Wybrane aspekty procesu wdrażania systemu zarządzania jakością według ISO Analiza doświadczeń przedsiębiorstw

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wybrane aspekty procesu wdrażania systemu zarządzania jakością według ISO 9000. Analiza doświadczeń przedsiębiorstw"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe nr 653 Akademii Ekonomicznej w Krakowie 2004 Marek Salerno-Kochan Katedra Towaroznawstwa Ogólnego i Zarządzania Jakością Agnieszka Famielec Wybrane aspekty procesu wdrażania systemu zarządzania jakością według ISO Analiza doświadczeń przedsiębiorstw 1. Wprowadzenie Najczęściej wdrażanym systemem zarządzania na świecie, a także i w naszym kraju, jest w chwili obecnej system zarządzania jakością oparty na normach ISO serii Chociaż od niedawna wprowadzana jest w życie już trzecia edycja tych norm (tj.: normy ISO 9000:2000), mówi się już o zmianach, jakie powinno zawierać ich następne wydanie, m.in. konieczność wprowadzenia wymagań nie tylko wytycznych odnośnych kosztów jakości. Tak więc ten system zarządzania jest systemem dynamicznym, rozwijającym się, a przede wszystkim potrzebnym. O potrzebie jego wdrażania i stosowania świadczy lawinowo rosnąca liczba organizacji, która posiada certyfikat zgodności swojego systemu zarządzania jakością z tym modelem. Organizacje te to nie tylko przedsiębiorstwa produkcyjne różnych branż. Są w tej grupie także coraz liczniejsi przedstawiciele szeroko pojętych działalności usługowych 1. Jest więc to model uniwersalny w zastosowaniu i nawet 1 Na podstawie przeprowadzonej przez autora analizy dostępnych zasobów internetowych można przyjąć, że na końcu 2000 r. ok % wszystkich certyfikatów wydanych w Europie przypadało na organizacje zajmujące się działalnością usługową. Przeczy to tezie, że system ISO 9000 uwzględnia tylko specyfikę jednostek produkcyjnych.

2 100 Marek Salerno-Kochan, Agnieszka Famielec w dziedzinach wytwórczości, w których istnieją inne, specyficzne systemy jakości (np. przemysł zbrojeniowy, samochodowy, przetwórstwo żywności, czy produkcja urządzeń medycznych lub lekarstw) model ISO 9000 znajduje zastosowanie w swej czystej postaci lub będąc podstawą tych specyficznych dla danych dziedzin systemów. System ISO 9000 występuje bądź samodzielnie, bądź jako element zintegrowanego systemu zarządzania, najczęściej stanowiąc jego bazę. System ten prawdopodobnie jeszcze długo będzie modelem dominującym w organizacjach większości branż. W naszym kraju jest on stosowany masowo od ok. dziesięciu lat. Skłania to do przeprowadzenia analizy doświadczeń związanych z wprowadzaniem tego systemu. W niniejszym artykule przedstawiono niektóre aspekty związane z wdrażaniem systemu ISO 9001(2). Szczególną uwagę zwrócono na przesłanki, trudności, oraz czas wdrażania systemu. Omówiono także czynniki, jakimi kierują się organizacje przy wyborze jednostki certyfikującej. W literaturze przedmiotu zagadnienia te omawiane są szeroko od strony teoretycznej, natomiast mało jest opracowań ukazujących rzeczywiste aspekty na podstawie doświadczeń przedsiębiorstw lub dotyczą one stanu sprzed kilku lat 2. Badania przeprowadzono za pomocą ankiety adresowanej. Analizie poddano ankiety wypełnione przez 202 przedsiębiorstwa różnych branż 3, które posiadają obecnie certyfikat zgodności systemu zarządzania jakością z modelem PN-ISO 9001(2):1996, a pierwszy certyfikat uzyskały w latach Ponieważ różna liczba organizacji deklarowała uzyskanie certyfikatu zgodności w poszczególnych latach, dlatego, chcąc wyznaczyć główne tendencje, wyniki przedstawiono procentowo. 2. Przesłanki skłaniające do wdrożenia systemu ISO 9000 W literaturze przedmiotu często opisywane są przesłanki, jakimi kierują się organizacje podejmujące działania zmierzające do wdrożenia systemu zarządzania jakością i uzyskania certyfikatu potwierdzającego zgodność z normą ISO 9001(2) 5. Można tu wymienić [10]: wymogi konkurencyjnego rynku, 2 Próbę przedstawienia przesłanek wdrażania systemu ISO 9000 zob. w poz. lit. [6]. 3 Charakterystykę większości organizacji biorących udział w ankiecie przedstawiono w poz. lit. [5]. 4 Ze względu na małą liczbę odpowiedzi od organizacji, które wdrożyły omawiany system we wcześniejszym okresie, nie zostały one wzięte pod uwagę. 5 Zagadnienia te poruszane są wprost lub pośrednio m.in. w: [4, 9, 10, 11, 13, 14, 15].

3 Wybrane aspekty procesu wdrażania systemu zarządzania jakością 101 zagrożenie obniżeniem cen, zmierzanie w kierunku osiągnięcia światowych standardów jakości, coraz powszechniejsza świadomość, że jakości nie można wykontrolować, jeśli się jej wcześniej nie osiągnie w procesie produkcji, konieczność poszukiwania sposobów osiągnięcia jakości optymalnej, którą należy rozumieć w sposób kompleksowy, ujednolicenie przepisów i dostosowanie ich do wymogów Unii Europejskiej, świadomość, że system zapewnienia jakości to szansa sukcesu rynkowego przedsiębiorstwa. Przesłanki skłaniające do wdrożenia systemu jakości, będące jednocześnie potencjalnymi korzyściami wynikającymi z jego wdrożenia, można też podzielić następująco: strategia przedsiębiorstwa, wymagania odbiorców (osób prawnych), względy marketingowe, chęć uzyskania przewagi nad konkurencją, możliwość wzrostu jakości produktu, zwiększenie możliwości eksportu, oczekiwania konsumentów, ogólny trend w branży, zmniejszenie kosztów produkcji, zwiększenie produktywności i efektywności, usprawnienie działania organizacji, inne. W tabeli 1 przedstawiono główne przesłanki skłaniające organizacje do wdrożenia systemu ISO 9000 uzyskane na podstawie badań własnych. Jak wskazują przedstawione dane, najczęściej wymienianymi przyczynami podejmowania prac nad wdrożeniem systemu jakości zgodnego z modelem ISO 9001(2) są: założenia strategii przedsiębiorstwa 17% ogółu odpowiedzi, wymagania odbiorców 16%, chęć uzyskania przewagi nad konkurencją 14% oraz względy marketingowe 13%. Z kolei najrzadziej wymienianymi przesłankami skłaniającymi do wdrożenia systemu jakości są: ogólny trend w branży 5%, zmniejszenie kosztów produkcji 4% oraz zwiększenie produktywności i efektywności, usprawnienie działania organizacji 3%. Szczególnie ta ostania wartość wydaje się bardzo niska zwłaszcza w porównaniu z wynikami najnowszych prac J. Szymczak i M. Urbaniaka [12]. Może to dowodzić, że przed przystąpieniem do wdrażania systemu organizacje nie zdają sobie sprawy z możliwości osiągnięcia takich korzyści, jak m.in. optymalizacja zarządzania czy uproszczenie dokumentacji.

4 102 Marek Salerno-Kochan, Agnieszka Famielec Powyższe uwagi mogą świadczyć o tym, że dla większości organizacji przesłanki zewnętrzne, zmierzające w efekcie do uzyskania przez firmę przewagi na rynku, traktowane jako oręż w walce o klienta, są ważniejsze od przesłanek wewnętrznych związanych ze sterowaniem organizacją. Tabela 1. Przesłanki skłaniające do wdrażania systemu ISO 9000 Udział procentowy Wyszczególnienie dla całego okresu Strategia przedsiębiorstwa Wymagania odbiorców (osób prawnych) Względy marketingowe Chęć uzyskania przewagi nad konkurencją Możliwość wzrostu jakości produktu Zwiększenie możliwości eksportu Oczekiwania konsumentów Ogólny trend w branży Zmniejszenie kosztów produkcji Zwiększenie produktywności i efektywności, usprawnienie działania organizacji Inne Źródło: opracowanie własne. Rozpatrując postrzeganie znaczenia poszczególnych przesłanek przez organizacje, które wdrożyły system jakości w poszczególnych latach okresu , można zauważyć, że coraz częściej przy inicjowaniu prac zmierzających do wprowadzania systemu jakości brane są pod uwagę: wymagania odbiorców (w tym wypadku w omawianym okresie zaobserwowano prawie dwukrotny względny wzrost znaczenia przesłanki), oczekiwania konsumentów (prawie dwukrotny względny wzrost znaczenia przesłanki), ogólny trend w branży (ponad dwukrotny względny wzrost znaczenia). Może to świadczyć o coraz większej świadomości znaczenia systemu ISO 9000 wśród klientów i o wymaganiu przez nich funkcjonowania tego systemu u dostawcy.

5 Wybrane aspekty procesu wdrażania systemu zarządzania jakością 103 Do przesłanek, które coraz rzadziej skłaniają do podejmowania prac zmierzających do wprowadzania systemu jakości, należy zaliczyć: możliwość wzrostu jakości produktu (w tym wypadku w omawianym okresie zaobserwowano prawie trzykrotny względny spadek znaczenia przesłanki), zmniejszenie kosztów produkcji (dwukrotny względny spadek znaczenia przesłanki). Obydwie tendencje mogą dowodzić coraz większej znajomości praktycznych aspektów funkcjonowania systemów jakości wśród organizacji, które dopiero mają zamiar wdrożyć system ISO 9001(2). Jest to niewątpliwie wniosek pozytywny, jednakże przyjęcie takiej tezy oznaczałoby, że przedsiębiorstwa nie liczą na to, by wdrożenie systemu ISO 9000 spowodowało wzrost jakości produktu oraz zmniejszenie kosztów produkcji. 3. Trudności we wdrażaniu systemu ISO 9000 Wdrożenie systemu jakości obfituje w liczne, opisywane w literaturze, m.in.: [7], [14], trudności i przeszkody. Do najczęstszych trudności, jakie napotykają firmy wdrażające system zapewnienia jakości, należy zaliczyć [7]: zbyt małe lub zbyt późne zainteresowanie naczelnego kierownictwa sprawą certyfikacji systemu jakości, restrukturyzację przedsiębiorstw (często związaną ze zmianą formy własności zakładu), zwłaszcza jeśli chodzi o zmiany organizacyjne lub struktury produkcji, trudności finansowe przedsiębiorstw, brak doświadczeń we wprowadzaniu systemów jakości, niewłaściwe zrozumienie norm ISO serii 9000, ogólnie pojętą bojaźń przed wprowadzeniem systemu. Jedną z barier przy wprowadzaniu systemu ISO 9000 jest niedostateczne zainteresowanie naczelnego kierownictwa sprawami systemu. W większości przypadków kierownicy zainteresowani są przede wszystkim zwiększaniem zysku i gdy okazuje się, że brak certyfikatu ogranicza sprzedaż, nakazują działom jakości jak najszybsze i jak najmniej bolesne wdrożenie systemu. Taka postawa wskazuje na niewłaściwe zrozumienie swej roli w systemie przez kierownictwo i niezdawanie sobie sprawy z istoty systemu. Przeprowadzenie pełnego wdrożenia systemu, aż do momentu uzyskania certyfikatu (nie licząc kosztów utrzymania systemu), wiąże się ze stosunkowo dużymi nakładami finansowymi. Są one zależne m.in. od stopnia przygotowania zakładu do wprowadzenia systemu oraz jego wielkości i struktury organizacyjnej. Wysokie koszty wprowadzenia systemu zapewnienia jakości są przeszkodą zwłaszcza dla małych firm.

6 104 Marek Salerno-Kochan, Agnieszka Famielec W przeprowadzonych badaniach zaledwie 74 organizacji (spośród 202) odpowiedziało na pytanie dotyczące kosztów wdrożenia systemu. Udzielane odpowiedzi były bardzo zróżnicowane, pojawiały się kwoty od 10 tys. PLN do 200 tys. PLN. Trudno wskazać średni koszt, gdyż podawano kwoty orientacyjne, często w obcych walutach lub określano je jako duże lub trudne do określenia 6. Przeszkodą może okazać się również niewłaściwe zrozumienie norm ISO 9000, szukanie w nich gotowych recept i rozwiązań wszystkich problemów. Problemem, który nastręcza wiele kłopotów jest właściwe udokumentowanie systemu jakości, zawarte przede wszystkim w księdze jakości. Konieczność przeprowadzenia zmian organizacyjnych, wprowadzenie narzędzi statystycznych, zwiększenie odpowiedzialności może budzić obawę wśród pracowników. Niechęć do wprowadzania nowości, obawa o utratę stanowiska pracy może opóźniać pracę nad wdrażaniem systemu zapewnienia jakości. Oprócz tego dla wielu firm wprowadzenie standardu ISO 9000 związane jest z koniecznością przeprowadzenia wielu istotnych zmian w całej organizacji 7. Dla celów niniejszej analizy trudności i bariery występujące podczas wdrażania systemu ISO 9000 podzielono na następujące grupy: ograniczone zasoby (personalne lub finansowe), nierealistyczne oczekiwania, zbyt krótki czas na wprowadzenie systemu, brak właściwej informacji, sporne interpretacje norm, niewystarczające wsparcie ze strony kierownictwa, zbyt szeroki zakres działań, brak komunikacji między działami, zbyt krótki czas poświęcony na szkolenie, brak umiejętności wśród zespołu, bojaźń pracowników przed wprowadzeniem nowości, obawa pracowników o utratę stanowiska, inne. W tabeli 2 przedstawiono główne bariery występujące przy wprowadzaniu systemu według norm ISO 9000, które zaobserwowano w badaniach własnych. 6 Na podobne wielkości kosztów wskazują wyniki badań opisanych w poz. lit. [1], zgodnie z którymi ponad 57% badanych przedsiębiorstw oszacowało koszty wprowadzenia standardu na niższe od zł, jedynie dla niespełna 9% organizacji koszty te przekroczyły zł. Podane kwoty obejmują dostosowanie przedsiębiorstwa do odpowiednich normatywów, koszty zaangażowania firm consultingowych, zewnętrznych auditorów oraz opłaty związane z wydaniem certyfikatu przez organizację certyfikującą. 7 Wyniki badań opisane w [2] dowodzą, że w 45% przedsiębiorstw występowała konieczność przeprowadzenia istotnych zmian dostosowujących do normatywów.

7 Wybrane aspekty procesu wdrażania systemu zarządzania jakością 105 Tabela 2. Trudności we wdrażaniu systemu ISO 9000 Wyszczególnienie Bojaźń pracowników przed wprowadzeniem nowości dla całego okresu Udział procentowy Ograniczone zasoby (personalne lub finansowe) Sporne interpretacje norm Brak umiejętności wśród zespołu Brak komunikacji między działami Zbyt szeroki zakres działań Niewystarczające wsparcie ze strony kierownictwa Zbyt krótki czas poświęcony na szkolenie Zbyt krótki czas na wprowadzenie systemu Brak właściwej informacji Nierealistyczne oczekiwania Obawa pracowników o utratę stanowiska Inne a a w tej grupie wymieniano wielorakie trudności, które, ze względu na ilość, trudno sklasyfikować Źródło: opracowanie własne. Najczęściej wymienianą trudnością jest bojaźń pracowników przed wprowadzaniem nowości. Ten aspekt stanowi aż 26% wszystkich odpowiedzi i został wyszczególniony ponaddwuipółkrotnie częściej od następnej bariery. W następnej kolejności pod względem częstości znalazły się następujące trudności: ograniczone zasoby (personalne lub finansowe) 10% ogółu odpowiedzi, sporne interpretacje norm 9%, brak umiejętności wśród zespołu 8%, brak komunikacji między działami 8%, zbyt szeroki zakres działań 8%, a także niewystarczające wsparcie ze strony kierownictwa 7%. Najrzadziej wymieniane trudności to: nierealistyczne oczekiwania oraz obawa pracowników o utratę stanowiska po 2% ogółu odpowiedzi. Rozpatrując częstości postrzegania trudności przez organizacje, które wdrożyły system jakości w poszczególnych latach , można dostrzec różne

8 106 Marek Salerno-Kochan, Agnieszka Famielec tendencje. Coraz częściej występującymi trudnościami we wprowadzaniu systemu według ISO 9001(2) są: ograniczone zasoby w tym wypadku w omawianym okresie zaobserwowano ponaddwukrotny wzrost znaczenia trudności (jak się wydaje może to świadczyć bądź o słabszej kondycji finansowej przedsiębiorstw w ostatnim okresie, bądź o tym, że bogatsze firmy, często zagraniczne, uzyskiwały certyfikat we wcześniejszym okresie), niewystarczające wsparcie ze strony kierownictwa ponaddwukrotny wzrost znaczenia trudności (autor nie znalazł racjonalnych powodów do wytłumaczenia tej tendencji 8. Do barier, które mają coraz mniejsze znaczenie, można zaliczyć: sporne interpretacje norm prawie dwukrotny względny spadek znaczenia trudności, zbyt krótki czas poświęcony na szkolenie prawie dwukrotny względny spadek znaczenia trudności, brak właściwej informacji ponad trzykrotny spadek. Można przypuszczać, że powodem wszystkich tych trzech przypadków jest wzrastająca z roku na rok znajomość nie tylko normatywnych podstaw systemu ISO 9000, ale także jego praktycznych implikacji. 4. Czas potrzebny na wdrażanie systemu ISO 9000 Czynnikiem niezwykle istotnym w procesie wprowadzania systemów jakości jest określenie jego czasu. Problem ten jest istotny zarówno dla firm planujących wprowadzenie systemu (dla ustalenia harmonogramu, ustalenia wydatków itp.), dla organizacji wdrażających system (element benchmarkingu) czy dla badaczy zajmujących się systemami zarządzania, chcących poznać tendencje w ich wdrażaniu. Zagadnienia związane z czasem potrzebnym na wdrożenie systemu jakości ISO 9001(2) były badane w połowie lat dziewięćdziesiątych 9, a więc dość dawno. Obecnie postanowiono powrócić do tego tematu. Czas potrzebny na wprowadzenie systemów jakości podzielono na trzy etapy: 8 Zwłaszcza w świetle faktu, że wchodzące w życie normy ISO 9000:2000 są bardziej zbliżone do TQM, której to koncepcji zaangażowanie kierownictwa ma fundamentalne znaczenie. Należy domniemywać, że trudność ta może w rzeczywistości mieć większe znaczenie niż wykazały to wyniki ankiety, gdyż ankieta ta była adresowana do pełnomocników kierownictwa ds. systemów jakości, którzy też przecież wchodzą najczęściej w skład kierownictwa. 9 Badania te zostały opisane w poz. lit.: [2], [8].

9 Wybrane aspekty procesu wdrażania systemu zarządzania jakością 107 etap I od rozpoczęcia prac nad systemem jakości do złożenia wniosku o certyfikację, etap II od złożenia wniosku do pierwszego auditu jednostki certyfikującej, etap III od pierwszego auditu jednostki certyfikującej do uzyskania certyfikatu. Obliczone na podstawie badań własnych czasy trwania poszczególnych etapów procesu wdrażania systemu ISO 9000 w zależności od daty uzyskania przez organizację certyfikatu zamieszczono w tabeli 3 i, dla lepszego zobrazowania tendencji, przedstawiono na rys. 1. Tabela 3. Czas wdrażania systemu ISO 9001(2) Etap Czas trwania etapu (w miesiącach) średnio I 22,2 19,6 18,2 17,9 15,1 11,9 17,5 II 12,4 10,5 9,9 10,0 4,7 3,7 8,5 III 6,3 5,5 5,6 5,3 3,6 3,3 4,9 Czas łączny 40,9 35,6 33,7 33,2 23,4 18,9 30,9 Źródło: opracowanie własne. Miesiàce I etap II etap III etap Rys. 1. Czas potrzebny na wdrożenie systemu ISO 9001(2) Źródło: opracowanie własne. Średni dla wszystkich badanych organizacji czas wdrażania systemu zarządzania jakością ISO 9001(2) wynosi ok. 31 miesięcy. Najdłuższym okresem jest etap I (od rozpoczęcia prac nad systemem jakości do złożenia wniosku o certyfikację),

10 108 Marek Salerno-Kochan, Agnieszka Famielec trwający średnio ok. 17,5 miesiąca, następnie II (od złożenia wniosku do pierwszego auditu jednostki certyfikującej) ok. 8,5 miesiąca, a najkrótszym III (od pierwszego auditu jednostki certyfikującej do uzyskania certyfikatu) ok. 4,9 miesiąca. Biorąc pod uwagę rok certyfikacji systemu jakości, należy stwierdzić, że z roku na rok wdrażanie systemu jakości zajmuje coraz mniej czasu. Dotyczy to wszystkich trzech etapów. W omawianym okresie ( ) łączny czas potrzebny na wdrożenie i certyfikowanie systemu uległ skróceniu z ok. 40,9 do ok. 18,9 miesiąca, tj. ponaddwukrotnie. Należy jednak zaznaczyć, że w latach czas potrzebny do certyfikacji systemu jakości uległ tylko niewielkiemu zmniejszeniu, natomiast od 1998 do 2000 r. można zaobserwować szybkie skrócenie czasu potrzebnego do wdrożenia systemu i uzyskania certyfikatu (z 33,2 do 18,9 miesiąca, tj. o ponad 40% w stosunku do pierwszej wartości). W tym czasie największemu względnemu skróceniu uległ III etap z 10,0 do 3,7 miesiąca, tj. ponaddwuipółkrotnie. 5. Czynniki wpływające na wybór jednostki certyfikującej Wdrożony system jakości podlega certyfikacji. Na rynku działa wiele jednostek certyfikujących, zarówno krajowych, jak i zagranicznych. W sytuacji, gdy funkcjonuje wiele jednostek o ich wyborze mogą zadecydować takie czynniki, jak 10 : powszechność i dostępność informacji o jednostce certyfikującej, korzystna cena usługi, uwzględnienie specyfiki i potrzeb firmy, znajomość jednostki, kompleksowość usługi (pomoc przy wdrażaniu plus nadanie crtyfikatu), szybki proces certyfikacyjny, prestiż jednostki, zakres oferty (np. możliwość uzyskania certyfikatu zgodności z innymi przepisami/normami), bliska lokalizacja jednostki, pozytywne rekomendacje i opinie innych. Wyniki badań własnych dotyczących czynników wpływających na wybór jednostki certyfikującej przedstawiono w tabeli 4. Przedstawione wyniki dowodzą, że najczęściej wymienianą przesłanką wyboru jednostki certyfikującej jest prestiż jednostki. Ten czynnik został wybrany aż 26% wszystkich odpowiedzi i został wyszczególniony ponaddwukrotnie częściej od następnego. W następnej 10 Krótki, a wyczerpujący podział czynników decydujących o wyborze jednostki certyfikującej zaprezentowano w poz. lit. [3].

11 Wybrane aspekty procesu wdrażania systemu zarządzania jakością 109 Tabela 4. Czynniki wpływające na wybór jednostki certyfikującej Udział procentowy Czynnik dla całego okresu Prestiż jednostki Pozytywne rekomendacje i opinie innych Uwzględnienie specyfiki i potrzeb firmy Korzystna cena usługi Powszechność i dostępność informacji o jednostce Znajomość jednostki Kompleksowość usługi Zakres oferty Bliska lokalizacja jednostki Szybki proces certyfikacyjny Inne a a wzięto pod uwagę m.in.: szczegółowość wymaganej dokumentacji systemowej i kraj, w którym mieści się siedziba jednostki certyfikującej Źródło: opracowanie własne. kolejności pod względem częstości wymieniania znalazły się następujące czynniki: pozytywne rekomendacje i opinie innych 13% ogółu odpowiedzi, uwzględnienie specyfiki i potrzeb firmy 12%, korzystna cena usługi 11%, powszechność i dostępność informacji o jednostce 10% oraz znajomość jednostki 9% wszystkich odpowiedzi. Pozostałe wymienione korzyści, tj. kompleksowość usługi, zakres oferty, bliska lokalizacja jednostki i szybki proces certyfikacyjny, były wymieniane znacznie rzadziej (3 4% ogółu odpowiedzi). Jedynym coraz częściej wymienianym czynnikiem jest korzystna cena usługi. Biorąc pod uwagę 1995 r. i 2000 r. zaobserwowano czterokrotne zwiększenie zainteresowania tą przesłanką. Do czynników wyboru jednostki certyfikującej, które coraz rzadziej brane są pod uwagę (około dwukrotnie) należy zaliczyć: pozytywne rekomendacje i opinie innych, powszechność i dostępność informacji o jednostce oraz znajomość jednostki. 6. Wnioski ogólne Na podstawie uzyskanych wyników oraz ich analizy można wysnuć następujące najważniejsze wnioski:

12 110 Marek Salerno-Kochan, Agnieszka Famielec najczęściej wymienianymi przez ankietowane organizacje przyczynami podejmowania prac nad wdrożeniem systemu jakości zgodnego z modelem ISO 9001(2) są: założenia strategii przedsiębiorstwa, wymagania odbiorców (osób prawnych), chęć uzyskania przewagi nad konkurencją oraz względy marketingowe, najczęściej wymienianą trudnością występująca podczas wdrażania systemu ISO 9001(2) jest bojaźń pracowników przed wprowadzaniem nowości, czas potrzebny do realizacji procesu wdrażania przez ankietowane organizacje systemu ISO 9001(2) w badanym okresie uległ dwukrotnemu skróceniu, najczęściej wymienianą przez badane organizacje przesłanką wyboru jednostki certyfikującej jest prestiż jednostki. Literatura [1] Karaszewski R., Wprowadzenie norm serii ISO 9000 w polskich przedsiębiorstwach, Problemy Jakości 1999, nr 11. [2] Kwiatkowski S., Maciejewska N., Obserwacje dotyczące wprowadzania systemów jakości w firmach uczstniczących w Programie Promocji Jakości MPiH [w:] Strategia projakościowa w polskich przedsiębiorstwach, pod red. T. Wawaka, Uniwersytet Jagielloński, Zakład Ekonomii Stosowanej, Klub Polskie Forum ISO 9000, Sekcja Krakowska, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Kraków [3] Płaska S., Samociuk D., Systemy zapewnienia jakości formułowane przez normy ISO serii 9000, Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej, Lublin [4] Pośpiech J., System TQM a normy ISO. Przeszkodą złe nawyki cz. I, Problemy Jakości 1998, nr 4. [5] Salerno-Kochan M., Prawidłowości i uwarunkowania procesu wdrażania systemów zarządzania i ich integracji, materiały II konferencji naukowej z cyklu Jakość wyrobów w gospodarce rynkowej pt.: Zintegrowane Systemy Zarządzania, Katedra Towaroznawstwa Ogólnego i Zarządzania Jakością Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Oddział Krakowski Polskiego Towarzystwa Towaroznawczego, Kraków r., AE, Kraków [6] Salerno-Kochan M., Przesłanki skłaniające do wdrożenia systemu ISO Obserwacje, materiały I ogólnopolskiej konferencji nt.: Techniczne i ekonomiczne aspekty jakości, Kolegium Zarządzania i Finansów Szkoły Głównej Handlowej, Katedra Zarządzania Jakością, Warszawa 15 grudnia 2000 r., SGH, Warszawa [7] Salerno-Kochan M., Wdrażanie systemu jakości według norm ISO serii 9000 w polskich przedsiębiorstwach, Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie, nr 494, Kraków [8] Salerno-Kochan M., Karpiel Ł., Trudności we wdrażaniu systemów jakości zgodnych z normami ISO serii 9000 w polskich przedsiębiorstwach, Przedsiębiorczość i rynek, Prace naukowe Profesjonalnej Wyższej Szkoły Biznesu w Krakowie, nr 1, Kraków [9] Salomon R., Od norm ISO 9000 do zarządzania jakością (TQM), Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, nr 791, Wrocław 1998.

13 Wybrane aspekty procesu wdrażania systemu zarządzania jakością 111 [10] Skrzypek E., Adaptacja systemu jakości według norm ISO 9000 w polskich przedsiębiorstwach [w:] Strategia projakościowa w polskich przedsiębiorstwach, pod red. T. Wawaka, Uniwersytet Jagielloński, Zakład Ekonomii Stosowanej, Klub Polskie Forum ISO 9000, Sekcja Krakowska, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Kraków [11] Skrzypek E., Systemy zapewnienia jakości. Doświadczenia przedsiębiorstw, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Ekonomiczny, Zakład Funkcjonowania Gospodarki, Lublin [12] Szymczak J., Urbaniak M., Korzyści i zagrożenia związane z wdrażaniem zintegrowanych systemów jakości (diagnoza przeprowadzona na podstawie badań w przedsiębiorstwach działających na rynku dóbr produkcyjnych), materiały II konferencji naukowej z cyklu: Jakość wyrobów w gospodarce rynkowej nt.: Zintegrowane systemy zarządzania jakością, Katedra Towaroznawstwa Ogólnego i Zarządzania Jakością Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Oddział Krakowski Polskiego Towarzystwa Towaroznawczego, Kraków r., Akademia Ekonomiczna, Kraków [13] Targosz-Wrona E., Problemy z realizacją systemów zapewnienia jakości, Problemy Jakości 2000, nr 2. [14] Tkaczyk S., Dąbrowska-Tkaczyk A.M., Problemy występujące podczas procesu wdrażania systemu zapewnienia jakości w krajowych przedsiebiorstwach [w:] Strategia projakościowa w polskich przedsiębiorstwach, pod red. T. Wawaka, Uniwersytet Jagielloński, Zakład Ekonomii Stosowanej, Klub Polskie Forum ISO 9000, Sekcja Krakowska, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Kraków [15] Wawak T., Wdrażanie norm ISO 9000 w przedsiębiorstwach podległych wojewodzie, Część II: System jakości ISO 9000, Uniwersytet Jagielloński, Zakład Ekonomii Stosowanej, Wydawnictwo Informacji Ekonomicznej, Kraków Selected Aspects of ISO 9000 Quality Management System Implementation. An Analysis of the Experience of Various Enterprises In the paper certain aspects related to the ISO 9001 system implementation (2) are presented. Special attention is given to the reasons, difficulties and time of the system implementation, as well as to the factors determining the choice of a certifying unit. For each of the aspects a short theoretical outline and the results of private research are presented. The research was carried out using an addressed survey to which 202 enterprises of various branches responded. All of them had a certificate of conformity of the quality management system with the PN ISO 9001 model (2), and the first certificate was granted in the years The tabulated data were analysed and on that basis the conclusions were drawn.

Uwarunkowania wdrażania systemu zarządzania jakością w polskich przedsiębiorstwach

Uwarunkowania wdrażania systemu zarządzania jakością w polskich przedsiębiorstwach Zeszyty Naukowe nr 653 Akademii Ekonomicznej w Krakowie 2004 Piotr Kafel Katedra Towaroznawstwa Ogólnego i Zarządzania Jakością Tadeusz Sikora Katedra Towaroznawstwa Ogólnego i Zarządzania Jakością Marek

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Praca dyplomowa Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Opiekun pracy: dr inż. Stanisław Zając INSTYTUT GODPODARKI I POLITYKI SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa. Autor: Magdalena Karaś. Opiekun pracy: dr inż. Stanisław Zając

Praca dyplomowa. Autor: Magdalena Karaś. Opiekun pracy: dr inż. Stanisław Zając Praca dyplomowa Ocena wdrożenia oraz skuteczności wykorzystania metod, narzędzi i technik zarządzania jakością w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Magdalena Karaś Opiekun pracy: dr inż. Stanisław

Bardziej szczegółowo

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości.

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości. Strona 1 Spis treści Spis treści... 2 Wprowadzenie... 3 O badaniu... 5 Grupa docelowa... 5 Ankieta... 5 Uzyskana próba... 5 Przyjęte zasady interpretacji wyników... 7 Podsumowanie wyników... 8 Wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

Obszary sprawiające trudności w systemach zarządzania jakością według normy ISO 9001:2000

Obszary sprawiające trudności w systemach zarządzania jakością według normy ISO 9001:2000 Mariusz J. Ligarski, Joanna Krysztofiuk, Obszary sprawiające trudności w systemach zarządzania jakością według normy ISO 9001:2000, Problemy jakości, 2005, nr 10, s. 32-39. Mariusz J. Ligarski, Joanna

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

SZKOLENIA W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 64/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(2/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 SZKOLENIA W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ A. PIECZONKA 1

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Składniki kosztów wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania jakością w małych i średnich przedsiębiorstwach branży spożywczej

Składniki kosztów wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania jakością w małych i średnich przedsiębiorstwach branży spożywczej Zeszyty Naukowe Towaroznawstwo Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 874 Kraków 2011 Piotr Kafel Katedra Zarządzania Jakością Tadeusz Sikora Katedra Zarządzania Jakością Składniki kosztów wdrożenia i certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Monika Stoma 1 Agnieszka Dudziak 2 Paweł Krzaczek 3 Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości

Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Rozwój Modelu Pomorskiej Nagrody Jakości Prof. ndzw. UG dr hab. Małgorzata Wiśniewska Przewodnicząca Kapituły Konkursu o Pomorską Nagrodę Jakości Gdańsk, 27.02.2015 Korzenie Pomorska Nagroda Jakości ma

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Zarządzania Jakością i Wiedzą Pl. Marii Curie Skłodowskiej 5/10 20-031 Lublin e-mail: jakosc@orion.umcs.lublin.pl

Studenckie Koło Zarządzania Jakością i Wiedzą Pl. Marii Curie Skłodowskiej 5/10 20-031 Lublin e-mail: jakosc@orion.umcs.lublin.pl ZAPRASZAMY NA SZKOLENIE AUDITOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WG ISO 9001:2008 OFERTA SZKOLENIA ORGANIZATORZY Firma INCERT oraz Studenckie Koło Zarządzania Jakością i Wiedzą UMCS ogłaszają nabór

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 2. Nieobligatoryjne systemy zarządzania

1. Wstęp. 2. Nieobligatoryjne systemy zarządzania Grodno 2010 Artykuł dotyczy nieobligatoryjnych systemów zarządzania, które coraz częściej doceniane są przez kierujących zakładami, ze względu na szereg korzyści wynikający z ich wdrożenia i funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wartość dodana czy zbędny koszt?

Certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wartość dodana czy zbędny koszt? Anna Krawczyk Katedra Zarządzania Jakością Wydział Zarządzania UŁ Certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wartość dodana czy zbędny koszt? ? Korzyści > = < Nakłady Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego.

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego. Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego dr Grażyna Morkis Wprowadzenie Jakość i bezpieczeństwo żywności są bardzo ważne

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością

Systemy zarządzania jakością Systemy zarządzania jakością cechy, funkcje, etapy wdrażania systemu Prezentacja na spotkanie 3 System zarządzania jakością - czym jest a czym nie jest? System zarządzania jakością jest: zbiorem reguł,

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim

Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie Praca dyplomowa Analiza systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach w województwie Podkarpackim Autor: Alicja Czekańska Opiekun

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

Koszty jakości w badanych przedsiębiorstwach przemysłu motoryzacyjnego

Koszty jakości w badanych przedsiębiorstwach przemysłu motoryzacyjnego Zeszyty Naukowe nr 815 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2010 Katedra Zarządzania Jakością Koszty jakości w badanych przedsiębiorstwach przemysłu motoryzacyjnego 1. Wprowadzenie W organizacji zorientowanej

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Bieńkowska Agnieszka Bojnowska. Wrocław, 29 czerwca 2006r.

Agnieszka Bieńkowska Agnieszka Bojnowska. Wrocław, 29 czerwca 2006r. Instytut Organizacji i Zarządzania Aktywność innowacyjna organizacji dolnośląskich - metodyka badań Agnieszka Bieńkowska Agnieszka Bojnowska Innowacyjność a przewaga konkurencyjna INNOWACYJNOŚĆ KONKURENCYJNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom RAPORT Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Zespół mailpro.pl MailPro Sp. z o.o. S t r o n a 1 Wstęp Od początku 2011

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management

PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management Strona 1 STRESZCZENIE Termin Facility Management (FM) nie ma idealnego przekładu na język polski. Często spotykanym tłumaczeniem pojęcia FM jest zarządzanie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU Ewelina Ciaputa RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU ZIELONA INICJATYWA GOSPODARCZA. PARTNERSTWO NA RZECZ EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014

Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014 Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014 Ogólne informacje na temat badania 30 50 Krajów Pytań Liczba klientów 24 000 11 000 500 EMEIA W 2014 roku firma doradcza EY przeprowadziła badanie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

PBS DGA Spółka z o.o.

PBS DGA Spółka z o.o. Raport powstał w ramach projektu Małopolskie Obserwatorium Gospodarki. Publikację przygotował: PBS DGA Spółka z o.o. Małopolskie Obserwatorium Gospodarki Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament

Bardziej szczegółowo

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego Tytuł: Konkurencyjność przedsiębiorstw podsektora usług biznesowych w Polsce. Perspektywa mikro-, mezo- i makroekonomiczna Autorzy: Magdalena Majchrzak Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2012 Opis: Praca

Bardziej szczegółowo

Transformacja roli finansów w przedsiębiorstwie wobec oczekiwań właścicieli

Transformacja roli finansów w przedsiębiorstwie wobec oczekiwań właścicieli Transformacja roli finansów w przedsiębiorstwie wobec oczekiwań właścicieli Zaproszenie na szkolenie Szanowni Państwo, W imieniu własnym oraz Prelegentów chciałbym zaprosić Państwa do wzięcia udziału w

Bardziej szczegółowo

2. Opis zajęć dydaktycznych i pracy studenta

2. Opis zajęć dydaktycznych i pracy studenta Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Informacja naukowa i bibliotekoznawstwo. Poziom II Sylabus modułu: Jakość w bibliotece (02-BN-NB-S2-JB01, 02-BN-NB-N2-JB01) 1. Informacje

Bardziej szczegółowo

Ochrona danych osobowych w administracji samorządowej

Ochrona danych osobowych w administracji samorządowej Ochrona danych osobowych w administracji samorządowej Raport z badania w urzędach marszałkowskich przeprowadzonego w miesiącach kwiecień-maj 2016 r. Warszawa, 13 maja 2016 roku Ochrona danych osobowych

Bardziej szczegółowo

Badanie opinii polskich kierowców dotyczące progów zwalniających

Badanie opinii polskich kierowców dotyczące progów zwalniających STOWARZYSZENIE INTEGRACJI STOŁECZNEJ KOMUNIKACJI ul. Mroczna 5/23, 01-456 Warszawa Badanie opinii polskich kierowców dotyczące progów zwalniających Jan Jakiel Warszawa, wrzesień 2005 r. 1 We wrześniu 2005

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

Jakie wymagania normy ISO 9001:2000 sprawiają trudności polskim przedsiębiorstwom?

Jakie wymagania normy ISO 9001:2000 sprawiają trudności polskim przedsiębiorstwom? Mariusz J. Ligarski, Karina Koczaj, Jakie wymagania normy ISO 9001:2000 sprawiają trudności polskim przedsiębiorstwom, Problemy Jakości, 2004, nr 11, s. 24, 29-33. Mariusz J. Ligarski, Karina Koczaj Jakie

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

DOBRE PRAKTYKI SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁANIE 2.1 WSPARCIE NA DORADZTWO

DOBRE PRAKTYKI SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁANIE 2.1 WSPARCIE NA DORADZTWO DOBRE PRAKTYKI SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁANIE 2.1 WSPARCIE NA DORADZTWO Celem niniejszego opracowania jest syntetyczne przedstawienie projektów, które otrzymały

Bardziej szczegółowo

Ankieta do przygotowania oferty (re-) certyfikacji systemu zarządzania

Ankieta do przygotowania oferty (re-) certyfikacji systemu zarządzania Ankieta do przygotowania oferty (re-) certyfikacji systemu zarządzania Wydanie: 01/2013 Strona 1 z 2 Chcemy otrzymać bezpłatną wycenę certyfikacji zgodnie z normą: ISO 9001 ISO 14001* ISO 50001* ISO 27001*

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: http://www.szpitalrydygier.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: http://www.szpitalrydygier. Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: http://www.szpitalrydygier.pl/ Kraków: usługa przeprowadzenie audytu certyfikującego dla normy PN-

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Transport odpadów a standardy bezpieczeństwa. System Zarządzania Bezpieczeństwem Ruchu drogowego. Joanna Bańkowska Dyrektor Zarządzający BSI

Transport odpadów a standardy bezpieczeństwa. System Zarządzania Bezpieczeństwem Ruchu drogowego. Joanna Bańkowska Dyrektor Zarządzający BSI Transport odpadów a standardy bezpieczeństwa System Zarządzania Bezpieczeństwem Ruchu drogowego Joanna Bańkowska Dyrektor Zarządzający BSI NOWOCZESNY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI PROBLEM CZY BIZNES? 13.11.2013

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZANIA PAKIETOWE dla małych i średnich firm

ROZWIĄZANIA PAKIETOWE dla małych i średnich firm ROZWIĄZANIA PAKIETOWE dla małych i średnich firm Jak się rozwijać na trudnym rynku? Proponujemy jedyne na rynku rozwiązanie łączące profesjonalne i kompleksowe wsparcie dla Państwa firmy w optymalnym wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 1 2 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 3 Agenda 4 Jaki powinien być System Zarządzania wg norm serii

Bardziej szczegółowo

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02 Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych Badania i analizy rynku w działalności przedsiębiorstwa budowlanego. Potrzeby badań rynku na etapie planowania biznesu Kim

Bardziej szczegółowo

LUQAM sp. z o. o. sp.k. ul. Kamieńskiego 47 Kraków

LUQAM sp. z o. o. sp.k. ul. Kamieńskiego 47 Kraków LUQAM sp. z o. o. sp. k. 1 O nas LUQAM jest firmą doradczą o szerokim zakresie usług. Zajmujemy się realizacją projektów i programów związanych przede wszystkim z poprawą wewnętrznej sytuacji w organizacjach.

Bardziej szczegółowo

Szkolenie pt. Wprowadzenie do nowelizacji normy ISO 9001:2015

Szkolenie pt. Wprowadzenie do nowelizacji normy ISO 9001:2015 Strona 1 Szkolenie pt. Wprowadzenie do nowelizacji normy ISO 9001:2015 Strona 2 1. Wprowadzenie Zgodnie z regulaminem Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO) normy dla systemów zarządzania (MSS)

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w transporcie

Systemy zarządzania jakością w transporcie Opis : Systemy zarządzania jakością w transporcie Kod Nazwa Wersja Systemy zarządzania jakością w transporcie 2013/14 A. Usytuowanie w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy

Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy Zrównoważony rozwój Stabilne zarządzanie Pozytywny wpływ społeczny Wzrost wartości firmy Metodologia oparta na najnowszych trendach światowych Stwarzamy możliwość wzrostu wartości firmy 27 kwietnia 2012

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE PROCESÓW

DOSKONALENIE PROCESÓW KATALOG SZKOLEŃ DOSKONALENIE PROCESÓW - Tworzenie projektów ciągłego doskonalenia - Konsultacje z ekspertami - Poprawa jakości oraz produktywności - Eliminacja marnotrawstwa - Redukcja kosztów - Metody

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO Klienci Certyfikacji SGS Polska Nowi Klienci Szkolenia różne 1. EN 15838 wymagania normy jakościowej dla branży call center. 05.02.2016 2. GDP Dobre Patryki Dystrybucyjne

Bardziej szczegółowo

Budowanie na nowo relacji z klientami. Prezentacja wyników badania Global Consumer Insurance Survey EY 2014.

Budowanie na nowo relacji z klientami. Prezentacja wyników badania Global Consumer Insurance Survey EY 2014. Budowanie na nowo relacji z klientami. Prezentacja wyników badania Global Consumer Insurance Survey EY 2014. Piotr Popowski Partner. Lider Grupy Performance Improvement w Dziale Rynków Finansowych EY.

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA PRZEPŁYWU MATERIAŁU W PRODUKCJI TURBIN W ROLLS-ROYCE DEUTSCHLAND LTD & CO KG

OPTYMALIZACJA PRZEPŁYWU MATERIAŁU W PRODUKCJI TURBIN W ROLLS-ROYCE DEUTSCHLAND LTD & CO KG Andrew Page Rolls-Royce Deutschland Ltd & Co KG Bernd Hentschel Technische Fachhochschule Wildau Gudrun Lindstedt Projektlogistik GmbH OPTYMALIZACJA PRZEPŁYWU MATERIAŁU W PRODUKCJI TURBIN W ROLLS-ROYCE

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie SPOŁECZEŃSTWO WIEDZY. Nowe wyzwania. Zbigniew Kąkol

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie SPOŁECZEŃSTWO WIEDZY. Nowe wyzwania. Zbigniew Kąkol Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie SPOŁECZEŃSTWO WIEDZY Nowe wyzwania Zbigniew Kąkol Idea Po społeczeństwie kapitalistycznym opartym na prywatnej własności środków produkcji

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development ISSN 1899-5241 www.jard.edu.pl Journal of Agribusiness and Rural Development tłumaczenie CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA DECYZJE ZWIĄZANE Z WDRAŻANIEM SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ORAZ ICH SKUTKI W OCENIE PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000 BIURO USŁUG DOSKONALENIA ZARZĄDZANIA I ORGANIZACJI SYSTEM SP.J. ul. Faradaya 53 lok. 44, 42-200 Częstochowa tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com Etapy wdrażania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001 INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001 S t r o n a 2 z 5 Serdecznie

Bardziej szczegółowo

dr Marta Kluzek Zestawienie dorobku naukowego

dr Marta Kluzek Zestawienie dorobku naukowego dr Marta Kluzek Zestawienie dorobku naukowego 2011 Tytuł oryginału: Podział państw Unii Europejskiej według zróżnicowania czynników tworzących klimat inwestycyjny. Autorzy: Kluzek Marta. Źródło: W : Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne POLSKI ZWIĄZEK PRYWATNYCH PRACODAWCÓW TURYSTYKI LEWIATAN I INSTYTUT TURYSTYKI W KRAKOWIE SP. Z O. O. ZAPRASZAJĄ PRZEDSIĘBIORCÓW I ICH PRACOWNIKÓW DO UDZIAŁU W PROJEKCIE Wzrost adaptacyjności mikro, małych

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego powołany został w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego

Bardziej szczegółowo

Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH

Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH Marta CIESIELKA, Małgorzata NOWORYTA AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Polska Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH Wstęp Wybór studiów

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

COPYRIGHT 2002 Artur Maciaszczyk tel 0602 375 325 1

COPYRIGHT 2002 Artur Maciaszczyk tel 0602 375 325 1 NORMY ISO 9000 COPYRIGHT 2002 rtur Maciaszczyk tel 0602 375 325 1 NORMY SERII ISO 9000 GENEZ 1959 Ministerstwo Obrony w US wprowadza normę Wymagania Programu Jakości" MIL-Q-9858, która obliguje dostawców

Bardziej szczegółowo

WPROWADZANIE INWESTORÓW POLSKICH NA RYNKI OBCE

WPROWADZANIE INWESTORÓW POLSKICH NA RYNKI OBCE WPROWADZANIE INWESTORÓW POLSKICH NA RYNKI OBCE SEKRETEM BIZNESU JEST WIEDZIEĆ TO, CZEGO NIE WIEDZĄ INNI Arystoteles Onassis SZANOWNI PAŃSTWO, Lubelskie Centrum Consultingu sp. z o. o. powstało w 2009 roku

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej, działający w ramach Polskiego

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością w transporcie

Systemy zarządzania jakością w transporcie Opis : Systemy zarządzania jakością w transporcie Kod Nazwa Systemy zarządzania jakością w transporcie Wersja 2013/14 A. Usytuowanie w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Rynek zintegrowanych usług telekomunikacyjnych w Polsce 2015. Analiza pakietów i usług wiązanych

Rynek zintegrowanych usług telekomunikacyjnych w Polsce 2015. Analiza pakietów i usług wiązanych Rynek zintegrowanych usług telekomunikacyjnych w Polsce 2015 Rynek zintegrowanych usług telekomunikacyjnych w Polsce 2015 2 Język: polski, angielski Data publikacji: Grudzień 2015 Format: pdf Cena od:

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 349 353 Agata Szkiel OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO Katedra

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO TEMAT SZKOLENIA TERMIN KOSZT NETTO Klienci Certyfikacji SGS Polska Nowi Klienci Szkolenia różne 1. EUTR - Legalność pochodzenia drewna i biomasy w świetle wymagań regulacji EUTR NR 995/2010. 2. GDP Dobre

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo