Robert Deutschmann/The Image Bank/Getty Images

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Robert Deutschmann/The Image Bank/Getty Images"

Transkrypt

1 Robert Deutschmann/The Image Bank/Getty Images

2 Informacje techniczne Zarządzanie jakością... s. 318 Certyfikaty... s. 320 Kontrola nad przyrządami pomiarowymi... s. 321 System łatwej kalibracji... s. 324 Serwis kalibracyjny... s. 326 Laboratorium kalibracyjne DAkkS... s. 328 Dyrektywa IVD... s. 330 Szkło i tworzywa sztuczne... s. 331 Odporność chemiczna... s. 338 Czyszczenie... s. 342 Bezpieczeństwo... s. 344

3 Zarządzanie jakością Zarządzanie jakością Zarządzanie jakością na przykładzie przyrządów do dozowania cieczy (Liquid Handling) oraz naczyń pomiarowych BLAUBRAND Proces zarządzania jakością w firmie BRAND rozpoczyna się już na etapie planowania produktu i towarzyszy jego rozwojowi, aż do fazy uzyskania gotowego wyrobu. Ciągłe kontrole, przeprowadzane podczas całego procesu produkcji przyrządów do pomiaru objętości, służą uzyskaniu wyników pomiarów o możliwie jak najmniejszych odchyleniach od wartości zadanej (dokładność) oraz o ograniczonym rozrzucie wartości pojedynczych wyników pomiarów (współczynnik wariancji). Wynik tego statystycznego kierowania procesem (SPC) jest w końcowej fazie kontrolowany, zgodnie z normą DIN ISO 3951, w odniesieniu do próby losowej. Procedury, wprowadzonego przez firmę BRAND i certyfikowanego zgodnie z normą DIN EN ISO 9001 systemu zapewnienia jakości, są połączeniem nadzorowania procesów oraz kontroli prób losowych. Przyjmowana dopuszczalna wartość graniczna jakości (AQL) jest mniejsza lub równa 0,4. Oznacza to, że otrzymywane wartości graniczne odpowiadają statystycznej pewności w 99,6%. Wszystkie przyrządy pomiarowe stosowane w procedurach zapewnienia jakości są regularnie kontrolowane i odnoszą się do krajowych (niemieckich) norm PTB. System zarządzania jakością zgodny z normą DIN 9001 stanowi podstawę do wystawienia certyfikatu kalibracji fabrycznej, tak jak ma to miejsce w przypadku certyfikatów jakości. Wszystkie wyniki kontroli są dokumentowane i przechowywane przez co najmniej 7 lat, więc jeśli znany jest numer serii lub indywidualny numer przyrządu, można w dowolnym czasie poznać indywidualne wyniki pomiarów z fazy produkcji. Deklaracja zgodności Dla przyrządów pomiarowych, przeznaczonych i stosowanych w prawnie uregulowanych dziedzinach, jak np. w medycynie i farmacji (produkcja i kontrola leków), konieczne jest, zgodnie z niemieckim Rozporządzeniem o Metrologii i Legalizacji, posiadanie certyfikatu zgodności producenta. Ten wymóg spełnia oznaczenie "DE-M" *. Oznaczeniem tym producent deklaruje, ze dany przyrząd spełnia wymagania niemieckiego Urzędu Miar i Wag oraz odpowiada odnośnym normom. Oznaczenie DE-M jest z reguły wydrukowane na przyrządzie lub na opakowaniu związanych z nim artykułow jednorazowego użytku. * Obowiązuje od BRAND zmienia dotychczasowe oznaczenie na przyrządach pomiarowych na "DE-M" od

4 Dokładność Dokładność Co w pomiarze objętości oznaczają pojęcia: granica błędu, dokładność, współczynnik wariancji oraz precyzja? Graficzne przedstawienie precyzji oraz dokładności Tarcza obrazuje zakres pojemności wokół wartości zadanej, natomiast czarne punkty, to wartości różnych pomiarów zdefiniowanej pojemności. Niewłaściwa dokładność Właściwa dokładność Niewłaściwa dokładność Właściwa dokładność Trafienia są bardzo oddalone Trafienia rozłożone są równomiernie od centrum. wokół centrum. Do określenia precyzji szklanych przyrządów służących do pomiaru objętości stosuje się pojęcie granicy błędu (EL). Natomiast dla przyrządów do dozowania cieczy (Liquid Handling) właściwe są pojęcia z zakresu statystyki, takie jak: dokładność (A %) i współczynnik wariancji (CV %). Chociaż trafienia znajdują się w niewielkich odległościach, cel (wartość zadana) nie został osiągnięty. Trafienia rozłożone są równomiernie wokół centrum, blisko wartości zadanej. Niewłaściwa precyzja Niewłaściwa precyzja Dobra precyzja Dobra precyzja Trafienia są bardzo Wszystkie trafienia położone są rozrzucone. blisko siebie. Nie obserwuje się znaczących błędów, jednak trafienia są bardzo rozrzucone. Wynik Wynik Wynik Wynik Przyrządy do pomiaru objętości, dające takie wyniki pomiarów, cechuje niska jakość. Wszystkie odchylenia są na równi prawdopodobne. Przekroczenia dopuszczalnych granic błędu uniknie się dzięki końcowej kontroli i selekcji przyrządów. Źle zaprogramowana produkcja, skutkująca podobnymi odchyleniami standardowymi. Przekroczenia dopuszczalnych granic błędu uniknie się dzięki końcowej kontroli i selekcji przyrządów, które nie spełniają przyjętych wymogów. Wszystkie trafienia położone są blisko siebie. Ta seria powstała z uwzględnieniem zasad zapewnienia jakości. Wyposażenie pomiarowe wykazuje niewielkie systematyczne odchylenia oraz mały rozrzut. Dopuszczalne granice nie zostały przekroczone. Przeprowadzenie selekcji nie jest potrzebne. ➊ Granica błędu Podana we właściwych normach granica błędu (EL) wskazuje maksymalne dopuszczalne odchylenie przyrządu (V) od wartości zadanej (V zad. ). ➋ Dokładność (A) Dokładność (A) wskazuje jak daleko wartość średnia odbiega od wartości zadanej. Jest więc wskaźnikiem systematycznego odchylenia pomiaru. Dokładność (A) jest wyrażoną w procentach różnicą między wartością średnią (V) a wartością zadaną (V zad. ) odniesioną do wartości oczekiwanej. ➌ Współczynnik wariancji (CV) Współczynnik wariancji (CV) określa, jak blisko siebie położone są poszczególne wyniki pomiarów (przypadkowe odchylenia pomiarów). Współczynnik wariancji definiowany jest jako wyrażone w procentach odchylenie standardowe odniesione do wartości średniej. ➍ Objętość częściowa Z reguły A i CV odnoszą się do pojemności nominalnej (V N ). Wartości te, jeśli wyrażone są w %, muszą być przeliczone na pojemności częściowe (V C ). Takich przeliczeń dla pojemności częściowych nie wykonuje się, jeśli A i CV zostały określone w jednostkach objętości (np. z ml). ➎ Granica błędu z A i CV Otrzymane wartości dokładności - A (%) i współczynnika wariancji - CV (%) pozwalają na określenie w przybliżeniu granicy błędu dla pojemności nominalnej (V N ) kontrolowanego przyrządu. ➏ Precyzja Jeśli wyrazi się rozrzut poszczególnych wyników pomiarów w odniesieniu do wartości średniej (V) w jednostkach objętości, otrzymuje się wartość określaną jako precyzja s 100 EL V - V zad. A [%] = V - V zad. 100 CV [%] = V zad. V V N A T [%] = A V N % EL T (analogicznie CV T [%] ) A% + 2CV% 100 % V N 319

5 Oznaczenia i certyfikaty Oznaczenia i certyfikaty Przyrządy pomiarowe BLAUBRAND Certyfikat serii w każdym opakowaniu Wszystkie przyrządy pomiarowe BLAUBRAND są kalibrowane indywidualnie i dostarczane standardowo z certyfikatem serii, dołączonym do oryginalnego opakowania. Posiadanie certyfikatu serii jest równoznaczne z możliwością ograniczenia kontroli wstępnej zakupionych przyrządów także w ramach nadzoru nad przyrządami kontrolnymi ponieważ dane dotyczące przyrządu umieszczone są na certyfikacie. Certyfikaty serii oraz certyfikaty indywidualne dostępne są za pośrednictwem stron Wszystkie przyrządy pomiarowe BLAUBRAND, przeznaczone i stosowane w prawnie regulowanych dziedzinach, posiadają oznaczenie DE-M. Tym znakiem deklaruje producent zgodność przyrządu z niemieckim Rozporządzeniem o Metrologii i Legalizacji (zastępuje Przepisy Legalizacji)*. * Obowiązuje od BRAND zmienia dotychczasowe oznaczenie na przyrządach pomiarowych na "DE-M" od Certyfikat jakości (świadectwo kontroli zakładowej) Certyfikaty serii oraz certyfikaty indywidualne są dokumentami zakładowymi. Certyfikaty te wydawane są zgodnie z przepisami dotyczącymi kontroli i kalibracji przyrządów pomiarowych takimi jak: DIN EN ISO 9001, DIN EN ISO i DIN EN ISO Wszystkie certyfikaty dokumentują odniesienie wyników pomiarów do norm PTB w jednostkach miar SI (Systéme International d Unités). Certyfikat serii Wszystkie przyrządy do pomiaru objętości przeznaczone do wielokrotnego użytku BLAUBRAND. znakowane są dobrze widocznymi cyframi numeru serii. Na każdym certyfikacie serii znajdą Państwo następujące informacje: numer serii, wartość średnią, odchylenie standardowe serii oraz datę wystawienia dokumentu (numer serii: rok produkcji/seria) Certyfikat indywidualny Zarówno na przyrządzie pomiarowym, jak i na certyfikacie znajduje się oprócz numeru serii także indywidualny numer przyrządu. Na certyfikacie podana jest wartość pomiaru objętości, niepewność pomiaru oraz data wystawienia dokumentu (indywidualny numer serii: rok produkcji/ seria/bieżący numer przyrządu) Wskazówki dotyczące zamawiania przyrządów pomiarowych BLAUBRAND znajdą Państwo na stronie nr 173. Certyfikat USP Wybrane przyrządy pomiarowe BLAU- BRAND mogą być kalibrowane zgodnie z wymogami Farmakopei Amerykańskiej (USP) z certyfikatem serii. Na życzenie dostępne również certyfikaty indywidualne. Na przyrządzie umieszczone limity dopuszczalnego błędu oraz oznakowanie USP. Certyfikat wzorcowania DAkkS Certyfikat ten wystawiany jest przez laboratorium kalibracyjne DAkkS firmy BRAND. Z racji szerokiej współpracy międzynarodowej DAkkS (poprzednio DKD) niemiecka Służba Kalibracyjna (Porozumienie EA, ILAC-MRA) świadectwo kalibracji DAkkS jest uznawane w skali międzynarodowej. Przyrząd pomiarowy oraz świadectwo kalibracji zawierają ten sam indywidualny numer serii i znak identyfikacyjny laboratorium oraz rok i miesiąc wystawienia. Bliższe informacje na ten temat znajdą Państwo na stronie nr

6 Kontrola wyposażenia pomiarowego Kontrola wyposażenia pomiarowego GLP, ISO/IEC , ISO 9001 W każdym laboratorium analitycznym w celu osiągnięcia niepodważalnych wyników pomiarów konieczna jest rzetelna ocena dotycząca dokładności stosowanych przyrządów kontrolnych. Dotyczy to w szczególności laboratoriów pracujących zgodnie z wytycznymi GLP, akredytowanych zgodnie z normą DIN EN ISO/IEC lub certyfikowanych według DIN EN ISO Informacje dotyczące serwisu kalibracyjnego firmy BRAND znajdą Państwo na stronie nr 326. Instrukcje sprawdzania przyrządów pomiarowych (SOP) Dla ułatwienia firma BRAND udostępnia swoim klientom instrukcje dotyczące zasad nadzoru nad przyrządami kontrolnymi do pomiaru objętości (SOP - Standard Operating Procedure). Dostępne są one na stronach (a w polskiej wersji językowej na stronach W instrukcjach tych znajdą Państwo szczegółowo opisane procedury kontroli objętości. Na końcu każdej instrukcji przedstawiony jest protokół kontroli, który ułatwi Państwu przygotowanie właściwej dokumentacji z przeprowadzonego sprawdzenia przyrządów. Instrukcje sprawdzania przyrządów pomiarowych (SOP), informacje dotyczące pomiarów objętości oraz wersję demonstracyjną programu EASYCAL znajdą Państwo na stronach oraz w polskiej wersji językowej na stronach W ramach kontroli przyrządów pomiarowych należy poznać i udokumentować dokładność wszystkich przyrządów kontrolnych i błędy pomiarów, zanim zostaną one dopuszczone do stosowania. Ponadto muszą być one poddawane okresowym kontrolom. Taka kontrola jest konieczna, gdyż dokładność urządzeń pomiarowych może ulec zmianie, np. na skutek stosowania agresywnych chemikaliów oraz w wyniku mycia, w stopniu zależnym od jego sposobu i częstotliwości. Ponieważ ewentualne pogarszanie się dokładności jest ściśle związane z warunkami pracy, użytkownik musi sam określić cykl przeprowadzania kontroli. Standardowe odstępy pomiędzy kolejnymi kontrolami to, dla przyrządów do dozowania cieczy (Liquid Handling), 3 do 12 miesięcy, a dla przyrządów pomiarowych wykonanych ze szkła 1 do 3 lat. Nadzór nad przyrządami kontrolnymi ułatwia dysponowanie certyfikatami jakości, gdyż ich posiadanie zwalnia użytkowników z wykonywania wstępnej kontroli przyrządów. Także o wyborze kontrolnych przyrządów pomiarowych decydować powinny przeprowadzone kontrole (DIN ). Przyrządy do dozowania cieczy (Liquid Handling) oraz przyrządy pomiarowe BLAUBRAND wielokrotnego zastosowania są z reguły dostarczane z certyfikatami jakości (prosimy o zapoznanie się z informacjami na stronach nr 173 i 320). Program EASYCAL Dalszym ułatwieniem w nadzorze nad przyrządami kontrolnymi jest opracowany przez firmę BRAND program EASYCAL dla WINDOWS. Po wprowadzeniu informacji o typie przyrządu oraz wartości pomiarów program wykonuje odpowiednie wyliczenia, drukuje przejrzysty protokół oraz archiwizuje dane w bazie, zawsze dostępnej dla użytkownika (bliższe informacje dotyczące programu EASYCAL znajdą Państwo na stronach nr ). Przeprowadzanie kontroli Kontrola wyposażenia do pomiaru objętości wykonywana jest w sposób grawimetryczny, przy czym przyrządy do dozowania cieczy (Liquid Handling) kontrolowane są zgodnie z normą DIN EN ISO 8655, a szklane przyrządy pomiarowe wg DIN EN ISO Konieczne jest przy tym odniesienie się do obowiązujących w kraju użytkownika uregulowań prawnych. Dla przyrządów pomiarowych wzorcowanych na wlew ( In ) bierze się pod uwagę ilość cieczy wlewanej do przyrządu, a w przypadku wzorcowanych na wylew ( Ex ) ilość cieczy, która wydostaje się z naczynia. Wyżej wspomniane ilości cieczy są poddawane pomiarowi ciężaru. Następnie dokonuje się wyliczenia ilości cieczy w jednostkach objętości, przy uwzględnieniu gęstości, temperatury oraz wpływu ciśnienia powietrza na pomiar. W przypadku przyrządów pomiarowych wykonanych ze szkła konieczne jest także uwzględnienie współczynnika rozszerzalności cieplnej przyrządu. Zakres kontroli Podczas, gdy przyrządy do dozowania płynów sprawdzane są indywidualnie, to dla przyrządów do pomiaru objętości wykonanych ze szkła zaleca się kontrole statystyczne. W praktyce sprawdził się następujący wzór służący do określania minimalnej wielkości próby (a) w stosunku do ilości całkowitej (n): a = n Wskazówka! Próby losowe należy pobrać z każdej partii produktów stosowanych w laboratorium. Zasady pomiaru objętości Firma BRAND przygotowała dla swoich klientów również broszurę przedstawiającą szczegółowe zasady pracy z przyrządami pomiarowymi wraz ze wskazaniem błędów możliwych do popełnienia podczas pomiarów. Broszura dostępna jest w polskiej wersji językowej. 321

7 Wyliczenia bez użycia oprogramowania Wyliczenia bez użycia oprogramowania Nadzór nad przyrządami kontrolnymi W ramach nadzoru nad przyrządami kontrolnymi konieczne jest wykonanie przeliczenia otrzymanych wartości pomiarów zgodnie z opisanymi poniższymi zasadami. Przykład: Transferpette o regulowanej pojemności (Digital), µl 1. Wyliczenia wartości średniej Dane otrzymane w wyniku pomiarów grawimetrycznych są tylko wartościami pomiaru ciężaru pipetowanej ilości cieczy. Aby otrzymać informację o rzeczywistej objętości próbki, konieczne jest przeprowadzenie wyliczenia korygującego. Wyliczenie to następuje poprzez przemnożenie wartości średniej wyniku pomiaru ciężaru (x _ ) przez współczynnik Z (µl/mg), uwzględniający gęstość wody, temperaturę, w jakiej przeprowadzana jest kontrola, oraz ciśnienie powietrza. W temperaturze 21,5 C i ciśnieniu 1013 mbar (hpa) oraz przy zastosowaniu wody destylowanej współczynnik Z wynosi 1,0032 µl/mg. Wyniki kontroli grawimetrycznej w temp. 21,5 C (Z = 1,0032) Badana pojemność (µl): 200,0000 Wartość zadana (mg): 199,3620 x 1 200,2000 x 2 199,6000 x 3 199,4900 x 4 199,7000 x 5 199,7000 x 6 199,2900 x 7 199,3500 x 8 199,4100 x 9 199,2000 x ,1900 V = x Z V 200,2 +199,6 +199, ,19 = 1, V = x 1 + x 2 + x x n n Z V = 199,513 1,0032 V = 200, Obliczanie dokładności: A [%] = V - V zad. V zad. 200, A [%] = A [%] = 0,076 Wyciąg z tabeli Współczynnik Z dla przyrządów do dozowania cieczy (Liquid Handling) Temperatura C Współczynnik Z ml/g Temperatura C Współczynnik Z ml/g 18 1, ,5 1, , ,5 1, , ,5 1, , ,5 1, , ,5 1, , ,5 1, , ,5 1, , ,5 1, ,

8 Wyliczenia bez użycia oprogramowania 3. W celu obliczenia współczynnika wariancji ustala się najpierw odchylenie standardowe s = Z (x 1 - x ) 2 + (x 2 - x ) 2 + (x 3 - x ) (x n - x ) 2 n - 1 s = 1,0032 (200,2-199,51) 2 + (199,6-199,51) 2 + (199,49-199,51) (199,19-199,51) 2 9 s = 1,0032 0, s = 0, Współczynnik wariancji otrzymuje się z następującego wyliczenia CV [%] = s 100 V 0, CV [%] = 200,1514 CV [%] = 0,153 Wyniki wyliczeń Ocena kontroli grawimetrycznej Badana pojemność (µl): 200,0000 Średnia pojemność (µl): 200,1514 A [%] 0,076 CV [%] 0,153 A [%] ] zadana* 0,600 CV [%] zadana* 0,200 * granice błędu z instrukcji obsługi Przyrząd funkcjonuje prawidłowo! Jeśli wyliczone wartości dokładności (A [%]) i współczynnika wariancji (CV [%]) są mniejsze lub równe wartości granicy błędu, przyrząd jest w porządku. Wskazówka! Jeżeli dane dotyczące pojemności cząstkowych nie są dostępne, należy dokonać przeliczenia danych dla A [%] i CV [%], odnoszących się do pojemności nominalnej. Dla pojemności częściowej 20 µl będzie to: V N A 20 µl [%] = A V N [%] 20 µl A 20 µl [%] = A 20 µl [%] = 5% 200 µl 0,5% 20 µl Wyliczenie CV 20 µl wykonuje się analogicznie. Co należy uczynić, jeśli wyniki obliczeń wykażą, że granica błędu kontrolowanego przyrządu nie mieści się w dopuszczalnych granicach? 1. Sprawdzić, czy uwzględniono wszystkie punkty instrukcji sprawdzenia przyrządu (SOP). 2. Odnieść się do uwag zawartych w instrukcji obsługi, w dziale zawierającym wskazówki dotyczące nieprawidłowego funkcjonowania przyrządu. 3. Przyrząd poddać justowaniu zgodnie z instrukcją obsługi. Jeśli powyższe czynności nie przyniosą rezultatów, należy skontaktować się z producentem lub dystrybutorem przyrządu, który zaproponuje odpowiednie działanie. 323

9 System łatwej kalibracji System łatwej kalibracji Nadzór nad przyrządami kontrolnymi zgodnie z zasadami ISO 9001 i GLP wymaga regularnego sprawdzania (co 3-12 miesięcy) i w razie konieczności wykonania justowania przyrządu kontrolnego. Te często bardzo czasochłonne czynności mogą być bez problemu wykonane w przypadku przyrządów do dozowania cieczy firmy BRAND. W funkcję niezwykle szybkiego justowania wyposażone są następujące przyrządy do dozowania cieczy: n Kalibracja oraz justowanie mogą być przeprowadzone w miejscu pracy z przyrządem. n Dokładność może być dostosowana do szczególnych warunków pracy. n Do wykonania justowania nie są potrzebne żadne narzędzia, a przeprowadzenie go to kwestia kilku sekund. Dispensette Easy Calibration Titrette Transferpette Transferpette -8/-12 Transferpette Transferpette -8/-12 Transferpette electronic Transferpette -8/-12 electronic System łatwej kalibracji w przyrządach mechanicznych (np. nakręcany na butelkę dozownik Dispensette ) Przykład! Podczas kontroli grawimetrycznej uzyskano wynik 9,90 ml przy ustawieniu przyrządu na objętość wynoszącą 10 ml (może być to skutkiem długiego używania przyrządu lub jego stosowania w szczególnie trudnych warunkach). Justowanie następuje prosto i szybko w 5 etapach: 1. Otworzyć przyrząd. 2. Wyciągnąć płytkę zabezpieczającą. 3. Wyciągnąć czerwone pokrętło i ustawić wartość uzyskaną podczas kontroli grawimetrycznej wartość aktualną (w tym przypadku 9,90 ml). 4. Wcisnąć na właściwe miejsce czerwone pokrętło oraz płytkę zabezpieczającą. 5. Zamknąć pokrywę i gotowe! Zmiana ustawień fabrycznych sygnalizowana jest czerwonym znacznikiem. 324

10 Technika łatwej kalibracji System łatwej kalibracji w przyrządach elektronicznych (np. mikropipeta Transferpette electronic) Przykład! Podczas kontroli grawimetrycznej uzyskano wynik 201,3 µl przy ustawieniu przyrządu na objętość wynoszącą 200 µl. Justowanie następuje w kilku etapach: 1. Wyświetlacz w chwili rozpoczęcia justowania. 2. Wywołać moduł justowania i uaktywnić korzystając z przycisków MENU. 3. Moduł justowania w fazie CAL wskazuje migającą wartość wyjściową. 4. Ustawienie zmierzonej wartości następuje przy wykorzystaniu przycisków-strzałek mikropipety Transferpette electronic. 5. Po potwierdzeniu wprowadzonego ustawienia objętości na wyświetlaczu zmienia się sprawdzona i poprawiona objętość. Symbol CAL pozostaje, przypominając o wprowadzonej zmianie ustawień. Zawsze możliwy jest powrót do ustawień fabrycznych. EASYCAL 4.0 Znaczącym ułatwieniem podczas kontroli dokładności przyrządów jest program kalibracyjny EASYCAL firmy BRAND. Przebieg kontroli opisany jest dokładnie w instrukcji sprawdzenia dla przyrządu (SOP). Przyjazny dla użytkownika program wykonuje wszystkie konieczne wyliczenia (bliższe informacje na ten temat znajdą Państwo na stronie nr 109). Bezpłatna wersja demonstracyjna programu oraz instrukcje sprawdzania przyrządów (SOP) dostępne są do pobrania na stronie internetowej oraz w polskiej wersji językowej na stronie Firmy BRAND oraz Merck oferują serwis kalibracyjny (bliższe informacje na ten temat znajdą Państwo na stronie nr 326). 325

11 Serwis kalibracyjny Serwis kalibracyjny firmy BRAND Dla automatycznych przyrządów do pomiaru objętości (Liquid Handling) Dla wszystkich przyrządów pomiarowych, które podlegają nadzorowi nad przyrządami kontrolnymi, konieczne jest prowadzenie pisemnej dokumentacji dotyczącej regularnie przeprowadzanego wzorcowania bądź kontroli pojemności. Dokumentacja powinna obejmować informacje dotyczące dokładności i współczynnika wariancji oraz sposobu przeprowadzania kontroli i jej częstotliwości. Częste kontrole przyrządów pomiarowych zajmują dużo czasu i są kosztowne. W czasie kontroli przyrządy nie mogą być stosowane do rutynowej pracy, a gdy wyniki sprawdzenia odbiegają od normy, konieczne jest wykonanie justowania lub naprawy. Firma BRAND oraz Merck Sp. z o.o. oferują kompleksową usługę obejmującą wzorcowanie, a w razie potrzeby, także naprawę i justowanie przyrządów pomiarowych. Dzięki temu oszczędzą Państwo czas i nakład pracy oraz ograniczą okres, w jakim przyrząd pomiarowy nie jest dostępny. Przyrządy podlegające serwisowaniu: n pipety tłokowe (jedno- i wielokanałowe) n dozowniki nakręcane na butelki n biurety cyfrowe nakręcane na butelki n dozowniki ręczne. Kontrola zgodna z normą DIN EN ISO 8655 Zespół wykwalifikowanych pracowników w klimatyzowanych pomieszczeniach, używając najnowocześniejszych wag oraz oprogramowania komputerowego dokonuje sprawdzenia wszystkich przyrządów służących do dozowania cieczy (Liquid Handling), niezależnie od producenta, zgodnie z normą DIN EN ISO Przyrządy o regulowanej pojemności, takie jak mikropipeta Transferpette lub nakręcana na butelkę Dispensette, sprawdzane są dla pojemności nominalnej, 50% i 10% lub 20% pojemności nominalnej. Wyniki pomiarów prezentowane są w formie szczegółowego certyfikatu kalibracji. Serwis kalibracyjny firmy BRAND n Kalibracja i justowanie przyrządów do dozowania cieczy (Liquid Handling), niezależnie od producenta (w przypadku przyrządów firmy BRAND, w razie potrzeby, również wykonanie konserwacji i naprawy). n Wystawienie certyfikatu kalibracji: Certyfikat producenta lub certyfikat DAkkS n Na życzenie może być wystawiony dodatkowy certyfikat dokumentujący stan techniczny przyrządu przed wykonaniem justowania/konserwacji/naprawy. n Korzystna cenowo obsługa. 326

12 Certyfikatu kalibracji Szczegółowe Certyfikaty Kalibracji Certyfikat producenta wystawiany przez serwis kalibracyjny BRAND. Certyfikat DAkkS (DKD) wystawiany przez laboratorium kalibracyjne DAkkS w firmie BRAND (dostępne również dla szklanych i plastikowych naczyń pomiarowych). Formularz zlecenia wykonania usługi kalibracji oraz oświadczenia dotyczące bezpieczeństwa przesyłanych przyrządów dostępne są na stronie Zalecamy kontakt z firmą Merck Sp. z o.o. 327

13 Kontrola przyrządów pomiarowych K Laboratorium kalibracyjne DAkkS w firmie BRAND Akredytowane przez DAkkS jako laboratorium kalibracyjne w firmie BRAND Od początku 2010 roku, DAkkS (Deutsche Akkreditierungsstelle GmbH) jest jedyną jednostką akredytującą na terenie Niemiec. Podstawą prawną działalności DAkkS są regulacje (UE) Nr 765/2008 oraz Niemieckie Federalne Prawo Akredytacyjne (AkkStelleG). DAkkS jest następcą DKD (Deutscher Kalibrierdienst) dla laboratoriów kalibracyjnych. Jako wspólny organ urzędowo-przemysłowy DAkkS stanowi połączenie pomiędzy standardami wyznaczanymi przez niemiecki Urząd Miar PTB (Physikalisch- Technische Bundesanstalt) dla przyrządów pomiarowych wykorzystywanych w laboratoriach przemysłowych i kontrolnych, a instytucjami badawczymi i administracyjnymi. To skutecznie uzupełnia obowiązujący system kontroli, którego podstawowym celem jest ochrona konsumenta. DKD doskonale znana instytucja, w nowej roli W wyniku ustanowienia DAkkS, DKD nie prowadzi już działalności akredytacyjnej. W 2011 DKD został przekształcony do nowych zadań zgodnie z wymogami PTB. Od tego czasu DKD odpowiada za dalszy rozwój podstaw metrologii kalibracyjnej, rozszerzania wsparcia technicznego i promocję standaryzacji w dziedzinie metrologii. Laboratorium kalibracyjne DAkkS Akredytowane laboratorium DKD w firmie BRAND dla przyrządów pomiarowych zostało zmienione na akredytowane laboratorium DAkkS zgodnie z DIN EN ISO/IEC Laboratorium kalibracyjne w firmie BRAND posiada akredytację DAkkS na usługi kalibracyjne dla wymienionych poniżej przyrządów i naczyń pomiarowych. Certyfikaty mogą być wystawiane w kilku językach. Aby zamówić przyrządy pomiarowe z certyfikatem DAkkS, prosimy numer katalogowy wybranego produktu poprzedzić symbolem DAkkS. Jeśli jest Państwu potrzebny certyfikat DAkkS dla już stosowanego przyrządu (nawet innego producenta), prosimy przesłać go do firmy BRAND z oznaczeniem "DAkkS calibration" lub skontaktować się z firmą Merck Sp. z o.o. Firma BRAND, niezależnie od źródła produkcji, przeprowadza wzorcowanie następujących przyrządów pomiarowych, zarówno nowych, jak i będących w użyciu: pipety automatyczne o pojemności 0,1 µl - 10 ml wielokanałowe pipety automatyczne o pojemności 0,1 µl µl biurety automatyczne o pojemności 5 µl ml dozowniki, dilutory o pojemności 5 µl ml szklane przyrządy pomiarowe wzorcowane na wlew ( In ), o pojemności 1 µl - 10 l szklane przyrządy pomiarowe wzorcowane na wylew ( Ex ), o pojemności 100 µl ml przyrządy pomiarowe z tworzyw sztucznych wzorcowane na wlew ( In ), o pojemności 1 ml ml przyrządy pomiarowe z tworzyw sztucznych wzorcowane na wylew ( Ex ), o pojemności 1 ml ml szklane piknometry o pojemności 1 cm cm 3 Znaczącą różnicą między zakładową służbą kalibracyjną a laboratoriami kalibracyjnymi DAkkS jest nadzorowana przez DKD, niezawodna wartość niepewności pomiaru, obowiązująca dla laboratorium. Certyfikat wzorcowania DAkkS Certyfikat DAkkS w sposób oficjalny dokumentuje odniesienie wyników pomiarów do norm krajowych i międzynarodowych, co jest wymagane dla nadzoru nad przyrządami kontrolnymi m.in. przez normy DIN EN ISO 9001 i DIN EN ISO/IEC Kiedy jest niezbędny certyfikat kalibracji wystawiony przez akredytowane laboratorium DAkkS? Certyfikat kalibracyjny DAkkS znajduje zastosowanie tam, gdzie wymagane jest wzorcowanie akredytowanego laboratorium, gdzie niezbędne jest wzorcowanie wysokiej jakości, przygotowanie norm odniesienia lub też kalibracja przyrządów odniesienia. 328

14 Kontrola przyrządów pomiarowych DAkkS członek Międzynarodowej Sieci Akredytacyjnej DAkkS jest członkiem ILAC (International Laboratory Accreditation Cooperation) najważniejszego międzynarodowego forum, którego celem jest rozwój praktyk i procedur akredytacyjnych w zakresie laboratoriów i jednostek inspekcyjnych. Jest również sygnatariuszem MRA (Mutual Recognition Agreements) umowy o wzajemnym uznawaniu. Głównym celem tej międzynarodowej sieci jest wzajemne uznawanie wyników akredytowanych badań i wzorcowań oraz wspieranie działań mających na celu eliminację technicznych barier w handlu i wielokrotnych akredytacji. Jednostki akredytujące będące sygnatariuszami ILAC, porozumienia o wzajemnym uznawaniu (MRA), uznają wzajemną równoważność certyfikatów wystawionych przez swoich członków. Podobnie, sygnatariusze są zobowiązani do promowania i polecania uznania świadectw wzorcowania wystawianych przez wszystkich sygnatariuszy (nie dotyczy fabrycznych świadectw wzorcowania). Więcej informacji na temat ILAC, jak również listę sygnatariuszy można uzyskać ze strony IAAC Ameryka ILAC świat EA Europa z DAkkS APLAC Azja Kraje sygnatariusze porozumienia o wzajemnym uznawaniu (MRA) DAkkS jest członkiem EA (European Co-operation for Accreditation), który jest członkiem ILAC (International Laboratory Accreditation Cooperation). Wielostronne umowy zapewniają obligatoryjne uznawanie certyfikatu kalibracji DAkkS w różnych krajach. Zgodność z normami międzynarodowymi i krajowymi BIPM Międzynarodowy Urząd Miar i Wag Krajowe urzedy metrologiczne (np. PTB w Niemczech) Serwis kalibracyjny (np. DAkkS firmy BRAND) Użytkownik Eichamt* Zakładowa służba kalibracyjna dla przyrządów pomiarowych, certyfikowana wg DIN EN ISO 9001 Certyfikaty zakładowe: indywidualny, serii, USP PTB normy krajowe DAkkS BRAND Przyrządy kontrolne (pomiarowe) Laboratorium kalibracyjne dla przyrządów pomiarowych akredytowane zgodnie z normą DIN ISO/ IEC Certyfikat wzorcowania DAkkS Zgodność z normami międzynarodowymi BIPM (Miedzynarodowy Urząd Miar i Wag Bureau international des poids et measures) zapewnia standaryzację miar i wag. W zależności od wymogów prawnych, dostępne są dwie drogi uzyskania spójności pomiarowej, sprzężone z BIPM: wzorcowanie lub dla wszystkich przyrządów pomiarowych podlegających sprawdzeniu sprawdzenie. * Niemiecki Narodowy Urząd Miar i Wag Produkty Zgodność z normami krajowymi PTB (Physikalisch-Technische Bundesanstalt) Niemiecki Urząd Miar. Zapewnia spójność pomiarową z normami krajowymi. 329

15 Oznakowanie CE Dyrektywa IVD Dyrektywa IVD Unii Europejskiej 7 grudnia 1998 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i jednocześnie weszła w życie dyrektywa dotycząca diagnostyki in vitro (Dyrektywa IVD). Zapisy dyrektywy zaczęły być stosowane od 7 czerwca 2000 r. Co oznacza pojęcie "diagnostyka in vitro" (IVD)? "Diagnostyka in vitro" to określenie stosowane do produktów medycznych służących do wykonywania badań in vitro próbek pobieranych z ciała ludzkiego, w tym krwi i tkanek. Zalicza się do nich odczynniki, substancje oraz przyrządy do kalibracji i kontroli, wyposażenie, instrumenty, aparaty, systemy lub też pojemniki na próbki produkowane z przeznaczeniem do celów medycznych. Celem diagnostyki in vitro jest w głównej mierze dostarczanie informacji dotyczących: stanów fizjologicznych lub patologicznych występujących anomalii kontrola środków terapeutycznych. Co oznacza określenie "produkty medyczne"? Produkty medyczne to różnego rodzaju instrumenty, aparaty, wyposażenie pomiarowe, materiały lub inne obiekty, łącznie z oprogramowaniem komputerowym, które producent przeznaczył do stosowania w następujących celach służących ludziom: rozpoznawania, zapobiegania, kontroli, leczenia lub uśmierzania chorób, zranień, uszkodzeń badania zmiany budowy anatomicznej lub procesów fizjologicznych, lub regulacji poczęć. Nie uwzględnia się tu środków o działaniu farmakologicznym lub immunologicznym, objętych odpowiednimi przepisami farmaceutycznymi. Oznakowanie Umieszczając symbol CE na produkcie wytwórca poświadcza, iż dany produkt spełnia określone w dyrektywach Unii Europejskiej wymagania stawiane tego rodzaju wyrobom oraz, co niezbędne, że produkt został poddany wymaganej kontroli. Producent nanosi znak na produkt oraz dodatkowo wystawia świadectwo zgodności, potwierdzające zgodność produktu z ww. wytycznymi i normami. BRAND dostarcza wyłącznie produkty medyczne zaliczane do grupy diagnostyki in vitro (IVD). Do tej grupy zalicza się m.in.: komory do zliczania ciałek krwi szkiełka przykrywkowe do hemacytometrów kapilary jednorazowego użytku mikrokapilary hematokrytowe hematokrytowe materiały uszczelniające pojemniki na próbki do analiz pojemniki na mocz pojemniki na kał krioprobówki końcówki do pipet końcówki PD do pipet mikropipety Transferpette dozowniki HandyStep 330

16 Szkło jako surowiec Szkło laboratoryjne Właściwości ogólne Szkło odznacza się niezwykle wysoką odpornością chemiczną na działanie wody, roztworów soli, kwasów, zasad i rozpuszczalników organicznych, a wręcz przewyższa pod tym względem większość tworzyw sztucznych. Szkło jest niestety uszkadzane przez kwas fluorowodorowy, silne zasady (w podwyższonej temperaturze) i przez stężony kwas fosforowy. Zaletą szkła jest jednak jego duża trwałość kształtu, nawet w podwyższonej tempe raturze oraz jego wysoka przejrzystość. Specyficzne własności poszczególnych rodzajów szkła W laboratorium można zastosować różnego rodzaju szkło techniczne, o różnych własnościach. Szkło sodowo-wapniowe Szkło sodowo-wapniowe (np. AR-GLAS ) posiada dobre własności chemiczne i fizyczne. Szkło to jest odpowiednie dla produk tów, które poddawane są krótkotrwałemu działaniu chemikaliów i w ograniczo nym stopniu naprężeniom termicznym (np. pipety, probówki do kultur tkankowych). Szkło borokrzemianowe (Boro 3.3, Boro 5.4) Szkło borokrzemianowe posiada dobre własności chemiczne i fizyczne. Skrót Boro 3.3 oznacza międzynarodowe oznaczenie szkła borokrzemianowego typu 3.3 (DIN ISO 3585), do zastosowań wymagających dobrej odporności chemicznej i termicznej (włączając w to odporność na nagłe zmiany temperatury) oraz wysokiej trwałości mechanicznej (np. elementy aparatury chemicznej, kolby okrągłodenne, zlewki). Praca ze szkłem Używając szklanych przyrządów należy zdawać sobie sprawę ze skutków reakcji szkła na zmiany temperatury i naprężenia mechaniczne. Konieczne jest też przestrzeganie zasad bezpieczeństwa. n Przyrządy pomiarowe, takie jak cylindry pomiarowe czy kolby pomiarowe nie mogą być podgrzewane na płytach grzewczych. n Reakcje egzotermiczne, jak np. rozcieńczanie kwasu siarkowego lub uwalnianie stałych wodorotlenków alkalicznych, zawsze należy wykonywać w kolbach Erlenmeyera, pamiętając o mieszaniu i schładzaniu. Do tego celu nie wolno używać cylindrów ani kolb pomiarowych! n Przyrządy szklane nie powinny nigdy być poddawane nagłym zmianom temperatury! Z tego powodu nie należy wyjmować szklanych przyrządów z gorącej suszarki i stawiać ich na zimnym lub mokrym stole laboratoryjnym. n Do pracy w próżni należy używać tylko przeznaczonych do tego celu produktów, np. kolb ssawkowych i eksykatorów, o ile nie wykazują jakichkolwiek uszkodzeń. Firma BRAND nie oferuje produktów do pracy w nadciśnieniu. 331

17 Szkło jako materiał Odporność chemiczna Chemiczne oddziaływanie wody i kwasów na szkło Oddziaływanie wody i kwasów na powierzchnię szkła jest tak niewielkie, że można go nie uwzględniać. Niestety dochodzi do uwolnienia ze szkła małych ilości, przeważnie jednowarto-ściowych, jonów. Prowadzi to do utworzenia się na powierzchni szkła bardzo cienkiej powłoki krze mionkowej, niemal pozbawionej porów, hamującej dalsze oddziaływanie ww. czynników. Wyjątek stanowi kwas fluorowodorowy oraz gorący stężony kwasy fosforowy, które nie dopuszczają do utworzenia się warstwy pasywnej. Chemiczne oddziaływanie zasad Negatywne oddziaływanie zasad na powierzchnię szkła staje się intensywniejsze wraz ze wzrostem temperatury i stężenia. Wprawdzie ubytki szkła borokrzemianowego 3.3 (Boro 3.3) mierzone są w µm, ale po długim czasie oddziaływania może dojść w przyrządach pomiarowych do zmian pojemności i zniszczenia podziałki. 0,03 HCl 8 c(naoh) = 1 mol/l Czas: 1 godzin Temperatura: 100 C mg Na 2 O/g grysu szklanego 0,03 0,02 0, Czas (godzin) Ubytek szkła (µm) 0,02 0,01 0 temperatura: 100 C Czas: 16 godzin Stężenie równoważnikowe kwasów Ubytek szkła (µm) 4 0 Czas (godzin) 3 6 Ubytek szkła Boro 3.3 w zależności od czasu Oddziaływanie kwasów na szkło Boro 3.3 w zależności od stężenia Oddziaływanie zasad na szkło Boro 3.3 w zależności od czasu Odporność grysu szklanego na oddziaływanie wody Boro 3.3 odpowiada klasie 1 wg normy DIN ISO 719 (98 C) w 5 stopniowej skali odporności na oddziaływanie wody. Ilość Na 2 O uwolnionego w ciągu 1 godziny w temperaturze 98 C z grysu szklanego o ziarnistości od 300 do 500 µm wynosi mniej niż 31 µg/1 gram grysu szklanego. Ponadto Boro 3.3 odpowiada klasie 1 wg normy DIN ISO 720 (121 C) w 3 stopniowej skali odporności na oddziaływanie wody. Ilość Na 2 O uwolnionego w ciągu 1 godziny w temperaturze 121 C z grysu szklanego wynosi mniej niż 62 µg/1 gram grysu. Odporność na oddziaływanie kwasów Boro 3.3 odpowiada klasie 1 wg normy DIN w 4 stopniowej skali odporności na oddziaływanie kwasów. Boro 3.3 określane jest jako odporne na działanie kwasów szkło borokrzemianowe, gdyż ubytek powierzchni po 6 godzinach gotowania w 6 N HCl wynosi mniej niż 0,7 mg/100 cm 2. Zgodnie z normą DIN ISO 1776 ilość uwolnionych tlenków metali alkalicznych wynosi mniej niż 100 µg Na 2 O/100 cm 2. Odporność na oddziaływanie zasad Boro 3.3 odpowiada klasie 2 wg normy DIN ISO 695 w 3 stopniowej skali odporności na oddziaływanie zasad. Ubytek powierzchni po 3 godzinach gotowania w mieszaninie złożonej z równych objętości roztworu NaOH o stężeniu 1 mol/l i roztworu Na 2 CO 3 o stężeniu 0,5 mol/l, wynosi tylko około 134 mg/100 cm 2. Odporność chemiczna Woda DIN ISO 719 (klasa HGB 1-5) Kwasy DIN (klasa 1-4) Zasady DIN ISO 695 (klasa 1-3) Szkło sodowo-wapniowe (AR-GLAS ) Szkło borokrzemianowe 3.3 (Boro 3.3)

18 Szkło jako materiał Odporność mechaniczna Naprężenia termiczne Podczas produkcji i obróbki szkła może dojść do powstania niebezpiecznych naprężeń termicznych. Podczas schładzania gorącego szkliwa w granicach pomiędzy górnym a dolnym punktem schładzania, mamy do czynienia ze strefą przejścia od stanu plastycznego do łamliwego. Możliwe jest ograniczenie występujących w tym czasie naprężeń termicznych poprzez starannie kontrolowany proces schładzania. Poniżej dolnego punktu schładzania możliwe jest szybsze schładzanie szkła bez wywoływania większych naprężeń. Analogicznie zachowuje się szkło po bezpośrednim podgrzaniu płomieniem palnika Bunsena do temperatury powyżej dolnego punktu schładzania. Podczas schładzania mogą powstawać szkodliwe naprężenia termiczne, w wyniku których następuje znaczne zmniejszenie odporności na pęknięcia i wytrzymałości mechanicznej szkła. W celu uniknięcia naprężeń termicznych konieczne jest ponowne podgrzanie szkła do temperatury pomiędzy górnym a dolnym punktem schładzania i utrzymanie tej temperatury przez około 30 minut, a następnie schłodzenie przy zachowaniu zalecanej prędkości schładzania. Odporność na zmiany temperatury Jeśli szkło będzie podgrzewane w zakresie temperatur poniżej dolnego punktu schładzania dojdzie do naprężeń, będących efektem rozszerzania cieplnego i małej zdolności przewodzenia ciepła. Gdy podczas podgrzewania lub schładzania szkła dojdzie do przekroczenia dozwolonych granic wytrzymałości, szkło pęknie. Oprócz współczynnika rozszerzalności wzdłużnej α, zależnego od rodzaju szkła, należy także uwzględnić grubość ścianek, geometrię przyrządu szklanego i ewentualne nierówności powierzchni. Z tego względu trudne jest dokładne określenie wartości odporności na zmiany temperatury. Jednakże z porównania wartości współczynnika rozszerzalności wzdłużnej α widać wyraźnie, że przy tych samych warunkach badania Boro 3.3 wykazuje się znacznie większą odpornością na zmiany temperatury niż np. AR-GLAS. Naprężenia mechaniczne Z technicznego punktu widzenia, szkło zachowuje się idealnie elastycznie. Oznacza to, że po przekroczeniu granicy plastyczności niemożliwe jest przekształcenie sił rozciągająco-ściskających w odkształcenie plastyczne; szkło pęka. Wytrzymałość na rozciąganie jest relatywnie mała i może być znacznie zmniejszona, jeśli na powierzchni szkła występują nierówności, np. rysy. Ze względów bezpieczeństwa należy podczas montowania aparatury uwzględnić wytrzymałość szkła Boro 3.3 na rozciąganie, wynoszącą 6 N/mm 2. Odporność na zgniatanie wynosi natomiast około 10 razy więcej T max dla szkła o wysokiej stabilności szkła Zakres przemiany Dolny punkt schładzania Górny punkt schładzania log η in dpas Zakres obróbki, na przykład spiekanie, tłoczenie, ciagnienie, wydmuchiwanie, topienie, odlewanie Temp. mięknienia Temperatura w C Krzywa lepkości szkła Typowy przebieg lepkości w zależności od temperatury na przykładzie szkła borokrzemianowego. Górna temperatura schładzania (lepkość dpas) Dolna temperatura schładzania (lepkość 10 14,5 dpas) Liniowy współczynnik rozciągliwości α 20/ K -1 Gęstość g/cm 3 Szkło sodowo-wapniowe (AR-GLAS ) ,1 2,52 Szkło borokrzemianowe 3.3 (Boro 3.3) ,3 2,

19 Tworzywo sztuczne jako materiał Tworzywa sztuczne n Elastomery Tworzywa sztuczne o luźno związanych molekułach, które w normalnej temperaturze wykazują elastyczność zbliżoną do gumy. Podgrzanie powoduje nieodwracalne sieciowanie (wulka nizacja). Najbardziej znanymi elastomerami są: kauczuk na turalny i kauczuk silikonowy. n Tworzywa termoutwardzalne Tworzywa sztuczne o ścisłej sieci molekularnej, które w normalnej temperaturze są bardzo twarde i kruche. Podgrzanie powoduje nieodwracalne stwardnienie. Te tworzywa sztuczne są rzadko stosowane do produkcji przyrządów laboratoryjnych. Najbardziej znanym tworzywem termoutwardzalnym jest żywica melaminowa. Żywica melaminowa powstaje w wyniku polikondensacji z melaminy i formaldehydu. Jako materiał do produkcji przyrządów laboratoryjnych obok szkła stosowane są również tworzywa sztuczne, które można, ogólnie rzecz biorąc, podzielić na trzy grupy: n Tworzywa termoplastyczne Tworzywa sztuczne o liniowej budowie molekularnej - z lub bez łańcuchów bocznych - które mogą być formowane pod wpływem temperatury w sposób odwracalny, bez zmiany właściwości termoplastycznych. Tworzywa termoplastyczne są często stosowane do produkcji przyrządów laboratoryjnych. Poniżej podano krótki opis najważniejszych tworzyw sztucznych, z określeniem ich budowy molekularnej oraz właściwości mechanicznych, chemicznych i fizycznych. Najczęściej stosowanymi tworzywami termoplastycznymi są poliolefiny, takie jak: polietylen i polipropylen. PS Polistyren Ze względu na swoją amorficzną strukturę polistyren jest przejrzysty jak szkło, twardy, kruchy i stabilny w formie. Polistyren jest odporny na oddziaływanie roztworów wodnych, ale tylko w ograniczonym stopniu na działanie rozpuszczalników. Jego wadą jest ograniczona odporność termiczna i skłonność do tworzenia rys naprężeniowych. SAN Koopolimer styrenowo-akrylonitrylowy SAN jest przejrzystym jak szkło materiałem o małej skłonności do tworzenia się rys naprężeniowych. SAN jest nieco bardziej odporny chemicznie niż PS. PC Poliwęglan Poliwęglany są liniowymi poliestrami kwasu węglowego, które skupiają w sobie wiele właściwości metali, szkła i tworzyw sztucznych. Poliwęglany charakteryzuje przezroczystość szkła i duża stabilność temperaturowa w zakresie -130 C do +130 C. Uwaga: poliwęglany tracą swoją wytrzymałość po poddaniu ich sterylizacji w autoklawie lub po ich umyciu przy zastosowaniu alkalicznych środków czyszczących. PMMA Polimetakrylan metylu PMMA jest przejrzysty jak szkło (określany jest jako szkło organiczne ). Jest stabilny w formie i relatywnie niewrażliwy na wpływ warunków otoczenia. PMMA może zastępować szkło w wielu dziedzinach, o ile temperatura użytkowa nie przekracza 90 C i gdzie wymagana jest mała odporność chemiczna. PMMA charakteryzuje bardzo dobra odporność na działanie promieni UV. PA Poliamid Poliamidy są liniowymi polimerami z powtarzającymi się regularnie wzdłuż łańcucha głównego wiązaniami aminowymi. Ze względu na ich wyjątkową wytrzymałość i ciągliwość stosowane są one często jako materiały konstrukcyjne i powłoki metali. Wykazują one dobrą odporność chemiczną na oddziaływanie rozpuszczalników organicznych, ale są łatwo niszczone przez kwasy i utleniające związki chemiczne. 334

20 Tworzywo sztuczne jako materiał PCV Polichlorek winylu Polimery chlorku winylu są amor ficznym tworzywem termo plastycznym o dobrej odpor ności chemicznej. W wyniku dodania środków zmiękczających PCV znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach, od sztucznej skóry po wyroby uzyskiwane z wtryskiwarek. Wykazuje on szczególnie dobrą odporność chemiczną na działanie oleju. POM Polioksymetylen POM posiada wspaniałe właściwości mechaniczne z zakresie twardości, wytrzymałości i rozciągliwości. Inne zalety to: bardzo dobra odporność chemiczna, dobre właściwości ślizgowe i duża wytrzymałość na ścieranie. W wielu przypadkach może dobrze zastępować metale. POM przystosowany jest do pracy w temperaturze do 130 C. PUR Poliuretan Poliuretan jest tworzywem sztucznym, którego cechy pozwalają na zastosowanie w wielu dziedzinach. Molekuły powstałe w wyniku polimeryzacji addycyjnej składają się z dialkoholi oraz wielofunkcyjnych izocyjanianów. Jako materiał służący do powlekania kolb pomiarowych BLAUBRAND stosowany jest poliuretan wysokiej jakości, odporny na zadrapania, przezroczysty, a także charakteryzujący się wysoką elastycznością. Temperatura zastosowania mieści się w zakresie od -30 C do +80 C. Dopuszczalne jest krótkotrwałe oddziaływanie wyższej temperatury, do +135 C. Dłuższe działanie wysokiej temperatury powoduje utratę elastyczności. PE-LD Polietylen o małej gęstości Etylen polimeryzuje pod wysokim ciśnieniem z określoną ilością łańcuchów bocznych. Daje to w porównaniu do PE-HD mniej spójną cząsteczkę o bardzo dobrej elastyczności i dobrej odporności chemicznej. Odporność PE -LD na oddziaływanie rozpuszczalników organicznych jest mniejsza niż PE-HD. Maksymalna temperatura pracy wynosi 80 C. PE-HD Polietylen o wysokiej gęstości Przy katalitycznym sterowaniu polimeryzacją otrzymuje się cząsteczki o bardzo małej ilości łańcuchów bocznych. W porównaniu z PE-LD cząsteczki są bardzo zwarte i charakteryzują się podwyższoną wytrzymałością i odpornością chemiczną. Maksymalna temperatura pracy wynosi 105 C. PP Polipropylen PP ma strukturę podobną do PE, ale co drugi atom C łańcucha węglowego posiada grupę metylową. Znaczącą zaletę w porównaniu do PE stanowi wysoka odporność na działanie temperatury. PP może być wielokrotnie sterylizowany w autoklawie w temperaturze 121 C. Dobra wytrzymałość mechaniczna i chemiczna jest porównywalna do PE. PP jest jednak łatwo atakowany przez silne utleniacze. PMP Polimetylopenten PMP zbudowany jest podobnie jak PP, z tym że grupy metylowe zastąpione są przez grupy izobutylowe. Odporność chemiczna porównywalna jest do PP, z tym że PMP wykazuje tendencję do tworzenia rys naprężeniowych na skutek działania ketonów lub np. rozpuszczalników chlorowcowanych. Jego główną zaletą jest wspaniała przejrzystość i dobre właściwości mechaniczne, nawet w temperaturze do 150 C. ETFE Kopolimer etyleno-tetrafluoroetylenowy ETFE jest kopolimerem etylenu i chlorotrifluoroetylenu bądź tetrafluoroetylenu. Tworzywo sztuczne charakteryzuje wspaniała odporność chemiczna, ale wykazuje się ono mniejszą stabilnością temperaturową niż PTFE (max 150 C). PTFE Politetrafluoroetylen PTFE jest fluorowanym węglowodorem o wielkocząsteczkowej, częściowo krystalicznej strukturze. PTFE jest odporny na oddziaływanie niemal wszystkich związków chemicznych. Może być stosowany w temperaturze o zakresie od -200 C do +260 C. Powierzchnia nie ma właściwości przyczepnych. Właściwości poślizgowe i elektryczna zdolność izolacyjna są lepsze niż w przypadku tworzyw FEP i PFA. Jedyną wadą PTFE jest to, że może być on formowany jedynie poprzez proces spiekania. PTFE jest tworzywem nieprzezroczystym. Nadaje się do stosowania w kuchenkach mikrofalowych. FEP Fluorowany etyleno-propylen Są to fluorowane węglowodory o wielkocząsteczkowej, częściowo krystalicznej strukturze. Powierzchnia nie ma właściwości przyczepnych. Właściwości mechaniczne i chemiczne porównywalne są z PTFE, ale temperatura pracy ograniczona jest do zakresu od -100 C do +205 C. FEP znacznie słabiej wchłania wodę i jest przezroczysty. PFA Polimer perfluoro-alkoksy Są to fluorowane węglowodory o wielkocząsteczkowej, częściowo krystalicznej strukturze. Powierzchnia nie ma właściwości przyczepnych. Właściwości mechaniczne i chemiczne porównywalne są z PTFE, ale temperatura pracy ograniczona jest do zakresu od -200 C do +260 C. PFA znacznie słabiej wchłania wodę. PFA jest przezroczysty. PFA produkowany jest bez zastosowania katalizatorów i zmiękczaczy, dzięki temu może być stosowany do badań z zakresu analizy śladowej. 335

SZKŁO LABORATORYJNE. SZKŁO LABORATORYJNE (wg składu chemicznego): Szkło sodowo - wapniowe (laboratoryjne zwykłe)

SZKŁO LABORATORYJNE. SZKŁO LABORATORYJNE (wg składu chemicznego): Szkło sodowo - wapniowe (laboratoryjne zwykłe) SZKŁO LABORATORYJNE SZKŁO LABORATORYJNE (wg składu chemicznego): Szkło sodowo - wapniowe (laboratoryjne zwykłe) To połączenie tlenków: 13 20% tlenków alkalicznych, 6 12% tlenków grupy RO, 0,5 6% Al 2O

Bardziej szczegółowo

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami EuroLab 2010 Warszawa 3.03.2010 r. Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami Ryszard Malesa Polskie Centrum Akredytacji Kierownik Działu Akredytacji Laboratoriów

Bardziej szczegółowo

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r.

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. 1. Wstęp Niniejsza Polityka jest zgodna z dokumentem ILAC-P10:2002

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 4 Warszawa, 17.11.2011 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ

NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB NADZÓR NAD WYPOSAŻENIEM POMIAROWYM W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ NA PRZYKŁADZIE WAGI ELEKTRONICZEJ Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rauszera RADWAG

Bardziej szczegółowo

Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy 98/79/WE. (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2010/C 183/04)

Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy 98/79/WE. (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2010/C 183/04) 7.7.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 183/45 Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy 98/79/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na

Bardziej szczegółowo

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2015/C 226/03)

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2015/C 226/03) 10.7.2015 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 226/43 Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 98/79/WE z dnia 27 października 1998 r. w sprawie wyrobów medycznych

Bardziej szczegółowo

8. Pipetowanie, Dozowanie Spis treści

8. Pipetowanie, Dozowanie Spis treści Spis treści Naczynia wolumetryczne 0 Cylindry pomiarowe... 0 Cylindry pomiarowe z korkiem... Kolby pomiarowe... Pipety Pipety jednomiarowe... Pipety wielomiarowe... 6 Pipety Pasteura... Pipety serologiczne...

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn. Dyrektywa 98/79/WE Załącznik nr 23 Załącznik nr 23 Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.pl Według Dziennika Urzędowego UE (2013/C

Bardziej szczegółowo

Drobny sprzęt laboratoryjny

Drobny sprzęt laboratoryjny Drobny sprzęt laboratoryjny www.poch.com.pl 2 Informacje zamieszczone w broszurze, są ważne w czasie przekazywania jej do druku. W okresie jej ważności mogą one jednak ulec zmianie. Butelka PFA*, okrągła,

Bardziej szczegółowo

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1.

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1. Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2005 r. (poz. ) Załącznik Nr 1 Podstawowe standardy jakości w czynnościach laboratoryjnej diagnostyki medycznej, ocenie ich jakości i wartości diagnostycznej

Bardziej szczegółowo

8. Pipetowanie, Dozowanie Spis treści

8. Pipetowanie, Dozowanie Spis treści Spis treści Naczynia wolumetryczne 87 Cylindry pomiarowe 87 Cylindry pomiarowe z korkiem 877 Kolby pomiarowe 878 Pipety 887 Pipety jednomiarowe 887 Pipety wielomiarowe 89 Pipety Pasteura 896 Pipety serologiczne

Bardziej szczegółowo

Tadao Yamamoto/amana images/getty Images

Tadao Yamamoto/amana images/getty Images Tadao Yamamoto/amana images/getty Images Liquid Handling Jedną z najważniejszych czynności wykonywanych w nowoczesnych laboratoriach jest dokładne odmierzanie. Jednak precyzyjne przenoszenie i pomiar pojemności

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2012/C 262/03)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2012/C 262/03) 30.8.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 262/29 Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/79/WE z dnia 27 października 1998 r. w sprawie wyrobów medycznych

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

Odporność chemiczna - PVC

Odporność chemiczna - PVC dporność chemiczna - PVC dporność chemiczna nieplastyfikowanego PVC niepodlegającego naprężeniu mechanicznemu na płyny przy 20 C i 60 C L.p Chemikalia lub produkty Stężenie Temperatura 20 C 60 C 1. Aceton

Bardziej szczegółowo

Analiza ryzyka w farmacji dla procesów pomiaru masy

Analiza ryzyka w farmacji dla procesów pomiaru masy RADWAG WAGI ELEKTRONICZNE Analiza ryzyka w farmacji dla procesów pomiaru masy Wstęp W rzeczywistości nie ma pomiarów idealnych, każdy pomiar jest obarczony błędem. Niezależnie od przyjętej metody nie możemy

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja produktów przeznaczonych do kontaktu z wodą do spożycia przez DVGW. Dipl.-Ing. Anton Wohlgemuth DVGW CERT GmbH, Bonn

Certyfikacja produktów przeznaczonych do kontaktu z wodą do spożycia przez DVGW. Dipl.-Ing. Anton Wohlgemuth DVGW CERT GmbH, Bonn Certyfikacja produktów przeznaczonych do kontaktu z wodą do Dipl.-Ing. Anton Wohlgemuth DVGW CERT GmbH, Bonn Struktura Co oznacza certyfikacja? Jakie są korzyści? Wymagania dot. testowania zaworów w zaopatrzeniu

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Odchyłki graniczne wymiarów liniowych, z wyjątkiem wymiarów krawędzi załamanych wg ISO 2768-1

Tabela 1. Odchyłki graniczne wymiarów liniowych, z wyjątkiem wymiarów krawędzi załamanych wg ISO 2768-1 1. Informacje ogólne Tworzywa konstrukcyjne w istotny sposób różnią się od metali. Przede wszystkim cechują się 8-10 krotnie większą rozszerzalnością cieplną. Niektóre gatunki tworzyw są mało stabilne

Bardziej szczegółowo

RURA GRZEWCZA WIELOWARSTWOWA

RURA GRZEWCZA WIELOWARSTWOWA KARTA TECHNICZNA IMMERLAYER PE-RT/AL/PE-RT RURA GRZEWCZA WIELOWARSTWOWA Podstawowe dane rury grzewczej IMMERLAYER PE-RT/AL/PE-RT Kod Średnica Ø Grubość ścianki Ilość rury w krążku Maksymalne ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB. Wyznaczanie odstępów między wzorcowaniami jak sobie z tym poradzić?

Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB. Wyznaczanie odstępów między wzorcowaniami jak sobie z tym poradzić? Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB Wyznaczanie odstępów między wzorcowaniami jak sobie z tym poradzić? 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Wymagania normy ISO/IEC 17025 5.5

Bardziej szczegółowo

Politechnika Rzeszowska - Materiały inżynierskie - I DUT - 2010/2011 - dr inż. Maciej Motyka

Politechnika Rzeszowska - Materiały inżynierskie - I DUT - 2010/2011 - dr inż. Maciej Motyka PODSTAWY DOBORU MATERIAŁÓW INŻYNIERSKICH 1 Ogólna charakterystyka materiałów inżynierskich MATERIAŁAMI (inżynierskimi) nazywa się skondensowane (stałe) substancje, których właściwości czynią ją użytecznymi

Bardziej szczegółowo

80,6 B 2. 13,0 Na 2. O 4,0 Al 2

80,6 B 2. 13,0 Na 2. O 4,0 Al 2 SKLARNY KAVALIER jest jednym z najbardziej znanych światowych producentów szkła borokrzemowego, typu 3.3, które jest zarejestrowane pod znakiem handlowym SIMAX. Wg właściwości i składu chemicznego szkło

Bardziej szczegółowo

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Mirosław KAŹMIERSKI Okręgowy Urząd Miar w Łodzi 90-132 Łódź, ul. Narutowicza 75 oum.lodz.w3@gum.gov.pl WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1. Wstęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

Minimalizacja procesu parowania przy wzorcowania pipet tłokowych metodą grawimetryczną poprzez zastosowanie kurtyny parowej.

Minimalizacja procesu parowania przy wzorcowania pipet tłokowych metodą grawimetryczną poprzez zastosowanie kurtyny parowej. Andrzej Hantz Centrum Metrologii im. Zdzisława Rrauszera - RADWAG Wagi Elektroniczne Minimalizacja procesu parowania przy wzorcowania pipet tłokowych metodą grawimetryczną poprzez zastosowanie kurtyny

Bardziej szczegółowo

RĘKAWICE CHEMOODPORNE. Sempersoft/Semperstar Najlepsze dla Twoich rąk

RĘKAWICE CHEMOODPORNE. Sempersoft/Semperstar Najlepsze dla Twoich rąk RĘKAWICE CHEMOODPORNE Sempersoft/Semperstar Najlepsze dla Twoich rąk BEZPIECZEŃSTWO JEST WYMOGIEM W dzisiejszych czasach rękawice ochronne są używane w wielu miejscach pracy. To od ich jakości zależy bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury

Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury Katedra Termodynamiki, Teorii Maszyn i Urządzeń Cieplnych W9/K2 Miernictwo Energetyczne laboratorium Wzorcowanie mierników temperatur Błędy pomiaru temperatury Instrukcja do ćwiczenia nr 3 Opracował: dr

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA SZTUCZNE. Tworzywa sztuczne - co to takiego?

TWORZYWA SZTUCZNE. Tworzywa sztuczne - co to takiego? TWORZYWA SZTUCZNE Tworzywa sztuczne - co to takiego? To materiały składające się z polimerów syntetycznych (wytworzonych sztucznie przez człowieka i nie występujących w naturze) lub zmodyfikowanych polimerów

Bardziej szczegółowo

5-warstwowe rury do ciepłej i zimnej wody

5-warstwowe rury do ciepłej i zimnej wody INFOMACJE TECHNICZNE 5-warstwowe rury do ciepłej i zimnej wody POLO-ECOSAN ML 5 SYSTEMY UOWE . Postęp w dziedzinie wielowarstwowej technologii PP- POLOPLAST udoskonaliło swój niezwykle popularny system

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 1343 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 października 2013 r.

Warszawa, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 1343 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 października 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 1343 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 października 2013 r. w sprawie wykazu substancji, których stosowanie

Bardziej szczegółowo

BUTELKI www.alfachem.pl biuro@alfachem.pl sprzedaz@alfachem.pl

BUTELKI www.alfachem.pl biuro@alfachem.pl sprzedaz@alfachem.pl BUTELKI 167 Butle na wodę PP forma wysoka - szeroka podstawa Szeroka podstawa zapewnia stabilność. Kran działajacy na zasadzie 1/2 obrotu do otwarcia. Możliwość autoklawowania po odkręceniu nakrętki. Butle

Bardziej szczegółowo

RURA GRZEWCZA Z BARIERĄ ANTYDYFUZYJNĄ II GENERACJI

RURA GRZEWCZA Z BARIERĄ ANTYDYFUZYJNĄ II GENERACJI KARTA TECHNICZNA IMMERPE-RT RURA GRZEWCZA Z BARIERĄ ANTYDYFUZYJNĄ II GENERACJI Podstawowe dane rury grzewczej z bariera antydyfuzyjną IMMERPE-RT Pojemność Ilość rury Maksymalne Moduł Kod Średnica Ø Grubość

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1. Cena jedn. brutto. netto

ZAŁĄCZNIK NR 1. Cena jedn. brutto. netto PAKIET NR 1 Odczynniki hematologiczne do aparatu ABX MICROS 60 Lp. Nazwa/postać/stężenie Opakowanie Ilość do 1. Roztwór roboczy ( diluent) /8-866/ 1 opakowanie 7 = 20 l. 2. Roztwór roboczy ( diluent) /8-866/

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚD CHEMICZNA TERMOPLASTÓW

ODPORNOŚD CHEMICZNA TERMOPLASTÓW PMMA PC PU PCV PVDF PTFE PP PE PET POMH POMC PA66 PA6 ODPORNOŚD CHEMICZNA TERMOPLASTÓW Odporny. Niewielkie lub żadne zmiany w masie. Nieznaczny wpływ na właściwości mechaniczne. Częściowo odporny. Wraz

Bardziej szczegółowo

Edycja: luty 04 NAPRAWA ELEMENTÓW Z TWORZYW SZTUCZNYCH

Edycja: luty 04 NAPRAWA ELEMENTÓW Z TWORZYW SZTUCZNYCH Edycja: luty 0 NAPRAWA ELEMENTÓW Z TWORZYW SZTUCZNYCH Lakierowanie tworzyw sztucznych wymaga bardzo starannego przygotowania elementów. Konieczne jest przestrzeganie kilku ważnych zasad:. Zidentyfikuj

Bardziej szczegółowo

Karta Techniczna Spectral UNDER 385 Dwuskładnikowy podkład epoksydowy PRODUKTY POWIĄZANE. Spectral H 6985 Spectral EXTRA 745

Karta Techniczna Spectral UNDER 385 Dwuskładnikowy podkład epoksydowy PRODUKTY POWIĄZANE. Spectral H 6985 Spectral EXTRA 745 Dwuskładnikowy podkład epoksydowy H 6985 EXTRA 745 PRODUKTY POWIĄZANE Podkład epoksydowy Utwardzacz Barwnik do podkładu WŁAŚCIWOŚCI Szybkoschnący podkład epoksydowy Bardzo dobra przyczepność do elementów

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. Termometry bimetaliczne dla ciepłownictwa, wentylacji i klimatyzacji

Instrukcja obsługi. Termometry bimetaliczne dla ciepłownictwa, wentylacji i klimatyzacji Instrukcja obsługi Termometry bimetaliczne dla ciepłownictwa, wentylacji i klimatyzacji Termometry bimetaliczne dla ciepłownictwa, wentylacji i klimatyzacji 2 Spis treści Spis treści 1. Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać instalacje pomiarowe do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości cieczy innych niż woda oraz szczegółowego

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

WĘŻE PTFE ORFID. Wąż gładki PTFE TYP:TEHFLEX TEHFLEX AS

WĘŻE PTFE ORFID. Wąż gładki PTFE TYP:TEHFLEX TEHFLEX AS Wąż gładki PTFE WĘŻE PTFE TYP:TEHFLEX TEHFLEX AS Zastosowanie: Przemysł chemiczny i przemysł spożywczy, kosmetyczny, farmaceutyczny i biologiczny Zakres temperatur: od -60 C do +200ºC Budowa: Ścianka PTFE,

Bardziej szczegółowo

Mikser recepturowy. sylaba. serii MR. instrukcja obsługi FARMAS, 2013. sylaba MR instrukcja obsługi 1

Mikser recepturowy. sylaba. serii MR. instrukcja obsługi FARMAS, 2013. sylaba MR instrukcja obsługi 1 Mikser recepturowy sylaba serii MR instrukcja obsługi FARMAS, 2013 sylaba MR instrukcja obsługi 1 Wstęp Gratulujemy nabycia miksera recepturowego sylaba serii MR. Jest to urządzenie, które znacząco ułatwi

Bardziej szczegółowo

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego

Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego mgr inż. ALEKSANDRA PUCHAŁA mgr inż. MICHAŁ CZARNECKI Instytut Technik Innowacyjnych EMAG Interpretacja wyników wzorcowania zawartych w świadectwach wzorcowania wyposażenia pomiarowego W celu uzyskania

Bardziej szczegółowo

NIEBEZPIECZNE REAKCJE CHEMICZNE

NIEBEZPIECZNE REAKCJE CHEMICZNE NIBPICN RAKCJ CHMICN Niniejsze zestawienie stanowi jedynie wybór i obejmuje jedynie niektóre reakcje niebezpieczne. Wymienione związki mogą ulegać również innym reakcjom niebezpiecznym. Brak na niniejszej

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 237

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 237 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 237 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 16 Data wydania: 23 czerwca 2016 r. Nazwa i adres AB 237 Gamrat

Bardziej szczegółowo

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji METROLOGIA I KONTKOLA JAKOŚCI - LABORATORIUM TEMAT: STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie studentów z podstawami wdrażania i stosowania metod

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Mechaniczna waga niemowlęca M10312. klasa III. ADE GmbH & Co. Hammer Steindamm 27 29 22089 Hamburg / Germany

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Mechaniczna waga niemowlęca M10312. klasa III. ADE GmbH & Co. Hammer Steindamm 27 29 22089 Hamburg / Germany Novamed Sp. z o.o. Aparatura i sprzęt medyczny DYSTRYBUCJA I SERWIS: 95-100 Zgierz, Plac Jana Pawła II 3 tel./fax +48 42 719 00 46, tel./fax +48 42 716 28 87 e-mail biuro@novamed.pl www.novamed.pl INSTRUKCJA

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. Alkomat cyfrowy DA-3000M

Instrukcja obsługi. Alkomat cyfrowy DA-3000M Instrukcja obsługi Alkomat cyfrowy DA-3000M Alkomat cyfrowy DA-3000M Alkomat DA-3000 AlcoScent jest małym testerem o zakresie pomiarowym (do 4 promili) i dokładności do dziesiętnych części promila. Wykonuje

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI LUKSOMIERZA L-50. SONOPAN Sp. z o.o. 15-950 Białystok, ul. Ciołkowskiego 2/2 tel., fax (0 85) 742 36 62 www.sonopan.com.

INSTRUKCJA OBSŁUGI LUKSOMIERZA L-50. SONOPAN Sp. z o.o. 15-950 Białystok, ul. Ciołkowskiego 2/2 tel., fax (0 85) 742 36 62 www.sonopan.com. INSTRUKCJA OBSŁUGI LUKSOMIERZA L-50 SONOPAN Sp. z o.o. 15-950 Białystok, ul. Ciołkowskiego 2/2 tel., fax (0 85) 742 36 62 www.sonopan.com.pl - 1 - INFORMACJE O NORMACH Cyfrowy luksomierz L-50 spełnia wymagania

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA-PORÓWNANIE

INFORMACJA-PORÓWNANIE INFORMACJA-PORÓWNANIE WODOMIERZE WPROWADZANE NA RYNEK W OPARCIU O DYREKTYWĘ 2004/22/EC MID (MEASURING INSTRUMENTS DIRECTIVE) / a wodomierze produkowane wg poprzedniej regulacji prawnej (GUM) *Przedstawione

Bardziej szczegółowo

KARTA PRODUKTU "RC 74 CX-80 RC74

KARTA PRODUKTU RC 74 CX-80 RC74 KARTA PRODUKTU "RC 74 CX-80 RC74 OPIS PRODUKTU CX-80 RC74 jest jedno składnikowym, anaerobowym, uszczelniaczem powierzchni płaskich o średnio niskiej wytrzymałości. CX-80 RC74 jest tiksotropowym produktem,

Bardziej szczegółowo

CENTRALNY OŚRODEK BADAWCZO - ROZWOJOWY OPAKOWAŃ LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW I OPAKOWAŃ JEDNOSTKOWYCH PL-02-942 WARSZAWA, ul. Konstancińska 11 Tel.: (48-22) 842-20-11 Fax: (48-22) 842-23-03 e-mail: kalinowski@cobro.org.pl

Bardziej szczegółowo

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76 Strona 1 z 76 Kompensatory stalowe Jeśli potencjalne odkształcenia termiczne lub mechaniczne nie mogą być zaabsorbowane przez system rurociągów, istnieje konieczność stosowania kompensatorów. Nie przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY FIZYKO - MECHANICZNE TWORZYW KONSTRUKCYJNYCH

PARAMETRY FIZYKO - MECHANICZNE TWORZYW KONSTRUKCYJNYCH PARAMETRY FIZYKO - MECHANICZNE TWORZYW KONSTRUKCYJNYCH Właściwości ogólne Kolor standardowy Odporność na wpły UV Jednostki - - - - g/cm 3 % - Stan próbki - - - - suchy - suchy natur (biały) 1,14 3 HB /

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA ZGODNOŚCI

DEKLARACJA ZGODNOŚCI DEKLARACJA ZGODNOŚCI 1 Nazwa oraz adres podmiotu działającego na rynku, który wystawia deklarację zgodności; 2 Nazwa i adres podmiotu działającego na rynku, który wytwarza lub przywozi materiały lub wyroby

Bardziej szczegółowo

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych

Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Pasteura 1, 02-093 Warszawa Rola materiałów odniesienia w zapewnieniu jakości wyników pomiarów chemicznych Ewa Bulska ebulska@chem.uw.edu.pl Slide 1 Opracowanie i

Bardziej szczegółowo

FRIDURIT Neutralizatory powietrza

FRIDURIT Neutralizatory powietrza FRIDURIT Neutralizatory powietrza 1 FRIDURIT Neutralizatory powietrza są w pełni zautomatyzowanymi urządzeniami, skonstruowanymi specjalnie do zastosowania bezpośrednio nad dygestorium lub jako rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa 98/79/WE WYKAZ POLSKICH NORM ZHARMONIZOWANYCH DYREKTYW A 98/79/W E. Monitor Polski Nr 76 6194 Poz. 746

Dyrektywa 98/79/WE WYKAZ POLSKICH NORM ZHARMONIZOWANYCH DYREKTYW A 98/79/W E. Monitor Polski Nr 76 6194 Poz. 746 Dyrektywa 98/79/WE WYKAZ POLSKICH NORM ZHARMONIZOWANYCH DYREKTYW A 98/79/W E Polskie Normy opublikowane do 30.06.2011 Wykaz norm z dyrektywy znajduje si równie na www.pkn.pl Na podstawie publikacji w Dzienniku

Bardziej szczegółowo

Pirometr przenośny model: 8861B

Pirometr przenośny model: 8861B www.thermopomiar.pl info@thermopomiar.pl tel.: 91-880 88 80, 32-444 90 90 fax: 91-880 80 89, 32-444 90 91 Aparatura kontrolno-pomiarowa i automatyka przemysłowa pomiary temperatury i wilgotności. INSTRUKCJA

Bardziej szczegółowo

REGULACJE PRAWNE W ZAKRESIE UŻYTKOWANIA WYROBÓW MEDYCZNYCH. Małgorzata Nowicka

REGULACJE PRAWNE W ZAKRESIE UŻYTKOWANIA WYROBÓW MEDYCZNYCH. Małgorzata Nowicka REGULACJE PRAWNE W ZAKRESIE UŻYTKOWANIA WYROBÓW MEDYCZNYCH Małgorzata Nowicka Regulacje prawne w zakresie użytkowania wyrobów medycznych znajdują się w trzech aktach prawnych: Ustawa o wyrobach medycznych

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWO WZORCOWANIA

ŚWIADECTWO WZORCOWANIA (logo organizacji wydającej świadectwa) (Nazwa, adres, e-mail i nr telefonu organizacji wydającej świadectwo) Laboratorium wzorcujące akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji, sygnatariusza porozumień

Bardziej szczegółowo

Badania elementów preizolowanych. Zakopane, 06 maja 2010

Badania elementów preizolowanych. Zakopane, 06 maja 2010 Badania elementów preizolowanych Zakopane, 06 maja 2010 W Europie na szeroką skalę prowadzone są badania laboratoryjne surowców i materiałów stosowanych przy produkcji oraz gotowych rur i elementów preizolowanych.

Bardziej szczegółowo

PressoMess - Miernik odporności na ścinanie

PressoMess - Miernik odporności na ścinanie BODENPROFI ul. Głowackiego 5B 44-100 Gliwice tel : 502500780 fax: 32 279 34 04 bodenprofi@wp.pl Instrukcja użytkowania PressoMess - Miernik odporności na ścinanie Przyrząd do pomiarów powierzchniowych

Bardziej szczegółowo

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm]

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm] 4. SMAROWANIE ŁOŻYSK Właściwe smarowanie łożysk ma bezpośredni wpływ na trwałość łożysk. Smar tworzy nośną warstewkę smarową pomiędzy elementem tocznym a pierścieniem łożyska która zapobiega bezpośredniemu

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 10 czerwca 2008 r. (11.06) (OR. en) 10575/08 ENV 365

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 10 czerwca 2008 r. (11.06) (OR. en) 10575/08 ENV 365 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 10 czerwca 2008 r. (11.06) (OR. en) 10575/08 ENV 365 PISMO PRZEWODNIE od: Komisja Europejska data otrzymania: 9 czerwca 2008 r. do: Sekretariat Generalny Rady Dotyczy:

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ASORTYMENTOWO CENOWY PAKIET I. Cena jednostkowa Wartość netto Stawka Wartość brutto

FORMULARZ ASORTYMENTOWO CENOWY PAKIET I. Cena jednostkowa Wartość netto Stawka Wartość brutto Załącznik nr 3 do SIWZ FORMULARZ ASORTYMENTOWO CENOWY PAKIET I Przedmiot zamówienia: Mycie i dezynfekcja urządzeń do hemodializy (CPV:24.43.16.00-0) jednostkowa Wartość Stawka Wartość brutto handlowa Producent

Bardziej szczegółowo

Wysoka wartość lepkości oznacza utrudnienia płynięcia - prosimy sobie wyobrazić np. gęsty syrop.

Wysoka wartość lepkości oznacza utrudnienia płynięcia - prosimy sobie wyobrazić np. gęsty syrop. strona 1/9 INKOM INSTRUMENTS Co. Sp. J. Lepkość jest miarą oporu przepływu cieczy, chociaż jedna z definicji mówi, że jest to miara zdolności cieczy do pokrywania powierzchni (szczególnie tych w skojarzeniach

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

TRANSTHERM Płyny niezamarzające do instalacji chłodniczych, klimatyzacyjnych, grzewczych, przeciwpożarowych, solarnych i pomp ciepła

TRANSTHERM Płyny niezamarzające do instalacji chłodniczych, klimatyzacyjnych, grzewczych, przeciwpożarowych, solarnych i pomp ciepła TRANSTHERM Płyny niezamarzające do instalacji chłodniczych, klimatyzacyjnych, grzewczych, przeciwpożarowych, solarnych i pomp ciepła Informacja o produkcie Płyny niezamarzające TRANSTHERM produkowane są

Bardziej szczegółowo

INFILTRACJA POWIETRZA WSPÓŁCZYNNIK a

INFILTRACJA POWIETRZA WSPÓŁCZYNNIK a www.ltb.org.pl strona 1 / 5 INFILTRACJA POWIETRZA WSPÓŁCZYNNIK a Wymagania krajowe a norma PN-EN 14351-1:2006 mgr inż. Andrzej Żyła Norma europejska PN-EN 14351-1:2006 Okna i drzwi. Norma wyrobu, właściwości

Bardziej szczegółowo

Powłoka Pural do zastosowań zewnętrznych

Powłoka Pural do zastosowań zewnętrznych Powłoka Pural do zastosowań zewnętrznych Powłoki Pural zostały opracowane specjalnie do systemów dachowych i rynnowych. Jest to doskonały materiał na dachy z rąbkiem stojącym. Ta powierzchnia o delikatnej

Bardziej szczegółowo

Natryskowe systemy uszczelniające oraz powłoki poliuretanowo-betonowe. Rafał Błaszczyk 6-7.03.2014 Tarnowo Podgórne

Natryskowe systemy uszczelniające oraz powłoki poliuretanowo-betonowe. Rafał Błaszczyk 6-7.03.2014 Tarnowo Podgórne Natryskowe systemy uszczelniające oraz powłoki poliuretanowo-betonowe Rafał Błaszczyk 6-7.03.2014 Tarnowo Podgórne Masterseal Membrany Natryskowe Masterseal to systemy żywic polimocznikowych i poliuretanowych

Bardziej szczegółowo

EA INF/04:2012 Deklaracja akceptacji i uznawania działań prowadzonych w ramach EA MLA

EA INF/04:2012 Deklaracja akceptacji i uznawania działań prowadzonych w ramach EA MLA EA INF/04:2012 Deklaracja akceptacji i uznawania działań prowadzonych w ramach EA MLA Numer Publikacji EA-INF/04:2012 OŚWIADCZENIE O AKCEPTACJI I UZNAWANIU DZIAŁALNOŚCI PROWADZONEJ W RAMACH EA MLA CEL

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny Sposób postępowania w przypadku stwierdzenia, że w protokołach pomiarów środowiska pracy przeprowadzonych przez laboratorium akredytowane występują błędy;

Bardziej szczegółowo

matowy, półpołysk, połysk 12 miesięcy w oryginalnych opakowaniach, w suchych pomieszczeniach w temperaturze 10 35 C

matowy, półpołysk, połysk 12 miesięcy w oryginalnych opakowaniach, w suchych pomieszczeniach w temperaturze 10 35 C VULMKORIZ-PUR OIL PRZYJAZNE ŚRODOWISKU ROZCIEŃCZALNE W WODZIE DLA ŚRODOWISKA NATURALNEGO NIESZKODLIWE DLA ZDROWIA Opis produktu: to jednoskładnikowa, poliuretanowa antykorozyjna farba pigmentowana fosforanem

Bardziej szczegółowo

WWW. ATOMIK.PL ATOMIK

WWW. ATOMIK.PL ATOMIK OFERTA WWW..PL SPIS TREŚCI: 1. Prezentacja firmy 2. Informacja o jednostce certyfikującej: w Polsce: Polskie Centrum Akredytacji oraz międzynarodowej jednostce ILAC/MRA 3. Certyfikat Akredytacji go 4.

Bardziej szczegółowo

VEOLIA Research and Innovation Heat-Tech Center Warsaw

VEOLIA Research and Innovation Heat-Tech Center Warsaw VEOLIA Research and Innovation Heat-Tech Center Warsaw Zmiana współczynnika przewodzenia ciepła izolacji z pianki PUR w rurach preizolowanych po naturalnym i przyspieszonym starzeniu Laboratorium Badawcze

Bardziej szczegółowo

EA-1/06 Wielostronne Porozumienie EA

EA-1/06 Wielostronne Porozumienie EA Numer publikacji EA-1/06 Wielostronne Porozumienie EA (EA MLA) CEL Niniejszy dokument określa warunki Wielostronnego Porozumienia EA, w ramach którego sygnatariusze wzajemnie uznają równoważność swoich

Bardziej szczegółowo

AMARGO. Płyty PE HD, PP-H, PP-C, PP-FOAM, PP-TALK, Kasetony konstrukcyjne PP.

AMARGO. Płyty PE HD, PP-H, PP-C, PP-FOAM, PP-TALK, Kasetony konstrukcyjne PP. , PP-FOAM, PP-TALK, Kasetony konstrukcyjne PP. ul. Pogodna10, Piotrkówek Mały 05-850 Ożarów Mazowiecki NIP: 723-152-09-67 email: biuro@amargo.pl tel: +48 22 758 88 27, 22 244 29 38, 22 201 24 03 fax: +48

Bardziej szczegółowo

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia... w sprawie oznaczania opakowań.

R O Z P O R Z Ą D Z E N I E MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia... w sprawie oznaczania opakowań. Projekt Z dnia 26 lipca 2002 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia... w sprawie oznaczania opakowań. Na podstawie art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach

Bardziej szczegółowo

kyzawory membranowe Unique

kyzawory membranowe Unique kyzawory membranowe Unique Zawór membranowy Premium UItraPure Unique Koncepcja Zawór membranowy Premium UltraPure Unique (DV-P) Alfa Laval jest przeznaczony do użycia w procesach sterylnych i ultra higienicznych

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. Manometr model 2 zgodnie z dyrektywą 94/9/EC (ATEX) II 2 GD c. Model 232.50.100 wg ATEX

Instrukcja obsługi. Manometr model 2 zgodnie z dyrektywą 94/9/EC (ATEX) II 2 GD c. Model 232.50.100 wg ATEX Instrukcja obsługi Manometr model 2 zgodnie z dyrektywą 94/9/EC (ATEX) II 2 GD c Model 232.50.100 wg ATEX Instrukcja obsługi model 2 wg ATEX Strony 3-9 Spis treści Spis treści 1. Instrukcja bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu

Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Studia Doktoranckie na Wydziale Towaroznawstwa UEP Sylabus przedmiotu Nazwa przedmiotu: Nadzór nad rynkiem w UE, system akredytacji Blok zajęciowy fakultatywny Forma zajęć wykład Wymiar godzinowy 10 h

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA ORGANIZATORÓW BADAŃ BIEGŁOŚCI WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Wydanie 4 Warszawa, 1.08.2014 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Ogólne zasady udzielania i utrzymywania akredytacji

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UBIEGAJĄCYCH SIĘ O ZGODĘ PREZESA URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO NA WYKONYWANIE OCEN ZGODNOŚCI W OBSZARZE KOLEI Wydanie 1 Warszawa, 27.10.2015

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR

ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR ZAKŁADOWA ADOWA KONTROLA PRODUKCJI W ŚWIETLE WYMAGAŃ CPR Alicja Papier Warszawa, kwiecień 2014 Wprowadzanie wyrobów w budowlanych wg CPR Wszystkie podmioty gospodarcze w łańcuchu dostaw i dystrybucji powinny

Bardziej szczegółowo

BRAND Państwa partner w laboratorium. Na całym świecie. Katalog 900

BRAND Państwa partner w laboratorium. Na całym świecie. Katalog 900 BRAND Państwa partner w laboratorium. Na całym świecie. Katalog 900 Znaki towarowe accu-jet, BIO-CERT, BLAUBRAND, BRAND, BRANDplates, cell-culture, cellgrade, Dispensette, EASYCAL, HandyStep, hydrograde,

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZYNNIK PRZEWODZENIA CIEPŁA IZOLACJI W RURACH PREIZOLOWANYCH PO NATURALNYM I SZTUCZNYM STARZENIU. Ewa Kręcielewska Damien Menard

WSPÓŁCZYNNIK PRZEWODZENIA CIEPŁA IZOLACJI W RURACH PREIZOLOWANYCH PO NATURALNYM I SZTUCZNYM STARZENIU. Ewa Kręcielewska Damien Menard WSPÓŁCZYNNIK PRZEWODZENIA CIEPŁA IZOLACJI W RURACH PREIZOLOWANYCH PO NATURALNYM I SZTUCZNYM STARZENIU Ewa Kręcielewska Damien Menard TRWAŁOŚĆ RUROCIGÓW PREIZOLOWANYCH Okres szacowanej przewidywanej trwałości

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkownika

Instrukcja użytkownika SAUTER GmbH Schmiechastr. 147-151, D-72458 Albstadt Tel: +49 (0) 7431 938 666 irmi.russo@sauter.eu www.sauter.eu Instrukcja użytkownika Ultradźwiękowy grubościomierz Sauter TD 225-0.1 US Spis treści: 1.

Bardziej szczegółowo

- + - + tylko przy użytkowaniu w warunkach wilgotnych b) tylko dla poszycia konstrukcyjnego podłóg i dachu opartego na belkach

- + - + tylko przy użytkowaniu w warunkach wilgotnych b) tylko dla poszycia konstrukcyjnego podłóg i dachu opartego na belkach Płyty drewnopochodne do zastosowań konstrukcyjnych Płyty drewnopochodne, to szeroka gama materiałów wytworzonych z różnej wielkości cząstek materiału drzewnego, formowane przez sklejenie przy oddziaływaniu

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie cieczy

Magazynowanie cieczy Magazynowanie cieczy Do magazynowania cieczy służą zbiorniki. Sposób jej magazynowania zależy od jej objętości i właściwości takich jak: prężność par, korozyjność, palność i wybuchowość. Zbiorniki mogą

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle

Wyposażenie pomiarowe w przemyśle Wyposażenie pomiarowe w przemyśle RADWAG Wagi Elektroniczne Wyposażenie pomiarowe znajdujące się w jakiejkolwiek gałęzi przemysłu, podobnie jak w laboratoriach, podlega na różnym poziomie odpowiedniemu

Bardziej szczegółowo

matowy, półpołysk 12 miesięcy w oryginalnych opakowaniach, w suchych pomieszczeniach w temperaturze 10 35 C

matowy, półpołysk 12 miesięcy w oryginalnych opakowaniach, w suchych pomieszczeniach w temperaturze 10 35 C VULMKORIZ-R RF PRZYJAZNE ŚRODOWISKU ROZCIEŃCZALNE W WODZIE DLA ŚRODOWISKA NATURALNEGO NIESZKODLIWE DLA ZDROWIA Opis produktu: to jednoskładnikowa, wodorozcieńczalna farba antykorozyjna do pokryć dachowych,

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

Ermeto Original Rury / Łuki rurowe

Ermeto Original Rury / Łuki rurowe Ermeto Original Rury / Łuki rurowe R2 Parametry rur EO 1. Gatunki stali, własności mechaniczne, wykonanie Rury stalowe EO Rodzaj stali Wytrzymałość na Granica Wydłużenie przy zerwaniu rozciąganie Rm plastyczności

Bardziej szczegółowo

Przetarg Nieograniczony Nr 120/40/2015 ZAŁĄCZNIK NR 1

Przetarg Nieograniczony Nr 120/40/2015 ZAŁĄCZNIK NR 1 Lp Przetarg Nieograniczony Nr 120/40/2015 Proponowani producenci Cena jednostkowa brutto w PLN (za 1 litr, 1 kilogram, 1 opakowanie) Wartość (kolumna 5 x kolumna 6) Nazwa i czystość Opakowanie Przewidywane

Bardziej szczegółowo