Rolnictwo w obliczu ekstremalnych zjawisk pogodowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rolnictwo w obliczu ekstremalnych zjawisk pogodowych"

Transkrypt

1 Rolnictwo w obliczu ekstremalnych zjawisk pogodowych prof. dr hab. Edmund Kaca, prof. dr hab. Leszek Łabędzki, doc. dr hab. Zygmunt Miatkowski, dr Izabela Lubbe Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach Wielkopolsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy

2 TEZY 1. Globalne zmiany klimatu wywołują zwiększanie się częstości i intensywności ekstremalnych zjawisk pogodowych. 2. Zjawiska te wywołują susze rolnicze, stany nadmiernego uwilgotnienia, podtopienia, lokalne zalania i powodzie, w skali lokalnej i regionalnej. 3. W ostatnich latach zjawiska te w Polce pojawiają się coraz częściej, są coraz intensywniejsze i obejmują znaczne obszary kraju; wywołują ujemne skutki w rolnictwie, zwłaszcza w produkcji roślinnej. 4. Wiele wskazuje na to, że będą się one nadal nasilać i będzie to trend wieloletni. Tych tendencji nie można co prawda ekstrapolować, ale też nie można ignorować oznak nasilania się oraz zwiększania się ich częstości i intensywności. Mają one zauważalne skutki ekologiczne i gospodarcze.

3 Polska leży w przejściowym klimacie strefy umiarkowanej. W klimacie takim występuje znaczna zmienność elementów meteorologicznych w poszczególnych latach i miesiącach. Średnie wieloletnie wartości elementów meteorologicznych nie są w takich warunkach reprezentatywnymi wskaźnikami klimatologicznymi. Niedocenianie aspektów przejściowości, zmienności i kontrastowości klimatu Polski.

4 Koszalin Elbląg Biebrza Chojnice Szczecin Bydgoszcz Poznań Warszawa Zielona G. Łódź Sosnowica Wrocław Opole Częstochowa Zamość Kraków Rzeszów mm Średni wieloletni opad P i klimatyczny bilans wodny P-ET o w okresie wegetacyjnym (IV-IX) P P-ETo

5 Miesiąc Nierównomierny rozkład opadów w czasie ważna cecha klimatu Polski Opady w regionie bydgoskim w okresie IV-X 2005 r. w % wartości średniej wieloletniej Opady (%) na stacji Bydgoszcz Kujawy dolina górnej Noteci Kwiecień Maj Czerwiec Lipiec Sierpień Wrzesień Październik

6 Nierównomierny rozkład opadów w czasie na Kujawach Parametr 1986 r r. Suma opadów IV-IX Kategoria opadowa okresu wegetacji średni średni Prawdopodobieństwo nieosiągnięcia 0,44 0,48 Suma opadów w okresie krytycznym ( ) Kategoria opadowa okresu krytycznego średnio suchy średnio mokry Prawdopodobieństwo nieosiągnięcia 0,26 0,76

7 Udział, % Susze meteorologiczne w Polsce pojawiają się co 3-4 lata; w XX wieku (do 2006) około 40 razy Lata Udział stacji ze stwierdzoną suszą meteorologiczną w okresie wegetacyjnym w wieloleciu

8 Najdłużej trwające susze: miesięcy miesięcy miesięcy miesięcy miesięcy miesięcy 1989 r., Kujawy P w okresie wegetacyjnym = 105 mm p < 0,01

9 Liczba susz meteorologicznych o różnym czasie trwania, na 100 lat, na Kujawach Czs trwania suszy (miesiące) Klasa suszy D1 D2 D3 Razem susze D1 susza umiarkowana, D2 susza silna, D3 susza ekstremalna

10 SKUTKI SUSZ W ROLNICTWIE znaczne zmniejszenie lub całkowita utrata plonów: w latach % w % w 2000 i % w 2005 i % (łąki i pastwiska do 100%)

11 Częstotliwość (%) susz rolniczych Ziemniaki późne Buraki cukrowe Wykonała K. Smarzyńska, IMUZ Bydgoszcz ZWU=120 mm ZWU=120 mm ZWU=200 mm ZWU=200 mm

12 Łąki w dolinie Noteci sierpień 2000 roku Fot. L.Łabędzki, IMUZ

13 Fot. Z. Miatkowski, IMUZ Fot. L.Łabędzki, IMUZ Łąki w dolinie Wisły lipiec 1980 roku Podtopione grunty orne na Kujawach wiosna 2005 roku

14 Fot. Z. Miatkowski Skutek długotrwałego nadmiernego uwilgotnienia gleby. Przyczyna: spływ wód roztopowych, opóźnione rozmarzanie gleby i niezadowalająca sprawność sieci drenarskiej Fot. Z. Miatkowski

15 ZALECENIA W ZAKRESIE ROLNICZYCH ZASOBÓW WODNYCH I GOSPODAROWANIA NIMI W CELU ŁAGODZENIA UJEMNYCH SKUTKÓW SUSZ W ROLNICTWIE CELE KIERUNKOWE Zwiększenie lokalnych zasobów wodnych i ich dostępności dla rolnictwa Zwiększenie efektywności wykorzystania wody w produkcji rolniczej Zmniejszenie zapotrzebowania na wodę i zużycia wody przez uprawy rolnicze Intensyfikacja nawodnień

16 DZIAŁANIA I ZABIEGI Zwiększenie zasobów wód otwartych dostępnych dla rolnictwa Zwiększenie zasobów wody w glebie i jej dostępności dla roślin Poprawa zarządzania zasobami wodnymi i ich dystrybucji w rolnictwie Modyfikacja technologii użytkowania wody w gospodarstwie i na polu Upowszechnianie wiedzy i rozwój świadomości społecznej w zakresie susz, skutków i przeciwdziałań

17 Zwiększenie zasobów wód otwartych dostępnych dla rolnictwa Gromadzenie wody w okresach jej nadmiaru (okres wiosenny, nadmierne opady latem) w lokalnych małych zbiornikach retencyjnych Zatrzymywanie wody i spowalnianie odpływu wody w małych ciekach (rowach, strumieniach) przez hamowanie odpływu za pomocą małych budowli piętrzących Utrzymanie w dobrym stanie małych cieków mających znaczenie dla rolnictwa

18 Zwiększenie zasobów wody w glebie i jej dostępności dla roślin Technologie uprawy gleby zwiększające retencję wody w glebie i stopień jej wykorzystania przez rośliny: Poprawa stanu fizycznego gleby spulchnianie gleby poprawa struktury gleby zwiększanie zawartości próchnicy zatrzymywanie wody opadowej na polu ograniczenie spływów powierzchniowych zwiększenie infiltracji ograniczenie parowania z powierzchni gleby zwiększenie aktywnej strefy korzeniowej poboru wody Dobór odpowiednich gatunków i odmian roślin odpornych na suszę: o krótszym okresie wegetacji o mniejszych potrzebach wodnych o głębszym systemie korzeniowym ograniczających transpirację bez ograniczania fotosyntezy Odpowiednie nawożenie i zabiegi melioracyjne wspomagające rozwój silnego systemu korzeniowego Stosowanie nawodnień

19 Modyfikacja technologii użytkowania wody w gospodarstwie i na polu Zwiększenie efektywności użytkowania wody przez wielokrotne jej użytkowanie Minimalizacja bezużytecznych odpływów wody z systemów melioracyjnych Zatrzymywanie i gromadzenie wody z odpływów drenarskich Zmniejszenie zużycia wody przez rośliny przez ograniczanie ewapotranspiracji Oszczędzanie wody

20 Poprawa zarządzania zasobami wodnymi i ich dystrybucji w rolnictwie Ulepszenie i rozwój istniejących metod rozrządu wody w systemach melioracyjnych w kierunku dynamicznego, elastycznego zarządzania gospodarką wodną Dostosowanie algorytmów sterowania nawodnieniami do zmiennych warunków meteorologicznych i występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych Rozwój regionalnych systemów monitorowania suszy dla potrzeb sterowania nawodnieniami i systemami wodnymi na obszarach rolniczych Rozwój systemów łączności w oparciu o GSM Zastosowanie metod teledetekcyjnych i systemu informacji przestrzennej w sterowaniu systemem wodnym

21 Upowszechnianie wiedzy i rozwój świadomości społecznej w zakresie susz, skutków i przeciwdziałań Szkolenia dla rolników Publikacja, broszury, ulotki, biuletyny Internet Radio, telewizja, prasa

22 Rola i zadania melioracji w przeciwdziałaniu i ograniczaniu niekorzystnych skutków susz i powodzi (nadmiernego uwilgotnienia)?

23 CELE I ZADANIA DLA MELIORACJI I GOSPODARKI WODNEJ W ROLNICTWIE 1. Zatrzymanie dekapitalizacji systemów melioracyjnych, w tym systemów nawodnieniowych. 2. Odbudowa i modernizacja istniejących systemów melioracyjnych. 3. Stworzenie korzystnych warunków ekonomicznych w rolnictwie dla inwestowania, utrzymania i eksploatacji systemów nawodnień. 4. Wdrożenie nowoczesnych energo- i wodo-oszczędnych metod i technik nawadniania. 5. Zwiększenie efektywności nawodnień. 6. Optymalizacja rozrządu wody i gospodarowania wodą w systemach melioracyjnych (nawodnieniowych) i w zlewni. 7. Podjęcie działań i wdrożenie metod mających na celu zwiększenie lokalnych zasobów wody o dobrej jakości i ich dostępności.

24 MONITORING AGROMETEOROLOGICZNY Ocena potrzeb wodnych upraw rolniczych, optymalizacja zużycia wody przez rośliny, ocena potrzeb nawadniania, kontrola efektywności użytkowania wody w produkcji rolniczej Fot. L.Łabędzki, IMUZ

25 Fot. L.Łabędzki, IMUZ Fot. B.Bąk, IMUZ Bydgoszcz Nawodnienia skuteczna metoda przeciwdziałania suszom

26 Fot. L.Łabędzki, IMUZ Zatrzymywanie wody i spowalnianie odpływu wody w małych ciekach (rowach, strumieniach) przez hamowanie odpływu za pomocą małych budowli piętrzących Fot. L.Łabędzki, IMUZ

27 Fot. L.Łabędzki, IMUZ Utrzymanie w dobrym stanie małych cieków mających znaczenie dla rolnictwa

28 Gromadzenie wody w okresach jej nadmiaru (okres wiosenny, nadmierne opady latem) i odpływów drenarskich w lokalnych małych zbiornikach retencyjnych Fot. Z. Kowalewski - IMUZ

29 Kształtowanie stanu fizycznego gleby W Strategii Ochrony Gleb UE gleby uznaje się za jeden z nieodnawialnych zasobów naturalnych, którego wielofunkcyjną rolę w przyrodzie stawia się na równi z tradycyjnymi funkcjami gospodarczymi w rolnictwie, leśnictwie oraz budownictwie i infrastrukturze przestrzennej.

30 Kształtowanie stanu fizycznego gleby Wśród 8 najważniejszych antropogenicznych zagrożeń wymienionych w Strategii Ochrony Gleb znajduje się degradacja fizyczna spowodowana nadmiernym zagęszczeniem. Uważa się, że w przybliżeniu 1/3 gleb w Europie podlega procesowi degradacji fizycznej. Nadmierne zagęszczenie zniekształca złożone funkcje przyrodnicze i gospodarcze gleb oraz zwiększa nasilenie procesów ich erozji, zwłaszcza w warunkach nasilania się ekstremalnych zjawisk pogodowych

31 Kształtowanie stanu fizycznego gleby Sposobów przeciwdziałania tym niekorzystnym zjawiskom poszukuje się między innymi w modyfikacji tradycyjnej technologii uprawy roli, która negatywnie oddziałuje na stan fizyczny gleby w warstwie ornej i podornej. (Fot. Z. Miatkowski) (Rep. EC Working Group on soil compaction)

32 Poprawa stanu fizycznego gleby w warstwie podornej (Fot. Z. Miatkowski) (Fot. Z. Miatkowski) Zabieg głęboszowania w przeszłości był stosowany głównie w celu intensyfikacji produkcji rolniczej i utożsamiany jest z intensywną uprawą gleby. Dzisiaj zaleca się go wyłącznie jako zabieg interwencyjny w przypadkach nadmiernego zagęszczenia warstwy podornej. Może on też być elementem technologii bezorkowej, a w połączeniu z mulczowaniem powierzchni gleby resztkami organicznymi technologii konserwującej uprawy roli.

33 Spulchnianie gleby zwiększa jej przepuszczalność i zdolności retencyjne Fot. Z. Miatkowski - IMUZ

34 Poprawa stanu fizycznego gleby uprawa konserwująca (Fot. Z. Miatkowski) Mulcz organiczny na powierzchni gleby w uprawie bezorkowej (przed siewem) (Więcławice, 2002r.)

35 Dostępność zapasów wody glebowej Głębokość ukorzenienia roślin (m) Zapas wody dostępnej dla roślin (mm) ,0 0,1 Ap 0,2 0,3 0,4 E 0,5 0,6 Bt 0,7 0,8 0,9 1,0 1,1 1,2 C 1,3 (Fot. Z. Miatkowski) 1,4 1,5 1,6 (Z. Miatkowski) Zapas wody dostępnej dla roślin w glebie płowej właściwej w zależności od głębokości ukorzenienia. Ap poziom uprawny, E poziom wymywania, Bt poziom wmywania, C skała macierzysta.

36 UWARUNKOWANIA PRAWNE Konwencja ONZ dotyczącej zwalczania pustynnienia i zjawisk posusznych (United Nations Convention to Combat Desertification UNCCD). Przystąpienie Polski w 2000 r. do Konwencji wymusza liczne działania, które powinny być podejmowane m. in. przez resort rolnictwa i resort środowiska (Strategia przeciwdziałania skutkom susz). Prawo Wodne [Ustawa, 2001]: zapewnienie wody dla rolnictwa i przemysłu, ochrona przed skutkami powodzi i suszy oraz kontrolowane gospodarowanie wodą. Zgodnie z tą ustawą ochrona przed suszą jest zadaniem organów administracji rządowej i samorządowej (Art. 81), a przeciwdziałanie jej skutkom prowadzi się zgodnie z planami przeciwdziałania skutkom susz na obszarze kraju. Przeciwdziałanie skutkom suszy powinno stanowić ważny element realizacji celów Ramowej Dyrektywy Wodnej Unii Europejskiej [FWD, 2000] dotyczących planów gospodarowania wodą w zlewni oraz ochrony zasobów wodnych. Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 listopada 2005 r. w sprawie powstrzymywania globalnych zmian klimatycznych (P6_TA(2005)0433) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 9 października 2008 r. w sprawie sposobu rozwiązania problemu dotyczącego niedoboru wody i susz w Unii Europejskiej (P6_TA-PROV(2008)0473) Biała Księga UE propozycje działań umożliwiających elastyczne dostosowywanie się do zachodzących zmian klimatycznych.

37 Fot. B.Bąk, IMUZ Bydgoszcz Dziękuję!!! Leszek Łabędzki Instytut Melioracji i Użytków Zielonych Wielkopolsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy

Susze i deficyty wody w rolnictwie w warunkach zmieniającego się kimatu. wybrane zagadnienia i perspektywy

Susze i deficyty wody w rolnictwie w warunkach zmieniającego się kimatu. wybrane zagadnienia i perspektywy Susze i deficyty wody w rolnictwie w warunkach zmieniającego się kimatu wybrane zagadnienia i perspektywy Prof. dr. hab. inż. Leszek Łabędzki Instytut Technologiczno-Przyrodniczy, Falenty, Polska Priorytety

Bardziej szczegółowo

Potrzeby, efekty i perspektywy nawadniania roślin na obszarach szczególnie deficytowych w wodę

Potrzeby, efekty i perspektywy nawadniania roślin na obszarach szczególnie deficytowych w wodę Potrzeby, efekty i perspektywy nawadniania roślin na obszarach szczególnie deficytowych w wodę Czesław Rzekanowski, Jacek Żarski, Stanisław Rolbiecki Katedra Melioracji i Agrometeorologii Wydział Rolniczy

Bardziej szczegółowo

OCENA SUSZY METEOROLOGICZNEJ I ROLNICZEJ NA UŻYTKACH ZIELONYCH W POLSCE W 2015 r.

OCENA SUSZY METEOROLOGICZNEJ I ROLNICZEJ NA UŻYTKACH ZIELONYCH W POLSCE W 2015 r. OCENA SUSZY METEOROLOGICZNEJ I ROLNICZEJ NA UŻYTKACH ZIELONYCH W POLSCE W 2015 r. prof. dr hab. inż. Leszek Łabędzki l.labedzki@itp.edu.pl Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Kujawsko-Pomorski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku. Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki

Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku. Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki Prognoza temperatury i opadów w rejonie Bydgoszczy do połowy XXI wieku Bogdan Bąk, Leszek Łabędzki Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Kujawsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy www.itp.edu.pl Aktualne

Bardziej szczegółowo

MONITORING NIEDOBORU I NADMIARU WODY W ROLNICTWIE NA OBSZARZE POLSKI

MONITORING NIEDOBORU I NADMIARU WODY W ROLNICTWIE NA OBSZARZE POLSKI MONITORING NIEDOBORU I NADMIARU WODY W ROLNICTWIE NA OBSZARZE POLSKI dr inż. Bogdan Bąk prof. dr hab. inż. Leszek Łabędzki Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Kujawsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Leszek ŁABĘDZKI, Bogdan BĄK, Ewa KANECKA-GESZKE, Karolina SMARZYNSKA, Tymoteusz BOLEWSKI

Leszek ŁABĘDZKI, Bogdan BĄK, Ewa KANECKA-GESZKE, Karolina SMARZYNSKA, Tymoteusz BOLEWSKI MONITOROWANIE I PROGNOZOWANIE DEFICYTÓW I NADMIARÓW WODY W ROLNICTWIE W POLSCE Z WYKORZYSTANIEM WSKAŹNIKÓW STANDARYZOWANEGO OPADU SPI I WILGOTNOŚCI GLEBY SMI Leszek ŁABĘDZKI, Bogdan BĄK, Ewa KANECKA-GESZKE,

Bardziej szczegółowo

Monitoring i prognoza deficytu i nadmiaru wody na obszarach wiejskich

Monitoring i prognoza deficytu i nadmiaru wody na obszarach wiejskich Monitoring i prognoza deficytu i nadmiaru wody na obszarach wiejskich Leszek Łabędzki Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Kujawsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy www.itp.edu.pl Program Wieloletni

Bardziej szczegółowo

NOWE SPOJRZENIE NA GOSPODAROWANIE ROLNICZYMI ZASOBAMI WODNYMI

NOWE SPOJRZENIE NA GOSPODAROWANIE ROLNICZYMI ZASOBAMI WODNYMI Konferencja Naukowa Instytut Technologiczno Przyrodniczy dla nauki, praktyki i doradztwa NOWE SPOJRZENIE NA GOSPODAROWANIE ROLNICZYMI ZASOBAMI WODNYMI I ROZWÓJ J MAŁEJ RETENCJI Waldemar Mioduszewski Zakład

Bardziej szczegółowo

MIKRORETENCJA JAKO ELEMENT OBIEGU WODY W ROLNICTWIE, SADOWNICTWIE I HODOWLI

MIKRORETENCJA JAKO ELEMENT OBIEGU WODY W ROLNICTWIE, SADOWNICTWIE I HODOWLI MIKRORETENCJA JAKO ELEMENT OBIEGU WODY W ROLNICTWIE, SADOWNICTWIE I HODOWLI Waldemar Mioduszewski Instytut Technologiczno-Przyrodniczy 1 października 2015 r. ZAKRES WYSTĄPIENIA 1. Wprowadzenie nowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Skutki zmian klimatycznych dla rolnictwa w Polsce sposoby adaptacji

Skutki zmian klimatycznych dla rolnictwa w Polsce sposoby adaptacji Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Skutki zmian klimatycznych dla rolnictwa w Polsce sposoby adaptacji Katarzyna Mizak Instytut Uprawy Nawożenia

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo a gospodarka wodna. Prof. dr hab. inż. Leszek Łabędzki Prof. dr hab. inż. Edmund Kaca Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach

Rolnictwo a gospodarka wodna. Prof. dr hab. inż. Leszek Łabędzki Prof. dr hab. inż. Edmund Kaca Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach Rolnictwo a gospodarka wodna Prof. dr hab. inż. Leszek Łabędzki Prof. dr hab. inż. Edmund Kaca Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach Od dnia 1 stycznia 2010 r. państwa członkowskie UE włączają

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z WODĄ NA OBSZARACH WIEJSKICH

ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z WODĄ NA OBSZARACH WIEJSKICH Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Konferencja naukowo-techniczna p.n.: Uwarunkowania przebiegu zjawisk hydrologiczno-meteorologicznych na obszarach wiejskich Falenty, 1-2.12.2010 r. ZAGROŻENIA ZWIĄZANE

Bardziej szczegółowo

Straty w plonach różnych gatunków roślin powodowane niedoborem lub nadmiarem opadów w Polsce

Straty w plonach różnych gatunków roślin powodowane niedoborem lub nadmiarem opadów w Polsce Straty w plonach różnych gatunków roślin powodowane niedoborem lub nadmiarem opadów w Polsce Katarzyna Mizak, Anna Nieróbca, Jerzy Kozyra, Andrzej Doroszewski WODA Dostępność wody jest warunkiem podtrzymania

Bardziej szczegółowo

Waldemar Mioduszewski ITP Falenty POWODZIE I SUSZE WYSTĘPOWANIE, SKUTKI, ZAPOBIEGANIE

Waldemar Mioduszewski ITP Falenty POWODZIE I SUSZE WYSTĘPOWANIE, SKUTKI, ZAPOBIEGANIE Waldemar Mioduszewski ITP Falenty POWODZIE I SUSZE WYSTĘPOWANIE, SKUTKI, ZAPOBIEGANIE Nie starczy ust do wymówienia przelotnych imion twych, wodo. Wisława Szymborska Stawku posypać i nowy gdzie możesz,

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka zlewni górmej Zgłowiączki (Kanału Głuszyńskiego)

Ogólna charakterystyka zlewni górmej Zgłowiączki (Kanału Głuszyńskiego) Ogólna charakterystyka zlewni górmej Zgłowiączki (Kanału Głuszyńskiego) Zygmunt Miatkowski Karolina Smarzyńska IMUZ Falenty Wielkopolsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy Projekt finansowany przez

Bardziej szczegółowo

WODA TO ŻYCIE. Wstęp do zagadnienia Rolnictwo i obszary wiejskie a ochrona klimatu. SEJMOWA KOMISJA ROLNICTWA i ROZWOJU WSI 14 stycznia 2016

WODA TO ŻYCIE. Wstęp do zagadnienia Rolnictwo i obszary wiejskie a ochrona klimatu. SEJMOWA KOMISJA ROLNICTWA i ROZWOJU WSI 14 stycznia 2016 WODA TO ŻYCIE Wstęp do zagadnienia Rolnictwo i obszary wiejskie a ochrona klimatu SEJMOWA KOMISJA ROLNICTWA i ROZWOJU WSI 14 stycznia 2016 Wiesław Dembek Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Fot. Rezerwat

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości wody górnej Zgłowiączki ze względu na zawartość związków azotu

Ocena jakości wody górnej Zgłowiączki ze względu na zawartość związków azotu Ocena jakości wody górnej Zgłowiączki ze względu na zawartość związków azotu Zygmunt Miatkowski Karolina Smarzyńska Jan Brzozowski IMUZ Falenty W-P OBw Bydgoszczy IBMER Warszawa Projekt finansowany przez

Bardziej szczegółowo

Monitoring Suszy Rolniczej w Polsce (susza w 2016 r.) Andrzej Doroszewski

Monitoring Suszy Rolniczej w Polsce (susza w 2016 r.) Andrzej Doroszewski Monitoring Suszy Rolniczej w Polsce (susza w 2016 r.) Andrzej Doroszewski Puławy, Czerwiec 2016 r. Indeksy suszy (wg expertów WMO) 1. Światowa Organizacja Meteorologiczna - World Meteorological Organization

Bardziej szczegółowo

Waldemar Mioduszewski

Waldemar Mioduszewski PROBLEMY WDRAśANIA RAMOWEJ DYREKTYWY WODNEJ NA OBSZARACH WIEJSKICH Waldemar Mioduszewski Zakład Zasobów Wodnych Instytut Melioracji i UŜytków Zielonych Falenty, 05-090 Raszyn e-mail: w.mioduszewski@imuz.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Zmiana klimatu konsekwencje dla rolnictwa. Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach

Zmiana klimatu konsekwencje dla rolnictwa. Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach SZKOLENIE CENTRALNE Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Gospodarowanie wodą w rolnictwie w obliczu ekstremalnych zjawisk pogodowych Zmiana klimatu konsekwencje dla

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY DZIAŁAŃ SKIEROWANYCH NA ŁAGODZENIE SKUTKÓW SUSZY

PRZYKŁADY DZIAŁAŃ SKIEROWANYCH NA ŁAGODZENIE SKUTKÓW SUSZY GLOBALNE PARTNERSTWO DLA WODY (GWP) Problematyka suszy w planowaniu wodnogospodarczym PRZYKŁADY DZIAŁAŃ SKIEROWANYCH NA ŁAGODZENIE SKUTKÓW SUSZY - MORE CROP FOR A DROP - Waldemar Mioduszewski Instytut

Bardziej szczegółowo

" WPŁYW ZRÓśNICOWANEJ UPRAWY PRZEDZIMOWEJ POD BURAKI CUKROWE NA RESPIRACJĘ GLEBY "

 WPŁYW ZRÓśNICOWANEJ UPRAWY PRZEDZIMOWEJ POD BURAKI CUKROWE NA RESPIRACJĘ GLEBY " WPŁYW ZRÓśNICOWANEJ UPRAWY PRZEDZIMOWEJ POD BURAKI CUKROWE NA RESPIRACJĘ GLEBY " Mgr inŝ. Tymoteusz Bolewski Dr hab. inŝ. Zygmunt Miatkowski Instytut Technologiczno-Przyrodniczy Kujawsko-Pomorski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Program Mikroretencji

Program Mikroretencji Program Mikroretencji 1 Klimatyczny Bilans Wodny - 2015; okres 1.VI-31.VIII. 2 Dawne mapy pokazują nam dobitnie jak wiele obiektów mikroretencji utraciliśmy na przestrzeni ostatnich lat. Na zdjęciu mapa

Bardziej szczegółowo

ROLA URZĄDZEŃ MELIORACJI SZCZEGÓŁOWYCH W ROLNICTWIE I ŚRODOWISKU PRZYRODNICZYM

ROLA URZĄDZEŃ MELIORACJI SZCZEGÓŁOWYCH W ROLNICTWIE I ŚRODOWISKU PRZYRODNICZYM prof. dr hab. inż. Krzysztof Ostrowski ROLA URZĄDZEŃ MELIORACJI SZCZEGÓŁOWYCH W ROLNICTWIE I ŚRODOWISKU PRZYRODNICZYM 1. WSTĘP 2. ZAKRES POTRZEB I EFEKTY MELIORACJI W POLSCE 3. ZNACZENIE WODY W GLEBIE

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie warunków agroklimatycznych na polu buraka cukrowego na Kujawach Monitoring of agrometeorological conditions in the sugar beet field

Monitorowanie warunków agroklimatycznych na polu buraka cukrowego na Kujawach Monitoring of agrometeorological conditions in the sugar beet field Wiesława KASPERSKA-WOŁOWICZ, Ewa KANECKA-GESZKE Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, Wielkopolsko-Pomorski Ośrodek Badawczy w Bydgoszczy Institute for Land Reclamation and Grassland Farming

Bardziej szczegółowo

GOSPODAROWANIE WODĄ W OBSZARACH WIEJSKICH W ŚWIETLE WSPÓŁCZESNYCH UWARUNKOWAŃ

GOSPODAROWANIE WODĄ W OBSZARACH WIEJSKICH W ŚWIETLE WSPÓŁCZESNYCH UWARUNKOWAŃ SZKOŁA GŁÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ INŻYNIERII I KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA KATEDRA KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA GOSPODAROWANIE WODĄ W OBSZARACH WIEJSKICH W ŚWIETLE WSPÓŁCZESNYCH UWARUNKOWAŃ

Bardziej szczegółowo

Warsztaty 3: Konsekwencje zmian klimatycznych i użytkowania ziemi dla systemu wód powierzchniowych i wielkości odpływu.

Warsztaty 3: Konsekwencje zmian klimatycznych i użytkowania ziemi dla systemu wód powierzchniowych i wielkości odpływu. Warsztaty 3: Konsekwencje zmian klimatycznych i użytkowania ziemi dla systemu wód powierzchniowych i wielkości odpływu. Zadania grupy: 1.Analiza wpływu zmian klimatycznych na bilans wodny zlewni i wielkość

Bardziej szczegółowo

Racjonalne wykorzystanie wody w rolnictwie i przemyśle cukrowniczym. Cezary Sławiński

Racjonalne wykorzystanie wody w rolnictwie i przemyśle cukrowniczym. Cezary Sławiński Racjonalne wykorzystanie wody w rolnictwie i przemyśle cukrowniczym Cezary Sławiński Plan prezentacji 1.System gleba-roślina-atmosfera 2.Woda w glebie 3.Sytuacja hydrologiczna Polski 4.Potrzeby wodne roślin

Bardziej szczegółowo

Zmiany agroklimatu w Polsce

Zmiany agroklimatu w Polsce Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Zmiany agroklimatu w Polsce Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Irena Otop IMGW-PIB Warszawa, 24.02.2016 r. Seminarium PK GWP PLAN PREZENTACJI 1. Wprowadzenia: definicja suszy i fazy rozwoju suszy 2. Czynniki cyrkulacyjne

Bardziej szczegółowo

LEŚNICTWO W OBLICZU GLOBALNYCH ZMIAN ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO

LEŚNICTWO W OBLICZU GLOBALNYCH ZMIAN ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO LEŚNICTWO W OBLICZU GLOBALNYCH ZMIAN ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO Prof. Jan Szyszko Minister Środowiska Sękocin Stary, 14 marca 2017 Plan prezentacji Zrównoważona gospodarka leśna Wylesianie problem globalny

Bardziej szczegółowo

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Rok: 2015; okres: 09 (21.VI - 20.VIII) Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia

Bardziej szczegółowo

1. Udoskonalenie sposobu zarządzania gospodarką wodną i ochroną zasobów wodnych na Ukrainie w oparciu o System Informacji Przestrzennej

1. Udoskonalenie sposobu zarządzania gospodarką wodną i ochroną zasobów wodnych na Ukrainie w oparciu o System Informacji Przestrzennej PROJEKTY REALIZOWANE PRZEZ INSTYTUT TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY W FALENTACH W LATACH 2009-2011 W RAMACH PROGRAMU POLSKIEJ WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ MINISTERSTWA SPRAW ZAGRANICZNYCH RP www.polskapomoc.gov.pl.

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Retencja gleb Zwierciadło wody w glebie

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Retencja gleb Zwierciadło wody w glebie FIZYKA I CHEMIA GLEB Retencja gleb Zwierciadło wody w glebie Retencja, mała retencja, pojęcie Retencja: szeroki zakres działań technicznych i nietechnicznych powodujących poprawę jakościową i ilościową

Bardziej szczegółowo

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska

1. Wiadomo ci wst pne 2. Klimatyczne czynniki siedliska 3. Glebowe czynniki siedliska Spis treści 1. Wiadomości wstępne 1.1. Zadania i zakres przedmiotu 1.2. Znaczenie gospodarcze produkcji roślinnej 2. Klimatyczne czynniki siedliska 2.1. Atmosfera i siedlisko roślin 2.2. Czynniki meteorologiczne

Bardziej szczegółowo

Regulacja stosunków wodnych przez lasy w Polsce; założenia i realizacja programu małej retencji w lasach

Regulacja stosunków wodnych przez lasy w Polsce; założenia i realizacja programu małej retencji w lasach POLFOREX Lasy jako dobro publiczne. Oszacowanie społecznych i środowiskowych korzyści z lasów w Polsce w celu poprawy efektywności ich zarządzania Regulacja stosunków wodnych przez lasy w Polsce; założenia

Bardziej szczegółowo

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Stanisław Krasowicz. Puławy, 2008

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Stanisław Krasowicz. Puławy, 2008 Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy GŁÓWNE UWARUNKOWANIA KONKURENCYJNOŚCI POLSKIEGO ROLNICTWA Stanisław Krasowicz Puławy, 2008 Polska to kraj: o stosunkowo dużym potencjale

Bardziej szczegółowo

Spis tre ści SPIS TREŚCI

Spis tre ści SPIS TREŚCI Spis tre ści ROZDZIAŁ I WIADOMOŚCI WSTĘPNE...9 1. Wymagania wobec absolwenta szkoły rolniczej...9 2. Produkcja roślinna...11 2.1. Rys historyczny...11 2.2. Znaczenie gospodarcze produkcji roślinnej...12

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA INNOWACYJNE METODY GOSPODAROWANIA ZASOBAMI WODY W ROLNICTWIE

OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA INNOWACYJNE METODY GOSPODAROWANIA ZASOBAMI WODY W ROLNICTWIE OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA INNOWACYJNE METODY GOSPODAROWANIA ZASOBAMI WODY W ROLNICTWIE pod patronatem honorowym Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Konferencja organizowana przez: Centrum Doradztwa Rolniczego

Bardziej szczegółowo

MAŁA RETENCJA EWOLUCJA IDEI

MAŁA RETENCJA EWOLUCJA IDEI MAŁA RETENCJA EWOLUCJA IDEI Waldemar Mioduszewski Instytut Technologiczno-Przyrodniczy, Falenty e-mail: w.mioduszewski@itp.edu.pl PLAN WYSTĄPIENIA 1. Wprowadzenie 2. Co to jest mała retencja? 3. Ewolucja

Bardziej szczegółowo

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni

Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Projekt Zintegrowana Strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni finansowany ze środków funduszy norweskich, w ramach programu

Bardziej szczegółowo

3. Technologia uprawy pszenicy ozimej Produkcja i plony Odmiany pszenicy Zmianowanie Termin siewu

3. Technologia uprawy pszenicy ozimej Produkcja i plony Odmiany pszenicy Zmianowanie Termin siewu SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ I ZBOŻA... 11 1. Biologia zbóż... 11 1.1. Pochodzenie i udomowienie zbóż... 11 1.1.1. Pszenica... 13 1.1.2. Jęczmień... 14 1.1.3. Żyto... 15 1.1.4. Owies... 15 1.1.5. Pszenżyto...

Bardziej szczegółowo

Propozycja działań naprawczych zwiększających potencjał ekologiczny Zbiornika Sulejowskiego

Propozycja działań naprawczych zwiększających potencjał ekologiczny Zbiornika Sulejowskiego Propozycja działań naprawczych zwiększających potencjał ekologiczny Zbiornika Sulejowskiego Dr Aleksandra Ziemińska-Stolarska Politechnika Łódzka Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Smardzewice,

Bardziej szczegółowo

Integrowana ochrona, co warto wiedzieć - aktualności. Prof. dr hab. Stefan Pruszyński

Integrowana ochrona, co warto wiedzieć - aktualności. Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Integrowana ochrona, co warto wiedzieć - aktualności Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21.10.2009 r. (19) Na podstawie rozporządzenia (WE) nr

Bardziej szczegółowo

Pielęgnacja plantacji

Pielęgnacja plantacji PRODUKCJA ROŚLINNA CZĘŚĆ III TECHNOLOGIE PRODUKCJI ROŚLINNEJ Podręcznik dla uczniów szkół kształcących w zawodzie technik rolnik Praca zbiorowa pod redakcją prof. Witolda Grzebisza WYDANIE I HORTPRESS

Bardziej szczegółowo

Technologie produkcji roślinnej praca zbiorowa. Rok wydania 1999 Liczba stron 437. Okładka ISBN Spis treści

Technologie produkcji roślinnej praca zbiorowa. Rok wydania 1999 Liczba stron 437. Okładka ISBN Spis treści Tytuł Technologie produkcji roślinnej Autor praca zbiorowa Wydawca PWRiL Rok wydania 1999 Liczba stron 437 Wymiary 235x165 Okładka miękka ISBN 83-09-01629 Spis treści 1. Wprowadzenie do technologii produkcji

Bardziej szczegółowo

Rola IUNG-PIB w badaniach nad wykorzystaniem gleb Polski. Stanisław Krasowicz Puławy, 2013

Rola IUNG-PIB w badaniach nad wykorzystaniem gleb Polski. Stanisław Krasowicz Puławy, 2013 Rola IUNG-PIB w badaniach nad wykorzystaniem gleb Polski Stanisław Krasowicz Puławy, 2013 150 lat tradycji nauk rolniczych w Puławach 1862 - Instytut Politechniczny i Rolniczo-Leśny 1917 - Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

Stan aktualny i perspektywy rozwoju małej retencji wodnej w świetle analiz przestrzennych.

Stan aktualny i perspektywy rozwoju małej retencji wodnej w świetle analiz przestrzennych. Stan aktualny i perspektywy rozwoju małej retencji wodnej w świetle analiz przestrzennych. Artur Łopatka Zadanie 2.1: Analiza skutków środowiskowych WPR w oparciu o zintegrowany systemu informacji o środowisku

Bardziej szczegółowo

Zasady i dobre praktyki nawożenia na glebach podmokłych oraz na terenie o dużym nachyleniu

Zasady i dobre praktyki nawożenia na glebach podmokłych oraz na terenie o dużym nachyleniu DOBRE PRAKTYKI ROLNICZE NA OBSZARACH SZCZEGÓLNIE NARAŻONYCH NA AZOTANY POCHODZENIA ROLNICZEGO, TZW. OSN Zasady i dobre praktyki nawożenia na glebach podmokłych oraz na terenie o dużym nachyleniu Opracowała:

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne narzędzie w wspomagania decyzji w nawadnianiu upraw system ENORASIS. Rafał Wawer, Artur Łopatka, Jerzy Kozyra, Mariusz Matyka

Innowacyjne narzędzie w wspomagania decyzji w nawadnianiu upraw system ENORASIS. Rafał Wawer, Artur Łopatka, Jerzy Kozyra, Mariusz Matyka Innowacyjne narzędzie w wspomagania decyzji w nawadnianiu upraw system ENORASIS Rafał Wawer, Artur Łopatka, Jerzy Kozyra, Mariusz Matyka ENORASIS Nawodnienia w Polsce Treść prezentacji Innowacja i założenia

Bardziej szczegółowo

Stan i przewidywanie wykorzystania potencjału produkcyjnego TUZ w kraju dr hab. Jerzy Barszczewski, prof. nadzw.

Stan i przewidywanie wykorzystania potencjału produkcyjnego TUZ w kraju dr hab. Jerzy Barszczewski, prof. nadzw. Stan i przewidywanie wykorzystania potencjału produkcyjnego TUZ w kraju dr hab. Jerzy Barszczewski, prof. nadzw. 6. Konferencja Naukowa "WODA-ŚRODOWISKO-OBSZARY WIEJSKIE" Falenty, 27 28 listopada 2013

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu a rolnictwo

Zmiany klimatu a rolnictwo Zmiany klimatu a rolnictwo Jerzy Kozyra IUNG-PIB Bratoszewice, 07.06.2013 Referat opracowano w ramach Programu Wieloletniego IUNG-PIB Zadanie 1.1. System informacji o wpływie zmian klimatycznych na rolnictwo

Bardziej szczegółowo

I: WARUNKI PRODUKCJI RO

I: WARUNKI PRODUKCJI RO SPIS TREŚCI Część I: WARUNKI PRODUKCJI ROŚLINNEJ Rozdział 1. Uwarunkowania produkcyjne XXI wieku 1.1. Potrzeby i ograniczenia technologii produkcji roślinnej 1.1.1. Nowe kierunki produkcji rolnej 1.1.2.

Bardziej szczegółowo

SUSZA OCENA, WYSTĘPOWANIE, MONITORING. Marta BEDRYJ. Tamara Tokarczyk Wiwiana Szalińska

SUSZA OCENA, WYSTĘPOWANIE, MONITORING. Marta BEDRYJ. Tamara Tokarczyk Wiwiana Szalińska SUSZA OCENA, WYSTĘPOWANIE, MONITORING Marta BEDRYJ Tamara Tokarczyk Wiwiana Szalińska Seminarium Polskiego Komitetu Globalnego Partnerstwa dla Wody Problematyka suszy w planowaniu wodnogospodarczym Warszawa,

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA SUSZ W POLSCE

PROBLEMATYKA SUSZ W POLSCE WODA-ŚRODOWISKO-OBSZARY WIEJSKIE 2004: t. 4 z. 1 (10) WATER-ENVIRONMENT-RURAL AREAS s. 47 66 www.imuz.edu.pl Instytut Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach, 2004 PROBLEMATYKA SUSZ W POLSCE Leszek

Bardziej szczegółowo

Susza czy powódź - jak przeciwdziałać zmianom klimatycznym w skali lokalnej. Działania dla społeczności i samorządów

Susza czy powódź - jak przeciwdziałać zmianom klimatycznym w skali lokalnej. Działania dla społeczności i samorządów Susza czy powódź - jak przeciwdziałać zmianom klimatycznym w skali lokalnej Działania dla społeczności i samorządów Susza czy powódź - jak przeciwdziałać zmianom klimatycznym w skali lokalnej Klimat się

Bardziej szczegółowo

Ewelina Wojtas Mateusz Sawczak Tomasz Bergier

Ewelina Wojtas Mateusz Sawczak Tomasz Bergier Ewelina Wojtas Mateusz Sawczak Tomasz Bergier Warszawa, 25 czerwca 2014 2 z 22 Kwestia retencji Czemu jest tak ważna? Zagospodarowanie terenu a obieg wody w zlewni Interpretacja w modelu komputerowym Jak

Bardziej szczegółowo

Susza rolnicza w Polsce w 2015 roku Andrzej Doroszewski

Susza rolnicza w Polsce w 2015 roku Andrzej Doroszewski Susza rolnicza w Polsce w 2015 roku Andrzej Doroszewski Warszawa, 24 luty 2016 r. Indeksy suszy (wg expertów WMO) 1. Standaryzowany indeks opadu, Standarized Precipitation Index (SPI) powinien być wykorzystywany

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa Azotanowa w województwie kujawsko-pomorskim

Dyrektywa Azotanowa w województwie kujawsko-pomorskim Dyrektywa Azotanowa w województwie kujawsko-pomorskim Jacek Goszczyński Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Bydgoszczy wykorzystano materiały: Gdańsk Dyrektywa Rady 91/676/EWG ( azotanowa ) i jej

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny Przedmiot: produkcja roślinna KL 4TR

Nauczycielski plan dydaktyczny Przedmiot: produkcja roślinna KL 4TR Nauczycielski plan dydaktyczny Przedmiot: produkcja na KL 4TR Marlena Żywicka - Czaja Moduł dział L.p zakres treści Osiągnięcia ucznia Poziom Poziom podstawowy ponadpodstawowy I.Rośliny Lekcja -znać PSO

Bardziej szczegółowo

Najlepsze polskie projekty Adaptacja do zmian klimatu RadomKlima, Miasto Radom

Najlepsze polskie projekty Adaptacja do zmian klimatu RadomKlima, Miasto Radom Z a i n w e s t u j m y r a z e m w ś r o d o w i s k o Najlepsze polskie projekty Adaptacja do zmian klimatu RadomKlima, Miasto Radom Witold Retke Wydział ds. Programu LIFE Logika tworzenia projektu LIFE

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY MELIORACYJNE A WDRAŻANIE DYREKTYW UNIJNYCH

SYSTEMY MELIORACYJNE A WDRAŻANIE DYREKTYW UNIJNYCH Polski Komitet GLOBALNEGO PARTNERSTWA DLA WODY Walne Zgromadzenie 29 marzec 2011 r. SYSTEMY MELIORACYJNE A WDRAŻANIE DYREKTYW UNIJNYCH Edward Pierzgalski Katedra Kształtowania Środowiska SGGW PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

AGROMETOEOROLOGICZNA OCENA 2011 ROKU

AGROMETOEOROLOGICZNA OCENA 2011 ROKU Jerzy Kozyra Andrzej Doroszeski Anna Nieróbca Katarzyna Mizak Rafał Pudełko Magdalena Borzęcka-Walker AGROMETOEOROLOGICZNA OCENA 2011 ROKU Zadanie 1.1. System informacji o wpływie zmian klimatycznych na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT SZCZYCIEŃSKI GMINA MIEJSKA SZCZYTNO

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA POWIAT SZCZYCIEŃSKI GMINA MIEJSKA SZCZYTNO PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA 2016 2030 POWIAT SZCZYCIEŃSKI GMINA MIEJSKA SZCZYTNO 2016 1 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Ogólna charakterystyka gminy... 3 2.1. Położenie,

Bardziej szczegółowo

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER

ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER ZWYKŁA DOBRA PRAKTYKA ROLNICZA IRENA DUER Zakres prezentacji Definicja ZDPR Podstawy prawne ZDPR Jaki jest cel upowszechniania ZDPR Kto ma obowiązek przestrzegać ZDPR Zakres ZDPR Kto kontroluje ZDPR Definicja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA ŻUŁAWSKI ZARZAD MELIORACJI I URZADZEN WODNYCH W ELBLĄGU 82-300 Elbląg, ul. Junaków 3, tel. 55 2325725 fax 55 2327118 PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA 2016 2030 POWIAT

Bardziej szczegółowo

STRATY W PLONACH RÓŻNYCH GATUNKÓW ROŚLIN POWODOWANE NIEDOBOREM LUB NADMIAREM OPADÓW W POLSCE

STRATY W PLONACH RÓŻNYCH GATUNKÓW ROŚLIN POWODOWANE NIEDOBOREM LUB NADMIAREM OPADÓW W POLSCE Katarzyna Mizak, Anna Nieróbca, Jerzy Kozyra, Andrzej Doroszewski Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki IUNG-PIB STRATY W PLONACH RÓŻNYCH GATUNKÓW ROŚLIN POWODOWANE NIEDOBOREM LUB NADMIAREM

Bardziej szczegółowo

Systemy uprawy buraka cukrowego

Systemy uprawy buraka cukrowego Systemy uprawy buraka cukrowego Wyniki doświadczenia polowego - BSO Polska 2007 Dariusz Grzenkowitz Systemy uprawy buraka Doświadczenie polowe BSO - 2007 WARUNKI METEOROLOGICZNE Opady za okres wegetacji:

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE

WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE METEOROLOGIA Warunki hydrometeorologiczne stanowią podstawę rozpoznania uwarunkowań funkcjonowania i przemian geoekosystemów. Dlatego jednym z podstawowych zadań realizowanych

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska egzamin magisterski

Inżynieria Środowiska egzamin magisterski Inżynieria Środowiska egzamin magisterski Pytania specjalizacyjne: Studia stacjonarne Specjalizacja: Inżynieria wodna 1. Podstawowe metody uwzględniania procesów źródłowych w przenoszeniu masy. 2. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 8 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 8. Określanie

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Dębska Próchniak Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli

Jadwiga Dębska Próchniak Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli Plan rolno-środowiskowy. Jadwiga Dębska Próchniak Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli Plan rolno-środowiskowy Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 sierpnia 2004 roku,

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu i kwestia adaptacji

Zmiany klimatu i kwestia adaptacji Zmiany klimatu i kwestia adaptacji Strategiczny plan adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030 (SPA 2020) Szymon Tumielewicz Zastępca Dyrektora

Bardziej szczegółowo

Sejm Rzeczpospolitej Polskiej Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i Obszary Wiejskie, a Ochrona Klimatu. Warszawa 14 stycznia 2016

Sejm Rzeczpospolitej Polskiej Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i Obszary Wiejskie, a Ochrona Klimatu. Warszawa 14 stycznia 2016 Sejm Rzeczpospolitej Polskiej Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rolnictwo i Obszary Wiejskie, a Ochrona Klimatu Warszawa 14 stycznia 2016 Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach dr hab. inż. Piotr

Bardziej szczegółowo

Funkcje trwałych użytków zielonych

Funkcje trwałych użytków zielonych Jerzy Barszczewski, Barbara Wróbel, Stanisław Twardy Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach www.itp.edu.pl Centralna Biblioteka Rolnicza, 30.09. 2015 r. Funkcje TUZ Udział TUZ w strukturze UR

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Wybrane zagadnienia i metody ochrony zasobów wodnych w Polsce. Informacja. Nr 9

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Wybrane zagadnienia i metody ochrony zasobów wodnych w Polsce. Informacja. Nr 9 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ Wybrane zagadnienia i metody ochrony zasobów wodnych w Polsce Grudzień 1991 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 9 - 1 - Rozwój przemysłu, intensyfikacja rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Nowe spojrzenie na cele i potrzeby wodnych melioracji w Polsce Prof. dr hab. Janusz Ostrowski ITP Falenty

Nowe spojrzenie na cele i potrzeby wodnych melioracji w Polsce Prof. dr hab. Janusz Ostrowski ITP Falenty Nowe spojrzenie na cele i potrzeby wodnych melioracji w Polsce Prof. dr hab. Janusz Ostrowski ITP Falenty www.olsztyn.naszemiasto.pl Warszawa, 2010 www.sporol.warmia.mazury.pl Polska szkoła diagnostyki

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji Umowy Nr 19/DAG-25-8/12/Baltic

Sprawozdanie z realizacji Umowy Nr 19/DAG-25-8/12/Baltic Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego Trakt Św. Wojciecha 293 80-001 Gdańsk tel. 58/362-39-00 Sprawozdanie z realizacji Umowy Nr 19/DAG-25-8/12/Baltic W ramach realizacji ww. umowy, w dniach 11-12.10.2012

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA ROLNICZA W ŁAGODZENIU SKUTKÓW ZMIAN KLIMATYCZNYCH

TECHNIKA ROLNICZA W ŁAGODZENIU SKUTKÓW ZMIAN KLIMATYCZNYCH TECHNIKA ROLNICZA W ŁAGODZENIU SKUTKÓW ZMIAN KLIMATYCZNYCH Dr hab. inż. Zbigniew Kogut prof. ITP Cel prezentacji Przedstawienie przykładów w technice rolniczej, gdzie innowacje mogą przyczynić się do poprawy

Bardziej szczegółowo

PROJEKT PLANU PRZECIWDZIAŁANIA SKUTKOM SUSZY

PROJEKT PLANU PRZECIWDZIAŁANIA SKUTKOM SUSZY PROJEKT PLANU PRZECIWDZIAŁANIA SKUTKOM SUSZY dr inż. Beata Głuchowska dr inż. Ozana Gromada Problematyka suszy w planowaniu wodnogospodarczym SGGW, Warszawa, 09.01.2014 r. Sfinansowano ze środków Narodowego

Bardziej szczegółowo

Projekt Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Czarnej Orawy

Projekt Planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Czarnej Orawy REGIONALNY ZARZĄD GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE UL. MARSZAŁKA JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO 22 31-109 KRAKÓW Temat: OPRACOWANIE PLANÓW PRZECIWDZIAŁANIA SKUTKOM SUSZY W REGIONACH WODNYCH W OBSZARZE DZIAŁANIA RZGW

Bardziej szczegółowo

Nawadnianie roślin - red. S. Karczmarczyk, L. Nowak

Nawadnianie roślin - red. S. Karczmarczyk, L. Nowak Nawadnianie roślin - red. S. Karczmarczyk, L. Nowak Spis treści Przedmowa CZĘŚCI. GOSPODARKA WODNA W PRODUKCJI ROŚLINNE J 1. Rozwój nawodnień na świecie i w Polsce 1.1. Nawadnianie w staroŝytności 1.2.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin dyplomowy inŝynierski I o kierunku ROLNICTWO

Zagadnienia na egzamin dyplomowy inŝynierski I o kierunku ROLNICTWO Zagadnienia na egzamin dyplomowy inŝynierski I o kierunku ROLNICTWO KIERUNKOWE - OBLIGATORYJNE 1. Pojęcie zmiennej losowej, rozkładu prawdopodobieństwa, dystrybuanty i funkcji gęstości. 2. Sposoby weryfikacji

Bardziej szczegółowo

Zmiany zasięgu zalewów w Dolinie Biebrzy w latach

Zmiany zasięgu zalewów w Dolinie Biebrzy w latach Zmiany zasięgu zalewów w Dolinie Biebrzy w latach 1951 2009 Czy grozi nam wielka powódź? dr Dorota Mirosław-Świątek mgr Mateusz Grygoruk SGGW w Warszawie Zakład Hydrologii i Zasobów Wodnych Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

W. Józwiak, M. Zieliński W. Ziętara Warszawa

W. Józwiak, M. Zieliński W. Ziętara Warszawa Zmiana klimatu w Polsce a sytuacja gospodarstw rolnych na glebach o małej pojemności wodnej W. Józwiak, M. Zieliński W. Ziętara Warszawa 23-25.11.2015 Plan prezentacji Wprowadzenie Krajowy bilans wodny

Bardziej szczegółowo

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze

Relacje człowiek środowisko przyrodnicze 138 SPRAWDZIANY LEKCJI Sprawdzian z działu Relacje człowiek środowisko przyrodnicze Grupa I Zadanie 1 (0 4 p.) Każdemu terminowi przyporządkuj odpowiadającą mu definicję. 1. Zasoby przyrody A. Zasoby mające

Bardziej szczegółowo

Działania ograniczające odpływ azotu ze źródeł rolniczych w Polsce

Działania ograniczające odpływ azotu ze źródeł rolniczych w Polsce Działania ograniczające odpływ azotu ze źródeł rolniczych w Polsce Tamara Jadczyszyn Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach Konferencja Rolnicze i pozarolnicze

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Przyrodnicze uwarunkowania do produkcji biomasy na cele energetyczne ze szczególnym uwzględnieniem produkcji biogazu rolniczego Dr inż. Magdalena Szymańska

Bardziej szczegółowo

Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie

Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie Wpływ rolnictwa konwencjonalnego na środowisko, w tym na Morze Bałtyckie Józef Tyburski Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Warszawa, 3-4 listopada 2010 r. Wpływ rolnictwa na środowisko zależy od

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016 Zagadnienia z Ekologii Lasu 2015/2016 Spis ważniejszych zagadnień w ramach przedmiotu (rozszerzonego) EKOLOGIA LASU 1. EKOLOGIA OGÓLNA (wybrane zagadnienia) - Podstawowe pojęcia (ich znaczenie i wzajemne

Bardziej szczegółowo

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Raport III (21.IV - 20.VI.2015) Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia

Bardziej szczegółowo

wapnowania regeneracyjnego gleb w Polsce

wapnowania regeneracyjnego gleb w Polsce Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach Zakład Żywienia Roślin i Nawożenia Ocena zapotrzebowania na środki wapnujące oraz kosztów wapnowania regeneracyjnego gleb

Bardziej szczegółowo

Kukurydza: jak wybrać nasiona?

Kukurydza: jak wybrać nasiona? .pl https://www..pl Kukurydza: jak wybrać nasiona? Autor: Katarzyna Dobroń Data: 23 grudnia 2015 Tegoroczna kukurydza osiągała nie więcej niż 1,5 m wysokości, po czym rośliny zaczynały wiechować. Ich kolby

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA

PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA ŻUŁAWSKI ZARZAD MELIORACJI I URZADZEN WODNYCH W ELBLĄGU 82-300 Elbląg, ul. Junaków 3, tel. 55 2325725 fax 55 2327118 PROGRAM MAŁEJ RETENCJI DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO MAZURSKIEGO NA LATA 2016-2030 POWIAT

Bardziej szczegółowo