświetli tylko wybrany plan w określonej odległości. Co będzie bliżej zostanie oświetlone za mocno (prześwietlone); co dalej za słabo - niedoświetlone. Flesz umieszczony na paracie w osi fotografowania nie buduje światłocienia, daje płaskie nie plastyczne oświetlenie. Ale czasem jest to jedyna możliwość zrobienia zdjęcia. Gdy takie światło skierujemy na oko, wejdzie ono doń przez soczewkę, odbije się od siatkówki- czerwonej i wyjdzie powrotem przez soczewkę. Gdy trafi do obiektywu da efekt,,czerwonych oczu. Trzeba by umieścić flesz z boku aparatu, np. przykręcony na szynie. Ale tak umieszczona lampa da cienie. Można skierować światło flesza tak by odbiło się do sufitu lub ściany. Zaistnieją lepsze warunki oświetlenia, światło będzie rozproszone ale za cenę spadku natężenia oświetlenia i możliwością zabarwienia światła kolorem materiału odbijającego. Nowoczesne lampy błyskowe mają różne poziomy współpracy automatyki z aparatem. Zazwyczaj już bez kontroli operatora kodują (przekazują informacje) czułość rejestratora, przesłonę roboczą, a nawet odległość ustawienia ostrości. Do oceny potrzebnej ilości światła używają elementów wbudowanych w aparat, mierzących natężenie oświetlenia przez obiektyw i to w czasie trwania naświetlenia. Generują przebłyski operacyjne. Najnowsze typy synchronizują z każdym czasem migawki aparatu. Ale są drogie! Lampy błyskowe mają swoje źródła zasilania i generują swoje napięcia. Nie wolno używać starych lamp w nowoczesnych aparatach bo niegdyś na łączu synchronizacyjnym było 300 V. A układy scalone pracują przy 9V. Stąd możliwość,,spalenia elektroniki aparatu. Nie rozbierać, nie dotykać w razie awarii. Strona

112 ROZDZIAŁ 3 W środku jest kondensator o dużej pojemności i naładowany przez przetwornicę do wysokiego napięcia około 400 V. Groźne nawet dla życia! Strona

113 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ 3.5. Cyfrowy zapis barw i możliwość korekcji zapisu obrazu cyfrowego w programach typu Nikon Capture czy Photoshop Plan podrozdziału o Podobieństwo postrzegania barw w oku i kamerze cyfrowej. o 1920r. Albert Munsel i jego klasyfikacja barw. o Trzy podstawowe suwaki programów korekcyjnych barwy: nasycenia, jasności i kontrastu. o Różne metody korekcji barwnej obrazu w typowych programach naprawczych. Funkcja,,automatycznej korekcji. Metoda 3,,kroplomierzy, białego, szarego i czarnego.,,ręczna (zaprzeczającymi sobie pozycjami suwaków) korekcja pod kontrolą wzroku operatora na ekranie komputera. Regulacja przez zmianę linii prostej histogramu na krzywą. Możliwość regulowania sumarycznego barw lub poszczególnych krzywych barw podstawowych oddzielnie. Strona

114 ROZDZIAŁ 3 o Inne proste możliwości ingerencji w obraz cyfrowy. Kadrowanie. Obrót zdjęcia o 90 stopni lub o dowolny kąt. Usuwanie efektu czerwonych oczu. Wykonywanie zmian jasności, nasycenia lub kontrastu w wybranym rejonie (fragmencie) obrazu. Zapisywanie zmian w podzbiorze. o Niektóre możliwości korekcji programu Photo Shop. o Wybór systemu pracy programu komputera w RGB, CMYK lub innym. o Okno,,Odwróć użyteczne przy opracowywaniu skanów negatywów barwnych. o Okno..Próg umożliwia grafityzację czarno- białą z użyciem sterowanej grupy pikseli. o Okno,, Kolor selektywny umożliwia dowolne zmiany barw. o Okno,, Cienia- podświetlenia. o Okno,,Wariacje dla leniwych. o Okno,,Zastąp kolor. o Okno,, Filtry, podgrupa,, wyostrzanie. o Zastosowanie komendy,, Warstwy, do kontrolowanego przekształcenia siatki zdjęcia np. w celu wyeliminowania deformacji perspektywicznych. o Narzędzie,, Stempel do klonowania pikseli. Użyteczne przy usuwaniu brudów na matrycy widocznych na zdjęciu Strona

115 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Podobieństwo postrzegania barw w oku i kamerze cyfrowej Zarejestrowanie konkretnej barwy w określonym miejscu oka czy matrycy cyfrowej sprowadza się do podania przetworzonych informacji o natężeniu światła trzech podstawowych składników: czerwonego, zielonego i niebieskiego. Oko dostrzega zmiany barw w sposób ciągły. Zapis cyfrowy wymaga skokowego (dyskretnego) sklasyfikowania barw tak by pewnej barwie przypisać informację bitową. W zależności od możliwości określonej ilości wszystkich klasyfikowanych barw rozróżnialiśmy systemy 8-bitowe. W czasie rozwoju możliwości informacyjnych powstały 14 i 32 bitowe klasyfikatory a najnowsze sięgają już milionowych ilości barw -64 bity. 1920r. Albert Munsel i jego klasyfikacja barw Około 1920 roku Albert Munsel opublikował pewną teorie klasyfikacji barw na której do dziś opiera się cyfrowa analiza koloru czy to w rejestratorze- matrycy czy też na ekranie komputera czy telewizora. Wprowadził on trzy podstawowe parametry: barwa właściwa (zdefiniowana na kole barw podstawowych rys ); nasycenie barwy; jasność barwy. Strona

116 ROZDZIAŁ 3 Rysunek Strona

117 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek Strona

118 ROZDZIAŁ 3 Omówienie systemu należy rozpocząć od skali jasności dla czerni i bieli. Między tymi dwoma stanami granicznymi znajduje się bardzo wiele pośrednich stopni szarości. Tworzą one pionową oś symetrii- rys Płaszczyzny poziome to,,koła barw podstawowych. Na różnej wysokości osi stopni szarości barwy zawierają dodatek stopnia szarości tej właśnie intensywności określony prze położenie płaszczyzny, charakterystyczny dla tej wysokości. Zaś wzdłuż promienia, dla wybranej barwy zmienia się stopień,,domieszania szarości, czyli stopień jej nasycenia(czy jest pastelowa przy samym rdzeniu czy intensywna, bez domieszki, na końcu promienia), Rys Rysunek Strona

119 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Trzy podstawowe suwaki programów programów korekcyjnych barwy: nasycenia, jasności i kontrastu Podstawowe suwaki korekcyjne programów. Gdy przychodzi nam korygować zabarwienie obrazu dostępne programy do obróbki zdjęć udostępniają 3 suwaki: barwa(odcień),,hue ; nasycenie,, Saturation ;i jasność,,lighness. Wykonajmy wzorzec do doświadczeń z korekcją koloru fotografując specjalnie przygotowaną i standaryzowaną na całym świecie tablicę barwną i tablicę szarą. Rys Tak jest, że otrzymana reprodukcja różni się od oryginału. Przyczyn tego może być wiele. Niewłaściwy balans bieli, często stosujemy jego automatyczną, niezbyt precyzyjną korekcję, uśrednienie wartości otoczenia przez światłomierz, jakość matrycy czy w końcu rodzaj optyki która może być,,ciepła lub,,zimna. Spróbujmy skorygować obraz zapisany w systemie stratnym IPEG. Rysunek Różne metody korekcji barwnej obrazu w typowych programach naprawczych Różne metody korekcji barwowej obrazu w typowych programach naprawczych. Jest na rynku bardzo wiele programów korekcyjnych i bardzo wiele różnych sposobów,,naprawy zdjęcia. Dalszej części przedstawiono najbardziej popularne, pracujące na podobnych zasadach systemy. Strona 119

120 ROZDZIAŁ 3 Strona Najbanalniejszy. Pracuje w nim np. przeglądarka obrazów Picasso3. Automatyczny. Fabryka oprogramowania już wszystko zrobiła. Ty naciśnij,,enter. Z doświadczeń: czasem da dobry wynik- czasem zły. Nieco bardziej poprawna metoda,,3 kroplomierzy. Klikamy na obrazie miejsca które powinny być białe, czarne i szare i wymuszając te trzy wartości korygujemy wszystkie barwy obrazu.,,ręczna korekcja suwakami 3 barw i ich dopełnień oraz jasnością i kontrastem pod kontrolą wzroku operatora. W metodzie tej dobrze jest mieć na ekranie powielony duplikat obrazu by porównywać z oryginałem kierunki zachodzących zmian. Wyrafinowana i wymagająca metoda tzw.,,krzywych. W programie Nikon Capture otwiera się ją w ciągu Ajust-> Light-> Levels 8 Curwes. Po otwarciu otrzymujemy charakterystyczny kwadrat, którego przekątna dla każdego zdjęcia jest idealną prostą, mimo że histogramy (piktogramy) różnych zdjęć są różne. Najeżdżając kursorem na tą przekątną, klikając i przytrzymując, możemy ją wyginać i przesuwać w dowolny sposób. Podstawa naszego kwadratu to skala szarości (lub barwy) pikseli. Z lewej są czarne, z prawej białe, pomiędzy nimi pośrednie. Na osi pionowej przedstawiona jest transponowana ilość pikseli danej cechy. Wywołując zmiany krzywej zmieniamy ilość pikseli odpowiadającą danemu punktowi krzywej. Wybór, oczywiście pod kontrolą wzroku należy do operatora. Korekcja może odbywać się na krzywej sumarycznej, bądź dla poszczególnych barw podstawowych. Przykłady zmian przedstawiono na rys Różne metody korekcji barwnej obrazu w typowych programach naprawczych Kadrowanie. Pod uniwersalnym symbolem znajdujemy możliwości ograniczenia zdjęcia prostokątem o dowolnych

121 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ wymiarach. Usuwamy w ten sposób elementy szkodliwe, niezauważone lub niemożliwe do wyeliminowania w czasie wykonywania zdjęcia. Obrót zdjęcia o 90 stopni wielokrotnie lub o dowolny kąt. By ułatwić sobie pracę przy korygowaniu zdjęcia często obracamy zdjęcia pionowe zarejestrowane poziomo. Nie każdy dysponuje ekranem z możliwością obrotu pionpoziom. Gdy w czasie wykonywania horyzont lub linie pionowe nieco nam się przechyliły, możemy użyć obracarki o dowolny kąt. Wystarczy symbolem narysować linię ukośną która po komendzie stanie się linią poziomą lub pionowa. W programach typu,,photoshop symbolem obrotu o dowolny kąt jest łuk strzałka. Należy na niego najechać i przytrzymując obrócić obraz. Usuwanie efektu czerwonych oczu. Po wybraniu tej procedury np. symbol oko należy najechać na czerwone kółko w oku i kliknąć. Czerwone stanie się czarne ale program może wszystkie występujące na obrazie kółka czerwone przemienić na czarne. Wykonywanie zmian jasności, nasyceniu i kontrastu w wybranym rejonie zdjęcia. Jest to już technika dość zaawansowana. Wybrany obszar należy zaznaczyć: kołem, elipsą, lassem zwykłym bądź,magnetycznym i jedną z metod korekcji dokonać zmian w tym obszarze. Zapisywanie dokonanych zmian w podzbiorach. Istnieją 2 sposoby zapisu zmian w podzbiorach. Program typu,,photoshop zapisują oryginał i całą procedurę dokonanych zmian. Jest to bezpieczne bo zawsze można te zmiany skasować i wprowadzić inne. W innych systemach zapisu wartości pikseli zostają bezpowrotnie zmienione. W czasie zapisywania możemy przekonwertować typ zapisu. Jeśli wykonano zdjęcie w systemie RAW lub TIF wygodniej będzie np. w celu przesłania przez Internet, zmniejszyć,,pojemność zdjęcia i zapisać go w którymś z systemów IPEG. Strona

122 ROZDZIAŁ 3 Rysunek Przykładowe zmiany w metodzie korekcji za pomocą krzywych. Strona

123 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Niektóre możliwości korekcji zdjęcia w programie typu,, Photoshop Jedną z najważniejszych czynności przed użyciem programu jest decyzja w jakim systemie tworzenia barw będzie ona pracował. Do wyboru jest : - RGB (rot, gelb, blau); CMYK ( cyjan,magneta yelow, black) lub LAB i inne profesjonalne programy. Okno,,odwróć użyteczne jest gdy opracowujemy skany negatywów barwnych. Jednym kliknięciem otrzymamy pozytyw, który już łatwo będzie dokorygować. Okno,,Próg nie jest operacją naprawczą. Pozwala przetworzyć obraz na czarno-białą grafikę przy czym operator wybiera określone grupy pikseli suwakiem. Okno,,kolor selektywny umożliwia pewne zmiany barw obrazu przez zmiany w obrębie wybrane barwy. Okno to działa podobnie jak,,zastąp kolor.,,cienie- Podświetlenie Jest to dość użyteczne okno, pozwala bowiem dokonywać zmian na wybranej grupie pikseli. Można rozjaśnić bardziej lub przyciemnić. Nie wymaga wyznaczania obszaru działania zmiany, operuje na wszystkich polach jasnych lub ciemnych obrazu. Okno,,Wariacje jest to opcja dla leniwych. Wyświetla obraz podstawowy z różnymi możliwościami zmian proponowanych przez program. Operator wybiera odpowiadające mu zmiany. Okno,, Zastąp kolor działa bardziej zdecydowanie od okna,,kolor selektywny. Umożliwia zastąpienie pikseli o pewnej barwie inną barwą. Jest to już właściwie fotomalarstwo, użyteczne w fotografii reklamowej przedmiotów lub mody. Okno,,Filtry. W oknie tym jest bardzo wiele możliwości,,zabawowych. Natomiast podgrupa,,wyostrzanie może być użyteczna. Obraz cyfrowy to interpolacja wartości pikseli. Gdy zmienić kontrast na granicach pikseli obraz Strona

124 ROZDZIAŁ 3 Strona będzie sprawiał wrażenie,,ostrzejszego. System nie działa, gdy zapis jest na poziomie,,kb. Wówczas wyraźne stają się,,kwadraty pikseli. Zmiany siatki zdjęcia. Niegdyś, do wyrównywania zbieżności perspektywicznych typu,,budynek zwężający się do góry ; ściany,,walące się na jezdnie, stosowano różne optyczne chwyty obronne. Używano ruchomych, wyposażonych we wszelkie pokłony obiektywów, fotografowano połową klatki czy też stosowano specjalną obróbką pod powiększalnikiem. Cena takich urządzeń była bardzo wysoka. Programy obróbcze wyższej klasy (Photoshop CS4) mają możliwość praktycznie dowolnego przekształcenia prostokątnej siatki zdjęcia. Bez trudu otrzymamy zamiast prostokąta trapez, równoległobok, można,,zwinąć siatkę w dowolny sposób. Dochodzimy do uważanej przez wielu za najważniejszą możliwość Photoshopa- do,,warstw. Można komendą,,powiel warstwę uzyskać możliwość ingerowania tak jakby w kopii, a po wykonaniu zamierzonych czynności,, skleić obraz końcowy z kilku obrobionych warstw. Wiele operacji programu (jak w.w. deformacje siatki) są możliwe tylko na warstwach.(temat dalej nie będzie rozwijany bo obsługa Photoshopa to księga o 1078 stronach). Narzędzie,stempel. Bardzo ważne narzędzie dla użytkowników aparatów z wymienną optyką. Często na elektryzującej się matrycy osadzają się,, drobne pyłki które po powiększeniu stają się,, wielkimi czarnymi plamami na obrazie. Mimo różnych patentów na czyszczenie matryc jedynym,,prawdziwym sposobem pozbycia się,,śmiecia jest zastąpienie ich obszaru (klonowaniem) pikselami z sąsiedztwa, o zbliżonym kolorycie lub rysunku. Również przy skanowaniu negatywów lub slajdów pojawia się ten sam problem. Tylko świeżo odebrany z maszyny film nie ma uszkodzeń. Jedyny ratunek przy przechodzeniu z techniki srebrowej na cyfrową (skaner) to klonowanie cyfrowe. Przy pomocy narzędzia,,stempel można również usuwać wybrane elementy zdjęcia np. druty elektryczne w

125 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ krajobrazie czy też niechcianą osobę. Ale to już ma niewiele z fotografią, staje się fotomalarstwem. Strona

126 ROZDZIAŁ Zagadnienia estetyki fotograficznej. Kompozycja Plan podrozdziału o Forma i treść. o Motyw i temat. o Cechy formalne obrazu. Granice obrazu. Podział na podpola. Mocne punkty obrazu. Rola przekątnej obrazu. Symetria i asymetria. Plamy i linie. Zrównoważenie obrazu. Barwa. Ostrość. Kontrast. o Wieloplanowość jako sposób przedstawiania przestrzeni na płaskim obrazie. o Psychiczne aspekty oglądania obrazu przez odbiorcę. Strona

127 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Forma i treść Kompozycja. Wszystko jest kompozycją. Mottem jest:,,fotografia jest sztuką wyboru. Malarz może oderwać się od rzeczywistości i stworzyć obraz operując wyobraźnią. Fotograf nie. Nie może zignorować rzeczywistości. Ale może z niej wybrać to co mu odpowiada. Tworzyć przez wybór. Podstawą jest oczywiście omówiona na poprzednich rozdziałach,,paleta fotografa. Od zadeklarowanej czułości rejestracji, wybranej migawki czy przesłony, zastosowanej ogniskowej i miejsca z którego wykonywana jest fotografia, do rodzaju oświetlenia. Wybór,,za ile kupiliśmy aparat musiał być dokonany uprzednio. Te decyzje można określić jako techniczne środki rejestracji. Gdyby można było podzielić fotografie na dokument i sztukę, zdefiniowanie przekazu ze względu na treść (dokument) i formę (sztuka) byłoby łatwe. Teraz najważniejszą decyzją staje się wybór tematu głównego. Musi on być określony jednoznacznie i czytelnie. Choć fotografia uprawia tysiące sposobów narracji, to wybór tematu głównego decyduje o treści obrazu. Ale poza nim są jeszcze inne elementy potrzebne do doinformowania tematu. Wprowadzone na zasadzie kontrastu lub uzupełnień.,,tło. Mogą w obrazie wystąpić również elementy obojętne. Czy istnieją, czy zostaną przez decydenta usunięte, nie mają one wpływu na wartość przekazu. Są tez elementy szkodliwe. Ich obecność to wynik różnic w postrzeganiu operatora i,,bezdusznego aparatu. Ten bowiem rejestruje wszystko. Nasza psyche nie. Elementy silne, dominujące powodują że,,nie zauważamy elementów w bezruchu, statycznych o spokojnej, stonowanej barwie. Potrzeba dużego doświadczenia fotografa by elementy szkodliwe obrazu zauważać i eliminować. Motyw i temat Rzeczywistość, w formie przestrzennych brył, na obrazie zostanie przedstawiona jako płaskie plamy i linie o określonych barwach i natężeniach. Plama o pewnym kształcie może być człowiekiem ale ten sam kształt można odwzorować przy pomocy góry. Taką plamę, linię będziemy nazywali motywem. Zaś z drugiej strony ludzkość od tysiącleci ma skłonność do opowiadania historyjek. Fotografia to również forma opowieści, Strona

128 ROZDZIAŁ 3 Strona mająca literacko odwzorować przedmiotowość. Tak więc oba wyróżnione klasyfikatory powinny się ze sobą łączyć i współpracować. Jest to jakby pierwsze kryterium kompozycjisposobu w jaki umieszczamy motywy odpowiadające tematowi głównemu. To twórca obrazu chce jak najsilniej zwrócić uwagę konsumenta na to, co jest dla twórcy najistotniejsze w przekazie. Ale chyba prostota relacji byłaby najznakomitszą bronią.,,co za dużo to i świnia nie zje mówi ludowe przysłowie. Oczywiście, że fotografowie podlegają naciskom tradycji, historii, kultury. Otaczający nas świat ma swoje własne relacje (przyroda). Można być z nimi w zgodzie ale ponoć nic tak dobrze nie robi świętością jak ich szarganie. Bez łamania kanonów kompozycji z następnego rozdziału nie byłoby nowych form obrazowania. Cechy formalne obrazu Granice obrazu. Nie potrafimy na raz przedstawić wszystkiego. Fotografia ogranicza nas w czasie i przestrzeni. Film, będący zbiorem fotografii w czasie ma w tej materii większe możliwości. Ale i on podlega ograniczeniu ekranem prostokąta o coraz to zmienianych przez techników proporcjach. Nie zawsze tak było. Pierwsze zdjęcia miały formę koła- z uwagi na kolisty kształt soczewek. Do dziś fotografia,,nagrobkowych porcelanek ma formę elipsy. Fotografia na kubku, nadruk na koszulce...ale najczęściej operujemy prostokątem o pewnych proporcjach boków. Historyczny to 2:3, nowoczesny to 3:4 lub zupełnie panoramiczny. Używano nawet tzw..,,złotej proporcji (a/b= b/a + b). Do wyboru jest kadr poziomy, użyteczny przy fotografii krajobrazu i pionowy, chętnie używany w portrecie osób. Fotografowie operują najczęściej środkiem pola obrazu. Błąd. To co się dzieje przy granicy obramowania jest bardzo ważne, tam zazwyczaj kończy się oglądanie obrazu przez odbiorcę. Podział na podpola. Jeśli podzielimy boki prostokąta na nieparzystą ilość części i poprowadzimy linie równoległe do krawędzi, otrzymamy 9 (przy 3) 25 (przy 5) prostokącików z których każdy może być nośnikiem jednorodnych informacji. By ułatwić komponowanie, w niektórych

129 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ lustrzankach można wymienić matówkę na taką, która te linie będzie miała naniesione. Rys Rysunek Podział pola obrazu na 9 równych części. Mocne punkty obrazu. Proporcje boków prostokąta 3:2. Mocne punkty obrazu. Ale jeśli dokonać takiego podziału, w przecięciach linii dzielących powstają (podobno-zjawiska parapsychiczne!) tzw. mocne punkty obrazu. Ponoć silniej przyciągają one uwagę konsumenta niż pozostałe miejsca. Malarze wiedzieli o tym od stuleci i często umieszczali w nich motywy i tematy istotne dla ich opowieści. Nie należy jednak,,wypełniać wszystkich 4 punktów (przy 9 polach na 3 podziałach)bo stracą na znaczeniu. Przekątna obrazu. Geometrycznie jest najdłuższym odcinkiem prostokąta, można wiec na niej umieścić najwięcej elementów. Zbudowana linia przekątnej nie musi być fizyczną linią (np. brzeg morza) ale można poukładać plamy tak by ich abstrakcyjne połączenie stworzyło,,linię. Taka konstrukcja obrazu silnie podkreślać będzie dynamikę przekazu. Rys Rysunek Przekątna prostokąta jako najdłuższa linia obrazu. Można na niej umieścić najwięcej elementów Strona

130 ROZDZIAŁ 3 Symetria i asymetria. Prostokąt ma 2 osie symetrii, kwadrat cztery. Rozmieszczenie elementów symetrycznie względem tych osi nada obrazowi cechy statyczne. Elementy umieszczone na osi stają się ważne dla przekazu (tron w skali audiencji). Jeśli zastosujemy formę kompozycji względem dwóch osi na raz w miejscu ich przecięcia powstanie,, punkt mocny. Często spotykanym rozwiązaniem jest trójkąt równoramienny. Jego wierzchołek umieszczony na osi staje się,,mocnym punktem obrazu. Zastosowanie kompozycji asymetrycznej da oczywiście efekty przeciwstawne, wzmocniona będzie dynamika przekazu, rys i 3.25 Rysunek Osie symetrii prostokąta podkreślające statykę obrazu i skupiające uwagę na elementach na osi Strona Rysunek Mierzalna równowaga fizyczna Plamy i linie. Są to fizyczne elementy obrazu. Plamy nazwiemy powierzchnią o jednej barwie lub w fotografii czarno białej o jednorodnym stopniu szarości. Linia nie musi być linią fizyczną może powstać z rozmieszczenia elementów, lub na granicy dwóch plam. Może być przedstawiona jako ostra, ale często z takiej możliwości

131 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ rezygnujemy. Nie ma na obrazie miejsca gdzie nie byłoby w.w. elementów. Brak plamy jest plamą. Plamy mają zróżnicowaną wartość względem przekazu. Przedstawiają temat główny ale i tło, elementy obojętne lub szkodliwe. Jeśli wyróżniamy jakąś plamę ważnym zadaniem to może dobrze byłoby ja umieścić w mocnym punkcie obrazu tak, by geometryczny środek ciężkości plamy z nim się pokrył Zrównoważenie obrazu. Równowaga fizyczna jest wymierna i da się przedstawić przy pomocy wzorów. Z równowagą plastyczną jest gorzej, wzorów nie ma, problem jest tak bardzo złożony, że większość twórców ma do niego stosunek intuicyjny. Gdyby poziomo leżący obraz podeprzeć w środku szpilką, to położenie plamy tak jak na rys niewątpliwie wywołałoby u oglądającego wrażenie nie zrównoważenia. I odwrotnie, gdyby rozmieścić plamy podobnie jak na rys odnieślibyśmy wrażenie zrównoważenia. Rysunek Model obrazu równoważonego. Podparcie w środku igłą. Rysunek Obrazu na pewno niezrównoważony Strona

132 ROZDZIAŁ 3 Rysunek Obraz być może niezrównoważony Ale,,zrównoważenie odwołuje się do psychiki odbiorcy.,,ciężar plamy nie zależy jeno od jej kształtu, również od barwy (ponoć ciemne są,,,cięższe od jasnych) od kontrastu z otoczeniem- jasna na jasnym inaczej oddziałuje niż jasna na czarnym). Rys.3.28 i Rys Rysunek 3.29a. Równowaga plam o tym samym kształcie i różnym nasyceniu Rysunek 3.29b. Równowaga plam o tym samym kształcie i nasyceniu, ale na różnym tle Podsumowując - poprzez częste oglądanie obrazów i zwracanie uwagi na rozmieszczeniu plam można sobie wyrobić intuicyjne ocenianie zrównoważenia. Barwa. Dziś suwakiem komputera można bez trudu zmienić jasność, nasycenie a jak pokazano w rozdz. 3.5 także sama barwę. Relacje z barwą można sklasyfikować w trzech podgrupach: Strona

133 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Barwy techniczne. Na pewnym kadrze znajdujemy nieszkodliwe miejsce do umieszczenie wzorca barw, np. jak na rys Dotąd skalujemy tor przeniesienia barwy aparat komputer ekran - wydruk aż nastąpi zgodność wzorca z produktem końcowym. Barwy naturalne. Chcemy by barwy przedmiotów w określonej porze dnia miały właśnie takie kolory, jakie widzimy. Jest to podejście emocjonalne, oddające nastrój i klimat chwili (impresjoniści) - efektowne gdy potrzebujemy nadać fotografii rolę symboliczną, pobudzić odbiorcę do nietypowych skojarzeń i przemyśleń to możemy użyć nieprzewidywalnych nie technicznych i nie emocjonalnych barw. Najprościej wykonać to obróbką, nieco trudniej odpowiednim oświetleniem i specyficznymi filtrami. Ostrość. Fotografia cyfrowa wydaje nam się nieco nienaturalna gdyż dzięki procesowi interpolacji, małych matryc, krótkich ogniskowych i ciemnych obiektywów wszystko jest ostre. Człowiek takiej zdolności spostrzegania nie ma. Gdy wybiera do oglądania pewien plan, inne, dalsze czy bliższe są nieostre. Fotografia srebrowa działa podobnie jak oko. Sterowalny zakres tolerancji ostrości zezwala na rozróżnienie elementów ostrych- ważnych dla twórcy a skupiających uwagę oglądającego od nieostrych, mniej ważnych którymi najczęściej były elementy tła. By w fotografii cyfrowej używać podobnych rozróżnień należy więcej umieć i mieć sprzęt wyższej klasy. Kontrast. Został on zdefiniowany przez dwa skrajne tony lub barwy (np. światła i cienia) będące blisko siebie. Jest on wtedy wysoki. Jeśli pomiędzy nie wprowadzimy wartości pośrednie - kontrast zostanie obniżony. W rozdz. 3.4 rozróżnialiśmy kontrast własny obiektu (współczynniki odbicia światła będące niezmienną cechą fizyczną) i kontrast oświetlenia. Kontrast finalny składa się oczywiście z wymnożenia obu składników Własny jak 1:4; oświetlenia jak 1:2 dają razem kontrast rejestracji 1:8. Przypomnijmy, że możliwości przeniesienia kontrastu przez rejestratory są jak na razie ograniczone (Murzyna na śniegu sfotografować się nie da). Kontrast, tak jak ostrość służy zwróceniu uwagi Strona

134 ROZDZIAŁ 3 konsumenta na to, co było dla twórcy ważne. Temat główny powinien być mocno skontrastowany z otoczeniem. Wrażenie kontrastu nie zależy tylko od wielkości plamy wyróżniającej się. Wystarczy punkt bardzo jasny na ciemnym tle lub czerwony na zielonym tle, by uzyskać nań skierowaniu uwagi. Gdy planujemy zdjęcia wieloplanowe, z reguły to co daleko jest jasne a co blisko ciemne. Jeśli jednak zdecydujemy się na fotografię pod światło będzie odwrotnie. Wieloplanowość jako sposób przedstawiania przestrzeni Człowiek odbiera wrażenia przestrzeni dzięki różnicom kąta widzenia takich samych przedmiotów umieszczonych blisko lub daleko. To co dalej jest mniejsze. Prowadzi to do koncepcji minimum dwóch planów. Bogata kompozycja będzie zaznaczała wiele rozróżnialnych położeń przedmiotów. Elementy pierwszego planu nie muszą być tematem głównym. Mogą służyć do określenia miejsca, z którego wykonano fotografię. Doskonale nadają się do podkreślenia, wzmocnienia granic obrazu (np. zdjęcie przez bramę, koronę drzew ograniczając niebo). Silnie pomagają rozdzielić, np. poprzez kontrast (czarna brama) temat główny od tła. Rysunek Z zagadnieniem wieloplanowości w krajobrazie łączy się zjawisko tzw. perspektywy powietrznej. Zawarta w powietrzu para wodna może spowodować, że to co dalekie będzie jaśniejsze (prześwietlone), przeniebieszczone (para pochłania ciepłe składniki światła) i nie ostre pomimo prawidłowego odwzorowania geometrii optyki (drgania słupów powietrza o różnej temperaturze). Można próbować zmniejszyć oddziaływanie perspektywy powietrznej stosując filtr polaryzacyjny lub różne filtry połówkowe. Czasem jedyną możliwością działania jest nie działanie lub takie skadrowanie obrazu by uniknąć odległych planów. Strona

135 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ Rysunek Zasada wieloplanowości, a. bez pierwszego planu, b. z elementem pierwszoplanowym Psychiczne aspekty oglądania obrazu przez odbiorcę Gdyby przewidywalny był sposób oglądania obrazu przez konsumenta można by odpowiednio porozkładać na płaszczyźnie istotne i nieistotne, formalne i emocjonalne elementy obrazu. Oglądanie obrazu nie trwa mgnienia oka, nie da się tego uczynić bez procesu myślenia. Widza trzeba przede wszystkim przyciągnąć. Tak użyć elementów kompozycyjnych by temat główny przekazu był jasny, czytelny i atrakcyjny. Potem trzeba go zatrzymać. Opowiedzieć całą historyjkę, by obraz był nie tylko wrażeniem świetlnym, ale też literackim. Na koniec trzeba dać widzowi satysfakcję, że przekaz został dokonany i zrozumiany. Strona

136 ROZDZIAŁ 3 Strona Rysunek Zasada kierunkowości oglądania obrazu Psychologowie twierdzą, że istnieją pewne kanony czytania obrazu. W środowisku kultury europejskiej przyzwyczajeni jesteśmy do czytania prostokątnych tekstów od lewej do prawej i z góry na dół. Stąd i europejczycy będą zazwyczaj zwracać uwagę i rozpoczynać oglądanie obrazu od lewego górnego mocnego punktu. Tam też należałoby umieścić elementy pozwalające na podjęcie decyzji czy pozostać z tym obrazem czy nie. Ale w kulturze arabskiej czy hebrajskiej, która wyrabia inne nawyki należałoby budować obrazy inaczej. Jeszcze inaczej dla Chińczyków czy Japończyków. Gdy na ekranie pojawiają się linie zbieżności perspektywicznej np. droga (rysunek 3.31.a) uwaga przyciągana jest przez jej najszersze miejsce, wzrok zaczyna wędrować wzdłuż zbieżności aż do punktu, który staje się węzłowym, mocnym. Oglądanie portretu człowieka zaczyna się od oczu, niezależnie od tego czy jest tzw. kontakt wzrokowy czy nie. Następnie wykonywane są

137 KOMUNIKACJA WIZUALNA OPARTA NA TECHNICE FOTOGRAFICZNEJ spiralne cyrkulacje dookoła tychże centralnych oczu tak by na koniec wyprowadzić wzrok dolnym prawym rogiem obrazu. Gdy obraz składa się z plam o różnym ciężarze fotograficznym (duża plama ciemna jest cięższa od małej i jasnej) zazwyczaj rozpoczynamy oglądanie od najcięższej, a gdy jest ona rozmieszczona w punkcie mocnym na pewno. Rysunek 3.31.b). Jeśli umieścimy symetrycznie przedmiot z jednej strony, a drugą pozostawimy niewypełnioną obraz będzie sprawiał wrażenie jakby ten przedmiot chciał się przemieścić w pustą stronę. Gdy umieścimy tak człowieka idącego z prawej do lewej sprawi on wrażenie, że idzie do pracy. Gdy z lewej do prawe z niej wraca, na dodatek z wiatrem. Rysunek 3.32.a. Asymetryczne umieszczenie elementu wywołuje wrażenie jego ruchu w pustą stronę Rysunek 3.32b. Wrażenie opadania i wznoszenia linii związane z naturalnym kierunkiem oglądania Nie często oglądamy symetryczne portrety typu en face, są one bowiem statyczne. Czasem mają podkreślić dostojeństwo lub siłę, Najczęściej realizujemy lewy lub prawy profil w tak zwanym układzie ¾ z widocznym jednym uchem. Widok lewej połowy twarzy (jak do dowodu) sugeruje chęć zbliżenia i nawiązania kontaktu. Prawy profil odbierany jest obco z niechęcią portretowanej osoby do nas. Proszę to sprawdzić u Strona

Ośrodek Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów. Przeznaczenie. Wymagania wstępne. Cele kształcenia. Cele operacyjne

Ośrodek Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów. Przeznaczenie. Wymagania wstępne. Cele kształcenia. Cele operacyjne Zastosowanie technologii informacyjnej i komunikacyjnej w promocji osiągnięć własnych oraz szkoły na forum internetowym. Tworzenie prezentacji multimedialnych, stron internetowych oraz pomocy dydaktycznych.

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie biurowe. Podręcznik do nauki zawodu technik informatyk

Oprogramowanie biurowe. Podręcznik do nauki zawodu technik informatyk Oprogramowanie biurowe. Podręcznik do nauki zawodu technik informatyk Autor: Jolanta Pokorska Podręcznik jest zgodny z podstawą programową kształcenia w zawodzie technik informatyk 312[01]. Numer dopuszczenia

Bardziej szczegółowo

Open Source w Open e-learningu. Przykłady zastosowania

Open Source w Open e-learningu. Przykłady zastosowania Open Source w Open e-learningu Przykłady zastosowania Co to jest E-learning? E-learning zaawansowana technologicznie forma uczenia się i nauczania na odległość, znana także pod nazwą kształcenia zdalnego.

Bardziej szczegółowo

1. ROZPOCZYNANIE PRACY Z KOMPUTEREM

1. ROZPOCZYNANIE PRACY Z KOMPUTEREM Autor: Firma: 1. ROZPOCZYNANIE PRACY Z KOMPUTEREM 1.1. WPROWADZENIE 1.1.1. KOMPUTER I JEGO ZASTOSOWANIE 1.1.2. WNĘTRZE KOMPUTERA 1.1.3. SPRZĘT I OPROGRAMOWANIE 1.1.4. RODZAJE KOMPUTERÓW 1.1.5. SYSTEM WINDOWS

Bardziej szczegółowo

www.gim4.slupsk.pl/przedmioty

www.gim4.slupsk.pl/przedmioty Lekcja 4. Program komputerowy - instalacja i uruchomienie 1. Rodzaje programów komputerowych 2. Systemy operacyjne 3. Instalowanie programu 4. Uruchamianie programu 5. Kilka zasad pracy z programem komputerowym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9. Rozdział 1. Wprowadzenie do pakietu Office 2007... 11. Rozdział 2. Edytory tekstu program Word... 15

Spis treści. Wstęp... 9. Rozdział 1. Wprowadzenie do pakietu Office 2007... 11. Rozdział 2. Edytory tekstu program Word... 15 Spis treści Wstęp... 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do pakietu Office 2007... 11 1.1. Nowy interfejs... 11 1.2. Nowe formaty plików... 13 1.3. Podgląd w czasie rzeczywistym... 14 1.4. Nowe funkcje... 14 Rozdział

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE PREZENTACJI MS POWERPOINT

TWORZENIE PREZENTACJI MS POWERPOINT TWORZENIE PREZENTACJI MS POWERPOINT Wstęp TWORZENIE PREZENTACJI MS POWERPOINT Czasami zdarza się, że zostajemy poproszeni o poprowadzenia spotkania czy szkolenia w firmie, w której pracujemy lub po prostu

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Rok akademicki: 2013/2014 Kod: HKL-1-204-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Humanistyczny Kierunek: Kulturoznawstwo Specjalność: - Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Język wykładowy:

Bardziej szczegółowo

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Uruchamianie edytora OpenOffice.ux.pl Writer 9 Dostosowywanie środowiska pracy 11 Menu Widok 14 Ustawienia dokumentu 16 Rozdział 2. OpenOffice

Bardziej szczegółowo

Nagrywamy podcasty program Audacity

Nagrywamy podcasty program Audacity Pobieranie i instalacja Program Audacity jest darmowym zaawansowanym i wielościeżkowym edytorem plików dźwiękowych rozpowszechnianym na licencji GNU GPL. Jest w wersjach dla systemów typu Unix/Linux, Microsoft

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja dla Zadania 1: Kurs programowania sterowników PLC dla uczniów grupy I w ZSP nr 2 w Brzesku.

Specyfikacja dla Zadania 1: Kurs programowania sterowników PLC dla uczniów grupy I w ZSP nr 2 w Brzesku. Specyfikacja dla Zadania 1: Kurs programowania sterowników PLC dla uczniów grupy I w ZSP nr 2 w Brzesku. 1. Liczba uczestników zajęć 10 uczniów 2. Czas trwania kursu wynosi: 60 godzin 3. Kurs odbywać się

Bardziej szczegółowo

APLIKACJE - MULTIMEDIALNE

APLIKACJE - MULTIMEDIALNE APLIKACJE - MULTIMEDIALNE Multimedia połączenie różnych technik medialnych z interakcją, przy wykorzystaniu różnych narzędzi komputerowych Potrzeby: 1. Sprzęt: - HD 7200 obr/min, min. ATA66, SATA, min.

Bardziej szczegółowo

ABIX Cyfrowa edukacja z oprogramowaniem Open Source www.cyfrowaszkola.waw.pl

ABIX Cyfrowa edukacja z oprogramowaniem Open Source www.cyfrowaszkola.waw.pl Informacje o systemie interaktywnym Tablica interaktywna to urządzenie, które przypomina dużą białą tablicę i umożliwia współdziałanie z podłączonym do niej komputerem oraz projektorem multimedialnym.

Bardziej szczegółowo

Rodzaje plików. Podstawowe definicje.

Rodzaje plików. Podstawowe definicje. Rodzaje plików. Podstawowe definicje. Mariusz Tokarski Zagadnienia Zarządzanie plikami w systemie Windows Definicja pliku Opcje folderów Programy domyślne Współdzielenie plików przez programy Podstawowe

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

OLIMPIADA INFORMATYCZNA 2010 ROK ETAP SZKOLNY

OLIMPIADA INFORMATYCZNA 2010 ROK ETAP SZKOLNY KOD UCZNIA OLIMPIADA INFORMATYCZNA 2010 ROK ETAP SZKOLNY * Postaw znak x w okienku obok właściwej odpowiedzi. 1. Przybornik w programie Paint to element programu, w którym znajdują się: kolory przyciski

Bardziej szczegółowo

3 Programy do tworzenia

3 Programy do tworzenia 3 Programy do tworzenia prezentacji PowerPoint 2007 3.1. Tworzenie prezentacji w programie PowerPoint 2007 Tworzenie prezentacji w programie PowerPoint 2007 jest podobne jak w programie PowerPoint 2003.

Bardziej szczegółowo

MODELER MODUŁ KOREKCJI DYSTORSJI SOCZEWKI WERSJA ZEWNĘTRZNA UPROSZCZONA INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU

MODELER MODUŁ KOREKCJI DYSTORSJI SOCZEWKI WERSJA ZEWNĘTRZNA UPROSZCZONA INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU BLUEPRINT MODELER MODUŁ KOREKCJI DYSTORSJI SOCZEWKI WERSJA ZEWNĘTRZNA UPROSZCZONA INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU MAREK KUPAJ, ZIELONA GÓRA, 06/07/2005 WSTĘP Działania aparatu fotograficznego opiera się znacznie

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Podstawy Informatyki Basic Informatics Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: ogólny Poziom studiów: studia I stopnia forma studiów: studia stacjonarne Rodzaj

Bardziej szczegółowo

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU I. KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: TECHNOLOGIA INFORMACYJNA 2. Kod przedmiotu: Ot 3. Jednostka prowadząca: Wydział Mechaniczno-Elektryczny 4. Kierunek: Automatyka i Robotyka 5. Specjalność: Informatyka

Bardziej szczegółowo

Stawiamy pierwsze kroki

Stawiamy pierwsze kroki Stawiamy pierwsze kroki 3.1. Stawiamy pierwsze kroki Edytory tekstu to najbardziej popularna odmiana programów służących do wprowadzania i zmieniania (czyli edytowania) tekstów. Zalicza się je do programów

Bardziej szczegółowo

S YSTEM O PERACYJNY L INUX W PARCOWNI

S YSTEM O PERACYJNY L INUX W PARCOWNI S YSTEM O PERACYJNY L INUX W PARCOWNI SZKOLNEJ Technologia informatyczna w obecnym czasie zmienia się bardzo szybko i trudno jest za nią nadążyć. Zmieniają się również narzędzia dzięki, którym mamy do

Bardziej szczegółowo

Zakres tematyczny dotyczący programu Microsoft Office PowerPoint

Zakres tematyczny dotyczący programu Microsoft Office PowerPoint Zakres tematyczny dotyczący programu Microsoft Office PowerPoint 1 Rozdział 1 Podstawy pracy z aplikacją Opis: W tym rozdziale uczestnicy szkolenia poznają podstawowe zasady pracy w programie PowerPoint.

Bardziej szczegółowo

Grafika rastrowa i wektorowa

Grafika rastrowa i wektorowa Grafika rastrowa i wektorowa Jakie są różnice między grafiką rastrową a wektorową? Podaj przykłady programów do pracy z grafiką rastrową/wektorową? Czym są RGB, CMYK? Gdzie używamy modelu barw RGB/CMYK?

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z Technologii Informacyjnej

Kryteria oceniania z Technologii Informacyjnej IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Sosnowcu Kryteria oceniania z Technologii Informacyjnej Kryteria na ocenę dopuszczającą 1. Uczeń potrafi wymienić niektóre z elementów budowy komputera.

Bardziej szczegółowo

UśYTKOWANIE KOMPUTERÓW

UśYTKOWANIE KOMPUTERÓW - 1/6 - UśYTKOWANIE KOMPUTERÓW 1. Szczegółowe cele kształcenia W wyniku procesu kształcenia słuchacz ( słuchacz) powinien umieć: 1. rozróŝnić elementy zestawu komputerowego, 2. zdefiniować system operacyjny

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Projekt: Podnoszenie kwalifikacji drogą do sukcesu Szkolenie: kurs komputerowy ECDL Start Termin szkolenia: 19. 03. 2015r. 10. 06. 2015 r. Termin Egzaminu ECDL Start:

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z informatyki

Przedmiotowy system oceniania z informatyki Przedmiotowy system oceniania z informatyki Przedmiotowy system oceniania został skonstruowany w oparciu o następujące dokumenty: Rozporządzenie MEN z dnia 7 września 2004 roku w sprawie zasad oceniania,

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału informatyki w gimnazjum w Kielnie dla klasy I i II z podziałem na jednostki lekcyjne.

Rozkład materiału informatyki w gimnazjum w Kielnie dla klasy I i II z podziałem na jednostki lekcyjne. Rozkład materiału informatyki w gimnazjum w Kielnie dla klasy I i II z podziałem na jednostki lekcyjne. I rok nauki 1 godzina, II rok nauki 1 godzina tygodniowo (łącznie 68 godz). Podstawa prawna: Ustawa

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE INFORMACYJNE I EDUKACJA MULTIMEDIALNA W PRAKTYCE SZKOLNEJ

TECHNOLOGIE INFORMACYJNE I EDUKACJA MULTIMEDIALNA W PRAKTYCE SZKOLNEJ M TECHNOLOGIE INFORMACYJNE I EDUKACJA MULTIMEDIALNA W PRAKTYCE SZKOLNEJ Autor: Zespół nauczycieli konsultantów Ośrodka Przeznaczenie Szkolenie jest przeznaczone dla nauczycieli różnych przedmiotów, którzy

Bardziej szczegółowo

GRAFIKA. Rodzaje grafiki i odpowiadające im edytory

GRAFIKA. Rodzaje grafiki i odpowiadające im edytory GRAFIKA Rodzaje grafiki i odpowiadające im edytory Obraz graficzny w komputerze Może być: utworzony automatycznie przez wybrany program (np. jako wykres w arkuszu kalkulacyjnym) lub urządzenie (np. zdjęcie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki klasa 3

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki klasa 3 Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki klasa 3 0. Logo [6 godz.] PODSTAWA PROGRAMOWA: Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji z wykorzystaniem komputera, stosowanie podejścia algorytmicznego.

Bardziej szczegółowo

Zasady i kryteria zaliczenia: Egzamin w formie testu. Podstawą zaliczenia jest zdobycie 51% możliwych punktów.

Zasady i kryteria zaliczenia: Egzamin w formie testu. Podstawą zaliczenia jest zdobycie 51% możliwych punktów. Jednostka prowadząca: Wydział Techniczny Kierunek studiów: Edukacja techniczno-informatyczna Nazwa przedmiotu: Techniki multimedialne Charakter przedmiotu: kierunkowy, obowiązkowy Typ studiów: inżynierskie

Bardziej szczegółowo

W odniesieniu do wszystkich zajęć: Ocena dopuszczająca: Uczeń:

W odniesieniu do wszystkich zajęć: Ocena dopuszczająca: Uczeń: WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych grafika komputerowa. W odniesieniu do wszystkich zajęć: Ocena dopuszczająca: 1. Z

Bardziej szczegółowo

Warsztaty prowadzone są w oparciu o oficjalne wytyczne firmy Microsoft i pokrywają się z wymaganiami

Warsztaty prowadzone są w oparciu o oficjalne wytyczne firmy Microsoft i pokrywają się z wymaganiami Microsoft Excel 2013 Warsztaty prowadzone są w oparciu o oficjalne wytyczne firmy Microsoft i pokrywają się z wymaganiami egzaminu 77-420 Microsoft Office Specialist: Excel 2013. Każdy słuchacz otrzymuje

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie II. Edytor dźwięku Audacity

Ćwiczenie II. Edytor dźwięku Audacity Ćwiczenie II. Edytor dźwięku Audacity Sprzęt Aplikacja Komputer osobisty PC Karta dźwiękowa zainstalowana w PC Mikrofon Wzmacniacz z kolumnami Audacity Program Audacity jest wielościeżkowym edytorem dźwięku.

Bardziej szczegółowo

Wymagania dla cyklu dwugodzinnego w ujęciu tabelarycznym. Gimnazjum nr 1 w Miechowie

Wymagania dla cyklu dwugodzinnego w ujęciu tabelarycznym. Gimnazjum nr 1 w Miechowie Wymagania dla cyklu dwugodzinnego w ujęciu tabelarycznym Gimnazjum nr 1 w Miechowie Informatyka Lp. Uczeń: 1. Zna regulamin i przepisy BHP w pracowni komputerowej 2. Wie, na czym polega bezpieczna praca

Bardziej szczegółowo

Komputerowa obróbka zdjęć. Komputerowa obróbka zdjęć

Komputerowa obróbka zdjęć. Komputerowa obróbka zdjęć Komputerowa obróbka zdjęć. Komputerowa obróbka zdjęć. Nawet najlepsi fotograficy czasami korzystają z komputera, aby poprawić drobne niedociągnięcia na swoich zdjęciach. Obecnie retusz fotografii to czynność

Bardziej szczegółowo

Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów. w nauczaniu wczesnoszkolnym

Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów. w nauczaniu wczesnoszkolnym Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów Temat szkolenia: Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu wczesnoszkolnym

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki KLASA III

Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki KLASA III Wymagania edukacyjne na ocenę z informatyki KLASA III 0. Logo [6 godz.] PODSTAWA PROGRAMOWA: Rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji z wykorzystaniem komputera, stosowanie podejścia algorytmicznego.

Bardziej szczegółowo

Formaty plików. graficznych, dźwiękowych, wideo

Formaty plików. graficznych, dźwiękowych, wideo Formaty plików graficznych, dźwiękowych, wideo Spis treści: Wstęp: Co to jest format? Rodzaje formatów graficznych Właściwości formatów graficznych Porównanie formatów między sobą Formaty plików dźwiękowych

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU

SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W GŁOGOWIE SYLABUS/KARTA PRZEDMIOTU. NAZWA PRZEDMIOTU Metody przetwarzania danych graficznych. NAZWA JEDNOSTKI PROWADZĄCEJ PRZEDMIOT Instytut Politechniczny. STUDIA kierunek

Bardziej szczegółowo

Katalog wymagań programowych na poszczególne stopnie szkolne klasa 6

Katalog wymagań programowych na poszczególne stopnie szkolne klasa 6 1 Katalog wymagań programowych na poszczególne stopnie szkolne klasa 6 1. Praca z komputerem Lekcja: Prawa i obowiązki użytkownika komputera Samodzielnie uruchamia komputer i loguje się do szkolnej sieci

Bardziej szczegółowo

Wirtualne drukarki konwertujące pliki aplikacji do formatu *.pdf i formatów graficznych

Wirtualne drukarki konwertujące pliki aplikacji do formatu *.pdf i formatów graficznych Wirtualne drukarki konwertujące pliki aplikacji do formatu *.pdf i formatów graficznych Wirtualna drukarka to program komputerowy, który jest w istocie sterownikiem urządzenia kierującego efekt drukowania

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Załącznik nr 3 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 3 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Lp. Nazwa sprzętu komputerowego Ilość Termin realizacji 1 Ploter styczeń 2 Drukarka A3 (kolor) styczeń 3 Aparat cyfrowy profesjonalny styczeń

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne - Zajęcia komputerowe klasa 6Lekcja: Prawa i obowiązki użytkownika komputera 6 5 4 3 2

Wymagania edukacyjne - Zajęcia komputerowe klasa 6Lekcja: Prawa i obowiązki użytkownika komputera 6 5 4 3 2 Wymagania edukacyjne - Zajęcia komputerowe klasa 6Lekcja: Prawa i obowiązki użytkownika komputera 6 5 4 3 2 Ocena dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Samodzielnie uruchamia komputer i loguje się do szkolnej

Bardziej szczegółowo

1 LEKCJA. Definicja grafiki. Główne działy grafiki komputerowej. Programy graficzne: Grafika rastrowa. Grafika wektorowa. Grafika trójwymiarowa

1 LEKCJA. Definicja grafiki. Główne działy grafiki komputerowej. Programy graficzne: Grafika rastrowa. Grafika wektorowa. Grafika trójwymiarowa 1 LEKCJA Definicja grafiki Dział informatyki zajmujący się wykorzystaniem komputerów do generowania i przetwarzania obrazów (statycznych i dynamicznych) oraz wizualizacją danych. Główne działy grafiki

Bardziej szczegółowo

Kompletny system multimedialny, łatwe w użyciu a jednocześnie bogate w oferowane funkcje narzędzie wspomagające oprawę liturgii i pracę duszpasterską

Kompletny system multimedialny, łatwe w użyciu a jednocześnie bogate w oferowane funkcje narzędzie wspomagające oprawę liturgii i pracę duszpasterską Kompletny system multimedialny, łatwe w użyciu a jednocześnie bogate w oferowane funkcje narzędzie wspomagające oprawę liturgii i pracę duszpasterską w parafii. Funkcje systemu - wyświetlanie tekstów pieśni

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAŻNOŚĆ ZAOFEROWANCH PAKIETÓW PROGRAMÓW BIUROWYCH

RÓWNOWAŻNOŚĆ ZAOFEROWANCH PAKIETÓW PROGRAMÓW BIUROWYCH Załącznik Nr 1B do SIWZ RÓWNOWAŻNOŚĆ ZAOFEROWANCH PAKIETÓW PROGRAMÓW BIUROWYCH Odno nik 1 : Zintegrowany pakiet programów biurowych MS OFFICE Home and Busines 2010 polski OEM Za równoważne oprogramowaniu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz szkolenia

Scenariusz szkolenia Scenariusz szkolenia Edytor tekstu MS Word 2010 TRENER: WALDEMAR WEGLARZ Absolwent Akademii Pedagogicznej w Krakowie. Od 2002 roku zawodowy trener IT, dyplomowany nauczyciel przedmiotów zawodowych w Technikum

Bardziej szczegółowo

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer;

Cechy systemu X Window: otwartość niezależność od producentów i od sprzętu, dostępny kod źródłowy; architektura klient-serwer; 14.3. Podstawy obsługi X Window 14.3. Podstawy obsługi X Window W przeciwieństwie do systemów Windows system Linux nie jest systemem graficznym. W systemach Windows z rodziny NT powłokę systemową stanowi

Bardziej szczegółowo

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA

KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA KARTA MODUŁU KSZTAŁCENIA I. 1 Nazwa modułu kształcenia I. Informacje ogólne Techniki multimedialne I 2 Nazwa jednostki prowadzącej moduł Instytut Informatyki, Zakład Informatyki Stosowanej 3 Kod modułu

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Projekt: Podnoszenie kwalifikacji drogą do sukcesu Szkolenie: Kurs obsługi komputera ECDL start (harmonogram kursu języka angielskiego zostanie umieszczony wkrótce) Termin

Bardziej szczegółowo

Przewodnik instalacji i rozpoczynania pracy. dla DataPage+ 2012

Przewodnik instalacji i rozpoczynania pracy. dla DataPage+ 2012 Przewodnik instalacji i rozpoczynania pracy dla DataPage+ 2012 Pomoc aktualizowano ostatnio: 29 sierpnia 2012 Spis treści Instalowanie wymaganych wstępnie komponentów... 1 Przegląd... 1 Krok 1: Uruchamianie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Cele zajęć z przedmiotu

SYLABUS. Cele zajęć z przedmiotu Załącznik nr 1 do Zarządzenia Rektora UR Nr 4/2012 z dnia 20.01.2012r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Technologie informacyjne Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Prawa i Administracji Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Przewodnik instalacji i rozpoczynania pracy. Dla DataPage+ 2013

Przewodnik instalacji i rozpoczynania pracy. Dla DataPage+ 2013 Przewodnik instalacji i rozpoczynania pracy Dla DataPage+ 2013 Ostatnia aktualizacja: 25 lipca 2013 Spis treści Instalowanie wymaganych wstępnie komponentów... 1 Przegląd... 1 Krok 1: Uruchamianie Setup.exe

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym Rozdział II Praca z systemem operacyjnym 55 Rozdział III - System operacyjny i jego hierarchia 2.2. System operacyjny i jego życie Jak już wiesz, wyróżniamy wiele odmian systemów operacyjnych, które różnią

Bardziej szczegółowo

Informatyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Informatyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod Nazwa Nazwa w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Programy grafiki rastrowej,

Bardziej szczegółowo

OpenOffice.ux.pl 2.0. Æwiczenia praktyczne

OpenOffice.ux.pl 2.0. Æwiczenia praktyczne IDZ DO PRZYK ADOWY ROZDZIA SPIS TREŒCI KATALOG KSI EK KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG OpenOffice.ux.pl 2.0. Æwiczenia praktyczne Autor: Maria Sokó³ ISBN: 83-246-0508-8 Format: A5, stron: 220 TWÓJ

Bardziej szczegółowo

Program modułu multimedialnego mgr Urszula Galant. PROGRAM MODUŁU MULTIMEDIALNEGO DLA UCZNIÓW KLAS IV VI SP im. Szarych Szeregów w Płochocinie

Program modułu multimedialnego mgr Urszula Galant. PROGRAM MODUŁU MULTIMEDIALNEGO DLA UCZNIÓW KLAS IV VI SP im. Szarych Szeregów w Płochocinie PROGRAM MODUŁU MULTIMEDIALNEGO DLA UCZNIÓW KLAS IV VI SP im. Szarych Szeregów w Płochocinie 1 I. WSTĘP Wraz z powszechną komputeryzacją większości dziedzin życia codziennego oraz szybkim rozwojem sprzętu

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJE MULTIMEDIALNE cz.2

PREZENTACJE MULTIMEDIALNE cz.2 Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do pracowni z przedmiotu Podstawy Informatyki Kod przedmiotu: TS1C 100 003 Ćwiczenie pt. PREZENTACJE MULTIMEDIALNE cz.2

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Numer sprawy: KZp.2730.30.14 Załącznik nr 2 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Dostawa sprzętu komputerowego i oprogramowania 1. Komputer przenośny - 1 szt. Lp. Parametr Charakterystyka 1 Typ

Bardziej szczegółowo

Océ Podręcznik użytkownika

Océ Podręcznik użytkownika Océ Podręcznik użytkownika Océ Client Tools Instrukcje podstawowej obsługi Copyright 2010 Océ Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tego podręcznika nie może być powielana, kopiowana, adaptowana ani

Bardziej szczegółowo

4.10 Odtwarzanie multimediów

4.10 Odtwarzanie multimediów Podstawy open source system SUSE Linux 4-176 4.10 Odtwarzanie multimediów 4.10.1 Mikser dźwięków Aby zmodyfikować głośność, klikamy lewym przyciskiem myszy na ikonkę głośnika w prawym dolnym rogu, na głównym

Bardziej szczegółowo

Tematy lekcji zajęć komputerowych klasa 5b grupa 1 i grupa 2

Tematy lekcji zajęć komputerowych klasa 5b grupa 1 i grupa 2 Tematy lekcji zajęć komputerowych klasa 5b grupa 1 i grupa 2 1 Program nauczania. Przedmiotowy system oceniania. Regulamin pracowni komputerowej. - 7 punktów regulaminu potrafi powiedzieć, czego się będzie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny. z przedmiotu Informatyki. w klasie VI

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny. z przedmiotu Informatyki. w klasie VI Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu Informatyki w klasie VI Ocenę niedostateczna nie zna regulamin pracowni nie potrafi wymienić 3 dowolnych punktów regulaminu nie dba o porządek na

Bardziej szczegółowo

Projekcje multimedialne

Projekcje multimedialne Przedmiotowy system oceniania Zawód: Technik Informatyk Nr programu: 312[ 01] /T,SP/MENiS/ 2004.06.14 Przedmiot: Multimedia i Grafika Komputerowa Klasa: druga Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo

Bardziej szczegółowo

NAGRYWANIE I ODTWARZANIE OBRAZU I DŹWIĘKU.

NAGRYWANIE I ODTWARZANIE OBRAZU I DŹWIĘKU. NAGRYWANIE I ODTWARZANIE OBRAZU I DŹWIĘKU. Programy i narzędzia do multimedialnego przekazu. NARZĘDZIA SYSTEMOWE DO NAGRYWANIA DŹWIĘKU I OBRAZU. Systemowymi narzędziami do nagrywania dźwięku jest rejestrator

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI OPROGRAMOWANIA MICROSOFT LYNC 2010 ATTENDEE ORAZ KORZYTANIA Z WYKŁADÓW SYNCHRONICZNYCH

INSTRUKCJA INSTALACJI OPROGRAMOWANIA MICROSOFT LYNC 2010 ATTENDEE ORAZ KORZYTANIA Z WYKŁADÓW SYNCHRONICZNYCH INSTRUKCJA INSTALACJI OPROGRAMOWANIA MICROSOFT LYNC 2010 ATTENDEE ORAZ KORZYTANIA Z WYKŁADÓW SYNCHRONICZNYCH Wstęp Warunkiem uczestnictwa w wykładzie zdalnym jest zainstalowanie na komputerze ucznia uczestnika

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania. Lekcje z komputerem. Klasa 4

Rozkład materiału nauczania. Lekcje z komputerem. Klasa 4 38 Rozkład materiału nauczania. Lekcje z komputerem. Klasa 4 2 3 4 Temat Zaczynamy... Zasady bezpiecznej pracy z komputerem Twoja wizytówka Łączenie tekstu i ilustracji edytor grafiki, np. Paint Co nowego

Bardziej szczegółowo

Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący

Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry Bardzo dobry Celujący Przedmiotowy system oceniania Zawód: Technik Informatyk Nr programu: 312[ 01] /T,SP/MENiS/ 2004.06.14 Przedmiot: Systemy Operacyjne i Sieci Komputerowe Klasa: pierwsza Dział Dopuszczający Dostateczny Dobry

Bardziej szczegółowo

Instrukcje dotyczące systemu Windows w przypadku drukarki podłączonej lokalnie

Instrukcje dotyczące systemu Windows w przypadku drukarki podłączonej lokalnie Strona 1 z 5 Połączenia Instrukcje dotyczące systemu Windows w przypadku drukarki podłączonej lokalnie Przed instalacją oprogramowania drukarki do systemu Windows Drukarka podłączona lokalnie to drukarka

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Multimedia

Rozdział 4. Multimedia Rozdział 4. Multimedia Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na wykorzystanie ogromnych moŝliwości multimedialnych systemu Windows XP. Większość narzędzi multimedialnych w Windows XP pochodzi z systemu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Strona 1 z 20

Spis treści. Strona 1 z 20 Spis treści Opcje instalacji... 2 Instalacja DVD... 2 Pobranie ze strony... 2 Instalacja RM Easiteach Next Generation... 3 Instalacja pakietu dodatków Corbis Multimedia... 9 Instalacja głosów narzędzia

Bardziej szczegółowo

Iv. Kreatywne. z mediów

Iv. Kreatywne. z mediów Iv. Kreatywne korzystanie z mediów Edukacja formalna dzieci Kreatywne korzystanie z mediów [ 45 ] Zagadnienia Wychowanie przedszkolne Szkoła podstawowa, klasy 1-3 Szkoła podstawowa, klasy 4-6 Tworzenie

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P).

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P). PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II DZIAŁ I: KOMPUTER W ŻYCIU CZŁOWIEKA. 1. Lekcja organizacyjna. Zapoznanie uczniów z wymaganiami edukacyjnymi i PSP. 2. Przykłady zastosowań komputerów

Bardziej szczegółowo

Pokaz slajdów na stronie internetowej

Pokaz slajdów na stronie internetowej Pokaz slajdów na stronie internetowej... 1 Podpisy pod zdjęciami... 3 Publikacja pokazu slajdów w Internecie... 4 Generator strony Uczelni... 4 Funkcje dla zaawansowanych użytkowników... 5 Zmiana kolorów

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 1. Tworzenie slajdów MS PowerPoint 2010 to najnowsza wersja popularnego programu do tworzenia prezentacji multimedialnych. Wygląd programu w

Bardziej szczegółowo

I. Formy doskonalenia zaplanowane w okresie 1 września 2014 do 30 czerwca 2015

I. Formy doskonalenia zaplanowane w okresie 1 września 2014 do 30 czerwca 2015 I. Formy doskonalenia zaplanowane w okresie 1 września 2014 do 30 czerwca 2015 Lp. Temat Termin Forma zajęć Adresaci Uwagi 1. 2. 3. 4. 5. 6. Kurs e-learningowy: Arkusz kalkulacyjny w pracy nauczyciela

Bardziej szczegółowo

Dotykowa tablica interaktywna Język gestów Zasilanie przez USB

Dotykowa tablica interaktywna Język gestów Zasilanie przez USB Dotykowa tablica interaktywna Język gestów Zasilanie przez USB STWÓRZ LEKCJE O NOWEJ JAKOŚCI DZIĘKI ELITE PANABOARD! Tablice elite Panaboard są zaawansowanym narzędziem edukacyjnym, pozwalającym przyciągnąć

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny w klasach 3 gimnazjum

Wymagania na poszczególne oceny w klasach 3 gimnazjum Wymagania na poszczególne oceny w klasach 3 gimnazjum Znaczenie komputera we współczesnym świecie Przypomnienie wiadomości na temat języka HTML Wstawianie tabeli na stronę WWW Wstawianie listy punktowanej

Bardziej szczegółowo

Napędy optyczne. Paweł Jamer

Napędy optyczne. Paweł Jamer Napędy optyczne Paweł Jamer Plan prezentacji Płyty CD, DVD, Blu-Ray. Odczytanie zawartości płyty. Słuchanie muzyki. Oglądanie filmów. Płyty CD, DVD, Blu-Ray Czytane przez odpowiednie napędy: Napęd CD DVD

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 006 Wydajność systemu 2 SO i SK/WIN Najprostszym sposobem na poprawienie wydajności systemu, jeżeli dysponujemy zbyt małą ilością pamięci RAM

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Zastosowanie komputera w życiu codziennym... 5. Rozdział 2. Elementy zestawu komputerowego...11

Rozdział 1. Zastosowanie komputera w życiu codziennym... 5. Rozdział 2. Elementy zestawu komputerowego...11 Spis treści Rozdział 1. Zastosowanie komputera w życiu codziennym... 5 Rozdział 2. Elementy zestawu komputerowego...11 Rozdział 3. System operacyny, oprogramowanie...15 Rozdział 4. Podstawy edycji grafiki...23

Bardziej szczegółowo

312[01]/T,SP/MENiS/2004.06.14 PROGRAM NAUCZANIA TECHNIK INFORMATYK 312[01] OPROGRAMOWANIE BIUROWE. Szczegółowe cele kształcenia

312[01]/T,SP/MENiS/2004.06.14 PROGRAM NAUCZANIA TECHNIK INFORMATYK 312[01] OPROGRAMOWANIE BIUROWE. Szczegółowe cele kształcenia 312[01]/T,SP/MENiS/2004.06.14 PROGRAM NAUCZANIA TECHNIK INFORMATYK 312[01] OPROGRAMOWANIE BIUROWE Szczegółowe cele kształcenia W wyniku procesu kształcenia uczeń/słuchacz powinien umieć: - zastosować zasady

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie szkolnych pracowni komputerowych w nauczaniu przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych

Wykorzystanie szkolnych pracowni komputerowych w nauczaniu przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych Wykorzystanie szkolnych pracowni komputerowych w nauczaniu przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych (dla nauczycieli przedmiotów matematyczno-przyrodniczych) Przeznaczenie Szkolenie przeznaczone jest

Bardziej szczegółowo

Materiał nauczania z podziałem na jednostki lekcyjne Wymagania edukacyjne

Materiał nauczania z podziałem na jednostki lekcyjne Wymagania edukacyjne 1 Materiał nauczania z podziałem na jednostki lekcyjne Wymagania edukacyjne I rok nauki 1 godzina tygodniowo Program nauczania: Informatyka Europejczyka. Program nauczania informatyki w gimnazjum. Edycja:

Bardziej szczegółowo

MODUŁ VI GRAFIKA MENEDŻERSKA I PREZENTACYJNA. Opracował: Roman Głód

MODUŁ VI GRAFIKA MENEDŻERSKA I PREZENTACYJNA. Opracował: Roman Głód MODUŁ VI GRAFIKA MENEDŻERSKA I PREZENTACYJNA Opracował: Roman Głód SYLABUS MODUŁ VI 1. UŻYWANIE APLIKACJI Praca z prezentacjami Zwiększanie wydajności pracy 2. TWORZENIE PREZENTACJI Widoki prezentacji

Bardziej szczegółowo

ECDL/ICDL Zaawansowana grafika menedżerska i prezentacyjna Sylabus, wersja 2.0

ECDL/ICDL Zaawansowana grafika menedżerska i prezentacyjna Sylabus, wersja 2.0 ECDL/ICDL Zaawansowana grafika menedżerska i prezentacyjna Sylabus, wersja 2.0 Przeznaczenie sylabusa Dokument ten zawiera szczegółowy sylabus dla modułu ECDL/ICDL Zaawansowana grafika menedżerska i prezentacyjna.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Lekcja 1: PowerPoint informacje podstawowe 1. Lekcja 2: Podstawy pracy z prezentacjami 36. Umiejętności do zdobycia w tej lekcji 36

Spis treści. Lekcja 1: PowerPoint informacje podstawowe 1. Lekcja 2: Podstawy pracy z prezentacjami 36. Umiejętności do zdobycia w tej lekcji 36 Spis treści Lekcja 1: PowerPoint informacje podstawowe 1 Umiejętności do zdobycia w tej lekcji 1 Elementy programu 2 Poruszanie się po obszarze roboczym 2 Uruchamianie programu 2 UŜycie narzędzi ekranowych

Bardziej szczegółowo

System realizacji prezentacji multimedialnych i zarządzania treścią. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl

System realizacji prezentacji multimedialnych i zarządzania treścią. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl System realizacji prezentacji multimedialnych i zarządzania treścią 1 1. O systemie DISPLAYER jest systemem audiowizualnej prezentacji informacji multimedialnej na ekranach plazmowych, LCD, monitorach

Bardziej szczegółowo

Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy- P Rozszerzający- R Dopełniający- D Uczeń:

Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy- P Rozszerzający- R Dopełniający- D Uczeń: WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Witryny i aplikacje internetowe NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES): 351203 Lp 1. Dział programu Podstawy HTML Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy- P Rozszerzający- R Dopełniający-

Bardziej szczegółowo