Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jakość i certyfikacja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jakość i certyfikacja"

Transkrypt

1 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jakość i certyfikacja Opracowanie: Damian Dec, PARP, 2001 Aktualizacja: Grupa Doradcza Sienna Sp. z o.o grudzień 2005 Projekt współfinansowany przez UNIĘ EUROPEJSKĄ, ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

2 Spis treści 1. DLACZEGO WDRAŻAĆ SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I POPRAWIAĆ JAKOŚĆ PRODUKTÓW I ŚWIADCZONYCH USŁUG IMPLIKACJE ZWIĄZANE Z WDROŻENIEM SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ JAKI SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WDRAŻAĆ? KOSZTY WDROŻEŃ WSPARCIE PUBLICZNE DLA SEKTORA MSP W ZAKRESIE WDROŻEŃ SZJ ORAZ ICH CERTYFIKACJI BIBLIOGRAFIA

3 1. DLACZEGO WDRAŻAĆ SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I POPRAWIAĆ JAKOŚĆ PRODUKTÓW I ŚWIADCZONYCH USŁUG? Na wstępie należy zaznaczyć różnicę pomiędzy systemem zarządzania jakością (SZJ) i certyfikatem świadczącym o wdrożeniu takiego systemu oraz certyfikatem jakości produktu. Certyfikat SZJ oznacza, że firma działa zgodnie z zapisanymi procedurami. Przykładem jest procedura obsługi klienta, dokumentacja poczty przychodzącej i wychodzącej i inne. Jeżeli w firmie istnieją takie procedury to mamy pewność, że dzwoniąc z zapytaniem co się stało z naszym zamówieniem, na które czekamy już 2 tygodnie, firma nie zaskoczy nas informacją, że niestety takiego pisma nie otrzymała lub, że prawdopodobnie musiało się gdzieś zawieruszyć. Niestety, SZJ nie nakazuje odpowiedzieć na takie zapytanie w np. 45 minut. To jest już decyzja firmy jakie konkretnie standardy obsługi zostaną przyjęte. Co prawda nowe normy serii ISO 9000:2000 nakładają na firmę posiadającą certyfikat obowiązek stałej poprawy jakości produktów i świadczonych usług ale nie określają konkretnie parametrów produktów i usług. W praktyce oznacza to, że możemy spotkać firmę, która posiadając certyfikat SZJ, sprzedała nam produkt niskiej jakości. Dlatego też, oprócz certyfikacji SZJ, istnieją certyfikaty jakości produktów. W poniższym opracowaniu główna uwaga została skupiona na systemach zarządzania jakością. Dlaczego? Ponieważ konieczność posiadania certyfikatu na produkt jest najczęściej uregulowana prawnie (jest lub nie ma obowiązku posiadania certyfikatu) i przedsiębiorca nie musi podejmować decyzji dotyczącej uzyskania lub nie konkretnego certyfikatu. Odmiennie jest w przypadku SZJ, gdzie tylko w nielicznych przypadkach istnieje obowiązek posiadania certyfikatu SZJ (aczkolwiek obowiązek ten jest stale rozszerzany). Poza tym, certyfikat SZJ dotyczy całego systemu a nie pojedynczego produktu. Dobry system zarządzania jakością jest gwarantem zaprojektowania i wyprodukowania dobrego produktu czyli dotyczy przyczyny a nie tylko końcowego rezultatu (co sprawdzane jest właśnie na etapie certyfikacji produktu). Dobry SZJ przyczynia się także do stałego wzrostu jakości, czyli jest sposobem na stały rozwój a nie tylko na jednokrotne potwierdzenie, że dany produkt spełnia obecne standardy. Definicja jakości w SZJ wg ISO 9000:2000 to stopień, w jakim zespół właściwych cech (wyrobu, systemu lub procesu) spełnia wymagania (klientów i innych zainteresowanych stron). Nie jest prawdą, że wszystkie firmy powinny posiadać certyfikat SZJ. Każda firma indywidualnie musi sobie odpowiedzieć, czy wdrożenie SZJ i ponoszenie kosztów certyfikacji, stałej aktualizacji oraz recertyfikacji zrekompensowane zostanie dodatkowymi korzyściami wynikającymi z posiadania certyfikatu. Dlaczego więc firmy decydują się na wdrożenie systemów zarządzania jakością? Jakie są czynniki zachęcające je do poniesienia bardzo często znaczących kosztów wdrożenia i certyfikacji, a następnie aktualizowania systemu wraz ze zmieniającymi się normami oraz zmianami w samym przedsiębiorstwie? 2

4 Poniżej przedstawiono kilka odpowiedzi na powyższe pytanie. 1.1 Wzrost popularności Systemy zarządzania jakością stały się w ostatnich latach bardzo popularne. Źródło sukcesów przedsiębiorstw japońskich upatrywano w Total Quality Management (TQM), czyli stałym doskonaleniu procesu zarządzania, zawartym w idei Koła Deminga i innych metodach, które powstały na gruncie japońskim. W Unii Europejskiej w wielu branżach trudno sobie wręcz wyobrazić działanie bez odpowiedniego certyfikatu, chociaż prawdą jest, że część popularności wynika z przepisów prawa wymuszających posiadanie konkretnych certyfikatów przy prowadzaniu działalności gospodarczej w niektórych obszarach. Dysponowanie certyfikatem SZJ nabrało szczególnego znaczenia po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. 1.2 Względy marketingowe W ostatnich latach jedną z głównych przyczyn ubiegania się o certyfikaty systemów jakości była chęć marketingowego ich wykorzystania. Przedsiębiorstwa, które mogą się takim dokumentem legitymować, są postrzegane jako pewniejsze i lepsze. Ich wyroby łatwiej zdobywają nabywców. W Unii Europejskiej wyroby firm bez certyfikatu systemu jakości coraz częściej są pomijane już przy wstępnym wyborze. Przestał to więc być aspekt przewagi konkurencyjnej, a stał się punktem wyjścia do poszukiwań nabywców. Przedsiębiorstwa z długoletnią tradycją wiedzą, że istotą działania nie jest zdobywanie nowych klientów, ale przede wszystkim utrzymanie starych. Można to zrobić łatwiej i taniej, niż eksplorować coraz to nowe rynki. Stali klienci powracają do firmy, zachęcają innych do korzystania z naszych usług i wyrobów. Sprawny system stałego doskonalenia jakości systemu zarządzania jak również jakości samych produktów i usług zawarty jest w systemach zarządzania jakością takich jak oparte na normach ISO 9000 i innych podobnych, TQM, Koło Deminga oraz w wielu innych. 1.3 Obniżenie kosztów złej jakości Zgodnie z tradycyjnym ujęciem kosztów jakości, wdrożenie systemu jakości powiększa jednostkowy koszt produktu. Firma miała wybrać pomiędzy dwoma wariantami: pierwszy z nich zakładał tani produkt ale złej jakości, a drugi z nich sugerował, że jeżeli firma chce podnieść jakość produktu to musi zgodzić się na jego większy koszt jednostkowy. Praktyka pokazała jednak, że prawidłowo wdrożony system zarządzania jakością jednocześnie przyczynił się do wzrostu jakości systemu zarządzania (mniejsza liczba braków) wzrostu jakości samego produktu (mniej wybrakowanych produktów u klienta) oraz obniżenia kosztów (np. zmniejszenie kosztów serwisu i napraw w ramach gwarancji), a następnie przełożył się na zwiększoną lojalność klienta wobec produktu co zmniejszyło poziom kosztów sprzedaży. Przedsiębiorstwo musi jednak dokonać optymalizacji kosztów jakości. Nie jest bowiem prawdą, że firmie opłaca się podnosić jakość zwiększając koszty w nieskończoność. Krańcowa dodatkowa korzyść z polepszenia systemu zarządzania jakością o jednostkę musi być większą od nakładów jakie trzeba ponieść by tę dodatkową wartość uzyskać. Innymi słowami, możemy mieć dużą pewność, że pierwsze działania zmierzające do poprawy jakości będą generowały znaczne dodatkowe korzyści. Pamiętać należy jednak fakt, że te krańcowe dodatkowe korzyści będą miały tendencję malejącą. W praktyce oznacza to, że osiągnięcie 3

5 0% braków na linii produkcyjnej teoretycznie jest możliwe, ale koszty uzyskania tego wskaźnika przewyższają korzyści, jakie firma uzyskuje mając taki wskaźnik braków. 1.4 Czynniki zewnętrzne Czynniki zewnętrzne to czynniki, na które firma nie posiada wpływu. Najlepszym przykładem są oczywiście wymagania zapisane w przepisach prawa, takie jak dotychczasowa konieczność uzyskania znaku bezpieczeństwa B w Polsce lub oznakowanie CE obowiązujące w Unii Europejskiej, do której należy nasz kraj. Rosnąca popularność systemów jakości zgodnych z normami ISO 9000 sprawiła, że w niektórych Dyrektywach Unii Europejskiej zastosowano je jako narzędzie osiągnięcia zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa odnoszącymi się do produktów. Poza tym do czynników zewnętrznych należy zaliczyć wymagania odbiorców, którzy wymuszają na swoich dostawcach posiadanie odpowiednich certyfikatów. Bardzo często zdarza się tak w przypadku kiedy odbiorca (najczęściej duża firma) wprowadza SZJ i aby zapewnić harmonię współpracy z dostawcą (najczęściej małą firmą) wymusza także u niego wdrożenie podobnego systemu. 4

6 2. IMPLIKACJE ZWIĄZANE Z WDROŻENIEM SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ. Jakie działania należy podjąć, aby wdrożyć SZJ? Co to oznacza dla firmy? Jak zmieni się jej funkcjonowanie po wdrożeniu systemu? Przedsiębiorca musi zdawać sobie sprawę z wagi i istoty tego typu pytań, gdyż prawidłowe odpowiedzi na nie gwarantuję, że system nie zostanie wdrożony dlatego że wszyscy go wdrażają, ale będzie podstawą do rzeczywistego podniesienia poziomu zarządzania w firmie i przyczyni się do uzyskania długookresowej przewagi konkurencyjnej. 2.1 Główne działania związane z wdrożeniem systemu zarządzania jakością a. Określenie celu działalności organizacji w odniesieniu do jakości. Misja (polityka jakości) firmy, cele cząstkowe, potrzeby, wymagania i oczekiwania klientów, sposób zarządzania firmą, zadanie i rola systemu zarządzania jakością. b. Identyfikacja procesów w ramach działalności objętej systemem. Określenie obszaru objętego systemem, uzasadnienie zastosowanych wyłączeń, identyfikacja i grupowanie procesów, identyfikacja procesów zapewniających sprawność funkcjonowania systemu i ich doskonalenie, identyfikacja procesów zarządzania. c. Określenie reguł działania w odniesieniu do procesów. Procedury, instrukcje, dokumentacja źródłowa, przewodnik po systemie, monitorowanie, zapisy z działalności, analizowanie danych. d. Identyfikacja powiązań i zależności pomiędzy procesami. Identyfikacja przepływów materiałowych i przepływu informacji, wykorzystanie zapisów, określenie struktury procesowej systemu, zapewnienie spójności systemu. e. Ustanowienie zasad komunikowania się. Określenie sposobu komunikowania się na różnych szczeblach organizacji, wykorzystanie nośników informacji. f. Określenie odpowiedzialności osób za poszczególne działania objęte systemem. Zarządzający przedsięwzięciami, właściciele procesów, odpowiedzialność za działania, zasoby, kompetencje, zakres obowiązków i działań, weryfikacja struktury organizacyjnej. g. Zapewnienie zasobów. 5

7 Należy pamiętać, że wdrożenie SZJ kosztuje. W wielu przypadkach wiąże się także z koniecznością ustanowienia nowego stanowiska pracy i zatrudnienia osoby odpowiedzialnej za wdrożenie SZJ. Każda zmiana jaka zostanie wdrożona w ramach wprowadzania SZJ na początku musi kosztować i z tego faktu zarząd firmy i jej właściciele muszą sobie zdawać sprawę. 2.2 Podstawowe zasady zarządzania jakością Klient w centrum uwagi. Losy organizacji zależą od jej klientów, powinna ona zatem rozumieć ich aktualne i przyszłe potrzeby, spełniać ich wymagania, a także starać się wykraczać poza oczekiwania klientów. Należy pamiętać, że SZJ wdrażany jest przede wszystkim dla klientów, ale jego wdrożenie oznaczać może zmianę relacji klient-firma i należy to zrobić bardzo uważnie, by klienci nie odczuli tego jako utrudnienie ale ułatwienie wzajemnych relacji (chodzi tu głównie o klientów korporacyjnych a nie osoby indywidualne). Dobrym przykładem jest konieczność ewidencji usług w urzędach publicznych, która może wiązać się z niewielkim utrudnieniem dla jej klientów w postaci np. wypełnienia formularza wykonania usługi Przywództwo. Przywódcy powinni zapewnić jedność misji organizacji i kierunków jej działania. Powinni kreować środowisko pracy, w którym ludzie mogą w pełni angażować się w realizację celów organizacji. Brak zdecydowania przy wdrażaniu SZJ przez wyższy szczebel kierownictwa firmy zniechęca do aktywnej postawy pozostałych pracowników Zaangażowanie ludzi. Ludzie działający na wszystkich szczeblach organizacji stanowią jej najcenniejszy potencjał, a ich pełne zaangażowanie umożliwia wykorzystanie ich zdolności do uzyskania korzyści przez całą organizację. Jednym z podstawowych problemów napotykanych w procesie wdrażania SZJ jest niechęć pracowników średniego szczebla do opisywania ich czynności. Dzieje się tak z kilku względów. Przede wszystkim niechęć ta wynika z faktu, że może się okazać, że dane stanowisko nie jest konieczne w firmie i pracownicy boją się redukcji w wyniku ulepszenia procesów. W drugiej kolejności wynika to z faktu bycia sprawdzanym. Niechęć przed tym widoczna jest przede wszystkim właśnie na średnim i wyższym szczeblu kierowniczym, gdyż pracownicy niższego szczebla są do tego faktu przyzwyczajeni Podejście procesowe. Najskuteczniejsze osiąganie pożądanych wyników jest możliwe, gdy zarządzamy poszczególnymi działaniami i związanymi z nimi zasobami tak jak procesem. Oznacza to konieczność współdziałania ludzi z różnych działów funkcjonalnych (finanse, produkcja, projektowanie) w ramach konkretnych procesów. Takie współdziałanie wymaga bardzo dobrych narzędzi i umiejętności organizacji oraz skutecznej komunikacji Systemowe podejście do zarządzania. 6

8 Identyfikacja, zrozumienie i zarządzanie wzajemnie powiązanymi procesami organizacji w sposób systemowy, przyczynia się do skutecznego i efektywnego osiągania jej celów. Na system składają się procesy (które przebiegają poziomo) oraz cele i sposoby ich realizacji poszczególnych działów funkcjonalnych (które przebiegają pionowo czyli funkcjonalnie). Bardzo często dochodzi do konfliktów pomiędzy procesami a celami działów funkcjonalnych. Firma może je rozwiązać tylko wtedy kiedy traktowane będą jako część jednego systemu jakim jest firma Ciągłe doskonalenie. Stałym, niezmiennym celem organizacji powinno być ciągłe doskonalenie wszystkich aspektów jej funkcjonowania. Nieodzownym elementem każdego SZJ jest konieczność pracy w tzw. cyklu PDCA czyli Kole Deminga. PDCA czyli Plan-Do-Check-Act (Planuj Wykonaj Sprawdź Działaj) zakłada, że firma stale musi doskonalić swój system poprzez cykliczne identyfikowanie np. celu (Plan), podjęcie działania poprzez np. prace badawczo-rozwojowe (Do), kontrolę ich wyników (Check) a następnie podejmowanie działań korekcyjnych (Act). Jeżeli wszystkie procesy jakie są w firmie będą podlegać takiej logice (produkcja, realizacja zamówień, identyfikacja potrzeb i oczekiwań klientów na rynku itd.) mamy pewność, że firma będzie produkować coraz efektywniej a jej produkty będą coraz wyższej jakości Proces decyzyjny oparty na faktach. Skuteczne decyzje są wynikiem analizy danych i informacji Wzajemnie korzystna współpraca z dostawcą. Współzależność organizacji i jej dostawców sprawia, że wzajemnie korzystna współpraca przyczynia się do tworzenia wartości dodanej przez obie strony. 7

9 3. JAKI SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WDRAŻAĆ? 3.1 Normy ISO serii 9000:2000 Najpopularniejsze jest wdrażanie systemów zarządzania jakością oparte na normach ISO z serii Są one jednymi z bardzo wielu norm technicznych (standardów) opublikowanych przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO). Seria norm ISO zaczynająca się od 9000 dotyczy systemów jakości w przedsiębiorstwie lub instytucji. Specyficzną cechą tych norm jest to, że dotyczą nie wyrobów (usług) lecz procesu ich wytwarzania, a konkretnie zapewnienia jakości w trakcie tego procesu. Normy z serii ISO9000 po raz pierwszy opublikowano w 1987 roku. W 1994 r. dokonano ich pierwszej, niewielkiej nowelizacji polegającej na usunięciu drobnych błędów. Zasadnicza, daleko idąca zmiana nastąpiła dopiero w grudniu 2000 r. Od wielu lat prowadzone były na forum Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO) prace nad zmianą dotychczasowych norm z serii ISO9000. Publikacja nowych tekstów norm nastąpiła 15 grudnia 2000 r. Są one efektem kilkuletniej pracy ekspertów z całego świata. Dotychczas istniejące normy ISO9001, ISO9002 i ISO9003 zostały zastąpione jedną, skonsolidowaną normą ISO9001:2000. Po nowelizacji grupa podstawowych norm dotyczących systemów jakości obejmuje: ISO9000:2000 Systemy zarządzania jakością Podstawy i słownictwo ISO9001:2000 Systemy zarządzania jakością Wymagania ISO9004:2000 Systemy zarządzania jakością Wytyczne doskonalenia funkcjonowania Stworzenie w przedsiębiorstwie systemu jakości opartego na normach serii ISO9000 wydatnie poprawia efektywność jego działania i może stanowić cel sam w sobie, bez ubiegania się o ocenę tego systemu przez kontrahentów. W praktyce jednak, działania służące wprowadzeniu tych norm podejmowane są często na skutek nacisków ze strony odbiorców, istnieje więc konieczność udowodnienia rzeczywistej zgodności z normami. Najlepszą metodą takiego poświadczenia jest uzyskanie certyfikatu wydanego przez niezależną jednostkę. Według wersji norm z 1994 r. certyfikat systemu jakości w przedsiębiorstwie poświadczał zgodność tego systemu z jedną z norm: ISO9001, ISO9002 lub ISO9003. Wybór jednej z trzech norm i zawartego w niej modelu systemu jakości należał do przedsiębiorstwa, które się o certyfikację ubiegało. W nowej wersji z 2000 r. nie ma już normy ISO9002 oraz ISO9003, a jedynie zmieniona, skonsolidowana norma ISO9001, która stanowi podstawę certyfikacji. Wybór firmy certyfikującej jest często narzucany przez partnera, gdyż nie wszystkie z tych firm cieszą się jednakową renomą. Przed ubieganiem się o certyfikację przedsiębiorstwo musi wprowadzić efektywnie działający system jakości zgodny z normą ISO9000. Mogą w tym pomóc liczne firmy konsultingowe specjalizujące się w tej dziedzinie. Certyfikat zaświadcza, że system jakości istniejący w przedsiębiorstwie zgodny jest z normą ISO9000. Odbiorca, zawierając umowę z dostawcą, nie musi dokonywać kosztownych kontroli jego procesu produkcyjnego, mogąc oprzeć się na certyfikacie uznawanej przez siebie jednostki certyfikującej. Dostawca może prowadzić negocjacje z wieloma kolejnymi kontrahentami powołując się na posiadany certyfikat bez konieczności każdorazowego udowadniania zgodności swojego systemu jakości z odpowiednimi normami. W sposób oczywisty ułatwia to i przyspiesza nawiązywanie kontaktów i zawieranie umów. 8

10 Nowe normy ISO9000:2000 różnią się znacznie od poprzednich. Dokonano istotnych zmian w architekturze normy ISO9001:1994, a u ich podstaw leżało założenie dostosowania wymagań dla potrzeb rynkowych, ale bez dokonywania rewolucyjnych zmian. Jednak już na pierwszy rzut oka dokonane modyfikacje w istotny sposób zmieniły znany dotychczas układ norm ISO serii Zgodnie z opinią autorów nowych norm są one bardziej zrozumiałe zarówno dla firm, które już posiadają certyfikaty jakości ISO 9000 jak i dla tych, które planują ich wdrożenie w przyszłości. ISO 9001:2000 jednoznacznie wskazuje na podejście do procesu zapewnienia jakości uwzględniające zorientowanie na procesy biznesowe, czytelniejsze wymagania, zaspokajanie potrzeb klienta i ciągłe doskonalenie organizacji, zarządzanie szeroko pojętym środowiskiem oraz inne elementy systemu zarządzania. W swojej koncepcji norma zakłada dostosowanie układu i treści wymagań dla przedsiębiorstw spoza grupy przedsiębiorstw produkcyjnych. Zaproponowane w normie podejście procesowe wskazuje odpowiednie zakresy działań realizowanych przez firmy stosujące system zapewnienia jakości, oparty o wymagana ISO 9001:2000, których następstwem są odpowiednie produkty lub usługi. W model procesowy wkomponowany został cykl PDCA (planuj wykonaj sprawdź działaj), wchodzący w zakres pętli wewnętrznej, a efektywność procesów ciągłego doskonalenia rozpoczyna się i kończy na odpowiedzialności kierownictwa. W systemie zapewnienia jakości zgodnym z ISO 9001:2000 konieczne jest ustanowienie poziomu krytycznego, stanowiącego odniesienie do weryfikacji efektywności poszczególnych procesów. Wszystkie obszary działania organizacji odwołują się poprzez pętlę wzajemnych zależności do zarządzania procesami. Zamieszczone zostały dodatkowe wymagania związane z zaspokojeniem potrzeb nabywcy. Podczas gdy ISO 9001:94 koncentruje się na specyfikacjach produktu i usługi w oparciu o wymagania klienta, ISO 9001:2000 zawiera podpunkty, z góry określające wymagania związane z potrzebami klienta. Firmy będą musiały ocenić swoje dostępne źródła informacji i rozważyć nowe dla celów utrzymania i doskonalenia zarówno systemu jakości jak i zagwarantowania odpowiedniego poziomu satysfakcji nabywcy. Większość organizacji opierających się na systemie ISO 9001:94 polega na pewnym poziomie informacji zwrotnej co do stopnia zaspokojenia potrzeb nabywcy, ISO 9001:2000 przede wszystkim wymaga od nich formalnego udokumentowania, co firmy robią w celu otrzymania sprzężenia zwrotnego. To organizacja decyduje, czy jej procesy w sposób wyczerpujący zapewniają zaspokojenie potrzeb nabywcy. W normie ISO 9001:2000 istotne jest nowe spojrzenie na odpowiedzialność kierownictwa i zapewnienie zasobów. Wymagania ISO 9001:2000 dotyczące odpowiedzialności kierownictwa i alokacji zasobów (środków) nie zwiększyły się, jednak jednoznacznie ukierunkowują odpowiedzialność za ustanowienie efektywnego systemu jakości, prowadzącego do ciągłego doskonalenia i zaspokojenia potrzeb klienta. Podkreślone w tym zakresie zostało efektywne zarządzanie procesem. Nowa struktura zapewnia też zwartość i logiczne połączenie pomiędzy ISO 9001:2000, dostarczającej ogólnych wymagań systemu jakości i ISO 9004:2000, wskazującej elementy, 9

11 jakie firmy mogą stosować, rozwijając swój system zarządzania jakością. W jednoznaczny sposób nowa norma nawiązuje do filozofii TQM. Wszystko wskazuje na to, że ISO 9001:2000 jest łatwiejsze w zrozumieniu i stosowaniu. Dlatego też nowe wydanie nie tylko wyeliminuje potrzebę stworzenia szeregu norm o charakterze opisowym, sprawi także, iż ISO 9001 pozostanie w o wiele szerszym stopniu akceptowane i stosowane jako punkt wyjścia dla rozpoczęcia działalności przez nowe firmy. ISO 9001:2000 zawiera kilka nowych wymagań i nie eliminuje żadnych wymagań ISO 9001: HACCP System HACCP stosowany jest w firmach z szeroko pojętego sektora spożywczego. Ma zastosowanie wszędzie tam, gdzie następują jakiekolwiek działania związane z żywnością: w produkcji, handlu hurtowym i detalicznym, transporcie, gastronomii, żywieniu zbiorowym i cateringu. Nie jest to typowy system zarządzania jakością, gdyż obejmuje tylko jeden, ale za to niezmiernie istotny element jakości żywności mianowicie jej bezpieczeństwo dla konsumenta. System HACCP służy do minimalizowania zagrożeń związanych ze skażeniami mikrobiologicznymi i chemicznymi oraz fizycznymi zanieczyszczeniami żywności. Pozostałe parametry składające się na jakość (takie jak np. smak, wygląd, trwałość) mogą być kontrolowane i osiągane przy pomocy innych, uzupełniających systemów jakości. Takim systemem jest np. QACP (Quality Assurance Control Points) Punkty Kontrolne Zagwarantowania Jakości. Skrót HACCP pochodzi od określenia w języku angielskim (Hazard Analysis and Critical Control Points), które tłumaczy się jako Analiza Zagrożeń i Krytyczne Punkty Kontroli. Istota systemu HACCP polega na usystematyzowanym podejściu do identyfikacji, oceny i kontroli możliwych zagrożeń. Funkcjonowanie systemu opiera się na istnieniu krytycznych punktów kontroli. Pod pojęciem tym rozumie się wszystkie etapy istotne z punktu widzenia utrzymania odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa. Istnieje siedem zasad / etapów działania w ramach systemu HACCP: o Przeprowadzenie analizy zagrożeń o Ustalenie krytycznych punktów kontrolnych o Ustalenie limitów krytycznych dla każdego z punktów kontrolnych o Ustalenie procedur monitorowania krytycznych punktów kontrolnych o Ustalenie działań korygujących o Ustalenie procedur weryfikacji systemu o Ustalenie dokumentacji Wprowadzenie systemu HACCP we wszystkich firmach żywnościowych, bez względu na ich wielkość i profil działalności jest obowiązkowe na terenie całej Unii Europejskiej. 3.3 QS-9000 QS-9000 jest skróconą nazwą pełnej definicji Quality System Requirements QS-9000 (Wymagania systemu jakości QS-9000). Podstawą jego ustanowienia była norma ISO 9001 z 1994 roku, rozszerzona o dodatkowe wymagania właściwe dla rynku motoryzacyjnego oraz specyficzne dla jej autorów, tzn. Wielkiej Trójki producentów samochodowych - Chrysler Corporation, Ford Motor Company oraz General Motors Corporation. 10

12 W szczególności system ten dotyczy dostawców: a) materiałów produkcyjnych, b) części i podzespołów miedzyoperacyjnych oraz części zamiennych, c) obróbki cieplnej, malowania, chromowania oraz innych procesów wykańczających. Ponadto, istnieją także wymogi dotyczące dostawców narzędzi, maszyn oraz innych urządzeń operacyjnych. Producenci samochodów (w tym przypadku Wielka Trójka), uznali, że certyfikowane systemy jakości zgodne z międzynarodowymi standardami ISO 9001 lub ISO 9002 to za mało, aby zapewnić sobie zaplecze zaopatrzeniowe o oczekiwanej jakości. Zgodność celów producentów samochodów, odpowiadających ostatecznie za jakość pracy swoich dostawców i kooperantów, jest bezdyskusyjna. QS-9000 powinien pozwolić zminimalizować uciążliwość wielokrotnej oceny rzetelności potencjalnych i obecnych dostawców i sprawić, że produkowane samochody będą odpowiadały oczekiwanemu przez użytkowników poziomowi jakości i trwałości. Na rynku motoryzacyjnym uznawane są także inne wymagania: EAQF we Francji, VDA-6 w Niemczech (patrz niżej) oraz AVSQ we Włoszech, chociaż ich powszechność jest niewspółmierna wobec QS Standard QS-9000 składa się z dwóch części podstawowych, które ujednolicają wymagania stawiane przez przedstawicieli Wielkiej Trójki oraz innych producentów samochodów swoim dostawcom. Ponadto każdy z koncernów lub dowolny jego oddział posiada jeszcze dodatkowe indywidualne wymagania związane z realizowanymi dla nich dostawami. 3.4 VDA 6.1 VDA 6.1 jest to wykorzystywany w Europie standard niemieckiego przemysłu motoryzacyjnego dla dostawców rynku samochodowego. Norma podobnie jak QS 9000 została napisana na podstawie normy ISO 9000 i jest wykorzystywana przez fabryki firm niemieckich również na rynkach pozaeuropejskich. Celem normy jest wyeliminowanie błędów oraz marnotrawstwa w całym łańcuchu dostawców. 3.5 Zarządzanie przez Jakość Total Quality Management TQM jest nowoczesną koncepcją zarządzania przedsiębiorstwem. Jest to filozofia wszechstronnego, zbiorowego wysiłku zorientowanego na ustawiczne doskonalenie organizacji we wszystkich aspektach, sferach i efektach działalności. Obejmuje nie tylko doskonalenie wyrobów czy usług ale także jakość pracy, technologii, organizacji pracy, procesów marketingowych i wytwórczych zorientowanych na zaspokojenie potrzeb klientów i uczestników organizacji, jej przetrwanie i rozwój. Zarządzanie przez jakość w Unii Europejskiej wywodzi się z koncepcji japońskiego i amerykańskiego Total Quality Management, która została przystosowana przez Europejską Fundację Zarządzania Jakością EFQM (European Foundation for Quality Mangement) do europejskich tradycji oraz filozofii jakości życia, gdzie człowiek jest podstawowym podmiotem w procesach zarządzania organizacją. Filozofia ta jest oparta na modelu doskonałości EFQM. 11

13 W krajach europejskich wiele tysięcy firm wdrożyło i wdraża TQM, m.in. takie organizacje jak: VOLVO, Rank Xerox, ICL Design and Distribution, Siemens, Philips. W Polsce koncepcja TQM zaczęła się rozwijać z chwilą ustanowienia Polskiej Nagrody Jakości (w 1995 roku) przez Krajową Izbę Gospodarczą i Polskie Centrum Badań i Certyfikacji oraz Fundację Teraz Polska. 4. KOSZTY WDROŻEŃ Koszt związany uzyskaniem przez przedsiębiorstwo prawa do posługiwania się certyfikatem SZJ związany jest nie tylko z wynagrodzeniem wykonawcy auditu certyfikacyjnego, lecz najczęściej także z wynagrodzeniem zewnętrznej firmy doradczej dokonującej wdrożenia. Zwykle w pierwszym z przypadków, w odniesieniu do przedsiębiorstw należących do sektora MSP, koszt auditu certyfikacyjnego kształtuje się na poziomie kilkunastu tysięcy złotych. Jest to jednak uzależnione od zakresu prac audytorów oraz złożoności procesów i wielkości przedsiębiorstwa. Koszt usług wdrożeniowych, obejmujących prace o charakterze doradczym i wykonywanych przez firmę zewnętrzną wynosi, w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw, około kilkudziesięciu tysięcy złotych. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż najczęściej konieczny jest, poza zakupem usług doradczych (związanych z przygotowaniem księgi jakości i innymi elementami wdrożenia), także zakup usług o charakterze szkoleniowym, ukierunkowanych na zapoznanie personelu i kadry zarządzającej z filozofią SZJ, oraz wykształceniem osób, które w ramach firmy zajmować się będą utrzymaniem wdrożonego systemu. W przypadku, gdy firma dysponuje odpowiednim potencjałem ludzkim, możliwe jest samodzielne przygotowanie przedsiębiorstwa do auditu certyfikacyjnego. Należy też stwierdzić, że zgodnie z uwagami poczynionymi we wstępie niniejszego opracowania, koszt wdrożenia i auditu nie jest jedynym kosztem związanym z uzyskaniem przez przedsiębiorstwo SZJ. Filozofia SZJ zakłada bowiem konieczność ciągłego doskonalenia i utrzymywania systemu, co wiąże się z ponoszeniem kosztów związanych z tym zagadnieniem. 12

14 5. WSPARCIE PUBLICZNE DLA SEKTORA MSP W ZAKRESIE WDROŻEŃ SZJ ORAZ ICH CERTYFIKACJI Wysokość kosztów związanych z uzyskaniem przez przedsiębiorstwo prawa do posługiwania się SZJ, może zostać zmniejszona, poprzez wykorzystanie z programów wsparcia publicznego, które przewidują częściowy zwrot kosztów poniesionych w związku z wdrażaniem systemu. Możliwość ta obejmuje zarówno szkolenia, jak i usługi doradcze wykonywane w ramach wdrożenia. 1. Refundacja kosztów zakupu usług doradczych związanych w wdrożeniem SZJ finansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Koszty poniesione przez małego lub średniego przedsiębiorcę w związku z zakupem u zewnętrznej firmy doradczej usług z zakresu wdrożenia SZJ, mogą zostać znacznie (maksymalnie do 50% ich wysokości) zmniejszone, dzięki funkcjonowaniu programu wsparcia pod nazwą Wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez doradztwo. Program ten jest realizowany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości, jako jeden z elementów wsparcia polskich przedsiębiorców ze środków funduszy strukturalnych. W ramach wspomnianego programu wydzielony został odrębny obszar pomocy pn. Doradztwo w zakresie jakości, obejmujący m.in. możliwość refundacji kosztów poniesionych przez firmę na usługi doradcze. Maksymalna wartość refundacji możliwa do uzyskania w ramach programu wynosi zł, natomiast minimalna zł, czyli z powodzeniem wystarczy na pokrycie części kosztów poniesionych przez firmę. Należy pamiętać, iż tak jak wspomniano wyżej refundacja może wynieść maksymalnie 50% wartości poniesionych kosztów usług doradczych. W przypadku, gdyby przedsiębiorstwo zainteresowane było skorzystaniem z tego typu wsparcia pamiętać należy o następujących kwestiach: - firma, z której usług korzystamy w ramach wdrożenia, posiadać musi tzw. akredytację - rozpoczęcie działań, koszty których chcielibyśmy częściowo odzyskać, nastąpić może dopiero po podpisaniu przez PARP umowy o udzieleniu wsparcia z naszą firmą - konieczne jest odpowiednie przygotowanie i złożenie wniosku o udzielenie wsparcia. Każdy z programów wsparcia, w tym opisany powyżej posiada pewnego rodzaju podręcznik, który przygotowany został z myślą o przedsiębiorcach starających się o wsparcie. Jego odpowiednia wersja została przygotowana także na potrzeby programu Wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez doradztwo. Zapoznanie się z jego treścią pozwoli na uniknięcie błędów w procedurze ubiegania się o zwrot środków i pozwoli na ograniczenie czasu związanego z aplikowaniem. Jest on dostępny na stronie internetowej PARP pod adresem: 2. Szkolenia z zakresu SZJ finansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego Obecnie na rynku dostępne są szkolenia, których organizacja współfinansowana jest przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości ze środków jednego z funduszy strukturalnych Europejskiego Funduszu Społecznego. Udział w zajęciach jest odpłatny, jednak wysokość opłaty stanowi niewielką część kosztu, jaką poniósłby przedsiębiorca oddelegowując 13

15 pracownika na szkolenie nie dofinansowane przez PARP. Oferta szkoleń jest bardzo szeroka i obejmuje zagadnienia związane np. z księgowością i zarządzaniem, lecz istnieje także możliwość skorzystania ze szkoleń, których przedmiotem jest uzyskanie wiedzy z zakresu auditów wewnętrznych SZJ czy HACCP. Lista szkoleń, wraz z danymi ich organizatorów udostępniona została na stronach internetowych PARP pod adresem 14

16 6. BIBLIOGRAFIA 1. Piotr Miller, SGH, Wykłady do przedmiotu Systemy Zarządzania Jakością. 2. Mirosław Recha, Poradnik Integracji Europejskiej, XII 2000, 3. Pakiety informacyjne Przewodnika Przedsiębiorcy, 4. Strona internetowa Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO), 5. Danuta Kołożyn-Krajewska, Tadeusz Sikora. HACCP - Koncepcja i system zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego żywności. Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Przemysłu Spożywczego,

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Skuteczność => Efekty => Sukces

Skuteczność => Efekty => Sukces O HBC Współczesne otoczenie biznesowe jest wyjątkowo nieprzewidywalne. Stała w nim jest tylko nieustająca zmiana. Ciągłe doskonalenie się poprzez reorganizację procesów to podstawy współczesnego zarządzania.

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY

PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY PROJEKT NOWA JAKOŚĆ PRACY Folder informacyjny projektu Nowa jakość pracy realizowanego przez Centrum Rozwoju Społeczno-Ekonomicznego w ramach Poddziałania 8.1.1 Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych

Bardziej szczegółowo

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008

Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 1 2 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 Etapy wdraŝania Systemu Zarządzania Jakością zgodnego z ISO 9001:2008 3 Agenda 4 Jaki powinien być System Zarządzania wg norm serii

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby System zarządzania jakością (ISO 9000:2000) System

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

poprawy konkurencyjności

poprawy konkurencyjności Wdrażanie anie i doskonalenie systemów w zarządzania szansą poprawy konkurencyjności ci organizacji Andrzej Borcz "Przy istniejącej konkurencji firmy, które nie potrafią tworzyć i wcielać w życie doskonałej

Bardziej szczegółowo

DOBRE PRAKTYKI SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁANIE 2.1 WSPARCIE NA DORADZTWO

DOBRE PRAKTYKI SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁANIE 2.1 WSPARCIE NA DORADZTWO DOBRE PRAKTYKI SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁANIE 2.1 WSPARCIE NA DORADZTWO Celem niniejszego opracowania jest syntetyczne przedstawienie projektów, które otrzymały

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Auditor wewnętrzny Systemu Zarządzania Środowiskowego 26 27.11.2012 Szczecin SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO 1 Co to jest System Zarządzania Środowiskowego (SZŚ)? 2 Zarządzanie: - sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Zarządzania Jakością i Wiedzą Pl. Marii Curie Skłodowskiej 5/10 20-031 Lublin e-mail: jakosc@orion.umcs.lublin.pl

Studenckie Koło Zarządzania Jakością i Wiedzą Pl. Marii Curie Skłodowskiej 5/10 20-031 Lublin e-mail: jakosc@orion.umcs.lublin.pl ZAPRASZAMY NA SZKOLENIE AUDITOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WG ISO 9001:2008 OFERTA SZKOLENIA ORGANIZATORZY Firma INCERT oraz Studenckie Koło Zarządzania Jakością i Wiedzą UMCS ogłaszają nabór

Bardziej szczegółowo

Szkolenie pt. Wprowadzenie do nowelizacji normy ISO 9001:2015

Szkolenie pt. Wprowadzenie do nowelizacji normy ISO 9001:2015 Strona 1 Szkolenie pt. Wprowadzenie do nowelizacji normy ISO 9001:2015 Strona 2 1. Wprowadzenie Zgodnie z regulaminem Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO) normy dla systemów zarządzania (MSS)

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

UTRZMYWANIE I DOSKONALENIE ZGODNEGO Z ISO 9001

UTRZMYWANIE I DOSKONALENIE ZGODNEGO Z ISO 9001 UTRZMYWANIE I DOSKONALENIE SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ZGODNEGO Z ISO 9001 Andrzej Pacana 1. ISO 9000:2005 Systemy zarządzania jakością Podstawowe zasady i słownictwo 2. ISO 9001: 2008 Systemy zarządzania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ

ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ 1. Podstawy zarządzania jakością, w tym definicje: Jakość stopień w jakim zbiór inherentnych właściwości spełnia wymagania Proces - często przedstawia się jako łańcuch/ciąg zdarzeń

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001

Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 TÜV Rheinland Polska Co się zmieni w nowej wersji normy ISO 9001 Podsumowanie zmian www.tuv.pl Aktualizacja normy ISO 9001:2015 Publikacja nowej wersji normy ISO 9001:2015 jest oczekiwana we wrześniu 2015

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIEJSKI W GOSTYNIU PREZENTACJA SYSTEMU PN EN ISO 9001:2001 KSIĘGA JAKOŚCI ELEMENTY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCI DOKUMENTACJA SYSTEMU

URZĄD MIEJSKI W GOSTYNIU PREZENTACJA SYSTEMU PN EN ISO 9001:2001 KSIĘGA JAKOŚCI ELEMENTY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCI DOKUMENTACJA SYSTEMU 1 URZĄD MIEJSKI W GOSTYNIU PREZENTACJA SYSTEMU PN EN ISO 9001:2001 ELEMENTY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ STRUKTURA ORGANIZACYJNA PODZIAŁ ODPOWIEDZIALNOŚCI I UPRAWNIEŃ PROCESY ZASOBY UMOŻLIWIAJĄCE WDROŻENIA

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak

Zarządzanie Jakością. System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem. Dr Mariusz Maciejczak Zarządzanie Jakością System jakości jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem Dr Mariusz Maciejczak SYSTEM System to zespół powiązanych ze sobą elementów, które stanowią pewną całość. Istotną cechą

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością

Systemy zarządzania jakością Systemy zarządzania jakością cechy, funkcje, etapy wdrażania systemu Prezentacja na spotkanie 3 System zarządzania jakością - czym jest a czym nie jest? System zarządzania jakością jest: zbiorem reguł,

Bardziej szczegółowo

INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw.

INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Kim jesteśmy INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Wykorzystując wieloletnie doświadczenie z zakresu zarządzania przedsiębiorstwem,

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Program doradczo szkoleniowy dla MŚP Projekt ogólnopolski

Program doradczo szkoleniowy dla MŚP Projekt ogólnopolski SILNA MARKA ZIELONA MARKA Program doradczo szkoleniowy dla MŚP Projekt ogólnopolski INFORMACJE OGÓLNE O PROJEKCIE Silna Marka Zielona Marka to projekt: szkoleniowo - doradczy ogólnopolski otwarty dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Normy i certyfikaty ułatwieniem czy przeszkodą 2015-06-09 08:53:48

Normy i certyfikaty ułatwieniem czy przeszkodą 2015-06-09 08:53:48 Normy i certyfikaty ułatwieniem czy przeszkodą 2015-06-09 08:53:48 2 W Polsce, a także w większości rozwiniętych gospodarczo państw o gospodarce rynkowej, normy techniczne mają przeważnie charakter nieobowiązkowy.

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Niniejszy przewodnik został stworzony jako część paneuropejskiej kampanii informacyjnej na temat CSR

Bardziej szczegółowo

Historia norm ISO serii 9000

Historia norm ISO serii 9000 Historia norm ISO serii 9000 15.XII.2000 Nowelizacja norm ISO serii 9000 1996 Normy PN-ISO serii 9000 1994 Aktualizacja norm ISO serii 9000 1993 Normy PN-EN serii 29000 1987 Normy ISO serii 9000 1979 Brytyjska

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 iscala Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 Opracował: Grzegorz Kawaler SCALA Certified Consultant Realizacja procedur ISO 9001 1. Wstęp. Wzrastająca konkurencja

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Program szkoleń - Zarządzanie Jakoscią w branży spożywczej

Program szkoleń - Zarządzanie Jakoscią w branży spożywczej 20 11 - Zarządzanie Jakoscią w branży spożywczej SZKOLENIA OGÓLNE WARUNKI SZKOLEO kod: QA_F1 Dobra praktyka higieniczna i dobra praktyka produkcyjna (GHP i GMP) kod: QA_F2 System HACCP zasady, wdrażanie

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA. Zbiór funkcji lub czynności (procesów) w organizacji, które współdziałają na rzecz osiągnięcia celów tej organizacji.

SYSTEM ZARZĄDZANIA. Zbiór funkcji lub czynności (procesów) w organizacji, które współdziałają na rzecz osiągnięcia celów tej organizacji. SYSTEM ZARZADZAIA JAKOŚCIĄ JAKO ARZĘDZIE DOSKOALEIA PRZEDSIEBIORSTWA SYSTEM ZARZĄDZAIA Zbiór funkcji lub czynności (procesów) w organizacji, które współdziałają na rzecz osiągnięcia celów tej organizacji.

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY?

ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY? ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY? JAKI JEST CEL REWIZJI 2015? W czasach nieustannych wyzwań natury gospodarczej, technologicznej i środowiskowej, firmy muszą stale

Bardziej szczegółowo

Usługa pilotażowa w zakresie marketingu i sprzedaży produktów dla mikro i małych przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno spożywczego

Usługa pilotażowa w zakresie marketingu i sprzedaży produktów dla mikro i małych przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno spożywczego Usługa pilotażowa w zakresie marketingu i sprzedaży produktów dla mikro i małych przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno spożywczego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet 2: Rozwój zasobów

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdroŝenia systemowego zarządzania jakością

Korzyści wynikające z wdroŝenia systemowego zarządzania jakością Czas na zmiany. DROGA DO JAKOŚCI I ZYSKÓW czyli: ZAPROSZENIE DO WDROśENIA SYSTEMU ZARZADZANIA JAKOŚCIĄ wg Korzyści wynikające z wdroŝenia systemowego zarządzania jakością Lublin 07.04.2009 1 2 Czym jest

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA WDROŻEŃ SYSTEMU HACCP ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA WDROŻEŃ SYSTEMU HACCP ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH ORGANIZATORZY: PATRONAT HONOROWY: Małgorzata Okońska-Zaremba Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Instytut Organizacji i

Bardziej szczegółowo

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE)

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rewizja i Procedury Certyfikacji i Akredytacji poprawiony styczeń 2008 Polski System Certyfikacji Leśnictwa PEFC dokument nr 1 luty 2005 REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rada

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

APQP i PPAP - zaawansowane planowanie jakości

APQP i PPAP - zaawansowane planowanie jakości APQP i PPAP - zaawansowane planowanie jakości Opis Zaawansowane zarządzanie projektami wdrożeniowymi wyrobów do produkcji w firmie branży motoryzacyjnej wg wymagań IATF, ISO/TS 16949:2009 i podręcznika

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły

Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia. Lech Światły Współpraca przedsiębiorców z nauką możliwości i doświadczenia Lech Światły P r o j e k t y z w iązane z I N N O W A C J A M I z r e a l i z o w a n e p r z e z K u j a w s k o - P o m o r s k i Z w iązek

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Zarządzanie jakością,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów STRESZCZENIE Środowisko biznesowe: Zakres objęty działalnością KT 184 jest niezwykle szeroki i ma charakter wybitnie intersektorowy, gdyż dotyczy nie tylko

Bardziej szczegółowo

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29

DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 DCT/ISO/SC/1.01 Księga Jakości DCT Gdańsk S.A. Informacja dla Klientów 2014-04-29 2 ELEMENTY KSIĘGI JAKOŚCI 1. Terminologia 2. Informacja o Firmie 3. Podejście procesowe 4. Zakres Systemu Zarządzania Jakością

Bardziej szczegółowo

Wartość dodana podejścia procesowego

Wartość dodana podejścia procesowego Zarządzanie procesami dr Mariusz Maciejczak Wartość dodana podejścia procesowego www.maciejczak.pl Wartość dodana w ujęciu ekonomicznym Wartość dodana - przyrost wartości dóbr w wyniku określonego procesu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000

Etapy wdrażania systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (SZBŻ) wg ISO 22000 BIURO USŁUG DOSKONALENIA ZARZĄDZANIA I ORGANIZACJI SYSTEM SP.J. ul. Faradaya 53 lok. 44, 42-200 Częstochowa tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com Etapy wdrażania

Bardziej szczegółowo

KONKURS O POMORSKĄ NAGRODĘ JAKOŚCI REGULAMIN KONKURSU O POMORSKĄ NAGRODĘ JAKOŚCI - EDYCJA XV.

KONKURS O POMORSKĄ NAGRODĘ JAKOŚCI REGULAMIN KONKURSU O POMORSKĄ NAGRODĘ JAKOŚCI - EDYCJA XV. KONKURS O POMORSKĄ NAGRODĘ JAKOŚCI REGULAMIN KONKURSU O POMORSKĄ NAGRODĘ JAKOŚCI - EDYCJA XV. GDAŃSK 2011 SEKRETARIAT KONKURSU POMORSKIEJ NAGRODY JAKOŚCI Pomorska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo Technicznych

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Narzędzie informatyczne do modelowania, zarządzania i dokumentowania procesów systemu zarządzania jakością

Narzędzie informatyczne do modelowania, zarządzania i dokumentowania procesów systemu zarządzania jakością Narzędzie informatyczne do modelowania, zarządzania i dokumentowania procesów systemu zarządzania jakością ProMoS Każde działanie można ująć w formie procesu i odpowiednio doskonalić. (W.E. Deming) ProMoS

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania jakością ETAP I: Audit wstępny zapoznanie się z organizacją ETAP II: Szkolenie dla Kierownictwa i grupy wdrożeniowej

Bardziej szczegółowo

Promotor: dr inż. Krzysztof Różanowski

Promotor: dr inż. Krzysztof Różanowski Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki Prezentacja do obrony pracy dyplomowej: Wzorcowa polityka bezpieczeństwa informacji dla organizacji zajmującej się testowaniem oprogramowania. Promotor: dr inż. Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Program doradczo szkoleniowy dla MŚP Projekt ogólnopolski

Program doradczo szkoleniowy dla MŚP Projekt ogólnopolski SILNA MARKA ZIELONA MARKA Program doradczo szkoleniowy dla MŚP Projekt ogólnopolski INFORMACJE OGÓLNE O PROJEKCIE Silna Marka Zielona Marka to projekt: szkoleniowo - doradczy ogólnopolski otwarty dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 na przykładzie Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej Gliwice, dn. 13.03.2014r. System Zarządzania Bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ FIRMY POPRZEZ DORADZTWO

ROZWÓJ FIRMY POPRZEZ DORADZTWO ROZWÓJ FIRMY POPRZEZ DORADZTWO Sektorowy Program Operacyjny - Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw DZIAŁANIE 2.1 : Wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez doradztwo Najczęściej

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008

System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008 System Zarządzania Jakością ISO 9001:2008 Każda firma ma w sobie wielką zdolność działania. Kierownictwo musi tylko znaleźć sposób, by ten potencjał wykorzystać w dojściu do postawionego przed firmą celu

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Transport odpadów a standardy bezpieczeństwa. System Zarządzania Bezpieczeństwem Ruchu drogowego. Joanna Bańkowska Dyrektor Zarządzający BSI

Transport odpadów a standardy bezpieczeństwa. System Zarządzania Bezpieczeństwem Ruchu drogowego. Joanna Bańkowska Dyrektor Zarządzający BSI Transport odpadów a standardy bezpieczeństwa System Zarządzania Bezpieczeństwem Ruchu drogowego Joanna Bańkowska Dyrektor Zarządzający BSI NOWOCZESNY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI PROBLEM CZY BIZNES? 13.11.2013

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE PROCESÓW

DOSKONALENIE PROCESÓW KATALOG SZKOLEŃ DOSKONALENIE PROCESÓW - Tworzenie projektów ciągłego doskonalenia - Konsultacje z ekspertami - Poprawa jakości oraz produktywności - Eliminacja marnotrawstwa - Redukcja kosztów - Metody

Bardziej szczegółowo

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 349 353 Agata Szkiel OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO Katedra

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

Czy certyfikacja systemów zarządzania może być. odpowiedzialności przedsiębiorstw? 2012-06-15. Certyfikacja systemów zarządzania a CSR

Czy certyfikacja systemów zarządzania może być. odpowiedzialności przedsiębiorstw? 2012-06-15. Certyfikacja systemów zarządzania a CSR Czy certyfikacja systemów zarządzania może być Tytuł poświadczeniem prezentacji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw? 1 2012-06-15 Certyfikacja systemów zarządzania a CSR Systemy zarządzania Systemy

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2012 Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości Punkt Konsultacyjny KSU- usługi informacyjne i doradcze dla przedsiębiorców i osób zamierzających założyć działalność

Bardziej szczegółowo

Certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wartość dodana czy zbędny koszt?

Certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wartość dodana czy zbędny koszt? Anna Krawczyk Katedra Zarządzania Jakością Wydział Zarządzania UŁ Certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wartość dodana czy zbędny koszt? ? Korzyści > = < Nakłady Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. 2. Nieobligatoryjne systemy zarządzania

1. Wstęp. 2. Nieobligatoryjne systemy zarządzania Grodno 2010 Artykuł dotyczy nieobligatoryjnych systemów zarządzania, które coraz częściej doceniane są przez kierujących zakładami, ze względu na szereg korzyści wynikający z ich wdrożenia i funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Proinnowacyjność w regionach działalność Krajowej Sieci Innowacji Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Proinnowacyjność w regionach działalność Krajowej Sieci Innowacji Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Proinnowacyjność w regionach działalność Krajowej Sieci Innowacji Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jakub Rawski Zespół Instytucjonalnego Systemu Wsparcia Polska Agencja Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Balanced Scorecard. Zaprogramuj swoją strategię. wyceny i doradztwo finansowe modelowanie i analizy business excellence

Balanced Scorecard. Zaprogramuj swoją strategię. wyceny i doradztwo finansowe modelowanie i analizy business excellence Balanced Scorecard Zaprogramuj swoją strategię wyceny i doradztwo finansowe modelowanie i analizy business excellence Agenda Koncepcja Strategicznej Karty Wyników Mapa strategii Narzędzia ICT dla wdrożenia

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH W ZAKRESIE SYSTEMU QAFP Wydanie 1 Warszawa, 30.11.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Definicje...3 3 Wymagania akredytacyjne...3

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD KONCEPCJI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

PRZEGLĄD KONCEPCJI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Wykład 4. PRZEGLĄD KONCEPCJI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ 1 1.Ogólna charakterystyka koncepcji zarządzania jakością i kierunki ich zmian w czasie: W historycznym podejściu do zarządzania jako- ścią można wyróżnić

Bardziej szczegółowo

Spotkanie informacyjne dot. poddziałania 2.3.1. Proinnowacyjne usługi IOB dla MSP

Spotkanie informacyjne dot. poddziałania 2.3.1. Proinnowacyjne usługi IOB dla MSP 2015 Spotkanie informacyjne dot. poddziałania 2.3.1. Proinnowacyjne usługi IOB dla MSP Departament Rozwoju Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Warszawa, 16 grudnia 2015

Bardziej szczegółowo