METODY I SYSTEMY ZAPEWNIENIA JAKOŚCI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "METODY I SYSTEMY ZAPEWNIENIA JAKOŚCI"

Transkrypt

1 INSTYTUT ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII WYTWARZANIA Projekt współfinansowany przez Unię Europejską TEMATYCZNE ZESTAWIENIE DOKUMENTACYJNE METODY I SYSTEMY ZAPEWNIENIA JAKOŚCI Zasięg chronologiczny: Zasięg językowy: eng, fre, ger, ita, pol, rus Liczba pozycji: 338 Liczba stronic: 73 Data opracowania: marzec 2007 Opracowała: mgr Maria Daszkiewicz Data aktualizacji: lipiec 2013 Zaktualizowała: mgr Maria Błażejewska INSTYTUT ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII WYTWARZANIA, THE INSTITUTE OF ADVANCED MANUFACTURING TECHNOLOGY, Kraków, ul. Wrocławska 37a, tel tel. dyr fax

2 1. Bläsing J.P.: Qualität durch Systematik. Jakość poprzez systematykę. Ind.Anz., 1990, t. 112, nr 34, s Tematem artykułu jest bezbrakowa produkcja - systemowe zapewnienie jakości TQM (Total Quality Management). Korzenie filozofii TQM tkwią w Japonii. Jej celem jest zadowolenie klienta, zadowolenie i motywacja pracowników, wysoka jakość wyrobów, coraz lepsze wykorzystanie możliwości ludzkich, technicznych i organizatorskich. Podano normy DIN odnoszące się do sfery zapewnienia jakości produkcji. Omówiono działania dotyczące planowania jakości w USA, budowę "domu jakości". 2. Capes P.: Continuing evolution of management led quality. Ciągła ewolucja zarządzania kontrolą jakości. Metalwork.Prod., 1990, t. 134, nr 1, s. S15, S17. Na przykładzie firmy Bridgeport, jednego z najbardziej znanych brytyjskich producentów obrabiarek CNC, przeanalizowano problemy i korzyści wynikające z praktycznego stosowania systemów kontroli jakości wyrobów. Rozważano czynniki stymulujące rozwój i zmiany w obszarze systemów kontroli jakości oraz efekty ekonomiczne wynikające z ich praktycznego stosowania. Zarządzanie kontrolą jakości jest procesem ciągle czynnym i nie ma w praktyce ściśle określonych granic. 3. Clough W.: Quality assurance for small operations. Zapewnienie jakości w niewielkich operacjach. Prec.Toolm., 1990, t. 8, nr 5, s Przedstawiono działalność stowarzyszenia producentów przyrządów i narzędzi (GTMA) w zakresie podnoszenia jakości produkcji przy drobnych operacjach. Opracowano przewodnik "Toolmaker's Guide", stanowiący kompendium informacji i danych technicznych na temat systemów sterowania jakością i kontroli technicznej. Podano zestawienie treści przewodnika z 1987 roku. 4. Delvecchio O.: Statistical analysis supports total quality. Analiza statystyczna wspiera kompleksową jakość. Canad.Mach.Metalwork., 1990, t. 85, nr 11. s. 28, 30. Przedstawiono sześć kluczowych zagadnień, które muszą być uwzględnione w kompleksowym programie zarządzania jakością. Podstawą działalności w tym zakresie jest statystyczna analiza danych. Krótko omówiono systemy statystycznej kontroli procesów (SPC) i techniki optymalizacji procesów (DOE). Na przykładzie produkcji stalowniczej omówiono wpływ zmniejszenia różnorodności procesów na wzrost sprawności. Wdrożenie cykli ciągłej poprawy jakości. 5. Junghans W.: Zapewnienie jakości wg ISO 9000 FF. Probl.Jakości, 1990, nr 6, s Normy ISO 9000 mają na celu stworzenie bazy dla przejrzystego i powtarzalnego systemu zapewnienia jakości. Rozpatrzono elementy zapewnienia jakości: marketing/zbyt produktu, rozwój, zaopatrzenie, przygotowanie produkcji. Omówiono rewizję jakości i dokumentowanie zdolności jakościowej przedsiębiorstwa. Na podstawie zawartości norm DIN/ISO , tj. EN przedstawiono model systemu zapewnienia jakości oraz rewizję jakości. Podano schemat realizacji rewizji i certyfikacji Niemieckiego Towarzystwa Jakości. 1

3 6. Köppe D., Pfeifer T.: SPC - nowoczesna metoda zapewnienia jakości. Probl.Jakości, 1990, nr 6, s Opisano metody zapewnienia jakości, w tym statystyczną kontrolę procesów (SPC). Podano definicję procesu w kontekście SPC i wielkości wpływające na wynik procesu. Omówiono pojęcie "zdatności procesu". Przedstawiono planowanie wprowadzenia SPC i kolejne kroki jego wdrożenia. Przeanalizowano procesy biorące udział w produkcji jako podstawę efektywnego stosowania SPC. Przedstawiono budowę karty kontroli jakości. 7. Le SPC, trait d'union entre l'atelier et le service qualite. SPC (statystyczna kontrola procesu) - łącznik między warsztatem a działem kontroli jakości. Mesures, 1990, nr 630, s Narzędzia zapewniające sterowanie procesami na podstawie analiz statystycznych, stosowane w warsztatach produkcyjnych i laboratoriach kontroli jakości, ich formy i przeznaczenie. Karty kontrolne stosowane w warsztatach przez operatorów, obsługiwane ręcznie lub automatycznie, służą do zapisu wyników kontroli wymiarowej wyrobów. Omówiono formy laboratoryjne kontroli jakości, zintegrowane moduły analizy statystycznej, ich możliwości graficzne. 8. Measuring and gauging become quality control. Pomiary i kontrola jako procesy kontroli jakości. Metalwork.Prod., 1990, t. 134, nr 8, s. 223, 226, 228, 232. Rozważano przemysłowe wykorzystanie środków pomiarowych oraz kontroli jakości przedmiotów obrobionych. Przedstawiono chronologię wprowadzenia do praktyki przemysłowej systemów statystycznej kontroli jakości, współrzędnościowych maszyn pomiarowych, głowic pomiarowych, układów optoelektronicznych, interferometrów laserowych i komputerowego wspomagania systemów kontrolno-pomiarowych. Określono rolę i znaczenie środków kontrolnopomiarowych w procesie produkcyjnym. 9. Meissner K.: Neue Aufgaben für die Qualitätssicherung durch ISO 9000 bis Nowe zadania dla służb zapewnienia jakości poprzez ISO 9000 do Feingeraetetechnik, 1990, t. 39, nr 5, s Opisano budowę systemu zapewnienia jakości w przedsiębiorstwie. Omówiono normy ISO 9000 do 9004 określające zasady i wytyczne do tworzenia zakładowych systemów sterowania jakością. Podano parametry jakościowe uwzględnione w systemie i zadania stojące przed personelem fachowym przy jego wdrażaniu. 10. Melchior K.W., Steger W., Garbrecht T.: Informationsfluss und Qualitätsprüfung in CAD/CAM-Umgebungen. Przepływ informacji i kontrola jakości w warunkach CAD/CAM. Werkstattstechnik, 1990, t. 80, nr 2, s Przy zapewnianiu jakości czynnik "Informacja" ma znaczenie podstawowe. Miejsce i znaczenie wspomaganej komputerowo kontroli jakości w produkcji zautomatyzowanej. Omówiono ogólną koncepcję systemu CAD, przepływ informacji o jakości w elastycznych systemach produkcyjnych. Przedstawiono realizację CAQ w skomputeryzowanej fabryce doświadczalnej ukierunkowanej na jakość. Omówiono programowanie off-line współrzędnościowych maszyn pomiarowych CNC, budowę systemu CIM z wdrożeniem CAQ. 2

4 11. Peciakowski E.: Kontrola "audit". Prz.Mechan., 1990, t. 49, nr 24, s Przedstawiono procedurę oceny systemu zapewnienia jakości, którą z racji spełnianych funkcji nazwano procedurą "audit" lub "rewizją jakości". Procedura ta charakteryzuje się wszechstronnością i systematycznością podejścia oraz analitycznym, niezależnym sposobem formułowania wniosków. Omówiono zakres zastosowania i organizację procedury. Podano przykładowy wykaz list pytań kontrolnych procedury "rewizji jakości". 12. Sack W.: Zukunftsorientierte Qualitätssicherung in der Zerspantechnik. Przyszłościowe zapewnienie jakości w technice obróbki skrawaniem. Maschine, 1990, t. 44, nr 11, s System zapewnienia jakości ma zapobiec powstawaniu braków. Omówiono następstwa błędów obróbkowych i narzędziowych. Rozwój techniki obróbki skrawaniem wymaga nowego podejścia do kryteriów jakościowych, nowej filozofii jakości produkcji. Autor wysuwa tezę, że zapewnienie jakości odbywać się będzie już nie poprzez pomiary i kontrolę, lecz na drodze właściwego programowania i sterowania. 13. Schöler H.R.: Quality Function Deployment. Eine Methode zur qualitätsgerechten Produktgestaltung. Rozwinięcie funkcji jakości. Metoda uwzględnienia cech jakości w procesie projektowania wyrobu. VDI-Z, 1990, t. 132, nr 11, s Już w procesie projektowania wyrobu niezbędne jest uwzględnienie kryteriów jakości. Jedną z metod realizujących ten cel jest metoda QFD (Quality Function Deployment), opracowana w Japonii w 1966 r. i zastosowana po raz pierwszy w fabryce Mitsubishi. Metoda mieści się w ramach ogólnej koncepcji kompleksowego zarządzania jakością (total quality management), uwzględniając w projektowaniu wyrobu zagadnienia jakości, technologii, kosztów, niezawodności. 14. Shkljarskijj L.F., Kolobov A.A., Zabelova N.G.: Modelirovanie sistemy kontrolja kachestva produkcii v uslovijakh serijjnogo proizvodstva. Modelowanie systemu kontroli jakości produkcji w warunkach produkcji seryjnej. Mashinostroenie (Iz.VUZ), 1990, nr 7, s Do budowy modelu systemu kontroli jakości produkcji seryjnej wykorzystano aparat teorii automatycznego regulowania liniowych układów nadążnych z uwzględnieniem parametrów prawdopodobieństwa, dotyczących produkcji wyrobów właściwych i wybrakowanych. W wyniku analizy przepływu materiałów i informacji w systemie kontroli technicznej opracowano funkcjonalny schemat blokowy systemu kontroli. 15. Stockinger K.: FMEA - metodyczna analiza możliwych błędów. Probl.Jakości, 1990, nr 6, s Metodyczna analiza możliwych błędów (FMEA) stosowana w konstrukcji i procesach wytwórczych w celu określenia ryzyka związanego z istnieniem słabych punktów. Omówiono założenia skutecznego wprowadzenia FMEA, prace wstępne i kolejne kroki jej realizacji. Podano stosowane formularze i ocenę ryzyka oraz znaczenia potencjalnego błędu. Oceniono następstwa FMEA w zakresie organizacji współpracy, jakości planowania produkcji, jakości wyrobu i zdatności procesów wytwórczych, wydajności oraz kosztów. Przydatność banku danych z FMEA. 3

5 16. Weule H., Bös K.: Rechnerunterstützte Prüfplanung am CAD-System. Die Qualitätssicherung benötigt neue Werkzeuge. Komputerowo wspomagane planowanie kontroli w systemie CAD. Zapewnienie jakości wymaga nowych narzędzi. Tech.Rdsch., 1990, t. 82, nr 37, s System programowy GEMINI służy zapewnieniu jakości oraz generowaniu przebiegów pomiarowych w zintegrowanych systemach produkcyjnych. W powiązaniu z CAD system pozwala automatycznie uzyskać niezbędną dokumentację, obejmującą plany kontroli, rysunki dla operacji kontrolnych, wskazówki dla doboru czujników i programy dla koordynatowych maszyn pomiarowych. Uniwersytet Techniczny w Karlsruhe wraz z firmami softwarowymi prowadzi prace nad rozwojem i przemysłowym wdrażaniem systemu programowania. 17. Wieczorek R., Nowak T.: Jakość wyrobów w przedsiębiorstwach przemysłowych. Ocena poziomu jakości projektu technologicznego. Normalizacja, 1990, t. 48, nr 6, s Zaproponowano wskaźnikową ocenę jakości opracowania technologicznego. Przedstawiono sposób ustalania i oceny mierników syntetycznych, omówiono komputerowe wspomaganie oceny poziomu jakości opracowań technologicznych. Podkreślono konieczność doskonalenia metody. 18. Zymonik Z.: Przyczyny braków a działania prewencyjne. Normalizacja, 1990, t. 58, nr 12, s Działania kontrolne i prewencyjne zapewniające odpowiednią jakość produkcji. Podano przyczyny powstawania braków w fazie produkcji oraz czynniki wpływające na powstawanie braków. Przedstawiono przepływ braków przez kolejne fazy produkcji, omówiono ekonomiczne kryteria wyboru nakładów na działania prewencyjne. Podano zasady wyboru najkorzystniejszego rozwiązania opartego na kryterium ekonomicznym. Dokonano próby praktycznej weryfikacji przyjętych założeń. 19. Zymonik Z.: Wykrywalność braków w procesie produkcyjnym. Normalizacja, 1990, t. 58, nr 11, s Rozpatrzono wpływ poszczególnych etapów wytwarzania na jakość wyrobów. Omówiono działania zapewniające jakość w procesie produkcji i wymieniono czynniki mające wpływ na wykrywanie braków. Przedstawiono przepływ braków przez kolejne fazy procesu produkcji i ich wykrywalność. Omówiono ustalanie wskaźników wykrywalności braków i niezbędnych nakładów. 20. Alexander P.T.: Osnovanija dlja vvedenija statisticheskogo kontrolja proizvodstvennykh processov. Warunki wprowadzenia kontroli statystycznej procesów produkcyjnych. Nad.Kontr.Kach.(EhI), 1991, nr 43, ref. 305, s Statystyczną kontrolę produkcji (SPC) należy poprzedzić analizą procesu produkcyjnego, aby wyznaczyć operacje i zmienne decydujące o skuteczności kontroli jakości i niezawodności oraz wybrać techniki pomiarowe do badania tych operacji i zmiennych w produkcji seryjnej. Przykłady przebiegu w czasie procesów stabilnych i niestabilnych. SPC (tym samym sterowanie procesu) jest celowe, gdy można oddziaływać na przebieg procesu zmieniając warunki procesu, tolerancje itp., przy zapewnieniu stabilności tolerancji parametrów. 4

6 21. Badino T.: La certificazione dei sistemi di qualita aziendali nel settore meccanico. Certyfikacja systemów jakości w przedsiębiorstwach przemysłu maszynowego. Macchine, 1991, t. 46, nr 1, s Uzasadnienie konieczności certyfikacji systemów kontroli oraz zarządzania jakością w przemyśle maszynowym. Wymieniono normy dotyczące certyfikacji, podające definicje, kryteria oceny, procedury wydawania certyfikatów oraz regulujące prawa i obowiązki instytucji zajmujących się certyfikacją. Przebieg procesu certyfikacji: przygotowanie, instruktaż, opracowanie dokumentacji, ocena systemu jakości, wydanie certyfikatu (o różnym zakresie obowiązywania i okresie ważności). Nadzorowanie systemów jakości z certyfikatem. 22. Baldwin L.: Prakticheskoe ispol'zovanie programmy obespechenija kachestva i nadezhnosti. Wykorzystanie praktyczne programu zapewnienia jakości i niezawodności. Nad.Kontr.Kach.(EhI), 1991, nr 3, ref. 23, s Rozważania dotyczące wdrożenia opracowanego przez międzynarodową firmę Megasoft programu zapewnienia jakości i niezawodności wyrobów. System obejmuje metodologię sterowania, normalizację i przeprowadzanie oceny. Podano schemat ilustrujący przebieg współpracy między twórcami systemu produkcyjnego i specjalistami dokonującymi oceny jego jakości i niezawodności. Wg Qual.Progr., 1990, nr 1, s Bartos F.J.: Povyshenie nadezhnosti pri ispol'zovanii statisticheskikh metodov dlja upravlenija proizvodstvom. Zwiększenie niezawodności za pomocą wykorzystania statystycznych metod sterowania produkcją. Nad.Kontr.Kach.(EhI), 1991, nr 37, ref. 265, s Warunki efektywności statystycznych metod kontroli i sterowania produkcją, w tym rola człowieka. W firmie Honeywell (USA) przeprowadzono badania zdolności ekspertów do oszacowania i korelacji wielkiej liczby źródeł informacji i sformułowania wymagań wobec systemów jakości i sterowania. 24. Bimbo O.: Sistemi di test per la qualità. Systemy badań testowych jakości. Macchine, 1991, t. 46, nr 1, s Uzasadnienie konieczności przeprowadzania całkowitej, wszechstronnej kontroli jakości wyrobów. Podano przykład "kompleksowej kontroli jakości" silników samochodowych. Firma AEA opracowuje automatyczne systemy testowania wyrobów, metodologię kontroli jakości, w tym gromadzenia i przetwarzania wyników kontroli. Przewidziano uwzględnienie warunków kontroli (temperatura, wilgotność, drgania, wpływ czynników chemicznych). 25. Frick K., Büchler P.: Automatisierung mit maschinennahem Regelkreis. Null- Fehler-Qualität bei mannarmer Fertigung. Automatyzacja z układem regulacji otoczenia maszyny. Jakość bezbrakowa w produkcji z nieliczną obsługą. Tech.Rdsch., 1991, t. 83, nr 42, s Przedstawiono system zapewnienia jakości w produkcji oraz jego powiązanie z systemem CAD, CAM i kontrolą. Nowoczesna technika pomiarów pozwala uzyskać bezbrakową jakość w produkcji zautomatyzowanej. Opisano interfejsy CAQ w ramach systemu CIM. Rozważono strategię korygowania cech przedmiotu przez system sterowania obrabiarek. Przebiegi procesów kontrolnych w ramach jednostki produkcyjnej. 5

7 26. Fuchs A., Janik W.: Fehler erkennen. Sichern der Qualität beim Aussenrundschleifen mit Hilfe modellgestützter Verfahren. Rozpoznawanie błędów. Zapewnienie jakości przy szlifowaniu wałków za pomocą metod modelowych. Maschinenmarkt, 1991, t. 97, nr 20, s Zastosowanie systemu diagnozowania i regulacji on-line, opartego na modelu matematycznym procesów szlifowania wałków. Podano kontrolowane parametry oraz sposób analizy wyników doświadczalnych. Przedstawiono uzyskane wyniki w zakresie podniesienia jakości przedmiotów szlifowanych, skrócenia czasów głównych i częściowo czasów pomocniczych. 27. Fuchs A., Janik W.: Modellgestützte Verfahren zur Qualitätssicherung beim CNC-Aussenrundschleifen. Modelowa metoda zapewnienia jakości przy szlifowaniu CNC wałków. Maschinenmarkt, 1991, t. 97, nr 14, s W systemie diagnozowania i regulacji on-line szlifierek do wałków można przy wykorzystaniu matematycznego modelu szlifowania polepszyć kontrolę procesu i tym samym jakość szlifowanych przedmiotów. Podano schemat układu kontroli aktywnej procesu szlifowania. Omówiono teoretyczny model procesu, strategię diagnozowania błędów i sterowania procesem, a także klasyfikację błędów, strukturę układu regulacji i kompensacji błędów przy szlifowaniu wgłębnym. 28. Grabner A.: Integrierte Monitoring Systeme zur Sicherung von Produktqualität und Anlagenverfügbarkeit. Zintegrowane systemy monitorowania dla zapewnienia jakości produktu oraz dyspozycyjności urządzeń. Mess.u.Prüf., 1991, t. 27, nr 1/2, s Przez zintegrowane techniki kontroli jakości, techniki nadzorowania stanu maszyn i techniki systemów ekspertowych można stworzyć system monitorowania zapewniający wysoką jakość produkcji i sprawność parku maszynowego. Przedstawiono strukturę zintegrowanego systemu, omówiono sposób ujmowania wielkości pomierzonych i podano przykład zastosowania systemu. 29. Graf A.: Qualitätssicherung mit Postprozess-Messmaschinen. Zapewnienie jakości przez zastosowanie maszyn pomiarowych po procesie obróbkowym. VDI-Z, 1991, t. 133, nr 6, s Przedstawiono sposób i wyniki integracji urządzeń pomiarowych z elastycznym gniazdem obróbkowym dla realizacji kontroli poobróbkowej. Omówiono strategię korekty przebiegu procesu opartą na wykorzystaniu wyników pomiarów. Opisano przykładowy system, który na podstawie pomiaru 37 cech umożliwia korektę narzędzia i jego wymianę. Dokonano prezentacji uzyskanych danych statystycznych o jakości. 30. Granger C.: Total quality theme to Inspex show. Kompleksowa jakość tematem wystawy Inspex. Mach.a.Prod.Eng., 1991, t. 149, nr 3804, s. 31, 33-34, 36. W dziedzinie jakości pojawiło się pojęcie kompleksowego zarządzania jakością (TQM). Podano najnowsze osiągnięcia w zakresie systemów statystycznej kontroli procesu i współrzędnościowych maszyn pomiarowych. Zwrócono uwagę na kierunki rozwoju konstrukcji tych maszyn, np. zwiększenie prędkości i dokładności pomiarów, wyposażenie maszyn w specjalne uchwyty ułatwiające proces pomiarowy, zastosowanie oprzyrządowania optycznego, przystosowanie konstrukcji do stosowania w warunkach produkcyjnych. 6

8 31. Gruszka A., Szewczyk B.: Systemy zapewnienia jakości a normalizacja. Normalizacja, 1991, t. 49, nr 9, s Znaczenie zapewnienia jakości z punktu widzenia producenta i odbiorcy wyrobu. Omówiono prace Komitetu Technicznego ISO/TC 176: "Zapewnienie jakości" oraz normy ISO serii 9000, stanowiące podstawę do zarządzania jakością i zapewnienia jakości wyrobów i usług. Przedstawiono zagadnienia niezawodności, normalizację metod statystycznych stosowanych w systemach zapewnienia jakości. Podano wykaz norm dotyczących metod statystycznych służących do interpretacji danych otrzymanych w wyniku badań oraz norm dotyczących metod statystycznych kontroli procesu i partii wyrobów. 32. Harding M.: Total Quality Management - the benefits. Kompleksowe zarządzanie jakością - korzyści. Metalwork.Prod., 1991, t. 135, nr 7, s. Q12, Q15. Na przykładzie trzech firm omówiono zalety praktycznego wykorzystania tzw. filozofii TQM (kompleksowego zarządzania jakością). Podano m.in. rolę TQM w relacji producent-poddostawca, zakres wykorzystania TQM oraz środki, za których pomocą jest ona realizowana. Opisano współrzędnościowe maszyny pomiarowe serii BHN700 firmy Mitutoyo. 33. Horn U.: TQM als Managementaufgabe: In neuer Q-Kultur leben. TQM jako zadanie z dziedziny zarządzania: żyć w nowej kulturze jakości. Schweiz.Maschinenmarkt, 1991, nr 47, s Stwierdzono, że zmieniło się rozumienie pojęcia jakości: dawniej ograniczano się do stwierdzenia zgodności wyrobu z określonymi wymaganiami, obecnie analizuje się przyczyny powstawania błędów wykonawczych i poszukuje się metod zapobiegawczych. Opisano system TQM - Total Quality Management (kompleksowego zarządzania jakością) oraz prowadzone w Szwajcarii prace, oparte na założeniu, że jakość stanowi optymalne spełnienie przez wyrób wymagań użytkowych i ekonomicznych, przy produkcji bezbrakowej. Zarządzanie jakością (top down - od góry do dołu w hierarchii pracowników zakładu). 34. Kirstein H.: SPC-Anwendung bei Kleinserien. Teil 1: Qualitätsaussage bei kleinen Stichproben. Zastosowanie SPC przy małych seriach. Część 1: Orzeczenie o jakości przy nielicznych próbach losowych. Werkstattstechnik, 1991, t. 81, nr 5, s Omówiono zalety statystycznej kontroli jakości (SPC) oraz możliwości jej zastosowania przy małej liczności serii (rzędu 20 sztuk i poniżej). Opisano metody oparte na kontroli pierwszej próbki wzorcowej i na kontroli przez dłuższy czas oraz sposoby wykorzystania danych pomiarowych do wnioskowania o poprawności produkcji. 35. Kirstein H.: SPC-Anwendung bei Kleinserien. Teil 2: Prozesssicherung in der Kleinserienfertigung. Zastosowanie SPC przy małych seriach. Część 2: Zapewnienie jakości procesu w produkcji małoseryjnej. Werkstattstechnik, 1991, t. 81, nr 6, s Sposób postępowania przy wdrażaniu SPC w produkcji małoseryjnej w ESP na przykładzie części z różnie rozmieszczonymi otworami o różnych średnicach. Opisano stosowaną kartę regulacji procesu, kontrolowane czynniki, obliczenia wskaźników na podstawie kontrolowanych parametrów. Omówiono parametry wejściowe i możliwości zastąpienia parametrów produktu parametrami procesu. 7

9 36. Komorowski A.: Teoria Edwardsa Deminga o poprawianiu jakości i zdobywaniu konkurencyjnej pozycji na rynku. Prz.Mechan., 1991, t. 50, nr 5, s. 1-2, E. Deming jest twórcą metody statystycznej kontroli procesów (SPC - Statistical Process Control), polegającej na wnioskowaniu o przebiegu procesu produkcyjnego na podstawie okresowego pobierania próbek i pomiaru parametrów procesu, a następnie obliczeniu wartości średniej i różnicy między tą wartością a wartościami ekstremalnymi. Deming kładzie nacisk na zapewnianie jakości wyrobu już podczas projektowania. 14-punktowa filozofia teorii Deminga. 37. La qualité se mérite. Na jakość trzeba zasłużyć. Mach.Outil-Prod., 1991, t. 56, nr 61, s Znaczenie porównawczych metod kontrolnych w kontroli dokładności produkcji i stosowane przyrządy. Opis nowej aparatury kontrolno-pomiarowej, w tym urządzeń do kontroli statystycznej z bezpośrednim odczytem i skomputeryzowanych. Budowa nowoczesnych stanowisk kontrolnych, integrujących operacje nadzorowania w proces produkcji. Wykorzystanie współrzędnościowych maszyn pomiarowych, funkcjonalność czujników stykowych. Koncepcje realizacji operacji kontroli i roboty pomiarowe, włączenie w CAD/CAM. Koszt jakości. 38. Mikhajjlova N.V.: Statisticheskijj priemochnyjj kontrol'. Statystyczna kontrola odbiorcza. Nad.Kontr.Kach.(dod.Stand.i Kach.), 1991, nr 2, s Praktyczne przedstawienie istoty i metod statystycznej kontroli odbiorczej wyrobów. Zadania kontroli odbiorczej to ocena jakości poszczególnych wyrobów (każdej jednostki produkcyjnej) oraz ocena jakości partii wyrobów. Specyfika pełnej oraz wyrywkowej kontroli odbiorczej i uzasadnienie jej stosowania. 39. Mohanty R.P., Dahanayka N.: Ocenka metodov sovershenstvovanija kachestva proizvodstva. Ocena metod polepszania jakości produkcji. Nad.i Kontr.Kach.(EhI), 1991, nr 11, ref. 88, s Przytoczono charakterystyki sześciu najczęściej stosowanych metod oceny jakości. Uwzględniono następujące metody: analiza pojedynczego specjalisty, ocena charakterystyk produkcji, analiza możliwości produkcyjnych, metody statystyczne, metoda operacji ewolucyjnych, metody symulacyjno-modelowe. Wg Quality Progress, 1989, t. 22, nr 9, s Mossinelli G.: La qualità totale: un'utopia o un obiettivo perseguibile? Jakość totalna: utopia czy osiągalny cel? Macchine, 1991, t. 46, nr 6, s Podkreślono znaczenie jakości elementów składowych dla jakości wyrobu końcowego, zwłaszcza wytwarzanego w warunkach produkcji automatycznej. Oceniono możliwości uzyskania jakości kompleksowej, bezbrakowej, na przykładzie systemu kontroli jakości w niewielkiej firmie włoskiej. Opisano kontrolę jakości w toku procesu produkcyjnego, głównie w celu wyeliminowania błędów systematycznych, zastosowanie metody SPC, kontrolę końcową wyrobu w celu wyeliminowania wyrobów mających wady spowodowane wpływem otoczenia (np. chwilowy brak prądu w toku produkcji). Wymagana przez użytkowników certyfikacja wyrobów. 8

10 41. Nolan T., Provost L.: Uchet kharaktera izmenenijj pri upravlenii kachestvom produkcii. Uwzględnienie charakteru zmian w procesie produkcji przy sterowaniu jakością. Nad.Kontr.Kach.(EhI), 1991, nr 11, ref. 87, s Prawidłowa ocena charakteru zmian w procesie produkcyjnym pozwala uniknąć strat, związanych z wydatkami na uzyskanie wyposażenia, stratami czasu na ujawnienie wpływu różnych czynników itp. Przedstawiono koncepcję podziału czynników wpływających na czynniki ogólne i specjalne oraz podano zalecenia do stosowania tej koncepcji w sterowaniu jakością produkcji. Wg Quality Progress, 1990, nr 5, s Parkinson D.B.: The effects of variables sampling on component reliability. Oddziaływania badań wyrywkowych zmiennych na niezawodność komponentu. IEEE Trans.Reliab., 1991, t. 40, nr 1, s Rozważono oddziaływanie statystycznej kontroli jakości (SQC) przy losowym doborze zmiennych na rozkład prawdopodobieństwa kontrolowanych zmiennych. Zastosowana technika umożliwia ocenę określonej procedury SQC odnośnie do uzyskanego stopnia zabezpieczenia przed wystąpieniem uszkodzeń lub wad. Przy znanych kosztach porównawczych można określić optymalne plany badań wyrywkowych korespondujące z minimalnymi kosztami. 43. Peciakowski E.: Zasady oddziaływania na niezawodność w nowoczesnym systemie zapewnienia jakości. Prz.Mechan., 1991, t. 50, nr 12, s Przeanalizowano zagadnienia związane z niezawodnością wyrobu w ramach nowoczesnego systemu zapewnienia jakości. Określono miejsce niezawodności w TQC (Kompleksowa Kontrola Jakości), znaczenie niezawodności dla producenta i konsumenta, wpływ niezawodności wyrobów na pozycję rynkową producenta. Opisano etapy tzw. programu niezawodnościowego, stosowanego przez firmy, które w swej strategii postępowania na konkurencyjnym rynku postawiły na klientów zainteresowanych wyrobami o wysokiej niezawodności. 44. Pfeifer T. i in.: Krajowe systemy zapewnienia jakości. Probl.Jakości, 1991, nr 3, s Celem wykonanych na zlecenie rządu Niemiec badań stanu zapewnienia jakości w Niemczech było wytypowanie działań zmierzających do podniesienia poziomu zapewnienia jakości na podstawie jego porównania ze stanem zapewnienia jakości w krajach konkurencyjnych (Japonia, USA, Francja, Wielka Brytania). Artykuł zawiera opis celu i programu badań oraz metodyki. 45. Pfeiffer T.: Measurement Technologies for Production Integrated Quality Control (TC14). Technologie pomiarowe dla zintegrowanej kontroli jakości produkcji (TC14). Mess.u.Prüf., 1991, t. 27, nr 6, s W ramach prac Komitetu TC14 IMEKO dokonano przeglądu stanu i tendencji rozwojowych w dziedzinie techniki zapewnienia jakości produkcji przy wykorzystaniu współczesnych osiągnięć z zakresu technologii pomiarowo-kontrolnej. Opis koncepcji pętli regulacji systemów kontroli jakości, z uwzględnieniem kontroli procesu i kontroli wyrobu. Omówiono zastosowanie pomiarów optoelektronicznych w kontroli aktywnej procesu produkcyjnego. 9

11 46. Pünsch S.: Integrale Qualitätssicherung. Zintegrowane zapewnienie jakości. VDI-Z, 1991, nr spec. II, s Studium na temat kompleksowo pojętej jakości. Przedstawiono jakość wyrobu i jakość przedsiębiorstwa z punktu widzenia użytkownika. Omówiono politykę jakości, od kontroli jakości do zarządzania i panowania nad jakością, oraz zagadnienia motywacji pracowników. Przedstawiono "Koło jakości" jako strategiczny model myślenia. Omówiono koncepcję zapewnienia jakości wg DIN/ISO Model organizacji dla integracji zapewnienia jakości. 47. Sack W.: Prüftechnik plus Qualitätstechnik gleich CAQ. Technika kontroli plus technika jakości równa się CAQ. Maschine, 1991, t. 45, nr 4, s Obszary reguł jakościowych w systemie CAQ (skomputeryzowanego zapewnienia jakości): obszar wewnętrzny (technika kontroli) oraz obszar zewnętrzny (technika jakości). Podano powiązania informacyjne między elementami systemu CIM oraz podstawy techniki kontroli w systemie i jej symbiozę z techniką jakości. Zasady analizy Pareto. 48. Sandmayr H.: Konstruktive Software-Qualitätssicherung. Qualität ist nicht Sache der Götter. Konstruktywne softwarowe zapewnienie jakości. Jakość nie jest sprawą bogów. Tech.Rdsch., 1991, t. 83, nr 31, s "Konstruktywne softwarowe zapewnienie jakości" obejmuje przedsięwzięcia, pozwalające na uniknięcie błędów i mające dzięki temu pozytywny wpływ na jakość projektu oraz wyrobu. Jako obiekty zapewnienia jakości uwzględniono proces produkcyjny oraz produkt jako wynik tego procesu. Podano specyficzne cechy softwaru wpływające na jego jakość, uwzględniane w trakcie opracowania, w szczególności w fazie planowania oraz w interfejsie hardware-software. Przedstawiono metody postępowania oraz środki zapewnienia jakości. 49. Shper V.L.: Peredovye zarubezhnye metody obespechenija kachestva produkcii. Nowoczesne zagraniczne metody zapewnienia jakości wyrobów. Nad.Kontr.Kach.(dod.Stand.i Kach.), 1991, nr 10, s Przegląd aktualnych tendencji w sterowaniu jakością wyrobów. Podano schemat japońskiego i amerykańskiego systemu sterowania jakością w ramach firmy, ramowe programy kursów dla pracowników służb kontroli oraz sterowania jakością. Podano listę tzw. siedmiu prostych metod, które wg danych japońskich decydują w 50-95% o efektach. Zarys procedury strukturyzacji (rozwijania) funkcji jakości. 50. Skorykow S.: Polityka zarządzania jakością. Probl.Jakości, 1991, nr 6, s Komentarze do norm ISO serii 9000, charakteryzujących całokształt problematyki zarządzania jakością i zapewnienia jakości. Norma ISO 9000 wyjaśnia różnice i współzależności między głównymi koncepcjami jakości oraz podaje wytyczne do wyboru i użytkowania dalszych norm, które można wykorzystać do wewnętrznego zarządzania jakością (ISO 9004) lub zewnętrznego zapewnienia jakości (ISO 9003). Polityka jakościowa wymaga, aby w przedsiębiorstwie opracowano i wdrożono system zarządzania jakością odpowiadający rodzajowi działalności, charakterowi produkowanych wyrobów. Aspekty systemu zarządzania z punktu widzenia przedsiębiorstwa i odbiorcy. 10

12 51. Sołtyski K.: Zasady działania laboratoriów badawczych w warunkach Wspólnego Rynku. Prz.Mechan., 1991, t. 50, nr 6, s Zasady działania laboratoriów badawczych prowadzących badania w zakresie oceny jakości wyrobów. Zawarte w Przewodniku ISO/IEC 2 definicje wybranych. Działalność laboratoriów badawczych oraz ich kompetencje techniczne. Podręcznik jakości obowiązujący w danym laboratorium, redakcja i zawartość sprawozdań z przeprowadzonych badań. Wymagania odnośnie do personelu laboratorium, współpraca laboratorium z klientem i z organem akredytującym. 52. Szyminski S.: Automatisierte externe Prüfeinrichtungen zur Werkstückgeometriekontrolle. Zautomatyzowane zewnętrzne stanowiska pomiarowe do kontroli geometrii części. Fertigungst.u.Betr., 1991, t. 41, nr 12, s Podstawy podejmowania decyzji przy ustalaniu strategii kontroli, definicja i wykorzystanie wskaźnika zdolności jakościowej. Podano strukturę systemu CAQ i powiązania między stanowiskami kontrolnymi w jego obrębie. Omówiono budowę i możliwości zastosowania zewnętrznych zautomatyzowanych urządzeń kontrolnych dla produkcji masowej i jednostkowej. 53. Warnecke G., Biebinger H.: Intelligent prüfen. Qualität im Fertigungsprozess mit Hilfe von Expertensystemen sichern. Inteligentne sprawdzanie. Zapewnienie jakości procesu wytwarzania za pomocą systemów ekspertowych. Maschinenmarkt, 1991, t. 97, nr 49, s Przedstawiono skomputeryzowane zapewnienie jakości (CAQ) jako system. Podano główne czynniki zapewnienia jakości w zakresie kierowania, planowania, sterowania i kontroli. Omówiono strukturę systemu eksperckiego i jego zastosowanie w planowaniu jakości wyrobu. Porównano planowanie konwencjonalne z programowaniem opartym na systemie wiedzy. Znaczenie aktualności i niezawodności wiedzy zawartej w systemie ekspertowym. 54. Wasilewski L.: Atestacja systemów zapewnienia jakości u wytwórców i akredytacja jednostek atestacyjnych w Polsce. Prz.Mechan., 1991, t. 50, nr 6, s Atestacja systemów zapewnienia jakości i akredytacja laboratoriów atestujących jest fragmentem problematyki związanej z jakością produkcji i usług. Główne aspekty użytkowania jednostronnych, dwustronnych i trójstronnych systemów atestacji. Najszerzej omówiono system trójstronny. Projekt założeń statutowych polskiego stowarzyszenia ds. atestacji oraz główne cele i zadania stowarzyszeń. 55. Weber R.A.: Qualitätssicherung als Teil eines umfassenden Qualitätsmanagements bei der Thyssen Stahl AG. Zapewnienie jakości jako część ogólnego zarządzania jakością w zakładach Thyssen Stahl AG. Thyssen Edelst.Tech.Ber., 1991, t. 23, nr 1, s Wyjaśniono pojęcie jakości i wynikające stąd podstawy budowy systemu kompleksowego zarządzania jakością. Podano funkcje zapewnienia jakości jako niezależnego działu tego systemu w świetle norm DIN-ISO Omówiono sterowanie procesami na podstawie analiz statystycznych, znaczenie i organizację szkolenia personelu, stosowane środki ciągłej kontroli danych o jakości, a także dokumentowanie operacji zarządzania jakością, wydawanie świadectw zapewnienia jakości. 11

13 Konferencja EOQ Praga. Czynnik ludzki w zarządzaniu jakością. Probl.Jakości, 1992, nr 2, s Omówienie tematyki referatów prezentowanych na konferencji w grupach: motywacja poprawy jakości wyrobów i usług, nauczanie i szkolenie w dziedzinie zarządzania, sterowania i zapewnienia jakości, systemy zarządzania jakością, certyfikacja systemu jakości. Przedstawiono także strukturę podręcznika jakości oraz zasady oceny kosztów i korzyści na etapie opracowania projektu. 57. Baruett N.S.: Upravlenie tekhnologicheskim processom i kachestvo produkcii. Sterowanie procesem technologicznym i jakość produkcji. Nad.Kontr.Kach.(EhI), 1992, nr 13, ref. 84, s Metody statystyczne stosuje się wtedy, gdy badanie wszystkich obiektów zbioru jest niemożliwe lub niewygodne do realizacji. Podstawowymi charakterystykami wielkości statystycznych są: wartość średnia, odchylenie standardowe oraz poziom ufności. Ocena jakości produkcji z wykorzystaniem współczynnika Cp odnoszącego się do związków zmian charakterystyk produkcji i procesów produkcyjnych oraz współczynnika Cpk uwzględniającego dodatkowo dokładność nastawienia i stabilność procesu. 58. Bauer C.-O., Deutsch V.: Der Mensch ist der grösste Unsicherheitsfaktor. Prüfund Messverfahren im zeichen der Produkthaftung. Człowiek stanowi główny czynnik niepewności. Metody kontrolno-pomiarowe pod znakiem odpowiedzialności za produkt. WT-Prod.u.Manag., 1992, t. 82, nr 3, s Wady jakościowe obciążają finansowo producenta w związku ze stosowaną zasadą rękojmi. Prawne znaczenie mają tylko metody pomiaru i oceny jakości, dające powtarzalne i technicznie pewne wyniki. Zamieszczono tabele do analizy wpływu różnych czynników na niepewność pomiaru przyrządu lub metody. W rozstrzygnięciach sądowych bierze się pod uwagę również szkody powstałe w wyniku niezbyt jednoznacznej instrukcji obsługi. 59. Ben Bella Jaoko: Ciągła analiza i usprawnianie systemu zapewniania jakości w przedsiębiorstwie. Normalizacja, 1992, t. 60, nr 6, s Opisano proces projektowania, analizy i oceny Systemu Zapewniania Jakości (SZJ). Kierunki doskonalenia SZJ: wprowadzanie systemów równoległych, wielokanałowych, wielowymiarowych i wielofunkcyjnych; powszechne stosowanie oprogramowania normalizowanego lub oprogramowania renomowanych firm międzynarodowych; przechodzenie z dotychczasowych analogowych pomiarów poziomu jakości, przez cyfrowe, do kompleksowej oceny jakości; dążenie do uniwersalności procedur zapewniania jakości. 60. CAQ - Computerunterstützte Qualitätssicherung. CAQ - wspomagane komputerowo zapewnienie jakości. Fertigungst.u.Betr., 1992, t. 42, nr 9, s Firma Digital-Kinzle oferuje wielostanowiskowy modułowy system CAQ - KASKIT z komputerem UNIX, połączony ze stanowiskami pomiarowymi SPC i komputerami PC z oprogramowaniem do kontroli środków pomiarowych oraz analizy reklamacji. Stacje SPC do statystycznej kontroli jakości są wyposażone w środki pomiarowe z numerycznym odczytem i przetwarzaniem danych pomiarowych, co umożliwia zautomatyzowanie SPC. 12

14 61. Chojecki H.: Metodyka zapewnienia jakości w przemyśle. Probl.Jakości, 1992, nr 6, s Przedstawiono obiektywne i subiektywne czynniki stymulacji jakości. Podano definicję jakości: zdolność wyrobu do użytkowania. Omówiono zastosowanie metody Pareto oraz kontrolę techniczną z optymalną z punktu widzenia kosztów liczbą stanowisk kontroli międzyoperacyjnej. Przykład metodologii wyboru strategii w przemyśle zbrojeniowym USA. 62. Cygan Z., Oleksyn L.: Zapewnienie jakości w eksploatacji. Normalizacja, 1992, t. 60, nr 1, s Znaczenie zapewnienia jakości wyrobów w fazie ich eksploatacji z punktu widzenia technicznego, ekonomicznego, organizacyjnego itp. Kryteria jakości (np. sprawność urządzenia, zysk, koszty własne, niezawodność systemu, czas realizacji, stopień czystości produktu) jako podstawa optymalizacji zadań. Główne elementy systemu eksploatacji: dokumentacja i analiza techniczna, planowanie, przygotowanie realizacji, miejsc pracy, zapewnienie bezpieczeństwa, realizacja, badanie jakości. 63. Eversheim W. i in.: Systematische Auswahl von CaQ-Systemen. Systematyczny wybór systemów CAQ. VDI-Z, 1992, t. 134, nr 11, s Rozważano problemy związane z wyborem odpowiedniego dla danego przedsiębiorstwa systemu zapewnienia jakości (CAQ). Opracowany przez IPT (Instytut Technologii Produkcji) w Akwizgranie sposób systematycznego i stopniowego określania celów i wymagań dla zakładowego CAQ pozwala na optymalny wybór systemu CAQ (przykład wyboru systemu CAQ dla przedsiębiorstwa średniej wielkości). Opisano m.in. określanie wymagań względem systemu, analizę i przetwarzanie danych w systemie CAQ. 64. Goutier U.: Rechnergestützte Qualitätssicherung. Zapewnienie jakości wspomagane komputerowo. Mess.u.Prüf., 1992, t. 28, nr 7/8, s W instytucie IDOS w Karlsruhe (Niemcy) opracowano oprogramowanie I.Q.S.- Windows, stanowiące najbardziej nowoczesny system komputerowego sterowania jakością. Moduły systemu dotyczą m.in. statystycznej kontroli jakości (SPC), kontroli środków pomiarowych, analizy możliwości występowania błędów, czynników powodujących błędy procesu. Moduły mogą być uzupełniane różnymi opcjami, jak np. zarządzanie szkicami, zbieranie danych, analiza kosztów jakości. 65. Granger C.: Quality procedures are in top gear. Procedury jakości osiągnęły "najwyższy bieg". Mach.a.Prod.Eng., 1992, t. 150, nr 3840, s Zapewnienie jakości części składowych samochodów w firmie Land Rover. Pierwsza procedura dotyczy części dużych, których nie można zdejmować z obrabiarki przed sprawdzeniem dokładności wykonania, ponieważ trudne jest ich ponowne dokładne ustawienie i zamocowanie. Procedura ta oparta jest na pomiarach dokładności obróbki części w toku procesu obróbki. Druga procedura dotyczy części małych i polega na 100% kontroli elementów po zakończeniu ich obróbki. Wyniki kontroli po obróbce wykorzystuje się do automatycznego ustawienia obrabiarek. 13

15 66. Herbst J.: Sicherung der Qualität von Zulieferungen als Marketingsfaktor. Zapewnienie jakości dostaw jako czynnik marketingu. Maschinenmarkt, 1992, t. 98, nr 5, s Końcowa jakość wyrobu jest rezultatem nie tylko jakości poszczególnych elementów i zespołów, lecz również jakości koncepcji systemu współpracy wielu specjalistycznych przedsiębiorstw. Omówiono obowiązki dostawców w zakresie zapewnienia jakości i odpowiedzialności za powstałe braki, prawidłowość sporządzania umów z dostawcami i kooperantami, badania dostaw. 67. Jansen H.H.: Markt und Einkauf. Wareneingangsprüfung mit Zertifikaten vereinfacht die Kontrolle. Rynek i możliwości zakupu. Odbiór towaru zaopatrzonego w certyfikat ułatwia kontrolę. Maschinenmarkt, 1992, t. 98, nr 21, s Certyfikaty mogą zastąpić kontrolę odbieranego wyrobu, o ile istnieje pewność, że dostawca jednoznacznie udokumentował jakość wyrobu. Omówiono system analizy możliwości powstawania braków FMEA, pozwalający na podniesienie jakości i wydajności produkcji oraz zmniejszenie jej kosztów. System umożliwia wykrywanie przyczyn występowania braków produkcyjnych. 68. Kieser D.: QS-Systeme: Zertifizierung nach DIN ISO Auf höchster Stufe. Systemy zapewnienia jakości: certyfikacja według DIN ISO Na najwyższym poziomie. Ind.Anz., 1992, t. 114, nr 44, s. 52, Przykład wzorcowego wdrożenia zasad ujętych w normach DIN ISO 9000 do 9004 (EN do 29004) w Fabryce Wag BIZERBA w Balingen, w której załoga bezpośrednio uczestniczy w rozwiązywaniu spraw zapewnienia wysokiej jakości produkcji. Już w 1983 r. zaczęto wprowadzać elementy systemu zapewnienia jakości, tj. podręcznik jakości, szkolenie personelu, nowoczesne metody pomiarów, sieć skomputeryzowanych stanowisk kontrolnych z software CAQ. 69. L'assurance qualité: une fusée a plusieurs étages. Zapewnienie jakości: rakieta wielostopniowa. Mach.Outil-Prod., 1992, t. 57, nr 73, s. 27, Ogólne informacje o zawartości norm ISO 9000, ISO 9001, ISO 9002 i ISO Rola AFAQ (Francuskiego Stowarzyszenia ds. Zapewnienia Jakości) w zakresie certyfikacji systemów zapewnienia jakości w przedsiębiorstwach. Omówiono znaczenie certyfikacji dla rozwoju przedsiębiorstwa i zwiększenia sprzedaży wyrobów. 70. Lapidus V.A. i in.: Ehkonomiko-statisticheskie aspekty sozdavanija sistemy obespechenija kachestva na predprijatii. Ekonomiczno-statystyczne aspekty tworzenia systemu zapewniania jakości w przedsiębiorstwie. Nad.Kontr.Kach.(dod.Stand.i Kach.), 1992, nr 2, s Zalecenia dotyczące wprowadzania w przedsiębiorstwie, realizującym produkcję seryjną, systemów gromadzenia, przetwarzania i analizy informacji o jakości produkcji, z wykorzystaniem metod statystycznych. Zaproponowano format karty kontrolnej, omówiono sposób wykrywania przyczyn powstawania błędów w produkcji, przedstawiono mechanizm stymulowania obniżania błędów i podnoszenia jakości produkcji. Przykład wdrożenia systemu zapewnienia jakości w warunkach przemysłowych. 14

16 71. Lotonov M.A., Popenkov A.Ja., Butenko V.A.: Sravnitel'naja ehffektivnost' metodov ocenki verojatnostejj pri kontrole kachestva tekhnicheskikh izdelijj. Efektywność porównawcza oceny prawdopodobieństwa przy kontroli jakości wyrobów technicznych. Metrologija, 1992, nr 6, s Przy kontroli jakości wyrobów technicznych zarówno w etapie ich produkcji, jak również w procesie ich eksploatacji jednym z podstawowych zadań jest ocena osiągniętego poziomu wskaźników jakościowych i kontroli zgodności tego poziomu z wymaganiami. Wskazano wady badań statystycznych. Wśród metod oceny parametrów jakościowych wykorzystujących informację aprioryczną wyróżniono metodę maksymalnego prawdopodobieństwa. Opisano postępowanie przy kontroli jakości z zastosowaniem wymienionej metody. 72. Lübbe U.: Güte im Prozess. Rechnerunterstützte Qualitätssicherung in den Fertigungsablauf bestmöglich integrieren. Jakość procesu. Możliwie jak najlepiej integrować wspomagane komputerem zapewnianie jakości w produkcji. Maschinenmarkt, 1992, t. 98, nr 28, s , Człowiek, maszyna, materiał, metoda oraz środowisko to czynniki wpływające na parametry i warunki procesów produkcyjnych - omówiono optymalizację tych czynników w celu kształtowania całości procesu produkcji i zapewnienia jej jakości z ekonomicznego punktu widzenia. Przedstawiono wspomagane komputerowo systemy PPS i CAQ oraz ich integrację w systemie CIM, wykorzystanie sieci PC, bezpośrednią komunikację między programami. Schemat cyrkulacji funkcji i działań w systemach CAQ. 73. Modliński W.: Jakość wyrobów w przedsiębiorstwach przemysłowych. Charakterystyka światowych nagród jakości. Normalizacja, 1992, t. 60, nr 12, s Znaczenie nagród jakości w warunkach dużej konkurencji na rynkach światowych. Scharakteryzowano następujące nagrody: Deminga (DAP), Baldrige'a (MBNQA) i Europejską Nagrodę Jakości (EQA). Oceniano elementy systemów kształtowania jakości w ramach poszczególnych nagród. Japońska nagroda im. Deminga przyznawana jest w dwóch kategoriach, indywidualnej i zbiorowej, na podstawie 10 kryteriów oceny bez rozróżniania ich wartości. Amerykańska nagroda im. Baldrige'a przypisuje każdemu ocenianemu elementowi określoną liczbę punktów możliwych do zdobycia, ustalając w ten sposób stopień ważności. System punktowy stosowany jest też w Europejskiej Nagrodzie Jakości. 74. Mokrickijj B.Ja.: Tekhnologicheskaja sistema rezanija kak sistema preobrazovanija vkhodnykh parametrov v vykhodnye. Technologiczny system skrawania jako system przekształcania parametrów wejściowych w wyjściowe. Mashinostroenie (Iz.VUZ), 1992, nr 4/6, s Przyjęto definicję niezawodności procesu obróbki jako zdolności systemu technologicznego skrawania do zachowania swych funkcji na wymaganym poziomie w aspekcie wydajności obróbki (przy zachowaniu właściwej jakości wyrobu), trwałości narzędzia i zdolności roboczej oprzyrządowania obróbkowego. Sformułowano zasadę podejścia systemowego do zapewnienia stabilności i jakości parametrów wyjściowych technologicznego systemu skrawania. Model strukturalny i schemat blokowy sterowania niezawodnością systemu. 15

17 75. Onishhenko A.M.: Povyshenie tochnosti kontrolja kachestva produkcji. Podnoszenie dokładności kontroli jakości produkcji. Metrologija, 1992, nr 7, s Zaproponowano podejście do problemów podnoszenia dokładności pomiarów stochastycznych z uwzględnieniem zależności stochastycznych między parametrami wpływającymi na proces produkcji, a mierzonymi sygnałami (parametrami kontrolowanymi). Podano sposób wyznaczania średniej kwadratowej odchyłki błędu przypadkowego dla dwóch sygnałów pomiarowych. Opisana metoda zwiększania dokładności kontroli jakości produkcji daje najlepsze rezultaty w przypadku stosowania wielokanałowych przyrządów spektralnych. 76. Ożóg A.: Na spotkanie z EWG. Polska certyfikacja. Probl.Jakości, 1992, nr 2, s Przedstawiono organizacje międzynarodowe i regionalne zajmujące się problematyką badań i certyfikacji: Międzynarodową Konferencję Akredytacji Laboratoriów (ILAC), komitet Rady ISO ds. Oceny Zgodności (ISO/CASCO), Europejski Komitet Normalizacji Elektrotechnicznej (CENELEC), Europejską Organizację do spraw Badań i Certyfikacji (EOTC). Omówiono także działania Centralnego Biura Jakości Wyrobów (CBJW). Podano kodeks postępowania zawodowego konsultanta EOQ. 77. Peciakowski E.: Narzędzia jakości. Probl.Jakości, 1992, nr 4, s Zdefiniowano pojęcie narzędzi. Podstawą większości działań projakościowych są metody matematyczne (statystyczne). W metodologii jakości można wyodrębnić 4 fazy: kontrolę (Inspection), sterowanie (Control), dynamiczną poprawę (Improvement) oraz "wbudowanie jakości" (Quality-by-design). Spośród metod statystycznych najczęściej stosuje się: diagram Pareto-Lorenza, diagram Ishikawy, wykresy słupkowe, liniowe i kołowe, karty kontrolne X-R, X-S, arkusze kontrolne, histogramy i diagramy dwóch zmiennych. 78. Pizzol R. [De]: Qualitätssicherungssystem für den Einsatz in der Fertigung: Auch für Kleinbetriebe geeignet. System zapewnienia jakości do zastosowania w produkcji: odpowiedni również dla małych zakładów. Schweiz.Maschinenmarkt, 1992, nr 45, s , 39. System modułowy Heureka zawiera pakiety programów dla każdego etapu przepływu materiału i informacji, jak np. wejście materiału do produkcji i wyjście wyrobu gotowego, statystyczna regulacja procesu, kontrola środków pomiarowych, pomiar pierwszej sztuki, analiza błędów i ich możliwych następstw itd. Z tych modułowych pakietów można zestawiać potrzebną w danym przedsiębiorstwie konfigurację CAQ. 79. Qualité: l'outil indispensable des procédés statistiques. Jakość: narzędzie niezbędne w metodach statystycznych. Mach.Outil-Prod., 1992, t. 57, nr 70, s Zastosowanie statystycznych metod kontroli (SPC) jako sposób na ograniczenie wielkości zapasów i produkcji wybrakowanej. Omówiono postępowanie przy realizacji SPC oraz przykładowy system SPC, stanowiący wspomagany komputerowo system zarządzania jakością w firmie Parker. Podkreślono znaczenie stopniowego wprowadzania inwestycji i dążenia do utworzenia systemu kompleksowego sterowania jakością. 16

18 80. Rentzsch M., Lucya M.: Mit einem Qualitätssicherungssystem die Qualität "im Griff" haben. Opanować jakość za pomocą systemu zapewnienia jakości. Fertigungst.u.Betr., 1992, t. 42, nr 9, s Podstawą systemu QS (zapewnienia jakości) wg DIN ISO jest dokumentacja środków wprowadzanych przez zakłady dla zapewnienia jakości. Udokumentowany system QS daje możliwość ubiegania się o certyfikat jakości. Omówiono etapy wprowadzania QS i opracowania dokumentacji (m.in. określenie celów QS z punktu widzenia firmy, ocena zgodności produktów firmy z normami ISO, wyznaczenie zadań priorytetowych, opracowanie instrukcji). 81. Schloske A.: CAQ integrieren. Rechnerunterstütztes Sichern der Qualität als wesentlicher Bestandteil von Cim-Konzepten. Integrować CAQ. Wspomagane komputerowo zapewnienie jakości jako istotny składnik koncepcji CIM. Maschinenmarkt, 1992, t. 98, nr 45, s , 32. Czynniki wpływające na efektywność komputerowego wspomagania jakości CAQ. Podano wady i zalety systemów wykorzystujących komputery centralne, nadzorujące, PC. Omówiono wspomaganie przez system CAQ planowania jakości (planowanie kontrolne) i sterowania jakością oraz przebieg procesów w ramach systemu CAQ. 82. Schmiedgen G., Grunert W.: Qualitätssicherung in der Einzel- und Serienfertigung. Zapewnienie jakości w produkcji jednostkowej i seryjnej. VDI-Z, 1992, nr spec. IV, s W zakładach Siemensa wprowadzono zgodny z wymaganiami ISO system CAQ pod nazwą QUEBAS-F, który zintegrowano z istniejącymi układami komputerowymi. Celem systemu jest zapewnienie jakości w zakresie mechanicznego kształtowania geometrii części obrabianych. QUEBAS-F spełnia funkcje planowania pomiarów, sterowania pomiarami i próbami, realizacji pomiarów i prób, wyceny wyników i ich archiwizacji, zarządzania środkami pomiarowo-kontrolnymi. 83. Seghezzi H.-D., Berger H.: Qualitätsmanagement in der Schweizer Industrie. Kein Grund zur Selbstzufriedenheit. Zarządzanie jakością w przemyśle szwajcarskim: nie ma powodu do samozadowolenia. Tech.Rdsch., 1992, t. 84, nr 15, s Przegląd metod zapewnienia jakości w wybranych zakładach szwajcarskich. Stosowane są metody sterowania jakością: SPC, rzadziej - diagramy Ishikawy czy techniki zapewnienia niezawodności lub takie metody, jak analiza ryzyka, analiza możliwości wystąpienia błędu (FMEA), Quality Function Deployment (stopniowe przekształcanie wymagań i oczekiwań klientów w specyfikacje wyrobów). 30% firm wprowadziło CAQ (Computer-Aided Quality Assurance). 84. Shinkarenko L.M.: Nekotorye aspekty postroenija sistemy obespechenija kachestva. Wybrane aspekty budowy systemu zapewniania jakości. Nad.Kontr.Kach.(dod.Stand.i Kach.), 1992, nr 2, s System zapewniania jakości obejmuje: strategię zapewniania jakości w przedsiębiorstwie, sterowanie jakością oraz planowanie i systematyczny nadzór nad jakością produkcji. Opisano organizację systemów zapewnienia jakości w warunkach przekształcającej się gospodarki Wspólnoty Niepodległych Państw. Rozpatrzono aspekty metodologiczne systemu zapewniania jakości w stadium projektowania i produkcji, z uwzględnieniem metod statystycznych. 17

19 85. Velikoivanenko V.I., Kuz'menko V.I., Luk'janchik V.V.: Ocenka urovnja kachestva izgotovlenija izdelijj po rezul'tatam ehkspluatacii. Ocena poziomu jakości wytwarzania wyrobów na podstawie wyników eksploatacji. Metrologija, 1992, nr 6, s Rozpatrywano metodę oceny poziomu jakości produkcji z uwzględnieniem wyników eksploatacji. Podano algorytm dokonywania oceny poziomu jakości produkcji wyrobu, przykłady obliczeń i zalecenia odnośnie do wykorzystania zaproponowanej metody, m.in. do wyznaczania kierunków zmian jakości produkcji danego typu wyrobów w poszczególnych latach oraz do porównywania jakości produkcji w różnych przedsiębiorstwach. 86. Wasilewski Z.: Jakość wyrobów w przedsiębiorstwach przemysłowych. Ocena i wzorce jakości wyrobów w procesie produkcyjnym przemysłu elektromaszynowego. Normalizacja, 1992, t. 60, nr 5, s Proces oceny jakości stanowi element sterowania procesem produkcyjnym. Ocena jakości wyrobów gotowych dokonywana jest ex post lub w procesie produkcyjnym ex ante. Omówiono tworzenie wzorca jakości metodą analizy funkcjonalnej wyrobu i jego statystyczną weryfikację. Podano etapy analizy funkcjonalnej wyrobu. 87. Wildemann H.: Kosten und Leistungen von Qualitätssicherungssystemen: Strategien für den Wettbewerb. Koszty i osiągnięcia systemów zapewnienia jakości: strategie współzawodnictwa. Schweiz.Maschinenmarkt, 1992, nr 9, s , 23. W strukturze kosztów nie należy łączyć wydatków na zapewnienie zdolności do produkcji wyrobów bezusterkowych z kosztami napraw i serwisu gwarancyjnego. Koszty kontroli powinno się dzielić na związane z potwierdzeniem zgodności z wymogami oraz z wybrakowywaniem. Zamiast prostego obniżania kosztów jakości, należy dążyć do ich optymalizacji. Podano bilans jakości. 88. Wolf H.: Total Quality Management (TQM): Menschen machen Qualität. Total Quality Management (TQM): jakość tworzą ludzie. Schweiz.Maschinenmarkt, 1992, nr 31, s , 175, 177. Zarządzanie jakością kompleksową w przedsiębiorstwie. Stwierdzono potrzebę takiego systemu zapewnienia jakości, który pobudzałby do działania twórczego współuczestników procesu tworzenia jakości. Sprzyja temu organizowanie np. jakościowych zespołów interdyscyplinarnych. Istnieją już odpowiednie systemy, np. "Organizacja Projektowa", którą należy rozumieć jako całościową strategię przedsiębiorstwa, projektowaną i realizowaną przez zespół wyposażony w odpowiednie pełnomocnictwa. 89. Zymonik J.: Księga Jakości w przedsiębiorstwie. Prz.Org., 1992, nr 7, s Księga Jakości jest dokumentem opisującym system zapewniania jakości w przedsiębiorstwie, zgodnie z normą ISO 9001, 9002 lub 9003). Omówiono strukturę i treść Księgi Jakości, podając nazwy rozdziałów zgodnie z wymaganiami normy ISO Przedstawiono działania związane z redakcją Księgi Jakości. Podkreślono istniejące trudności w nawiązaniu współpracy między polskimi oraz zachodnimi przedsiębiorstwami ze względu na brak ze strony polskiej dokumentacji systemu jakości zgodnego z normami ISO serii

20 90. Żurek Z.: Certyfikacja systemów jakości - imperatyw międzynarodowego biznesu. Prz.Org., 1992, nr 11, s Normy ISO serii 9000 (EN 29000), dotyczące zarządzania jakością i systemów zapewnienia jakości, zostały in extenso przyjęte jako normy krajowe przez ponad 50 krajów świata, w tym przez wszystkie kraje WE/EFTA, USA i Japonię. Najlepszą metodą poświadczenia, że system zapewnienia jakości jest zgodny z wymaganiami jednego z modeli prezentowanych w normach ISO 9001/2/3 jest certyfikacja. We Francji jednostką certyfikującą jest Stowarzyszenie AFAQ. Omówiono tryb certyfikacji prowadzonej przez AFAQ. 91. Żurek Z.: Kariera norm ISO serii Normalizacja, 1992, t. 60, nr 12, s Powszechna akceptacja wydanych przez ISO w 1987 r. norm serii 9000 dotyczących zarządzania jakością i systemów zapewnienia jakości. Kontrola jakości gotowego wyrobu "a posteriori" zastępowana jest przez system oceny zdolności dostawcy do spełnienia wymagań odbiorcy. Podano chronologię powstawania podstawowych dokumentów normatywnych, które poprzedzają ustanowienie norm ISO oraz Norm Europejskich. 92. Akkreditierung von Metallographie-Laboratorien. Akredytacja laboratoriów metalograficznych. Prakt.Metallogr., 1993, t. 30, nr 5, s Zestawienie wymogów stawianych laboratoriom metalograficznym ubiegającym się o akredytację uprawniającą do oceniania jakości wyrobów zgodnie z wymaganiami ISO. W tabeli zestawiono wymogi kwalifikacyjne od strony organizacyjnej laboratoriów, wyjaśniając niektóre szczegóły w tekście. Druga tablica podaje zakres badań metalograficznych, które powinny być realizowane w laboratoriach metalograficznych o ogólnym profilu badań. 93. Bagiński J., Kindlarski E.: Europejski program w dziedzinie zarządzania jakością Kompleksową (European Master in Total Quality Management - EMTQM). Probl.Jakości, 1993, nr 6, s Wiele europejskich firm produkcyjnych oraz usługowych przyjmuje koncepcję TQM. Na pierwszej europejskiej konferencji kształcenia, doskonalenia i badań w zakresie TQM wysunięto koncepcję utworzenia międzynarodowych magisterskich studiów w tej dziedzinie. Propozycje założeń programowych studiów, kryteriów kwalifikacji uniwersytetów do uczestnictwa w programie, wymagań stawianych kandydatom, przebiegu studiów i powiązania programu kształcenia wybranych uniwersytetów z programem studiów magisterskich TQM. 94. Barcentewicz J.: Jakość - od filozofii do gospodarki. Mechanik, 1993, t. 66, nr 12, s Koncepcja jakości we współczesnej gospodarce rynkowej i definicja terminu "jakość". Rozważano praktyczną realizację systemów zapewnienia jakości wyrobów i usług w gospodarce światowej, europejskiej oraz polskiej. Omówiono aktualnie obowiązujące normy międzynarodowe ISO 9000, zatwierdzone bez zmian jako europejskie EN i uzupełnione normami EN określającymi zasady działania laboratoriów badawczych i jednostek certyfikujących. Działania zmierzające do wprowadzenia systemów zapewnienia jakości w gospodarce krajowej i dostosowania krajowego rynku do standardów europejskich. 19

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

poprawy konkurencyjności

poprawy konkurencyjności Wdrażanie anie i doskonalenie systemów w zarządzania szansą poprawy konkurencyjności ci organizacji Andrzej Borcz "Przy istniejącej konkurencji firmy, które nie potrafią tworzyć i wcielać w życie doskonałej

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-04 PROGRAM CERTYFIKACJA ZGODNOŚCI WYROBU Z KRYTERIAMI TECHNICZNYMI certyfikacja dobrowolna Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Powszechnie przyjmuje się, że każde laboratorium, które chce reprezentować wiarygodne dane musi wdrożyć odpowiednie procedury zapewnienia jakości.

Bardziej szczegółowo

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Andrzej URBANIAK Metodyka projektowania KSS (1) 1 Projektowanie KSS Analiza wymagań Opracowanie sprzętu Projektowanie systemu Opracowanie oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Kazimierz Szatkowski - Przygotowanie produkcji. Spis treści

Księgarnia PWN: Kazimierz Szatkowski - Przygotowanie produkcji. Spis treści Księgarnia PWN: Kazimierz Szatkowski - Przygotowanie produkcji Spis treści Wstęp... 11 część I. Techniczne przygotowanie produkcji, jego rola i miejsce w przygotowaniu produkcji ROZDZIAŁ 1. Rola i miejsce

Bardziej szczegółowo

Techniki CAx. dr inż. Michał Michna. Politechnika Gdańska

Techniki CAx. dr inż. Michał Michna. Politechnika Gdańska Techniki CAx dr inż. Michał Michna 1 Sterowanie CAP Planowanie PPC Sterowanie zleceniami Kosztorysowanie Projektowanie CAD/CAM CAD Klasyfikacja systemów Cax Y-CIM model Planowanie produkcji Konstruowanie

Bardziej szczegółowo

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji METROLOGIA I KONTKOLA JAKOŚCI - LABORATORIUM TEMAT: STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie studentów z podstawami wdrażania i stosowania metod

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: SYSTEMY PROJEKTOWANIA PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Automatyzacja wytwarzania i robotyka Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE WYTWARZANIA CAM Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Techniki CAx. dr inż. Michał Michna. Politechnika Gdańska

Techniki CAx. dr inż. Michał Michna. Politechnika Gdańska Techniki CAx dr inż. Michał Michna 1 Komputerowe techniki wspomagania projektowania 2 Techniki Cax - projektowanie Projektowanie złożona działalność inżynierska, w której przenikają się doświadczenie inżynierskie,

Bardziej szczegółowo

FMEA. Tomasz Greber tomasz@greber.com.pl. Opracował: Tomasz Greber (www.greber.com.pl)

FMEA. Tomasz Greber tomasz@greber.com.pl. Opracował: Tomasz Greber (www.greber.com.pl) FMEA Tomasz Greber tomasz@greber.com.pl FMEA MYŚLEĆ ZAMIAST PŁACIĆ Dlaczego FMEA? Konkurencja Przepisy Normy (ISO 9000, TS 16949 ) Wymagania klientów Powstawanie i wykrywanie wad % 75% powstawania wad

Bardziej szczegółowo

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji

Dr hab. inż. Jan Duda. Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Automatyzacja i Robotyzacja Procesów Produkcyjnych Dr hab. inż. Jan Duda Wykład dla studentów kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Podstawowe pojęcia Automatyka Nauka o metodach i układach sterowania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering

Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ZIP2-119z Inżynieria Jakości Quality Engineering Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008

Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora. Piotr Pasławski 2008 Audyt techniczny w laboratorium widziane okiem audytora Piotr Pasławski 2008 Odniesienie do wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Pkt. 4.4 normy Przegląd zapytań, ofert i umów - procedura przeglądu zleceń

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE 1. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych CEL: Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii, zasadami doboru

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Informatyczny (ZSI)

Zintegrowany System Informatyczny (ZSI) Zintegrowany System Informatyczny (ZSI) ZSI MARKETING Modułowo zorganizowany system informatyczny, obsługujący wszystkie sfery działalności przedsiębiorstwa PLANOWANIE ZAOPATRZENIE TECHNICZNE PRZYGOTOWANIE

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE a. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych szkolenie modułowe moduł I Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja systemu zarządzania jakością w dużym projekcie informatycznym zgodnie z normą ISO/IEC 9001:2008

Koncepcja systemu zarządzania jakością w dużym projekcie informatycznym zgodnie z normą ISO/IEC 9001:2008 Koncepcja systemu zarządzania jakością w dużym projekcie informatycznym zgodnie z normą ISO/IEC 9001:2008 Autor: Kinga Lewandowska Promotor: dr inż. Szymon Supernak Zakres pracy CZĘŚĆ TEORETYCZNA Przegląd

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR Alicja Papier Warszawa, kwiecień 2014 Wprowadzanie wyrobów w budowlanych wg CPR Wszystkie podmioty gospodarcze w łańcuchu dostaw i dystrybucji powinny

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami EuroLab 2010 Warszawa 3.03.2010 r. Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami Ryszard Malesa Polskie Centrum Akredytacji Kierownik Działu Akredytacji Laboratoriów

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie wspomagane komputerowo CAD CAM CNC. dr inż. Michał Michna

Wytwarzanie wspomagane komputerowo CAD CAM CNC. dr inż. Michał Michna Wytwarzanie wspomagane komputerowo CAD CAM CNC dr inż. Michał Michna Wytwarzanie wspomagane komputerowo CAD CAM CNC prowadzący dr inż. Grzegorz Kostro pok. EM 313 dr inż. Michał Michna pok. EM 312 materiały

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium CS-17 SJ CS-17 SJ to program wspomagający sterowanie jakością badań i walidację metod badawczych. Może działać niezależnie od innych składników

Bardziej szczegółowo

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Wydawca: Wydawnictwo AGH Wstęp Początki stosowania analizy

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki

Inżynieria Jakości Quality Engineering. Zarządzanie i Inżynieria Produkcji II stopień Ogólnoakademicki KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Inżynieria Jakości Quality Engineering A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy przedmiot kierunkowy Rodzaj zajęć: laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych inżynierskich kierunek MiBM

Tematy prac dyplomowych inżynierskich kierunek MiBM Tematy prac dyplomowych inżynierskich kierunek MiBM Nr pracy Temat Cel Zakres Prowadzący 001/I8/Inż/2013 002/I8/Inż/2013 003/I8/ Inż /2013 Wykonywanie otworów gwintowanych na obrabiarkach CNC. Projekt

Bardziej szczegółowo

Plastech 2013, Serock 11-12.04.2013r. Optymalna produkcja na wtryskarkach

Plastech 2013, Serock 11-12.04.2013r. Optymalna produkcja na wtryskarkach Plastech 2013, Serock 11-12.04.2013r Optymalna produkcja na wtryskarkach Czynniki wpływające na jakość wyprasek i efektywność produkcji Wiedza i umiejętności System jakości wtryskarka I peryferia wyrób

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu. Zarządzanie procesami

Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu. Zarządzanie procesami Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie procesami Polityka jakości (ISO 9000:2000) Polityka jakości - ogół zamierzeń i ukierunkowanie organizacji, dotyczące jakości

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Wybrane zagadnienia teoretyczne dr Bogdan Swoboda SYSTEM INFORMATYCZNY DLA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 1 ELEMENTY SYSTEMU CIM CIM (Computer Integrated Manufacturing)

Bardziej szczegółowo

Technik mechanik 311504

Technik mechanik 311504 Technik mechanik 311504 Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik mechanik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) wytwarzania części maszyn i urządzeń; 2) dokonywania

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

Zadanie: Ocena polityki jakości

Zadanie: Ocena polityki jakości Przedmiot: Zarządzanie Jakością Forma zajęć: Ćwiczenia Blok tematyczny: Polityka jakości Zadanie: polityki jakości. Napisać politykę jakości na przykładzie wybranego przedsiębiorstwa zgodnie z wymaganiami

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG

Bardziej szczegółowo

Tabela efektów kształcenia. Kształcenie zawodowe teoretyczne

Tabela efektów kształcenia. Kształcenie zawodowe teoretyczne Tabela efektów kształcenia Nazwa przedmiotu / pracowni Podstawy konstrukcji maszyn Tabela przyporządkowania poszczególnym przedmiotom efektów kształcenia dla zawodu : technik pojazdów samochodowych ; symbol:

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH W ZAKŁADZIE FARMACEUTYCZNYM

OPTYMALIZACJA PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH W ZAKŁADZIE FARMACEUTYCZNYM OPTYMALIZACJA PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH W ZAKŁADZIE FARMACEUTYCZNYM POZNAŃ / kwiecień 2013 Wasilewski Cezary 1 Cel: Obniżenie kosztów wytwarzania Kontrolowanie jakości wyrobu Zasady postępowania Odpowiednio

Bardziej szczegółowo

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 (pojęcie wyrób dotyczy też usług, w tym, o charakterze badań) 4.1. Odpowiedzialność kierownictwa. 4.1.1. Polityka Jakości (krótki dokument sygnowany

Bardziej szczegółowo

Systemy zapewnienia jakości w laboratorium badawczym i pomiarowym

Systemy zapewnienia jakości w laboratorium badawczym i pomiarowym Systemy zapewnienia jakości w laboratorium badawczym i pomiarowym Narzędzia statystyczne w zakresie kontroli jakości / nadzoru nad wyposażeniem pomiarowym M. Kamiński Jednym z ważnych narzędzi statystycznej

Bardziej szczegółowo

- od 2004 r. średnio 60 uczniów przyszłych mechaników obrabiarek od 1. - 4. roku nauki (okres nauki 3,5 roku)

- od 2004 r. średnio 60 uczniów przyszłych mechaników obrabiarek od 1. - 4. roku nauki (okres nauki 3,5 roku) Minarikova Szef produkcji fimy Havlat GmbH Zittau, Budowa form i narzędzi Kilka informacji o firmie: Budowa form i narzędzi stanowi 3-5 % obrotu Usługodawca zajmujący się obróbką części mechanicznych i

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie wspomagane komputerowo CAD CAM CNC. dr inż. Michał Michna

Wytwarzanie wspomagane komputerowo CAD CAM CNC. dr inż. Michał Michna Wytwarzanie wspomagane komputerowo CAD CAM CNC dr inż. Michał Michna Wytwarzanie wspomagane komputerowo CAD CAM CNC prowadzący dr inż. Grzegorz Kostro pok. EM 313 dr inż. Michał Michna pok. EM 312 materiały

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Co to jest jest oprogramowanie? 8. Co to jest inżynieria oprogramowania? 9. Jaka jest różnica pomiędzy inżynierią oprogramowania a informatyką?

Co to jest jest oprogramowanie? 8. Co to jest inżynieria oprogramowania? 9. Jaka jest różnica pomiędzy inżynierią oprogramowania a informatyką? ROZDZIAŁ1 Podstawy inżynierii oprogramowania: - Cele 2 - Zawartość 3 - Inżynieria oprogramowania 4 - Koszty oprogramowania 5 - FAQ o inżynierii oprogramowania: Co to jest jest oprogramowanie? 8 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Systemowe zarządzanie jakością. Koncepcja systemu, ocena systemu, wspomaganie decyzji. Piotr Miller

Systemowe zarządzanie jakością. Koncepcja systemu, ocena systemu, wspomaganie decyzji. Piotr Miller Systemowe zarządzanie jakością. Koncepcja systemu, ocena systemu, wspomaganie decyzji. Piotr Miller Podejmowanie decyzji na podstawie faktów to jedna z ośmiu zasad zarządzania jakością wymienionych w normie

Bardziej szczegółowo

Historia norm ISO serii 9000

Historia norm ISO serii 9000 Historia norm ISO serii 9000 15.XII.2000 Nowelizacja norm ISO serii 9000 1996 Normy PN-ISO serii 9000 1994 Aktualizacja norm ISO serii 9000 1993 Normy PN-EN serii 29000 1987 Normy ISO serii 9000 1979 Brytyjska

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Spis treści 5 Spis treści Wstęp (Adam Stabryła)... 11 Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Rozdział 1. Interpretacja i zakres metodologii projektowania (Janusz

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i klasyfikacja produktów oraz ich miejsce w strategii firmy - Jerzy Koszałka 1.1. Wstęp 1.2. Rynek jako miejsce oferowania i wymiany produktów 1.3. Pojęcie produktu

Bardziej szczegółowo

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji dr inż. Bolesław Szomański Wydział Zarządzania Politechnika Warszawska b.szomański@wz.pw.edu.pl Plan Prezentacji

Bardziej szczegółowo

APQP i PPAP - zaawansowane planowanie jakości

APQP i PPAP - zaawansowane planowanie jakości APQP i PPAP - zaawansowane planowanie jakości Opis Zaawansowane zarządzanie projektami wdrożeniowymi wyrobów do produkcji w firmie branży motoryzacyjnej wg wymagań IATF, ISO/TS 16949:2009 i podręcznika

Bardziej szczegółowo

Syenbi BI & Syenbi BI Pro Prezentacja systemu:

Syenbi BI & Syenbi BI Pro Prezentacja systemu: Syenbi BI & Syenbi BI Pro Prezentacja systemu: Syenbi BI & Syenbi BI Pro System monitorowania parku maszynowego / maszyn przemysłowych do analizy biznesowej. Program Syenbi BI analizuje informacje, pokazując

Bardziej szczegółowo

Spis treści. O autorze. Wstęp

Spis treści. O autorze. Wstęp Spis treści O autorze Wstęp Rozdział 1. Controlling w praktyce krajów zachodnich 1.1. Wprowadzenie 1.2. Geneza i istota controllingu - obszar angloamerykański 1.3. Controlling w obszarze niemieckojęzycznym

Bardziej szczegółowo

Założenia monitoringu innowacyjności województwa mazowieckiego

Założenia monitoringu innowacyjności województwa mazowieckiego Założenia monitoringu innowacyjności województwa mazowieckiego Wojciech Dziemianowicz prezentacja składa się z materiałów przygotowanych przez firmy GEOPROFIT i ECORYS Polska sp. z o.o. na zlecenie Urzędu

Bardziej szczegółowo

Tytuł zawodowy: Technik mechanik podbudowa Zasadniczej Szkoły Zawodowej

Tytuł zawodowy: Technik mechanik podbudowa Zasadniczej Szkoły Zawodowej Tytuł zawodowy: Technik mechanik podbudowa Zasadniczej Szkoły Zawodowej Cykl kształcenia: 3 lata 6 semestrów Technik mechanik to zawód, którym zainteresowanie obejmuje niemal wszystkie działy gospodarki

Bardziej szczegółowo

ANKIETA OCENY DOSTAWCY - PRODUCENTA

ANKIETA OCENY DOSTAWCY - PRODUCENTA Strona/stron 1/9 Rok zał. 1927 INSTYTUT MECHANIKI PRECYZYJNEJ Zakład Certyfikacji Wyrobów 01-796 Warszawa, ul. Duchnicka 3 tel.: 22 663 43 14 tel.: 22 560 25 40 e-mail: wojtan@imp.edu.pl http://www.imp.edu.pl/cert

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe PROGRAM NAUCZANIA PLAN STUDIÓW

Studia podyplomowe PROGRAM NAUCZANIA PLAN STUDIÓW 01-447 Warszawa ul. Newelska 6, tel. (+48 22) 34-86-520, www.wit.edu.pl Studia podyplomowe BEZPIECZEŃSTWO I JAKOŚĆ SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH PROGRAM NAUCZANIA PLAN STUDIÓW Studia podyplomowe BEZPIECZEŃSTWO

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW Ośrodek Certyfikacji Wyrobów IPS TABOR Jednostka ds. Certyfikacji tel. +48 61 6641420; +48 61 6641429; +48 61 6641434 fax. +48 61 6641420; +48 61 6534002 e-mail: certyfikacja@tabor.com.pl Instytut Pojazdów

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja systemu zarządzania jakością w laboratorium

Certyfikacja systemu zarządzania jakością w laboratorium INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU STANDARD CERTYFIKACJI SQ-2010/LB-001 Certyfikacja systemu zarządzania jakością w laboratorium Copyright by IMBiTB Wszelkie prawa autorskie zastrzeżone

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody wydawcy zabronione. Autor oraz wydawca dołożyli wszelkich starań aby zawarte

Bardziej szczegółowo

Skuteczność => Efekty => Sukces

Skuteczność => Efekty => Sukces O HBC Współczesne otoczenie biznesowe jest wyjątkowo nieprzewidywalne. Stała w nim jest tylko nieustająca zmiana. Ciągłe doskonalenie się poprzez reorganizację procesów to podstawy współczesnego zarządzania.

Bardziej szczegółowo

Udziałowcy wpływający na poziom cen:

Udziałowcy wpływający na poziom cen: Analiza procesu wytwórczego Udziałowcy wpływający na poziom cen: - dostawcy podzespołów - kooperanci - dystrybutorzy - sprzedawcy detaliczni tworzą nowy model działania: Zarządzanie łańcuchem dostaw SCM

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania - kwalifikacja M19. Podstawy konstrukcji maszyn. Przedmiot: Technologia naprawy elementów maszyn narzędzi i urządzeń

Przedmiotowy system oceniania - kwalifikacja M19. Podstawy konstrukcji maszyn. Przedmiot: Technologia naprawy elementów maszyn narzędzi i urządzeń Przedmiotowy system oceniania - kwalifikacja M19 KL II i III TM Podstawy konstrukcji maszyn nauczyciel Andrzej Maląg Przedmiot: Technologia naprawy elementów maszyn narzędzi i urządzeń CELE PRZEDMIOTOWEGO

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: BADANIE JAKOŚCI I SYSTEMY METROLOGICZNE II Kierunek: Mechanika I Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj zajęć: projekt I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2015-04-27 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdroŝenia systemowego zarządzania jakością

Korzyści wynikające z wdroŝenia systemowego zarządzania jakością Czas na zmiany. DROGA DO JAKOŚCI I ZYSKÓW czyli: ZAPROSZENIE DO WDROśENIA SYSTEMU ZARZADZANIA JAKOŚCIĄ wg Korzyści wynikające z wdroŝenia systemowego zarządzania jakością Lublin 07.04.2009 1 2 Czym jest

Bardziej szczegółowo

Przegląd systemu zarządzania jakością

Przegląd systemu zarządzania jakością LOGO Nazwa i adres FIRMY PROCEDURA Systemowa P01.01 wyd. [data wydania] str. 1 / stron 5 ilość załączników: 4 Tytuł: Przegląd systemu zarządzania jakością egz. nr:... Spis treści 1. Cel... 2 2. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A.

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. Cel i elementy systemu kontroli wewnętrznej 1. System kontroli wewnętrznej umożliwia sprawowanie nadzoru nad działalnością Banku. System kontroli wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do dokumentu Moduł polityki zarządzania

1. Wprowadzenie do dokumentu Moduł polityki zarządzania MCP Moduł polityki zarządzania, V2, 1/1/2003 Strona 1 WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA ENERGIĄ W PRZEDSIĘBIORSTWIE W KONTEKŚCIE PROGRAMU UE: THE EUROPEAN MOTOR CHALLENGE PROGRAMME Moduł polityki zarządzania

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA MASZYN. Wykład dr inż. A. Kampa

TECHNOLOGIA MASZYN. Wykład dr inż. A. Kampa TECHNOLOGIA MASZYN Wykład dr inż. A. Kampa Technologia - nauka o procesach wytwarzania lub przetwarzania, półwyrobów i wyrobów. - technologia maszyn, obejmuje metody kształtowania materiałów, połączone

Bardziej szczegółowo