Ciepło i oszczędnie. Dogrzewaj się mądrze. Temperatura dla zdrowia

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ciepło i oszczędnie. Dogrzewaj się mądrze. Temperatura dla zdrowia"

Transkrypt

1 piątek OGRZEJ SWÓJ DOM Partner dodatku Dogrzewaj się mądrze Unikaj urządzeń, które stwarzają realne niebezpieczeństwo - pod żadnym pozorem nie dogrzewaj swojego mieszkania kuchenką gazową. Także popularnych farelek używaj zrozwagą. Ciepło i oszczędnie Czy można tak gospodarować ciepłem, by znacząco zmniejszyć wysokość rachunków zimą? To możliwe - trzeba tylko wyrobić sobie kilka dobrych nawyków i być konsekwentnym. Temperatura dla zdrowia Lekarze ostrzegają - przegrzanie organizmu jest niebezpieczne, zwłaszcza u dzieci może doprowadzić do przeziębień. Ważne, by spać w wietrzonych i niezbyt ciepłych pomieszczeniach.

2 2 Wydarzenia Ogrzejswójdom 21września2012 Chcesztaniejmieszkać? Aletoteżkosztuje! Aleksandra Chomicka W Polsce, jak wykazały badania przeprowadzonew2010r.przez Eurostat, na utrzymanie mieszkania przeciętna rodzina przeznacza aż 15,8 proc. budżetu, czyli blisko 800 zł miesięcznie. Drożej w relacji do dochodów było na Słowacji. W mroźnej Finlandii koszt utrzymania domu jest niższy niż w Polsce! Chcemy mieszkać taniej, ale nie kupować drożej Większość potencjalnych nabywców mieszkania jest zainteresowana obniżeniem kosztów eksploatacji,aleniewieluzamierzawyłożyćwiększąkwotęnazakupmieszkaniaczydomu,który jest energooszczędny - wynika z badania Home Brokera. Stosunek ten mogą zmienić dopłaty do energooszczędnego budownictwa, które już w przyszłym roku zamierza wprowadzić Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dziś potencjalni nabywcy mieszkańbylibyskłonnizapłacić 10 proc. więcej za metr mieszkania,jeśliwprzyszłościmoglibyliczyć na to, że koszty ogrzewania byłyby o połowę niższe niż standardowe-wynikazankietyprzeprowadzonej wśród doradców Home Broker. W przypadku Warszawy oznacza to, że przeciętny kupujący zdecydowałby się wyłożyć za dwupokojowe mieszkanie 385 tys. zł zamiast 350 tysięcy, żeby płacić czynsz do spółdzielni lub wspólnoty napoziomie350zł,anie500złotych miesięcznie (zgodnie z danymieurostatnośnikienergiiodpowiadają za proc. kosztówutrzymanianieruchomości). Dodatkowywydatekrzędu35tys. zł zwróciłby się dzięki temu po ponad 19 latach, choć okres ten mógłby się skrócić, gdyby utrzymałsięobecnytrendwzrostucennośnikówenergii(wrelacji dodochodów). Trzeba jednak zauważyć, że przewagaosób,któreoceniają,że energooszczędnainwestycjacieszyłaby się popularnością, jest niewielka. 36,3 proc. badanych uznało, że cieszyłaby się większymzainteresowaniemnabywców niż tradycyjna, a identycznegopopytunaobarodzajeinwestycji spodziewało się 17,5 proc. ankietowanych. Odmiennego zdaniabyło43,5proc.ankietowanych, którzy spodziewali się, że energooszczędnainwestycjabyłaby mniej popularna wśród nabywców.takniewielkaprzewaga inwestycji energooszczędnej, którawynikazprzeprowadzonej ankiety,wydawaćsięmożeparadoksem,gdybywziąćpoduwagę, że zgodnie z tym samym badaniem78,3proc.potencjalnychnabywcówmieszkańzwracauwagę nawysokośćkosztóweksploatacyjnych. Energooszczędny dom, dobrze skalkulowane nowoczesne systemy ogrzewania. Czy Polaków na to stać? 9 proc. na elektryczność i opał a Najwięcej kosztuje ciepło Spośród rozważanych składników kosztów utrzymania domów i mieszkań największym jest ogrzewanie i zużycie energii. Wydatki te pochłaniają gros domowego budżetu w Polsce, Słowacji i Bułgarii. Wynika to przede wszystkim z relatywnie niskich- w porównaniu do średniej europejskiejdochodów obywateli tych krajów. Ponadto w takich krajach jak Polska czy Słowacja niskie temperatury zimą generują duże zapotrzebowanienaopał.wefekcieblisko 9% wydatków konsumpcyjnych trzyosobowej rodziny pochłania elektryczność iopałwtakichkrajachjak PolskaczyBułgariaiaż blisko 13% na Słowacji. Kupujący lubi dobre ocieplenie a Dekalog potrzeb domowego ekologa Kupujący mieszkania najczęściej zwracają uwagę na takie rozwiązania energooszczędne jak jakość ocieplenia ścian i dachu, izolacyjność okien i jakość założonych grzejników. Pełna hierarchia popularności rozwiązań energooszczędnych w gronie nabywców mieszkań wygląda następująco: a jakość ocieplenia ścian i dachu budynku(29,5 proc.) a nowoczesne energooszczędne okna(23,1 proc.) a nowoczesne grzejniki(18,7 proc.) a ogrzewanie podłogowe W państwach tych koszty energii elektrycznej i ogrzewania są większe niż całkowite wydatki związane z mieszkaniem w Finlandii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii czy we Włoszech(w relacji do dochodów). Znacznie mniej na energię iopałwydająrodzinywwielkiej Brytanii, Hiszpanii i Grecji. Poziom dochodów w tych krajach jest relatywnie wysoki. Ponadto w Hiszpanii i Grecji położenie geograficzne sprzyja wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii w formie baterii i kolektorów słonecznych. Także klimat śródziemnomorski w Grecji i Hiszpanii i umiarkowany morski w Wielkiej Brytanii pozwalają ograniczyć zapotrzebowanie na opał. w mieszkaniach(7,8 proc.) a czujniki ruchu włączające oświetlenie w częściach wspólnych budynku(5,6 proc.) a kolektory słoneczne w budynku(5,3 proc.) a rekuperatory, czyli odzyskiwanie ciepła z wentylacji(2,8 proc.) a pompa ciepła(2,5 proc.) a wykorzystanie deszczówki (1,4proc.) a szerokość parapetów nad grzejnikami(0,8 proc.). Dlanabywcówdomówważna jest też kwestia rodzaju instalacji grzewczej i to, czy na budynku znajdują się kolektory słoneczne. Policz,nailepokoicięstać a Kupujesz mieszkanie i... Miesięcznie utrzymanie jednego pokoju wyciąga zkieszenipolakaaż289zł. Plasuje to Polskę w gronie najdroższych krajów w Unii. Sytuacjatawyglądajeszcze gorzej w Danii, Austrii i Niemczech, gdzie co miesiąc trzyosobowa rodzina wydaje na utrzymanie jednego pokoju ponad 400 zł miesięcznie. Należy jednak zauważyć, że w tych państwach dochody są blisko czterokrotnie wyższe niż wpolsce,przez co koszty utrzymania mieszkań są mniej dotkliwe dla budżetów przeciętnych rodzin. Na tym tle najkorzystniej wypada Bułgaria, gdzie na utrzymanie jednego pokoju w nieruchomości Jakiej wysokości dopłaty a Dla energooszczędnych W przyszłym roku Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ma wprowadzić dopłaty do energooszczędnego budownictwa. Możliwa do uzyskania dopłatamazależećodtypunieruchomości(mieszkanie lub dom) i jego zapotrzebowania na ciepło. Kwota będzie wyższa, gdy zużycie ciepła nie przekracza 15 kwh/m kw. rocznie(tzw. dom pasywny), a niższa, gdy nie przekracza 40 kwh/m kw. rocznie(tzw. dom niskoenergochłonny). Projekt przewiduje następujące dopłaty: należącej do trzyosobowej rodziny przeznaczyć wystarczy zaledwie 75 zł miesięcznie. Jest to przeszło sześciokrotnie mniej niż w Danii. Niewielkie kwoty na mieszkanie przeznaczają także rodziny w Portugalii i Hiszpanii. To odpowiednio 124i129złmiesięcznie w przeliczeniu na jeden pokój. Wszystkie trzy najtańsze kraje znajdują się oczywiście na południu Europy.Jest to wprosty sposób wynikiem ograniczonych kosztów ogrzewania na tym terenieorazwiększej potencjalnej efektywności ekologicznych instalacji wykorzystujących energię słoneczną do ogrzewania nieruchomości lub generowania energii elektrycznej. a Dla budynków jednorodzinnych: a niskoenergochłonnych- 20tys.złbrutto, a pasywnych-40tys.zł brutto, adlamieszkańw budynkach wielorodzinnych: a niskoenergochłonnych- 10tys.złbrutto, a pasywnych-15tys.zł brutto. Czy to wystarczy? Potencjalni nabywcy mieszkań byliby skłonni zapłacić 10% więcej za metr mieszkania, jeśli w przyszłości mogliby liczyć na to, że koszty ogrzewania byłyby o połowę niższe niż standardowe. FOT. Będą dopłaty Wyniki te może zmienić planowaneprzeznfośigwwprowadzeniedopłatdoenergooszczędnychmieszkańidomów.wsparcie będzie miało formę częściowej spłaty kredytu zaciągniętego na budowę lub zakup domu bądź mieszkania od dewelopera. Projekt przewiduje dopłaty w wysokości od 10 do15tys.złwprzypadkuzakupu energooszczędnych mieszkań iod20do40tys.złwprzypadku domów jednorodzinnych. Dopłaty mają więc być niezależne odwielkościiwartościnieruchomości. Mechanizm podobny jak w przypadku obowiązującego dziś programu dofinansowania instalacji kolektorów słonecznych - wcelu uzyskania dopłaty trzebabędzieskorzystaćzfinansowania bankowego. Byłby to więc kolejny argument skłaniający do budowania energooszczędnych domów. Dotychczas głównymipowodamibyłyniższe kosztyichogrzewaniaorazmożliwość uzyskania tańszego źródłafinansowanianabudowę ekodomu. Ale uwaga! Dopłaty proponowane w programie NFOŚiGW podawane są jako wartośćbrutto.trzebapamiętać, że otrzymaną dopłatę trzeba uwzględnićwrocznymrozliczeniupitizapłacićodniejpodatek dochodowy. Nawet jednak wtedy dofinansowanie może skutkować skróceniem okresu zwrotudodatkowychnakładów na budowę ekodomów nawet kilkakrotnie. Ekologia podstrzechy? Przyszłośćpokaże,czytedopłaty spowodują większą podaż domów i mieszkań o niskim zapotrzebowaniu na energię. Dziś tegotypuinwestycjesąrzadkością. Zgodnie z badaniem przeprowadzonymprzezhomebrokerwzeszłymroku,jakiekolwiek ponadstandardowerozwiązania obniżające zapotrzebowanie na energię można było znaleźć w zaledwie jednej inwestycji na dwadzieścia. W najtańszym segmencie popularnym takie rozwiązaniamogąwprzyszłości zwrócić szczególną uwagę nabywców. 48,4 proc. ankietowanychuważa,żetodlanabywców najtańszych lokali kwestie energooszczędności są najważniejsze. Dla porównania, w segmencie podwyższonym było to 18,3 proc. odpowiedzi, a w przypadku apartamentów 7,1 proc. Wydawca Polskapresse Sp.z o.o. O.Prasa Bałtycka, Targ Drzewny 9/11, Gdańsk Dziennik Bałtycki Redaktor wydania Kamila Kubik

3 21września2012 Nie pal śmieci - kolorowe dymy szkodzą Ogrzejswójdom Wydarzenia 3 Zasada jest prosta - będziesz oddychać tym, czym napalisz. Wielu ludzi jednak ją ignoruje, wrzucając do pieca szkodliwe śmieci. Ciągle jeszcze zdarza się, że w ramach oszczędzania na surowcach opałowych w domowych piecach spala się byle co. Tymczasem musimy wiedzieć, że palenie plastikowych butelek, folii, różnego rodzaju tworzyw sztucznych oraz śmieci niesie ze sobą zagrożenie nie tylko dla środowiska naturalnego, ale przede wszystkim dla zdrowia ludzi. Kwas solny Podczas spalania odpadami emitujemy do atmosfery: pyły, które odkładając się w glebie, powodują szkodliwe dla zdrowia człowieka zanieczyszczenie metalami ciężkimi, tlenek węgla - trujący dla ludzi i zwierząt, tlenek azotu, który powoduje podrażnienia, a nawet uszkodzenia płuc. Trujący dym zawiera jeszcze dwutlenek siarki, chlorowodór, cyjanowodór, a także rakotwórcze związki zwane dioksynami. Przy spaleniu 1 kg polichlorku winylu PCV (plastikowe butelki, wiadra, folie, płytki PCV, przewody elektryczne, wykładziny podłogowe, rury itp.) wydziela się ponad 280 litrów gazowego chlorowodoru, który z parą wodną tworzy kwas solny. Z kolei jeden kilogram poliuretanów (gąbki, uszczelki, podeszwy) wytwarza litrów cyjanowodoru, czyli tzw. kwasu pruskiego - jednej z najsilniejszych trucizn. W trosce o czystość powietrza od lat w Polsce trwa modernizacja kotłowni i systemów grzewczych oraz instalacji, służąca wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii. Małe kotłownie Czystszym powietrzem oddychają mieszkańcy m.in. Pelplina, Kościerzyny, Rumi, Pucka, Wejherowa - miast, w których realizowany był program likwidacji małych kotłowni. Także wtrójmieście zlikwidowano wiele lokalnych kotłowni węglowych na rzecz ogrzewania olejem lub gazem. Szczególnie wspierane jest ograniczanie emisji na terenach o walorach uzdrowiskowych. - Kurort do problemu pod koniec lat 90. podszedł systemowo - mówi Anna Dyksińska, główny specjalista w biurze prezydenta miasta Sopotu. - Jako że Sopot starał się o status uzdrowiska, w 1996 roku został opracowany i wdrożony program dofinansowania zamiany przydomowych pieców węglowych na proekologiczne. Program był na tyle skuteczny, że miasto otrzymało status uzdrowiska. Nadal jednak w budżecie zarezerwowane są pieniądze na wymianę pieców na ekologiczne. Rocznie z dofinansowania korzysta około 15 gospodarstw domowych. Dofinansowanie sięga 1200 złotych - dodaje Anna Dyksińska. Śmierdzący dym Choć wzrasta świadomość ekologiczna mieszkańców i samorządów, choć prowadzone są różnego rodzaju akcje edukacyjne, problem nie zniknął, bo ludzie nadal wrzucają do ognia najgorsze śmieci. Ich obecność można wyczuć w powietrzu, bo szkodliwe odpady w postaci dymu mają charakterystyczną woń. Jednocześnie piec palacza śmieci krócej wytrzymuje niż ten, w którym spala się węgiel lub drzewo. Efekt - po pięciu latachtrzebawymienićpieclubco chwilę czyścić komin. Ekolodzy tłumaczą-wdomowychpaleniskach nie można uzyskać tak wysokiej temperatury, przy jakiej powinny być spalane tworzywa sztuczne. W specjalnych spalarniach uzyskuje się temperaturę powyżej tysiąca stopni Celsjusza. Gdy jest zbyt niska, procesowi towarzyszy emisja wielu niebezpiecznych związków. Pozornie niegroźne plastikowe opakowania, kolorowe czasopisma, zwłaszcza te drukowane nakredowym papierze, materiały gumowe czy też - o zgrozo - opakowania po odpadach niebezpiecznych (farbach, lakierach, rozpuszczalnikach, środkach ochrony roślin) sprawiają, że wdychamy trujący dym. Grażyna Antoniewicz W okresie grzewczym trzeba być ostrożnym Płonące sadze w kominie W domowych warunkach nie można spalać plastikowych opakowań, butelek, czasopism drukowanych na kredowym papierze... O farbach i lakierach nie wspominając Wiele osób nielegalnie pozbywa się śmieci Podejrzany brak umowy Rozmowa z rzecznikiem prasowym pomorskiego komendanta wojewódzkiego PSP w Gdańsku Tomaszem Szulcem Czym ludzie palą? Byle czym. I to czuć. Niektórzy właściciele domków jednorodzinnych najczęściej podtrzymują ogień na najdziwniejsze sposoby. Gdy zabraknie węgla, do pieca wrzucają popękane opony, stare kalosze, plastikowe butelki, lakierowane deski. Pomysłów mają wiele. Śladem po takim opale jest śmierdząca, barwna smużka dymu. Przykrą woń wyczuwa każdy. Ale czy ktoś wie, ile szkodliwych substancji przenika do atmosfery i naszych płuc? Co robić, gdy sąsiedzi zatruwają nam powietrze? Wzywać straż pożarną? To po prostu nie jest wykonalne ze względów formalnych. W praktyce musielibyśmy pukać od drzwi do drzwi i pytać, czym państwo palą w piecu? Ale nawet biorąc pod uwagę ogrom i wątpliwe efekty takich działań, nie mamy żadnego umocowania prawnego, by dokonywać rewizji prywatnych posesji - wejść i sprawdzić, czym gospodarze palą w piecu. Dymy wydobywające się z kominów są w najróżniejszych kolorach: białym, szarym, czarnym, żółtym... Jednak mają jedną wspólną cechę: powodują, że zwyczajnie żyjemy w smogu. Spalanie odpadów w piecach to ogień w kominie? Często w okresie grzewczym jeździmy do ludzi zaalarmowani tym, że w kominie zapaliły się sadze. Przyczyna takiego pożaru przeważnie jest jedna: zapchane przewody kominowe. Paląca się sadza powoduje naprężenia termiczne, pęknięcia komina. Pojawiają się dymy spalinowe, mające w swym składzie substancje toksyczne. Można wysnuć przypuszczenie, że możebyćtospowodowane spaleniem tworzyw sztucznych bądź starych opon, ale jednoznacznie stwierdzić się tego nie da. Co dalej... Zwykle sporządzamy protokół, wydajemy zalecenia pokontrolne i pilnujemy ich wypełnienia. Rozmowa z rzecznikiem prasowym Straży Miejskiej w Gdańsku Miłoszem Jurgielewiczem Ile bywa interwencji w sprawie spalania odpadów w piecach? Nie liczymy. W sezonie grzewczym częściej otrzymujemy od mieszkańców zgłoszenia dotyczące palenia śmieci w piecu centralnego ogrzewania. Zasadniczo jednak takich zgłoszeń pod numer alarmowy Straży Miejskiej 986 mamy niezbyt wiele. Co możecie zrobić, gdy otrzymujecie sygnał? Podejmujemy interwencję, ale właściciel posesji może nie wpuścić strażników do domu, aby pokazać, czym pali w swoim piecu. Najczęściej mieszkańcy wypierają się tego, że spalali odpady. Kontrolujemy palenisko i pomieszczenie, w którym się znajduje, a ewentualne nieprawidłowości przekazujemy do Wydziału Środowiska Urzędu Miejskiego w Gdańsku. Ponadto możemy sprawdzić, czy właściciel posesji posiada aktualną umowę na wywóz nieczystości i opłaca rachunki, jak również zorientować się, czy taka osoba ma pojemnik na odpady o odpowiedniej pojemności. Jeśli takiej umowy czy pojemnika brakuje, oznacza to, że dana osoba pozbywa się śmieci w sposób nielegalny. Grozimuzato? Mandat w wysokości do 500 zł, ale ta grzywna może wzrosnąć nawet do pięciu tysięcy, kiedy sprawa trafi do sądu. Wysoka jest kara, jeśli na przykład mamy do czynienia z recydywistą, który pali non stop śmieci - niekiedy jest wręcz czarno na ulicy. Problem zniknie gdy wzrośnie świadomość społeczeństwa. Żadne sankcje nie byłyby potrzebne, gdyby ludzie wiedzieli, co się dzieje z wrzuconym do pieca tworzywem sztucznym. Podczas spalania plastików w domowych kotłowniach z kominów wydobywają się toksyczne związki. Wszystko dlatego, że w zwykłych paleniskach nie można uzyskać bardzo wysokiej temperatury, przy jakiej powinny być spalane tworzywa sztuczne.

4 4 Wydarzenia Ogrzejswójdom 21września2012 Czym się ogrzewać i nie Ciepło jest towarem, za który będziemy płacić coraz więcej. Uczmy się oszczędzać energię, dbając przy t Takie promienniki mogą spowodować pożar Ogrzewanie elektryczne jest czyste, ale drogie Kominek w mieszkaniu wpływa korzys Piec gazowy w łazience może być źródłem czadu Ogrzewanie może być zainstalowane pod podłogą Kazimierz Netka Pęknięcie ciepłociągu, chłodne kaloryfery, zbyt silne mrozy - to sytuacje, w których chętnie dogrzewamy własne mieszkania. Za dodatkowymi źródłami ciepła oglądamy się zwłaszcza wtedy, gdy dochodzi do awarii. W takiej sytuacji powinniśmy się zastanowić, w jaki sposób rozwiązać przynajmniej trzy problemy: jak się nie zatruć, na przykład czadem czy spalinami? Jak nie zaszkodzić przyrodzie? Co zrobić, by nie zapłacić zbyt dużo za produkcję dodatkowej energii? O sposoby dogrzewania mieszkań zapytaliśmy producentów i dostawców ciepła, a także specjalistów z zakresu energetyki. Jeden z najczęściej stosowanych systemów dostawy ciepła to centralne ogrzewanie - jest też w zasadzie najtańszy, oczywiście, pod warunkiem, że paliwo kupujemy niedrogo. Pod względem cenowym najkorzystniejszy jest węgiel. To nie znaczy, że w przypadku używania tego wsadu do pieca, nie powinniśmy zwracać uwagi na to, co może poprawić efektywność działania kaloryferów. Gdy stwierdzamy, że temperatura w pomieszczeniu jest dla nas niekomfortowa, sprawdźmy najpierw, czy mamy odkręcony zawór termostatyczny grzejnika. Jeżeli jest włączony, a nadal nie grzeje, skontaktujmy się z zarządcą budynku i dowiedzmy się, czy na pewno uruchomiono już ogrzewanie. - Od lat nie jesteśmy już skazani na tak zwane sezony grzewcze. Dziś, jeśli tylko chcemy, możemy mieć komfortową temperaturę w mieszkaniu cały rok i to niezależnie od aury na zewnątrz. Czuwa nad tym automatyka pogodowa zamontowana w węzłach cieplnych - wyjaśnia Sylwia Molewska z Gdańskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej. - Wbrew powszechnemu myśleniu, dodatkowe koszty związane z całorocznymogrzewaniemsątańsze niż zakup urządzeń dogrzewających typu farelka, a dają dużo większe bezpieczeństwo - dodaje. Decyzja o włączeniu ogrzewania spoczywa na zarządcy budynku, ale to mieszkańcy mogą zgłosić się do niego z prośbą o przyspieszenie tej usługi. Na to, czy jest nam ciepło, wpływ ma nawet wystrój wnętrza. Nie należy zasłaniać kaloryferów obudowami, długimi, ciężkimi zasłonami czy meblami, ponieważ zakłóca to prawidłowy przepływ powietrza. Meble nie powinny stać bliżej niż 1 metr od grzejnika. Nie powinniśmy też przykrywać grzejników suszącą się bielizną czy ręcznikami - podobnie jak obudowy, blokują one przepływ powietrza. Natomiast, aby ciepło kierowało się do środka pomieszczenia, nad kaloryferem powinna być zamontowana półka - rolę tę pełni też parapet. Pamiętajmy również, że warto odkurzać grzejniki, ponieważ zakurzone pracują mniej efektywnie - radzi Gdańskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej. Jesienią warto pomyśleć o przemeblowaniu mieszkania. Jeśli zewnętrzne ściany budynku są zimne, nie należy przy nich stawiać łóżka ani krzeseł czy kanap. Zdecydowanie nie powinno się dogrzewać mieszkania za pomocą kuchenki gazowej. Taka metoda po pierwsze stwarza duże zagrożenie pożarem, po drugie powoduje nagromadzenie się tlenku węgla, tak zwanego czadu, który jest silnie trujący. W przypadku niewystarczającej wymiany powietrza w pomieszczeniu może dojść do poważnego zatrucia lub nawet śmierci - ostrzega GPEC. Najczystsze, ale bardzo drogie, jest grzanie elektryczne. Uważajmy jednak, by nie przeciążyć sieci. Gdy w tym samym czasie prąd pobierany jest przez wiele urządzeń - na przykład zmywarkę, pralkę, żelazko do prasowania - bezpieczniki mogą nie wytrzymać. Stosując tę metodę, należy pamiętać, że elektrycznego urządzenia grzewczego nie można ustawiać bezpośrednio na podłodze łatwopalnej (np. parkiet), ani w odległości mniejszej niż pół metra od elementów takich jak meble czy zasłony - radzi Sylwia Molewska z Gdańskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej. Jeśli stosowane urządzenie nie jest przewidziane do samodzielnej pracy - informacja taka powinna znajdować się w instrukcji obsługi - nie należy go pozostawiać włączonego bez nadzoru osoby dorosłej. Przykładem takich urządzeń są między innym termowentylatory i grzejniki elektryczne. Jak wynika z badań TNS Nigdy nie dogrzewaj pomieszczenia kuchenką gazową - to bardzo niebezpieczne. Może się gromadzić czad - niewyczuwalny i groźny dla życia OBOP przeprowadzonych dla GPEC, mieszkańcy Trójmiasta mimo wszystko powszechnie (89 proc.) nie używają dodatkowych źródeł ogrzewania zimą. Zaledwie co dziesiąta pytana osoba (11 proc.) deklaruje, że korzysta z dodatkowego źródła ciepła, poza ogrzewaniem głównym, żeby utrzymać odpowiednią temperaturę - wynika z informacji, które przekazał nam Grzegorz Blachowski, szef Public Relations w GPEC. Najrzadziej dogrzewają się mieszkańcy Gdańska - zaledwie 5 proc., potem Gdyni -13 proc., a najczęściej Sopotu - 16 proc. A w jaki sposób Polacy dodatkowo ogrzewają mieszkania? By to ustalić, przeprowadzono specjale analizy. Wynika z nich, że 65 proc. z nas wybiera ogrzewanie elektryczne,

5 21września2012 szkodzić ym o dobro sąsiadów i środowiska naturalnego tnie na samopoczucie- pod warunkiem, że dym wydobywa się na zewnątrz budynku Przyjdź na targi 16 proc. - piec olejowy, 5 proc. - piec gazowy, 5 proc. - piec węglowy, kaflowy, 8 proc. - inne. Tak wynika z badań przeprowadzonych przez PBS DGA na zlecenie Izby Gospodarczej Ciepłownictwa Polskiego. Dogrzewanie pomieszczeń nie jest bezpieczne. Może być przyczyną pożarów - jeśli stosuje się uszkodzone urządzenia lub używa się ich niezgodnie z zaleceniami producenta. Lepiej zastanowić się, dlaczego nasze podstawowe ogrzewanie nie jest wystarczające - radzi Sylwia Molewska z Gdańskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej. a Warto wiedzieć, że na zużycie ciepła ma wpływ konstrukcja budynku. a Duże znaczenie mają też nasze nawyki. Zmniejszenie temperatury o 1 stopień Celsjusza da oszczędności do 10 procent. a Powinniśmy też zadbać o to, by ciepło nie ulatniało się z naszych mieszkań. Chodzi o termomodernizacje. Uszczelnienie okien i drzwi da oszczędności kilku procent (3-5 procent ciepła). Pamiętajmy też o pomieszczeniach gospodarczych i garażu - jeżeli mieszkamy w domu jednorodzinnym. Wymiana okien jest kosztowna - zwróci się po około 10 latach - ale może uchronić nas przed koniecznością dogrzewania pomieszczeń. Wymiany można dokonać jeszcze teraz, dopóki pozwala na to pogoda. a Zamykajmy drzwi na klatkach schodowych, do piwnic, pralni czy suszarni. a W mieszkaniach powinni- a W październiku odbędą się imprezy poświęcone energetyce Pomorskie Dni Energii odbędą się w Gdańsku 25 i 26 października.organizatoremjeststowarzyszenie Pomorskie w Unii Europejskiej,a przygotowuje te Dni w AmberExpo - Centrum Wystawienniczo-Kongresowym Międzynarodowych Targów Gdańskich w Letnicy,przy ul.żaglowej.to największe targi poświęcone tematyce energetycznej w północnej Polsce.Skupiają producentów i usługodawców z branży energetycznej,instytucje naukowe, podmioty zajmujące się edukacją ekologiczną. Równocześnie odbędą się w AmberExpo 8TargiTechniki Przemysłowej,Nauki i InnowacjiTECHNICON- INNOWACJE 2012 oraz MiędzynarodoweTargiTermoizolacji i Termomodernizacji TERMO-BUD.Na targi tematyczne dotyczące odnawialnych źródeł energii (OZE) pod roboczym hasłem OZE dla Kowalskiego wstęp jest darmowy Szczegóły na stronie śmy mieć tyle ciepła, byśmy czuli się jak najlepiej. Podstawowym czynnikiem komfortu cieplnego jest temperatura pomieszczenia. Najbardziej optymalna to stopni Celsjusza. W łazience, podczas kąpieli, a także w pomieszczeniach, gdzie przebywają małe dzieci lub osoby starsze, powinna być nieco wyższa - o kilka stopni. Gdy jest za zimno - nie odpoczywamy. Podczas snu powinno być chłodno, ale pod warunkiem, że przykrywamy się ciepłą kołdrą. Najnowszą tendencją w gospodarowaniu energią jest jej wytwarzanie kogeneracyjne i rozproszone, czyli małe elektrociepłownie działające na terenie gminy, wioski, a nawet działki. Jednymi z takich urządzeń są biogazownie, których być może powstanie nawet 240 (średnio po dwie w każdej gminie). Z biogazowniami mogą współpracować mechanizmy, nad którymi pracuje Instytut Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku. Są to aparaty małej mocy, mogące wytwarzać energię elektryczną i cieplną na bardzo lokalne potrzeby, nawet jednego gospodarstwa domowego. W systemie scentralizowanym produkcji energii sprawność urządzeń wynosi zaledwie 35 procent. W przypadku stosowania mikroźródeł wskaźnik ten sięgaponad50procent.hitem może być kocioł współdziałający z mikrosiłownią. Kogeneracja rozproszona to również większe bezpieczeństwo energetyczne. Korzystaj ze słońca Zamykaj drzwi Kazimierz Netka a Tlenek węgla - popularnie zwany czadem, to cichy morderca Powstaje podczas niepełnego spalania substancji organicznych i to zarówno węgla,jak i paliw z odnawialnych zasobów (drewna, słomy).jest nie tylko cichy, ale też bezwonny i bezbarwny.wytwarza się w normalnych piecach,ale też podczas dogrzewania się, a także wtedy,gdy od papierosa zacznie się coś tlić - wówczas dodatkowo mogą się wydzielać inne trucizny. Można się przed czadem Ogrzejswójdom Wydarzenia 5 Chcesz ciepła? Wybierz ekologię Kolektor słoneczny na dachu budynku Nawet najbardziej ekologiczne ogrzewanie niesie za sobą powstawanie substancji szkodliwych dla natury. Chyba że korzystamy bezpośrednio z ciepła docierającego do nas ze słońca. Jak te promienie wykorzystać? Słońce jest nie tylko przyjazne środowisku, ale też... darmowe. Pamiętajmy, że najbliższanamgwiazdajestnajwiększym źródłem ciepła. Nawet jeżeli nie mamy kolektorów słonecznych, możemy wykorzystać jej promieniowanie do ogrzania mieszkania. W tym celu, nawet w najmroźniejsze dni, możemy wpuścić do siebie nieco energii z kosmosu. Gdy promienie słoneczne padają na szyby w oknach, odsuńmy zasłony i firany, niech słońce bez przeszkód zagląda do wnętrza naszych pomieszczeń i wnosi jak najwięcej przytulności. Ogrzeje nie tylko powietrze w mieszkaniu, ale też meble, podłogę. Promienie słoneczne wykorzystuje się też do ogrzewania wody i do produkcji elektryczności. Do tego celu służą kolektory oraz ogniwa fotowoltaiczne. Jak zapewniają użytkownicy kolektorów, tym sposobem wodę można latem podgrzać nawet do plus 80 stopni. Zimą - znacznie słabiej. Powstają słoneczne dachy, na przykład na Powiślu, w tym w Dzierzgoniu, czy na Harcerskim Ośrodku Morskim w Pucku, gdzie wsparcia udzielił EkoFundusz - w ramach ekokonwersji polskiego zadłużenia zagranicznego. Słoneczne elektrownie są w fazach doświadczeń, a badania - daleko posunięte, m.in. na Politechnice Gdańskiej, gdzie prądem ze słońca napędzane są na przykład pojazdy wodne. Innym źródłem ekologicznego ciepła jest geotermia, czyli naturalne pokłady gorących wód. Niestety, są to wody zwykle bardzo zasolone, więc urządzenia do ich wydobywania i przesyłu szybko rdzewieją. Są w Polsce zasoby gorącej wody słodkiej, ale na szerszą skalę wykorzystane tylko w Geotermii Mazowieckiej - w Mszczonowie. W Pomorskiem pozyskuje się ciepło z gruntu za pomocą tzw. pomp ciepła, działających odwrotnie niż lodówka. Ciepło możebyćwtensposóbpobierane także z innych zasobów, na przykład z wody czy ze ścieków. Kolejnym źródłem ekologicznego ciepła są kotłownie na biomasę, czyli na drewniane zrąbki czy słomę. W celu uzyskania tego opału zakładane są całe plantacje np. wierzby energetycznej i innych roślin. W rejonie Kwidzyna powstaje największa w Europie plantacja biomasy - Uwaganacichegozabójcę-nietylkozwęglowegopieca obronić, instalując odpowiednie czujniki. Niezwykle ważne jest,aby raz do roku przeprowadzać przegląd instalacji gazowej i kominowej oraz zachowywać pełną dokumentację do wglądu strażaków. Zalecany jest również zakup tzw.detektorów, które wcześnie wykrywają tlenek węgla i ostrzegają przez niebezpieczeństwem - radzi Państwowa Straż Pożarna. Bardzo niebezpiecznie jest w łazienkach,w których funkcjonują gazowe piecyki. Przy zbyt szczelnych oknach i drzwiach podczas spalania posadzono tam, na powierzchni niemal tysiąca hektarów, szybko rosnące topole hybrydowe. W przyszłości mają one zająć nawet 10 tysięcy hektarów, a pomysłodawcą i użytkownikiem jest International Paper. Jeżeli jednak chcemy się tanio i ekologicznie ogrzewać, musimy przede wszystkim zapewnić właściwą izolację budynków i pomieszczeń, a także ich sprawne wietrzenie. Temu służy, realizowany ze wsparciem unijnymi dotacjami, proces termomodernizacji budynków. Przede wszystkim ma on doprowadzić do jak największego zmniejszenia strat ciepła. Jeżeli o ucieczkę energii nie zadbamy, to nie dość, że koszty grzania staną się bardzo wysokie, to jeszcze w mieszkaniach będzie chłodno i nie pomogą nawet wydajne piece. Wyprodukują one dodatkowe ilości gazu cieplarnianego, czyli dwutlenku węgla. ubywa też tlenu i kąpiąca się osoba nie ma czym oddychać - zasypia w wannie. Dlatego pamiętajmy, by w drzwiach były otwory wentylacyjne. Wietrzmy łazienki. Nie instalujmy wiatraków, mających wyciągać spaliny z naszych pomieszczeń, bo mogą one przedostać się do sąsiada, mieszkającego wyżej. Dlatego strażacy, administracje domów sprawdzają, czy ktoś nie zamontował sobie takiego wywietrznika. Wentylacja pomieszczeń powinna odbywać się grawitacyjnie - musi być tzw.cug.(k.n.)

6 6 Wydarzenia Ogrzejswójdom 21września2012 Nie przegrzewaj dziecka, bo będzie chorować Jolanta Gromadzka-Anzelewicz Szczelnie zamknięte okna, by ciepło nie uciekało, bo jeszcze maluch się przeziębi! Rajstopy, na to spodenki i cieplutki polar, bo dziecko wciąż ma zimne rączki. Pediatrzy załamują ręce, bo kolejne pokolenie mam - w trosce o zdrowie swoich pociech - żyje w przekonaniu, że dziecku musi być przede wszystkim ciepło, bo to gwarantuje zdrowie. Tymczasem jest zupełnie odwrotnie. - Przegrzewanie mieszkania to grzech podstawowy - tłumaczy dr n. med. Anna Czauderna-Przedwojska, specjalista pediatra. Tymczasem zbyt wysoka temperatura w mieszkaniu (jak i np. w przedszkolach) to najczęstsza przyczyna przeziębień. Wielu rodziców (a bywa, że i dziadków) z obawy, by dziecko się nie przeziębiło, ubiera je zbyt grubo. - Przychodzą do mnie mali pacjenci ubrani w rajstopki, na to mają nałożone spodenki, a w wózku jeszcze okryci są kocem - opowiada dr Czauderna-Przedwojska. - Walczę z tym konsekwentnie, wiele mam udało mi się już przekonać, że zimny wychów jest o wiele zdrowszy. Osoby dorosłe odczuwają temperaturę inaczej niż dzieci, więc wielu młodym rodzicom sprawia trudność ustawienie jej na odpowiednim poziomie - bardzo często zdarza się, że przegrzewają mieszkanie. A dziecko ma szybszą przemianę materii i bez przerwy jest w ruchu, dlatego jest mu ciepło, choć nie ma na sobie grubego swetra jak jego mama. Tymczasem skutek przegrzewania jest wręcz odwrotny - dzieci wcale nie są zdrowe i mają obniżoną odporność. Przegrzewany maluch ma niesprawny system termoregulacji - źle znosi zmiany temperatury, szybko marznie i częściej choruje. Dlatego lepiej od samego początku przyzwyczajać dziecko do chłodu, a więc hartować. - Temperatura w mieszkaniu nie powinna przekraczać 20 st. C, a w nocy może być jeszcze niższa, ok. 18 stopni - radzi dr Czauderna-Przedwojska. Najważniejsze jest jednak częste wietrzenie pomieszczeń. - To najlepszy sposób, by pozbyć się zmieszkania bakterii i wirusów - tłumaczy pediatra. Wietrzyć trzeba praktycznie co dwie godziny. Dziecko trzeba przenieść do innego pokoju, a w jego sypialni otworzyć szeroko okno na kilka minut, by powietrze się wymieniło. Szczególnie ważne jest to w małych mieszkaniach, gdzie przebywa wiele osób. Potem wietrzenie trzeba przeprowadzić w kolejnych pomieszczeniach. Dziecko w mieszkaniu powinno mieć ciepłe nóżki, natomiast rączki może mieć chłodne i jest to absolutnie normalne. Od pierwszych tygodni życia warto przyzwyczajać niemowlę do spania w chłodniejszym pokoju. Jednak właściwa temperatura powietrza to jedynie pierwszy krok do komfortu cieplnego. Pozostaje jeszcze utrzymanie odpowiedniej wilgotności pokoju. Wilgotność względna powietrza powinna wynosić pomiędzy 30 a 70 proc. (najlepiej między 40 a 60 proc.), a zmiany wilgotności nie powinny przekraczać 20 proc. w ciągu godziny. Podczas Temperatura w mieszkaniu nie powinna przekraczać 20 stopni Celsjusza. W nocy może być jeszcze niższa - wystarczy zaledwie 18 stopni Jak ubierać malucha Od początku warto przyzwyczajać dziecko do chłodniejszej temperatury zimy, szczególnie gdy kaloryfery grzeją zbyt mocno, wilgotność w pomieszczeniach spada nawet o połowę. Suche powietrze niekorzystnie wpływa nazdrowie wszystkich domowników, bez względu na wiek - wysusza śluzówki (szczególnie a Cebulka to podstawa Na dworze dziecko poniżej roku, które się jeszcze samodzielnie nie porusza, powinno być ubrane cieplej od rodziców, ale z chwilą, gdy zaczyna chodzić, trzeba je ubierać lżej. Małe dzieci również na dworzu dużo się ruszają, więc jest im cieplej niż dorosłym. Najlepiej ubrać malucha na cebulkę, by w razie potrzeby móc zdjąć jedną czy dwie warstwy. Co jakiś czas warto sprawdzić, czy dziecku nie jest za gorąco- dotknąć jego karku. Natomiast kiedy wybieramy się na zimowy spacer, musimy przede wszystkim zadbać o to, by dziecku nie zmarzłystopy,ręceigłowa. Pułapka budynków nowej generacji a Im bardziej nowoczesny dom - tym suchsze powietrze W budynkach starego typu wrogiem jest wilgoć. Postawiłeś na dom energooszczędny, palisz w kominku, masz ogrzewanie podłogowe i rekuperator? Za sucho! Zwykłe rekuperatory nierzadko wysuszają nawiewane powietrze, co powoduje utrzymywaniesięwilgotnościwdomunapoziomie30proc.tozdecydowanie za mało. Aby temu zaradzić, możesz wykorzystać tradycyjny nawilżacz. Z drugiej strony warto wiedzieć, że najnowsze systemy rekuperacji pozwalają na odzysk ciepła wraz z wilgocią, co zapewnia odpowiedni dla mieszkańców mikroklimatnawet w domu pasywnym. uniemowląt),które sąodpowiedzialne zaochronę przedbakteriami i wirusami. Dlatego też warto skorzystać ze sprawdzonej, domowej metody, na przykład położyć wilgotny ręcznik na kaloryferze lub kupić nawilżacz. Nawilżacz powietrza to bardzo przydatne urządzenie, będzie ci służyć latami FOT. Ciałoicera pod ochroną a Kosmetyki i dieta W okresie grzewczym,gdy w pomieszczeniach powietrze jest suche,skóra staje się bardziej podatna na utratę odpowiedniego poziomu nawilżenia.jak się o nią troszczyć? Kilka podpowiedzi ma dla nas Barbara Sakowicz, kosmetyczka ze Studia Urody Sunset w Gdańsku. a Skóra w okresie zimowym staje się sucha - po słonecznym okresie letnim brakuje jej ochronnego lipidowego płaszcza. Odpowiednio dobrane preparaty do pielęgnacji twarzy i ciała,czyli kremy, maski i balsamy,nawilżą oraz zregenerują zniszczony naskórek. -Warto sięgnąć po emolienty,czyli środki natłuszczające na bazie parafiny,lanoliny lub wazeliny,których używa się pod postacią kremów, maści,mydeł lub olejków do kąpieli. - Krem ochronny do twarzy najlepiej aplikować kwadrans przed wyjściem na jesienny spacer.zaleca się także stosowanie podkładów,które stanowią dodatkową warstwę ochronną dla skóry. - Pamiętajmy,że promienie słoneczne są także szkodliwe dla naszej cery - nawet gdy za oknem jest ujemna temperatura. Pamiętajmy więc o kremach z filtrami. -Popowrociedodomu należy szczególnie zadbać o skórę,używając kremu nawilżającego - szczególnie cenny jest taki,który zawiera kwas hialuronowy lub ceramidy. - Nie zapominajmy o peelingu - pomoże pozbyć się martwego naskórka,który blokuje pory i kanaliki w skórze. Należy go stosować raz w tygodniu, a Każdego dnia powinniśmy wypić ok.1,5 litra wody.polecane są również ziołowe herbatki,znacznie słabsze niż kawa czy herbata,które wypłukują cenne składniki. -W diecie nie powinno zabraknąć świeżych owoców i warzyw,olejów roślinnych,zbóż.składniki te zawierają sporą ilość ważnej dla skóry witaminy A i E oraz witamin z grupy B.Mart

7 21września2012 Ogrzejswójdom Wydarzenia 7 Piękna fotografia na ścianie? Nie, to po prostu nowy typ grzejnika-ekranu Zaszalej! Grzejnik nie musi być nudny Płaskorzeźba na ścianie- to nie tylko nowoczesne dzieło sztuki. To grzeje! Duży stół, wygodne krzesła i praktycznie zaprojektowane stanowisko do gotowania to podstawowe wyposażenie kuchni z jadalnią. Dodanie odpowiedniego, pomysłowego oświetlenia i dobranie dodatków stanowi wykończenie, które decyduje o ostatecznym charakterze wnętrza. No, ale trzeba jeszcze zdecydować, jaki grzejnik wybierzemy. Odważnie i energetycznie czy ciepło i rodzinnie? Funkcjonalnie czy również pięknie? Gdyby jeszcze kilkanaście lat temu ktoś rozstrzygał takie dylematy, wybierając... grzejnik - traktowany byłby jak dziwak. Dzisiaj to naprawdę istotne zagadnienia, bo w bogactwie rynkowej oferty można utonąć. Dekoracyjne - tym pojęciem często określane są np. grzejniki łazienkowe. Jeśli jednak dobrze przyjrzymysięnaszymmieszkaniom, to rzadko który grzejnik spełnia funkcję dekoracyjną. Włazienkachz reguływisząklasyczne białe drabinki, w kuchniach i salonach pod firanami ukrywamy białe płaszczyzny grzejników ściennych. Wychodząc z założenia, że grzejnik ma nie tylko ogrzewać, ale i zdobić, firmydzisiajproponujągrzejniki w blisko 80 kolorach i kilku ciekawych wykończeniach powierzchni. Mogą być metalizowane, w których się odbijamy jak w lustrze, mogą być lakierowane lub matowe, gładkie i chropowate. Grzejnik, który przypomina bryłę kamienia? Czemu nie, ale to jeszcze nie wszystko! Z wypełnionych tzw. czynnikiem grzewczym rurek wyginane są nie tylko klasyczne drabinki, ale np. postaci z bajek i legend - np. sylwetka renifera. To grzejniki do pokojów dziecięcych. Natomiast w salonie możemy zamontować grzejnik - formę przestrzenną. Są takie, których wykończenie to poprostu klasyczna płaskorzeźba. Są modele, których ciekawe kształtyiniebanalnewykonanie czynią z nich prawdziwe dzieła sztuki, godne umieszczenia naścianieobokobrazów.bodzisiajgrzejnikzdobiigrzeje,odpowiadazapotrzebowaniunaestetyczne rozwiązania tych, którzy cenią sobie wyszukany styl i lubią nowoczesny design. Inventio - ten model pokazuje, że grzejnik to nie tylko drabinka czy żeberka - dzięki odpowiednim rozwiązaniom technologicznym można zamienić go w wielkoformatową fotografię. Przy całej swojej oryginalności model zachowuje swoją funkcję grzewczą iwydajność. Są w końcu i takie, których płaską powierzchnię po prostu wykorzystano jako ekran, na którym można umieścić fotografię, kopię dzieła malarskiego. Ekrany She i Chillout to sprawdzonerozwiązania:tajemniczyportretkobietyutrzymany w klasycznym zestawieniu czerni i bieli oraz delikatny i kobiecy, kwiatowy wzór, doda lekkości. Z kolei kolekcja La Bella Toscana to pomysł dla miłośnikówpięknychpejzaży:delikatny itrochęmelancholijnykrajobraz wstonowanychbarwach,soczysta zieleń toskańskich pól, a także pięknie uchwycony na zdjęciu kontrast zieleni i szarości we włoskim krajobrazie pozwalają wprowadzić do wnętrza nastrój inasycone kolory. Jeśli wnętrze posiada wiele wzorów i dodatków i pojawia się potrzeba stonowania aranżacji, grzejnik dostarcza również możliwość wprowadzenia monochromatycznych rozwiązań: gładka, lakierowana wersja ekranu dyskretnie uzupełni kompozycję kolorystyczną. Może też stanowić odważny akcent kolorystyczny we wnętrzu stonowanym, np. w kuchni. To serce całego domu, w którym domownicy spędzają czas podczas wspólnego przygotowywania posiłków, spotykają się na porannej kawie i prowadzą spontaniczne rozmowy. Żeby stworzyć atmosferę sprzyjającą rodzinnemu życiu, należy w sposób przyjazny i funkcjonalny zaaranżować przestrzeń. Kuchnie zazwyczaj utrzymane są w neutralnych kolorach: beże, brązy, odcienie bieli i szarości - to ciągle kolory dominujące. Coraz chętniej jednak sięgamy po zdecydowane barwy: nasycone, wyraźne i intensywne. Pomarańczowy, zastosowany w wystroju na dużych płaszczyznach, idealnie komponuje się z chłodnymi barwami dodatków: delikatnie pastelowym niebieskim czy zielonym. Uzupełnia się także z czerwienią i różem, tworząc zabawną, pełną życia aranżację. Siłę koloru warto stonować czernią, najlepiej w dużym formacie: czarna nadblatowa ściana czy grzejnik będą stanowiły kontrast dla pełnego kolorów wnętrza. Do zadań specjalnych aco i gdzie instalować Duża wydajność cieplna, ciekawy kształt, atrakcyjny kolor, a przede wszystkimfunkcjonalność- to w grzejnikach dekoracyjnych kombinacja niemal doskonała. Jednak dzisiaj liczy się nie tylko uroda grzejnika, ale również jego funkcjonalność. Atowiążesięz emigracją urządzeń grzewczych z tradycyjnej lokalizacji, spod okna-downętrz. Oto przykłady zastosowania takich modeli w poszczególnych pomieszczeniach: a wsalonielubnajego styku z aneksem kuchennym- możemy zainstalować grzejnik-barek lub taki, którym można opleść filar lub kolumnę a dużo możliwości zastosowania ciekawych rozwiązań mamy w kuchni. Możemy np. zainstalować w niej czarny grzejnik płytowy, przypominający tablicę(można na nim zanotować listę zakupów lub umieścić polecenia dla domowników) lub ażurowy parawan, który wygradza aneks od salonu a w przedpokoju sprawdzi się grzejnik, który służy jako wieszak na płaszcze lub inny model, który może służyć również jako wygodna ławeczka, przydatna przy ubieraniu lub zdejmowaniu butów a w łazience - przyda się grzejnik wzbogacony o umywalkę i zestaw akcesoriów, są też specjalne grzejnikizabudowy wanny. Jak zapewnia producent,grzejnik-zabudowa wanny to rozwiązanie bezpieczne, funkcjonalne,a przede wszystkim niezwykle estetyczne. Na pierwszy rzut oka grzejnika nie widać w pomieszczeniu, ponieważ jego biała obudowa wygląda jak panel maskujący wannę. Po bliższym przyjrzeniu się zobaczymy na obudowie pas niewielkich otworów w górnej części, przez które grzejnik emituje do pomieszczenia ciepłe powietrze. Ostatnią zaletę grzejnika zamontowanego pod wanną dostrzeżemy podczas kąpieli - woda będzie dłużej utrzymywała ciepło a W ofercie rynkowej są też specjalne grzejniki, które nie tylko ogrzewają,ale również wentylują lub chłodzą pomieszczenie. Takie możliwościmanp.najnowszy grzejnik kanałowy Clima Canal,który łączy w sobie system grzewczy i klimatyzacyjny.można go zamontować w kanale o głębokości nawet 8,5 cm. Grzejnik jest na tyle mocny, że poradzi sobie jako główne źródło ogrzewania w pomieszczeniu (przy poziomie hałasu nieprzekraczającym 29 dba). Ostry akcent kolorystyczny, ciekawa faktura i forma przestrzenna. Cieplej! Czarna, błyszcząca tablica wkuchnitonietylkosposób na korespondencję Taki grzejnik-barek może stanąć na granicy kuchni i salonu lub jako wysepka Praktyczna niska ławeczka w przedpokoju z drewnianym siedziskiem Rozwiązanie na deszczowe dni- płaszcze wyschną na ogrzewanym wieszaku Ażurowa ścianka wygradza włazienceczęśćnawc, pełni też rolę suszarki

8 8 Wydarzenia Ogrzejswójdom 21września2012 Twój ogród na cały rok Aleksandra Chomicka Kiedy za oknami szaruga, adrzewa zamiast kusić zielenią liści straszą nagimi gałęziami, warto pomyśleć o ogrodzie zimowym, kawałku lata w środku zimy. Do zimy trudno jest się przyzwyczaić. Co roku wydaje się nam, że przychodzi szybciej i jest dłuższa od poprzedniej. Wkrada się podstępnie i przyćmiewa miłe wspomnienia ciepłych, słonecznych poranków czy wieczorów w przydomowym ogrodzie. Szukamy zatem sposobu, by przeciwstawić się najzimniejszej z pór roku - wyjeżdżamy w egzotyczne kraje lub podkręcamy w domu kaloryfery, próbując dotrwać do wiosny. Nie oszukujmy się, chłód - to nasza rzeczywistość przez większą część roku, zachmurzenia oraz wzrost wilgotności - to efekt klimatu umiarkowanego w Polsce, na który oddziałują przede wszystkim masy powierza polarno-morskiego. Ciepłe i pełne słońca dni przypadają na niewielką część lata. Antidotum na jesienną szarugę, zimową zamieć czy wiosenne chłody stanowią ogrody zimowe. Można takie pomieszczenie zaplanować podczas projektowania budynku lub jego budowy, a co najważniejsze - dostawić do już istniejącego. Ilość rozwiązań, tak jak zastosowań, jest imponująca: od zabudowy balkonu, tarasu, części poddasza, po dostawienie szklanego wykuszu, powiększającego przestrzeń samego budynku i stanowiącego naturalny łącznik pomiędzy domem a ogrodem. Kowalski buduje dla Kowalskiego Ogrody zimowe przeżywają obecnie renesans. Jednym z animatorów tego trendu był gdański architekt Paweł Wład Kowalski, który projektując konkursowy dom dla - nomen omen - przeciętnego Kowalskiego umieścił w nim właśnie ogród zimowy, co wówczas wzbudziło wielką dyskusję. Bo czy Kowalskiego na to stać? We współczesnych projektach architektonicznych można zauważyć tendencję do otwierania wnętrz na dostęp światła dziennego. Dlatego i wówczas i dzisiaj projektant przywołuje nie tylko argumenty estetyczne - nawet w środku zimy możemy cieszyć się w takim ogrodzie pięknymi roślinami, odpoczywać, a nawet przyjmować gości, ale również ekonomiczne. Cztery strony świata woranżerii Ogrody zimowe poprawiają bilans cieplny domu. Między innymi dlatego szybko zyskały popularność, stając się nie tylko miejscem uprawy roślin, ale również atrakcyjnym, pełnym słońca pomieszczeniem mieszkalnym. Jednak żeby było funkcjonalnie i komfortowo - należy pamiętać o kilku ważnych elementach już na etapie projektowania przyszłego ogrodu zimowego. Wybór miejsca i materiałów konstrukcyjnych nie może być przypadkowy. Jeśli zabudowa od strony południowej nie jest możliwa, warto pomyśleć o stronie południowo-wschodniej lub południowo-zachodniej. Takie rozwiązanie stwarza dodatkowe możliwości wykorzystania pomieszczenia: od wschodu - jako pokoju śniadaniowego, ze słońcem pojawiającym się rano lub od zachodu - jako gabinetu, ze słońcem pojawiającym się po południu. Konstrukcja ogrodu zimowego ma istotny wpływ na energooszczędność pomieszczenia. Szczególnie ważne zadanie spełniają płaszczyzny dachu. Zasada jest prosta: im bardziej stromy jest oszklony dach, tym więcej promieni słonecznych dociera w zimie do środka. Z kolei w lecie, kiedy słońce świeci z większej wysokości, jego promienie się odbijają. Tajemnica tkwi w szkle Rodzaj użytego szkła decyduje o tym, jak będzie nasłoneczniony ogród, a także jakie warunki cieplne będą w nim panowały. Szyby w ogrodzie zimowym muszą zapewnić odpowiednią termoizolacyjność, spełniać warunki bezpieczeństwa i być wytrzymałe na obciążenia. Najczęściej stosowane są podwójne lub potrójne termoizolacyjne szyby zespolone, wypełnione gazem szlachetnym. Z szyb zespolonych powinno być również wykonane zadaszenie oranżerii: górna ze szkła hartowanego, odpornego na uderzenia, np. spadających gałęzi, dolna zaś, z powlekanego szkła bezpiecznego, które po stłuczeniu nie rozsypuje się w drobne kawałeczki. Mocny szkielet Jakie wymagania muszą spełniać te konstrukcje? Aby mogły oprzeć się silnym podmuchom wiatru i nie odkształcać się pod ciężarem zalegającego na dachu śniegu - muszą być sztywne i wytrzymałe mechanicznie. Przeszkloną budowlę musi bowiem cechować duża wytrzymałość i całkowita odporność na odkształcenia. Producenci ogrodów zimowych oferują bogaty wybór profili konstrukcyjnych z drewna, PVC, aluminium oraz stali. a Konstrukcje drewniane są ładne, przyjazne w dotyku i mają doskonałe właściwości izolacyjne. Wykonuje się je z drewna impregnowanego ciśnieniowo oraz klejonego warstwowo i dlatego są wytrzymałe i odporne na odkształcenia. a Z nieocieplanych wielokomorowych profili z PVC, Zielony salon w stylu dawnej werandy- taka konstrukcja pozwala na całoroczne wykorzystanie zimowego ogrodu Ogród łagodzi obyczaje... wzmocnionych kształtownikami stalowymi, buduje się ogrody nieogrzewane. Ogród całoroczny wymaga zastosowania profili ocieplanych wkładką termoizolacyjną. Konstrukcje z nieocieplanego aluminium i stali wykazują najniższą izolacyjność cieplną. Profile stalowe są najcięższe i dlatego wznoszone z nich ogrody zimowe wymagają wyjątkowo solidnych fundamentów. Konstrukcje aluminiowe pozwalają uzyskać efekt lekkości. Ogrody zimowe to połączenie zaawansowanych technologicznie rozwiązań oraz nowoczesnego designu z przytulnością i urokiem naszego mieszkania. To współczesna i udoskonalona wersja znanej od wieków przydomowej oranżerii, która daje nam możliwość delektowania się przestrzenią, światłem i zielenią przez cały rok, doskonała propozycja dla wszystkich, którzy w chłodne dni tęsknią za wysokimi temperaturami i letnim klimatem. Nie każdy może sobie pozwolić na zimowy wyjazd w ciepłe kraje, a dzięki ogrodom można sprowadzić tropiki do swojego domu. a Andrzej Dembowski, projektant oranżerii Wiga System Długo można wymieniać korzyści. Przede wszystkim taka konstrukcja uatrakcyjnia architekturę budynku oraz poprawia komfort mieszkania, m.in. dzięki powiększeniu przestrzeni. Zastosowanie szkła sprawia wrażenie, że jednocześnie znajdujemy się w pomieszczeniu i na zewnątrz. Zaawansowane rozwiązania technologiczne ograniczają utratę ciepła przez ściany wtrakciechłodów,awlecie zapobiegają nadmiernemu nagrzewaniu się pomieszczeń. Warto zaznaczyć, że przeszklone powierzchnie ścian i dachu ogrodów zimowych pozwalają energii słonecznej wnikać do wnętrza, dlatego też stały się one popularne w budownictwie energooszczędnym. Ogród zimowy daje możliwość bezpiecznego korzystania z promieni słonecznych, nie wystawiając się przy tym na działanie wiatru i zimna,a zapachy liści i kwiatów - pozytywnie wpływają na nasz nastrój i mają działanie uspokajające, stwarzają namiastkę prawdziwego ogrodu nawet w miejskiej dżungli. Klasyczny ogród zimowy- oranżeria ze szklanym dachem PLANNJA FOT.,MATERIAŁYPRASOWEOKNOPLAST

Jak zorganizować przegląd energetyczny szkoły i pomóc zespołowi ds. energii poznać jej sytuację energetyczną?

Jak zorganizować przegląd energetyczny szkoły i pomóc zespołowi ds. energii poznać jej sytuację energetyczną? Jak zorganizować przegląd energetyczny szkoły i pomóc zespołowi ds. energii poznać jej sytuację energetyczną? Poradnik dla szkolnych woźnych i/lub administratorów technicznych budynku Niniejszy poradnik

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady postępowania ludności W przypadku wystąpienia różnych zagrożeń

Ogólne zasady postępowania ludności W przypadku wystąpienia różnych zagrożeń Starostwo Powiatowe w Kluczborku Wydział Spraw Obywatelskich, Zarządzania Kryzysowego i Promocji Zdrowia Ogólne zasady postępowania ludności W przypadku wystąpienia różnych zagrożeń Kluczbork, 2013 r.

Bardziej szczegółowo

dzisiaj Cyfrowy świat zadomowił się w sieci 10

dzisiaj Cyfrowy świat zadomowił się w sieci 10 dzisiaj 3 14 Magazyn dla klientów ABB w Polsce Cyfrowy świat zadomowił się w sieci 10 Jednofazowe rozwiązanie problemu 4 Nowe znaczenie komfortu 18 Ekstremalne próby wyłącznika zakończone sukcesem 26 FlexMT

Bardziej szczegółowo

dzisiaj Wielka moc z akumulatora 12

dzisiaj Wielka moc z akumulatora 12 dzisiaj 2 12 Magazyn dla klientów ABB w Polsce Wielka moc z akumulatora 12 Wielcy gracze muszą spokornieć 06 eramzes nowatorskie podejście do symulacji komputerowych 20 Przyjemność posiadania fajnej zabawki

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA MINISTERSTWO ŚRODOWISKA STRATEGIA ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ (realizacja obowiązku wynikającego z Rezolucji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie wzrostu wykorzystania energii

Bardziej szczegółowo

RAPORT: Stan energetyczny budynków w Polsce. Raport. Stan energetyczny budynków w Polsce

RAPORT: Stan energetyczny budynków w Polsce. Raport. Stan energetyczny budynków w Polsce RAPORT: Stan energetyczny budynków w Polsce Raport Stan energetyczny budynków w Polsce Słowo wstępne Świadectwo charakterystyki energetycznej jest dziś znane każdemu, kto buduje, projektuje lub modernizuje

Bardziej szczegółowo

Budżet UE 2014 2020 dla Polski. Jak efektywnie wykorzystać fundusze unijne? Materiały pokonferencyjne pod redakcją Sidonii Jędrzejewskiej

Budżet UE 2014 2020 dla Polski. Jak efektywnie wykorzystać fundusze unijne? Materiały pokonferencyjne pod redakcją Sidonii Jędrzejewskiej Budżet UE 2014 2020 dla Polski. Jak efektywnie wykorzystać fundusze unijne? Materiały pokonferencyjne pod redakcją Sidonii Jędrzejewskiej Budżet UE 2014 2020 dla Polski. Jak efektywnie wykorzystać fundusze

Bardziej szczegółowo

Dokąd zmierza polskie budownictwo?

Dokąd zmierza polskie budownictwo? CEMENT magazyn dla klientów Lafarge Cement nr 5 / 2008 Dokąd zmierza polskie budownictwo? Zrób to z Lafarge Stropy i wylewki Jak działa cementownia? Od redakcji Spis treści 3. Cementujemy więzi - Wysoce

Bardziej szczegółowo

ZASADY POSTĘPOWANIA I ZACHOWANIA SIĘ NA WYPADEK RÓŻNYCH ZAGROŻEŃ

ZASADY POSTĘPOWANIA I ZACHOWANIA SIĘ NA WYPADEK RÓŻNYCH ZAGROŻEŃ URZĄD GMINY RUDZINIEC ZASADY POSTĘPOWANIA I ZACHOWANIA SIĘ NA WYPADEK RÓŻNYCH ZAGROŻEŃ www.rudziniec.pl e-mail: gmina@rudziniec.pl RUDZINIEC 2011 Opracował: Inspektor ds. Obrony Cywilnej Szanowny Czytelniku

Bardziej szczegółowo

Biblioteczka dla Osób Niepe nosprawnych. prof. Ewa Nowak Jolanta Budny Kamil Kowalski

Biblioteczka dla Osób Niepe nosprawnych. prof. Ewa Nowak Jolanta Budny Kamil Kowalski Biblioteczka dla Osób Niepe nosprawnych prof. Ewa Nowak Jolanta Budny Kamil Kowalski dla osób z dysfunkcją narządu ruchu prof. Ewa Nowak, Jolanta Budny, Kamil Kowalski Spis treści Wprowadzenie... 5 Wstęp...

Bardziej szczegółowo

20 lat minęło... Jeden system - pewna gwarancja System SycoTec. magazyn informacyjny WEŹ UDZIAŁ W NOWYM KONKURSIE KREISEL - ELEWACJA 2013 1

20 lat minęło... Jeden system - pewna gwarancja System SycoTec. magazyn informacyjny WEŹ UDZIAŁ W NOWYM KONKURSIE KREISEL - ELEWACJA 2013 1 NR 1 - STYCZEŃ 2013 magazyn informacyjny www.kreisel.pl 20 lat minęło... Jeden system - pewna gwarancja System SycoTec WEŹ UDZIAŁ W NOWYM KONKURSIE KREISEL - ELEWACJA 2013 1 www.kreisel.pl KATEGORIE KONKURSU

Bardziej szczegółowo

Czas na zmianę. Wybierz lokalność! Jak wspierać system żywnościowy przyjazny przyrodzie i ludziom?

Czas na zmianę. Wybierz lokalność! Jak wspierać system żywnościowy przyjazny przyrodzie i ludziom? Czas na zmianę. Wybierz lokalność! Jak wspierać system żywnościowy przyjazny przyrodzie i ludziom? Publikacja powstała w ramach kampanii WYŻYWIĆ ŚWIAT na rzecz suwerenności żywnościowej i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Tydzień inny niż wszystkie

Tydzień inny niż wszystkie Tydzień inny niż wszystkie EKSPERYMENT NO IMPACT TYGODNIOWY PLAN WYZEROWANIA EMISJI CO 2 Czy chcesz zaoszczędzić pieniądze? Stracić zbędne kilogramy? Mieć więcej wolnego czasu? Żyć zdrowo i radośnie? Mamy

Bardziej szczegółowo

Lokalne działania w dziedzinie energetyki w ue

Lokalne działania w dziedzinie energetyki w ue Lokalne działania w dziedzinie energetyki w ue DOBRE PRAKTYKI 2008 W grudniu 2008 r. Parlament Europejski i Rada uzgodniły serię szeroko zakrojonych propozycji wspierających walkę ze zmianami klimatu i

Bardziej szczegółowo

PORADNIK ZASADY POSTĘPOWANIA I ZACHOWANIA SIĘ LUDNOŚCI NA WYPADEK RÓŻNYCH ZAGROŻEŃ

PORADNIK ZASADY POSTĘPOWANIA I ZACHOWANIA SIĘ LUDNOŚCI NA WYPADEK RÓŻNYCH ZAGROŻEŃ GMINA CZERWIEŃSK PORADNIK ZASADY POSTĘPOWANIA I ZACHOWANIA SIĘ LUDNOŚCI NA WYPADEK RÓŻNYCH ZAGROŻEŃ CZERWIEŃSK 2014 r. Rodzaje alarmów i sygnały alarmowe określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów

Bardziej szczegółowo

Raport. Rynek usług kosmetycznych w Polsce. Trendy, kierunki rozwoju, strategie i metody działania

Raport. Rynek usług kosmetycznych w Polsce. Trendy, kierunki rozwoju, strategie i metody działania Raport Rynek usług kosmetycznych w Polsce Warszawa/Łódź, marzec 2012 SPIS TREŚCI WSTĘP... 3 STRESZCZENIE KIEROWNICZE... 4 I. METODYKA BADANIA... 7 II. UWARUNKOWANIA RYNKOWE ROZWOJU SEKTORA USŁUG KOSMETYCZNYCH...

Bardziej szczegółowo

Środowisko naturalne, rolnictwo i leśnictwo BIOSTRATEG

Środowisko naturalne, rolnictwo i leśnictwo BIOSTRATEG NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU Strategiczny program badań naukowych i prac rozwojowych Środowisko naturalne, rolnictwo i leśnictwo BIOSTRATEG Listopad 2013 Strategiczny program badań naukowych i prac

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Wojciech Kyciak, Marek Kończal, Łukasz Majewski, Paweł Regiec, Barbara Molga

Autorzy: Wojciech Kyciak, Marek Kończal, Łukasz Majewski, Paweł Regiec, Barbara Molga 1 e-book stanowi przedmiot praw autorskich icomarch24 S.A. z siedzibą w Krakowie zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem KRS 0000328672. e-book podlega ochronie na podstawie ustawy o prawie

Bardziej szczegółowo

Energetyka wiatrowa stan aktualny i perspektywy rozwoju w Polsce

Energetyka wiatrowa stan aktualny i perspektywy rozwoju w Polsce Instytut Energetyki Odnawialnej Energetyka wiatrowa stan aktualny i perspektywy rozwoju w Polsce Autorzy: Grzegorz Wiśniewski Katarzyna Michałowska Knap Sylwia Koć Warszawa, sierpień 2012 Instytut Energetyki

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCY ŻĄDAJĄ: BURMISTRZU, ZACZNIJ DZIAŁAĆ

PRZEDSIĘBIORCY ŻĄDAJĄ: BURMISTRZU, ZACZNIJ DZIAŁAĆ 1 WRZEŚNIA Głośno na 2014 Cichej Krytyka ozorkowskiej policji LEKCEWAŻĄ PODOPIECZNYCH? 1 str. 11 str. 10 str. 10 ISSN 2299-3703 nr indeksu 286311 PONIEDZIAŁEK, 1 WRZEŚNIA numer 102/14 W Łęczycy interesy

Bardziej szczegółowo

Warunki dla rozwoju przedsiębiorczości w powiecie kościerskim

Warunki dla rozwoju przedsiębiorczości w powiecie kościerskim Warunki dla rozwoju przedsiębiorczości w powiecie kościerskim Badanie realizowane na zlecenie: Badanie realizowane w partnerstwie z: Ul. Arkońska 6, 80-387 Gdańsk Tel.: +48 58 32 33 100 Faks: +48 58 30

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja zawodowa osób 50+ i zarządzanie wiekiem. Informacje użyteczne dla instytucji rynku pracy

Aktywizacja zawodowa osób 50+ i zarządzanie wiekiem. Informacje użyteczne dla instytucji rynku pracy Aktywizacja zawodowa osób 50+ i zarządzanie wiekiem Informacje użyteczne dla instytucji rynku pracy Warszawa 2010 1 PODZIĘKOWANIA Niniejsza publikacja powstała w ramach Projektu Zysk z dojrzałości realizowanego

Bardziej szczegółowo

Inny Wrocław jest możliwy?

Inny Wrocław jest możliwy? Inny Wrocław jest możliwy? Inny Wrocław jest możliwy? Zielono-lewicowe koncepcje polityki miejskiej Zapis konferencji z dnia 6 sierpnia 2010 roku Redakcja: Michał Syska Ośrodek Myśli Społecznej im. Ferdynanda

Bardziej szczegółowo

Copyright Jan Berdo 2006

Copyright Jan Berdo 2006 Earth Conservation Copyright Jan Berdo 2006 Zdjęcia na okładce: Delta Amazonki, NASA; Sójka błękitna (Cyanocitta cristata), Dave Menke; Sosna Pinus mugo Turra, USDA-NRCS PLANTS Database / Herman, D.E.

Bardziej szczegółowo

MOJE DZIECKO MA ZESPÓŁ PRADERA-WILLIEGO

MOJE DZIECKO MA ZESPÓŁ PRADERA-WILLIEGO Maria Libura MOJE DZIECKO MA ZESPÓŁ PRADERA-WILLIEGO Jak mogę mu pomóc? Warszawa 2007 1 Maria Libura Moje dziecko ma zespół Pradera-Williego. Jak mogę mu pomóc? Konsultacja medyczna: dr n.med. Maria Ginalska

Bardziej szczegółowo

RAPORT UWARUNKOWANIA ROZWOJU TELEMEDYCYNY W POLSCE

RAPORT UWARUNKOWANIA ROZWOJU TELEMEDYCYNY W POLSCE RAPORT UWARUNKOWANIA ROZWOJU TELEMEDYCYNY W POLSCE Potrzeby, bariery, korzyści, analiza rynku, rekomendacje WWW.KIGMED.EU Warszawa Wersja - marzec 2015 r. 1 S t r o n a Raport opracował zespół ekspertów:

Bardziej szczegółowo

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska STAN ŚRODOWISKA W POLSCE. Raport 2014

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska STAN ŚRODOWISKA W POLSCE. Raport 2014 Główny Inspektorat Ochrony Środowiska STAN ŚRODOWISKA W POLSCE Raport 2014 BIBLIOTEKA MONITORINGU ŚRODOWISKA Warszawa 2014 Główny Inspektorat Ochrony Środowiska STAN ŚRODOWISKA W POLSCE Raport 2014 BIBLIOTEKA

Bardziej szczegółowo

Nasze miasto wita silnego inwestora

Nasze miasto wita silnego inwestora Rok XVII ISSN 1428-3883 Cena 1,5 zł Nr 14(809) 4.04.2014 W numerze Obchodził setne urodziny - s. 3 Niebawem w koluszkowskiej strefie ekonomicznej ruszy budowa innowacyjnego centrum logistycznego Nasze

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SZANSĄ POLSKICH OBSZARÓW WIEJSKICH

ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SZANSĄ POLSKICH OBSZARÓW WIEJSKICH ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SZANSĄ POLSKICH OBSZARÓW WIEJSKICH 1 Michał Marciniak specjalista w zakresie wsi i rozwoju obszarów wiejskich. Były dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Ministerstwa

Bardziej szczegółowo