Prof. dr hab. Jacek Grzywacz Katedra Zarządzania Finansami Przedsiębiorstwa Szkoła Główna Handlowa w Warszawie. Ryzyko w kredycie walutowym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prof. dr hab. Jacek Grzywacz Katedra Zarządzania Finansami Przedsiębiorstwa Szkoła Główna Handlowa w Warszawie. Ryzyko w kredycie walutowym"

Transkrypt

1 Prof. dr hab. Jacek Grzywacz Katedra Zarządzania Finansami Przedsiębiorstwa Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Ryzyko w kredycie walutowym

2 Prowadząc działalność gospodarczą, w każdym niemalże przypadku należy liczyć się z występowaniem określonego ryzyka. Może mieć ono charakter finansowy, operacyjny, rynkowy, polityczny, przy czym coraz częściej przedsiębiorcy wskazują na szereg innych aspektów ryzyka, dotyczących m.in. niebezpieczeństwa utraty reputacji czy też niesprostania wymogom legislacyjnym. Jednocześnie należy zauważyć, że obserwuje się zacieranie różnic pomiędzy rynkami finansowymi i innymi obszarami działalności gospodarczej, co utrudnia identyfikację poszczególnych czynników ryzyka, utrudnia również ich precyzyjny opis oraz ścisłość zdefiniowania. Nieprzewidywalność otoczenia wywierającego coraz większy wpływ na wyniki finansowe wymusiła potrzebę zintegrowanego podejścia do zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwie. Nadal jednak niewiele przedsiębiorstw stosuje takie podejście, koncentrując się z reguły na doraźnych działaniach w odpowiedzi na zagrożenia pojawiające się w otoczeniu firmy. Wśród tych zagrożeń warto wyróżnić ryzyko walutowe, związane przede wszystkim z zaciąganiem przez przedsiębiorstwo kredytów w walutach obcych. Ryzyko walutowe określić można jako prawdopodobieństwo pogorszenia sytuacji finansowej firmy wskutek niekorzystnych zmian kursów walutowych. Ryzyko to dotyczy obecnie wielu przedsiębiorstw w Polsce, co potwierdzają wyniki wielu badań, m.in. Instytutu Gospodarki Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie przeprowadzonych w 2003 roku (rysunek 1) Rysunek 1. Czy spółka doświadczyła negatywnych skutków ryzyka walutowego? Źródło: Badania ankietowe IG WSIiZ oraz Katedry Finansów i Bankowości WSIiZ, Rzeszów 2003 Fakt występowania ryzyka walutowego wiąże się w istotnym stopniu z rosnącym zadłużeniem zagranicznym przedsiębiorstw, które wynosiło w 2003 roku blisko 50 mln USD. Ilustracje to rysunek 2.

3 Rysunek 2. Zadłużenie przedsiębiorstw za granicą (w mln USD) Źródło: Na podstawie biuletynów informacyjnych NBP. Ponad 40% zadłużenia zagranicznego przedsiębiorstw przypada na kredyty i pożyczki, stąd też wydaje się, że konieczność aktywnego zarządzania ryzykiem walutowym nie wymaga szerszego uzasadnienia. Trudno jest jednoznacznie wskazać, ile przedsiębiorstw w Polsce korzysta z kredytów walutowych, można jednak przyjąć, że wśród jednostek zadłużonych w bankach 40% korzysta z kredytów zaciągniętych właśnie w walutach obcych. W każdym niemalże przypadku zaciągania przez firmę kredytu walutowego należy liczyć się z ryzykiem. Jak wskazuje M. Mazur, potwierdzają to wydarzenia z lat dziewięćdziesiątych związane z serią kryzysów finansowych, nadal również w związku z aprecjacją złotego taka groźba istnieje.1) Związana jest ona w istotnym stopniu z niebezpieczeństwem osłabienia waluty krajowej. Pozytywne jest, że w wielu przedsiębiorstwach coraz częściej bierze się pod uwagę konieczność aktywnego zarządzania własną pozycją walutową. Taką konieczność potwierdza fakt, że sytuacja na rynku walutowym w Polsce nie zależy jedynie od kierunku prowadzonej przez NBP polityki pieniężnej. Kształtowana jest ona bowiem również przez szereg innych czynników wynikających z uczestniczenia w globalnym systemie finansowym. Istotne znaczenie mają przy tym inwestycje o charakterze spekulacyjnym ze strony inwestorów zagranicznych. Nieprzewidywalność sytuacji na rynku walutowym w Polsce, potwierdzana szeregiem polemik i kontrowersji pojawiających się na łamach wielu publikacji, wskazuje na konieczność stałej analizy sygnałów płynących z rynku finansowego i całej gospodarki. Obserwowana od kilku miesięcy tendencja umacniania się złotego, głównie wobec waluty amerykańskiej, nie powinna być jedynym kryterium decyzji o zaciągnięciu przez przedsiębiorstwo kredytu w walcie obcej. Fakt odniesienia wysokości stopy procentowej takiego kredytu do stawki referencyjnej (np. LIBOR USD czy EUROLIBOR) wskazuje, że w przypadku stopy procentowej będzie ona kształtowała się w zależności od decyzji banków centralnych tych państw, w których funkcjonuje dana waluta.

4 Nawet w przypadku utrzymującej się tendencji spadku kursu danej waluty, w krótkich przedziałach czasowych kurs ten podlega stałym wahaniom. W konsekwencji szereg przedsiębiorstw odczuwa negatywne konsekwencje z tytułu ujemnych różnic kursowych istotnie wpływających na wzrost kosztów, a tym samym na spadek wyniku finansowego. Dotyczy to praktycznie wszystkich walut, w których przedsiębiorcy zaciągają zobowiązania, uznawanych nierzadko za waluty o wysokim poziomie stabilności. Typowa huśtawka nastrojów, jaka ma miejsce na rynku walutowym oraz światowa sytuacja gospodarcza i polityczna, jak również stałe naciski ze strony eksporterów polskich nakazują wręcz branie pod uwagę możliwości deprecjacji złotego, z czym wiąże się bezpośrednio ryzyko kursowe. Powoduje to bowiem zwiększenie wielkości rat kapitałowych oraz płatności odsetkowych od zaciągniętych kredytów. I tak na przykład, opierając się o dane historyczne, można potwierdzić, że koszty odsetkowe w przypadku kredytów zaciąganych w euro stanowiły nawet do 12% sumy wszystkich płatności. Wskazując na ryzyko kursowe, należy stale i mieć na uwadze, że przejawia się ono w trzech obszarach: przeliczeniowym, transakcyjnym i ekonomicznym. Ryzyko przeliczeniowe, dotyczące wykorzystania kredytów walutowych, polega głównie na tym, że wartość zobowiązań prezentowana w bilansie zależy w istotnym stopniu od wysokości kursu walutowego na dany moment sprawozdawczy. Rozbieżności wynikające z wyceny według metody przyjętej przez przedsiębiorstwo w trakcie roku obrotowego oraz wartości oszacowanej dla potrzeb bilansu według średniego kursu NBP oznaczają różnice kursowe, które wpływają na wynik finansowy jako koszt bądź przychód. Należy przy tym zauważyć, że różnice te z punktu widzenia prawa podatkowego nie mają znaczenia, zatem ryzyko przeliczenia nie powoduje konsekwencji podatkowych oraz nie ukazuje realnych zmian wartości składników majątku i nie wyznacza rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Istotne jest jednak, że większość podmiotów zewnętrznych oceniających kondycję finansową przedsiębiorstwa posługuje się wskaźnikami obrazującymi m.in. jego zdolność do obsługi zadłużenia. Wyniki takiej analizy mogą zatem zależeć w istotnym stopniu od ukształtowania się kursów walutowych w momencie jej przeprowadzania. Skala ryzyka kursowego w takiej sytuacji zależy również od tego, czy przedsiębiorstwo posiada inne pozycje bilansowe denominowane w walutach obcych, np. należności, papiery wartościowe, czy też środki pieniężne. Należy również pamiętać, że niekorzystny wpływ kursu walutowego na ocenę przedsiębiorstwa może wpłynąć na decyzję banku o konieczności ustanowienia przez jednostkę dodatkowych zabezpieczeń udzielonego wcześniej kredytu. Ryzyko transakcyjne wynika z konkretnych rozliczeń i znajduje odzwierciedlenie w rachunku wyników przedsiębiorstwa. W oszacowaniu tego ryzyka nieodzowna jest analiza (prognoza) przepływów pieniężnych, która musi uwzględniać m.in. ryzyko płynności finansowej. Wzrost kursu walutowego poprzedzający moment regulowania kolejnej raty kredytu może spowodować konieczność zaangażowania znacznie większych środków niż pierwotnie przewidywano. W skrajnej sytuacji może doprowadzić również do zagrożenia utraty płynności firmy. W przypadku ryzyka transakcyjnego dobrym sposobem na zabezpieczenie się przed niekorzystną zmiana kursu są tzw. metody naturalne. Mogą je wykorzystywać np. przedsiębiorstwa eksportujące na rynki zagraniczne, które wpływy z eksportu przeznaczają na

5 spłatę zaciągniętego kredytu. Trudno jest jednak mówić o całkowitym wyeliminowaniu ryzyka, ponieważ pozostaje problem niedopasowania czasowego tych przepływów. Dosyć trudno jest oszacować ryzyko ekonomiczne (zwane inaczej operacyjnym). Chodzi w tym wypadku o wrażliwość rynkową przedsiębiorstwa na zmiany kursów walut. Zależy to w istotnym stopniu od pozycji konkurencyjnej jednostki, umiejscowienia, terytorium, na którym działa, oraz rodzaju waluty, w której podejmuje zobowiązania. Trudności w ocenie ryzyka ekonomicznego przekładają się w konsekwencji na brak aktywności ze strony przedsiębiorstw w efektywnym zarządzaniu tego typu ekspozycją. Ryzyko kursowe ma jak widać wielowymiarowy charakter. Wszystkie wymienione rodzaje tego ryzyka są ze sobą powiązane i wynikają z wpływu nieprzewidywalnych zmian kursu walutowego na wartość aktywów i zobowiązań firmy oraz oczekiwanych przepływów pieniężnych. Warunkiem właściwego rozpoznania zagrożeń dla stabilności finansowej przedsiębiorstwa jest określenie zakresu występowania każdej z form ryzyka i określenia jego finansowych konsekwencji dla działalności gospodarczej. Rodzi się oczywiście pytanie na ile przedsiębiorstwa są w stanie rzetelnie przeprowadzić tego typu oceny? Jak się zabezpieczać przed ryzykiem walutowym? Praktyka gospodarcza potwierdza, że metody naturalne umożliwiające kompensowanie zobowiązań należnościami w danej walucie w wielu przypadkach nie są możliwe do zastosowania.2) Dotyczy to w szczególności właśnie firm zaciągających kredyty w walutach obcych, dla których istotne jest zagwarantowanie w umowie możliwości przewalutowania kredytu oraz sięgnięcie po instrumenty rynku terminowego. Głównym powodem podejmowania przez firmę decyzji o przewalutowaniu kredytu (czyli przeliczeniu pozostającej do spłaty części zadłużenia na inną walutę i prowadzeniu dalszych rozliczeń w tej właśnie walucie) są oczekiwania co do aprecjacji waluty, w której zaciągnięto pierwotnie kredyt. Wzrost kursu waluty zminimalizowałby bowiem korzyści wynikające z niższego oprocentowania i doprowadził do znacznego wzrostu kosztów spłaty zobowiązania. Skuteczne reagowanie na niekorzystne zmiany dotyczące kursów walutowych zależy jednak w istotnym stopniu od treści klauzuli przewalutowania zadłużenia w danym momencie podpisanej z bankiem. W wielu sytuacjach firma musi się liczyć z koniecznością zapłaty prowizji, która stanowić może znaczne obciążenie. Pewnym rozwiązaniem jest zaciąganie tzw. kredytów wielowalutowych, bowiem niekorzystna zmiana kursu danej waluty obciąży tylko część zobowiązania. W przypadku przewalutowania należy pamiętać, że wiąże się ono ze zmianą warunków kredytowania, co wymaga w banku określonego czasu. Jest to interesujące rozwiązanie dla mniejszych przedsiębiorstw, pozbawionych możliwości bardziej aktywnego ograniczania ryzyka przy wykorzystaniu np. instrumentów pochodnych. Rozpatrując możliwość przewalutowania kredytu, należy zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii. Po pierwsze, banki nie zawsze godzą się na podpisanie tego typu klauzuli, np. przy kredytach średnio- i długoterminowych przewalutowanie możliwe jest nierzadko po pierwszym bądź drugim roku funkcjonowania umowy kredytowej.

6 Po drugie, jak uprzednio wspomniano, zgoda banku na przewalutowanie wiąże się z koniecznością zapłacenia przez firmę prowizji liczonej z reguły od wartości przewalutowanej kwoty. Szczególnie jest to dotkliwe, gdy banki żądają zapłaty prowizji od pełnej kwoty podanej w umowie kredytowej w momencie jej podpisywania (!). Po trzecie, banki wprowadzają nierzadko limity dotycząc liczby dokonywanych przewalutowań w czasie trwania umowy kredytowej. Uzupełniając powyższe uwagi, należy pamiętać, że przewalutowanie kredytu najczęściej nie eliminuje całkowicie ryzyka związanego ze zmianą parametrów wpływających na koszt zaciągniętego długu, przenosząc je jedynie z jednej strefy walutowej do drugiej. Nawet przy zmianie waluty kredytu na złote pozostaje wciąż ryzyko niekorzystnej zmiany stopy procentowej. Jest to istotne w świetle polityki kredytowej banków w Polsce, utrzymujących nadal wysokie stopy procentowe na kredyty złotowe, znacznie przekraczające poziom inflacji. Zmiana waluty kredytu może również nastąpić w mało korzystnym dla firmy momencie i pogorszyć jej kondycję finansową. Jest to związane ze słabą znajomością zasad funkcjonowania rynku walutowego i czynników wpływających na zmiany kursów walutowych. Nierzadko również przedsiębiorcy ulegają masowym opiniom i podejmują mało racjonalne decyzje, narażając się na straty finansowe. Ważnym sposobem ograniczania ryzyka wynikającego z wykorzystania kredytów walutowych może być skorzystanie z instrumentów rynku terminowego. Chodzi przede wszystkim o instrumenty pochodne, wśród których warto wyróżnić kontrakty typu futures, forwards, opcje i swapy, będące zarówno przedmiotem giełdowego, jak i pozagiełdowego obrotu. Rozwój tych instrumentów wiąże się ze wzrastającym (od połowy lat siedemdziesiątych ubiegłego stulecia) zagrożeniem ryzyka związanym ze zmianami cen różnorodnych instrumentów finansowych. Przyczyną ich wprowadzenia był wzrost zmienności kursów walutowych, stóp procentowych, cen akcji i cen towarów. Instrumenty te są również przedmiotem spekulacji coraz częściej wykorzystywanym przez inwestorów w Polsce. Jednym z najczęściej stosowanych instrumentów przez przedsiębiorstwa w Polsce jest transakcja zamiany (swaps). Umożliwia ona jednoczesne zabezpieczenie się przez ryzykiem walutowym i ryzykiem stóp procentowych przez stworzenie syntetycznego kredytu o określonych parametrach. Podstawowym celem tego typu transakcji jest zmniejszenie niedopasowania struktury walutowej oraz wrażliwości na zmiany stóp procentowych pomiędzy aktywami i pasywami. Jeżeli ich zabezpieczenie ma dotyczyć jedynie poziomu stóp procentowych lub ryzyka kursowego, zastosować można odpowiednio swap procentowy lub walutowy. Transakcją zabezpieczającą oba rodzaje ryzyka jest natomiast swap walutowoprocentowy (CIRS). Z punktu widzenia działalności przedsiębiorców podstawową zaletą tego typu transakcji jest jej elastyczność. Odzwierciedlają ją różne warianty swapów, w zależności od momentu rozpoczęcia umowy kontraktu (np. swapy rozpoczęte w momencie zawarcia umowy lub odłożone, obowiązujące w określonym terminie późniejszym), zakończenia kontraktu (np. z prawem wcześniejszego zamknięcia kontraktu przez jedną ze stron). Istotna jest również możliwość zastosowania różnorodnych form swapów w zależności od wielkości i zmienności kwoty podstawowej, na podstawie której kalkulowane są płatności. lastyczność transakcji swap pozwala na zabezpieczenie nawet najbardziej skomplikowanych strukturalnie kredytów walutowych. Można nimi również zabezpieczać wieloletnie zobowiązania, sięgające nawet 30 lat.

7 Walutowe kontrakty swap są dobrym narzędziem do zabezpieczania płynności w walutach, tj. do zabezpieczania ryzyka niedopasowania wpływów z wydatkami. Jeżeli w jednym miesiącu wydatki w walucie znacznie przekraczają wpływy, cześć płatności musiałaby zostać zrealizowana ze środków uzyskanych w drodze przewalutowania, z czym wiąże się powstanie ryzyka kursowego. W przypadku jednak, gdy przedsiębiorstwo oczekuje wpływów w kolejnych miesiącach, może je wykorzystać do zapłaty pełnej kwoty przez zawarcie odpowiedniej transakcji z bankiem. Jej warunki mogą być idealnie dopasowane do konkretnej sytuacji.3) Innym instrumentem wykorzystywanym do zabezpieczania się przed ryzykiem walutowym są transakcje opcyjne. Są to instrumenty o charakterze niesymetrycznym, tzn. w zależności od rodzaju mogą przynosić nieograniczony zysk przy określonym koszcie początkowym albo nieograniczoną stratę przy założonej wielkości dochodu początkowego. Opcje przypominają umowy ubezpieczenia, dają bowiem ich nabywcy prawo, ale nie obowiązek dokonania określonej transakcji w przyszłości. Przedsiębiorstwo może zatem wystąpić w roli ubezpieczonego poprzez nabycie opcji, jak również ubezpieczającego, gdy przyjmuje na siebie ryzyko niekorzystnych zmian kursów w przyszłości, licząc na utrzymanie dochodu (premii) otrzymywanego przy zakupie instrumentu. Celem przedsiębiorstwa nie jest jednak przejmowanie na siebie dodatkowego ryzyka, dlatego też najczęściej firmy dokonują jedynie zakupu opcji. Stosowane są także różnego rodzaju strategie opcyjnie, wśród których dużą popularnością cieszą się tzw. strategie zerokosztowe. W tym przypadku transakcja jest konstruowana w taki sposób, aby premia płacona i otrzymywana były sobie równe. Pomimo dynamicznego rozwoju rynku instrumentów pochodnych najczęściej wykorzystywanym narzędziem pozostają najprostsze w swej konstrukcji transakcje terminowe forward, oznaczające ustalenie przyszłego kursu kupna lub sprzedaży określonej ilości waluty. Wobec walut, których oprocentowanie jest niższe niż oprocentowanie krajowej waluty, kurs terminowy jest wyższy niż kurs kasowy. W takiej sytuacji sprzedaż na rynku terminowym waluty co do której oczekujemy deprecjacji jej wartości pozwala na osiągnięcie wyższego poziomu wymiany. Taka sytuacja jest korzystna przy przewalutowaniu środków pochodzących z kredytu. Odwrotna zasada działa w odniesieniu do zakupu na termin określonej ilości waluty. Kurs terminowy oparty jest na różnicy stóp procentowych. Zawierając transakcję swap bez początkowej wymiany kwot bazowych, przedsiębiorstwo już na samym początku zyskuje lub traci na różnicy kursów obu transakcji: sprzedaży waluty oraz zabezpieczenia kursów jej spłaty. W sytuacji dużych wahań na rynku walutowym warto wykorzystać sprzyjające tendencje rynkowe, pamiętając jednak, że pozostawienie otwartej pozycji walutowej zawsze naraża firmę na ryzyko i jest do pewnego stopnia formą spekulacji. W przeciwieństwie do opcji transakcje forward są instrumentami oznaczającymi zobowiązanie, a nie jedynie prawo do zakupu lub sprzedaży waluty. Bez względu na to, jak ukształtują się określone wielkości w przyszłości, przedsiębiorstwo realizuje transakcję po ustalonym wcześniej kursie. Porównując podstawowe rodzaje instrumentów pochodnych, możliwość wykorzystania każdego z nich można przyporządkować konkretnej sytuacji. Kiedy firma ma ustalony termin płatności i spodziewa się określonej negatywnej tendencji kształtowania się kursu walutowego, najkorzystniejsze wydaje się zawarcie transakcji forward. Jeżeli natomiast

8 przedsiębiorstwo wyznaczy próg rentowności i uzna, że najważniejsze jest, aby jego koszty ukształtowały się na określonym poziomie (nawet za ceną zapłaty wysokiej premii), z pozostawieniem jednocześnie możliwości korzystania z pozytywnych tendencji rynkowych, najodpowiedniejszy jest zakup opcji kupna. Może również zdarzyć się, że satysfakcjonujące będzie określenie jedynie przedziału kształtowania się kursu zadowalającego dla firmy. W takiej sytuacji można zabezpieczyć się poprzez zastosowanie strategii zerokosztowej, jednak możliwość wykorzystania pozytywnych tendencji rynkowych jest w tym wypadku ograniczona. Generalnie, opcje wykorzystywane są dla przepływów, których realizacja nie jest pewna, ale może wiązać się z wysokim ryzykiem, albo gdy przedsiębiorstwo nie ma pewności co do przyszłych tendencji rynkowych. Podsumowując, najczęściej transakcje forward i opcje wykorzystywane do zabezpieczania zobowiązań o krótkim horyzoncie czasowym, natomiast swapy są raczej elementem zarządzania długoterminowego (mogą bowiem syntetycznie odzwierciedlać schemat przepływów dotyczących całego okresu kredytowania). Podział ten jednak stopniowo zanika, ponieważ stale tworzone są nowe struktury o różnym horyzoncie czasowym. Swapy mogą być na przykład z powodzeniem stosowane do zarządzania krótkoterminową pozycją przedsiębiorstwa. Postrzeganie ryzyka walutowego przez przedsiębiorstwa w Polsce Upłynnienie kursu złotego równoczesne z liberalizacją przepływów kapitałowych doprowadziło w Polsce do istotnego wzrostu ryzyka kursowego, w efekcie czego przedsiębiorstwa zaczęły coraz częściej wykorzystywać metody zabezpieczające przed tym ryzykiem, w tym instrumenty pochodne. Spółki, w których duża część pozycji bilansowych uzależniona jest od kursu walutowego, posiadające wielomilionowe należności lub zobowiązania w walutach obcych, jako pierwsze zaczęły wprowadzać zintegrowaną politykę zarządzania ryzykiem, jej zasady zaś prezentowały w sprawozdaniach finansowych. Przykładem takiej spółki jest Polska Telefonia Cyfrowa, która w ciągu 2001 roku wprowadziła istotne zmiany w stosowanych przez siebie zadach rachunkowości i przyjęła zasady polityki księgowej zgodnie z regulacjami Międzynarodowych Standardów Rachunkowości. Identyfikując negatywne skutki ryzyka walutowego, przedsiębiorcy podają najczęściej zmniejszenie przychodów związane z niekorzystnym kształtowaniem się kursów walutowych, zwiększenie kosztów pozyskania surowców, spadek opłacalności eksportu, wzrost konkurencji ze strony towarów importowanych oraz zwiększenie kosztów finansowych. Wskazując z kolei na sposoby ograniczania tego ryzyka, firmy podkreślają fakt wykorzystywania zarówno metod naturalnych, jak też instrumentów pochodnych. Ilustruje to rysunek 3.

9 Rysunek 3. Sposoby ograniczania przez przedsiębiorstwa ryzyka walutowego Największą popularnością cieszą się walutowe transakcje terminowe forward, co wynika prawdopodobnie z ich prostej konstrukcji oraz dużej elastyczności. Należy jednak zwrócić uwagę, że dotyczy to przede wszystkim dużych przedsiębiorstw, które mogą pozwolić sobie na korzystanie z kosztownych instrumentów pochodnych. Mniejsze wykorzystanie opcji walutowych i transakcji typu swap wynika zapewne z konieczności posiadania specjalistycznej wiedzy oraz wysokich kosztów. Można przypuszczać również, że słabe zainteresowanie kontraktami futures związane jest z ich niską płynnością. Wśród trudności związanych z wykorzystaniem walutowych instrumentów pochodnych przedsiębiorcy wskazują przede wszystkim na brak jednoznacznych przepisów dotyczących opodatkowania tych instrumentów oraz kłopoty związane z ich księgowaniem. Kłopoty z jasną interpretacja obowiązujących przepisów oraz niedobór praktycznych rozwiązań rachunkowych istotnie negatywnie wpływają na aktywność przedsiębiorstw na rynku derywatów. Co więcej, na rynku pojawiają się nowe instrumenty, za którymi również nie nadążają uregulowania prawne. Ich zastosowanie wymaga fachowej wiedzy, której brakuje często nie tylko zarządzającym, ale również organom skarbowym i audytorom. Dlatego też bez względu na to, jaką decyzję podejmie przedsiębiorstwo wobec własnego ryzyka, coraz istotniejszego znaczenia nabiera stworzenie jasnych i spójnych zasad polityki zarządzania tym ryzykiem. Jest to ważne właśnie w sytuacji braku jednoznacznych uregulowań prawnych i rozbieżności w interpretacji istniejących przepisów. Jasno udokumentowany cel wykorzystania derywatów umożliwia przedsiębiorstwu zastosowanie szczególnych zasad rachunkowości, zwanych rachunkowością instrumentów zabezpieczających, oraz skorzystanie z dogodnych dla danego podmiotu rozwiązań księgowych i podatkowych. Wiedza na ten temat jest zdecydowanie niewystarczająca w mniejszych przedsiębiorstwach, gdzie wykorzystanie instrumentów pochodnych ma nierzadko charakter jedynie sporadyczny. Ciekawe wnioski nasuwają się przy analizie przyczyn, dla których przedsiębiorcy nie wykorzystują ofert instytucji finansowych z zakresu zarządzania ryzykiem walutowym (rysunek 4).

10 Rysunek 4. Przyczyny nieskorzystania z ofert banków i instytucji finansowych z zakresu zarządzania ryzykiem walutowym Potwierdza się, że w wielu przypadkach przedsiębiorstwa nadal nie rozumieją problemów kursowych i jeśli na przykład kupują kontrakt terminowy zabezpieczający przed ryzykiem wzrostu kursu, a ten spadnie, to uważają, że poniosły stratę. Nie dostrzegają przy tym, że taki kontrakt stwarza możliwość stabilnego planowania działalności i skutecznego sterowania płynnością, poprzez min. prognozowanie wydatków i wpływów. Istotną barierą są koszty transakcji narzucane przez banki. Chodzi przede wszystkim o opłaty w postaci marży pobieranej w wysokości zależnej od wartości transakcji. Problemem jest również wymagane zabezpieczenie składane w formie depozytu w wysokości kilku procent planowej transakcji, który uwalniany jest dopiero po jej rozliczeniu. Jest to szczególnie dotkliwe, gdy przedsiębiorstwo chce zawrzeć kilka kontraktów. Poza tym minimalna kwota, dla której można negocjować kurs, musi przekraczać z reguły 10 tysięcy euro, co stanowi poważną barierę, zwłaszcza dla przedsiębiorstw o mniejszych obrotach. Wnioski Rosnące zadłużenie zagraniczne przedsiębiorstw w Polsce, w których istotną cześć zajmują kredyty walutowe, dowodzi, że problem ryzyka walutowego musi być stale brany pod uwagę wśród istotnych zagrożeń, na które narażone są jednostki. Przedsiębiorcy w różny sposób podchodzą do tej problematyki. Jednym z rozwiązań stosowanych przez eksporterów jest zaciąganie zobowiązań w walucie, w której realizowane (lub denominowane) są wpływy z eksportu. Stosunkowo prostym rozwiązaniem wydaje się również zapisanie w umowie kredytowej klauzuli pozwalającej na przewalutowanie kredytu w dowolnym momencie. Nie jest to jednak metoda pozwalająca na całkowite wyeliminowanie ryzyka, a jedynie na jego ograniczenie w określonych sytuacjach. W dalszym ciągu założenia opierają się na prognozach, co doprowadzić może do niekorzystnego wzrostu kosztów kredytowych. Bardziej skomplikowanie w swej konstrukcji są instrumenty pochodne, wykorzystywane przede wszystkim przez duże firmy posiadające wyspecjalizowane służby finansowe. Podsumowując, problem ryzyka walutowego występującego w przedsiębiorstwie wymaga uwzględnienia kilku kwestii.

11 Po pierwsze, niższa stopa procentowa kredytów walutowych w stosunku do złotowych nie może być jedynym kryterium uwzględnianym przez firmę przy zaciąganiu kredytu w walutach obcych. Nawet spadkowa tendencja kursu danej waluty obserwowana w dłuższym okresie nie eliminuje ryzyka kursowego, zwłaszcza że wszelkie analizy kursów potwierdzają ciągłe ich wahania przynoszące ujemne różnice kursowe. Po drugie, wprawdzie coraz więcej przedsiębiorstw w Polsce potwierdza potrzebę zarządzania ryzykiem związanym z zaciąganiem zobowiązań walutowych, dotyczy to jednak głównie dużych jednostek. Po trzecie, poziom wiedzy na temat zarządzania ryzykiem kursowym w przedsiębiorstwach wykorzystujących kredyty walutowe nadal jest stosunkowo niski. Dotyczy to przede wszystkim mniejszych firm, wśród których jedynie niewielki odsetek dysponuje wyspecjalizowaną kadrą odpowiedzialną za pion finansowy. Po czwarte, w dalszym ciągu wiele przedsiębiorstw ma kłopoty z księgowaniem operacji na instrumentach pochodnych, obawia się przy tym negatywnej opinii na temat stosowanych przez siebie rozwiązań ze strony audytorów zewnętrznych oraz urzędów skarbowych. Skoro tego typu problemy pojawiają się w największych firmach, nie trudno domyślić się, jaki jest stan wiedzy na ten temat w małych i średnich przedsiębiorstwach. Po piąte, analiza ofert i rozwiązań stosowanych przez instytucje finansowe, głównie zaś banki, świadczących przedsiębiorstwom usługi w zakresie wykorzystywania instrumentów pochodnych potwierdza, że są one zbyt kosztowne dla wielu firm. Taka postawa banków słusznie zasługuje na miano zbyt asekuracyjnej i wynika, niestety, z dążenia tych instytucji do zabezpieczenia własnego ryzyka poprzez politykę wysokich marż. Brak ucywilizowania ich poziomu nadal będzie skuteczną barierą zniechęcającą przedsiębiorców do stosowania derywatów, mogących istotnie wpłynąć na ograniczenia podejmowanego ryzyka. Literatura 1. Badania ankietowe IG WSIiZ oraz Katedry Finansów i Bankowości WSIiZ, Rzeszów Leszczyńska E., Rynek kontraktów swap w Polsce, Narodowy Bank Polski, Publikacje, Mazur M., Groźne dewizy, Bank 12/ /2005

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego

MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego *connectedthinking Aktualności MSSF Wyjaśnienie działań IASB* MSSF 7 - dodatek l MSSF 7 - potencjalny wpływ ryzyka rynkowego Potencjalny wpływ ryzyk rynkowych jest jednym z ważniejszych problemów, na jakie

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP Jeden z najbardziej popularnych instrumentów służący przesuwaniu terminów rozliczenia przepływów walutowych Obowiązek rozliczenia transakcji po ustalonych kursach Negocjowana transakcja FX swap polega

Bardziej szczegółowo

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A.

OPISY PRODUKTÓW. Rabobank Polska S.A. OPISY PRODUKTÓW Rabobank Polska S.A. Warszawa, marzec 2010 Wymiana walut (Foreign Exchange) Wymiana walut jest umową pomiędzy bankiem a klientem, w której strony zobowiązują się wymienić w ustalonym dniu

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz schematów. Wstęp. Rozdział I Wprowadzenie

Spis treści. Wykaz skrótów. Wykaz schematów. Wstęp. Rozdział I Wprowadzenie Spis treści Wykaz skrótów Wykaz schematów Wstęp Rozdział I Wprowadzenie Rozdział II Pochodny instrument finansowy jako przedmiot opodatkowania w podatku na tle różnych dziedzin prawa 1. Przedmiot i podstawa

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ 1 DEFINICJA RYZYKA STOPY PROCENTOWEJ Ryzyko stopy procentowej to niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmian rynkowej stopy procentowej na sytuację finansową banku

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe 1 1. Metody ustalania różnic kursowych od 01.01.2007: wprowadza się dwie opcjonalne metody: w oparciu o nowe regulacje w ustawie podatkowej, w oparciu o przepisy o rachunkowości.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane

Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane www.pwcacademy.pl Instrumenty pochodne Instrumenty wbudowane Jan Domanik Instrumenty pochodne ogólne zasady ujmowania i wyceny 2 Instrument pochodny definicja. to instrument finansowy: którego wartość

Bardziej szczegółowo

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 1 Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 2 Triada celów w wersji tradycyjnej Rentowność Bezpieczeństwo/Ryzyko Płynność Bank nie może osiągać równocześnie więcej niż jednego celu

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29. Sporządziła: A. Maciejowska Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 29 Sporządziła: A. Maciejowska 1.Wstęp Każde przedsiębiorstwo musi zmagać się z ryzykiem, nawet jeśli nie do końca jest

Bardziej szczegółowo

Szkolenia Standardy Sprawozdawczości Finansowej

Szkolenia Standardy Sprawozdawczości Finansowej Programy motywacyjne oparte na płatnościach akcjami MSSF 2 Instrumenty finansowe wg Ustawy o Rachunkowości lub MSSF Ujawnienia na temat instrumentów finansowych MSSF 7 Aktualności MSR/MSSF Niektóre spółki

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ 1 OPODATKOWANIE INSTRUMENTÓW POCHODNYCH W PRAKTYCE PODATKOWEJ

CZĘŚĆ 1 OPODATKOWANIE INSTRUMENTÓW POCHODNYCH W PRAKTYCE PODATKOWEJ CZĘŚĆ 1 OPODATKOWANIE INSTRUMENTÓW POCHODNYCH W PRAKTYCE PODATKOWEJ 1 PRZEPISY O RACHUNKOWOŚCI DEFINICJA INSTRMENTÓW POCHODNYCH Pochodne instrumenty finansowe Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

LIMIT KREDYTOWY WIELOCELOWY

LIMIT KREDYTOWY WIELOCELOWY LIMIT KREDYTOWY WIELOCELOWY Konin, 24.02.2015r. Regionalne Centrum Korporacyjne w Kaliszu Agenda Definicja i podstawowe cechy produktu Funkcjonowanie produktu Analiza przykładowego rozwiązania Korzyści

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat)

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) "Kredyt nie droższy niż to nowa usługa Banku, wprowadzająca wartość maksymalną stawki referencyjnej WIBOR 3M służącej do ustalania wysokości zmiennej stopy

Bardziej szczegółowo

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym Jeśli wystarcza nam kapitału, aby wybrać spłatę w ratach malejących, to koszt obsługi kredytu będzie niższy niż w przypadku spłaty kredytu w ratach równych. 8.1. Kredyt - definicja Jak stanowi art. 69

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES

ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Katedra Rynków Kapitałowych Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Jacek Tomaszewski ZASTOSOWANIE KONTRAKTÓW CIRS W MECHANIZMIE CURRENCY CARRYTRADES Rynek kapitałowy, a koniunktura gospodarcza Łódź, 3 4 grudnia

Bardziej szczegółowo

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A.

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A. SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z OCENY SYTUACJI SPÓŁKI W ROKU 2014 WRAZ Z OCENĄ SYSTEMU KONTROLI WEWNĘTRZNEJ I SYSTEMU ZARZĄDZANIA ISTOTNYM RYZYKIEM Zgodnie z częścią III, punkt

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 46/2008. Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 16 października 2008 r. w sprawie ogólnych warunków transakcji walutowych typu swap

UCHWAŁA NR 46/2008. Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 16 października 2008 r. w sprawie ogólnych warunków transakcji walutowych typu swap 21 UCHWAŁA NR 46/2008 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 16 października 2008 r. w sprawie ogólnych warunków transakcji walutowych typu swap Na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa Jak ocenić pozycję finansową firmy? dr Grażyna Michalczuk Uniwersytet w Białymstoku 9 maja 2013 r. Co to jest analiza To metoda poznanie

Bardziej szczegółowo

5.4. Wycena instrumentów finansowych na dzieñ bilansowy

5.4. Wycena instrumentów finansowych na dzieñ bilansowy 5.4. Wycena instrumentów finansowych na dzieñ bilansowy Aktywa finansowe, w tym zaliczone do aktywów instrumenty pochodne, wycenia się nie później niż na koniec okresu sprawozdawczego, w wiarygodnie ustalonej

Bardziej szczegółowo

Roczne Sprawozdanie Finansowe SKOK Fundusz Inwestycyjny Otwarty Obligacji za okres od 21 maja 2007 do 31 grudnia 2007 roku.

Roczne Sprawozdanie Finansowe SKOK Fundusz Inwestycyjny Otwarty Obligacji za okres od 21 maja 2007 do 31 grudnia 2007 roku. Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Funduszy Sprawozdanie finansowe Funduszu na dzień 31 grudnia 2007 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Różnice kursowe. Prowadzący: dr Gyöngyvér Takáts

Różnice kursowe. Prowadzący: dr Gyöngyvér Takáts Różnice kursowe Prowadzący: dr Gyöngyvér Takáts Różnice kursowe Różnice kursowe to różnice wynikające ze zmiany (zwiększenia lub zmniejszenia) kursów walut obcych w stosunku do złotego, występujące między

Bardziej szczegółowo

Różnice kursowe po 1 stycznia 2012 r.

Różnice kursowe po 1 stycznia 2012 r. Różnice kursowe po 1 stycznia 2012 r. Pytanie podatnika: Czy z uwzględnieniem art. 15a ust. 4 ustawy o CIT w brzmieniu nadanym nowelizacją ustawy, Wnioskodawca prawidłowo uznaje, że właściwe będzie stosowanie

Bardziej szczegółowo

SpiS treści Wstęp Rozdział pierwszy Ryzyko krajowe eksportera Rozdział drugi Rodzaje zagranicznego ryzyka eksportera

SpiS treści Wstęp Rozdział pierwszy Ryzyko krajowe eksportera Rozdział drugi Rodzaje zagranicznego ryzyka eksportera Spis treści Wstęp...11 Rozdział pierwszy Ryzyko krajowe eksportera...13 1. Wprowadzenie...13 2. Źródła ryzyka w transakcjach eksportowych...16 3. Rodzaje ryzyka krajowego eksportera...16 3.1. Ryzyko związane

Bardziej szczegółowo

OPIS RYZYK ZWIĄZANYCH Z INSTRUMENTAMI I PRODUKTAMI FINANSOWYMI OFEROWANYMI W SEGMENCIE BIZNES I BANKOWOŚCI PRZEDSIEBIORSTW

OPIS RYZYK ZWIĄZANYCH Z INSTRUMENTAMI I PRODUKTAMI FINANSOWYMI OFEROWANYMI W SEGMENCIE BIZNES I BANKOWOŚCI PRZEDSIEBIORSTW OPIS RYZYK ZWIĄZANYCH Z INSTRUMENTAMI I PRODUKTAMI FINANSOWYMI OFEROWANYMI W SEGMENCIE BIZNES I BANKOWOŚCI PRZEDSIEBIORSTW W BANKU MILLENNIUM S.A. Niniejszy opis ryzyk składa się z: opisu ryzyk związanych

Bardziej szczegółowo

Problem walutowych instrumentów pochodnych

Problem walutowych instrumentów pochodnych Problem walutowych instrumentów pochodnych (diagnoza, terapia, rekonwalescencja) Dr Andrzej Stopczyński Dyrektor Zrządzający Pionem Nadzoru Bankowego w UKNF 1. Fowardy, swapy, opcje,...? 2. Dlaczego zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Subfunduszu Sprawozdanie finansowe Subfunduszu na dzień 13 lipca 2010 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU 1. Opis przyjętych zasad rachunkowości W okresie sprawozdawczym rachunkowość Funduszu prowadzona była zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie przed ryzykiem walutowym

Zabezpieczenie przed ryzykiem walutowym Instytut Interwencji Gospodarczych BCC we współpracy z ekspertami prezentuje cykl porad z zakresu przedsiębiorczości i inwestowania. Doświadczeni eksperci, na łamach Biuletynu Specjalnego BCC oraz w portalu

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Wrocław, 22.09.2010 CZYNNIKI MAKROEKONOMICZNE Tekst [24 pkt.] [RGB 0; 0;

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r.

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

SKRÓCONE SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SKRÓCONE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Do przeliczenia wybranych danych finansowych dotyczących rachunku wyników oraz rachunku przepływów przyjęto średnią arytmetyczną średnich kursów EURO z tabel NBP na ostatni dzień miesiąca w okresie od

Bardziej szczegółowo

W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych.

W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych. W takich sytuacjach podatnicy mają wiele problemów z ustaleniem podatkowych różnic kursowych. Wiele problemów nastręcza podatnikom ustalenie podatkowych różnic kursowych w przypadku regulowania swoich

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

Regulamin Transakcji Swap Procentowy

Regulamin Transakcji Swap Procentowy Regulamin Transakcji Swap Procentowy 1. 1. Regulamin Transakcji Swap Procentowy zwany dalej Regulaminem SP określa szczegółowe zasady i tryb zawierania oraz rozliczania Transakcji Swap Procentowy na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej?

W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej? W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej? Wycena jednostki działającej za granicą w sprawozdaniu finansowym jednostki sporządzonym zgodnie z MSSF

Bardziej szczegółowo

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU 1. Opis przyjętych zasad rachunkowości W okresie sprawozdawczym rachunkowość Funduszu prowadzona była zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Finansowanie współpracy z Chinami - skutecznie i bezpiecznie. Warszawa 5.09.2014

Finansowanie współpracy z Chinami - skutecznie i bezpiecznie. Warszawa 5.09.2014 Finansowanie współpracy z Chinami - skutecznie i bezpiecznie Warszawa 5.09.2014 1 HANDEL ZAGRANICZNY SKUTECZNIE I BEZPIECZNIE Ryzyko handlowe Ryzyko polityczne Ryzyko walutowe Ryzyko kredytowe Ryzyko stopy

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie raportu z wyceny wartości Hubstyle Sp. z o.o.

Podsumowanie raportu z wyceny wartości Hubstyle Sp. z o.o. Podsumowanie raportu z wyceny wartości Hubstyle Sp. z o.o. Niniejszy dokument stanowi podsumowanie raportu z wyceny wartości Spółki Hubstyle Sp. z o.o. na 9 kwietnia 2014 roku. Podsumowanie przedstawia

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) 1 Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 1 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Jednostkowy rachunek zysków i strat

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

OPIS RYZYK ZWIĄZANYCH Z INSTRUMENTAMI I PRODUKTAMI FINANSOWYMI OFEROWANYMI W SEGMENCIE BIZNES I BANKOWOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW W BANKU MILLENNIUM S.A.

OPIS RYZYK ZWIĄZANYCH Z INSTRUMENTAMI I PRODUKTAMI FINANSOWYMI OFEROWANYMI W SEGMENCIE BIZNES I BANKOWOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW W BANKU MILLENNIUM S.A. Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, o numerze identyfikacji podatkowej (NIP) 526-021-29-31 i kapitale OPIS RYZYK ZWIĄZANYCH Z INSTRUMENTAMI I PRODUKTAMI FINANSOWYMI OFEROWANYMI W SEGMENCIE

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Dwuwalutowe

Inwestycje Dwuwalutowe Inwestycje Dwuwalutowe Co to są Inwestycje Dwuwalutowe? Inwestycja Dwuwalutowa to krótkoterminowa inwestycja, w ramach której Klient może otrzymać wysokie oprocentowanie zainwestowanego kapitału w zamian

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO L 247/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 18.9.2013 WYTYCZNE WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 30 lipca 2013 r. zmieniające wytyczne EBC/2011/23 w sprawie wymogów sprawozdawczości statystycznej

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie, ogłasza

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

Półroczne Sprawozdanie Finansowe SKOK Fundusz Inwestycyjny Otwarty Stabilny Zmiennej Alokacji za okres od 1 stycznia 2008 do 30 czerwca 2008 roku

Półroczne Sprawozdanie Finansowe SKOK Fundusz Inwestycyjny Otwarty Stabilny Zmiennej Alokacji za okres od 1 stycznia 2008 do 30 czerwca 2008 roku Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Funduszy Sprawozdanie finansowe Funduszu na dzień 30 czerwca 2008 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

ESOTIQ & HENDERSON SPÓŁKA AKCYJNA. 80-771 GDAŃSK Ul. SADOWA 8

ESOTIQ & HENDERSON SPÓŁKA AKCYJNA. 80-771 GDAŃSK Ul. SADOWA 8 ESOTIQ & HENDERSON SPÓŁKA AKCYJNA 80-771 GDAŃSK Ul. SADOWA 8 Sprawozdanie finansowe za okres 01.10.2010-31.12.2011 Sporządził: Sylwia Nieckarz-Kośla Zarząd Adam Skrzypek Krzysztof Jakubowski Data sporządzenia

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie: - Ryzyka Walutowego - Ryzyka Stopy Procentowej. Zasady współpracy z Bankiem BPH

Zabezpieczenie: - Ryzyka Walutowego - Ryzyka Stopy Procentowej. Zasady współpracy z Bankiem BPH Zabezpieczenie: - Ryzyka Walutowego - Ryzyka Stopy Procentowej Zasady współpracy z Bankiem BPH Plan prezentacji Ryzyko rynkowe - czym jest to ryzyko? Ryzyko walutowe i ryzyko stopy procentowej w Państwa

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Ryzyko bankowe Ryzyko płynności Rola bilansu i cash flow; Metoda luki: Aktywa określonego rodzaju (AOR), Pasywa określonego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU. Działalność

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU. Działalność SPRAWOZDANIE ZARZĄDU Spółka jest jednostką zależną, w całości należącą do Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej ("Bank PKO ). Spółka nie zatrudnia pracowników. Działalność Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM PORTOWYM

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM PORTOWYM EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM PORTOWYM Analiza finansowa w przedsiębiorstwie portowym (1 godz.) ćwiczenia 3. 1. znaczenie i cele analizy finansowej; 2. uwzględnianie wpływu inflacji; 3. sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji rzeczowych w gospodarce rynkowej Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa wykład 3. dla 5. roku HM zaoczne.

Finansowanie inwestycji rzeczowych w gospodarce rynkowej Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa wykład 3. dla 5. roku HM zaoczne. Finansowanie inwestycji rzeczowych w gospodarce rynkowej Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa wykład 3. dla 5. roku HM zaoczne dr Adam Salomon Finansowanie inwestycji rzeczowych: Ocena sytuacji finansowej

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport został opracowany w oparciu o dane finansowe kas przekazane do UKNF na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Mgr Bogusław Wacławik Doktorant na Wydziale Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 1 Maksyma wystąpienia:

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

04-03-13 Ćw.121 PS 3 Analiza wielkości i struktury kapitałów

04-03-13 Ćw.121 PS 3 Analiza wielkości i struktury kapitałów Wykład II Zmiany 04-03-13 Ćw.121 PS 3 Analiza wielkości i struktury kapitałów 11-03-13 Ćw.120 EMPS przedsiębiorstwa. Ocena równowagi 11-03-13 W EMPS finansowej i kapitału pracującego. 4 Analiza poziomu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/IV/14 z dnia 20 lutego 2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 9/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

OPCJE WALUTOWE. kurs realizacji > kurs terminowy OTM ATM kurs realizacji = kurs terminowy ITM ITM kurs realizacji < kurs terminowy ATM OTM

OPCJE WALUTOWE. kurs realizacji > kurs terminowy OTM ATM kurs realizacji = kurs terminowy ITM ITM kurs realizacji < kurs terminowy ATM OTM OPCJE WALUTOWE Opcja walutowa jako instrument finansowy zdobył ogromną popularność dzięki wielu możliwości jego wykorzystania. Minimalizacja ryzyka walutowego gdziekolwiek pojawiają się waluty to niewątpliwie

Bardziej szczegółowo

istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe

istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe Opcje istota transakcji opcyjnych, rodzaje opcji, czynniki wpływające na wartość opcji (premii). Mała powtórka: instrumenty liniowe Punkt odniesienia dla rozliczania transakcji terminowej forward: ustalony

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE DRUŻYNA CHRYSTUSA DAR ŚRODOWISKA PIŁKARSKIEGO

SPRAWOZDANIE FINANSOWE DRUŻYNA CHRYSTUSA DAR ŚRODOWISKA PIŁKARSKIEGO SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPORZĄDZONE DLA FUNDACJI DRUŻYNA CHRYSTUSA DAR ŚRODOWISKA PIŁKARSKIEGO ZA ROK 2015 Kraków 2016 Zawartość sprawozdania : I. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego II. Bilans III.

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK PRZEPØYWÓW PIENIÉÆNYCH. Jerzy T. Skrzypek

RACHUNEK PRZEPØYWÓW PIENIÉÆNYCH. Jerzy T. Skrzypek RACHUNEK PRZEPØYWÓW PIENIÉÆNYCH Jerzy T. Skrzypek Rachunek zysków i strat Bilans Rachunek przepływów pieniężnych Ocena efektywności projektu Analiza płynności Rachunek przepływów pieniężnych a plan finansowy

Bardziej szczegółowo