Trening. Teoretyczny inwestor forex cz. I SPIS TREŚCI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Trening. Teoretyczny inwestor forex cz. I SPIS TREŚCI"

Transkrypt

1

2 SPIS TREŚCI 1. Wstęp Rynek finansowy, regulowany i pozagiełdowy Rynek walutowy Historia międzynarodowego rynku walutowego Uczestnicy i struktura światowego rynku walutowego Historia polskiego rynku walutowego Uczestnicy krajowego rynku walutowego Rynki towarowe czyli nie tylko koncerny mogą zarabiać na ropie Kontrakty różnic kursowych Kurs natychmiastowy a kurs terminowy realizacji transakcji Kontrakt różnic kursowych charakterystyka instrumentu Wycena kontraktów różnic kursowych Dźwignia finansowa oraz ryzyko związane z kontraktami różnic kursowych Kontrakty walutowe forward a kontrakty różnic kursowych Realizacja transakcji i rodzaje zleceń Zlecenia otwierające pozycje Zlecenia zamykające otwarte pozycje rynkowe

3 1. Wstęp Słyszeliście Państwo o derywatach lub instrumentach pochodnych? Jeżeli nie, to nic straconego lektura Trening: Teoretyczny Inwestor Forex cz. I pozwoli Państwu je poznać i zrozumieć dlaczego świat docenił instrumenty pochodne, dzięki którym rynki walutowe, towarowe i akcyjne stały się dostępne dla każdego inwestora w trybie on-line. Na wstępie kilka słów o X-Trade Brokers DM S.A. instytucji, której eksperci w ramach swojej misji edukacyjnej rynku kapitałowego, stworzyli ten podręcznik mając nadzieję, że przyczyni się on do wzrostu świadomości inwestycyjnej wśród osób zainteresowanych instrumentami pochodnymi. Zmiany legislacyjne z roku 2003 spowodowały, że pod skrzydła polskiego regulatora rynku kapitałowego Komisji Nadzoru Finansowego trafiły podmioty operujące na rynkach nieregulowanych. W oparciu o zezwolenia KNF z 8 listopada 2005 r. powstał Dom Maklerski X-Trade Brokers, jako jeden z 34 domów maklerskich działających w Polsce. Spółka akcyjna Dom Maklerski X-Trade Brokers została zarejestrowana w Warszawie. Siedzibą spółki jest biuro w Warszawie, przy ulicy Ogrodowej 58. Kapitał zakładowy spółki wynosi ,75 zł, a jej akcjonariuszami są polscy obywatele, osoby fizyczne. Przedmiotem działalności jest działalność maklerska. Celem działania X-Trade Brokers jest zapewnienie inwestorom dostępu do światowego rynku finansowego i możliwości zawierania transakcji instrumentami pochodnymi na rynkach walutowych, towarowych i akcyjnych. Narzędziami inwestycyjnymi są wyspecjalizowane i intuicyjne platformy transakcyjne, a dzięki restrykcyjnej polityce kosztów i internetowej sieci sprzedaży oferujemy inwestorom jedne z najniższych w Polsce spreadów na waluty, towary i akcje. X-Trade Brokers zdobywa zaufanie inwestorów przez: dostarczanie inwestorom zaawansowanych technologicznie aplikacji transakcyjnych, oferowanie jak najniższych kosztów zawierania transakcji, profesjonalizm i rzetelność działania. X-Trade Brokers nie zajmuje się doradztwem inwestycyjnym, ale podejmuje działania mające na celu wzrost świadomości zasad funkcjonowania rynku finansowego wśród jej Klientów. Jesteśmy uczestnikami konferencji i szkoleń dotyczących rynku finansowego, a nasi eksperci pomagają dziennikarzom tłumaczyć zasady polskiej rzeczywistości gospodarczej. X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. zatrudnia specjalistów z dziedziny rynków walutowych, towarowych i giełdowych. Nasi pracownicy mają za sobą wieloletni staż pracy w polskich bankach, na Giełdzie Papierów Wartościowych, Warszawskiej Giełdzie Towarowej i biurach maklerskich. 3

4 Systemy transakcyjne dają możliwość zawierania transakcji na kontraktach na różnice kursów (CFD) i opcjach na waluty, surowce, indeksy i akcje. Nasze platformy to stabilne, rozliczane m.in. w złotówkach, polskojęzyczne systemy transakcyjne, wspierane przez działający 24 godziny Dealing Room. Systemy posiadają wbudowane narzędzia analityczne i serwisy ekonomiczne, zapewniające ogląd rzeczywistej sytuacji rynkowej. Transakcje rozliczane są w czasie rzeczywistym, zlecenia realizowane są na bieżąco, stan rachunku widoczny jest w oknie aplikacji, a transfery środków realizowane są w ramach jednego dnia roboczego. X-Trade Brokers to propozycja inwestycyjna dla: inwestorów indywidualnych, których nie satysfakcjonuje rynek kasowy (akcje i obligacje) i rynek giełdowych instrumentów pochodnych, i którzy chcą inwestować dynamiczniej i szybciej uzyskiwać środki (rozliczenia w ciągu jednego dnia roboczego); dla osób, które lubią samodzielnie podejmować decyzje i brać za nie odpowiedzialność, a inwestowanie jest dla nich sposobem myślenia o przyszłości. inwestorów instytucjonalnych, którzy widzą konieczność zarządzania ryzykiem walutowym w swojej firmie chcą zabezpieczyć wpływy i ograniczyć wydatki, wykorzystując instrumenty pochodne; lub firmy, które mają wolne środki, a oferta depozytów overnight nie jest dla nich interesująca. 4

5 2. Rynek finansowy, regulowany i pozagiełdowy Rynek finansowy jest jedenym z podstawowych elementów sprawnego funkcjonowania każdej gospodarki. To miejsce, w którym dokonują się wszelkie operacje związane z obrotem środkami pieniężnymi. Ponieważ cała działalność gospodarcza jest oparta na obrocie pieniężnym, rynek finansowy w namacalnym ujęciu to działalność gospodarcza związana z przepływami pieniężnymi i operacjami rozliczeniowymi. Rynek finansowy dzieli się na segmenty, którym właściwe są różne instrumenty finansowe: rynek pieniężny, rynek kapitałowy, rynek instrumentów pochodnych, rynek walutowy. Zanim podstawową formą organizacyjną rynku kapitałowego stała się giełda, handel dokonywał się poza szczególnymi formami organizacyjnymi bezpośrednio pomiędzy zainteresowanymi stronami. Obrót skoncentrowany był w bankowych kantorach, gdzie akcje i udziały sprzedawano bezpośrednio klientom przez ladę stąd też geneza nazwy rynku pozagiełdowego Over the Counter. W miarę rozwoju rynku kapitałowego handel zaczął się skupiać w miejscach scentralizowanych, czyli giełdach. Takiemu modelowi obrotu sprzyjał fakt standaryzacji instrumentów finansowych, struktura gospodarki oparta o duże korporacje oraz ograniczone możliwości techniczne w zakresie komunikacji. W rezultacie do przełomu lat 60. i 70. XX wieku rynek pozagiełdowy miał znaczenie marginalne. Dopiero w tym czasie nowe technologie spowodowały pojawienie się na rynku wielu podmiotów gospodarczych, które rozpoczynały działalność często w nowoczesnych, nie występujących wcześniej, dziedzinach. Te młode spółki, którym do dalszego rozwoju niezbędny był dopływ kapitału, częstokroć nie spełniały wymogów dopuszczeniowych do obrotu giełdowego. Jednocześnie rozwój telekomunikacji i informatyki umożliwiał powrót do pierwotnej koncepcji rynku rozproszonego, sprawiając że stał się on równie szybki i efektywny jak giełdy. Ekspansja rynku OTC spowodowała konsolidację rynku giełdowego giełdy o mniejszym znaczeniu zostały wchłonięte przez większe podmioty. Wytworzył się również dość wyraźny podział między rynkiem giełdowym, a pozagiełdowym na tym pierwszym notowane są papiery wartościowe spółek o ustabilizowanej pozycji na rynku, natomiast rynek pozagiełdowy był szansą na pozyskanie kapitału dla młodych, prężnie rozwijających się przedsiębiorstw. Największe znaczenie na rynku OTC ma amerykański system NASDAQ pozagiełdowy rynek papierów wartościowych, utworzony w 1971 roku przez Zrzeszenie Maklerów Papierów Wartościowych NASD (Nasional Association of Securities Dealers). 5

6 Handel na rynku walutowym również odbywa się zasadniczo na rynku OTC, czyli w miejscu nieposiadającym fizycznego punktu obrotu, co znaczy że transakcje odbywają się pomiędzy uczestnikami rynku, którymi są: banki, przedsiębiorstwa, brokerzy walutowi, inwestorzy indywidualni, komunikujący się poprzez internet i łącza telefoniczne. Podstawą rynku są realizowane 24 godziny na dobę transakcje między bankami i instytucjami finansowymi, które tworzą rynek międzybankowy. Rynek ten funkcjonuje 24 godziny na dobę, począwszy od Syndey, przez Tokyo, Londyn i Nowy Jork. Rynek giełdowy w transakcjach walutowych obejmuje jedynie około 25% obrotu instrumentami pochodnymi typu futures lub opcjami walutowymi. Rynek pozagiełdowy oferuje inwestorom większe możliwości wyboru, z uwagi na bardzo dużą liczbę uczestników, którzy zlokalizowani są na całym świecie mają oni możliwość wyboru partnera transakcji, analizując oferowaną przez niego cenę i markę, którą wypracowała firma foreksowa. Wykorzystując doświadczenie zdobyte na rynku walutowym, brokerzy oddają do dyspozycji inwestorów instrumenty finansowe związane z cenami towarów, akcjami i poziomami indeksów. Wszystko to sprawia, że konkurencja na tym rynku jest ogromna, a firmy uczestniczące w tym rynku zmuszone są stosować najwyższe normy obsługi klienta. 6

7 3. Rynek walutowy 3.1. Historia międzynarodowego rynku walutowego Pierwszą formę płatności w wymianie handlowej stanowił barter. Wartość dobra była wyrażana w określonej ilości innych dóbr, podlegających wymianie. Ograniczenia związane z tego rodzaju systemem rozliczeń stały u podstaw przyjęcia jednolitego środka płatności w ramach poszczególnych grup kulturowych. Z czasem funkcję środka płatniczego oraz narzędzia tezauryzacji pierwszej waluty przyjęły określone przedmioty i surowce, w szczególności złoto i srebro, odznaczające się naturalną rzadkością. Środkiem rozliczeniowym stały się wytapiane z szlachetnych kruszców monety. W czasach średniowiecza w stabilnych politycznie regionach pojawiły się pierwsze kwity depozytowe, a wraz z powstaniem pierwszych banków noty bankowe. Na tej bazie powstały waluty narodowe. Od roku 1876 do czasu I wojny światowej utrzymywał się system monetarny oparty na złocie. W ramach tego systemu waluty stanowiły noty bankowe, mające swe pokrycie w złocie deponowanym w krajowych bankach centralnych. Podpisany w lipcu 1944 r. układ w Bretton Woods wprowadził system sztywnych kursów walut, opartych o dolara, którego wartość na stałe przypisano do złota. Wartość uncji złota została określona jako 35 USD. Zróżnicowane tempo rozwoju poszczególnych gospodarek światowych sprawiło jednak, iż systemu sztywnych kursów walutowych nie dało się utrzymać zbyt długo. Początek lat 70-tych przyniósł upadek systemu z Bretton Woods. W sierpniu 1971 r. prezydent USA Nixon zniósł wymienialność dolarów na złoto. Do końca roku 1973 wprowadzono pełną wymienialność walut, co pozwoliło na szybki rozwój rynku walutowego. Istotnym wydarzeniem było powstanie rynku eurodolara, który pozwalał uczestnikom na deponowanie i pożyczanie waluty amerykańskiej poza granica- mi USA. Ze względu na bardziej liberalne niż w Stanach regulacje i wyższe stopy procentowe rynek ten cieszył się wysoką popularnością wśród inwestorów. Rosnące zainteresowanie rynkami walutowymi prowadziło do wzrostu płynności i zmienności kursów, pozwalając także na rozwój dostępnych instrumentów finansowych i liberalizację handlu. Próbą przywrócenia regulacji wahań kursowych było ustanowienie w 1979 r. Europejskiego Systemu Walutowego. W ramach tego układu państwa członkowskie podpisały porozumienie, na mocy którego ich banki centralne były zobowiązane do utrzymania kursów walut narodowych w przedziale +/- 2,5% wobec określonego kursu podstawowego. Wyraźne umocnienie dolara na początku lat 80-tych, związane z wysokim poziomem stóp procentowych w USA, wywołało za- niepokojenie wśród największych gospodarek świata. W 1986 r. w hotelu Plaza zostało podpisane porozumienie mające na celu przeciwdziałanie dalszym wzrostom waluty amerykańskiej. W latach doszło do załamania się Europejskiego Systemu Walutowego, do czego przyczyniła się m.in. wysoka różnica pomiędzy stopami procentowymi w Niemczech a innymi krajami członkowskimi oraz działalność kapitału spekulacyjnego. Skokowej dewaluacji poddane 7

8 zostały m.in. funt irlandzki, peseta hiszpańska oraz portugalskie escudo. W 1992 r. nastąpił spekulacyjny atak na brytyjskiego funta. Prowadzony przez Georga Sorosa fundusz Quantum doprowadził do panicznej wyprzedaży brytyjskiej wa- luty, a Bank Anglii nie zdołał zatrzymać spadków kursu waluty brytyjskiej. W efekcie Wielka Brytania wystąpiła z Europejskiego Systemu Walutowego, upłynniając kurs waluty, a funt stracił w tym okresie ponad 15%. Wrażliwość ekonomii krajów rozwijających się na zmiany kursów walutowych ukazał w pełni kryzys azjatycki w 1997 r. Jego skutki odczuły nie tylko kraje Azji, ucieczka kapitału dotknęła także inne rynki wschodzące, m.in. Brazylię i Rosję. Ważnym momentem w dziejach rynków walutowych było przyjęcie wspólnej waluty przez kraje należące do utworzonej w 1992 r. Unii Europejskiej. Euro zostało wprowadzone do obrotu w 1999 r. na mocy podpisanego w 1991 r. układu z Maastricht. Od 1 stycznia 2002 r. wspólna waluta stanowi pełnoprawny środek płatniczy w związanych układem krajach. Euro zastąpiło narodowe waluty 12 spośród 15 krajów wchodzących w tym okresie w skład Unii Europejskiej. Politykę monetarną strefy euro prowadzi Europejski Bank Centralny. Wprowadzenie wspólnej waluty stanowiło kolejną próbę stabilizacji rynków walutowych, eliminując w praktyce ryzyko związane z różnicami kursowymi w ramach krajów objętych układem. Początki notowań w 1999 r. stały jednak pod znakiem niepewności związanej z polityką monetarną ECB oraz sporów pomiędzy krajami członkowskimi, co przyniosło osłabienie wspólnej waluty, zatrzymane dopiero w 2000 r. wraz z interwencją banków centralnych. Po ataku terrorystycznym na USA 11 września 2001 r. euro, podobnie jak frank szwajcarski i złoto, zaczęło być postrzegane jako tzw. bezpieczna przystań. Po tym wydarzeniu rozpoczęła się trwająca do dziś fala wyprzedaży dolara na światowych rynkach. W latach 80-tych i 90-tych postęp technologiczny, rozwój komputerów oraz nowoczesne systemy informacyjne pozwoliły na szybki wzrost rynków walutowych. Wraz z popularyzacją internetu oraz liberalizacją w zakresie globalnych prze- pływów kapitałowych możliwość inwestowania na rynkach walutowych stała się dostępna dla inwestorów na całym niemal świecie. W roku 1989 średnie dzienne obroty na rynkach walutowych wyniosły 590 mld USD, w 1995 r. było to już 1,19 bln USD. W kwietniu 2004 r. średnie dzienne obroty na światowych rynkach walutowych wyniosły 1,90 bln USD. Do wzrostu płynności w ostatnich latach przyczyniło się rosnące zaintereso-wanie ze strony inwestorów, postrzegających waluty jako alternatywę dla papierów wartościowych, swój udział miały także fundusze typu asset management oraz fundusze hedgingowe. W 2004 r. naj-bardziej popularną walutą był dolar, stanowiący stronę 89% wszystkich transakcji, udział euro wyniósł 37%, jen japoński uczestniczył w 20% transakcji a funt brytyjski w 17%. Najbardziej płynnym światowym rynkiem był EUR/USD, na którym skoncentrowało się 28% całkowitego wolumenu, następnie USD/JPY 17%, udział rynku GBP/USD wyniósł 14%. Największym centrum obrotu walutowego była Wielka Brytania, w której wolumen zawartych transakcji stanowił 31% obrotów, następnie USA odpowiedzialne za 19%, następne kraje osiągnęły udział: Japonia - 8%, Singapur - 5%, Niemcy - 5%, Hong Kong - 4%, Australia - 3%, Szwajcaria - 3% oraz Francja - 3%. 8

9 3.2. Uczestnicy i struktura światowego rynku walutowego Rynek walutowy stanowi największy i najbardziej płynny rynek świata, którego dzienne obroty przekraczają trzykrotnie łączne obroty amerykańskiego rynku akcji i obligacji. Globalny charakter rynku sprawia, iż handel prowadzony jest na przez całą dobę, od początku sesji azjatyckiej w poniedziałek do końca sesji amerykańskiej w piątek. Rynek walutowy jest zdecentralizowany, jako rynek Over The Counter w mniejszym stopniu podlega ustandaryzowanym regulacjom niż giełdowe rynki papierów wartościowych. Na transakcje na rynku walutowym składają się obroty z transakcji natychmiastowych (spot, rozliczanych w ciągu 2 dni od transakcji) i rynku terminowego giełdowego (futures) i pozagiełdowego (forward, swap, opcje i CFD). Transakcje zawierane są zarówno na rynku międzybankowym pomiędzy największymi instytucjami finansowymi, jak i na rynku detalicznym tu obrót jest prowadzony pomiędzy bankiem a rządami, przedsiębiorstwami oraz klientami indywidualnymi. Dla potrzeb tego opracowania przyjęty zostanie podział uczestników rynku walutowego zaproponowany przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych w raporcie dotyczącym rynku forex. Najbardziej aktywną grupę uczestników rynku stanowią największe instytucje finansowe banki komercyjne i inwestycyjne, uczestniczące bezpośrednio w obrocie na rynku międzybankowym. Tego rodzaju instytucje zawierają transakcje zarówno na własny rachunek, jak i w imieniu największych korporacji, rządów i innych instytucji finansowych. Obroty generowane przez rynek międzybankowy na początku 2004 r. wynosiły dziennie średnio 936 mld USD, stanowiąc tym samym 53% całkowitego wolumenu. W 1995 r. dzienne obroty wynosiły 728 mld USD, od tego momentu widoczny jest jednak spadek udziału tego rodzaju instytucji w sumarycznych obrotach, co można tłumaczyć rosnącą aktywnością mniejszych instytucji finansowych. Wśród największych uczestników rynku walutowego można wymienić takie banki jak Citibank, Chase Manhattan Bank, Societe Generale, JPMorgan, Barclays. Grupę, która zanotowała największy wzrost aktywności na rynku walutowym w ostatnich latach stanowią mniejsze instytucje finansowe banki komercyjne i inwestycyjne, fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne, fundusze walutowe, fundusze rynku pieniężnego, firmy leasingowe oraz instytucje ubezpieczeniowe. W 1995 r. transakcje zawierane przez podmioty tej grupy z największymi bankami stanowiły 20% całkowitego wolumenu, osiągając wartość 230 mld USD dziennie. W 2004 r. było to już 585 mld USD, a udział w całkowitych obrotach na rynku wzrósł do 33%. Kolejną grupę uczestników rynku walutowego stanowią instytucje niefinansowe. Można do niej zaliczyć rządy, instytucje publiczne, przedsiębiorstwa oraz inwestorów indywidualnych. W 1995 r. obroty generowane w transakcjach zawieranych przez te podmioty stanowiły 16% całkowitego wolumenu, osiągając wartość 179 mld USD dziennie. W 2004 r. udział w transakcjach spadł wprawdzie do 14%, dzienny wolumen wzrósł jednak do 252 mld USD. Kluczową rolę w funkcjonowaniu walutowego rynku międzybankowego odgrywają brokerzy. Firmy takie jak Prebon 9

10 Yamane, Tullet Liberty czy ICAP pełnią funkcję pośredników na rynku, kojarząc ze sobą obie strony transakcji lub działając jako market makerzy, dokonujący transakcji z klientami. Wolumen transakcji prowadzonych dziennie przez ICAP, powstały w 1999 r. z połączenia firm Garban oraz Intercapital przekracza 700 mld USD, z czego znacząca część przypada na rynek walutowy. W obrocie na rynku walutowym uczestniczą inwestorzy umiejscowieni w praktyce we wszystkich gospodarkach rynkowych świata. Globalny charakter rynku sprawia, iż notowania prowadzone są nieprzerwanie w ciągu doby w każdy dzień roboczy. Handel w godzinach nocnych czasu warszawskiego prowadzony jest w ramach sesji azjatyckiej największy udział ma tu rynek japoński, Hong Kong, Australia i Nowa Zelandia. Nad ranem zaczyna się sesja w Londynie oraz strefie europejskiej. Przed zakończeniem sesji europejskiej rozpoczynają się notowania w USA i Kanadzie, które zamykają dobowy cykl rynku. Najwyższa aktywność uczestników notowana jest w momencie łączenia się rynków pomiędzy godziną 7 8 czasu GMT oraz czasu GMT Historia polskiego rynku walutowego Podstawą dla utworzenia polskiego rynku walutowego była dokonana w 1989 r. transformacja ustrojowa. Przygotowany przez rząd program stabilizacyjny obok liberalizacji systemu cenowego, przy jednoczesnym ograniczeniu inflacji zakładał także dążenie do wprowadzenia wymienialności kursu złotego. Przyjęta 1 stycznia 1990 r. Ustawa o prawie dewizowym wprowadziła wewnętrzną wymienialność polskiej waluty, przy stałym kursie 1 USD = 9500 zł. Od 16 maja 1991 r. kurs złotego był sztywno określony wobec koszyka walut o stałych proporcjach. Ze względu na wysoki poziom inflacji takie rozwiązanie nie mogło być jednak utrzymane długo. W dniu 14 października wprowadzony został system urzędowej, codziennej dewaluacji kursu wobec przyjętego wcześniej koszyka walut. Początkowo skala dewaluacji wynosiła 1,8% miesięcznie, poziom ten był jednak stopniowo zmniejszany. Skład koszyka walut został zmieniony w dniu 1 stycznia 1999 r., od tego momentu struktura zakładała 55% udział euro oraz 45% dolara amerykańskiego. Szybki rozwój międzybankowego rynku walutowego był możliwy dzięki wejściu w życie w styczniu 1992 r. rozporządzenia prezesa Narodowego Banku Polskiego na mocy którego w transakcjach z uczestnictwem banku kursy walut mogły odbiegać o +/- 2% od oficjalnych kursów NBP. Do połowy 1993 r. liczba banków uprawnionych do zawierania transakcji walutowych wzrosła do 60. Obrót walutami odbywał się w tym okresie głównie na rynku międzybankowym oraz kantorowym. Istotny wpływ na płynność rynku miała wprowadzona 10 grudnia 1995 r. liberalizacja prawa dewizowego, znosząca obowiązek odsprzedaży dewiz przez niefinansowe jednostki gospodarcze. Nowe prawo pozwoliło także tej grupie podmiotów na posiadanie rachunków walutowych w uprawnionych bankach. Złoty został uznany za walutę wymienialną przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy w dniu 1 czerwca 1995 r., prawdziwa integracja polskiego rynku walutowego z rynkami międzynarodowymi była jednak możliwa dopiero od 10

11 stycznia 1999 r. dzięki dalszej liberalizacji polskiego Pra- wa Dewizowego. Od 16 maja 1995 r. kurs złotego został częściowo upłynniony, zakres wahań określono początkowo jako odchylenie o +/- 7% od centralnego parytetu. W dniu 26 lutego 1998 r. przedział ten został rozszerzony do +/- 10%, następnie 29 października 1998 r. przyjęto zakres +/- 12,5%, aby 25 marca 1999 r. ustalić zakres możliwego odchylenia jako +/- 15%. Kamieniem milowym dla rozwoju rynku było uwolnienie kursu złotego, które miało miejsce w dniu 12 kwietnia 2000 r. Do dziś jednak jako wskaźnik określający względną siłę złotego przyjmuje się ostatni, ustalony 11 kwietnia poziom parytetu. Kurs USD/PLN wyznaczony był tego dnia na 4,3806 zł z udziałem 45% w koszyku, EUR/PLN określony był jako 4,2196 zł, z udziałem 55%. Rosnący zakres wahań kursów walutowych stanowił coraz większe zagrożenie dla przedsiębiorstw prowadzących handel zagraniczny. Dążenie do zabezpieczenia ryzyka kursowego stanowiło jeden z filarów rozwoju rynku walutowych instrumentów pochodnych transakcji forward, opcji oraz swapów walutowych. Istotne znaczenie w strukturze obrotów zyskał tym samym rynek detaliczny. Dynamikę rozwoju rynku walutowego w Polsce odzwierciedla stały wzrost płynności. Średnia wartość dziennych obrotów kształtowała się w 1994 r. w przedziale 300 mln 350 mln USD. W 1995 r. było to już ponad 400 mln USD. Rok 1996 przyniósł wzrost obrotów do ponad 600 mln USD dziennie. Na początku dominujący udział w strukturze obrotów miały transakcje natychmiastowe. Rozwój instrumentów pochodnych sprawił, iż dzienna wielkość wolumenu transakcji wzrosła w 1998 r. do 1,7 mld USD, a w 2001 r. było to już 2,6 mld USD. W roku 2004 r. nominał dziennych transakcji na rynku spot, forward outright oraz FX SWAP osiągnął poziom 6,4 mld USD. Standardowa wielkość transakcji na polskim rynku wynosi obecnie 3 mln jednostek waluty bazowej. W handlu elektronicznym w 2004 r. podstawową jednostką obrotu był 1 mln. Rosnące znaczenie w strukturze obrotu zyskuje rynek EUR/ PLN. W 2004 r. udział tego rynku w transakcjach zawieranych przez banki z klientami osiągnął poziom 64%. Transakcje na rynku USD/PLN stanowiły 31% wolumenu. Odwrotne proporcje utrzymują się jednak w handlu międzybankowym, tam rynek USD/PLN ma 76% udział w transakcjach związanych z polską walutą. Ważnym momentem dla rynku walutowego było wejście w życie z dniem 1 października 2002 r. uchwalonej przez Sejm 27 lipca ustawy o Prawie Dewizowym, która pozwala polskim rezydentom na dokonywanie inwestycji na zagranicznych rynkach kapitałowych. Z punktu widzenia inwestora indywidualnego oznacza to swobodny dostęp do działających na światowym rynkach elektronicznych platform transakcyjnych, oferujących możliwość udziału w handlu na rynkach walutowych na warunkach dostępnych dotąd dla banków, brokerów oraz największych klientów instytucjonalnych. 11

12 3.4. Uczestnicy krajowego rynku walutowego Wśród uczestników polskiego rynku walutowego można wyróżnić banki, brokerów, przedsiębiorstwa oraz inwestorów indywidualnych. Banki pełnią funkcję animatorów rynku, oferując możliwość zawarcia transakcji po proponowanych przez siebie cenach. W 2002 r. obroty generowane przez 5 najbardziej aktywnych banków stanowiły ok. 60% wolumenu zawieranych transakcji. Rosnące znaczenie zyskują także podmioty zagraniczne. W 2001 r. zagraniczne banki uczestniczyły w transakcjach opiewających na ok. 52% całego wolumenu. Postępujący proces integracji polskiego rynku finansowego z rynkami międzynarodowymi sprawia, iż trend ten może się utrzymać. Wraz ze stopniową liberalizacją prawa dewizowego od początku lat 90-tych malała rola Narodowego Banku Polskiego w kształtowaniu polityki kursowej. Utrzymywanie sztywnego kursu walutowego wymagało ze strony NBP prowadzenia operacji sterylizacji. Uwolnienie notowań złotego sprawiło, iż jedynymi instrumentami oddziaływania na kursy walutowe przez władze centralne stały się interwencje na wolnym rynku oraz polityka monetarna. Brokerzy pełnią funkcję pośredników na rynku, kojarząc ze sobą oferty obu stron transakcji. Na polskim rynku od poło- wy lat 90-tych obecni są najwięksi światowi brokerzy, tacy jak Prebon Yamane, Tullet Liberty czy ICAP. Na rynku międzybankowym działają także brokerzy, których siedziby znajdują się poza granicami kraju. Wraz z liberalizacją prawa dewizowego od 1 października 2002 r. dla osób fizycznych w Polsce dostępna stała się także oferta detalicznych brokerów walutowych, działających na światowych rynkach. Rozwój nowoczesnych technologii sprawia, iż warunki oferowane dla klientów indywidualnych są zbliżone do warunków rynku międzybankowego. Instytucje niefinansowe obok inwestorów indywidualnych tworzą rynek klientowski. Międzynarodowa wymiana towarowa i związane z nią przepływy walutowe w warunkach płynnego kursu walutowego stanowią źródło ryzyka kursowego. Dążenie do ograniczenia tego ryzyka poprzez zabezpieczenie kursu tzw. hedging stanowi jeden z głównych motywów uczestnictwa eksporterów na rynku. Konieczność realizacji płatności w obcych walutach oraz realizacja zagranicznych przychodów przez importerów i eksporterów wpływają na popularność transakcji typu spot na linii bank - przedsiębiorstwo. Zabezpieczanie długoterminowych zobowiązań kredytowych przez przedsiębiorstwa jest realizowane coraz częściej poprzez transakcje fx swap. Udział przedsiębiorstw w obrotach na rynku walutowym stale rośnie, pewnym zagrożeniem może być tu jednak akcesja Polski do strefy euro. Motywem zawierania transakcji przez przedsiębiorstwa często jest także czynnik spekulacyjny. Klienci indywidualni stanowią najmniejszą pod względem generowanych obrotów grupę uczestników rynku. Wraz z wprowadzeniem wewnętrznej wymienialności złotego krajowe osoby fizyczne zyskały swobodę w operacjach wymiany walut, co dało podstawę do rozwoju rynku kantorowego. Działalność kantorów w praktyce zastąpiła funkcjonujący wcześniej czarny rynek. 12

13 Rozwój sektora bankowego stworzył także możliwość inwestowania za pośrednictwem banku w ramach rachunków typu private banking, możliwość taka dostępna jest jednak tylko dla klientów dysponujących znacznymi środkami finansowymi. Niepowodzeniem zakończyła się próba popularyzacji walutowymi kontraktami futures na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Wysokie koszty transakcji oraz niska płynność notowanych tam pochodnych instrumentów walutowych sprawiły, iż instrumenty te cieszą się zainteresowaniem stosunkowo niewielkiej grupy inwestorów. Ważnym momentem rozwoju rynku detalicznego było udostępnienie z dniem 1 października 2002 r. osobom fizycznym możliwości swobodnego inwestowania na światowych rynkach. Niskie wymagania depozytowe, konkurencyjny wobec rynku giełdowego futures koszt transakcji oraz wysoka płynność obrotu oferowana przez polskich i międzynarodowych brokerów detalicznych otworzyły drogę do popularyzacji rynku walutowego wśród rosnącej grupy inwestorów indywidualnych. 13

14 4. Rynki towarowe czyli nie tylko koncerny mogą zarabiać na ropie Rynek towarowy, a w szczególności ceny ropy naftowej, złota, srebra, a także metali przemysłowych takich jak miedź, cynk, aluminium od wielu miesięcy znajdują się w centrum zainteresowań inwestorów. To właśnie trwająca od 4 lat surowcowa hossa, która w tym roku nabrała zawrotnego tempa, spowodowała znaczące wzrosty wartości akcji spółek surowcowych na GPW. W rytm kolejnych zmian cen towarów i projekcji światowego zapotrzebowania falują notowania i prognozy zysków spółek działających w obszarach surowcowych. Handel ropą poważna sprawa Największe obroty osiąga handel ropą naftową, gdyż jest to surowiec o znaczeniu strategicznym dla gospodarki. Handel ropą naftową i produktami pochodnymi takimi jak benzyna czy olej opałowy odbywa się zasadniczo na całym świecie, istnieją jednak główne ośrodki obrotu, mające podstawowy wpływ na kształtowanie się globalnych cen surowca są to giełdy towarowe w Nowym Jorku, Londynie i Singapurze. Spośród niemal 1500 znanych odmian ropy naftowej, różniących się zawartością siarki i gęstością, o cenach na stacjach benzynowych decydują notowania cen odmian wzorcowych wydobywanej spod dna Morza Północnego ropy Brent, na którą dokonuje się transakcji na rynku londyńskim (International Petroleum Exchange) oraz ropy WTI (West Texas Intermediate), będącej punktem odniesienia dla cen pozostałych odmian ropy na rynku amerykańskim. Na nowojorskiej giełdzie towarowej NYMEX handluje się mimo to odmianą ropy o zawartości siarki mniejszej niż 0,5%, nazywaną lekką, słodką ropą. A jak to z miedzią bywa... Coraz większa dostępność rynku towarowego dla inwestorów oraz silne trendy występujące na tym rynku czynią go coraz bardziej interesującym dla inwestorów. Zainteresowanie to jest szczególnie widoczne na przykładzie rynku miedzi fundusze inwestycyjne, poszukujące na rynku surowcowym wyższych niż w przypadku akcji czy obligacji stóp zwrotu były w maju 2006 w posiadaniu kontaktów terminowych opiewających nawet na dostawę 465 tysięcy ton miedzi stanowiłoby to trzykrotną wartość łącznych poziomów zapasów giełdowych metalu w Londynie, Nowym Jorku i Szanghaju. Spekulacyjny kapitał wywindował cenę miedzi do nigdy nie notowanych poziomów. Zwyżkę cen wspierał niski poziom zapasów oraz obawy przed możliwymi zakłóceniami w dostawach surowca. Przemysł metalami stoi Podobnie kształtuje się sytuacja na rynku pozostałych metali przemysłowych, takich jak: cynk, nikiel, ołów, aluminium, ruda żelaza. Rosnące na fali surowcowej hossy ceny są odpowiedzią rynku na niski stan zapasów oraz obawy o wystąpienie niedoboru surowca na rynku. Jednocześnie ożywienie gospodarcze sprawia, że zapotrzebowanie na surowce wzrasta. Rekordowo wysokie ceny metali sprawiają, że część przedsiębiorstw skłania się do poszukiwania ich substytutów. 14

15 Z drugiej jednak strony metale dzięki rozwijającej się technologii znajdują coraz to nowsze zastosowania, w związku z czym popyt na nie rośnie. Rozwiązanie konwencjonalne złoto W celu ochrony kapitału przed inflacją inwestorzy zwracają swoją uwagę w lokowanie części posiadanych środków w metale szlachetne, w tym złoto, srebro, platynę. Złoto jest kruszcem, który powszechnie uważany jest za najbezpieczniejszą lokatę przechowującą wartość pieniądza w czasie. Jest cenione przez inwestorów jako doskonałe zabezpieczenie posiadanego majątku przed bessą na rynkach giełdowych, kryzysem gospodarczym, politycznym, inflacją oraz wahaniami kursów walut. Czynniki te, negatywnie oddziałujące na wartość akcji, obligacji czy innych instrumentów finansowych nie wpływają na obniżenie wartości złota. Złoto jest metalem, który od dawien dawna uważany jest za lokatę oszczędności o wysokim poziomie bezpieczeństwa. W celach oszczędnościowych (jako lokata na czarną godzinę ) złoto jest nabywane w postaci sztab lub sztabek. Przetworzone w postaci monet lub medali posiada znaczną wartość kolekcjonerską wtedy, gdy zakupimy okazy z serii limitowanych. W dłuższym okresie czasu zazwyczaj stanowi to bardzo rentowną lokatę kapitału, a wartość kolekcjonerska znacznie przewyższa wartość kruszcu, z którego wykonane są okazy. Na świecie znajduje się wiele ośrodków handlu złotem, jednak za najważniejsze uważa się rynki w Londynie, Nowym Jorku i Zurychu. Istotne z punktu widzenia wolu- menu obrotu są również Stambuł, Tokyo, Sydney, Hong Kong, Singapur, Dubaj. Złotem, jako metalem, handluje się głownie na rynku pozagiełdowym, na giełdach natomiast notowane są walory firm zajmujących się produkcją złota oraz zawierane są transakcje na różnych instrumentach finansowych głównie kontraktach terminowych (futures) i opcjach. Popyt na złoto determinuje kilka czynników. Jest ono przede wszystkim wykorzystywane w branży jubilerskiej (największy popyt zgłaszają jubilerzy z Dalekiego Wschodu), przemyśle elektronicznym i lotniczym, jak również w stomatologii. Zapotrzebowanie na ten kruszec zgłaszają szybko rozwijające się gospodarki azjatyckie (Chiny, Indie), których banki centralne w celu dywersyfikacji rezerw chcą podwoić swoje pozycje w złocie. Kolejną przyczyną zwiększonego za- interesowania żółtym metalem jest popyt ze strony funduszy hedgingowych, dla których alokacja środków w złoto jest sposobem na różnicowanie portfela inwestycyjnego. Dywersyfikacja portfela inwestycyjnego polega na takim wyborze jego elementów, by optymalizować stopę zwrotu, jednocześnie ograniczając ryzyko. Złoto jest bardzo dobrym składnikiem portfela inwestycyjnego, gdyż czynniki, które mają wpływ na jego cenę na światowych rynkach są odmienne od tych, które wpływają na ceny aktywów finansowych, co sprawia, że ulokowanie 5-10% kapitału w złoto może w znacznym stopniu ograniczyć ryzyko portfela inwestycyjnego. Jeśli nie złoto to srebro Rzadkością na rynku jest, aby ceny złota i srebra poruszały się w innych kierunkach. Ponieważ podaż srebra jest dużo wyższa niż złota, jego cena jest wielokrotnie niższa. Jednakże w tym roku za sprawą oczekiwań co do zwiększonego zapotrzebowania na ten kruszec ze strony pierwsze- 15

16 go funduszu typu ETF, który specjalizować się będzie w lokowaniu kapitału w metal, srebro drożało praktycznie z dnia na dzień. Mimo większej od złota dostępności dynamika wzrostów cen srebra była w szczytowym okresie hossy dużo wyższa. Również ze strony przemysłu jubilerskiego zauważyć można zwiększone zainteresowanie zakupami srebra, ze względu na to, że w porównaniu do cen innych metali szlachetnych, cena srebra jest relatywnie niska. Kurczy się natomiast możliwość wykorzystania srebra w przemyśle fotograficznym. Za sprawą coraz bardziej dostępnej fotografii cyfrowej coraz mniej osób korzysta z tradycyjnych filmów fotograficznych, przy produkcji których wykorzystywane są związki srebra. Metal ten jednak, podobnie jak złoto, traktowany jest często przez inwestorów jako zabezpieczenie na wypadek wystąpienia kryzysów politycznych i gospodarczych oraz wzrostu inflacji. Większość handlu odbywa się na rynku pozagiełdowym, działającym 24 godziny na dobę, w którym centralne miejsce zajmuje Stowarzyszenie Londyńskiego Rynku Kruszców (London Bullion Metal Association). Londyn jest głównym ośrodkiem transakcji z dostawą natychmiastową. Największy obrót srebrem w transakcjach terminowych notuje się z kolei na giełdzie towarowej w Nowym Jorku, dużymi ośrodkami handlu są również giełdy w Zurychu, Chicago i Hongkongu. Swoje własne ceny publikuje również mieszcząca się w Nowym Jorku firma specjalizująca się w obróbce metali szlachetnych Handy&Harman. Dla koneserów platyna i pallad Kolejnym, wzbudzającym zainteresowanie inwestorów metalem szlachetnym, jest platyna. Biżuteria wykonana z tego kruszcu jest szczególnie popularna w Japonii i Chinach, stąd za sprawą wzrostu gospodarczego na Dalekim Wschodzie, zwiększone zainteresowanie jubilerów zakupami tego metalu. Jednak spośród metali szlachetnych platyna wyróżnia się tym, że ma największe zastosowanie przemysłowe jest ona stosowana w branży motoryzacyjnej do produkcji katalizatorów w samochodach z silnikiem diesla. W związku z utrzymującymi się wysokimi cenami paliw, samochody tego typu stają się coraz bardziej popularne wśród użytkowników. Głównym ośrodkiem zawierania transakcji spot na platynę jest Londyn (The London Platinum and Palladium Market). Pallad uważany jest za siostrzany metal platyny, który mimo iż uważany jest za metal przemysłowy, posiada podobne właściwości i wykorzystywany jest przed producentów samochodów jako mniej kosztowny substytut platyny. Inwestycje towarowe, dotychczas postrzegane przez inwestorów jako domena wielkich producentów lub graczy inwestycyjnych, w miarę rozwoju Internetu i globalizacji rynków, stają się realną alternatywą dla inwestorów indywidualnych. Towary przestają być opcją wyboru trzeciego planu, stają się poważną propozycją inwestycyjną, odzwierciedlając rynko- we trendy i realnie wpływając na wycenę rynków kasowych. Warto czerpać profity ze zmian cen surowców nie liczyć na podział zysków pośredników. Indywidualni inwestorzy stają się poważnymi graczami na rynku. 16

17 5. Kontrakty Różnic Kursowych 5.1. Kurs natychmiastowy a kurs terminowy realizacji transakcji Instrumenty finansowe lub wszelkie inne dobra posiadające wartość dla stron potencjalnej transakcji można wycenić podając deklarowaną ilość innych dóbr oferowanych w zamian. Najczęściej w zamian oferowany jest pieniądz towar uniwersalny, wymienialny na wszystko. Tak ustalona cena zwana kursem w przypadku instrumentów finansowych - jest podstawą transakcji. Informacje o cenach mogą być prezentowane inwestorom w formie ceny/kursu ostatniej zawartej transakcji (tak dzieje się na giełdach, gdzie ceny kolejnych transakcji dają nam wykres notowań danego papieru wartościowego w trakcie sesji). W przypadku walut kwotowania zawierają zwykle dwie ceny: cenę kupna (bid) oraz cenę sprzedaży (ask, offer), czyli propozycje po jakiej cenie firma finansowa lub działający za jej pośrednictwem inwestorzy są skłonni odpowiednio kupić lub sprzedać daną walutę. Podobnie prezentowana jest oferta kupna i sprzedaży innych dóbr np. towarów czy akcji. Pozagiełdowe biuro maklerskie pełni rolę animatora/market makera dokonując transakcji z klientami lub kojarząc zlecenia. Różnica pomiędzy ceną kupna i sprzedaży stanowi tzw. spread. Wielkość spreadu zależy przede wszystkim od płynności rynku, zmienności oraz sytuacji rynkowej. W odniesieniu do pojedynczej transakcji wysokość spreadu może uwzględniać inne czynniki np. segment rynku, wartość nominalną transakcji, opcję fizycznej dostawy waluty czy też ryzyko strony transakcji. Różnica formy podawania kursów wynika z odmiennej filozofii działania podmiotów na rynku giełdy i giełdowe biura maklerskie działające jako pośrednik przekazujący zlecania, pobierają od inwestorów prowizje od zrealizowanych zleceń (które uszczuplają zyski lub powiększają stratę inwestora). Rynek pozagiełdowy z kolei koncentruje się na spreadzie czyli różnicy oferowanych cen kupna i sprzedaży, podobnie jak kantor nie ma tu dodatkowych opłat za zlecenia, jest natomiast różnica cen kupna i sprzedaży. Na przykładzie walut pokażemy zależności między cenami/kursami w przypadku transakcji wymiany realizowanymi natychmiast a odłożonymi w czasie, w określonym terminie. Kurs walutowy można określić jako wyrażoną w walucie kwotowanej wartość jednostki waluty bazowej. Walutą bazową nazywana jest waluta, której symbol występuje jako pierwszy dla danej pary, druga waluta określana jest jako waluta kwotowana. Przykładowe kwotowania kursów walutowych Symbol Waluta bazowa Waluta kwotowana Cena kupna Cena sprzedaży EURUSD Euro Dolar amerykański 1, ,33992 GBPUSD Funt brytyjski Dolar amerykański 1, ,55969 USDJPY Dolar amerykański Jen japoński 98, ,

18 USDCHF Dolar amerykański Frank szwajcarski 1, ,23486 EURCAD Euro Dolar kanadyjski 1, ,40180 AUDNZD Dolar australijski Dolar nowozelandzki 1, ,15339 USDPLN Dolar amerykański Złoty polski 3, ,18000 W przypadku walut najczęściej podawane są kursy natychmiastowe/spot (tabela powyżej), według których można dokonać w danym momencie transakcji wymiany walut (choć tak naprawdę rozliczenie transakcji następuje w ciągu dwóch dni roboczych). Oprócz kursów spot serwisy informacyjne podają również kursy terminowe. Kurs terminowy to kurs, po którym w danym momencie można dokonać transakcji wymiany walut z terminem rozliczenia w określonym momencie w przyszłości. Kursy terminowe podawane są na standardowe daty waluty np. tygodniowy, trzy lub sześciomiesięczny kurs terminowy (symbole odpowiednio 1W, 3M i 6M). Z reguły kursy terminowe kwotowane są jako punkty swapowe, które należy dodać do bieżącej ceny natychmiastowej. Zależność pomiędzy kursem terminowym a kursem natychmiastowym Kursy terminowe pozostają w ściśle określonej relacji z kursami natychmiastowymi. Relacja ta musi być w każdym momencie zachowana, w przeciwnym razie możliwe byłoby dokonanie arbitrażu (wykorzystanie różnicy cen tego samego dobra na różnych rynkach) a zatem natychmiastowe osiągnięcie zysku bez ponoszenia ryzyka inwestycyjnego. Kalkulacja kursu terminowego następuje wg poniższego wzoru: K T = K S * 1 + (R T * t T ) 1 + (r T * t T ) K T kurs terminowy K S kurs spotowy t liczba dni do daty rozliczenia kontraktu T liczba dni w roku (np.: dla PLN,GBP 365, a dla EUR, USD 360) R t stopa procentowa w okresie t dla waluty krajowej/kwotowanej w skali roku r t stopa procentowa w okresie t dla waluty obcej/bazowej w skali roku Jak zatem wynika z powyższego wzoru kurs terminowy zależy od stóp procentowych na rynku pieniężnym dla danych walut oraz terminu na jaki oblicza się kurs. Poniższy przykład pozwoli na lepsze zrozumienie zapisanej wcześniej formuły. 18

19 Przykład: Dealer został zapytany o kurs kupna EURPLN z datą rozliczenia za trzy miesiące. Obecnie kurs EURPLN wynosi , oprocentowanie dla trzymiesięcznych depozytów wynosi: WIBOR 3M: 4.00% % EURIBOR 3M: 3.00% % Gdyby transakcja miała zostać przeprowadzona to dealer w celu zabezpieczenia powstałej pozycji będzie musiał już dziś dokonać kupna euro, finansując powstałą pozycję w złotych. Koszt zaciągniętej pożyczki w PLN wyniesie 4.10%, natomiast oprocentowanie 3M lokaty w EUR wyniesie 3.00%. Kurs natychmiastowy kupna EURPLN wynosi Po pod- stawieniu ww. wartości do wzoru otrzymamy kurs terminowy trzymiesięczny na poziomie PLN. Jeżeli zależność pomiędzy kursem terminowym a kursem natychmiastowym nie będzie dotrzymana możliwy jest tzw. arbitraż procentowy. W przypadku gdyby dealer zakwotował niższy kurs od otrzymanego na podstawie wzoru, inwestor będący drugą stroną transakcji dokonałby sprzedaży euro na rynku oraz kupił euro z dostawą za trzy miesiące. Korzyści wynikające z posiadania waluty o wyższym oprocentowaniu przewyższyłyby stratę wynikającą z różnicy pomiędzy kursem natychmiastowym a kursem terminowym. Zatem kurs stanowi minimalny poziom jaki zostanie zaoferowany drugiej stronie. Przykład: Dealer został zapytany o kurs kupna USD z datą rozliczenia za trzy miesiące. Obecnie kurs USD- PLN wynosi , oprocentowanie dla trzymiesięcznych depozytów wynosi: WIBOR 3M: 4.00 % % LIBOR USD 3M: 5.50 % % Wykorzystując podany powyżej wzór, łatwo obliczyć kurs terminowy trzymiesięczny. Dla powyższych danych wyniesie on PLN. Jak pokazuje przykład z EURPLN kurs terminowy jest wyższy od kursu spot, natomiast w przypadku USDPLN kurs terminowy jest niższy od kursu natychmiastowego. Te różnice łączą się z pojęciem tzw. punkty swapowe. Punkty swapowe stanowią różnicę pomiędzy kursem terminowym obliczonym na daną datę rozliczenia a kursem natychmiastowym. Jeżeli waluta bazowa jest niżej oprocentowana od waluty kwotowanej, kurs terminowy będzie wyższy od kursu natychmiastowego (jak w przykładzie EURPLN). W przeciwnym razie kurs terminowy będzie niższy od kursu spot, tak jak to ilustruje przykład USDPLN Kontrakt różnic kursowych charakterystyka instrumentu Walutowe kontrakty różnic kursowych należą do tzw. pochodnych instrumentów finansowych (derywaty). Oznacza to, że ich wartość zależy bezpośrednio od wartości instrumentu podstawowego. Instrumentami bazowymi mogą być praktycznie wszystkie mierzalne wielkości np. 19

20 waluty, towary, poziomy stóp procentowych czy poziomy indeksów giełdowych. Kontrakty Różnic Kursowych (tzw. CFD) zaliczane są do jednych z najprostszych instrumentów pochodnych. Ich historia jest dość krótka, jednak mimo to, ten instrument w ostatnim czasie rozwija się najszybciej z grupy derywatów. Został on wymyślony przez niezależny londyński dom maklerski Smith New Court. CFD jest to umowa z drugą stroną kontraktu o wymianę różnicy, która wystąpiła miedzy ceną otwarcia pozycji a jej zamknięciem. Ceny kontraktów różnic kursowych są lustrzanym odbiciem rzeczywistych notowań walut, akcji, towarów, dlatego oferują wszelkie korzyści, jakie wynikają z handlu instrumentami bazowymi opiewającymi na te instrumenty. Podobnie jak pozostałe pochodne instrumenty finansowe, kontrakty różnic kursowych wykorzystują w dużym stopniu działanie dźwigni finansowej zawarcie transakcji oznacza zaangażowanie środków stanowiących jedynie cześć jej nominalnej wartości. Dzięki temu otwarcie znacznych pozycji wymaga z reguły posiadania niewielkich środków, traktowanych jako depozyt zabezpieczający służący rozliczeniu kontraktu. Należy pamiętać, że wysokość depozytu odzwierciedla zmiany nominalnej wartości pozycji, dlatego też powinna być stale monitorowana. Kontrakty różnic kursowych wykorzystywane są do zawierania zarówno transakcji spekulacyjnych oraz zabezpieczających i stają się coraz bardziej popularnym instrumentem wśród inwestorów na rynkach pozagiełdowych. Podstawowe zalety KRK to bardzo niskie koszty transakcyjne, wysoka płynność oraz możliwość korzystania ze znacznej dźwigni finansowej. Specyfika kontraktów różnic kursowych: standaryzacja kontrakty mają określoną wartość nominalną. W przypadku XTB opis kontraktów znajduje się w tabeli specyfikacji instrumentów finansowych. Możliwe jest zawieranie transakcji na kilka kontraktów jaki i na dziesiąte (od 0,1) ich części. brak fizycznej dostawy rozliczeniu podlega wyłącznie różnica pomiędzy kursami otwarcia i zamknięcia pozycji w kontrakcie ponieważ sam kontrakt jest rozliczany gotówkowo. Rozliczenie następuje w momencie zamknięcia pozycji. możliwość korzystania z tzw. dźwigni finansowej depozyt potrzebny do kupna lub sprzedaży kontraktu wynosi z reguły od 0,5% dla kontraktów walutowych, 1,5% w przypadku instrumentów opartych o towary, 1% dla indeksów. elastyczność brak określonej daty rozliczenia. Rozliczenie następuje w momencie zamknięcia pozycji. Pozycja w kontrakcie może być rolowana nawet przez rok. kwotowania według cen natychmiastowych kurs, po którym dokonuje się kupna/sprzedaży kontraktu to aktualny kurs natychmiastowy z rynku międzybankowego. rolowanie pozycji na bazie dziennej przetrzymanie pozycji na dzień następny wiąże się ze skorygowaniem pozycji walutowej o punkty swapowe. wycena w czasie rzeczywistym wycena pozycji następuje w czasie rzeczywistym, zmiany wartości portfela następują wraz z uaktualnieniem kursu walutowego z uwzględnieniem naliczonych punktów swapowych. 20

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 4 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r.

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r. Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW Warszawa, 28 maja 2014 r. STANDARD USD/PLN EUR/PLN CHF/PLN Standard kontraktu: Wielkość kontraktu: 1.000 jednostek waluty Kwotowanie: za 100 jednostek Godziny

Bardziej szczegółowo

Pierwsze kroki na rynku Forex. www.xtb.pl

Pierwsze kroki na rynku Forex. www.xtb.pl Pierwsze kroki na rynku Forex www.xtb.pl Przebieg szkolenia Trochę historii, czyli podwaliny rynku Forex Kluczowe pojęcia Jak liczyć Platformy transakcyjne Historia Podwaliny rynku wymiany walut powstały

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

X-Book. czyli dlaczego derywaty są tak interesujące. Dom Maklerski X-Trade Brokers ul. Ogrodowa 58 00-876-Warszawa www.xtb.pl

X-Book. czyli dlaczego derywaty są tak interesujące. Dom Maklerski X-Trade Brokers ul. Ogrodowa 58 00-876-Warszawa www.xtb.pl X-Book czyli dlaczego derywaty są tak interesujące Dom Maklerski X-Trade Brokers ul. Ogrodowa 58 00-876-Warszawa www.xtb.pl X-Trade Brokers DM, www.xtb.pl, 022 520 22 80, biuro@xtb.pl, X-Book 1.Słyszeliście

Bardziej szczegółowo

Rynek akcji a rynek Forex w Polsce

Rynek akcji a rynek Forex w Polsce AB C Rynku Forex Rynek akcji a rynek Forex w Polsce RYNEK AKCJI FOREX Godziny handlu 8 30 16 30 w dni robocze 24 h 00 00 ) przy wzrostach, jak i przy spadkach. Ograniczenie Ograniczenia handlu 83 mln EURO

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

Naszym największym priorytetem jest powodzenie Twojej inwestycji.

Naszym największym priorytetem jest powodzenie Twojej inwestycji. Naszym największym priorytetem jest powodzenie Twojej inwestycji. Możesz być pewien, że będziemy się starać by Twoja inwestycja była zyskowna. Dlaczego? Bo zyskujemy tylko wtedy, kiedy Ty zyskujesz. Twój

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Katedra Rynków Kapitałowych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Jacek Tomaszewski ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Rynek kapitałowy, a koniunktura gospodarcza Łódź, 3 4 grudnia

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 7 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 1 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po kontraktach CFD

Przewodnik po kontraktach CFD Przewodnik po kontraktach CFD Inwestuj na zagranicznych spółkach w polskim domu maklerskim! PRZEWODNIK PO KONTRAKTACH CFD Czym są kontrakty CFD? CFD to skrót od angielskiego terminu Contract for difference,

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na akcje

Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na akcje Zawartość prezentacji podstawowe informacje o kontraktach terminowych na akcje, zasady notowania, wysokość depozytów zabezpieczających, przykłady wykorzystania kontraktów,

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP Jeden z najbardziej popularnych instrumentów służący przesuwaniu terminów rozliczenia przepływów walutowych Obowiązek rozliczenia transakcji po ustalonych kursach Negocjowana transakcja FX swap polega

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 5 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie Zarządzanie ryzykiem kursowym w przedsiębiorstwie - szkolenie Szanowni Państwo, Dom Maklerskim TMS Brokers we współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą serdecznie zaprasza do udziału w bezpłatnych Warsztatach,

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Agenda Wprowadzenie Definicja kontraktu Czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie Zarządzanie ryzykiem kursowym w przedsiębiorstwie - szkolenie Szanowni Państwo, Dom Maklerskim TMS Brokers we współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą i Wielkopolską Izbą Przemysłowo Handlową serdecznie zaprasza

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe w teorii i praktyce Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe bez tajemnic Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Agenda: ABC kontraktów terminowych Zasady obrotu kontraktami Depozyty zabezpieczające Zabezpieczanie i spekulacja Ryzyko inwestowania

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 3 Pieniądz c.d., rynek walutowy Równanie obiegu pieniądza (Irvinga Fishera) M V = Q P gdzie: M podaż pieniądza; V szybkość obiegu pieniądza; Q ilość dóbr i usług

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU GPW 27 NOWA JAKOŚĆ INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 28 ROKU - podsumowanie 1 RYNEK AKCJI W 28 ROKU ŚREDNIA WARTOŚĆ TRANSAKCJI (PLN) 2 UDZIAŁ TRANSAKCJI W OBROTACH 1 18 8 16 6 14 4 2 12 24 25 26 27 28 24

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 10 Pośrednicy finansowi, instrumenty pochodne Rodzaje rynków finansowych (hybrydowe kryterium podziału: przedmiot obrotu oraz zapadalność instrumentu) Rynki walutowe:

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY INSTRUMENTÓW SŁUŻĄCYCH INWESTOWANIU W: NIERUCHOMOŚCI, TOWARY GIEŁDOWE I WIERZYTELNOŚCI W KRAJU I ZA GRANICĄ.

PRZYKŁADY INSTRUMENTÓW SŁUŻĄCYCH INWESTOWANIU W: NIERUCHOMOŚCI, TOWARY GIEŁDOWE I WIERZYTELNOŚCI W KRAJU I ZA GRANICĄ. PRZYKŁADY INSTRUMENTÓW SŁUŻĄCYCH INWESTOWANIU W: NIERUCHOMOŚCI, TOWARY GIEŁDOWE I WIERZYTELNOŚCI W KRAJU I ZA GRANICĄ. Kamila Opasińska Katarzyna Deleżuch INWESTYCJE W NIERUCHOMOŚCI PODSTAWOWE RODZAJE

Bardziej szczegółowo

Analiza handlu zagranicznego i rynku wymiany walut w Polsce

Analiza handlu zagranicznego i rynku wymiany walut w Polsce Analiza handlu zagranicznego i rynku wymiany walut w Polsce NA PRZYKŁADZIE WYMIANY WALUT ONLINE SAMIR TOPKA- WALUTUJ.PL 09.04.2015 Pozytywna afirmacja Umiem wymyślić produkt, który będzie się sprzedawał

Bardziej szczegółowo

1. Rynek Forex. a) Opis rynku

1. Rynek Forex. a) Opis rynku 1. Rynek Forex a) Opis rynku Forex (FX) jest globalnym rynkiem, na którym za pośrednictwem internetu odbywa się handel walutami. Aktualnie rynek Forex jest najpopularniejszą alternatywną formą inwestowania

Bardziej szczegółowo

Poradnik Inwestora część 5. Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktach indeksowych

Poradnik Inwestora część 5. Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktach indeksowych Poradnik Inwestora część 5 Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktach Wartości kontraktów Rynek walutowy Kalkulacja wartości kontraktów na których dokonujemy obrotu na rynku

Bardziej szczegółowo

KONTRAKTY WALUTOWE. Warszawa, kwiecień 2014-1-

KONTRAKTY WALUTOWE. Warszawa, kwiecień 2014-1- KONTRAKTY WALUTOWE Warszawa, kwiecień 2014-1- PARY WALUT USD/PLN EUR/PLN CHF/PLN Krajowy rynek międzybankowy: Ponad 95% transakcji to pary walut EUR/PLN i USD/PLN 90% transakcji zawieranych jest w godzinach

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Czy opcje walutowe mogą być toksyczne?

Czy opcje walutowe mogą być toksyczne? Katedra Matematyki Finansowej Wydział Matematyki Stosowanej AGH 11 maja 2012 Kurs walutowy Kurs walutowy cena danej waluty wyrażona w innej walucie np. 1 USD = 3,21 PLN; USD/PLN = 3,21 Rodzaje kursów walutowych:

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Certyfikaty Depozytowe Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Spis treści Certyfikaty Depozytowe Cechy Certyfikatów Depozytowych Zalety Certyfikatów Depozytowych Budowa Certyfikatu Depozytowego

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

Pytania testowe Rynki finansowe Uwaga: tylko niektóre zdania w tym zestawie są prawdziwe!

Pytania testowe Rynki finansowe Uwaga: tylko niektóre zdania w tym zestawie są prawdziwe! Pytania testowe Rynki finansowe Uwaga: tylko niektóre zdania w tym zestawie są prawdziwe! 1. Rynek finansowy to ta część rynku, gdzie przeprowadza się wyłącznie transakcje instrumentami dłużnymi. 2. Dłużne

Bardziej szczegółowo

Rynek Finansowy Platforma Transakcyjna XTB-Trader

Rynek Finansowy Platforma Transakcyjna XTB-Trader Rynek Finansowy Platforma Transakcyjna XTB-Trader wszystkie forex, towary, rynki giełda w jednym miejscu Czym jest Rynek Finansowy? Najprościej jest to rynek, na którym dokonuje się transakcji instrumentami

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE ALTERNATYWNE NA GPW. Łukasz Porębski Dyrektor ds. Analiz Giełdowych

INWESTYCJE ALTERNATYWNE NA GPW. Łukasz Porębski Dyrektor ds. Analiz Giełdowych INWESTYCJE ALTERNATYWNE NA GPW Łukasz Porębski Dyrektor ds. Analiz Giełdowych Inwestycje alternatywne - cechy rozszerzają katalog możliwości inwestycyjnych dostępnych na GPW dla przeciętnego inwestora

Bardziej szczegółowo

Prezentacja jak inwestować w złoto w 2013 roku

Prezentacja jak inwestować w złoto w 2013 roku Prezentacja jak inwestować w złoto w 2013 roku AGENDA SZKOLENIA CZĘŚĆ 1 O GRUPIE MENNICE KRAJOWE S.A. CZĘŚĆ 2 INFORMACJE O RYNKU ZŁOTA CZĘŚĆ 3 ZŁOTO INWESTYCYJNE PRODUKT NA LATA 2013-2015 CZĘŚĆ 4 PODSUMOWANIE

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

RYNEK WALUTOWY RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA

RYNEK WALUTOWY RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA RYNEK WALUTOWY - HISTORIA Katarzyna Kuziak Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem RYNEK WALUTOWY W latach 1880-1914 najważniejsze waluty miały stałą wartość w złocie (ich wartość względem

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 6 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 Warszawa, 2009.06.19 Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 W 2008 r. na wartość majątku i wyniki finansowe przedsiębiorstw maklerskich niekorzystny wpływ wywarły psychologiczne następstwa

Bardziej szczegółowo

EUR / USD 1,3615 / 1,3620

EUR / USD 1,3615 / 1,3620 EUR / USD 1,3615 / 1,3620 waluta kupno / sprzedaŝ bazowa / notowana BID / OFFER (ASK) Zadanie 1 Bank kwotuje następujący kurs walutowy: USD/SEK = 7,3020/40 Wyznacz: 1. walutę bazową.. 4. kurs sprzedaŝy

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

LYXOR ETF WIG20. Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów. 2 września 2010 r.

LYXOR ETF WIG20. Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów. 2 września 2010 r. LYXOR ETF WIG20 Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Niniejszy materiał ma wyłącznie charakter informacyjny oraz promocyjny i nie powinien stanowić podstawy do podejmowania

Bardziej szczegółowo

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce Najlepsze miejsce do obrotu obligacjami w Polsce GRUPAKAPITAŁOWAGPW BondSpot S.A. doświadczenie i rozwój BondSpot S.A. jest drugą, obok Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A., instytucją na polskim

Bardziej szczegółowo

Jak i gdzie zarabiać na spadkach?

Jak i gdzie zarabiać na spadkach? Jak i gdzie zarabiać na spadkach? Wielu nieprofesjonalnych inwestorów trapi ciągle koszmar krachu giełdowego. Zasypywani codziennie informacjami, artykułami, analizami, raportami, które często są przejawem

Bardziej szczegółowo

X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. ArbitraŜ z wykorzystaniem kontraktów terminowych FW20 oraz PLNCASH

X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. ArbitraŜ z wykorzystaniem kontraktów terminowych FW20 oraz PLNCASH X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. ArbitraŜ z wykorzystaniem kontraktów terminowych FW20 oraz PLNCASH Tomasz Uściński, XTB Wall Street, Zakopane 2007 1 ArbitraŜ MoŜliwość osiągania zysków bez ryzyka z

Bardziej szczegółowo

Dla zapracowanych Dla indywidualistów czyli Profesjonalne zarządzanie portfelem inwestycyjnym na giełdzie & Platforma FOREX

Dla zapracowanych Dla indywidualistów czyli Profesjonalne zarządzanie portfelem inwestycyjnym na giełdzie & Platforma FOREX Dla zapracowanych Dla indywidualistów czyli Profesjonalne zarządzanie portfelem inwestycyjnym na giełdzie & Platforma FOREX Warszawa, 31 marca 2010 r. Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A. Asset

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Duma Przedsiębiorcy 1/9. 1. Oprocentowanie. L.p. Nazwa Lokaty Okres Umowny Oprocentowanie w skali roku 1

Duma Przedsiębiorcy 1/9. 1. Oprocentowanie. L.p. Nazwa Lokaty Okres Umowny Oprocentowanie w skali roku 1 Duma Przedsiębiorcy 1/9 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA SPÓŁEK (zaktualizowana w dniu 3 listopada i obowiązująca do odwołania, jednak nie krócej niż do 4 listopada

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka. instrumentów finansowych i opis ryzyka AG1006TMS10 1

Charakterystyka. instrumentów finansowych i opis ryzyka AG1006TMS10 1 instrumentów finansowych i opis ryzyka I. WPROWADZENIE II. Celem niniejszego dokumentu jest przedstawienie Klientom istoty instrumentów finansowych rynku nieregulowanego (OTC) oraz powiadomienie o ryzykach

Bardziej szczegółowo

ETF - łatwy sposób na inwestycje na zróżnicowanych rynkach. Zakopane, 5 czerwca 2011 r.

ETF - łatwy sposób na inwestycje na zróżnicowanych rynkach. Zakopane, 5 czerwca 2011 r. ETF - łatwy sposób na inwestycje na zróżnicowanych rynkach Zakopane, Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie powinien stanowić podstawy do podjęcia decyzji inwestycyjnej. MULTI UNITS LUXEMBOURG,

Bardziej szczegółowo

Lyxor ETF DAX i Lyxor ETF S&P 500 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Lyxor ETF DAX i Lyxor ETF S&P 500 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Lyxor ETF DAX i Lyxor ETF S&P 500 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Lyxor Asset Management Jedna z największych na świecie i druga w Europie instytucja zarządzająca funduszami typu ETF. Należy

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie Zarządzanie ryzykiem kursowym w przedsiębiorstwie - szkolenie Szanowni Państwo, Dom Maklerskim TMS Brokers we współpracy z Północą Izbą Gospodarczą - oddział w Koszalinie, serdecznie zaprasza do udziału

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 9 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

ETF - czyli kup sobie indeks

ETF - czyli kup sobie indeks ETF - czyli kup sobie indeks Definicja ETF: Otwarty fundusz indeksowy charakteryzujący się możliwością stałej kreacji i umarzania jednostek, notowany na giełdzie, prosty, przejrzysty, o dużej płynności,

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe i forex SPIS TREŚCI

Kontrakty terminowe i forex SPIS TREŚCI Kontrakty terminowe i forex Grzegorz Zalewski SPIS TREŚCI Część I Teoria Rozdział pierwszy: Zasady działania rynków terminowych Otwieranie i zamykanie pozycji Pozycje długie i krótkie Równanie do rynku

Bardziej szczegółowo

Rynek walutowy - Forex

Rynek walutowy - Forex Rynek walutowy - Forex 1 Rynek FOREX Największy rynek świata Rynek wymiany walut Wielkość dziennych obrotów wynosi ok. 4 bln USD Rynek OTC Globalny charakter rynku Funkcjonuje 24 godziny na dobę przez

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

DEPARTAMENT ZABEZPIECZEŃ BIULETYN TYGODNIOWY WTOREK, 02.01.2007

DEPARTAMENT ZABEZPIECZEŃ BIULETYN TYGODNIOWY WTOREK, 02.01.2007 RYNEK MIEDZI W ubiegłym tygodniu trzymiesięczna cena miedzi zawarta była w przedziale 6 280 6 445 USD/t. Trzymiesięczna cena miedzi zanotowała spadek w ujęciu tygodniowym o 2,16%. Do października 2007

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Złoża Zysku

lokata ze strukturą Złoża Zysku lokata ze strukturą Złoża Zysku Lokata ze strukturą to wyjątkowa okazja, aby pomnożyć swoje oszczędności w bezpieczny sposób. Lokata ze strukturą Złoża Zysku to produkt łączony, składający się z promocyjnej

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca inwestowania w złoto. Wojciech Mróz, CFA Licencjonowany doradca Inwestycyjny nr 219

Prezentacja dotycząca inwestowania w złoto. Wojciech Mróz, CFA Licencjonowany doradca Inwestycyjny nr 219 Prezentacja dotycząca inwestowania w złoto Wojciech Mróz, CFA Licencjonowany doradca Inwestycyjny nr 219 AGENDA SZKOLENIA CZĘŚĆ 1 O GRUPIE MENNICE KRAJOWE S.A. CZĘŚĆ 2 INFORMACJE O RYNKU ZŁOTA CZĘŚĆ 3

Bardziej szczegółowo

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD

Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz kontraktów CFD Podstawy inwestowania na rynku Forex, rynku towarowym oraz Poradnik Inwestora Numer 3 Admiral Markets Sp. z o.o. ul. Aleje Jerozolimskie 133 lok.34 02-304 Warszawa e-mail: Info@admiralmarkets.pl Tel. +48

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki. Instrumenty pochodne Forward, Futures, Swapy

System finansowy gospodarki. Instrumenty pochodne Forward, Futures, Swapy System finansowy gospodarki Instrumenty pochodne Forward, Futures, Swapy Rynki finansowe Rynek kasowy spot Ustalenie ceny i przeniesienie praw jest jednoczesne Rynek terminowy Termin przeniesienia praw

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

KROK 4 OTWIERANIE POZYCJI

KROK 4 OTWIERANIE POZYCJI KROK 4 OTWIERANIE POZYCJI Istotą inwestowania za pomocą kontraktów różnic kursowych (KRK, CFD) jest zarabianie na różnicy pomiędzy kursem z momentu rozpoczęcia transakcji, a kursem z chwili jej zakończenia.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie Zarządzanie ryzykiem kursowym w przedsiębiorstwie - szkolenie Szanowni Państwo, Dom Maklerskim TMS Brokers we współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą i serdecznie zaprasza do udziału w Warsztatach, związanych

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Dwuwalutowe

Inwestycje Dwuwalutowe Inwestycje Dwuwalutowe Co to są Inwestycje Dwuwalutowe? Inwestycja Dwuwalutowa to krótkoterminowa inwestycja, w ramach której Klient może otrzymać wysokie oprocentowanie zainwestowanego kapitału w zamian

Bardziej szczegółowo

Inżynieria finansowa Wykład IV Kontrakty OIS/IRS/CRIS

Inżynieria finansowa Wykład IV Kontrakty OIS/IRS/CRIS Inżynieria finansowa Wykład IV Kontrakty OIS/IRS/CRIS Wydział Matematyki Informatyki i Mechaniki UW 25 października 2011 1 Kontrakty OIS 2 Struktura kontraktu IRS Wycena kontraktu IRS 3 Struktura kontraktu

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH obowiązuje od 10 grudnia 2015 r.

TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH obowiązuje od 10 grudnia 2015 r. Duma Przedsiębiorcy 1/9 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH obowiązuje od 10 grudnia 2015 r. 1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.p. Nazwa Lokaty

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH obowiązuje od 15 stycznia 2016 r.

TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH obowiązuje od 15 stycznia 2016 r. Duma Przedsiębiorcy 1/9 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH obowiązuje od 15 stycznia 2016 r. 1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.p. Nazwa Lokaty

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy ekonomicznej

Konkurs wiedzy ekonomicznej POZIOMO: 1. zdolność pieniądza do przechowywania wartości 2. pośrednik giełdowy 3. stan rachunku lub konta 4. punkt wymiany walut 5. waluta zjednoczonej Europy 6. spadek cen kursu papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo