Redaktor prowadzący Zofia Gawryś. Redakcja merytoryczna Ewa Grabowska. Korekta Ewa Grabowska, Teresa Kępa. Skład i łamanie Agnieszka Matusiak

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Redaktor prowadzący Zofia Gawryś. Redakcja merytoryczna Ewa Grabowska. Korekta Ewa Grabowska, Teresa Kępa. Skład i łamanie Agnieszka Matusiak"

Transkrypt

1

2

3

4 Redaktor prowadzący Zofia Gawryś Redakcja merytoryczna Ewa Grabowska Korekta Ewa Grabowska, Teresa Kępa Skład i łamanie Agnieszka Matusiak Projekt graficzny okładki Radosław Krawczyk Copyright by Bellona Spółka Akcyjna, Warszawa 2017 Copyright by Leszek Moczulski, 2017 Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Zapraszamy na stronę Wydawnictwa Dołącz do nas na Facebooku Księgarnia internetowa ISBN Nr

5 I ROK TRZECH INTERWENCJI Wielka gra Wybrano kompromis. W grudniu 1932 r., aby przełamać impas w obradującej od kilku miesięcy światowej konferencji rozbrojeniowej, przedstawiciele pięciu najważniejszych państw: Wielkiej Brytanii, Francji, Włoch, Niemiec i USA, zgodzili się, że jedną z zasad, które powinny obowiązywać podczas konferencji, powinno być przyznanie Niemcom ( ) równości praw w systemie zapewniającym bezpieczeństwo wszystkim państwom. Tym samym wobec tego właśnie, i tylko tego kraju przestała obowiązywać kluczowa zasada traktatu wersalskiego, drastycznie ograniczająca liczebność i jakość sił zbrojnych czterech państw uznanych za agresorów: Niemiec, Austrii, Węgier i Bułgarii. 5

6 WOJNA PREWENCYJNA. CZY PIŁSUDSKI PLANOWAŁ NAJAZD NA NIEMCY? Taki był rezultat wysiłków zachodniej dyplomacji, dążącej do umocnienia pokoju za wszelką cenę, lecz ciągle jeszcze nieświadomej konsekwencji swych działań. Europa wchodziła na drogę prowadzącą wprost do wojny. Niezauważalnie dla opinii publicznej radykalnie zmieniała się sytuacja międzynarodowa. Przed grudniem 1932 r. świat borykał się z problemami ery powojennej. Po tej dacie zderzył się z koniecznością powstrzymywania coraz poważniejszych zagrożeń typowych dla ery poprzedzającej bezpośrednio wojnę. Na scenę wkraczali agresorzy. Nie przewidywali wybuchu wojny oni ją przygotowywali. Lista jest zamknięta. W Europie trzech dyktatorów: Adolf Hitler, Józef Stalin, gdzieś daleko za nimi Benito Mussolini. Poza Europą cesarska Japonia. Przywódców łączyło coś więcej niż totalitarna ideologia: przekonanie, że problemy ich krajów i całego świata można rozstrzygnąć jedynie w drodze powszechnej wojny. Pragnęli rzezi zmieniającej wszystko. Każdy inaczej uzasadniał swoją politykę. Mussolini mówił o imperialnym, historycznym dziedzictwie; Hitler o wyrównaniu krzywd; Stalin o obronie pokoju. Na tle ówczesnej Europy Polska była państwem wyjątkowym. Przede wszystkim z racji swego położenia. Przed 125 laty rozerwana przez trzy mocarstwa, na sześć pokoleń została wymazana z mapy i prawie całkowicie zatarła się w zbiorowej świadomości społeczeństw. Teraz Niemcy, a ciszej Sowieci domagali się tego, co stracili. Rzeczpospolita stała się najbardziej zagrożonym państwem Europy. Nie tylko przez odbudowujących swoją potęgę totalitarnych zaborców, lecz również przez pacyfistycznych polityków demokratycznych państw zachodnich. Skoro grozi wojna, gdyż Niemcy zostały rozerwane przez polski Korridor, czy nie lepiej go zwrócić, aby zachować pokój? Później to poszerzono: stabilizacja Europy wymaga udziału ZSRR, lecz przeszkadza temu Polska, za wszelką cenę pragnąca utrzymać swoje wschodnie prowin- 6

7 Rok trzech interwencji cje, zamieszkane przez Rosjan. Pod tym określeniem rozumiano nie tylko Ukraińców i Białorusinów, lecz również mieszkających na wschód od Bugu Polaków co było tym łatwiejsze, że w języku francuskim i angielskim to samo słowo Russia Russie oznacza zarówno Rosję, jak i Ruś. To determinowało inną wyjątkowość Polski: trwałe przekonanie, że pragnienie rewanżu i zdobyczy musi doprowadzić do wojny, a agresorem będzie jeden lub obydwaj zaborczy sąsiedzi. Skalę zagrożenia w pełni rozumiał Józef Piłsudski najwybitniejszy mąż stanu ówczesnej Europy, świadom konieczności ugaszenia pożaru w zarodku. W przedstawionej Czytelnikom książce na tle szeroko zakrojonej polityki europejskiej przedstawiono usiłowania, jakie w ciągu pięciu lat Rzeczpospolita podejmowała w obronie pokoju europejskiego i własnego bezpieczeństwa. Nadałem jej tytuł Wojna prewencyjna, gdyż taki termin przyjęto w historiografii. Jest on jednak dość mylący. Stworzyły go i upowszechniły współczesne wydarzeniom środki przekazu: wysokonakładowe dzienniki i radiostacje, zwłaszcza niemieckie. Sugerowane przez Polskę rozwiązania miały znacznie szerszy charakter: proponowały nie konflikt zbrojny, lecz bogaty zestaw działań, które w ostatniej fazie mogły, lecz nie musiały doprowadzić do starcia zbrojnego. Celem było uniemożliwienie wybuchu wojny prawdziwej, co w istniejącej sytuacji ciągle jeszcze można było osiągnąć bez walki i przelewu krwi. Takiej polityki nie można utożsamiać z działaniami prowojennymi. W naukach politycznych znany jest termin: pokojowa rywalizacja potencjałów militarnych. Siły zbrojne w równym stopniu mogą przyczyniać się do zachowania pokoju, jak do wywołania wojny, a polityka utrzymywania równowagi potencjałów geopolitycznych lub uzyskiwania przewagi nad agresorem wielokrotnie zapewniała pokój całym pokoleniom. Na jej stosowanie mogą sobie pozwolić tylko silne państwa. 7

8 WOJNA PREWENCYJNA. CZY PIŁSUDSKI PLANOWAŁ NAJAZD NA NIEMCY? Rzeczpospolita budowała dopiero swój potencjał, była silniejsza moralnie niż materialnie. Co więcej, dominująca wówczas pacyfistyczna polityka wykluczała i z góry potępiała jakiekolwiek działania militarne względnie ich groźbę. Polska dysponowała silną armią, ale była mocarstwem drugiej klasy; samotnie występując przeciwko Niemcom, narażała się na potępienie przez uznane potęgi, mocniejsze materialnie niż moralnie. Musiała znaleźć partnera, aby wspólnie uniemożliwić potencjalnemu agresorowi odbudowę jego siły. Było to trudne, choć nie brakowało w Europie polityków, którzy ugodowe postępowanie wobec Niemiec uważali za błąd. Pozyskanie ich dawało jakąś szansę zmiany, zwłaszcza polityki francuskiej. Działając wspólnie z Paryżem, uzyskiwaliśmy wystarczającą legitymację. W literaturze sprawę wojny prewencyjnej i następnych inicjatyw polskich traktuje się nieufnie. To dziedzictwo ulegającej ogromnej presji politycznej i w rezultacie zafałszowanej historiografii PRL. Polskie operacje, o których mówi ta książka, były prowadzone na ogół w tajemnicy, poza normalnymi relacjami dyplomatycznymi. Stąd ubóstwo źródeł. Dysponujemy jednak dwoma w pełni wiarygodnymi. To Preliminaria do wojny 1939 roku, napisane w październiku 1939 r. przez Józefa Becka, oraz o rok późniejszy artykuł marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza 1 Czy Polska mogła uniknąć wojny? Są to świadectwa pierwszoplanowych aktorów wydarzeń, przy czym obu autorów Piłsudski szeroko wprowadzał w swoje koncepcje polityczne i strategiczne; żałować należy, że przed śmiercią (Śmigły zmarł w listopadzie 1941, Beck w czerwcu 1944 r.) nie zdążyli pełniej spisać swej wiedzy. Wzmiankowa- 1 Podaję nazwisko w wersji poprawnej. Śmigły je zalegalizował, stawiając pseudonim strzelecki przed rodowym nazwiskiem. Później, zwłaszcza w publicystyce gazetowej, jego krytycy zaczęli eksponować drugi człon nazwiska. Nie widzę powodu, aby kontynuować tę niesmaczną tradycję. 8

9 Rok trzech interwencji li o propozycji wojny prewencyjnej 1933 r. niezależnie od siebie, nie mając kontaktu ani dostępu do materiałów źródłowych czy też do innych uczestników wydarzeń tamtego czasu. Ich świadectwa zostały zapisane wcześniej niż wszystkie inne; nie znali literatury o okresie historycznym, nie polemizowali z innymi świadkami czy badaczami wydarzeń, nie mogli przypuszczać bo i dlaczego? że relacje o projekcie wojny prewencyjnej będą przez późniejszych historyków kwestionowane. Tych świadectw Becka i Śmigłego nie można podważyć nawet stosując najostrzejsze kryteria krytyki źródła historycznego gdyż nie mieli najmniejszego powodu, aby w marginesowych wzmiankach odchodzić od prawdy. Zwraca uwagę, że przywoływani są niechętnie i zdawkowo; Śmigły prawie nigdy. Ich świadectwa przywołuję poniżej we właściwych momentach. Trzecim kluczowym źródłem jest praca J.B. Duroselle a Histoire diplomatique de 1919 à nos jours, powstała w oparciu o francuskie materiały archiwalne, potwierdzająca, że w 1933 r. Polska dwukrotnie występowała z inicjatywą wojny prewencyjnej. Dochodzą do tego różne źródła zachodnie, świadectwa stałego podsekretarza stanu w Foreign Office Vansittarta, ambasadora François-Ponceta, belgijskiego ministra Broqueville a oraz premiera Bluma, a także niewątpliwe fakty, w tym omawianie możliwości interwencji zbrojnej przez komisje spraw zagranicznych francuskich Izby Deputowanych i Senatu, wreszcie same wydarzenia. Rozpoczynając swoją ostatnią wielką grę, Piłsudski dobrze wiedział, że szansa jest znikoma. Uważał jednak, że należy ciągle próbować, bo za którymś razem, gdy agresorzy ostatecznie ujawnią swoje cele, polskie propozycje zostaną przyjęte. Co i nastąpiło, choć zbyt późno. Ponadto, stwarzając zagrożenia dla niemieckiej polityki zbrojeń, inicjatywy Warszawy hamowały zamiary Berlina, a tym samym pozwalały zyskiwać na czasie. Obok bezpośrednich liczących się korzyści Piłsudski mógł mieć nadzieję, że 9

10 WOJNA PREWENCYJNA. CZY PIŁSUDSKI PLANOWAŁ NAJAZD NA NIEMCY? przedłużając okres wymuszonej powściągliwości niemieckiej, spowoduje, że polityka mocarstw zachodnich dostrzeże wreszcie narastanie zagrożenia i ulegnie zmianie. Te skromniejsze cele udało się osiągnąć, a Rzeczpospolita okazała się jedynym z większych państw europejskich, które w przełomowy dla Europy okres weszło z nową, w pełni przemyślaną polityką zagraniczną. Dało to pozytywne skutki i dla nas, i dla demokratycznego Zachodu do dziś i tu, i tam niedoceniane. Między Niemcami a ZSRR Świeżo odrodzonej Polsce pokój potrzebny był jak powietrze. Wymagało to aktywnej polityki. Każdy kraj ma swoich sąsiadów, z którymi często stosunki są bardzo złe; przykładowo Francja od połowy IX do połowy XX w. była w stałym, choć o zmiennej dynamice konflikcie z Niemcami. Polska, później Rzeczpospolita ma od zachodu Niemcy, od wschodu zaś, lecz dopiero od przełomu XIV i XV w., Księstwo Moskiewskie, później nazwane Rosją. Wzajemne stosunki z oboma sąsiadami były różne, lecz w stan podwójnego, ostrego konfliktu międzypaństwowego weszły dwukrotnie: pod koniec XVIII w. oraz w latach międzywojennych; oba te okresy łączył czas zaborów. Po odzyskaniu niepodległości stosunki z zachodnim sąsiadem były jak najgorsze. Niemcy, umocnione traktatem lokarneńskim z 1925 r. oraz paktem o nieagresji z ZSRR z 1926 r., odmawiały ich normalizacji, żądając, aby wcześniej załatwić kwestię korytarza, Gdańska i Górnego Śląska czyli oddać je Rzeszy. Rosja, ciągle wewnętrznie rozbita, była bardziej chętna, bo Stalin dopiero co przejął i zaczął umacniać absolutną władzę. Dyplomacja sowiecka stawiała 10

11 Rok trzech interwencji dopiero pierwsze kroki w polityce międzynarodowej; po porozumieniu w Rapallo z 1922 r. rzeczowe stosunki ZSRR utrzymywał właściwie tylko z Niemcami, od 1927 r. zaś uczestniczył w genewskich przygotowaniach do konferencji rozbrojeniowej. Pomysł całościowego uregulowania wszystkich spraw w pakcie o nieagresji Moskwa w zasadzie przyjęła, ale rozpoczęcie rozmów o konkretnym projekcie napotykało najrozmaitsze przeszkody. Działała słabość oraz głównie propagandowy charakter ówczesnej polityki zagranicznej Moskwy, a także brak zdecydowania, dwoistość czy wręcz otwarta sprzeczność pomiędzy oficjalną propokojową dyplomacją a skrywanymi agresywnymi zamiarami, realizowanymi przez Komintern. Polsce zależało na stworzeniu szerszego systemu, obejmującego wszystkich zachodnich sąsiadów ZSRR, co tworzyłoby swoisty odpowiednik paktu reńskiego na wschodzie Europy. Sowieci woleli z każdym rozmawiać osobno, a poszczególne państwa obawiały się wchodzić w bliższe kontakty z bolszewickim imperium. Dopiero pod koniec dekady, gdy w ZSRR rozpoczynała się pośpieszna industrializacja, klimat uległ zmianie. Okazją do pierwszego porozumienia stał się podpisany w Paryżu w sierpniu 1928 r. pakt Brianda Kelloga, zakazujący rozpoczynania wojny. Wchodził on w życie z pewnym opóźnieniem, co pozwoliło na wprowadzenie go z natychmiastowym skutkiem tylko przez państwa wschodnioeuropejskie. 9 lutego 1929 r. przedstawiciele Estonii, Łotwy, Polski, Rumunii i ZSRR podpisali dokument o wyrzeczeniu się wojny we wzajemnych stosunkach, zwany popularnie protokołem moskiewskim; do kwietnia dołączyły trzy dalsze państwa: Turcja, Persja (Iran) i Litwa. W ten sposób pomiędzy Oceanem Arktycznym a Morzem Czarnym powstała pierwsza na świecie strefa wolna od wojny. W Warszawie wiedziano dobrze, co myśleć o pokojowej propagandzie Sowietów, lecz proponowane rozwiązanie przybliżało do celu i dawało przynajmniej czasowe zabezpieczenie. 11

12 WOJNA PREWENCYJNA. CZY PIŁSUDSKI PLANOWAŁ NAJAZD NA NIEMCY? Wybuch Wielkiego Kryzysu, który w październiku 1929 r. wstrząsnął globalną gospodarką, spotęgował nacjonalizm niemiecki i wzbudził nadzieję Sowietów na rychłą rewolucję światową. Berlin i Moskwę od kwietnia 1926 r. łączył pakt o nieagresji (jedna z głównych przyczyn coup d etat Piłsudskiego) oraz bliska współpraca militarna i ekonomiczna. Nagłe załamanie gospodarcze, które Polskę dotknęło mocniej niż większość krajów europejskich, stało się powodem kryzysu politycznego w połowie 1930 r., szybko zresztą opanowanego. Na krótko pojawiło się niebezpieczeństwo wojny, gdyż państwo, rozbijane od wewnątrz przez nieodpowiedzialnych polityków traciło zdolność obrony. Takiej okazji ani Niemcy, ani Sowieci nie chcieli przepuścić. Berlin zaostrzył prowadzoną od 1925 r. wojnę celną a właściwie gospodarczą z Rzeczpospolitą. Nowy, od stycznia 1930 r., poseł sowiecki w Warszawie Władimir Antonow-Owsiejenko działał na rzecz zaostrzenia stosunków polsko-radzieckich i niemalże prowokowania wojny. Narkomindieł stał się nagle przeciwny jakimkolwiek porozumieniom z Polską. Politykę taką akceptował Stalin, ale po błyskawicznym, choć brutalnym przełamaniu kryzysu politycznego przez Piłsudskiego, dość szybko zmienił zdanie. Latem 1931 r. przebywający na Krymie satrapa pisał do Moskwy: to [traktat z Rzeczpospolitą] bardzo ważna sprawa, niemal przesądzająca sprawę pokoju i boję się, że Litwinow ( ) sprowadzi ją do zera. Wykorzystanie kryzysu wewnętrznego zagrożonego państwa to coś zupełnie innego, niż konflikt z silnym, stanowczo rządzonym sąsiadem. Na zachowanie Rosji oddziaływało również zagrożenie na Dalekim Wschodzie: pod presją Tokio Sowieci wycofali swoje wojska z północnej Mandżurii, prawie nieprzerwanie od kilkudziesięciu lat strzegące tam bezpośredniej linii kolejowej Irkuck Charbin Władywostok. Zapoczątkowana w tym czasie przez skrajnego pacyfistę Aristide a Brianda polityka zbliżenia Paryża z Moskwą, jakkolwiek ge- 12

13 Rok trzech interwencji neralnie dla Polski niebezpieczna, na krótką metę ułatwiała działania Warszawie. W grudniu 1930 r. Józef Beck skierowany został do MSZ; w randze wiceministra przejął zadanie doprowadzenia do porozumienia z Sowietami. Po przygotowaniu dyplomatycznym w Moskwie i Paryżu, w sierpniu 1931 r. ambasador Stanisław Patek przedstawił gotowy projekt paktu o nieagresji. Polska podtrzymała plan traktatowego uregulowania stosunków wszystkich zachodnich sąsiadów z ZSRR, a tym samym doprowadzenia do pełnej stabilizacji politycznej na tym niebezpiecznym odcinku. Jednak Moskwa kręciła i zwlekała. Najwyraźniej ograniczyłaby się najchętniej do porozumienia sowiecko-francuskiego. Ułatwiała to polityka centroprawicowego premiera Pierre a Lavala. W Paryżu działały jednak naciski polskie, obowiązywał układ sojuszniczy. Ostatecznie podsekretarz stanu w Quai d Orsay 2 Berthelot zastrzegł, że podpisanie porozumienia z ZSRR zależy od wcześniejszego zawarcia układu Moskwa Warszawa. Na Kremlu i bez tego zrozumiano, że porozumienie z Polską jest konieczne. Powołano nawet specjalną komisję Biura Politycznego KC WKP(b) z udziałem Stalina i premiera Mołotowa. Najwięcej kłopotów było ze sprawą równoległych traktatów, zawieranych przez pozostałych sąsiadów ZSRR. Cały ciężar rozmów przygotowawczych spoczął na Polakach. 23 stycznia 1932 r. polsko-sowiecki traktat o nieagresji został parafowany, ale podpisanie uzależniono od wcześniejszego zawarcia układów przez pozostałe kraje graniczne. Zajęło to trochę czasu: dopiero 25 lipca polsko-sowiecki układ o nieagresji wszedł w życie. Był to niewątpliwy sukces Warszawy. 2 Nazwa ulicy, przy której znajdowało się francuskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Panował wówczas zwyczaj określania nazwami ulic ministerstw. Polski MSZ mieścił się przy ul. Wierzbowej, niemiecki przy Wilhelmstrasse. Przy Downing Street 10 była rezydencja premiera brytyjskiego, a przy tej samej ulicy pod nr 11 Foreign Office, lecz potocznej nazwy używano tylko w pierwszym przypadku. Francuskie Ministerstwo Wojny mieściło się przy ul. St. Dominique. 13

14 WOJNA PREWENCYJNA. CZY PIŁSUDSKI PLANOWAŁ NAJAZD NA NIEMCY? Nieporównanie trudniej sytuacja przedstawiała się za zachodnią granicą. Zagrożenie narastało od 1930 r., latem 1932 r. nastąpił wyraźny zwrot na gorsze. Agresywny nacjonalizm zdominował Niemcy, podzielone politycznie społeczeństwo w tej kwestii było całkowicie zgodne, antypolskie nastroje, hasła i żądania występowały we wszystkich ugrupowaniach politycznych, poczynając od hitlerowskiej NSDAP i konserwatywnej deutsch-nationale, aż po socjalistów i sterowaną z Moskwy KPD 3. Kolejne rządy republiki weimarskiej, niezależnie od ich barwy politycznej, podsycały konflikty, posługując się głównie dwoma narzędziami. Pierwszym był Gdańsk. Berlin pobudzał antypolskie działania Senatu Wolnego Miasta i sterował nimi 4. Równolegle, wykorzystując wersalskie narzucenie Rzeczpospolitej traktatu mniejszościowego, rząd niemiecki nieprzerwanie kierował do Ligi Narodów skargi na częściej urojone niż prawdziwe dyskryminacyjne praktyki wobec mniejszości niemieckiej, co prasa wykorzystywała do uzasadniania postulatów o konieczności rewizji granicy oraz likwidacji korytarza polskiego. Tej ogromnej presji ulegali nie tylko zachodni politycy, przede wszystkim to opinia publiczna skłaniała się coraz bardziej do domagania się korekty granicy polskiej na korzyść Niemiec. Był to w sytuacji europejskiej punkt najsłabszy, najbardziej zapalny, zagrażający (pokojowi i europejskiej stabilizacji) pisał André François-Poncet francuski polityk, później wybitny dyplomata i wieloletni ambasador w Berlinie. Pod koniec 1932 r. zarówno ko- 3 Wersalskiej granicy nie uznawali również komuniści polscy; w tym czasie na ziemiach b. zaboru pruskiego nie działała KPP, tylko KPD. 4 Otwarta wrogość władz gdańskich wobec Polski nie miała racjonalnych podstaw. Gdańsk żył dostatnio dzięki rozwijającym się szybko stosunkom gospodarczym Rzeczpospolitej, przeładunki w porcie gdańskim, które w 1913 r. wynosiły 137 tys. ton, w 1932 r. osiągnęły 8290 tys. ton; Polacy nie kwestionowali ani niemieckiego charakteru miasta, ani jego autonomii. 14

15 Rok trzech interwencji alicyjny rząd brytyjski, kierowany przez filoniemieckiego premiera Ramsaya MacDonalda, jak i kolejni premierzy francuscy zwłaszcza przywódca socjalistów Eduard Herriot i jego następca Joseph Paul-Boncour a także dyktator Włoch Benito Mussolini uważali, że od rewizji granicy polsko-niemieckiej zależy pokojowe ułożenie stosunków w Europie. Niemcy, grożąc wybuchem rewolucji (siedem milionów bezrobotnych, blisko połowa zdolnych do pracy mężczyzn!) oraz rozpadem gospodarki prowadzącym do katastrofy światowej, eskalowali żądania. Kanclerz Franz von Papen i generał Kurt Schleicher domagali się zgody na remilitaryzację, a gdy mocarstwa uznały ich równouprawnienie w zbrojeniach, jako warunek porozumienia wysunęły zmianę granicy z Polską. Niektóre gazety brytyjskie i francuskie uznały go za słuszny. Sytuacja stawała się krytyczna.

16 SPIS TREŚCI I ROK TRZECH INTERWENCJI...5 Wielka gra... 5 Między Niemcami a ZSRR Karta militarna Kryzys i rozbrojenie Wódz Trzeciej Rzeszy Wstęp do gry: Westerplatte Pakt Czterech i appeasement Przygotowania polskie Rozmowa Wysocki Hitler Święto kawalerii Napięcie rośnie i nic

17 Dwa zobowiązania Doktryna Piłsudskiego II NADRENIA Droga do Stresy Mocarstwa przeciwko Rzeszy Odwrót od Stresy Oczekiwanie na cios Hitler uderza Polska wkracza do gry Pożar w Paryżu Szczyt appeasement III SUDETY Führer podejmuje decyzję Nowy pejzaż Europy Trzecia Republika i Druga Rzeczpospolita Złamane trójkąty Chamberlain zmienia kurs Poznać chama po cholewach Niemcy wpadają w wir Gra o Austrię

18 Nieprzewidziany anszlus Francuska Rada Wojenna Silny dla słabych, słaby dla silniejszych Pomiędzy dwoma kryzysami Wojna w maju? Decyzja polska CYTOWANE ŹRÓDŁA I PODSTAWOWA BIBLIOGRAFIA...333

19

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA klasa VII - wymagania edukacyjne na poszczególne oceny

HISTORIA klasa VII - wymagania edukacyjne na poszczególne oceny HISTORIA klasa VII - wymagania edukacyjne na poszczególne oceny - wymienia datę kongresu wiedeńskiego, cele i główne państwa - wie, na czym polegała rewolucja przemysłowa - potrafi wymienić nowe idee polityczne

Bardziej szczegółowo

- polityk polski, pułkownik, dyplomata; 1932-1939 minister spraw zagranicznych;

- polityk polski, pułkownik, dyplomata; 1932-1939 minister spraw zagranicznych; - polityk polski, pułkownik, dyplomata; 1932-1939 minister spraw zagranicznych; - uznawany za spadkobiercę myśli politycznej J. Piłsudskiego, główny polityk sanacji; - w maju 1939 zdecydowanie przeciwstawił

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW W KLASIE VII

ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW W KLASIE VII ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW W KLASIE VII Zakładane osiągnięcia uczniów to wiadomości i umiejętności, którymi uczeń powinien się wykazywać po zakończeniu nauki w szkole podstawowej. Dzięki przyporządkowaniu

Bardziej szczegółowo

Ocena dążeń Rosji i konfliktu rosyjsko-gruzińskiego

Ocena dążeń Rosji i konfliktu rosyjsko-gruzińskiego Ocena dążeń Rosji i konfliktu rosyjsko-gruzińskiego Wyniki badań Instytutu Spraw Publicznych Rosja i Niemcy zawsze należały do sąsiadów, z którymi Polacy wiązali największe obawy. Wojna rosyjsko-gruzińska

Bardziej szczegółowo

Dla czego 17 września 1939 Wojska ZSRR weszły do Polski?

Dla czego 17 września 1939 Wojska ZSRR weszły do Polski? Dla czego 17 września 1939 Wojska ZSRR weszły do Polski? Fischer, 18.09.2017 00:09 Dla tego, że nas nie lubili, dlatego, że minister Beck odrzucił ustalenia graniczne Traktatu Wersalskiego. Dla tego, że

Bardziej szczegółowo

Koło historyczne 1abc

Koło historyczne 1abc Koło historyczne 1abc Autor: A.Snella 17.09.2015. Zmieniony 05.10.2016.,,Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku, teraźniejszości ani prawa do przyszłości.'' JÓZEF

Bardziej szczegółowo

Świat po wielkiej wojnie

Świat po wielkiej wojnie Świat po wielkiej wojnie 1. Konferencja pokojowa w Paryżu Początek to styczeń 1919r. Obradami kierowała Rada Najwyższa; złożona z przedstawicieli 5 zwycięskich mocarstw: 1. USA (prez. Wilson), 2. Wielka

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 206/207 dla klasy I a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 2 Liczba godzin do wypracowania

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

Semestr: zimowy. Zaliczenie: Praca pisemna Test końcowy Aktywność na zajęciach

Semestr: zimowy. Zaliczenie: Praca pisemna Test końcowy Aktywność na zajęciach Nazwa przedmiotu: EPOKA POLITYCZNYCH I KULTUROWYCH PRZEŁOMÓW - EUROPA W XX- XXI WIEKU Kod przedmiotu: Forma zajęć: Seminarium Język: polski Rok: III 2013/201 4 Semestr: zimowy Zaliczenie: Praca pisemna

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ

PRZYCZYNY WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ PRZYCZYNY WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ Polityka Japonii na Dalekim Wschodzie Kryzys ekonomiczny 1929 w Japonii spowodował popularność organizacji militarnych. Celem ich było stworzenie imperium autarkicznego.

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Słowo wstępne 11

SPIS TREŚCI. Słowo wstępne 11 SPIS TREŚCI Słowo wstępne 11 I. POJĘCIE EUROPY ORAZ PERIODYZACJA JEJ DZIEJÓW 13 1. Etymologia słowa Europa" 13 2. Europa jako pojęcie geograficzne 14 3. Europa jako pojęcie historyczne i kulturowe 15 4.

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia klasa VII

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia klasa VII Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia klasa VII ( wg programu Wczoraj i dziś nr dopuszczenia 877/4/2017 ). Rok szkolny 2017/2018 Ocena dopuszczająca : - zna datę i postanowienia

Bardziej szczegółowo

ZADANIA DO SPRAWDZIANU

ZADANIA DO SPRAWDZIANU ZADANIA DO SPRAWDZIANU 1. Do daty dopisz wydarzenie: a) 1 IX 1939 r. wybuch II wojny światowej (agresja niemiecka na Polskę) b) 17 IX 1939 r. agresja radziecka na Polskę c) 28 IX 1939 r. kapitulacja Warszawy

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Kastory. Żegluga dunajska w polityce międzynarodowej w XX wieku

Agnieszka Kastory. Żegluga dunajska w polityce międzynarodowej w XX wieku Agnieszka Kastory Żegluga dunajska w polityce międzynarodowej w XX wieku Kraków 2011 Studia z historii XX wieku, pod redakcją Jakuba Polita T. XI Recenzja: prof. dr hab. Irena Stawowy-Kawka Redakcja: Mateusz

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

1. Wymień państwa,,trójporozumienia...

1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 2. Dlaczego konflikt 1914-1918 nazwano I wojną światową? Jaki był charakter walk i rodzaje zastosowanej broni? 3. Wymień państwa powstałe po I wojnie światowej. 4.Kiedy

Bardziej szczegółowo

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 2. Przeczytaj poniższy tekst. Następnie zapisz w wyznaczonym miejscu odpowiedzi dwa

Bardziej szczegółowo

ZADANIA DO SPRAWDZIANU

ZADANIA DO SPRAWDZIANU ZADANIA DO SPRAWDZIANU 1. Przyjrzyj się mapie i wykonaj polecenia. a) Zamaluj kolorem zielonym państwa należące do Trójprzymierza. b) Zamaluj kolorem niebieskim państwa należące do Trójporozumienia. c)

Bardziej szczegółowo

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą.

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Element działań wojennych kampanii wrześniowej pierwszej kampanii

Bardziej szczegółowo

Publikacja dofinansowana przez Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego

Publikacja dofinansowana przez Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego Redaktor prowadzący: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Michał Olewnik Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa 2010 ISBN 978-83-7383-469-9

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

PRZEKLEŃSTWO GEOPOLITYKI EUGENIUSZ SMOLAR POLSKA ROSJA 2

PRZEKLEŃSTWO GEOPOLITYKI EUGENIUSZ SMOLAR POLSKA ROSJA 2 6 marca 2015 roku 1 PRZEKLEŃSTWO GEOPOLITYKI 2 PRZEKLEŃSTWO GEOPOLITYKI Tadeusz Konwicki: Polska leży w przeciągu Europy. Zachód Wschód Polacy, zwykli Polacy, to wiedzą Jest to ważny element pamięci rodzinnej

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Wstęp Sławomir Dębski... 5

Wstęp Sławomir Dębski... 5 SPIS TREŚCI Wstęp Sławomir Dębski............................. 5 I. Wybrane zagadnienia z zakresu ewolucji struktur organizacyjnych polskiej służby dyplomatyczno-konsularnej w latach 1944 1989 Krzysztof

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Agresja sowiecka na Polskę- IV rozbiór Polski

Agresja sowiecka na Polskę- IV rozbiór Polski Literka.pl Agresja sowiecka na Polskę IV rozbiór Polski Data dodania: 20110326 22:12:54 Autor: Monika Skiba Przedstawiam konspekt do lekcji na temat Agresji sowieckiej na Polskę dla klasy 3 gimnazjum.

Bardziej szczegółowo

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa

Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2012 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o., Warszawa ISBN 978-83-7383-578-8

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej

Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej 1. Greckie, chrześcijańskie i rzymskie źródła zjednoczonej Europy. 2. Porównaj projekt Unii Paneuropejskiej Richarda Coudenhove-Kalergiego i Unii

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...

Spis treści. Wstęp... Wstęp... Dokument 1 1920 listopad 13, Warszawa Fragment protokółu z konferencji naczelników wydziałów politycznych MSZ z wypowiedzią naczelnika w Wydziale Środkowo-Europejskim Jerzego Dzieduszyckiego na

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I. PODSTAWOWE POJĘCIA, PODSTAWY PRAWNE I ZASADY FUNKCJONOWANIA DYPLOMACJI WIELOSTRONNEJ

Spis treści CZĘŚĆ I. PODSTAWOWE POJĘCIA, PODSTAWY PRAWNE I ZASADY FUNKCJONOWANIA DYPLOMACJI WIELOSTRONNEJ Spis treści CZĘŚĆ I. PODSTAWOWE POJĘCIA, PODSTAWY PRAWNE I ZASADY FUNKCJONOWANIA DYPLOMACJI WIELOSTRONNEJ Rozdział l. POJĘCIE DYPLOMACJI WIELOSTRONNEJ 1.1. Definicja dyplomacji 1.1.1. Tradycyjne i nowe

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do historii w klasie III A

Rozkład materiału do historii w klasie III A Rozkład materiału do historii w klasie III A 1. Rządy Jana III Sobieskiego. S 1. Źródła kryzysu monarchii polskiej w II połowie XVII wieku - przypomnienie materiału z kl. II 2. Elekcja Jana III Sobieskiego

Bardziej szczegółowo

Polityka zagraniczna Unii Europejskiej opinie Polaków i Niemców

Polityka zagraniczna Unii Europejskiej opinie Polaków i Niemców Polityka zagraniczna Unii Europejskiej opinie Polaków i Niemców Wyniki badań Instytutu Spraw Publicznych W Warszawie odbywać się będą polsko-niemieckie konsultacje międzyrządowe. W przeddzień szczytu Unii

Bardziej szczegółowo

OD STAROŻYTNOŚCI DO R.

OD STAROŻYTNOŚCI DO R. Spis treści WSTĘP 13 Rozdział 1 Dzieje CYPRU OD STAROŻYTNOŚCI DO 1878 R. 1.1. Historia Cypru do podboju tureckiego w 1571 r. 21 1.2. Cypr pod rządami Turków w latach 1571-1878 27 1.3. Sytuacja międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Współpraca ze wschodnimi partnerami Polski jak działać pomimo trudnej sytuacji politycznej

Współpraca ze wschodnimi partnerami Polski jak działać pomimo trudnej sytuacji politycznej Współpraca ze wschodnimi partnerami Polski jak działać pomimo trudnej sytuacji politycznej Pierwsza dyskusja na II Wschodnim Kongresie Gospodarczym dotyczyła sprawy dla gospodarki Podlaskiego, ale i pozostałych

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny, Katedra Politologii

SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny, Katedra Politologii Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa Najnowsza historia polityczna Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny, Katedra Politologii Kod MK_5 Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego. CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918

Spis treści. Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego. CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918 Spis treści Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918 Rozdział I. Narodziny wieku (1890-1914) 1. Nie spełnione obawy końca XIX wieku 2. Rewolucja

Bardziej szczegółowo

NOWA TOŻSAMOŚĆ NIEMIEC I ROSJI W STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH

NOWA TOŻSAMOŚĆ NIEMIEC I ROSJI W STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH A Fundacja Studiów Międzynarodowych Foundation of International Studies NOWA TOŻSAMOŚĆ 3 NIEMIEC I ROSJI W STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH Praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Bielenia i Witolda M. Góralskiego

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 3: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC I SZACUNEK Po powrocie do Polski,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI A 332 02 < Krzysztof Skubiszewski POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI Przemówienia, oświadczenia, wywiady 1989-1993 Warszawa 1997 PRZEDMOWA 11 WYBRANE PRZEMÓWIENIA, OŚWIADCZENIA I WYWIADY

Bardziej szczegółowo

OD OPTYMIZMU DO KATASTROFY Druga rewolucja przemysłowa

OD OPTYMIZMU DO KATASTROFY Druga rewolucja przemysłowa Od autorów 11 Część pierwsza OD OPTYMZMU DO KATASTROFY Druga rewolucja przemysłowa 1. Postęp naukowy i techniczny 14 2. Przyspieszenie rozwoju cywilizacyjnego gospodarka, komunikacja, przepływ informacji

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY 7 powstałe w oparciu o nową podstawę programową i program nauczania

WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY 7 powstałe w oparciu o nową podstawę programową i program nauczania WYMAGANIA EDUKACYJNE DLA KLASY 7 powstałe w oparciu o nową podstawę programową i program nauczania I. Podstawa programowa historia 1. Chronologia historyczna. a) Odróżnianie przeszłości, teraźniejszości

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH

ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH ONZ 26.06.1945: podpisanie Karty Narodów Zjednoczonych na konferencji w San Francisco (USA) 24.10.1945: wejście w życie Karty Narodów Zjednoczonych po złożeniu instrumentów

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Azja w stosunkach międzynarodowych. dr Andrzej Anders

Azja w stosunkach międzynarodowych. dr Andrzej Anders Azja w stosunkach międzynarodowych dr Andrzej Anders Japonia współczesna Japonia jest jednym z nielicznych krajów pozaeuropejskich, które uniknęły kolonizacji w XIX w. Wraz z wzrostem mocarstwowości Japonii

Bardziej szczegółowo

Przesłanki i geneza procesu integracji europejskiej

Przesłanki i geneza procesu integracji europejskiej Przesłanki i geneza procesu integracji europejskiej Katedra Studiów nad Procesami Integracyjnymi INPiSM UJ ul. Wenecja 2, 33-332 Kraków Prekursorzy integracji europejskiej 1. Pruski Związek Celny (1834

Bardziej szczegółowo

14 Wybuch II wojny światowej

14 Wybuch II wojny światowej 14 Wybuch II wojny światowej Cele lekcji Wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń posługuje się podstawowym określeniem czasu historycznego: rok; przyporządkowuje fakty historyczne datom; oblicza

Bardziej szczegółowo

Wykaz przedmiotów i modułów, które umożliwiają studentom powracającym z programów ERASMUS i MOST realizację kierunkowych efektów kształcenia

Wykaz przedmiotów i modułów, które umożliwiają studentom powracającym z programów ERASMUS i MOST realizację kierunkowych efektów kształcenia Wykaz przedmiotów i modułów, które umożliwiają studentom powracającym z programów ERASMUS i MOST realizację kierunkowych efektów kształcenia Kierunek: Stosunki międzynarodowe (studia I stopnia) Przedmioty

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Historia (Archiwistyka i Zarządzanie Dokumentacją; Dokumentalistyka konserwatorska; Regionalistyka) Studia stacjonarne 2. stopnia

Historia (Archiwistyka i Zarządzanie Dokumentacją; Dokumentalistyka konserwatorska; Regionalistyka) Studia stacjonarne 2. stopnia Historia (Archiwistyka i Zarządzanie Dokumentacją; Dokumentalistyka konserwatorska; Regionalistyka) Studia stacjonarne 2. stopnia Lp. Przedmiot ECTS Liczba godzin Forma I rok II rok I. Przedmioty kształcenia

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego.

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. Sprawdzian nr 6 Rozdział VI. II wojna światowa GRUPA A 1. Oblicz, ile lat minęło od: odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. 6 zakończenia I wojny światowej

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

Bitwa o Anglię. 10 lipca października 1940

Bitwa o Anglię. 10 lipca października 1940 Bitwa o Anglię 10 lipca 1940 31 października 1940 Historia Bitwa o Anglię kampania powietrzna głównie nad południową i centralną Anglią, toczona między niemieckim lotnictwem Luftwaffe a brytyjskim RAF,

Bardziej szczegółowo

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej 1. Wybory do sejmu ustawodawczego (1919r.) 26 stycznia 1919 r. przeprowadzono wybory w dawnym Królestwie i Galicji Zachodnie, w czerwcu 1919 dołączyli

Bardziej szczegółowo

Wstęp. CZĘŚĆ I. Bezpieczeństwo militarne

Wstęp. CZĘŚĆ I. Bezpieczeństwo militarne Wstęp CZĘŚĆ I. Bezpieczeństwo militarne Rozdział 1. Rola i modele sił zbrojnych we współczesnym świecie Role armii Modele armii Armie wybranych państw Rozdział 2. Wojny i konflikty zbrojne Definicja wojny

Bardziej szczegółowo

1. Uzupełnij tabelę. Zapisz przy podanych opisach imiona i nazwiska polityków. (0 4 p.)

1. Uzupełnij tabelę. Zapisz przy podanych opisach imiona i nazwiska polityków. (0 4 p.) Test a Świat po I wojnie światowej Test podsumowujący rozdział I 1. Czytaj uważnie tekst i zadania. 2. W zadaniach od 5. do 6., 8, 10. oraz od 12. do 14. znajdują się cztery odpowiedzi: A, B, C, D. Wybierz

Bardziej szczegółowo

Politologia studia niestacjonarne Seminaria dyplomowe w roku akademickim 2017/2018 Spis treści

Politologia studia niestacjonarne Seminaria dyplomowe w roku akademickim 2017/2018 Spis treści Politologia studia niestacjonarne Spis treści HARMONOGRAM SPOTKAŃ... 2 Prof. UAM dr hab. Anita Adamczyk... 3 Prof. UAM dr hab. Edward Jeliński... 4 Prof. UAM dr hab. Andrzej Stelmach... 5 1. Ni 28 Sty

Bardziej szczegółowo

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP Nowy kształt Europy Historia Polski Klasa VI SP Plan zajęć Powtórzenie Koniec pięknej epoki I wojna światowa Europa po wojnie Ćwiczenia Podsumowanie Praca domowa Bibliografia Praca domowa "Powiedz, co

Bardziej szczegółowo

Spis tresci. Wykaz 11 Wstçp 13

Spis tresci. Wykaz 11 Wstçp 13 Spis tresci Wykaz 11 Wstçp 13 Uzasadnienie wyboru problematyki badawczej 2. i teza pracy 16 3. uzytych w tytule i dalszych czesciach 17 4. Zastosowane metody badawcze 19 5. Struktura pracy 20 1. i dzialania

Bardziej szczegółowo

Historia (Archiwistyka i Zarządzanie Dokumentacją; Dokumentalistyka; Regionalistyka) Studia niestacjonarne 2. stopnia (zaoczne)

Historia (Archiwistyka i Zarządzanie Dokumentacją; Dokumentalistyka; Regionalistyka) Studia niestacjonarne 2. stopnia (zaoczne) Historia (Archiwistyka i Zarządzanie Dokumentacją; Dokumentalistyka; Regionalistyka) Studia niestacjonarne 2. stopnia (zaoczne) ECTS Liczba godzin egz./zal. I rok II rok razem w. ćw. razem w. ćw. s. 1

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1663 Warszawa, 9 czerwca 2003 r.

Druk nr 1663 Warszawa, 9 czerwca 2003 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-64-03 Druk nr 1663 Warszawa, 9 czerwca 2003 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118

Bardziej szczegółowo

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia Klasa I ZS Temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1 Program nauczania System oceniania Źródła wiedzy o przeszłości i teraźniejszości 2 Epoki historyczne Źródła historyczne Dziedzictwo antyku Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Przedmioty specjalizacji zawodowej (do wyboru jedna z dwóch specjalizacji - zob. zał )

Przedmioty specjalizacji zawodowej (do wyboru jedna z dwóch specjalizacji - zob. zał ) Historia (Archiwistyka i Zarządzanie Dokumentacją; Dokumentalistyka konserwatorska) Studia niestacjonarne 2. stopnia (zaoczne dla niehistoryków; 5-semestralne) ECTS Liczba godzin egz./zal. I rok II rok

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo NIEDOSTETECZNY

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo NIEDOSTETECZNY Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo NIEDOSTETECZNY Nie zna pojęć: faszyzm, zimna wojna, stan wojenny, demokracja. Nie potrafi wymienić

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych ocen z historii w klasie III Gimnazjum.

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych ocen z historii w klasie III Gimnazjum. Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych ocen z historii w klasie III Gimnazjum. Wiek XVIII i epoka napoleooska. A. Wymagania konieczne: ocena - dopuszczający. Uczeo: - zna wydarzenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11. I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w.

Spis treści. Wstęp 11. I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w. Spis treści Wstęp 11 I. Gospodarcze skutki wielkich odkryć geograficznych i podbojów kolonialnych w XVI-XVII w. 1. Przesłanki kolonializmu 13 2. Przebieg ekspansji kolonialnej 14 3. Społeczno-gospodarcze

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 2 Działania Rosji na Ukrainie osłabiły bezpieczeństwo Litwinów. Na Litwie, będącej członkiem NATO, nie powinien się powtórzyć ukraiński

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI HISTORII

KONSPEKT LEKCJI HISTORII Uniwersytet Łódzki Wydział Filozoficzno-Historyczny kierunek: historia zajęcia: Dydaktyka historii (ćwiczenia), IV rok, gr. II prowadzący: dr Jan Chańko Zofia Przybysz KONSPEKT LEKCJI HISTORII Temat: Geneza

Bardziej szczegółowo

2014 rok Rok Pamięci Narodowej

2014 rok Rok Pamięci Narodowej 2014 rok Rok Pamięci Narodowej I. 100 rocznica wybuchu I wojny światowej I wojna światowa konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytania, Francją,

Bardziej szczegółowo

ROSYJSKA DOKTRYNA MILITARNA NA POTRZEBY NOWEJ ZIMNEJ WOJNY

ROSYJSKA DOKTRYNA MILITARNA NA POTRZEBY NOWEJ ZIMNEJ WOJNY UCZELNIA ŁAZARSKIEGO 14.12.2016 R. Stanisław Koziej ROSYJSKA DOKTRYNA MILITARNA NA POTRZEBY NOWEJ ZIMNEJ WOJNY Tezy do dyskusji na seminarium katedralnym Plan Geneza i istota nowej (hybrydowej) zimnej

Bardziej szczegółowo

TERRORYZM JAKO STRATEGICZNE ZAGROŻENIE W WARUNKACH

TERRORYZM JAKO STRATEGICZNE ZAGROŻENIE W WARUNKACH r. Stanisław Koziej 1 TERRORYZM JAKO STRATEGICZNE ZAGROŻENIE W WARUNKACH NOWEJ ZIMNEJ WOJNY 2 Agenda Strategiczne środowisko bezpieczeństwa Charakter współczesnego terroryzmu Dylematy walki z terroryzmem

Bardziej szczegółowo

Wątek tematyczny I (dalszy ciąg). Ojczysty Panteon i ojczyste spory

Wątek tematyczny I (dalszy ciąg). Ojczysty Panteon i ojczyste spory Klasa II semestr czwarty Wątek tematyczny I (dalszy ciąg). Ojczysty Panteon i ojczyste spory 1. Jak kształtował się współczesny naród polski? Ku współczesnemu narodowi W obronie polskości Kultura narodowa

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI ARKUSZ GH-H1-125, GH-H4-125, GH-H5-125,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP CHARAKTERYSTYKA STANÓW W GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH Zbigniew FILIP 2 3 Konflikt na Ukrainie Ofiary wśród żołnierzy biorących udział w konflikcie: ok. 50.000 Ofiary wśród ludności

Bardziej szczegółowo

POPRAWIONE SPRAWOZDANIE

POPRAWIONE SPRAWOZDANIE SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 19 grudnia 2008 r. Druk nr 345 P POPRAWIONE SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ (wraz z zestawieniem wszystkich wniosków) o projekcie uchwały

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce 1764-1989 Spis treści Do Czytelnika..... 11 Przedmowa....... 13 Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania- historia klasa I

Kryteria oceniania- historia klasa I Ocena dopuszczająca: Kryteria oceniania- historia klasa I Zna pojęcia: źródła historyczne, era, zlokalizuje na osi czasu najważniejsze wydarzenia, Wymienia najważniejsze, przełomowe wydarzenia z prehistorii

Bardziej szczegółowo

Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM)

Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM) Strona znajduje się w archiwum. Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM) Tworzenie Jednostki rozpoczęto w 1990 roku, wykorzystując najlepsze doświadczenia zagraniczne zwłaszcza Stanów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie . omasz Stępniewskr ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG ^, w pozimnowojennym świecie Wstęp 11 Geopolityka jako przedmiot badań - wprowadzenie 23 CZĘŚĆ 1 (Geo)polityka państw nadbrzeżnych regionu Morza

Bardziej szczegółowo

Okres PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa

Okres PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa I wojna światowa II wojna światowa 1901 1914 1918 1939-1945 1945-1989 2000 Odzyskanie przez Polskę Niepodległości Okres PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa GRANICE POLSKI WYBUCH II WOJNY ŚWIATOWEJ 1 WRZEŚNIA

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIA TEMATYCZNE M-631

OPRACOWANIA TEMATYCZNE M-631 KANCELARIA SENATU BIURO ANALIZ I DOKUMENTACJI Dział Analiz i Opracowań Tematycznych ZESTAWIENIE NAJWAŻNIEJSZYCH UMÓW I POROZUMIEŃ MIĘDZYNARODOWYCH DOTYCZĄCYCH STOSUNKÓW POMIĘDZY POLSKĄ, NIEMCAMI I ROSJĄ

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA (zakres rozszerzony)

PODSTAWA PROGRAMOWA (zakres rozszerzony) 2016-09-01 HISTORIA PODSTAWA PROGRAMOWA (zakres rozszerzony) SZKOŁY BENEDYKTA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń porządkuje i synchronizuje

Bardziej szczegółowo

olityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN

olityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN SUB Hamburg A/553448 Patrycja Sokołowska olityka zagraniczna i bezpieczeństwa RFN wobec państw obszaru byłej Jugosławii wiatach 1990-2005 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 13 Wstęp 17 ROZDZIAŁ 1 Główne kierunki

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

CLII Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych przy Zespole Szkół nr 27 Praca kontrolna nr 1 semestr I HISTORIA Międzywojnie i II wojna światowa TEST

CLII Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych przy Zespole Szkół nr 27 Praca kontrolna nr 1 semestr I HISTORIA Międzywojnie i II wojna światowa TEST CLII Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych przy Zespole Szkół nr 27 Praca kontrolna nr 1 semestr I HISTORIA Międzywojnie i II wojna światowa TEST... 1. Na poniższej mapie zaznacz państwa, które utworzyły:

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ II - MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA

ARKUSZ II - MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZ II - MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA Zadania od 41. do 59. związane z analizą źródeł wiedzy historycznej (30 punków) Zasady oceniania: za rozwiązanie wszystkich zadań z arkusza II można uzyskać

Bardziej szczegółowo

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK WYBUCH II WOJNY ŚWIATOWEJ PRZEBIEG WOJNY - NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA UDZIAŁ POLAKÓW W WOJNIE POWSTANIE WARSZAWSKIE KAPITULACJA NIEMIEC I JAPONII II Wojna Światowa

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012 Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Karolina Dębska, Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Ilustracja na okładce James Steidl Fotolia.com

Bardziej szczegółowo

Na frontach Wielkiej Wojny

Na frontach Wielkiej Wojny Na frontach Wielkiej Wojny 1. Zamach w Sarajewie i wybuch wojny Od kiedy w 1908 r. Austria wcieliła Bośnię i Hercegowinę jest stałe napięcie między Austrią a Serbią, która też chce kawałek 1911 r. w Serbii

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy

Bardziej szczegółowo

DOKTRYNY POLITYCZNE. XIX i XX wieku. i Wiesława Kozuba-Ciembroniewicza. pod redakcją: Krystyny Chojnickiej

DOKTRYNY POLITYCZNE. XIX i XX wieku. i Wiesława Kozuba-Ciembroniewicza. pod redakcją: Krystyny Chojnickiej DOKTRYNY POLITYCZNE XIX i XX wieku pod redakcją: Krystyny Chojnickiej i Wiesława Kozuba-Ciembroniewicza Liberalizm Konserwatyzm Socjalizm Doktryna socjaldemokracji Nauczanie społeczne Kościoła Totalitaryzm

Bardziej szczegółowo

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 FORMUŁA DO 2014 ( STARA MATURA ) WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ MWO-R1 MAJ 2016 Uwaga: Akceptowane są wszystkie

Bardziej szczegółowo