Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jakość życia w perspektywie pedagogicznej"

Transkrypt

1

2

3 Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

4

5 Jadwiga Daszykowska Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007

6 Copyright by Jadwiga Daszykowska Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2007 Recenzenci: prof. zw. dr hab. Kazimierz Denek prof. dr hab. Zofia Żukowska Adiustacja: Urszula Lisowska Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska ISBN Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (012) , fax (012) Wydanie I, Kraków 2007

7 Moim Najbliższym

8

9 Spis treści Wstęp... 9 Rozdział 1 Jakość życia a terminy pokrewne Jakość jako kategoria określająca życie Terminy pokrewne pojęciu jakość życia Szczęście, radość i zadowolenie przegląd poglądów filozoficznych, psychologicznych i socjologicznych Poczucie szczęścia i nieszczęścia a jakość życia Rozdział 2 W poszukiwaniu pedagogicznej koncepcji jakości życia Geneza terminu Koncepcje jakości życia w literaturze i badaniach naukowych Pedagogiczna koncepcja jakości życia Rozdział 3 Wybrane wskaźniki oceny jakości życia Kształtowanie oceny jakości życia Wartości a ocena jakości życia Cele życiowe a ocena jakości życia Motywy a ocena jakości życia... 90

10 8 Spis treści Rozdział 4 Przegląd badań nad jakością życia nauczycieli studiujących Rozdział 5 Metodologiczne podstawy badań własnych nad jakością życia Analiza i uzasadnienie tematu badań Cele pracy i problemy badawcze Hipotezy, zmienne i wskaźniki Metody badań Osoby badane i teren badań Charakterystyka badanej grupy Rozdział 6 Jakość życia w ocenie nauczycieli studiujących Obiektywne wyznaczniki a ocena jakości życia w opinii nauczycieli studiujących Subiektywne wyznaczniki a ocena jakości życia w opinii nauczycieli studiujących Satysfakcje cząstkowe z życia nauczycieli studiujących Rozdział 7 Wnioski z badań nad jakością życia nauczycieli studiujących Zakończenie Bibliografia

11 Wstęp W ostatnich latach problematyka jakości życia wzbudza coraz większe zainteresowanie przedstawicieli wielu nauk (w tym humanistycznych), co pozwala na komplementarne jej ujmowanie i daje tym samym szeroką perspektywę interdyscyplinarną. Warto podkreślić, że termin jakość życia rozumiany jest różnorodnie, ponieważ posiada wiele wymiarów: filozoficzny, społeczny, medyczny, ekonomiczny, kulturowy itp. Niezależnie jednak od sposobu pojmowania kategorii jakość życia, najważniejszą kwestią jest optymalna jakość życia człowieka. Teza ta znajduje odzwierciedlenie w nauce, ponieważ wśród wielu jej celów od niedawna wymienia się dbałość o jakość życia (Bańka, Derbis, 1994, s. 5). Zatem dążenie do podwyższania jakości wszystkich aspektów życia człowieka to podstawowe zadanie zarówno na gruncie teorii, jak i praktyki naukowej. Dla pedagogiki to nowe wyzwanie. Jakość życia jako przedmiot opisu i analizy uwzględnia codzienne doznania i przeżycia człowieka. W ramach podejść fenomenologicznych formułuje się następujące grupy pytań: o obiektywne warunki sprzyjające zadowoleniu z życia, o przyczyny różnic w przeżywaniu tych samych sytuacji oraz o ogólne mechanizmy kierujące procesami powstawania wymiarów, źródeł i kryteriów dobrostanu itp. W podejściach normatywnych, niezależnie od odczuć człowieka, próbuje się tworzyć modele opisujące pożądane w życiu rodzaje jakości i ich poziomy. Chociaż problem jakości życia dotyczy wielu dyscyplin naukowych, to nadal odpowiedzi na pytania z nim związane podejmują się udzielić nieliczni przedstawiciele nauk, głównie społecznych, medycznych i ekonomicznych. Najczęściej zagadnienie jakości życia podejmują: psychologia i medycyna. Ciągle niewiele jest opracowań teoretycznych i badań nad jakością życia na gruncie pedagogicznym. Tymczasem dla nauk pedagogicznych analiza tego problemu ma duże znaczenie z punktu widzenia rozwoju jednostki w trakcie jej życia i uwarunkowań społecznych tego procesu. W sytuacji

12 10 Wstęp wielokierunkowych przemian społecznych pedagogika staje bowiem w obliczu nowych wyzwań zarówno teoretycznych, jak i praktycznych, ponieważ kontekst warunków społecznych wywiera istotny wpływ na funkcjonowanie człowieka we współczesnym świecie. Przed naukami społecznymi stoi obecnie zadanie zbadania subiektywnych (wewnętrznych) i obiektywnych (zewnętrznych) determinant jakości życia człowieka. Co więcej, z pedagogicznej perspektywy istotne jest zapewnienie form wsparcia, pomocy jednostkowej lub instytucjonalnej w celu poprawy jakości życia każdego człowieka i społeczeństw (co wskazuje na jednostkowy i społeczny charakter tego zagadnienia). Omawiana problematyka stanowi kwestię o dużej wadze, zarówno poznawczej, jak i praktycznej, jednak niemożność jednoznacznego określenia, czym jest jakość życia, a także niebezpieczeństwo nadmiernego uproszczenia problemu powstrzymują wielu badaczy od analizy tego zagadnienia (Żywczok, 2000, s. 7). Odmienne sposoby analizowania jakości życia wskazują również na trudności w definiowaniu tego pojęcia, czego powodem może być trudność ustalenia wszystkich jej wskaźników i zmiennych, pozwalają jednak na wyodrębnienie problemów, które powinny być (w mniejszym lub większym stopniu) przedmiotem analizy teoretycznej i działań praktycznych. Do problemów takich należy jakość życia nauczycieli. Wśród badań naukowych nad jakością życia podejmowanych na gruncie: psychologicznym, socjologicznym, ekonomicznym, aksjologicznym, brakuje odpowiedników w sferach pedagogicznej i pedeutologicznej, stąd za istotne, a nawet niezbędne, uznano przeprowadzenie takich badań na przykładzie nauczycieli studiujących. Głównym motywem wyboru wymienionej grupy badawczej był fakt, że rzadko jest ona przedmiotem badań. O nauczycielach pisze się w rozważaniach teoretycznych i empirycznych dotyczących doboru kandydatów do zawodu, kształcenia, podnoszenia kwalifikacji zawodowych, awansu oraz kolejnych reform systemu edukacji w Polsce. Zatem wyjaśnienie problemu jakości życia nauczycieli studiujących wydaje się stanowić dodatkowy argument przemawiający za koniecznością podjęcia badań w omawianym zakresie. Przystępując do realizacji zamysłu badawczego, przyjęto założenie, że człowiek w znacznym stopniu jest odpowiedzialny za swoje życie i może

13 Wstęp 11 zabiegać o jego jakość. W konsekwencji celem badań stało się określenie czynników istotnych dla poczucia jakości życia nauczycieli, ze zwróceniem szczególnej uwagi na rodzaj ich motywacji do działania, wybór i sposób realizacji celów życiowych oraz przyjęcie określonego systemu wartości. Uznano, że zbadanie tych zagadnień pozwoli przedstawić orientacje wartościujące i opinie nauczycieli. Założono także, że jakość życia jest ściśle związana z sytuacją życiową jednostki, która determinuje jej interakcje społeczne, pośrednio wpływa na motywację, przyjmowane cele i wartości. Wraz z indywidualnym doświadczeniem staje się podstawą do refleksji nad własną egzystencją. Stąd analiza tego zjawiska uwzględni obiektywnie różniące się zmienne, takie jak: płeć, wiek, wykształcenie, stan cywilny i sytuację rodzinną, staż wykonywanej pracy oraz miejsce zamieszkania badanych. W prezentowanej publikacji terminem jakość życia określono poczucie życiowej satysfakcji, rozumianej jako możliwość wielowymiarowego rozwoju i autokreacji człowieka oraz realizacji jego aspiracji i celów życiowych, zgodnie z przyjętymi wartościami i oczekiwaniami, przy uwzględnieniu materialnego aspektu statusu społecznego. Przyjmując koncepcję jakości życia R. Derbisa, nie pomija się przy tym różnic w postrzeganiu wartości życiowych, a także wpływu warunków obiektywnych na doznania człowieka. Nie chodzi więc o ustalenie poziomu życia nauczycieli studiujących, rozumianego jako suma wskaźników z arbitralnie dobranych sfer życia, np. zawodowej, rodzinnej, psychicznej bądź somatycznej. Istotna natomiast jest opinia badanych na temat znaczenia poszczególnych sfer ich życia dla oceny jego jakości (Derbis, 2000, s. 48). Dla badacza jakości życia trudne jest ustalenie zakresu badań, kiedy zarówno jej obiektywne, jak i subiektywne wskaźniki mogą się okazać wielce przydatne dla praktyki pedagogicznej. Pomimo tego uznano, że problematyka tak bliska sprawom ludzkim, jaką stanowi jakość życia, wymaga podjęcia próby wyjaśnienia tego zagadnienia oraz przeprowadzenia badań w tym zakresie, a prezentowana praca jest tego wynikiem. Niniejsze opracowanie składa się z siedmiu rozdziałów. Część teoretyczną publikacji rozpoczyna rozdział pierwszy, w którym przedstawiono spojrzenie na jakość życia z perspektywy pojęć (problemów) pokrewnych, tj.: sens życia, styl życia, tryb życia, poziom życia, stan-

14 12 Wstęp dard życia itd., oraz wyróżniono kategorie pojęciowe, takie jak: szczęście, zadowolenie i radość życia jako wyznaczniki jakości życia. W rozdziale drugim omówiono genezę terminu jakość życia, zaprezentowano teoretyczne problemy, związane ze sposobami jego konceptualizacji w nauce oraz podjęto próbę stworzenia pedagogicznej koncepcji jakości życia. Rozdział trzeci traktuje o związkach pomiędzy wartościami, celami i motywacją a kształtowaniem się oceny jakości życia. Omówienie dotychczasowych badań nad oceną jakości życia nauczycieli studiujących składa się na rozdział czwarty. Rozdział piąty metodologiczny, rozpoczyna empiryczną część pracy, prezentuje syntezę istniejącej w dotychczasowej literaturze wiedzy na temat jakości życia, przedstawia problemy, hipotezy, zmienne i metody badań oraz opis terenu badań i badanej grupy. W rozdziale szóstym przedstawiono analizę ocen jakości życia nauczycieli studiujących z uwzględnieniem jej obiektywnych i subiektywnych wyznaczników. Opisowi poddano hierarchię motywów, wartości i celów badanych nauczycieli oraz poziom ich satysfakcji z poszczególnych dziedzin życia. Kolejny s iódmy rozdział zawiera bilans przeprowadzonych badań. W tym miejscu dokonano weryfikacji hipotez oraz zaprezentowano wnioski końcowe. Książkę uzupełniają Z a kończenie i Bibliografia. *** Praca nad książką na temat jakości życia była dla mnie źródłem wielu przemyśleń i przeżyć, ze względu na osobisty charakter i doniosłość życiową (jak sądzę, dla każdego człowieka) poruszanych w niej zagadnień. Za inspirację do podjęcia tej trudnej, ale ważnej tematyki szczególnie dziękuję Panu Profesorowi Józefowi Kuźmie. Podziękowania kieruję także do Pani Profesor Zofii Żukowskiej oraz Pana Profesora Kazimierza Denka za cenne recenzje i uwagi. Dziękuję Wszystkim Osobom, które umożliwiły mi przeprowadzenie badań, a także Nauczycielom, którzy wzięli w nich udział.

15 Wstęp 13 Mojej Rodzinie i Przyjaciołom dziękuję za wsparcie, jakiego udzielali mi podczas pisania książki, oraz za to, że swoją obecnością nadają jakość i sens mojemu życiu.

16

17 Rozdział 1 Jakość życia a terminy pokrewne Człowiek od zamierzchłych czasów zabiegał o dobre życie. W tym celu podejmował wiele zabiegów i działań, aby odczuwać radość, zadowolenie i szczęście. Niewielu jednak udawało się osiągnąć ten cel, bowiem problem dobrego życia był i nadal jest bardzo trudny do rozwiązania. Dążenie do dobrego życia zmusza człowieka do udzielenia odpowiedzi na pytanie o jego jakość. Odpowiedź nie jest prosta, ponieważ nieskończona jest liczba wyznaczników jakości życia, tak samo jak niezliczona jest liczba ludzkich potrzeb. Jakość życia jest kategorią jednostkową, ale także społeczną. Współczesne społeczeństwa coraz bardziej zainteresowane są polepszaniem jakości życia w sensie praktycznym to znaczy oczekują zaspokajania rosnących potrzeb materialnych, kulturalnych, atrakcyjnego wypoczynku, pracy i bezpieczeństwa. Z naukowego punktu widzenia oznacza to konieczność sprecyzowania pojęć i usystematyzowania terminologii dotyczącej omawianej problematyki. Jednocześnie nakazem chwili jest nowe spojrzenie na człowieka i jakość jego życia przez pryzmat wielowymiarowego rozwoju, co z perspektywy nauk społecznych stanowi ważne zadanie. Realizację tego postulatu może zapewnić edukacja oparta na idei humanizmu. Zgodnie z jej założeniem, człowiek będzie ustawicznie poszerzał swój potencjał intelektualny, duchowy, moralny i emocjonalny, co należycie przygotuje go do życia w społeczeństwie. Tak pojmowanym dążeniom człowieka do doskonałości i podnoszenia jakości życia zawsze będą towarzyszyły wartości, troska o realizację własnych celów, ale i dobro innych ludzi. Z powodu ograniczonych ram niniejszej publikacji i wobec szerokiego zakresu problematyki jakości życia, w rozdziale pierwszym skoncentro-

18 16 J. Daszykowska. Jakość życia w perspektywie pedagogicznej wano się na próbie uporządkowania terminologii dotyczącej zagadnienia jakości życia przez wyjaśnienie pojęć pokrewnych, dokonano także przeglądu koncepcji wybranych autorów, reprezentujących różne dyscypliny naukowe na temat wyznaczników jakości życia (poczucia szczęścia, zadowolenia i radości życia). Jakość jako kategoria określająca życie Jakość to termin używany powszechnie w codziennym życiu. Jakość przedmiotu, zjawiska, oznacza całokształt obiektywnych cech, które określają ich specyfikę, pozwalają odróżnić dany przedmiot, dane zjawisko od innych przedmiotów i zjawisk. Przedmioty i zjawiska posiadają jednak nie tylko stronę jakościową, ale i ilościową, która wyraża wielkość, stopień intensywności danej jakości. Jakość i ilość są ze sobą dialektycznie powiązane, zawsze występują łącznie. Dlatego przy rozpatrywaniu jakiegokolwiek przedmiotu czy zjawiska należy uwzględniać zarówno stronę ilościową, jak i jakościową. Ograniczanie się tylko do jednego aspektu powoduje, że nie zostaje oddana istota, specyfika danego przedmiotu czy zjawiska. Warto jednak pamiętać, że każde zjawisko posiada wiele aspektów, jest całokształtem specyficznych tylko dla niego właściwości, z których każda posiada swoją jakość (Muszyński, 1978, s. 135). Termin jakość zakłada również istnienie wzorca, standardu określającego jakieś wymogi i będącego odniesieniem dla efektu lub przebiegu działania. J akość to [...] suma cech wytworu, w szczególności wyrobu lub samego działania do niego prowadzącego, najczęściej z oceną: dobra jakość zła jakość. Ocenę wydaje się ze względu na istniejący obiektywnie lub idealnie wzorzec rzeczowy lub wzorzec działania. W drugim przypadku, tj. w przypadku działania jakość utożsamiana jest ze sprawnością w sensie syntetycznym (Pszczołowski, 1978, s. 92). O jakości można mówić w odniesieniu do życia ludzkiego: że jest dobre lub złe, radosne lub smutne, szczęśliwe lub nieudane itd. Zarówno w jednym, jak i drugim przypadku (najczęściej jednak, gdy człowieka dosięgają niepowodzenia, nieszczęście, cierpienie), próbuje on znaleźć odpowiedź na pytanie: dlaczego tak się dzieje? (Kolman, 2002, s. 25). Pytanie to dotyczy wielu aspektów życia: bogactwa i biedy, zdrowia i choroby, sukcesów i nie-

19 Rozdział 1. Jakość życia a terminy pokrewne 17 powodzeń (zob. Wlazło, 2002, s. 8). U źródeł każdego z nich znajduje się zasadnicze pytanie o jakość (schemat 1). Schemat 1. Jakości mieszczące się w przestrzeni życiowej człowieka według T. Borkowskiej 1 Jakości (sytuacje) mieszczące się w przestrzeni życiowej człowieka przypadkowe zamierzone (celowe) pozytywne neutralne negatywne pozytywne neutralne zwielokrotnione pojedyncze pojedyncze zwielokrotnione zwielokrotnione pojedyncze pasmo sukcesów sukces (sytuacja pomyślna) porażka (sytuacja niepomyślna) pasmo porażek (kumulacja sytuacji niepomyślnych) trudno osiągnięte sukcesy łatwo osiągnięte sukcesy trudno łatwo osiągnięty osiągnięty sukces sukces Źródło: Borkowska, 1998, s. 61. W sensie bezpośrednim jakość odnosi się do podmiotu, którym jest człowiek. Pozwala to jakości uczestniczyć w wyraźny sposób w istnieniu osoby, określając ją jako byt taki a nie inny. Jakość determinuje w ten sposób specyficzne istnienie człowieka, przez co różni się ona od ilości. Według Arystotelesowskiego poglądu, każda substancja jest bytem złożonym 1 Według T. Borkowskiej, w przestrzeni życiowej człowieka znajdują się jakości przypadkowe i celowe (zamierzone). Mogą one być pozytywne i neutralne. Pozytywne jakości przypadkowe i zamierzone, mogą być zwielokrotnione lub pojedyncze. Jedne i drugie odnoszą się do sukcesu (sukcesów), który z kolei może być łatwo lub trudno osiągalny. Pierwszy zazwyczaj uzyskiwany jest w sposób szybki, bez dużego wysiłku, drugi stanowi wynik ciężkiej pracy, często na skutek wielu wyrzeczeń. Jeśli w jakościach celowych brak sytuacji negatywnych, to w jakościach przypadkowych występują one w formie pojedynczej (porażka) lub zwielokrotnionej (kumulacja porażek). Obie formy są z reguły zdarzeniami przypadkowymi (np. nagła choroba, śmierć itp.). Życie zatem to ciąg sytuacji będących rezultatem celowych zabiegów człowieka lub tworzących się bez jego woli, a często wbrew jego woli. Stąd w życiu występuje wiele jakości (zob. Borkowska, 1998, s ).

20 18 J. Daszykowska. Jakość życia w perspektywie pedagogicznej z dwóch składników: materii i formy (zob. Krąpiec i in., 1992; Suchodolski, Wojnar, 1988). Ilość odnoszona jest do bytu, wyraża go w sposób możliwie najprostszy (przez liczbę). Jakość odnosi się do formy substancjonalnej, czyli do czegoś, co posiada bezpośredni wpływ na sposób życia człowieka. Jakość życia to nie tylko byt w sensie fizycznym, ale także możliwość wzbogacania ducha, umysłu, możliwość kształcenia, a także twórczość i kreatywność człowieka. Stanowi ona sumę jego starań, zmagań, walki toczonej często z samym sobą, także zdolność do kompromisów, a przede wszystkim umiejętność podejmowania decyzji i przyjmowania ich konsekwencji z całą odpowiedzialnością. Jakość życia to także jakość postrzegana przez otoczenie, przejawiająca się w tym, jak człowiek żyje (jak się ubiera, co posiada, jak się odżywia, jak spędza czas wolny, jak odnosi się do innych ludzi, czy jest otwarty na ludzkie problemy). Innymi słowy, jakość życia przekłada się na jakość jednostki ludzkiej (Skrzypek, 2001). W całościowej wizji człowieka 2 wszystko to, co czyni jako osoba, kim jest i czego doświadcza, wpływa na kształt i jakość jego życia. Jakość zatem jest wpisana w rozwój i życie człowieka (Peccei, 1987, s. 141; por. Bańka, 2005, s. 13). Taka czy inna jakość życia nie degraduje człowieka, nie podważa jego godności i wyjątkowej pozycji wśród istot żywych, lecz pozwala mu funkcjonować na innych poziomach, gromadzić nowe doświadczenia, ubogacać się (zob. Kija, 1994, s ). Przyjmując, że zachowanie życia i rozwój to naczelne, podmiotowo określone potrzeby człowieka, a ich zaspokajanie to naczelna wartość, dochodzimy do stwierdzenia, że życie jest wartością naczelną. W związku z powyższym p roblem życia i jego jakości jest zagadnieniem priorytetowym o randze indywidualnej i społecznej. Jakość życia w znacznej mierze zależy jednak od indywidualnych kryteriów wartościowania wiążących się z osobowością człowieka i jego aspiracjami. To, co jest priorytetem życiowym dla jednej osoby, dla innej może nie mieć znaczenia. Rodzi się więc dysonans między istotą życia a jego jakością. 2 Psychologia humanistyczna ujmuje człowieka holistycznie jako istotę, która stanowi coś więcej niż sumę swych części. Osoba ludzka jest traktowana jako niepowtarzalna indywidualność o określonych zamiłowaniach, zdolnościach do rozwoju, rozbudowanej świadomości. Przy tym podłoże tak opisywanej osoby jest natury biologicznej (obie sfery: psychiczna i biologiczna konstytuujące osobę, pozostają w ścisłej zależności) (zob. Rzepa, 1993, s. 10).

21 Rozdział 1. Jakość życia a terminy pokrewne 19 Terminy pokrewne pojęciu jakość życia Wartości, które rozstrzygają o jakości życia, przysługują wielu rodzajom ludzkiej egzystencji. Może ona na przykład skupiać się wokół określonego stylu zachowań i działania bądź charakterystycznego sposobu przeżywania zdarzeń. Dlatego pokrewne terminy, tj.: sens życia, styl życia, sposób życia, tryb i poziom życia, znaczeniowo różnią się od pojęcia jakość życia, które nie jest kategorią jednorodną. Pojęcie s ens życia nie jest tożsame z terminem jakość życia. Sens życia jest twórczym ustosunkowaniem się do własnego bytowania (Borkowska, 1998, s. 52). Czynnikiem sensotwórczym są wartości, które życiu człowieka nadają określony sens (zob. Zaborowski, 2001, s ). Według K. Obuchowskiego, [...] życie usensowione nadaje biografii człowieka specyficzną wartość. Dzięki niej znajduje on w sobie i w tym, co czyni, i w imię czego czyni, racje niezbędne do stawiania ważnych celów i do przezwyciężania związanych z nim trudności (Obuchowski, 1990, s. 7). Poczucie sensu życia zależy od samoświadomości człowieka, na którą składają się: poczucie egzystencji i podmiotowości, obraz siebie, a także ideowa orientacja jako najwyższa forma świadomości i wewnętrznej reprezentacji rzeczywistości, obejmująca poczucie sensu istnienia i swojego miejsca w świecie (Jakubowski, 1999, s. 48). Poczucie sensu życia jest warunkiem rozwoju osobowości i samorealizacji człowieka oraz urzeczywistniania jego filozofii życia, stanowi także podstawowy wyznacznik jakości życia. Terminem znaczeniowo bliskim pojęciu jakość życia jest s tyl życ i a. Pojęcie to omawia w swoich pracach M. Weber. Autor traktuje styl życia jako wtórne kryterium prestiżu, decydujące o tym, czy daną jednostkę można, czy też nie można zaliczyć do danej grupy społecznej. Styl życia silnie integruje daną grupę społeczną, jednocześnie stanowi pewnego rodzaju barierę, która uniemożliwia przepływ członków między poszczególnymi grupami. Następstwem tego jest usztywnienie struktury społecznej, zaś wzory konsumpcji, wzory obyczajowe, sposób myślenia, ubierania się, a nawet wysławiania, stanowią treść stylu życia określonej grupy społecznej. W tym ujęciu styl życia jest wkomponowany w teorię stratyfikacji społecznej (Weber, 1958, s ).

22 20 J. Daszykowska. Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Podobne stanowisko zajmuje S. Ossowski. Zdaniem tego autora, styl życia nie jest właściwością podlegającą stopniowaniu według jakiejś jednolitej skali, tak jak zamożność lub stopień wykształcenia. Styl życia jako cecha klasowa jest określany przede wszystkim przez rozmiary i formy konsumpcji. Styl życia znajduje odbicie w budżecie, którego wysokość nie przesądza wprawdzie o nim (te same sumy można wydawać w bardzo różny sposób, gdy przekraczają tzw. minimum utrzymania), ale pewne typy stylu życia przesądzają o wysokości budżetu. W tym ujęciu wydatki są miernikiem stylu życia (Ossowski, 1968, s. 125). Stratyfikujące spojrzenie na styl życia przekształca nieznacznie A. Siciński, dla którego pojęcie to oznacza wskaźnik usytuowania społecznego (nie zaś ostre granice i przedziały między grupami). Według autora, styl życia to [...] zakres i formy codziennych zachowań jednostek i grup, specyficzne dla ich usytuowania społecznego, tzn. manifestujące położenie społeczne oraz postrzegane jako charakterystyczne dla tego położenia, a dzięki temu umożliwiające szeroko rozumianą lokalizację innych ludzi (Siciński, 1976, s. 15). Podobnie, zdaniem A. Tyszki, styl życia oznacza [...] kulturowo uwarunkowany stopień i sposób zaspokajania potrzeb i realizacja aspiracji za pomocą możliwości i prerogatyw wynikających z zajmowanej pozycji ekonomicznej i społecznej (Tyszka, 1971, s. 105). Styl życia wyraża się w trzech sferach rzeczywistości: w sferze światopoglądu, celów i dążeń życiowych, potrzeb i aspiracji, w sferze obserwowalnych zachowań i czynności oraz w sferze przedmiotów, które człowiek wybiera, tworzy bądź bezrefleksyjnie przyjmuje, traktując je jako najbliższe środowisko życiowe (Jawłowska, 1976, s. 207). Zachowania człowieka stanowią pewne całości składające się na styl jego życia oznaczający [...] zespół codziennych zachowań specyficznych dla danej zbiorowości lub jednostki; a inaczej mówiąc: charakterystyczny sposób bycia odróżniający daną zbiorowość lub jednostkę od innych, [...] styl życia stanowi mniej lub bardziej świadomie przyjmowaną strategię życiową (Siciński, 1988, s. 11). Styl życia to zatem zespół postaw, zachowań i ogólna filozofia życia człowieka. Zależy on od warunków środowiska, norm społecznych, kultury, tradycji, historii, osobistych wartości, postaw, wiedzy, przekonań, umiejętności życia. Rozumienie pojęcia styl życia, jako całokształtu działalności życiowej i jej form, oznacza to, co w zachowaniu człowieka jest charaktery-

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jadwiga Daszykowska Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Jadwiga Daszykowska Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jadwiga Daszykowska Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Jadwiga Daszykowska Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY INSTYTUT PEDAGOGIKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY INSTYTUT PEDAGOGIKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY INSTYTUT PEDAGOGIKI ŁUCJA JAROCH MOTYWY WYBORU ZAWODU PRZEZ UCZNIÓW KLAS III GIMNAZJALNYCH Z RÓŻNYCH ŚRODOWISK SPOŁECZNYCH Praca magisterska napisana pod kierunkiem

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Wartość jest przedmiotem złożonym z materii i formy. Jej formą jest wartościowość, materią jest konkretna treść danej wartości.

Wartość jest przedmiotem złożonym z materii i formy. Jej formą jest wartościowość, materią jest konkretna treść danej wartości. Wartość jest przedmiotem złożonym z materii i formy. Jej formą jest wartościowość, materią jest konkretna treść danej wartości. N. Hartmann: Materia jest tylko tworem treściowym, który posiada wartościowość.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

POLITOLOGIA Studia II stopnia. Profil ogólnoakademicki WIEDZA

POLITOLOGIA Studia II stopnia. Profil ogólnoakademicki WIEDZA Opis efektów kształcenia dla kierunku politologia II stopnia przyjętych uchwałą Rady Wydziału Nauk Politycznych w dniu 27 lutego 2012 r., zmodyfikowanych 24 września 2012 r. oraz 25 maja 2015 r. Efekty

Bardziej szczegółowo

Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia

Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Roman Król Efektywno ć gier dydaktycznych w procesie kształcenia Ofi cyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 11 1. CHARAKTERYSTYCZNE CECHY NAUKI... 13 1.1. Pojęcie nauki...13 1.2. Zasady poznawania naukowego...15 1.3. Cele nauki...15 1.4. Funkcje nauki...16 1.5. Zadania nauki...17

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Administracja Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Tomasz Kopczyński Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PRACA SOCJALNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PRACA SOCJALNA EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PRACA SOCJALNA Poziom kształcenia Profil kształcenia Tytuł zawodowy absolwenta Obszar wiedzy Dziedzina Dyscyplina studia I stopnia praktyczny licencjat obszar nauk

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wstęp... 9 Wykaz skrótów... 13 Rozdział 1. Prawo podatkowe w systemie prawa... 15 1.1. Uwagi wprowadzające... 16 1.2. Prawo podatkowe jako gałąź prawa... 16 1.2.1. Przesłanki uzasadniające

Bardziej szczegółowo

Współpraca międzynarodowa miast województwa łódzkiego

Współpraca międzynarodowa miast województwa łódzkiego WYŻSZA SZKOŁA STUDIÓW MIĘDZYNARODOWYCH W ŁODZI WYDZIAŁ STUDIÓW MIĘDZYNARODOWYCH I DYPLOMACJI Michał Adamski Współpraca międzynarodowa miast województwa łódzkiego Praca doktorska napisana pod kierunkiem

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Administracja Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Tomasz Kopczyński Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PEDAGOGIKA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia wraz z uzasadnieniem

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PEDAGOGIKA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia wraz z uzasadnieniem EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PEDAGOGIKA Poziom kształcenia Profil kształcenia Tytuł zawodowy absolwenta studia I stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia

Bardziej szczegółowo

Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne 21,

Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne 21, Justyna Miko-Giedyk "Identyfikowanie i zaspokajanie potrzeb społecznych w niepublicznych szkołach podstawowych", Zuzanna Zbróg, Kraków 2011 : [recenzja] Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne

Bardziej szczegółowo

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA NA STUDIACH LICENCJACKICH KIERUNEK PSYCHOLOGIA W I E D Z A

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA NA STUDIACH LICENCJACKICH KIERUNEK PSYCHOLOGIA W I E D Z A OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA NA STUDIACH LICENCJACKICH KIERUNEK PSYCHOLOGIA W I E D Z A KP_W01 KP_ W02 KP_W03 KP_W04 KP_W05 KP_ W06 KP_ W07 KP_ W08 KP_W09 KP_ W10 KP_ W11 Ma podstawową wiedzę o

Bardziej szczegółowo

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Małgorzata Kosiorek Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Oicyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oicyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE Opis efektów kształcenia dla kierunku bezpieczeństwo narodowe I stopnia przyjętych uchwałą Rady Wydziału Nauk Politycznych w dniu 27 lutego 2012 r., zmodyfikowanych 24 września 2012 r. Efekty kształcenia

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI

STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI Załącznik nr 1 do Uchwały nr /2012 Senatu UKSW z dnia 25 września 2012 r. STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów

Bardziej szczegółowo

Płeć kulturowa nauczycieli. Funkcjonowanie w roli zawodowej

Płeć kulturowa nauczycieli. Funkcjonowanie w roli zawodowej Płeć kulturowa nauczycieli Funkcjonowanie w roli zawodowej Mariola Chomczyńska-Rubacha Krzysztof Rubacha Płeć kulturowa nauczycieli Funkcjonowanie w roli zawodowej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla kierunku Socjologia Absolwent studiów I-ego stopnia na kierunku Socjologia:

Opis efektów kształcenia dla kierunku Socjologia Absolwent studiów I-ego stopnia na kierunku Socjologia: Symbol Opis efektów kształcenia dla kierunku Socjologia Absolwent studiów I-ego stopnia na kierunku Socjologia: WIEDZA S1_W01 Posiada podstawową wiedzę dotyczącą elementarnych pojęć socjologicznych, budowy

Bardziej szczegółowo

METODOLOGIA BADAŃ WŁASNYCH

METODOLOGIA BADAŃ WŁASNYCH METODOLOGIA BADAŃ WŁASNYCH Punktem wyjścia w całym procesie badawczym jest sprecyzowanie problemu badawczego oraz wyznaczenie celów analizy. Będą one miały wpływ na tok postępowania w dalszych fazach tego

Bardziej szczegółowo

Acta Universitatis Nicolai Copernici Pedagogika XXXI/2015 Nauki Humanistyczno-Społeczne Zeszyt 426. DOI:

Acta Universitatis Nicolai Copernici Pedagogika XXXI/2015 Nauki Humanistyczno-Społeczne Zeszyt 426. DOI: RECENZJE OMÓWIENIA Acta Universitatis Nicolai Copernici Pedagogika XXXI/2015 Nauki Humanistyczno-Społeczne Zeszyt 426 DOI: http://dx.doi.org/10.12775/aunc_ped.2015.010 Tomasz Różański Wydział Nauk Pedagogicznych

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

Ewa Szadzińska "Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna. Z serii szkice, rozprawy, studia", Stanisław Palka, Gdańsk 2006 : [recenzja]

Ewa Szadzińska Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna. Z serii szkice, rozprawy, studia, Stanisław Palka, Gdańsk 2006 : [recenzja] Ewa Szadzińska "Metodologia. Badania. Praktyka pedagogiczna. Z serii szkice, rozprawy, studia", Stanisław Palka, Gdańsk 2006 : [recenzja] Nauczyciel i Szkoła 1-2 (30-31), 255-258 2006 Ewa Szadzińska Recenzja

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Rozwoju. Gminnego Przedszkola nr 3 w Trzciance. na lata:

Koncepcja Rozwoju. Gminnego Przedszkola nr 3 w Trzciance. na lata: Koncepcja Rozwoju Gminnego Przedszkola nr 3 w Trzciance na lata: 2014 2019. Motto Przedszkola: Nie zmuszajmy dzieci do aktywności, lecz wyzwalajmy aktywność. Nie każmy myśleć, lecz twórzmy warunki do myślenia.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Rozdział IV. Struktura klasowa i stratyfikacja społeczna mieszkańców Krosna

Spis treści. Wstęp Rozdział IV. Struktura klasowa i stratyfikacja społeczna mieszkańców Krosna Spis treści Wstęp... 9 RozdziaŁ I Podstawy teoretyczne i metodologiczne... 13 1. Pojęcie pogranicza i granicy w socjologii... 14 2. Pojęcie struktury społecznej... 26 3. Rozstrzygnięcia metodologiczne...

Bardziej szczegółowo

Głównym celem opracowania jest próba określenia znaczenia i wpływu struktury kapitału na działalność przedsiębiorstwa.

Głównym celem opracowania jest próba określenia znaczenia i wpływu struktury kapitału na działalność przedsiębiorstwa. KAPITAŁ W PRZEDSIĘBIORSTWIE I JEGO STRUKTURA Autor: Jacek Grzywacz, Wstęp W opracowaniu przedstawiono kluczowe zagadnienia dotyczące możliwości pozyskiwania przez przedsiębiorstwo kapitału oraz zasad kształtowania

Bardziej szczegółowo

ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Szanowny Studencie, ANKIETA SAMOOCENY OSIĄGNIĘCIA KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA bardzo prosimy o anonimową ocenę osiągnięcia kierunkowych efektów kształcenia w trakcie Twoich studiów. Twój głos pozwoli

Bardziej szczegółowo

ROLA SZKOŁY WYŻSZEJ W KSZTAŁTOWANIU KOMPETENCJI NAUCZYCIELI DO PRACY Z MŁODSZYMI DZIEĆMI

ROLA SZKOŁY WYŻSZEJ W KSZTAŁTOWANIU KOMPETENCJI NAUCZYCIELI DO PRACY Z MŁODSZYMI DZIEĆMI ROLA SZKOŁY WYŻSZEJ W KSZTAŁTOWANIU KOMPETENCJI NAUCZYCIELI DO PRACY Z MŁODSZYMI DZIEĆMI (na przykładzie kompetencji autokreacyjnych) dr Ewa Kochanowska Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia Dla kierunku studiów PSYCHOLOGIA jednolite studia magisterskie profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia Dla kierunku studiów PSYCHOLOGIA jednolite studia magisterskie profil ogólnoakademicki Załącznik nr 7 Efekty kształcenia Dla kierunku studiów PSYCHOLOGIA jednolite studia magisterskie profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Psychologię jako kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Tytuł: Młodzież wobec wyboru profilu kształcenia i zawodu na przykładzie licealistów z Podkarpacia

Tytuł: Młodzież wobec wyboru profilu kształcenia i zawodu na przykładzie licealistów z Podkarpacia Tytuł: Młodzież wobec wyboru profilu kształcenia i zawodu na przykładzie licealistów z Podkarpacia Autor: Małgorzata Dubis ISBN: 978-83-7587-469-3 Dane techniczne: Wydanie I, Kraków 2011, Format B5, Objętość

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo późnej nowoczesności zjawiska kulturowe i społeczne. Symptomy ponowoczesności

Społeczeństwo późnej nowoczesności zjawiska kulturowe i społeczne. Symptomy ponowoczesności Nazwa modułu: Społeczeństwo późnej nowoczesności zjawiska kulturowe i społeczne. Symptomy Rok akademicki: 2016/2017 Kod: HSO-1-606-s Punkty ECTS: 14 Wydział: Humanistyczny Kierunek: Socjologia Specjalność:

Bardziej szczegółowo

nr 4/2016 Agnieszka Długosz Uniwersytet Rzeszowski

nr 4/2016 Agnieszka Długosz Uniwersytet Rzeszowski LABOR et EDUCATIO nr 4/2016 Agnieszka Długosz Uniwersytet Rzeszowski Waldemar Furmanek, Humanistyczna pedagogika pracy. Praca a jakość życia człowieka, Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2016, ISBN

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe. Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87

Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe. Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87 Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności prawa a derywacyjne argumenty systemowe Studenckie Zeszyty Naukowe 9/13, 84-87 2006 Katarzyna Wojewoda-Buraczyńska Koncepcja multicentryczności

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU PSYCHOLOGIA JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU PSYCHOLOGIA JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU PSYCHOLOGIA JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Symbol efektu kierunkowego K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 Po ukończeniu studiów jednolitych

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka DZIAŁANIA SPOŁECZNE Aktor społeczny jako podmiot działający (jednostka, grupa, zbiorowość)

Bardziej szczegółowo

Etyka pomiędzy teorią a praktyką. Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC

Etyka pomiędzy teorią a praktyką. Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC Etyka pomiędzy teorią a praktyką Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC marszyn@amu.edu.pl Normy Moralne Obyczajowe Prawne Różnice: - Źródło - Sankcja - Zakres (za: M.Ś.) Etyka (ethos) Dział

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Socjologia Sociology Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Celem zajęć jest dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą

Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą 1 2 Politechnika Częstochowska Piotr Tomski Sieć społeczna przedsiębiorcy w teorii i praktyce zarządzania małą firmą Monografia Częstochowa 2016 3 Recenzenci: Prof. dr hab. inż. Stanisław Nowosielski Prof.

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 1 do uchwały nr 445/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta I stopień

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE. Darmowy fragment www.bezkartek.pl

ZARZĄDZANIE. Darmowy fragment www.bezkartek.pl ZARZĄDZANIE PRACĄ WWW.placet.com.pl Autorzy: Barcewicz Mirosław rozdz. 4, rozdz. 6 Budka Jan pkt. 8.4.1, 8.4.2, pkt. 12.4, 12.5 Czyrek Eugeniusz pkt. 13.4 Hasińska Zofia pkt. 8.3 Janiak Iwona rozdz. 11

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

Wstęp Człowiek żyje w określonym środowisku, które dostarcza mu wciąż nowych wrażeń, a nierzadko również problemów. Niekiedy środowisko jest dla niego nowym wyzwaniem, z jednej strony niesie wsparcie,

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk 10 października 2009 Plan wykładu Czym jest filozofia 1 Czym jest filozofia 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów PEDAGOGIKA SPECJALNA studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów PEDAGOGIKA SPECJALNA studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów PEDAGOGIKA SPECJALNA studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Załącznik nr 5 Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów pedagogika specjalna

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PLANY PRACY PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA

PROGRAM NAUCZANIA PLANY PRACY PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA KONCEPCJA EDUKACJI FIZYCZNEJ ZDROWIE SPORT REKREACJA Urszula Kierczak KONCEPCJA EDUKACJI FIZYCZNEJ ZDROWIE SPORT REKREACJA SZKOŁA PODSTAWOWA KLASY IV VI PROGRAM NAUCZANIA PLANY PRACY PRZEDMIOTOWY SYSTEM

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW NAUK O RODZINIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW NAUK O RODZINIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW NAUK O RODZINIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów nauki o rodzinie należy do obszarów

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy wychowania

Teoretyczne podstawy wychowania Teoretyczne podstawy wychowania 1. Wychowanie człowieka na tle różnych epok 2. Przedmiotowy wymiar wychowania 3. Podstawowe kategorie procesu wychowania 4. Proces wychowania i jego istota 5. Determinanty

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 1/01 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 8 lutego 01 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK SOCJOLOGIA Pytania na egzamin licencjacki Studia stacjonarne i niestacjonarne I stopnia Obowiązują od roku akad.

KIERUNEK SOCJOLOGIA Pytania na egzamin licencjacki Studia stacjonarne i niestacjonarne I stopnia Obowiązują od roku akad. KIERUNEK SOCJOLOGIA Pytania na egzamin licencjacki Studia stacjonarne i niestacjonarne I stopnia Obowiązują od roku akad. 2015/2016 Egzamin licencjacki jest ostatnim etapem weryfikacji efektów kształcenia.

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Alicja Korzeniecka-Bondar

Alicja Korzeniecka-Bondar Alicja Korzeniecka-Bondar "Samokształcenie nauczycieli w kontekście humanistycznego paradygmatu rozwoju człowieka", Włodzimierz Prokopiuk, Warszawa 1998 : [recenzja] Chowanna 2, 90-93 2000 Chowanna Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

mgr Jarosław Hermaszewski (koncepcja pracy-tezy)

mgr Jarosław Hermaszewski (koncepcja pracy-tezy) mgr Jarosław Hermaszewski Inwestycje samorządu terytorialnego i ich wpływ na funkcjonowanie i rozwój gminy Polkowice w latach dziewięćdziesiątych (koncepcja pracy-tezy) Prawne podstawy funkcjonowania organów

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA I STOPNIA W FORMIE STACJONARNEJ I NIESTACJONARNEJ PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA I STOPNIA W FORMIE STACJONARNEJ I NIESTACJONARNEJ PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA I STOPNIA W FORMIE STACJONARNEJ I NIESTACJONARNEJ PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARACH KSZTAŁCENIA Kierunek studiów pedagogika

Bardziej szczegółowo

Do tablicy! Ocenianie szkolne jako komunikacja nauczyciela z uczniem

Do tablicy! Ocenianie szkolne jako komunikacja nauczyciela z uczniem Rozdział 17 Do tablicy! Ocenianie szkolne jako komunikacja nauczyciela z uczniem Sylwia Jaskulska 17.1. Wstęp Kowalski, do tablicy!. To zdanie wielu uczniom spędza sen z powiek. Dorośli także niejednokrotnie

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 Spis treści Wstęp... 7 Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 1.1. Podejście komplementarne do interpretacji efektywności i skuteczności... 14 1.2. Efektywność jako

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

PEDAGOGIKA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY

PEDAGOGIKA I STOPIEŃ PRAKTYCZNY WYDZIAŁ PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII Nazwa kierunku PEDAGOGIKA Poziom I STOPIEŃ Profil PRAKTYCZNY Symbole Efekty - opis słowny Odniesienie do efektów Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

ISBN (wersja online)

ISBN (wersja online) Magdalena Jasiniak Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Finansów, Zakład Finansów Korporacji, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 39 RECENZENT Włodzimierz Karaszewski SKŁAD

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 FILOZOFIA. data zatwierdzenia przez Radę Wydziału. kod programu studiów

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 FILOZOFIA. data zatwierdzenia przez Radę Wydziału. kod programu studiów PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 data zatwierdzenia przez Radę Wydziału kod programu studiów Wydział Humanistyczny pieczęć i podpis dziekana Studia wyższe na kierunku

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego. prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin

Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego. prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin Jakość życia w koncepcji rozwoju regionalnego prof. WSB, dr hab. Krzysztof Safin Jakość życia w koncepcji rozwoju Wytyczne polityki gospodarczej wymagają definiowania jej głównych celów (i środków realizacji).

Bardziej szczegółowo

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH Milena Ratajczak-Mrozek SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU POZNAŃ 2010 SIECI

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 23 października 2016 Metodologia i metoda naukowa 1 Metodologia Metodologia nauka o metodach nauki

Bardziej szczegółowo

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej.

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej. Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia

Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Sposób dokumentacji efektów kształcenia Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: Lp. K_W01 K_W02 K_W06 K_W08 K_W09 Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych zna terminologię używaną w pedagogice a w szczególności w oraz jej zastosowanie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

STYLE MYŚLENIA A KOMUNIKACJA W ZESPOLE NAUCZYCIELSKIM. Gdynia,

STYLE MYŚLENIA A KOMUNIKACJA W ZESPOLE NAUCZYCIELSKIM. Gdynia, STYLE MYŚLENIA A KOMUNIKACJA W ZESPOLE NAUCZYCIELSKIM Gdynia, 02.02.2017 STYL MY LENIA W nowych sytuacjach doświadczenie nie podpowiada nam gotowych rozwiązań reagujemy, wykorzystujemy informacje i podejmujemy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Cechy i predyspozycje liderów nowych przedsięwzięć

Cechy i predyspozycje liderów nowych przedsięwzięć Cechy i predyspozycje liderów nowych przedsięwzięć Blok 2 Dlaczego kwestie osobowości są tak istotne na starcie? Przedsiębiorca głównym i jedynym motorem działania w odróżnieniu od dużych korporacji Zrozumienie

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

Recenzja opracowania M. Bryxa. pt: Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie.

Recenzja opracowania M. Bryxa. pt: Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie. C:\DOKUMENTY\RECENZJE\Recenzja M. Bryxa rynek.doc Recenzja opracowania M. Bryxa pt : Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie. Rynek nieruchomości jest w Polsce stosunkowo nowym, lecz wzbudzającym

Bardziej szczegółowo

1. Podstawa prawna oraz kryteria przyjęte do oceny rozprawy doktorskiej

1. Podstawa prawna oraz kryteria przyjęte do oceny rozprawy doktorskiej Szczecin, 20.04. 2015 Prof. Dr hab. Waldemar Gos, prof. zw. US Uniwersytet Szczeciński Instytut Rachunkowości Ocena rozprawy doktorskiej mgr. Artura Jastrzębowskiego pt. Zakres i znaczenie współcześnie

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów europeistyka naleŝy do obszarów kształcenia

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA

Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć Monika Marczak IP, UAM Takiego zwierzęcia nie ma?????????? Jeśli brakuje umysłowej reprezentacji pewnego fragmentu rzeczywistości, fragment ten dla

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia Załącznik nr 2 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia drugiego stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2016/2017

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2016/2017 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 06/07 Tryb studiów Niestacjonarne Nazwa kierunku studiów Studia Podyplomowe w zakresie Przygotowania

Bardziej szczegółowo

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową.

Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. Wymagania do przedmiotu Etyka w gimnazjum, zgodne z nową podstawą programową. STANDARDY OSIĄGNIĘĆ: Rozwój osobowy i intelektualny uczniów wynikający z ich uczestnictwa w zajęciach etyki podążając za przyjętymi

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Bezpieczeństwo Wewnętrzne

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Bezpieczeństwo Wewnętrzne Efekty kształcenia dla kierunku studiów Bezpieczeństwo Wewnętrzne Jednostka prowadząca kierunek studiów: Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Kierunek studiów: Bezpieczeństwo wewnętrzne Poziom kształcenia:

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA

Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2. Spis treści TEORIE WYCHOWANIA Księgarnia PWN: Pod red. Z. Kwiecińskiego i B. Śliwerskiego - Pedagogika. T. 2 Spis treści Część I TEORIE WYCHOWANIA Wstęp (Bogusław Śliwerski) 12 Rozdział 1. Istota i przedmiot badań teorii wychowania

Bardziej szczegółowo

BADANIA PARTYCYPACYJNE Z UDZIAŁEM OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ A KOMUNIKACJA ALTERNATYWNA I WSPOMAGAJĄCA DR AGNIESZKA WOŁOWICZ-RUSZKOWSKA

BADANIA PARTYCYPACYJNE Z UDZIAŁEM OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ A KOMUNIKACJA ALTERNATYWNA I WSPOMAGAJĄCA DR AGNIESZKA WOŁOWICZ-RUSZKOWSKA BADANIA PARTYCYPACYJNE Z UDZIAŁEM OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ A KOMUNIKACJA ALTERNATYWNA I WSPOMAGAJĄCA DR AGNIESZKA WOŁOWICZ-RUSZKOWSKA Praktyka idee normalizacji, integracji, obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA. OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Po ukończeniu studiów absolwent: WIEDZA

EFEKTY KSZTAŁCENIA. OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Po ukończeniu studiów absolwent: WIEDZA EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek Informacja naukowa i bibliotekoznawstwo poziom kształcenia studia pierwszego stopnia Profil ogólnoakademicki II. KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA Symbol K_W01 K_W02 K_W03 K_W04

Bardziej szczegółowo

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań

dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań dr Anna Mazur Wyższa Szkoła Promocji Intuicja a systemy przekonań Systemy przekonań Dlaczego mądrzy ludzie podejmują głupie decyzje? Odpowiedzialne są nasze przekonania. Przekonania, które składają się

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań

Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań Konferencja ZdrowyUczen.org Nowoczesne formy ruchu pytanie o przyszłość i nowe trendy w wychowaniu fizycznym Prof. dr hab. Michał Bronikowski Zakład Dydaktyki Aktywności Fizycznej AWF Poznań Ścieżka wychowania

Bardziej szczegółowo