REGULACYJNA ROLA PAŃSTWA NA RYNKU KREDYTÓW KONSUMPCYJNYCH W POLSCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "REGULACYJNA ROLA PAŃSTWA NA RYNKU KREDYTÓW KONSUMPCYJNYCH W POLSCE"

Transkrypt

1 7 REGULACYJNA ROLA PAŃSTWA NA RYNKU KREDYTÓW KONSUMPCYJNYCH W POLSCE 7.1. WPROWADZENIE W ostatnich latach rynek kredytów konsumpcyjnych odgrywa coraz większą rolę w gospodarce światowej. Wielkość zadłużenia w relacji do PKB niemal we wszystkich krajach wysoko rozwiniętych wzrasta. Podobne obserwacje można poczynić dla Polski. Większa dostępność instrumentów kredytowych dla gospodarstw domowych przy jednoczesnej zmianie sposobu postrzegania kredytów przez konsumentów skutkuje wzrostem poziomu ich zadłużenia. Równolegle można zauważyć stopniowe zwiększanie złożoności instrumentów finansowych oferowanych gospodarstwom domowym. Dlatego też usługi finansowe (a w szcz ególności kredytowe) były jednym z pierwszych obszarów regulacji prawnej stosunków pomiędzy profesjonalistami a klientami indywidualnymi 1. Uważa się, że system finansowy należy do najściślej regulowanych sektorów gospodarki 2. 1 S. Smyczek, Ochrona interesów konsumentów na rynku usług finansowych [w:] Ochrona interesów konsumentów w Polsce w aspekcie integracji europejskiej, pod red. E. Kieżel, Difin, Warszawa 2007, s F.S. Mishkin, Ekonomika pieniądza, bankowości i rynków finansowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, s. 375.

2 159 Problem regulacji rynków przez państwo wynika z braku możliwości osiągnięcia efektywności ekonomicznej w sensie Pareto. W sytuacji zawodności rynku państwo ma do spełnienia ważną rolę. Celem niniejszego rozdziału jest określenie aktualnego stopnia regulacji rynku kredytów konsumpcyjnych w Polsce i ocena rozwiązań prawnych w świetle doświadczeń europejskich. Istotna wydaje się odpowiedź na pytanie, czy państwo poprzez unormowania prawne winno zapewniać ochronę konsumentów, czy też powinno aktywnie wpływać na sposób alokacji kredytów w gospodarce. Wybór odpowiedniego zakresu regulacji wydaje się mieć niebagatelne znaczenie przeregulowanie rynku może negatywnie odbić się na jego efektywności. Wówczas korzyści z ingerencji państwa w rynek mogą być mniejsze od zakłóceń wywołanych polityką państwa. Na podstawie przeprowadzonych analiz wskazane zostaną kierunki zmian w zakresie regulacji rynku kredytów konsumpcyjnych w Polsce POJĘCIE I KLASYFIKACJA KREDYTU KONSUMPCYJNEGO Kredyt konsumpcyjny można zdefiniować jako rodzaj kredytu udzielanego konsumentom na zakup dóbr i usług konsumpcyjnych 3 lub służący refinansowaniu zadłużenia, które zostało zaciągnięte w związku z tego rodzaju zakupami. Z pomocą kredytu konsumpcyjnego gospodarstwa domowe finansują swoją indywidualną konsumpcję. Ten rodzaj kredytu może mieć charakter zarówno krótko- jak i długoterminowy. Kredyty konsumpcyjne mogą być również przeznaczane na finansowanie zakupów dóbr trwałego użytku (mebli, samochodów, sprzęt RTV i AGD), a także nieruchomości (nabycie, remont, modernizacja) 4. W przypadku tego rodzaju zakupów konsumpcja rozkłada się na wiele okresów. Jeżeli chodzi o przedmiotowe podejście do definicji kredytu konsumpcyjnego, w praktyce pojawia się problem z jego właściwą klasyfikacją. Część wydatków konsumpcyjnych w istocie może służyć celom niekonsumpcyjnym zakupione na kredyt dobro (np. komputer, samochód) może być przez gospodarstwo domowe wykorzystywane nie tylko na prywatne potrzeby, ale także w związku z pracą zawodową. Innym problemem w tym wypadku pozostaje ustalenie fak- 3 Dobra i usługi konsumpcyjne pozwalają zaspokajać konsumentom ich potrzeby, w przeciwieństwie do dóbr produkcyjnych (inwestycyjnych), które przetwarzane są w kolejnych procesach (etapach) produkcji. 4 C.A. Dauten, Financing the American Consumer, Consumer Credit Monograph no. 1, American Investment Company of Illinois, St. Louis 1956, s. 3.

3 160 tycznego przeznaczenia kredytów, które nie mają precyzyjnie określonego celu kredytowania 5. Alternatywną koncepcją jest podejście podmiotowe, w którym to charakter kredytobiorcy przesądza o klasyfikacji kredytu. Tego rodzaju podział opiera się na założeniu, że konsumenci zaciągając kredyt finansują nim wydatki o charakterze konsumpcyjnym. Taka definicja została przyjęta w ustawie o kredycie konsumenckim 6. Zgodnie z tą ustawą kredyt konsumencki to taki, który jest udzielany konsumentowi. Stosownie do art. 2, ust. 4 tej ustawy, konsumentem jest osoba fizyczna, która zawiera umowę w celu bezpośrednio niezwiązanym z działalnością gospodarczą. Rodzaj umowy o kredyt konsumencki ustawodawca zdefiniował dość szeroko, ponieważ może obejmować ona: 1) umowę pożyczki, 2) umowę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego, 3) umowę o odroczeniu konsumentowi terminu spełnienia świadczenia pieniężnego, 4) umowę, na mocy której świadczenie pieniężne konsumenta ma zostać spełnione później niż świadczenie kredytodawcy, 5) umowę, na mocy której kredytodawca zobowiązany jest do zaciągnięcia zobowiązania wobec osoby trzeciej, a konsument do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia 7. Jednocześnie w świetle omawianych przepisów za kredyt konsumencki nie uznaje się umów na kwotę przekraczającą 80 tys. zł (albo rów nowartości tej kwoty w innej walucie niż waluta polska), a także umów przewidujących limit zadłużenia z tytułu pożyczek i kredytów odnawialnych w rachunku oszczędnościowo- -rozliczeniowym lub w rachunkach oszczędnościowych innych niż rachunki kredytowe 8. Z kolei w oficjalnych statystykach nie wyodrębnia się pojęcia konsument, ale operuje się definicją gospodarstwo domowe. Zgodnie z terminologią Głównego Urzędu Statystycznego, Narodowego Banku Polskiego oraz standardami 5 Coraz częściej pojawiają się również sytuacje, w których gospodarstwa domowe kredytami zabezpieczonymi na nieruchomościach finansują bieżącą konsumpcję por. S. Finlay, Consumer Credit Fundamentals, Palgrave Macmillan, Houndmills New York 2005, s. 3 5; M. Davey, Mortgage Equity Withdrawal and Consumption, Bank of England Quarterly Bulletin 2001, vol. 41, nr 1, s Ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. nr 100, poz. 1081, z późn. zm.). 7 W tym kontekście warto zwrócić uwagę na niespójność stosowanej przez ustawodawcę terminologii przez kredyt konsumpcyjny rozumie się także umowę pożyczki (regulowanej na gruncie prawa cywilnego), która może zostać podpisana z innym przedsiębiorcą niż bank (np. lombard czy agencje pośrednictwa kredytowego). Nazwa kredyt ustawowo zastrzeżona jest dla instytucji działających na podstawie ustawy Prawo bankowe. 8 Por. art. 3 ust. 1, pkt. 1 oraz ust. 2, pkt. 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Zastrzeżono jednak, że jeśli przekroczenie salda na rachunku bankowym (debet) trwa przez okres co najmniej 3 miesięcy, w takiej sytuacji zadłużenie jest traktowane, w myśl art. 6 powołanej ustawy, jako kredyt konsumpcyjny.

4 161 Unii Europejskiej przyjmuje się, że gospodarstwo domowe obejmuje osoby prywatne, przedsiębiorców indywidualnych zatrudniających do 9 osób włącznie oraz rolników indywidualnych RYNEK KREDYTÓW KONSUMPCYJNYCH W POLSCE Rozpatrując konieczność ingerencji państwa w mechanizm rynkowy należy określić podstawową przesłankę tego rodzaju działań, jaką jest wielkość danego rynku i jego znaczenie. Kredyty udzielane gospodarstwom domowym odgrywają istotną rolę w kształtowaniu podstawowych parametrów gospodarczych, takich jak tempo wzrostu PKB, stopa bezrobocia, dynamika cen towarów i usług konsumpcyjnych. Z punktu widzenia gospodarstw domowych wysokość zaciągniętych kredytów oddziałuje również na konsumpcję i poziom zaspokojenia potrzeb. Istotną rolę odgrywa tu wysokość spłat rat kredytów, a także wysokość ich efektywnego oprocentowania. W tabeli 7.1 zaprezentowano dane dotyczące wielkości zadłużenia gospodarstw domowych w relacji do ich nominalnych dochodów do dyspozycji w wybranych krajach OECD w latach Zasadniczo we wszystkich krajach rozwiniętych poziom zadłużenia gospodarstw domowych zwiększa się. Szczególnie widoczne jest to w przypadku Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. W Polsce wskaźnik ten na tle innych krajów jest jeszcze stosunkowo niski. Niemniej jego dynamika jest najwyższa spośród rozpatrywanych państw. Poziom ogólnego zadłużenia gospodarstw domowych w Polsce z tytułu kredytów i pożyczek charakteryzuje się również dużą dynamiką (por. rys. 7.1). W ostatniej dekadzie zadłużenie to nominalnie wzrosło blisko 12-krotnie z 21,4 mld zł na koniec 1996 r. do ponad 254,9 mld zł w grudniu 2007 r. Duże tempo wzrostu wielkości kredytów i pożyczek gospodarstw domowych można zaobserwować po 2000 r. Istotną rolę należy przypisać zwłaszcza znacznemu wzrostowi zainteresowania gospodarstw domowych długoterminowymi kredytami przeznaczanymi na zakup nieruchomości. Podobne tendencje występują 9 Obecnie w oficjalnych statystykach korzysta się z europejskiego standardu European System of Accounts 1995 (ESA 95) zawierającego zasady klasyfikacji sektorowej w statystyce pieniężno-bankowej obszaru euro wprowadzonego Rozporządzeniem Rady nr 2223/96 z 25 czerwca 1996 r. w sprawie europejskiego systemu rachunków narodowych i regionalnych we Wspólnocie. Gospodarstwa domowe obejmują indywidualne osoby lub grupy osób, których podstawowym celem jest konsumpcja określonych dóbr i usług.

5 162 w odniesieniu do krajów wysoko rozwiniętych coraz większą część kredytów stanowią tam kredyty związane z zakupem nieruchomości 10. Tabela 7.1. Zadłużenie gospodarstw domowych jako procent nominalnych dochodów do dyspozycji w wybranych krajach w latach Kraj Wielka Brytania Stany Zjednoczone 106,3 104,5 104,8 107,3 110,9 114,2 118,1 130,2 141,4 153,1 155,2 93,4 95,0 96,1 97,1 101,4 102,7 106,8 112,1 120,2 126,8 135,2 Japonia 130,2 132,8 132,1 132,6 133,5 134,6 136,0 133,7 133,7 131,4 131,6 Kanada 103,4 106,8 109,6 112,0 114,1 112,6 114,1 117,1 120,2 122,8 126,1 Niemcy 96,8 101,3 106,7 109,0 113,7 114,1 111,3 111,7 110,8 109,3 107,5 Francja 65,5 66,3 67,4 72,5 75,4 76,7 78,0 75,6 79,5 81,8 88,9 Włochy 31,6 32,5 34,7 38,2 42,8 45,0 45,2 47,2 49,9 53,7 57,7 Polska b.d. 7,4 9,0 9,5 12,2 13,8 14,6 15,5 17,3 18,4 21,6 Źródło: opracowanie własne na podstawie: OECD Economic Outlook No. 81, 1/2007 oraz danych GUS i NBP. Jak wskazują eksperci, kredyty mieszkaniowe silnie oddziałują również na inne typy kredytów (np. zakupy ratalne wyposażenia mieszkań, sprzętu AGD/RTV, kredyty związane z kartami kredytowymi). Znajduje to odzwierciedlenie w oficjalnych statystykach dotyczących kredytów konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych 11. Relacja kredytów i pożyczek gospodarstw domowych do PKB wynosiła w Polsce na koniec 2006 r. około 17,3%. W aktywach ogółem sektora bankowego kredyty i pożyczki gospodarstw domowych stanowiły około 23,6%. Szacuje się, że wartość samych tylko kredytów konsumpcyjnych w Polsce w 2005 r. stanowiła 6% PKB. Wskaźnik ten w krajach Europy Zachodniej jest średnio dwukrotnie wyższy. W Niemczech relacja ta wynosiła 11%, w Wielkiej Brytanii 16%, w porównywalnej do Polski Hiszpanii była relatywnie mniejsza i sięgała 8% Kredyty hipoteczne i długoterminowe zaciągnięte przez gospodarstwa domowe w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii w 2006 r. stanowiły około 75% wartości kredytów ogółem. Dla Polski relacja ta na koniec 2006 r. wynosiła blisko 38% dla kredytów hipotecznych i 58% dla kredytów o pierwotnych terminach realizacji 5 lat i więcej (szacunki własne na podstawie danych OECD i NBP). 11 Por. Raport o stabilności systemu finansowego 2006, NBP, Warszawa 2007, s oraz P. Czuryło, Polacy ruszyli na zakupy z grubszymi portfelami, Gazeta Prawna 2007, sierpnia. 12 E. Więcław, Nadszedł kredytowy boom, Rzeczpospolita 2006, 3 lutego.

6 163 Rys Struktura zadłużenia polskich gospodarstw domowych z tytułu kredytów i pożyczek według terminów realizacji w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych NBP. Rys Należności zagrożone gospodarstw domowych ogółem (w mld zł) i udział (w %) należności zagrożonych w należnościach gospodarstw domowych ogółem w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych NBP.

7 164 Należy zauważyć, że pomimo wysokiej dynamiki kredytów dla gospodarstw domowych jakość portfela kredytowego nie pogarsza się. Nominalna wielkość należności zagrożonych gospodarstw domowych ogółem w ostatnich latach była stabilna i wynosiła około mld zł (por. rys. 7.2). Z kolei udział należności zagrożonych w należnościach ogółem po 2002 r. szybko spada, co należy wiązać z jednej strony ze wzrostem tempa zaciągania kredytów przez gospodarstwa domowe, z drugiej natomiast z polepszeniem ogólnej sytuacji mikro- i makroekonomicznej w kraju. Na tej podstawie można stwierdzić, że obecnie w tym względzie nie występują poważne zagrożenia związane z niewypłacalnością konsumentów. Kluczowe wydaje się kształtowanie tych parametrów w przyszłości, zwłaszcza że większość zaciąganych kredytów ma charakter długoterminowy PRZYCZYNY ZAWODNOŚCI RYNKU KREDYTÓW I ROLA PAŃSTWA Ogólną przesłanką konieczności regulacji przez państwo rynku kredytów, oprócz wcześniej już wskazanej wielkości rynku, jest znaczne ryzyko wystąpienia jego niesprawności. Wynikają one z samej istoty tego rynku niefizyczny i często abstrakcyjny charakter transakcji finansowych powoduje, że wymagają one szczególnego zaufania pomiędzy stronami. Nie bez przyczyny instytucje finansowe określa się także w ustawodawstwie mianem instytucji zaufania publicznego 13. Problem rynków finansowych wiąże się z kosztami transakcyjnymi, do których można zaliczyć koszty: zbierania informacji, przygotowania transakcji, monitorowania i ewentualnej późniejszej egzekucji. W tym przypadku alokacja dokonywana przez rynek nie jest darmowa i wiąże się z wymiernymi kosztami transakcyjnymi. Zasadniczą rolę w sektorze finansowym odgrywa informacja. Znaczny stopień skomplikowania współczesnych umów kredytowych powoduje zjawisko określane terminem asymetrii informacyjnej (information asymmetry). Sytuacja ta ma miejsce przed zawarciem transakcji strona (lub strony) ma zbyt mało informacji o swoim partnerze. W przypadku rynku kredytów konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych problem ten dotyczy zarówno kredytobiorcy, jak i kredytodawcy. Asymetria informacyjna w tym wypadku wynika z przewagi informacyjnej, a także z niepełnej informacji. W istocie tylko konsumenci mają 13 Por. T. Gruszecki, Teoria pieniądza i polityka pieniężna. Rys historyczny i praktyka gospodarcza, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2004, s

8 165 pełną informację na temat własnej zdolności kredytowej. Natomiast, z uwagi na złożoność umowy kredytu, trudno odnieść się im do otrzymanej oferty kredytowej, a także porównać ją z ofertami konkurencyjnymi. W tym ostatnim przypadku dotyczy to zarówno ilościowych, jak i jakościowych cech oferty kredytowej. Wyliczenie rocznego kosztu kredytu nie może być jedynym wyznacznikiem wyboru dla konsumenta. Analizie należy poddać również inne parametry oferty kredytowej rodzaj planu spłaty, model naliczania odsetek, opłat i prowizji, okresy karencji, wymagane zabezpieczenia. Wszystko to powoduje istotną komplikację dla przeciętnego kredytobiorcy i wymaga od niego fachowej wiedzy. Trudność w porównywalności ofert instytucji kredytowych może prowadzić gospodarstwa domowe do nieefektywnego rozporządzania swoim dochodem i majątkiem. Utrzymywanie się stanu niedoinformowania jest zagrożeniem również dla kredytodawców podejmowanie decyzji bez dostatecznych informacji grozi kumulacją strat, a tym samym może zagrażać stabilności całego systemu finansowego. W tym kontekście informacje można uznać za szczególny rodzaj dobra publicznego 14. Odnosi się to także do rynku kredytów. Koszt krańcowy korzystania z informacji jest właściwie równy zeru, a udostępnienie jej kolejnej osobie nie zmniejsza dostępności dla innych. Działanie państwa obliczone na zbudowanie systemu gromadzenia i wymiany informacji pozwala zwiększyć efektywność mechanizmu rynkowego, ponieważ rynek pozostawiony sam sobie może nie dostarczać jej we właściwej ilości. Drugim możliwym problemem jest negatywna selekcja ( adverse selection) na rynku kredytów. Rynek kredytów konsumpcyjnych nie jest doskonale przejrzysty, co wykorzystują instytucje kredytowe. Konkurencja w tej sytuacji ma raczej charakter ilościowy niż jakościowy. Banki wiedząc, że konsumenci nie są w stanie w pełni ocenić oferty kredytowej, zaoferują produkt przeciętny pod względem zarówno jakości, jak i ceny. Tym samym kredytobiorcy, którzy mogliby uzyskać korzystniejsze warunki kredytowania, muszą dostosować się do niższego standardu, który funkcjonuje na rynku. Jednocześnie kredytodawcy nie mając pełnych informacji na temat poziomu wiedzy klientów, a także ich wypłacalności, szacują prawdopodobieństwo co do faktycznego poziomu tych cech. Na tej podstawie konstruowane są rynkowe oferty banków, które opierają się właściwie na ogólnych warunkach umów, wzorcach umownych i regulaminach 15. W tej sytuacji solidni konsumenci uzyskują kredyt po zawyżonym 14 J.E. Stiglitz, Ekonomia sektora publicznego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 94 i W. Szpringer, Kredyt konsumencki i upadłość konsumencka na rynku usług finansowych UE, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2005, s. 22.

9 166 koszcie, natomiast klienci gorsi otrzymują relatywnie korzystniejsze warunki. Prowadzi to do obniżania jakości oferty kredytowej gorsze warunki umowne wypierają lepsze. Jednocześnie część osób może zostać pozbawiona dostępu do rynku kredytów 16. Przykładem takiej sytuacji może być trudność w powstaniu rynku kredytów np. dla studentów, bezrobotnych lub osób o niskich dochodach 17. Przeciwdziałanie tej zawodności, jaką jest niekompletność rynku, wymaga interwencji państwa w tej dziedzinie. Kolejną niesprawnością mechanizmu rynkowego, występującą już po zawarciu transakcji, jest ryzyko nadużycia (moral hazard). Ma ono miejsce wówczas, gdy ryzyko niewykonania transakcji obciąża głównie jedną ze stron. Dla rynku kredytów może to wystąpić w sytuacji, gdy np. kredyt zabezpieczony jest majątkiem o sztucznie zawyżonej wartości. W niektórych przypadkach kredytobiorca może opóźniać spłaty kredytu wiedząc, że bank chcąc odzyskać część zadłużenia będzie skłonny do ustępstw 18. Pokusa nadużycia występuje również w sytuacjach, w których relacje umowne są trwale wypaczane przez regulacje prawne na korzyść jednej ze stron. Nadmierna ochrona praw może prowadzić do postaw roszczeniowych i poczucia nieodpowiedzialności po stronie konsumentów. Zagrożenie interesów konsumenta, który ubiega się o kredyt, wynika z relatywnie słabszej jego pozycji względem instytucji kredytowej. Umowa kredytu nie jest kontraktem negocjowanym indywidualnie, a jego wybór ogranicza się 16 Mowa tu o kredytach zaliczanych do kategorii subprime. Są to kredyty dla klientów, którzy mają nieodpowiednią historię kredytową: opóźniali się ze spłatą poprzednich kredytów, ogłosili upadłość konsumencką, są zadłużeni w wysokim stopniu w relacji do swoich dochodów lub biorą kredyt bez wkładu własnego. O tworzącym się w Polsce rynku kredytów subprime można przeczytać w: M. Bednarek, O kredyt trudniej niż w USA, Gazeta Prawna 2007, 16 sierpnia oraz Ocena jakości kredytów mieszkaniowych i gotówkowych w Polsce na tle rynku amerykańskiego, Raport Firmy Expander oraz Biura Informacji Kredytowej SA, Warszawa Szersze omówienie tego problemu zob.: M.S. Barr, Models of Credit Market Regulation [w:] Building Assets, Building Wealth; Creating Wealth in Low-Income Communities, pod red. N. Retsinas, E. Belsky, Brookings Press, Washington DC Na przykład w Wielkiej Brytanii funkcjonuje instytucja prawna tzw. dobrowolnego porozumienia układowego ( Individual Voluntary Arrangements IVA), stanowiąca alternatywę dla ogłoszenia bankructwa konsumenta. Jest to formalna ugoda dłużnika z bankiem, która w zamian za częściowe umorzenie niezabezpieczonych kredytów, umożliwia uporanie się z wysokim zadłużeniem. Zawierając umowę IVA kredytobiorca zobowiązuje się, że dokona spłaty reszty zadłużenia w ciągu wyznaczonego terminu (najczęściej w ciągu 5 lat). W przypadku gdy plan nie zostanie wypełniony przez dłużnika, będzie on musiał spłacić pierwotną kwotę zadłużenia. Umowy tego typu cieszą się dużą popularnością w Wielkiej Brytanii w 2006 r. 45 tys. osób skorzystało z możliwości uzgodnienia z bankiem indywidualnego harmonogramu pozostałej do spłacenia kwoty kredytu w ramach umowy IVA. Jest to o 100% więcej osób w porównaniu z 2005 r. Zob. J. Croft, Niewypłacalni klienci obciążają wyniki banków, Rzeczpospolita 2006, 5 listopada oraz K. Bogucka, W Wielkiej Brytanii rośnie liczba osób mających problem ze spłatą kredytów, Portal Bankier.pl, dostęp

10 167 właściwie do analizy standardowych ofert kredytowych, które są dostępne na rynku 19. Kredytowa oferta banku stanowi pewien pakiet, który można modyfikować w ograniczonym zakresie tak, aby odpowiadał on oczekiwaniom klienta (np. wybór pomiędzy rodzajem i wysokością zabezpieczenia a wysokością oprocentowania kredytu). Z punktu widzenia konsumenta kredytodawcy mogą wykorzystywać swoją uprzywilejowaną pozycję w następujący sposób 20 : utrudnianie dostępu do szczegółowej informacji o umowie, co w konsekwencji może prowadzić do błędnych kalkulacji ekonomicznych i utrudnienia racjonalnego wyboru, świadome ograniczanie czasu do namysłu, co wpływa na możliwość porównania ofert przez konsumentów oraz ich wycofanie się z irracjonalnych zachowań, występowanie nierównowagi w prawach i obowiązkach stron (np. w s y- tuacji wcześniejszej spłaty lub opóźnienia w spłacie), uzależnianie zawarcia umowy od skorzystania przez konsumenta z innej usługi (założenie rachunku bieżącego, ubezpieczenia itp.), żądanie nadmiernych zabezpieczeń, wprowadzanie nieuzasadnionych utrudnień i ograniczeń w dochodzeniu praw przez klienta, piętrzenie trudności lub dodatkowe obciążanie kosztami konsumenta przy wycofywaniu się z umowy kredytowej. Jednym ze sposobów przeciwdziałania powyższym praktykom stosowanym przez instytucje kredytowe jest zwiększenie konkurencji na rynku. Niezależnie od tego państwo poprzez regulacje stosunków prawnych pomiędzy kredytobiorcami a kredytodawcami stara się wyeliminować zarysowane powyżej niedoskonałości rynku. Istotne znaczenie w przeciwdziałaniu negatywnym zjawiskom mają także odpowiednie ramy instytucjonalne. Należy przy tym zauważyć, że dobór odpowiednich instrumentów jest sprawą delikatną i złożoną zbyt silna ingerencja w mechanizm rynkowy może z kolei prowadzić do wystąpienia zawodności państwa (government failure). 19 W. Szpringer, Kredyt konsumencki..., s Zagrożenia dla konsumentów na rynku bankowości detalicznej w Polsce. Raport opracowany przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową (IBnGR), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Warszawa 2003, s oraz W. Szpringer, Kredyt konsumencki..., s. 20.

11 PRZEGLĄD WYBRANYCH ROZWIĄZAŃ NORMATYWNYCH REGULUJĄCYCH RYNEK KREDYTÓW KONSUMPCYJNYCH W POLSCE W KONTEKŚCIE USTAWODAWSTWA EUROPEJSKIEGO Polityka Unii Europejskiej w zakresie ochrony konsumentów i polityki informacyjnej przewiduje, że konsument powinien być chroniony przed nieuczciwymi warunkami kredytowania, ponieważ służy to rozwojowi wspólnego rynku i poszczególnym jego podmiotom. W ostatnich latach nastąpił rozwój wielu złożonych form kredytów konsumenckich, co wymusza konieczność przekazywania konsumentom informacji o ich warunkach i kosztach. Z tych powodów harmonizacja ogólnych zasad regulujących kredyt konsumencki w Unii Europejskiej traktowana jest priorytetowo. Wyrazem tego było przyjęcie już w 1986 r. przez Radę Europy dyrektywy w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących kredytu konsumenckiego. Konsumenci w Polsce doczekali się ustawowego uregulowania tego zagadnienia na gruncie prawa krajowego dopiero po 15 latach USTAWA O KREDYCIE KONSUMENCKIM Jednym z podstawowych aktów prawnych regulujących rynek kredytów konsumenckich w Polsce jest Ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. Dotyczy ona niemal wszystkich form udzielania kredytów konsumentom, oprócz kredytów o wartości powyżej 80 tys. zł i odnawialnych limitów zadłużenia w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym Por. art. 3 ustawy o kredycie konsumenckim. Należy podkreślić, że powyższe rozwiązanie nie jest całkowicie zgodne z Dyrektywą Rady 87/102/EWG z dnia 22 grudnia 1986 r. (z późn. zm.) w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących kredytu konsumenckiego. Zgodnie z regulacjami wspólnotowymi przepisów o kredytach konsumenckim nie stosuje się do umów o kredyt, którego całkowita kwota przekracza 20 tys. euro (zazwyczaj różnią się one od zwykłych umów kredytu konsumenckiego) i nie mają zastosowania do umów dotyczących kredytów, których całkowita kwota nie przekracza 200 euro. W tym ostatnim przypadku, zgodnie z zapisami preambuły do wyżej wspomnianej dyrektywy, mogłoby to tworzyć niepotrzebne obciążenia natury administracyjnej zarówno dla konsumentów, jak i dla kredytodawców. Natomiast w ustawodawstwie krajowym nie jest określona dolna granica, do której nie stosuje się ustawy, co czyni ustawę bardziej restrykcyjną od zapisów omawianej dyrektywy.

12 169 Ustawa ta odnosi się do najważniejszych elementów stosunku prawnego łączących kredytodawcę i kredytobiorcę, przy czym główną jej intencją jest ochrona i zabezpieczenie konsumentów jako słabszej strony. Ustawa reguluje właściwie wszystkie dziedziny, w których mogą wystąpić zagrożenia dla konsumentów. Uregulowania prawne dotyczą m.in. następujących kwestii: formy i elementów umowy o kredyt konsumencki, precyzyjnego obliczania kosztów kredytu i efektywnej stopy procentowej oraz ułatwień we wcześniejszej spłacie kredytu. Forma i elementy umowy o kredyt konsumencki. Zgodnie z regulacjami normatywnymi umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta na piśmie, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. Kredytodawca jest obowiązany niezwłocznie doręczyć konsumentowi egzemplarz umowy 22, w którym oprócz podstawowych danych o stronach umowy, wysokości kredytu, zasadach i terminach jego spłaty, muszą znaleźć się inne ważne informacje dla kredytobiorcy. Wśród nich wymienić należy: 1) wysokość rocznej stopy oprocentowania oraz warunki jej zmiany, 2) opłaty i prowizje oraz inne koszty związane z udzieleniem kredytu (w tym opłata za rozpatrzenie wniosku kredytowego oraz przygotowanie i zawarcie umowy kredytowej, czyli tzw. opłata przygotowawcza), będące elementem całkowitego kosztu kredytu oraz warunki ich zmiany, 3) informację o całkowitym koszcie kredytu i rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, 4) sposób zabezpieczenia, jeżeli umowa je przewiduje, oraz opłaty należne kredytodawcy z tego tytułu, 5) informację o pozostałych kosztach, do których zapłaty zobowiązany jest konsument w związku z zawartą umową, 6) informację o łącznej kwocie wszystkich kosztów, opłat i prowizji, do których zapłaty zobowiązany jest konsument, 7) informację o uprawnieniu i skutkach przedterminowej spłaty kredytu przez konsumenta, 8) informację o terminie, sposobie i skutkach wykonania uprawnienia do odstąpienia od umowy przez konsumenta, 9) informację o skutkach uchybienia postanowieniom dotyczącym zasad i terminu spłaty kredytu, 10) informację o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunki jej zmiany, a także informację o innych kosztach ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego. Wyliczenie kosztów kredytu i efektywnej stopy procentowej. Rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RSSO), o której kredytodawca jest zobowiązany 22 Z tym zastrzeżeniem, że kredytodawca jest obowiązany niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od daty zawarcia umowy, doręczyć konsumentowi podpisany przez strony egzemplarz. W takim przypadku, gdy kredytodawca nie doręcza konsumentowi egzemplarza umowy w chwili jej zawarcia, jest obowiązany wręczyć konsumentowi niepodpisany informacyjny egzemplarz umowy odpowiadający jej treści.

13 170 poinformować konsumenta, oblicza się na podobnej zasadzie jak wewnętrzną stopę zwrotu (IRR) 23. Jej wysokość zależy od kwoty kredytu, momentu dokonywania poszczególnych płatności (rodzaj rat), czasu trwania kredytu i nominalnej stopy oprocentowania kredytu. Rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oblicza się według wzoru określonego w załączniku do ustawy. W celu obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania uwzględnia się należności w wysokości z dnia zawarcia umowy, w tym: 1) oprocentowanie nominalne kredytu, 2) opłaty, prowizje i koszty związane z udzieleniem kredytu (opłatę za rozp a- trzenie wniosku kredytowego oraz opłatę przygotowawczą), 3) koszty ponoszone przez kredytobiorcę na podstawie odrębnych przepisów, związane z zabezpieczeniem ryzyka kredytowego (koszty ustanowienia hipoteki, zastawu rejestr o- wego, ubezpieczenia kredytu, ubezpieczenia składników majątkowych związane z udzieleniem kredytu, opłaty za udzielenie pełnomocnictwa do rachunku bankowego 24. Dodatkowo w art. 7a ustawy zastrzeżono, że łączna kwota wszystkich opłat, prowizji oraz innych kosztów związanych z zawarciem umowy o kredyt konsumencki (ustanowienie, zmiana lub wygaśnięcie zabezpieczeń i ubezpieczeń) nie może przekroczyć 5% kwoty udzielonego kredytu konsumenckiego. Elementy te na mocy ustawy nie są brane pod uwagę przy wyliczaniu RSSO, a tym samym mogłyby dawać możliwość manipulacji kredytodawcy tą informacją. Wcześniejsza spłata kredytu. Konsument może dokonać spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie, przy czym jest on zobowiązany poinformować o tym fakcie kredytodawcę w terminie 3 dni przed jej dokonaniem. Jednocześnie konsument spłacając kredyt przed terminem nie jest zobowiązany do zapłaty oprocentowania za okres po spłacie kredytu (jeżeli kredyt jest oprocentowany) lub ma prawo do zmniejszenia zapłaconych kredytodawcy prowizji i opłat proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas korzystania z kredytu (jeżeli kredyt jest nieoprocentowany, a jego kwota jest wypłacana po potrąceniu z góry 23 Można to wyjaśnić w następujący sposób: kredyt zostałby w całości spłacony, jeżeli wpłacono by kwotę pochodzącą z kredytu na lokatę o takim samym oprocentowaniu netto w skali roku jak RRSO i pieniądze z tej lokaty stopniowo wypłacano by (bez utraty odsetek). 24 Szczegółowe kwestie obliczania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania były przedmiotem dwóch nowelizacji do dyrektywy Rady 87/102/EWG w 1990 i 1998 r. Por. Dyrektywa Rady 90/88/EWG z dnia 22 lutego 1990 r. zmieniająca dyrektywę 87/102/EWG w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących kredytu konsumenckiego oraz Dyrektywa 98/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. zmieniająca dyrektywę 87/102/EWG w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących kredytu konsumenckiego. Problem poprawnego zdefiniowania całkowitego kosztu kredytu nie jest jeszcze sprawą zamkniętą w nowej dyrektywie, nad którą obecnie trwają prace, pojęcie to ma być na nowo sformułowane.

14 171 wszystkich kosztów) 25. Z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu kredytodawca nie może zastrzec prowizji. Odstąpienie od umowy o kredyt konsumencki. Konsument może, bez podania przyczyny, odstąpić od umowy o kredyt konsumencki w terminie 10 dni od dnia zawarcia umowy. Jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie zawierała informacji o uprawnieniu do odstąpienia od umowy, konsument może odstąpić od umowy w terminie 10 dni od dnia otrzymania informacji o prawie odstąpienia od umowy, nie później jednak niż w terminie 3 miesięcy od dnia zawarcia umowy. Zabezpieczenie kredytu wekslem lub czekiem. Ustawodawca zapewnia ochronę konsumenta przed przeniesieniem weksla lub czeku konsumenta wręczonego kredytodawcy w celu spełnienia lub zabezpieczenia świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki. Powyższe papiery wartościowe powinny zawierać klauzulę nie na zlecenie lub inną równoznaczną, co oznacza, że możliwość ich przekazania firmom windykacyjnym jest ograniczona. Wypowiedzenie umowy o kredyt konsumencki. Jeżeli konsument nie zapłacił w terminach określonych w umowie pełnych rat kredytu za co najmniej dwa okresy płatności, kredytodawca może wypowiedzieć umowę po uprzednim wezwaniu konsumenta do zapłaty zaległych rat w terminie nie krótszym niż 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy. Termin wypowiedzenia umowy nie może być krótszy niż 30 dni. Ochrona konsumenta na rynku kredytów konsumpcyjnych rozpoczyna się już na etapie składania ofert przez kredytodawców. Zgodnie z regulacjami krajowymi i europejskimi jednym z podstawowych uprawnień konsumenta jest prawo do pełnej i rzetelnej informacji. Zgodnie z art. 16 ustawy o kredycie konsumenckim w ofertach i reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego zawierających jakiekolwiek dane dotyczące kosztu kredytu konsumenckiego kredytodawcy lub podmioty pośredniczące w zawarciu umowy są zobowiązani podać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, wyliczoną od całkowitego kosztu kredytu 26. Powyższa konstrukcja prawna stwarza konsumentom możliwość porównywania ofert. Dokonując porównania krajowych regulacji normatywnych z prawem europejskim należy pamiętać, że dyrektywa z 1987 r. oparta była na minimalnej harmonizacji i ustanawiała jedynie podstawowe środki ochrony konsumenta. Niemniej niemal wszystkie państwa członkowskie wprowadziły przepisy w różnym stopniu wykraczające poza minimalne standardy. 25 Por. art. 8 ustawy o kredycie konsumenckim. 26 Jeżeli do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania nie jest możliwe określenie wysokości kredytu konsumenckiego, czasu trwania umowy oraz terminów spłat kredytu, należy przyjąć, że kwota kredytu wynosi 8000 zł, a spłata kredytu następuje w miesięcznych ratach w ciągu 12 miesięcy kalendarzowych (art. 4, ust. 3a ustawy o kredycie konsumenckim).

15 172 Obecnie w Radzie i Parlamencie Europejskim trwają prace nad nową dyrektywą w sprawie umów o kredyt konsumencki 27. Ma ona dwa cele: zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów i zainicjowanie procesu tworzenia warunków rzeczywistego rynku wewnętrznego w zakresie umów o kredyt konsumencki. Pełna harmonizacja ma dotyczyć pięciu zasadniczych kwestii ujętych w dyrektywie, a mianowicie: informacji udzielanych przed zawarciem umowy i podawanych w umowie, rocznej stopy oprocentowania (RRSO), prawa do odstąpienia od umowy i prawa do przedterminowej spłaty. Jednocześnie proponuje się szereg uproszczeń (np. w zakresie kredytów w rachunku bieżącym), tak aby utrzymać elastyczność produktów kredytowych, zwłaszcza tych, które w niewielkim stopniu są wykorzystywane w umowach transgranicznych. Odrębną kwestią, która jest szeroko dyskutowana przy okazji prac nad nową dyrektywą w sprawie umów o kredyt konsumencki, są zasady odpowiedzialnego udzielania kredytu (responsible lending) 28. Mają one na celu zapobieganie zjawisku nadmiernego zadłużenia konsumentów, zwłaszcza pod wpływem agresywnej i nie zawsze uczciwej reklamy. Zgodnie z tymi zasadami kredytodawca miałby być niejako współodpowiedzialny za udzielony kredyt 29. Kredytodawca miałby ocenić nie tylko zdolność kredytową konsumenta na podstawie uzyska- 27 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego dotyczący wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umów o kredyt konsumencki, przyjęty w dniu 21 września 2007 r., KOM(2007) 546, 2002/0222 (COD). 28 Zasady odpowiedzialnego udzielania kredytu to połączenie przepisów normatywnych i dobrych praktyk biznesowych w zakresie regulacji kredytów konsumpcyjnych. Nie ma ogólnie przyjętej definicji pojęcia odpowiedzialnego udzielania kredytu. Jest ono najczęściej definiowane jako zbiór działań, które powinni wypełnić kredytodawcy, a mianowicie: 1) w pełni i rzetelnie informować konsumenta, 2) stosować regulacje odnośnie do reklamy niewprowadzającej w błąd, 3) w trakcie oceny wniosków kredytowych dokonywać pełnej analizy prawdopodobieństwa niewypłacalności konsumenta, 4) wraz z innymi instytucjami kredytowymi, organizacjami rządowymi, konsumenckimi i organami nadzorującymi rynek kredytów promować edukację konsumencką i pobudzać świadomość konsumentów w zakresie finansów, również poprzez pomoc konsumentom w zrozumieniu przyczyn odmowy udzielenia kredytów, 5) we wspólnie pojętym interesie podejmować, na jak najwcześniejszym etapie, próbę identyfikacji problemów ze spłatą zobowiązań, 6) promować i wspierać organizacje pomagające konsumentom, którzy mają problemy finansowe z powodu nadmiernego zadłużenia. Szerzej zob.: Responsible Lending and Financial Inclusion, The European Parliamentary Financial Services Forum, briefings/briefing_23apr2003.pdf, dostęp Na przykład w Szwecji w orzecznictwie sądów można spotkać przypadki uwolnienia konsumenta od oprocentowania, opłat i prowizji, gdy zostaną stwierdzone nieprawidłowości w badaniu zdolności kredytowej. W pewnych okolicznościach może to być również przesłanka do anulowania konsumentowi długu. Zob. np. W. Szpringer, Kredyt konsumencki..., s oraz W. Szpringer, Z. Szpringer, Regulacja kredytu konsumenckiego i upadłości konsumenckiej (inspiracje dla Polski w świetle rozwiązań niektórych krajów UE oraz projektu noweli do dyrektywy UE o kredycie konsumenckim), Bank i Kredyt 2004, nr 9, s

16 173 nych informacji (od samego konsumenta i z instytucji zewnę trznych), ale także zobowiązany byłby udzielić konsumentowi odpowiednich wyjaśnień, tak aby mógł on ocenić, czy proponowany kredyt jest dostosowany do jego potrzeb i sytuacji finansowej. Na obecnym etapie prac nad dyrektywą powyższa koncepcja nie znalazła pełnego poparcia. Postuluje się jedynie, aby zasady odpowiedzialnego udzielania kredytu sprowadzały się do obowiązku przedstawienia szczegółowych informacji o kredycie przed sporządzeniem umowy oraz badania przez kredytodawców zdolności kredytowej konsumentów OGRANICZENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI ODSETEK Kolejnym elementem poddanym normatywnej regulacji jest problem maksymalnej wysokości odsetek pobieranych od kredytów konsumpcyjnych przez kredytodawców. Znowelizowany w 2005 r. art ustawy Kodeks cywilny stanowi, że maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne) 30. Jeżeli natomiast wysokość odsetek wynikająca z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, wówczas należą się odsetki maksymalne. Dodatkowo zastrzeżono, że postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego jako właściwego dla danej umowy. Obowiązujące przepisy mają na celu ograniczenie stosowania w stosunkach cywilnoprawnych odsetek znacznej wysokości. Przeciwdziałanie nieograniczonemu poziomowi oprocentowania ma na celu wyeliminowanie z obrotu gospodarczego zjawiska zwanego popularnie lichwą 31, polegającego na pobieraniu 30 Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 157, poz. 1316). 31 Lichwa zdefiniowana jest jako pożyczanie pieniędzy na bardzo wysoki, niedozwolony przez prawo, procent i osiąganie z tego tytułu dużych korzyści. Mianem lichwy określa się zarówno procent, jak i odsetki od pożyczonej sumy. Wyróżnia się lichwę pieniężną, która pojawiła się wraz z powstaniem kapitału pieniężnego, oraz lichwę wojenną, czyli pobieranie wygórowanych cen za towary w czasie wojny. Lichwa jest traktowana jako szczególny przypadek sprzeczności transakcji z dobrymi obyczajami. Głównym elementem definiującym lichwę jest drastyczna dysproporcja między wzajemnymi świadczeniami stron umowy. Może ona wynikać z zakłócenia wolnej woli strony i jej zdolności widzenia sprawy we właściwym świetle, z sytuacji przymusowej lub manipulacji emocjonalnej bądź wykorzystania obu tych elementów jednocześnie przez stronę silniejszą por. np. W. Szpringer, Opinia do sprawozdania Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Gospodarki (Druk nr 3911) o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywil-

17 174 nadmiernych odsetek. Tym samym powołane powyżej przepisy mają na celu ograniczenie możliwości wpadnięcia konsumenta w tzw. pętlę zadłużenia i uniknięcie sytuacji, w której nie jest on w stanie spłacać swoich długów POŻYCZKI W SYSTEMIE KONSORCYJNYM (ARGENTYŃSKIM) Szczególnym sposobem udzielania pożyczek są systemy konsorcyjne, zwane potocznie argentyńskimi. Polegają one na samofinansowaniu się konsumentów w ramach utworzonej grupy (pewna liczba osób podpisuje z konsorcjum umowę i wpłaca na jego rzecz określoną sumę pieniędzy). Część wpłaconych kwot zatrzymuje organizator systemu na pokrycie kosztów administracyjnych oraz realizację zysku, pozostałe zaś są przeznaczane dla członków konsorcjum na zakupy towarów (np. samochodów) bądź udzielanie im pożyczek. Kolejność otrzymywania towaru lub pożyczki uzależniona jest zwykle od liczby wpłaconych rat (staż klienta) lub zadeklarowania przez uczestnika, ile rat jest w stanie zapłacić wcześniej, niż wynika to z umówionego planu spłat. Istnieją również systemy, w których przydział pożyczek (lub towarów) na stępuje w drodze losowania. Model finansowania oparty na zasadach systemu argentyńskiego powstał już w XVI w. i był pierwowzorem dzisiejszych kas spółdzielczych. W praktyce jednak systemy argentyńskie są źródłem licznych patologii, nadużyć i oszustw (zwłaszcza w sytuacji, gdy taki system nosi znamiona piramidy finansowej). Związane jest to najczęściej z nieuczciwością zarządzających, wyprowadzaniem pieniędzy z konsorcjum, a także działaniami o charakterze przestępczym. Jak wskazują obserwacje, w systemach argentyńskich często konsumenci są wprowadzani w błąd co do istoty umowy 32 zwykle otrzymują oni przyrzeczenie szybkiego udzielenia pożyczki, przy czym w rzeczywistości czas oczekiwania na realizację umowy nie jest dokładnie znany. Jak nietrudno zauważyć, członkowie takiego systemu, którzy otrzymają pieniądze na końcu, sami je sobie sfinansują, a względne korzyści osiągają tylko uczestnicy systemu, którzy otrzymali pieniądze najwcześniej. Wśród innych możliwych zagrożeń systemu konsorcyjnego, na które narażeni są konsumenci, można wymienić: 1) brak gwarancji, że pożyczka w ogóle zostanie udzielona, ponieważ nawet przy długim oczekiwaniu i wpłacaniu rat ny (Druk nr 3059) oraz o zmianie ustawy o kredycie konsumenckim (Druk nr 3063), opinia z 13 maja 2005 r. dla Biura Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu. 32 Świadczy o tym liczba spraw prowadzonych przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Na przykład w latach 2001 i 2002 było ich ponad dwieście. Informacje za: uokik.gov.pl/pl/ochrona_konsumentow/faq/?sbl=standard#pytanie10.

18 175 ilość środków pozostałych w systemie może okazać się niewystarczająca, 2) problemy z ostatecznym rozliczeniem umowy, w sytuacji wcześniejszej rezygnacji lub wykluczenia z konsorcjum. W związku z koniecznością zapewnienia ochrony interesów konsumentów, od 3 sierpnia 2004 r. na mocy znowelizowanej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji prowadzenie działalności w systemie argentyńskim jest w Polsce zabronione, a za złamanie przepisów grożą sankcje karne 33. Od tego dnia zawieranie nowych umów w systemie argentyńskim jest niezgodne z prawem, natomiast stare kontrakty powinny być wykonane zgodnie z planem ratalnym. Prognozuje się, że dopiero około 2010 r. zaczną znikać z rynku systemy argentyńskie, wówczas bowiem będzie kończyć się realizacja umów zawartych przed wejściem w życie ustawy 34. Jednocześnie nadal wiele instytucji pożyczkowych podejmuje próby wykorzystywania niedozwolonych praktyk i klauzul charakterystycznych dla systemów argentyńskich WYMIANA INFORMACJI O ZOBOWIĄZANIACH KREDYTOWYCH KONSUMENTÓW Problem asymetrii informacyjnej na rynku kredytów dla gospodarstw domowych, co zostało już wcześniej zasygnalizowane, dotyczy obydwu stron. Dla sprawnego działania mechanizmu rynkowego konieczne jest funkcjonowanie podmiotów, które dostarczają instytucjom kredytowym informacji niezbędnych do udzielenia kredytu. Jak wskazują międzynarodowe badania, wymiana informacji o zobowiązaniach kredytowych konsumentów zmniejsza zakres zjawiska negatywnej selekcji, co z kolei prowadzi do obniżki rzeczywistego oprocentowania kredytów. Jednocześnie w trakcie trwania umowy kredytowej ryzyko nadużycia może być w znacznym stopniu zredukowane 36. Biuro Informacji Kredytowej SA (BIK) jest instytucją utworzoną i działającą na podstawie art. 105 ust. 4 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe 33 Zgodnie z art. 17e, pkt 1 Ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz ustawy o kredycie konsumenckim (Dz.U. nr 162, poz. 1693) systemem argentyńskim jest prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na zarządzaniu mieniem gromadzonym w ramach grupy z udziałem konsumentów, utworzonej w celu finansowania zakupu praw, rzeczy ruchomych, nieruchomości lub usług na rzecz uczestników grupy (system konsorcyjny). 34 E. Usowicz, Pożyczki na bakier z prawem, Gazeta Prawna 2006, 22 lutego. 35 A. Szlasa, Strata zamiast szybkiej pożyczki, Gazeta Prawna 2006, 9 sierpnia. 36 Por. T. Jappelli, M. Pagano, The Role and Effects of Credit Information Sharing [w:] The Economics of Consumer Credit, pod red. G. Bertola, R. Disney, C. Grant, The Massachusetts Institute of Technology Press, Cambridge London 2006, s

19 176 (Dz.U nr 72, poz. 665, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem banki, wspólnie z bankowymi izbami gospodarczymi, mogą utworzyć instytucję do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania bankom informacji stanowiących tajemnicę bankową w zakresie, w jakim informacje te są potrzebne w związku z wykonywaniem czynności bankowych. BIK gromadzi informacje o zobowiązaniach kredytowych powiązanych z klientem, jego aktualnym stanie zadłużenia oraz historii kredytowej w ujęciu miesięcznym. Informacje dotyczące obsługi zaciągniętego kredytu aktualizowane są przynajmniej raz w miesiącu, przez cały okres trwania zobowiązania. Dane dotyczące zobowiązań spłacanych terminowo przetwarzane są w BIK od chwili pierwszego przekazania ich do tej instytucji aż do czasu podania informacji o ich spłacie. Jeśli klient wyraził zgodę na przetwarzanie jego danych po spłaceniu zobowiązania, udostępniane są one bankom, przez okres wskazany przez klienta, w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, poświadczając pozytywną historię kredytową klienta. Dane dotyczące zobowiązań, w których klient dopuścił się zwłoki w spłacie powyżej 60 dni i nie uregulował swoich zobowiązań w terminie 30 dni od chwili powiadomienia go o tym fakcie, są przetwarzane przez okres 5 lat po spłaceniu zobowiązania. W tym przypadku nie jest wymagana zgoda klienta na przetwarzanie jego danych po spłaceniu zobowiązania. Oprócz Biura Informacji Kredytowej, w myśl Ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych (Dz.U. nr 50, poz. 424, z późn. zm.), mogą działać biura informacji gospodarczej (BIG). Cele obu rodzajów instytucji są tożsame, z tym że do BIK przekazywane są informacje pochodzące tylko z sektora bankowego, natomiast BIG gromadzą informacje z różnych branż gospodarki 37. W Polsce na podstawie wyżej wskazanej ustawy działa Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej SA. 37 Zgodnie art. 7 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych informacje o zobowiązaniach konsumentów mogą przekazywać oprócz banków także: zakłady ubezpieczeń, pośrednicy ubezpieczeniowi, świadczący usługi leasingu lub factoringu, operatorzy lub podmioty udostępniające usługi telekomunikacyjne, świadczący usługi dostawy energii elektrycznej, ciepła, paliw gazowych, wody, odprowadzania nieczystości lub wywozu śmieci, wykonujący działalność w zakresie udzielania pożyczek pieniężnych, działający w formie spółek handlowych, wydawcy elektronicznych instrumentów płatniczych, spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, wynajmujący lokale, świadczący usługi przewozu osób w regularnej komunikacji publicznej, domy maklerskie oraz operatorzy telewizji kablowej i satelitarnej.

20 INSTYTUCJONALNE ASPEKTY OCHRONY KONSUMENTA NA RYNKU KREDYTÓW KONSUMPCYJNYCH Ważną rolę w ochronie konsumenta na rynku kredytów, oprócz rozwiązań legislacyjnych, odgrywają kwestie instytucjonalne. Najważniejszymi instytucjami, których zadaniem jest ochrona interesów konsumentów, jest Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów UOKiK (w sprawach dotyczących naruszenia zbiorowych interesów konsumentów) oraz powiatowi lub miejscy rzecznicy konsumentów, u których można uzyskać bezpłatną pomoc prawną w indywidualnych sprawach. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokonuje kontroli wzorców umownych stosowanych przez przedsiębiorców i eliminuje z obrotu klauzule, które kształtują uprawnienia konsumentów w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami. Do klauzul niedozwolonych zalicza się klauzule ograniczające lub wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy, przekazujące przedsiębiorcy kontrolę nad treścią postanowień i wykonaniem umowy, kształtujące niekorzystnie dla konsumenta czas trwania umowy lub w inny sposób naruszające równowagę kontraktową. Rejestr niedozwolonych postanowień umownych prowadzony jest przez prezesa UOKiK na podstawie wyroków Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wszystkie niedozwolone klauzule wpisane do rejestru są zgodnie z definicją w Kodeksie cywilnym niewiążące z mocy prawa. Lista niedozwolonych postanowień umownych jest obszerna. Wśród klauzul naruszających interesy konsumentów na rynku kredytów można znaleźć m.in. 38 : obowiązek bezpośredniego informowania klienta o zmianach obowiązujących prowizji i opłat bank nie ma prawa zastrzegać, że informacja o wysokości opłat jest podawana do wiadomości tylko poprzez wywieszenie jej w swoich oddziałach, bank nie ma prawa uzależniać udzielenia kredytu od założenia rachunku w jego oddziale, nie można pobierać od klienta opłat za nieuzasadnioną reklamację, niedozwolone są opłaty za gotówkowe spłaty kredytu, sprzeczne z prawem jest podwójne karanie klienta (pobieranie odsetek karnych, jak i stałej opłaty rzędu np. kilkudziesięciu złotych), który spóźni się z zapłatą raty kredytu, 38 E. Usowicz, Uwaga! Zakazane klauzule..., Gazeta Prawna 2006, grudnia.

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325)

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. (druk nr 1325) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1325) USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

4) umowę, na mocy której świadczenie pieniężne konsumenta ma zostać spełnione później niż świadczenie kredytodawcy,

4) umowę, na mocy której świadczenie pieniężne konsumenta ma zostać spełnione później niż świadczenie kredytodawcy, Dz.U.2005.157.1316 USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim Art. 1. Ustawa reguluje zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta, który zawarł umowę o kredyt

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim.

USTAWA. z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. Dz.U.01.100.1081 tekst pierwotny: 19.09.2002 28.09.2003 zm. Dz.U.03.109.1030 art. 1 01.05.2004 zm. Dz.U.04.96.959 art. 61 03.08.2004 zm. Dz.U.04.162.1693 art. 2 20.02.2006 zm. Dz.U.05.157.1316 art. 3 1081

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: (siedziba) Numer telefonu: Dane identyfikacyjne:

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Dane identyfikacyjne: (Adres, z którego ma korzystać

Bardziej szczegółowo

Ustawa o kredycie konsumenckim 1 z dnia 20 lipca 2001 r. (Dz.U. Nr 100, poz. 1081)

Ustawa o kredycie konsumenckim 1 z dnia 20 lipca 2001 r. (Dz.U. Nr 100, poz. 1081) Data generacji: 2009-5-12 13:23 ID aktu: 35117805 brzmienie od 2006-02-20 Ustawa o kredycie konsumenckim 1 z dnia 20 lipca 2001 r. (Dz.U. Nr 100, poz. 1081) Art. 1. [Zakres regulacji] Ustawa reguluje zasady

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego okazjonalnego sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. 1) (Dz. U. z dnia 18 września 2001 r.)

USTAWA. z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. 1) (Dz. U. z dnia 18 września 2001 r.) Dz.U.01.100.1081 2003.09.28 zm. Dz.U.2003.109.1030 art. 1 2004.05.01 zm. Dz.U.2004.96.959 art. 61 2004.08.03 zm. Dz.U.2004.162.1693 art. 2 2006.02.20 zm. Dz.U.2005.157.1316 art. 3 USTAWA z dnia 20 lipca

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO Imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca Adres (siedziba) Alior Bank SA 02-232 Warszawa, ul.

Bardziej szczegółowo

Prawo bankowe. Kredyt konsumencki ochrona praw konsumenta USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; z. U. z 2011 r.

Prawo bankowe. Kredyt konsumencki ochrona praw konsumenta USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; z. U. z 2011 r. Prawo bankowe Kredyt konsumencki ochrona praw konsumenta USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; z. U. z 2011 r. Nr 126 Kredyt konsumencki kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł

Bardziej szczegółowo

Adres Al. Jana Pawła II 61, lok.10, 01 031 Warszawa Telefon +48 22 1006010 info@netcredit.pl Faks +48 22 1005966

Adres Al. Jana Pawła II 61, lok.10, 01 031 Warszawa Telefon +48 22 1006010 info@netcredit.pl Faks +48 22 1005966 Standardowy europejski arkusz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Szybka pożyczka dla osób fizycznych: 21.05.2013 1. Dane identyfikacyjne i kontaktowe dotyczące kredytodawcy Kredytodawca NET

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 103 /B/2013 Zarządu Banku Spółdzielczego w Chodzieży z 23 grudnia 2013 r. REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Chodzieży Chodzież, grudzień 2013

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 125/Z/2009 Zarządu Łużyckiego Banku Spółdzielczego w Lubaniu z dnia 17.12.2009r. REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Lubań 2009 SPIS TREŚCI: ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Dz.U.01.100.1081 2003-09-28 zm. Dz.U.03.109.1030 art.1 2004-05-01 zm. Dz.U.04.96.959 art.61 2004-08-03 zm. Dz.U.04.162.1693 art.

Dz.U.01.100.1081 2003-09-28 zm. Dz.U.03.109.1030 art.1 2004-05-01 zm. Dz.U.04.96.959 art.61 2004-08-03 zm. Dz.U.04.162.1693 art. Dz.U.01.100.1081 2003-09-28 zm. Dz.U.03.109.1030 art.1 2004-05-01 zm. Dz.U.04.96.959 art.61 2004-08-03 zm. Dz.U.04.162.1693 art.2 USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. 1) (Dz. U. z dnia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE

REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE REGULAMIN DZIAŁALNOŚCI KREDYTOWEJ DEUTSCHE BANK POLSKA S.A. 1 DEFINICJE Bank Deutsche Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie. Kredytobiorca będąca Konsumentem osoba fizyczna lub osoby fizyczne wymienione

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim 1)

USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1081, z 2003 r. Nr 109, poz. 1030, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim 1)

USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim 1) Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1081, z 2003 r. Nr 109, poz. 1030, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE Załącznik nr 1 do Uchwały nr 101/2011 Zarządu BS Rzepin z dnia 14 grudnia 2011 REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W RZEPINIE Rzepin, grudzień 2011r. Spis treści Rozdział

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Starogardzie Gdańskim Starogard Gdański, styczeń 2015 r. Spis treści Rozdział 1. Postanowienia ogólne... 2 Rozdział 2. Zasady i warunki

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich

Regulamin udzielania kredytów konsumenckich Załącznik do Uchwały nr 72/R/2014 Zarządu Kaszubskiego Banku Spółdzielczego w Wejherowie z dnia 30 grudnia 2014 r. Regulamin udzielania kredytów konsumenckich Wejherowo, grudzień 2014 r. Spis treści ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Przemkowie.

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Przemkowie. REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Banku Spółdzielczym w Przemkowie. Rozdział 1. Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin udzielania kredytów konsumenckich w Banku Spółdzielczym w Przemkowie,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Ludowym Banku Spółdzielczym w Strzałkowie

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTÓW KONSUMENCKICH w Ludowym Banku Spółdzielczym w Strzałkowie Przyjęto Uchwałą nr 47/2014 Zarządu LBS w Strzałkowie z dnia 18.06.2014r. Uchwała wchodzi w życie z dniem 23.06.2014r. Jednocześnie traci moc Uchwała nr 4/2014 z dnia 22.01.2014r. REGULAMIN UDZIELANIA

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA DOPUSZCZALNEGO SALDA DEBETOWEGO W LUDOWYM BANKU SPÓŁDZIELCZYM W STRZAŁKOWIE

REGULAMIN UDZIELANIA DOPUSZCZALNEGO SALDA DEBETOWEGO W LUDOWYM BANKU SPÓŁDZIELCZYM W STRZAŁKOWIE Przyjęto Uchwałą nr 99/2014 Zarządu LBS w Strzałkowie z dnia 24.10.2014 r. Uchwała wchodzi w życie z dniem 24.10.2014 r. REGULAMIN UDZIELANIA DOPUSZCZALNEGO SALDA DEBETOWEGO W LUDOWYM BANKU SPÓŁDZIELCZYM

Bardziej szczegółowo

Kontrola reklam przedświątecznych

Kontrola reklam przedświątecznych Kontrola reklam przedświątecznych Kontrola reklam przedświątecznych Zakres badania: reklamy kredytów konsumenckich, którymi kredytodawcy lub pośrednicy kredytowi posługiwali się w okresie od 1 listopada

Bardziej szczegółowo

Standardowy europejski arkusz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego

Standardowy europejski arkusz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Standardowy europejski arkusz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego 1. Dane identyfikacyjne i kontaktowe dotyczące kredytodawcy/pośrednika kredytowego. Kredytodawca: Adres: Novum Bank Limited Nr

Bardziej szczegółowo

Wzór umowy o udzielenie kredytu inwestycyjnego

Wzór umowy o udzielenie kredytu inwestycyjnego Zał. Nr 2 Wzór umowy o udzielenie kredytu inwestycyjnego W dniu... pomiędzy:...... reprezentowanym przez : zwanym dalej Bankiem a Gminą Wierzbica, 26-680 Wierzbica, ul. Kościuszki 73, Regon : 670224054

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR Wzór, Zał. Nr 2 o udzielenie kredytu długoterminowego. W dniu... pomiędzy... zarejestrowany w... - wysokość kapitału akcyjnego -...

UMOWA NR Wzór, Zał. Nr 2 o udzielenie kredytu długoterminowego. W dniu... pomiędzy... zarejestrowany w... - wysokość kapitału akcyjnego -... UMOWA NR Wzór, Zał. Nr 2 o udzielenie kredytu długoterminowego W dniu... pomiędzy... zarejestrowany w... - wysokość kapitału akcyjnego -... reprezentowanego przez... zwanym dalej Bankiem" oraz Gminą Wierzbica,

Bardziej szczegółowo

Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki

Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki 1 Standbild Niemieckie doświadczenia z wprowadzaniem dyrektywy y y w sprawie umów o kredyt konsumencki dr Alexander Schäfer Federalne Ministerstwo Żywności, Rolnictwa i Ochrony Konsumentów 2 Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI 1. Dane identyfikacyjne i kontaktowe dotyczące Pożyczkodawcy Pożyczkodawca Adres: Numer telefonu: Adres poczty elektronicznej: Adres strony internetowej: SuperGrosz

Bardziej szczegółowo

Wzór umowy o udzielenie kredytu długoterminowego.... reprezentowanym przez :... zwanym dalej Bankiem

Wzór umowy o udzielenie kredytu długoterminowego.... reprezentowanym przez :... zwanym dalej Bankiem Wzór umowy o udzielenie kredytu długoterminowego Załącznik Nr 4 W dniu... pomiędzy:...... reprezentowanym przez :...... zwanym dalej Bankiem a Gminą i Miastem Czerwionka Leszczyny, 44-230 Czerwionka Leszczyny

Bardziej szczegółowo

Nadmierne zadłużanie się

Nadmierne zadłużanie się Nadmierne zadłużanie się Kredyt jako kategoria ekonomiczna Kredyt bankowy to stosunek prawno - finansowy pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Stosunek ten wyraża się przekazaniem przez bank określonej kwoty

Bardziej szczegółowo

1) rozpatrzenie wniosku, przygotowanie i zawarcie umowy o kredyt

1) rozpatrzenie wniosku, przygotowanie i zawarcie umowy o kredyt TARYFA PROWIZJI I OPŁAT POBIERANYCH ZA CZYNNOŚCI BANKOWE OD KLIENTÓW DETALICZNYCH lipca 009 r. DZIAŁ VII. KREDYTY ROZDZIAŁ. Kredyty dla posiadaczy konta osobistego ) Aktywny Opłata przygotowawcza za: (w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTU W RACHUNKU BIEŻĄCYM VAT- KONTO

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTU W RACHUNKU BIEŻĄCYM VAT- KONTO REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTU W RACHUNKU BIEŻĄCYM VAT- KONTO 1 Kredytów w rachunku bankowym VAT- Konto udziela Polski Bank Spółdzielczy w Ciechanowie rolnikom i osobom prowadzącym działy specjalne produkcji

Bardziej szczegółowo

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat,

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat, UZASADNIENIE Niniejsza ustawa wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywę Komisji 2011/90/UE z dnia 14 listopada 2011 r. zmieniającą część II załącznika I do dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Zał. nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym w walucie polskiej. Zawarta w dniu., pomiędzy:

Zał. nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym w walucie polskiej. Zawarta w dniu., pomiędzy: Zał. nr 5 do SIWZ WZÓR UMOWY kredytu inwestycyjnego w rachunku kredytowym w walucie polskiej Zawarta w dniu., pomiędzy: (NAZWA BANKU), w imieniu którego działają : 1. 2.... a Gminą Złota z siedzibą : Złota,

Bardziej szczegółowo

WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku)

WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku) WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku) Karty Kredytowe CLUBCARD Wprowadzana zmiana Przed zmianą Po zmianie Komentarz Numer rachunku

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO Przewodniczący AndrLej Jakubiak L. dz. DOKIWPR/L'I'J:/.3 /1 /2014/PM Warszawa, dnia,,{ IIID.( /2014 r. Sz. P. Krzysztof Pietraszkicwicz Pre'"Lcs Związku Banków Polskich Ul.

Bardziej szczegółowo

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 DODATKOWE KOSZTY I PROWIZJE ZWIĄZANE Z ZACIĄGNIĘCIEM KREDYTU HIPOTECZNEGO (finansowanie kredytem hipotecznym zakupu mieszkania stanowiącego odrębną własność na rynku pierwotnym)

Bardziej szczegółowo

WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku)

WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku) WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku) Wprowadzana zmiana Przed zmianą Po zmianie Komentarz Nazwy Kart kredytowych Numer rachunku

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTUKONSUMENCKIEGO

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTUKONSUMENCKIEGO FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTUKONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Dane identyfikacyjne: (Adres, z którego ma korzystać konsument)

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego 1.Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego KREDYTODAWCA: POLI INVEST Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 8 czerwca 2001 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 8 czerwca 2001 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych stopach procentowych. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 8 czerwca 2001 r. Opracowano na podstawie Dz.U. z 2001 r. Nr 73, poz. 762, z 2004 r. Nr 173, poz. 1808. o dopłatach do oprocentowania kredytów eksportowych o stałych

Bardziej szczegółowo

Informacja z BIK jako podstawa zapobiegania nadmiernemu zadłużeniu konsumentów. Konferencja SKEF 30 listopada 2011 r.

Informacja z BIK jako podstawa zapobiegania nadmiernemu zadłużeniu konsumentów. Konferencja SKEF 30 listopada 2011 r. Informacja z BIK jako podstawa zapobiegania nadmiernemu zadłużeniu konsumentów Konferencja SKEF 30 listopada 2011 r. Odpowiedzialne kredytowanie i pożyczanie w UE Odpowiedzialne kredytowanie produkty kredytowe

Bardziej szczegółowo

Regulamin Promocji Happy Time 2013. I. Organizator Promocji

Regulamin Promocji Happy Time 2013. I. Organizator Promocji Regulamin Promocji Happy Time 2013 I. Organizator Promocji 1. Promocja Happy Time, zwana dalej Promocją organizowana jest przez BRE Bank SA mbank z siedzibą w Warszawie przy ul. Senatorskiej 18, wpisany

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713)

do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 12 września 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym (druk nr 713) U S T A W A z dnia z dnia 17 listopada

Bardziej szczegółowo

Regulamin Promocji Rodzina 500+ w mbanku. Obowiązuje od 01.04.2016 r. do 30.06.2016 r.

Regulamin Promocji Rodzina 500+ w mbanku. Obowiązuje od 01.04.2016 r. do 30.06.2016 r. Regulamin Promocji Rodzina 500+ w mbanku. Obowiązuje od 01.04.2016 r. do 30.06.2016 r. 1. Organizator Promocji 1. Promocja kredytu gotówkowego, odnawialnego, samochodowego i karty kredytowej dla osób fizycznych

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/49 Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1497, 1585, 1662, z 2015 r. poz. 1357. Rozdział

Bardziej szczegółowo

LIMIT CAŁKOWITEGO KOSZTU KREDYTU W KONTEKŚCIE RODZAJÓW UMÓW KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Marcin Czugan. Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce

LIMIT CAŁKOWITEGO KOSZTU KREDYTU W KONTEKŚCIE RODZAJÓW UMÓW KREDYTU KONSUMENCKIEGO. Marcin Czugan. Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce LIMIT CAŁKOWITEGO KOSZTU KREDYTU W KONTEKŚCIE RODZAJÓW UMÓW KREDYTU KONSUMENCKIEGO Marcin Czugan Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce Warszawa, 12.12.2014 PLAN PREZENTACJI 1. PROPOZYCJE LIMITU

Bardziej szczegółowo

POLITYKA DZIAŁANIA W NAJLEPIEJ POJĘTYM INTERESIE KLIENTA

POLITYKA DZIAŁANIA W NAJLEPIEJ POJĘTYM INTERESIE KLIENTA POLITYKA DZIAŁANIA W NAJLEPIEJ POJĘTYM INTERESIE KLIENTA Rozdział I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., działając zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 20 listopada 2009 r. w

Bardziej szczegółowo

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Kredyt bankowy. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej

URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW. Kredyt bankowy. Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej URZÑD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Kredyt bankowy Publikacja przygotowana dzi ki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej Kredyt bankowy Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do Państwa dyspozycji

Bardziej szczegółowo

POŻYCZKA Z BUDŻETU PAŃSTWA

POŻYCZKA Z BUDŻETU PAŃSTWA POŻYCZKA Z BUDŻETU PAŃSTWA MINISTERSTWO ZDROWIA WARSZAWA 15 kwietnia 2005 1 I. ZASADY OGÓLNE ZAKRES PODMIOTOWY UDZIALANIA POŻYCZKI Z BUDŻETU PAŃSTWA NA PODSTAWIE USTAWY O POMOCY PUBLICZNEJ I RESTRUKTURYZACJI

Bardziej szczegółowo

2. Pożyczkobiorca upoważnia Pożyczkodawcę do pomniejszenia kwoty pożyczki o:

2. Pożyczkobiorca upoważnia Pożyczkodawcę do pomniejszenia kwoty pożyczki o: Umowa pożyczki nr Nr Klienta zawarta w dniu. w Gdyni, pomiędzy Mikrokasa S.A. z siedzibą w Gdyni 81-366 przy ul. Stefana Batorego 28-32, wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy Gdańsk-

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 20.01.2015 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1.

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1. Grupy 1-2 Zadanie 1. Sprawdźcie ofertę dowolnych 5 banków i wybierzcie najlepszą ofertę oszczędnościową (lokatę lub konto oszczędnościowe). Obliczcie, jaki zwrot przyniesie założenie jednej takiej lokaty

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Adwokacka Sławomir Derek Pułapki prawne w ramach umów usług finansowych (bankowych, ubezpieczeniowych)

Kancelaria Adwokacka Sławomir Derek Pułapki prawne w ramach umów usług finansowych (bankowych, ubezpieczeniowych) Kancelaria Adwokacka Sławomir Derek Pułapki prawne w ramach umów usług finansowych (bankowych, ubezpieczeniowych) Rybnik 31 V 2011 r. Kto może udzielać pożyczek Instytucje finansowe: Banki podlegają nadzorowi

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA, TABELA OPŁAT I PROWIZJI DLA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH ZABEZPIECZONYCH DLA MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW.

TABELA OPROCENTOWANIA, TABELA OPŁAT I PROWIZJI DLA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH ZABEZPIECZONYCH DLA MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW. TABELA OPROCENTOWANIA, TABELA OPŁAT I PROWIZJI DLA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH ZABEZPIECZONYCH DLA MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW. Ogólne zasady pobierania opłat i prowizji bankowych: 1. Tabela oprocentowania, Opłat

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Opracowano na podstawie: z 2002 r. Nr 230, poz. 1922, z 2004 r.

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU /tekst jednolity obejmujący wprowadzone zmiany/ Reszel, 2014 r. SPIS TREŚCI Ogólne zasady oprocentowania kredytów i pożyczek...3

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK KREDYTOWY ...

WNIOSEK KREDYTOWY ... Załącznik nr I.1. do Instrukcji kredytowania działalności gospodarczej, część I BANK SPÓŁDZIELCZY W KŁOMNICACH Data przyjęcia wniosku Nr rejestru.. Podpis pracownika Banku.. WNIOSEK KREDYTOWY... (WNIOSKODAWCA

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. 2002 r. Nr 230, poz. 1922. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Rozdział

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: VIVUS FINANCE Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 Przedmiotem zamówienia jest udzielenie kredytu inwestycyjnego długoterminowego na poniższych zasadach: 1.1. Udzielenie Muzeum Sztuki

Załącznik nr 1 Przedmiotem zamówienia jest udzielenie kredytu inwestycyjnego długoterminowego na poniższych zasadach: 1.1. Udzielenie Muzeum Sztuki Załącznik nr 1 Przedmiotem zamówienia jest udzielenie kredytu inwestycyjnego długoterminowego na poniższych zasadach: 1.1. Udzielenie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie kredytu inwestycyjnego, długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 01.04.2015 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 01.04.2015 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 01.04.2015 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

TARYFA OPŁAT I PROWIZJI BANKOWYCH POBIERANYCH

TARYFA OPŁAT I PROWIZJI BANKOWYCH POBIERANYCH Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 109/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego Rzemiosła w Radomiu z dnia 10.09.2014 r. Aneks nr 1 Uchwała Nr 145/2014 z dn. 15.12.2014 r. Aneks nr 2 Uchwała Nr 72/2015 z dn. 29.05.2015

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Strona 1 z 23 t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1497 ze zm. (stan na dzień 25 marca 2015 r.) Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Art. 1. Ustawa określa: Rozdział 1 Przepisy ogólne 1) zasady

Bardziej szczegółowo

- w ramach ogólnych informacji o oferowanych kredytach mieszkaniowych;

- w ramach ogólnych informacji o oferowanych kredytach mieszkaniowych; EUROPEJSKIE POROZUMIENIE W SPRAWIE DOBROWOLNEGO KODEKSU POSTĘPOWANIA W ZAKRESIE INFORMACJI UDZIELANYCH PRZED ZAWARCIEM UMOWY KREDYTU MIESZKANIOWEGO (ZWANE DALEJ POROZUMIENIEM ) Niniejsze porozumienie zostało

Bardziej szczegółowo

www.rcl.gov.pl USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Rozdział 1

www.rcl.gov.pl USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Rozdział 1 Dziennik Ustaw Nr 126 7570 Poz. 715 Art. 1. Ustawa określa: Rozdział 1 Przepisy ogólne 1) zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki; 2) obowiązki kredytodawcy i pośrednika kredytowego w zakresie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 3 listopada 2014 r. Poz. 1497 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 września 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe MINISTERSTWO GOSPODARKI Sekretariat Ministra Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe Warszawa Listopad 2010 r. 1.1. Aktualny stan stosunków społecznych w dziedzinie objętej nowelizacją

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTACJA DYREKTYWY 2008/48/WE Z DNIA 23 KWIETNIA 2008 R. W SPRAWIE UMÓW O KREDYT KONSUMENCKI

IMPLEMENTACJA DYREKTYWY 2008/48/WE Z DNIA 23 KWIETNIA 2008 R. W SPRAWIE UMÓW O KREDYT KONSUMENCKI Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Departament Polityki Konsumenckiej IMPLEMENTACJA DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/48/WE Z DNIA 23 KWIETNIA 2008 R. W SPRAWIE UMÓW O KREDYT KONSUMENCKI

Bardziej szczegółowo

POSIEDZENIE KOMISJI BUDŻETU I FINANSÓW PUBLICZNYCH Senat RP

POSIEDZENIE KOMISJI BUDŻETU I FINANSÓW PUBLICZNYCH Senat RP POSIEDZENIE KOMISJI BUDŻETU I FINANSÓW PUBLICZNYCH Senat RP Andrzej Roter Dyrektor Generalny Warszawa, dnia 7 listopada 2012 roku CHARAKTERYSTYKA RYNKU Wielkość rynku pożyczek bankowych i niebankowego

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Głogówku

Bank Spółdzielczy w Głogówku Bank Spółdzielczy w Głogówku Grupa BPS Załącznik do Uchwały Nr 30/2015/Z Zarządu Banku Spółdzielczego w Głogówku z dnia 05.03.2015r. Tabela oprocentowania kredytów w Banku Spółdzielczym w Głogówku Głogówek,

Bardziej szczegółowo

Zbuduj swoją historię kredytową

Zbuduj swoją historię kredytową Krzysztof Nyrek Zbuduj swoją historię kredytową Niniejszy ebook jest wartością prywatną. Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnie rozprowadzana tylko i wyłącznie w formie, w jakiej została

Bardziej szczegółowo

Ustawa o kredycie konsumenckim 1)

Ustawa o kredycie konsumenckim 1) Ustawa o kredycie konsumenckim 1) z dnia 12 maja 2011 r. (Dz.U. Nr 126, poz. 715) tj. z dnia 26 września 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 1497) (zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 1357, Dz.U. z 2014 r. poz. 1662, Dz.U.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA OSOBOM FIZYCZNYM ZŁOTOWYCH KREDYTÓW KONSUMPCYJNYCH w Banku Spółdzielczym w Kowalu

REGULAMIN UDZIELANIA OSOBOM FIZYCZNYM ZŁOTOWYCH KREDYTÓW KONSUMPCYJNYCH w Banku Spółdzielczym w Kowalu REGULAMIN UDZIELANIA OSOBOM FIZYCZNYM ZŁOTOWYCH KREDYTÓW KONSUMPCYJNYCH w Banku Spółdzielczym w Kowalu SPIS TREŚCI str. Rozdział I Postanowienia ogólne 2 Rozdział II Zasady i warunki udzielania kredytów

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI KONSUMENCKIEJ NUMER ( )

FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI KONSUMENCKIEJ NUMER ( ) FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY POŻYCZKI KONSUMENCKIEJ NUMER ( ) (sporządzony zgodnie z art. 13 i 14 oraz załącznikiem nr 1 do Ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, Dz. U. Nr 126, poz.

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/44 Dz.U. 2011 Nr 126 poz. 715 USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Opracowano na podstawie t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1497, 1585, 1662. Rozdział 1 Przepisy ogólne

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr Z_92_PMiZP_2013 z dnia 14.10.2013 Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 30.09.2013 r. Ostatnia nowelizacja: Zarządzenie Wiceprezesa Zarządu

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. e-mail: info@ferratumbank.pl +48 71 716 43 75. www,kasatak.pl; www.ferratum.pl.

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. e-mail: info@ferratumbank.pl +48 71 716 43 75. www,kasatak.pl; www.ferratum.pl. Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Adres: (siedziba) Numer telefonu: Adres poczty elektronicznej:

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE Transformacje Prawa Prywatnego 4/2010 ISSN 1641 1609 OBOWIĄZKI INFORMACYJNE PROJEKT Tytuł: Obowiązki informacyjne Rozdział I. Obowiązki informacyjne przed dokonaniem czynności prawnej Art. 1. Obowiązek

Bardziej szczegółowo

Gwarancja de minimis

Gwarancja de minimis Gwarancja de minimis wsparcie dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r., jest jedynym bankiem państwowym w Polsce Misją BGK jest sprawna i efektywna

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW Załącznik do Uchwały Nr 05/VII/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Mszanie Dolnej z dnia 29 lipca 2015 r. Bank Spółdzielczy w Mszanie Dolnej TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW W BANKU SPÓŁDZIELCZYM

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kredyt konsumencki. Dz.U.2014.1497 z dnia 2014.11.03 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 11 marca 2016 r. do: 10 kwietnia 2016 r. USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1 Rozdział 1 Przepisy

Bardziej szczegółowo

Rynek firm pożyczkowych w Polsce Raport. Kongres Consumer Finance

Rynek firm pożyczkowych w Polsce Raport. Kongres Consumer Finance www.pwc.pl Rynek firm pożyczkowych w Polsce Raport Kongres Consumer Finance 12 grudnia 2013 r. Zadłużenie Polaków w 2013 r. 0,7% całkowitej wielkości zobowiązań Polaków pochodzi z firm udzielających pożyczek

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu USTAWA z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Ustawa określa: Art. 1. 1) zasady i tryb zawierania

Bardziej szczegółowo

Regulamin Promocji Kredyt odnawialny - 90 dni z oprocentowaniem nominalnym 0% i bez prowizji, z Ubezpieczeniem spłaty kredytu odnawialnego

Regulamin Promocji Kredyt odnawialny - 90 dni z oprocentowaniem nominalnym 0% i bez prowizji, z Ubezpieczeniem spłaty kredytu odnawialnego Regulamin Promocji Kredyt odnawialny - 90 dni z oprocentowaniem nominalnym 0% i bez prowizji, z Ubezpieczeniem spłaty kredytu odnawialnego Obowiązuje od 08.09.2015 r. do 02.11.2015 r. 1. Organizator Promocji

Bardziej szczegółowo

WZOR UMOWY KREDYTU SAMOCHODOWEGO UMOWA KREDYTU SAMOCHODOWEGO

WZOR UMOWY KREDYTU SAMOCHODOWEGO UMOWA KREDYTU SAMOCHODOWEGO WZOR UMOWY KREDYTU SAMOCHODOWEGO UMOWA KREDYTU SAMOCHODOWEGO Niniejsza umowa kredytu samochodowego (Umowa) zawarta została w dniu... pomiędzy: Toyota Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie przy ulicy

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 01/III/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Mszanie Dolnej z dnia 04 marca 2015r. Bank Spółdzielczy w Mszanie Dolnej TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW W BANKU SPÓŁDZIELCZYM

Bardziej szczegółowo

KARTY KREDYTOWE. Oprocentowani e w skali roku Stopa redyskonta weksli (12) + 8,00% stała marża (Z) Stopa redyskonta. 8,00% stała.

KARTY KREDYTOWE. Oprocentowani e w skali roku Stopa redyskonta weksli (12) + 8,00% stała marża (Z) Stopa redyskonta. 8,00% stała. Załącznik nr 6 do Uchwały Nr 1/31/12/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Lubaczowie z dnia 31 grudnia 2015 r. Tabela onia kredytów w Banku Spółdzielczym w Lubaczowie I. KREDYTY DLA OSÓB FIZYCZNYCH KREDYTY

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (1) (tekst jednolity) Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (1) (tekst jednolity) Rozdział 1. Przepisy ogólne Dz.U.2014.1497 2014-12-15 zm. przen. Dz.U.2014.1585 art. 37 2014-12-25 zm. przen. Dz.U.2014.827 art. 54 2015-01-01 zm. Dz.U.2014.1662 art. 29 2015-10-11 zm. Dz.U.2015.1357 art. 7 Istnieją późniejsze wersje

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 2 FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO. ul. Wiejska 23, 72-200 Nowogard. biuro@solven.pl. www.solven.pl.

ZAŁĄCZNIK NR 2 FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO. ul. Wiejska 23, 72-200 Nowogard. biuro@solven.pl. www.solven.pl. ZAŁĄCZNIK NR 2 FORMULARZ INFORMACYJNY DOTYCZĄCY KREDYTU KONSUMENCKIEGO 1. Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego Kredytodawca: Dane identyfikacyjne: SOLVEN sp.

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Głogówku

Bank Spółdzielczy w Głogówku Bank Spółdzielczy w Głogówku Grupa BPS Załącznik nr 2 do Uchwały Nr 48/2015/Z Zarządu Banku Spółdzielczego w Głogówku z dnia 16.04.2015r. Obowiązuje od dnia 20.04.2015r. Tabela oprocentowania kredytów

Bardziej szczegółowo

Istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego

Istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego Załącznik nr 2 do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia na obsługę preferencyjnych linii kredytowych finansowanych ze środków WFOŚiGW Istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia.. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia.. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw Ustawa z dnia.. o sposobach przywrócenia równości stron niektórych umów kredytu i zmianie niektórych innych ustaw Art. 1. Ustawa określa zasady, na jakich nastąpi przywrócenie ekwiwalentności świadczeń

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o kredycie konsumenckim (druk nr 1166)

Opinia do ustawy o kredycie konsumenckim (druk nr 1166) Warszawa, dnia 12 kwietnia 2011 r. Opinia do ustawy o kredycie konsumenckim (druk nr 1166) I. Cel i przedmiot ustawy W obecnym stanie prawnym zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Głogówku

Bank Spółdzielczy w Głogówku Bank Spółdzielczy w Głogówku Grupa BPS Załącznik do Uchwały Nr 61/2015/Z Zarządu Banku Spółdzielczego w Głogówku z dnia 19.06.2015r. obowiązuje od dnia 01-07-2015r. Tabela oprocentowania kredytów w Banku

Bardziej szczegółowo