Ekonomia polityczna. Dr Łukasz Hardt. Wykład 9 Ekonomia polityczna integracji europejskiej

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ekonomia polityczna. Dr Łukasz Hardt. Wykład 9 Ekonomia polityczna integracji europejskiej"

Transkrypt

1 Ekonomia polityczna Dr Łukasz Hardt Wykład 9 Ekonomia polityczna integracji europejskiej

2 EP integracji europejskiej Hasło Unii: zjednoczona w różnorodności jak je zrealizować? Wpływ czynników ekonomicznych i politycznych na: proces integracji europejskiej oraz funkcjonowanie gospodarek i państw należących do europejskiego związku integracyjnego eksperyment instytucjonalny: nowe formy rządzenia i współpracy w rozszerzającym się bloku państw (do 6 do 27 krajów) 2

3 Plan wykładu 1. Proces integracji europejskiej wielopłaszczyznowy charakter integracji europejskiej uwarunkowania polityczne integracji europejskiej integracja gospodarcza cele integracji gospodarczej etapy integracji gospodarczej państwo narodowe a wspólnoty europejskie instytucje UE 3

4 Plan wykładu (cd) 2. Obszary zainteresowania ekonomii politycznej integracji europejskiej wybór publiczny - integracja jako decyzja polityczna oddziaływanie grup interesu interwencjonizm zróżnicowanie rozkładu korzyści z realizacji polityk UE 3. Ekonomia polityczna integracji europejskiej na przykładzie negocjacji akcesyjnych w obszarze Rolnictwo i sporu o wielkość budżetu UE 4. Kwestie bieżące: budżet UE i kryzys 4

5 Wielopłaszczyznowy charakter integracji europejskiej Początek: integracja ekonomiczna sześciu krajów (Belgia, Holandia, Francja, Luksemburg, RFN i Włochy) w oparciu o projekt przygotowany przez organy polityczne; W konsekwencji integracji ekonomicznej - uruchomienie pozaekonomicznych procesów integracji: politycznej, społecznej, militarnej, technicznej, prawnej i i wiele innych. 5

6 Uwarunkowania polityczne integracji europejskiej Doświadczenia II wojny światowej Nowa międzynarodowa równowaga sił: USA i ZSRR Państwa Europy Zachodniej potrzeba zacieśnienia wzajemnej współpracy Sukces w utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali EWWiS, Traktat Paryski (1951 r.), ale Klęska w utworzeniu paktu militarno-politycznego (Europejskiej Wspólnoty Obronnej) w politycznie wrażliwych dziedzinach zbyt szybkie jednoczenie się nie jest możliwe dominujący pogląd Schumana, że polityczną unię można osiągnąć poprzez integrację gospodarczą (Wysokińska, Witkowska, 2002, s. 18). 6

7 Integracja gospodarcza Integracja gospodarcza dynamiczny proces polegający na dobrowolnym zacieśnianiu współpracy ekonomicznej przez co najmniej dwa niepodległe kraje, poprzez stopniową eliminację barier ograniczających tę współpracę (Czarczyńska i Śledziewska 2003). 7

8 Integracja gospodarcza Cele integracji: realizacja wartości wspólnych dla integrujących się społeczeństw; zwiększenie dobrobytu ekonomicznego dzięki specjalizacji produkcji oraz kooperacji w procesie podejmowania decyzji politycznych, zapewnienie pokoju zmniejszenie ryzyka konfliktu zbrojnego dzięki zależności ekonomicznej krajów 8

9 Strefa wolnego handlu Etapy integracji gospodarczej Wzajemne znoszenie ceł Wspólna zewnętrzna polityka handlowa Swobodny przepływ czyn. prod. Wspólna polityka fiskalna i monetarna Jeden rząd Tak Nie Nie Nie Nie Unia celna Tak Tak Nie Nie Nie Wspólny rynek Unia gospodarcza Unia polityczna Tak Tak Tak Nie Nie Tak Tak Tak Tak Nie Tak Tak Tak Tak Tak Źródło: El-Agraa

10 Etapy integracji gospodarczej Strefa wolnego handlu: EFTA, NAFTA; Unia celna: UE więcej niż unia celna; Wspólny rynek: UE ale bardziej skomplikowane; Unia gospodarcza: UE blisko; Unia monetarna: UE blisko; Unia polityczna: zjednoczenie NRD i NRF w 1990 r. 10

11 Etapy i formy integracji gospodarczej 1. Integracja umowna suwerennych państw (EFTA, CEFTA, EWG); 2. Integracja umowna państw dobrowolnie ograniczających suwerenność na rzecz instytucji je reprezentujących (Unia Europejska); 3. Integracja politycznie nierównoprawna z podporządkowaniem jednemu krajowi (RWPG); 4. Integracja gospodarczo nierównoprawna (USA Meksyk). 11

12 Państwo narodowe a wspólnoty europejskie Typowe poziomy rządów: Lokalny (w Polsce: gmina i powiat) regionalny (w Polsce: województwa) narodowy ponadnarodowy UE. Alokacja zadań = kompetencje w żargonie UE. 12

13 Zasada subsydiarności Alokacja zadań w UE jest zgodna z zasadą subsydiarności (Traktat z Maastricht): Decyzje powinny być podejmowane jak najbliżej ludzi; UE nie powinna poodejmować działań dopóki nie będzie to bardziej efektywne niż działania podejmowane na poziomie narodowym, regionalnym lub lokalnym. Subsydiarność lub pomocniczość (od łac. subsydium udzielanie pomocy) 13

14 Zasada subsydiarności Subsydiarność można określić jako pewną ideę doskonalenia stosunków, procedur i struktur społecznych opierającą się na uznaniu priorytetu jednostki nad społecznością oraz społeczności czy grup najmniejszych, szczebla podstawowego (takich jak rodzina i społeczność lokalna) nad społecznościami szczebli wyższych (w tym zwłaszcza nad państwem)

15 Zasada subsydiarności... Zastosowanie zasady subsydiarności oznacza, że wszelkie decyzje dotyczące obywateli, a wiążące się z funkcjonowaniem ich środowiska społecznego (poczynając od rodziny, grup nieformalnych, społeczności lokalnych poprzez struktury regionalne, państwowe, aż po organizacje międzynarodowe) powinny być podejmowane na szczeblach jak najniższych i jak najbliższych tymże obywatelom, zaś decyzje na szczeblach wyższych winny być podejmowane tylko tam, gdzie jest to bardziej efektywne oraz wykracza poza możliwości struktur niższego rzędu (Subsydiarność, s.26). 15

16 Struktura instytucjonalna UE Alokacja zadań: Kompetencje Wspólnot (zadania przypisane UE), Wspólne kompetencje (obszary, w których zadania są dzielone pomiędzy UE i kraje członkowskie), Kompetencje rządów narodowych. 16

17 Struktura instytucjonalna UE Projekt konstytucji (2004 r.): Osobowość prawna dla UE; Generalizacja procedur legislacyjnych; Redukcja liczby instrumentów legislacyjnych; Jaśniejszy układ kompetencji. Traktat lizboński (2007 r.): nadaje UE jednolitą strukturę i osobowość prawną. 17

18 Podejmowanie decyzji w UE Poziom ponadnarodowościowy ograniczany jest przez międzyrządowy charakter działań: Tylko kilka kompetencji jest przekazanych wyłącznie na poziom Wspólnot, Jednomyślność nadal jest wymagana dla podjęcia wielu decyzji np.: przyjęcia nowych członków, czy nowych traktatów); W obszarach, w których Komisja Europejska ma władzę wykonawczą, wymagane są konsultacje z Krajami Członkowskimi w ramach sieci komitetów zarządzających lub doradczych; Nawet w obszarach, w których istnieją wspólne polityki Kraje Członkowskie zachowują znaczną autonomię w ich wdrażaniu (większość regulacji ma formę dyrektyw ). 18

19 Struktura instytucjonalna UE RADA EUROPEJSKA PARLAMENT EUROPEJSKI RADA UNII EUROPEJSKIEJ Komitet Ekon.-Społ. Komitet Regionów Komitet Konsultacyjny Inne komitety i instytucje KOMISJA EUROPEJSKA Komitety Zarządzające Komitety Regulacyjne TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY 19

20 Struktura instytucjonalna UE Najważniejsze organy: Komisja Europejska ( interesy całej UE ), Rada Unii Europejskiej (Rada Ministrów), Parlament Europejski ( interesy obywateli ), Trybunał Sprawiedliwości, Trybunał Obrachunkowy (Kontroli Budżetowej). 20

21 Struktura instytucjonalna UE Organy wspomagające: Komitet Regionów, Komitet Społeczno-Ekonomiczny, Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank Centralny. Rada Europejska nie posiada statusu instytucji UE, ale odgrywa znaczną rolę. 21

22 EP integracji europejskiej wybór publiczny wybór publiczny - integracja jako decyzja polityczna Proces integracji państw europejskich został rozpoczęty decyzją polityków, którzy kierowali się przesłankami o charakterze politycznym, społecznym i ekonomicznym. Unia Europejska funkcjonuje w oparciu o silne instytucje o charakterze ponadpaństwowym, ale na zasadach demokratycznych, na proces podejmowania decyzji wpływ mają interesy poszczególnych państw członkowskich, ale także wielu grup społeczno-zawodowych. Np. Jerzy Wilkin (2009), Ekonomia polityczna systemu wsparcia bezpośredniego w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, Gospodarka Narodowa nr

23 EP integracji europejskiej oddziaływanie grup interesu Podejmowanie decyzji w strukturach europejskich: główne instytucje UE (tzw. triada instytucjonalna: Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej oraz Komisja Europejska), oraz wiele innych organizacji: krajowe ministerstwa, agencje rządowe, stowarzyszenia branżowe, pojedyncze przedsiębiorstwa. Próby wywarcia wpływu na decyzje władz publicznych. 23

24 EP integracji europejskiej interwencjonizm gospodarka UE funkcjonuje na zasadach wolnorynkowych, ale szereg aspektów gospodarczych jest regulowanych przy pomocy polityk unijnych np. polityka handlowa, rolna, transportowa, spójności, ochrony środowiska, itd. Uzasadnienie ingerencji: cele społeczne (ceny podstawowych artykułów np. żywności, minimalne stawki płac), ograniczanie siły monopoli naturalnych (np. w dystrybucji energii elektrycznej), niwelowanie niestabilności rynków (np. rynki produktów rolnych) występowanie efektów zewnętrznych oraz dóbr publicznych 24

25 EP integracji europejskiej rozkład korzyści z realizacji polityk UE Jeden z najważniejszych celów integracji: harmonijny rozwój gospodarki europejskiej przez zmniejszanie różnic w poziomach zamożności pomiędzy krajami i regionami. Szybki wzrost gospodarczy np. Włoch, Hiszpanii, czy Portugalii dzięki członkostwu w UE Wpływ funduszy strukturalnych Ale znaczne zróżnicowanie rozkładu korzyści wynikające np. z efektów realizacji polityk sektorowych doboru kryteriów wsparcia Badania: np. Heikki Kauppi, Mika Widgrén (2007), Voting rules and budget allocation in the enlarged EU 25

26 Budżet UE jako funkcja modelu integracji Źródło: Pietras (2007) 26

27 Budżet UE jako funkcja modelu integracji Źródło: Pietras (2007) 27

28 Budżet UE czy budżety narodowe? 28

29 Polityka gospodarcza UE (?) Źródło: Pietras (2007) 29

30 Przykład: negocjacje akcesyjne w świetle EP Negocjacje w obszarze Rolnictwo Politycznie wrażliwe Konsekwencje finansowe zarówno dla ówczesnych jak i nowych krajów członkowskich Wpływ na przyszłość WPR Szeroki zakres wspólnotowych regulacji w (acquis) w sferze rolnej (największa część wspólnotowych regulacji prawnych dotyczy rolnictwa); Przykład kontrowersyjnego problemu: płatności bezpośrednie i ich wysokość dla nowych członków. 30

31 31

32 Przykład: negocjacje akcesyjne w świetle EP Erjavec (2004): Negocjacje akcesyjne w obszarze Rolnictwo to: Kompleksowy proces podejmowania decyzji włączający agendy z różnych krajów w ramach specyficznego środowiska instytucjonalnego Określający znaczenie i rolę danego kraju oraz wielonarodowych organizacji rolnych 32

33 Przykład: negocjacje akcesyjne w świetle EP Trzy modele (Mojer and Josling 2002, Erjavec 2004): Inter-governmentalist theory Rządy krajów członkowskich dominujący aktorzy w systemie relacji międzynarodowych Instytucje EU - zdominowane przez reprezentantów największych krajów Przetarg między krajami członkowskimi i ich możliwość wpływania na proces podejmowania decyzji w ramach instytucji UE W jakim zakresie decyzje negocjacyjne są kompromisem pomiędzy dużymi krajami członkowskimi a dużymi krajami kandydującymi (Francją, Niemcami, Polską)? 33

34 Przykład: negocjacje akcesyjne w świetle EP Trzy modele (cd.): Multi-level governance model Proces integracji znacznie ograniczył suwerenność krajów Instytucje UE posiadają niezależny wpływ na wynik decyzji politycznych Przewaga instytucji UE w formułowaniu zasad gry i procedur legislacyjnych Jak struktura negocjacji akcesyjnych wpłynęła na siłę przetargową danych aktorów? 34

35 Przykład: negocjacje akcesyjne w świetle EP Trzy modele (cd.): European bureaucratic politics Proces podejmowania decyzji w UE jako proces odpolityczniony i zdecentralizowany Dominujący aktorzy polityczni urzędnicy krajowych ministerstw i Komisji Europejskiej Rzeczywiste wyniki procesu podejmowania decyzji zależą od interakcji pomiędzy biurokratami i od ich przetargu Biurokraci danych krajów i UE mają własne cele, są quasiautonomiczni i preferują brak zmian w politykach oraz zasadach instytucjonalnych W jakim zakresie organy UE, a w szczególności Komisja Europejska oraz ministrowie danych krajów są rzeczywiście quasi-autonomicznymi aktorami? 35

36 Przykład: negocjacje akcesyjne w świetle EP Negocjacje akcesyjne zakończone porozumieniem w Kopenhadze 13 grudnia 2002 r. Trzy etapy: : przygotowanie stanowisk akcesyjnych przez kraje grupy luksemburskiej (CZ, H, PL, EST, SLO, Cypr) : negocjacje w sprawie wdrożenia acquis i proces nadganiania przez kraje grupy helsińskiej (LT, LV, SK i M) 2002: negocjacje w sprawie kwestii finansowych 36

37 Przykład: negocjacje akcesyjne w świetle EP Negocjacje Włączone w system podejmowania decyzji w UE Kraje kandydackie jedynie stopniowo przejmowały metody organizacji i funkcjonowania typowe dla UE Rola dużych krajów ograniczona do zatwierdzania wcześniej przygotowanych decyzji i do określania trwania procesu 37

38 Przykład: negocjacje akcesyjne w świetle EP Inne analizy multi-level governance model. Komisja Europejska (a w szczególności Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich DG Agri): kierowała procesem i wysuwała propozycje posiadała znaczne zasoby przetargowe podczas negocjacji Proces negocjacji był całkowicie prowadzony przez Komisję Europejską Ze względu na słabiej artykułowane interesy krajów członkowskich siła DG Agri w procesie podejmowania decyzji znacznie wzrosła 38

39 Przykład: negocjacje akcesyjne w świetle EP European bureaucratic politics Oprócz decyzji o znaczeniu politycznie strategicznym negocjacje stanowiły głównie interakcje pomiędzy biurokracją rolną ze strony UE (DG Agri) i krajów kandydujących (krajowe ministerstwa) które dzięki temu znacznie zwiększyły swoją rolę. 39

40 Rank rural area rural development european union european union european union european union 2 rural development member state rural development rural development health check rural development 3 dg agriculture rural development policy member state health check rural development climate change rural development policy european union doha round member state member state member state common agricultural policy rural area rural area rural development policy rural development policy european environmental agency doha round agricultural policy mariann fischer boel mariann fischer boel environmental concern single farm payment 8 natural resource cap reform 9 land management market access rural development policy single payment scheme doha round single payment scheme mariann fischer boel rural development policy food security single payment scheme development policy mountain area common agricultural policy wine sector climate change direct payment sixth community environment action programme agricultural policy health check development policy direct payment dairy sector compliance indicator project hong kong export refund climate change european commission european commission european commission development policy mariann fischer boel european commission doha round health check cross compliance indicator project rural policy european model rural area agricultural policy greenhouse gas 14 rural landscape domestic support direct payment direct payment common agricultural policy greenhouse gas emission market-orientated world agricultural common agricultural common agricultural 40

41 Kryzys zadłużenia, sytuacja banków, itp. Kryzys bilansów płatniczych Kryzys konkurencyjności (kraje południa UE) Kryzys zaufania Kryzys zarządzania gospodarczego w UE (kryzys instytucjonalny) Kryzys wartości (?)

42 Silny wzrost popytu wewnętrznego (konsumpcji) w krajach południa UE po utworzeniu EUW Silny wzrost zadłużenia w krajach południa (najpierw prywatnego /z 50% do 70% PKB w latach /, później również długu publicznego) Spadek (relatywny) konkurencyjności w krajach południa (wzrost ULC) Znaczące nierównowagi na rachunku obrotów bieżących One size fits all nie działa

43 Przyrosty popytu wewnętrznego w wybranych krajach strefy euro w latach Źródło: S. Tilford, How to save the euro?, CER Essays, London 2010, s. 1.

44 Saldo na rachunku obrotów bieżących w latach (w % PKB) Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych IMF World Economic Outlook.

45 Indeksy konkurencyjności a wybranych krajów UE (Niemcy=100) a Im wyższa wartość indeksu, tym mniej konkurencyjna gospodarka; indeks oparty na jednostkowych kosztach pracy. Źródło: S. Tilford, How to save the euro?, CER Essays, London 2010, s. 4.

46 46

47 Powrót do ducha Traktatu z Maastricht (egzekwowanie zapisów) nie tylko zmieniać regulacje, ale powodować, aby te wcześniejsze były wdrażane (?) Inflating South, deflating North (?) dostosowanie przez ceny, a nie wyłącznie przez recesją i bezrobocie Redukcja długu Grecji, dokapitalizowanie banków, silna kontrola polityk fiskalnych krajów UE (czy to wystarczy?) ECB jako emitent pieniądza, uzyskuje prawo do emisji obligacji Wykorzystanie polityki spójności, w ramach tzw. warunkowości strukturalnej, do stymulowania krajów członkowskich do większej ostrożności fiskalnej Określenie mapy drogowej dla przyszłości europejskiego projektu integracyjnego

48 Zakończenie Ekonomia nigdy nie była rzeczywistą przyczyną integracji europejskiej: była tylko sposobem jej uzyskania (El-Agraa 2004, s.527) Economics has never been the real driving force behind European integration: it has been only a vehicle to that end. 48

49 Literatura obowiązkowa Agraa A.M., The European Union, Economics and Policies, 7-th edition, Prentice Hall, R.2 i R.3, s

1. Proces integracji europejskiej

1. Proces integracji europejskiej Ekonomia polityczna Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska Konspekt wykładu 9 Ekonomia polityczna integracji europejskiej EP integracji europejskiej wpływ czynników ekonomicznych i politycznych

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE GOSPODRKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska

INSTYTUCJE GOSPODRKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska INSTYTUCJE GOSPODRKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek-Andrzejewska KONSPEKT WYKŁADU 13 Struktury instytucjonalne integracji europejskiej INTEGRACJA EUROPEJSKA JAKO PROBLEM INSTYTUCJONALNY 1.

Bardziej szczegółowo

Ekonomia polityczna. Ekonomia polityczna. integracji europejskiej. Katarzyna Metelska-Szaniawska. Wykład 9

Ekonomia polityczna. Ekonomia polityczna. integracji europejskiej. Katarzyna Metelska-Szaniawska. Wykład 9 Ekonomia polityczna Katarzyna Metelska-Szaniawska Wykład 9 Ekonomia polityczna integracji europejskiej Ważne pytania/tematy Wpływ czynników ekonomicznych i politycznych na: proces integracji europejskiej

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ 93V7 Kazimierz Łastawski HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Spis treści WSTĘP 9 I. ROZWÓJ IDEI ZJEDNOCZENIOWYCH W DZIEJACH EUROPY 15 1. Prapoczątki idei jednoczenia Europy (Grecja, Rzym) 15 2. Średniowieczna

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Integracja europejska w okresie przemian. Aspekty ekonomiczne

Integracja europejska w okresie przemian. Aspekty ekonomiczne Jan Barcz Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska Krystyna Michałowska-Gorywoda Integracja europejska w okresie przemian. Aspekty ekonomiczne SPIS TREŚCI Wstęp Wykaz skrótów 1. Pojęcie, formy, efekty i koncepcje

Bardziej szczegółowo

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Spis treści: Wykaz skrótów Wprowadzenie Część I USTRÓJ WALUTOWY I FINANSE UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział I Ustrój walutowy Unii 1. Pojęcie i zakres oraz podstawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...: 9

Spis treści. Wstęp...: 9 Bogdan Ekstowicz Aspekty polityczne, społeczne i ekonomiczne procesu wdrażania europejskich funduszy strukturalnych w Polsce na tle casusu Irlandii, Grecji, Hiszpanii i Portugalii Wstęp...: 9 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej

Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej Janusz Józef Węc Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej 1950-2010 Między ideą ponadnarodowości a współpracą międzyrządową. Analiza politologiczna Kraków 2012 Spis treści Uwagi

Bardziej szczegółowo

Wspólne Polityki UE Wykład 3 Od Traktatu Rzymskiego do Jednolitego Rynku Europejskiego

Wspólne Polityki UE Wykład 3 Od Traktatu Rzymskiego do Jednolitego Rynku Europejskiego Wspólne Polityki UE Wykład 3 Od Traktatu Rzymskiego do Jednolitego Rynku Europejskiego Dr Katarzyna Śledziewska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan wykładu Unia celna w ramach EWG

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP ROZDZIAŁ I PODSTAWOWE ZAGADNIENIA UNIJNEGO SYSTEMU PRAWNEGO I FINANSOWEGO 1. Uwagi ogólne 2. Unijne regulacje prawne 3. Prawo pierwotne i prawo stanowione 4. Instytucje

Bardziej szczegółowo

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne D Huto UTtt rozsieneoia o Somne Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2007 Wstęp 9 ROZDZIAŁ I Zarys teoretycznych podstaw unii monetarnej 15 1. Główne koncepcje i poglądy teoretyczne 15 1.1. Unia monetarna

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA EUROPEJSKA

INTEGRACJA EUROPEJSKA A 388687 INTEGRACJA EUROPEJSKA Podręcznik,akademicki redakcja naukowa Antoni Marszałek Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 17 Część pierwsza PODSTAWOWE ZASADY INTEGRACJI 23

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92

SPIS TREŚCI. III.2.2. Definicja i cele... 92 SPIS TREŚCI Uwagi wstępne... 13 Rozdział I. Pod znakiem idei ponadnarodowości... 29 I. Motywy i przesłanki integracji państw Europy Zachodniej... 29 II. Projekty federalistów... 35 II.1. Plan Schumana...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo Unii Europejskiej jako akademicka dyscyplina prawa... 3 I. Rozwój autonomicznej dyscypliny

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

Dr GraŜyna Gęsicka. Polska i Unia Europejska po 2013 roku nowe wyzwania. Przemyśl 6 października 2008 r.

Dr GraŜyna Gęsicka. Polska i Unia Europejska po 2013 roku nowe wyzwania. Przemyśl 6 października 2008 r. Dr GraŜyna Gęsicka Polska i Unia Europejska po 2013 roku nowe wyzwania Przemyśl 6 października 2008 r. 1 Dlaczego powstała Unia Europejska? (1) 1. EWWiS (1951) utrzymanie trwałego pokoju między krajami

Bardziej szczegółowo

Od i do integracji europejskiej

Od i do integracji europejskiej A 377213 Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie Kazimierz Łastawski Od i do integracji europejskiej Warszawa 2003 SPIS TREŚCI WSTĘP 15 Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu Edukacja Europejska

Wymagania edukacyjne przedmiotu Edukacja Europejska Wymagania edukacyjne przedmiotu Edukacja Europejska Poziom I Wiadomości II Umiejętności Kategoria A Zapamiętanie wiadomości B Zrozumienie wiadomości C Stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych D Stosowanie

Bardziej szczegółowo

Fundamenty integracji europejskiej

Fundamenty integracji europejskiej Fundamenty integracji europejskiej mgr Aleksandra Borowicz Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Ośrodek Badań Integracji Europejskiej Uniwersytetu Gdańskiego Projekt realizowany z Narodowym

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY

Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY Spis treści WSTĘP Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY Rozdział I. PRAPOCZĄTKI IDEI INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ 1. Idee integracyjne staroŝytności (Grecja, Rzym) 2. Uniwersalistyczne idee średniowiecznej

Bardziej szczegółowo

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl b.samojlik 1 Etapy kryzysu I. Kryzys na rynkach finansowych, bankowych i poza bankowych II. III.

Bardziej szczegółowo

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską studia europejskie podręcznik akademicki Arkadiusz Domagała ntegracia olski z Unią Europejską Spis treści Wstęp 11 Rozdział I Uwarunkowania i przesłanki integracji Polski ze Wspólnotami Europejskimi 13

Bardziej szczegółowo

Instytucje Unii Europejskiej

Instytucje Unii Europejskiej Instytucje Unii Europejskiej Parlament Europejski Wybierany w bezpośrednich wyborach organ ustawodawczy UE, posiadający funkcje nadzorcze i budżetowe. Posłowie wybierani są w wyborach bezpośrednich co

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ

POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI PO AKCESJI DO UNII EUROPEJSKIEJ Pod redakcją naukową prof. dr. hab. Stanisława Zięby prof. dr. hab. Eugeniusza Mazurkiewicza ALMAMER WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNA Warszawa 2007

Bardziej szczegółowo

TAK/NIE + uzasadnienie

TAK/NIE + uzasadnienie TAK/NIE + uzasadnienie 0. Podstawowym problemem Zagłębia Ruhry po II wojnie światowej był brak infrastruktury transportowej. 1. Podstawowym problemem Mezzogiorno był brak kapitału społecznego. 2. Globalizacja

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś)

Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś) Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś) Rozdział I. Geneza i rozwój procesów integracyjnych w Europie po II wojnie światowej (Tomasz Sieniow) ı2. PodłoŜe procesów integracyjnych w Europie po II

Bardziej szczegółowo

Reforma czy status quo? Preferencje państw członkowskich wobec budżetu rolnego po 2020 roku

Reforma czy status quo? Preferencje państw członkowskich wobec budżetu rolnego po 2020 roku Renata Grochowska Reforma czy status quo? Preferencje państw członkowskich wobec budżetu rolnego po 2020 roku Konferencja naukowa Strategie dla sektora rolno-spożywczego i obszarów wiejskich dylematy rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Plan wykładu

Wykład 2. Plan wykładu Wykład 2 Rachunki narodowe Plan wykładu 1. Pomiar dochodu w gospodarce otwartej 2. Bilans płatniczy 3. Rachunki dochodu i bilans płatniczy 4. Kryzys europejski 5. Globalne nierównowagi 1 1. Pomiar dochodu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ Spis treści Wprowadzenie...... 11 CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ Rozdział 1 Istota i zakres przedmiotowy polityki gospodarczej - Aneta Kosztowniak, Marzena Sobol 17 1.1. Pojęcie, zakres

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 3 4 5 6 7 Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające Prof. dr hab. Stanisław Biernat 7 listopada 05 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 99 Podpisanie Układu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

WERSJE SKONSOLIDOWANE

WERSJE SKONSOLIDOWANE 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 326/1 WERSJE SKONSOLIDOWANE TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (2012/C 326/01) 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Droga Polski do Unii Europejskiej

Droga Polski do Unii Europejskiej Prof. dr hab. Stanisław Biernat Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające STUDIA PODYPLOMOWE 7 listopada 2015 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 1991 Podpisanie

Bardziej szczegółowo

Flaga Unii Europejskiej

Flaga Unii Europejskiej Temat 10: PROCESY INTEGRACYJNE W EUROPIE. 1. Procesy integracyjne. 2. Kalendarium integracji europejskiej. 3. Filary współpracy Unii Europejskiej. 4. Organy Unii Europejskiej. Flaga Unii Europejskiej Integracja

Bardziej szczegółowo

Konsolidacja finansów publicznych a kryzys strefy euro. Jerzy Osiatyński

Konsolidacja finansów publicznych a kryzys strefy euro. Jerzy Osiatyński Konsolidacja finansów publicznych a kryzys strefy euro Jerzy Osiatyński 2 Kryzys euro i lekcje dla Polski Czy załamanie się obszaru euro nie osłabi samej Unii Europejskiej lub w ogóle jej nie przekreśli?

Bardziej szczegółowo

Katedra Prawa Rolnego Prawo rolne

Katedra Prawa Rolnego Prawo rolne Katedra Prawa Rolnego Prawo rolne 1. Prawne instrumenty polityki rolnej (w szczególności reglamentacja produkcji rolnej i rejestry produkcji limitowanej) 2. Prawo rolne, jego przedmiot i definicje 3. Prawo

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA I METODY FINANSOWANIA PROJEKTÓW SMART

ŹRÓDŁA I METODY FINANSOWANIA PROJEKTÓW SMART ŹRÓDŁA I METODY FINANSOWANIA PROJEKTÓW SMART PANELIŚCI Przedstawiciel MIiR: Agnieszka Dawydzik, Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Przedstawiciel

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ Książka Współczesna polityka gospodarcza" jest podzielona na pięć części: Teoretyczne podstawy polityki gospodarczej; Główne obszary polityki rozwoju gospodarczego; Polityka stabilizacyjna państwa; Polityka

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ TUE - Traktat o Unii Europejskiej. TFUE - Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. KPP - Karta praw podstawowych Unii Europejskiej / [redaktor prowadzący Katarzyna Gierłowska]. wyd. 2. Warszawa, cop.

Bardziej szczegółowo

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015)

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) 1. Sposoby pojmowania terminów: prawo europejskie, prawo wspólnotowe, Prawo Unii Europejskiej. 2. Rada Europy charakter prawny, statutowe cele

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład I Podstawowe pojęcia i formy integracji Integracja ekonomiczna Stopniowe i dobrowolne eliminowanie granic ekonomicznych między niepodległymi państwami,

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko

Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Joanna Kopczyńska Departament Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 1 22 grudnia 2014 Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary Wiejskie, przyjęta przez Radę

Bardziej szczegółowo

V. MIEJSCE POLSKI W INTEGRUJĄCEJ SIĘ EUROPIE

V. MIEJSCE POLSKI W INTEGRUJĄCEJ SIĘ EUROPIE V. MIEJSCE POLSKI W INTEGRUJĄCEJ SIĘ EUROPIE Znajomość faktów 369. Podkreśl nazwy organizacji międzynarodowych, do których należy Polska. 1 p. a) Rada Europy d) NATO b) OECD e) OBWE c) EFTA f) Unia Zachodnioeuropejska

Bardziej szczegółowo

Jak działa Unia Europejska?

Jak działa Unia Europejska? Jak działa Unia Europejska? Z Europą do szkół: Europamobil http://www.europamobil-online.eu/index.php?bereich=home_fr 20 studentów // 11 szkół // ponad 3000 uczniów // 1 autobus Europamobil to projekt

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie............................................... 9 ROZDZIAŁ I Istota i przeobrażenia Wspólnej Polityki Rolnej................... 13 1. Istota Wspólnej Polityki Rolnej..............................

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym ZAŁĄCZNIK III PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ 1 Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1 Artykuł 14 Artykuł 15 ust. 3 Artykuł 16 ust. 2 Artykuł 18 Artykuł 19 ust. 2 Artykuł 21 ust.

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa polskiej gospodarki

Transformacja systemowa polskiej gospodarki Transformacja systemowa polskiej gospodarki Wykład 12 WNE UW Jerzy Wilkin Główne cele transformacji Przejście od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej Przejście od autorytarnego socjalizmu

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo biznesu - Wykład 5. przedsiębiorstwa a bezpieczeństwo biznesu. Ryzyko

Bezpieczeństwo biznesu - Wykład 5. przedsiębiorstwa a bezpieczeństwo biznesu. Ryzyko Wykład 5. Otoczenie krajowe ekonomiczne. przedsiębiorstwa a bezpieczeństwo biznesu. Ryzyko Ryzyko w działaniu przedsiębiorstwa ze względu na zewnętrzne i wewnętrzne warunki działania.ryzyko ekonomiczne.

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Simon Hix - System polityczny Unii Europejskiej. Spis treści

Księgarnia PWN: Simon Hix - System polityczny Unii Europejskiej. Spis treści Księgarnia PWN: Simon Hix - System polityczny Unii Europejskiej Spis treści Wstęp do wydania drugiego... 13 Wstęp do wydania pierwszego... 15 Spis tabel i wykresów... 19 Wykaz skrótów... 23 1. Wstęp: System

Bardziej szczegółowo

Czy Wspólna Polityka Rolna jest jeszcze wspólna? Skutki realokacji płatności bezpośrednich dla państw członkowskich

Czy Wspólna Polityka Rolna jest jeszcze wspólna? Skutki realokacji płatności bezpośrednich dla państw członkowskich Renata Grochowska Czy Wspólna Polityka Rolna jest jeszcze wspólna? Skutki realokacji płatności bezpośrednich dla państw członkowskich Propozycje rozwiązań WPR 2013+ a konkurencyjnośćgospodarki żywnościowej

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie Jana Plaňavová-Latanowicz... 17

Spis treści. Wprowadzenie Jana Plaňavová-Latanowicz... 17 Spis treści Wprowadzenie Jana Plaňavová-Latanowicz... 17 CZĘŚĆ A. DOKUMENTY PRZYGOTOWUJĄCE PRZYSTĄPIENIE OPINIA KOMISJI z dnia 31 maja 1985 roku w sprawie wniosków Królestwa Hiszpanii i Republiki Portugalii

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Promotorzy prac

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne Ambasador Rolf Timans Szef Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce Od redaktora Dariusz Milczarek...

Spis treści. Słowo wstępne Ambasador Rolf Timans Szef Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce Od redaktora Dariusz Milczarek... Spis treści Słowo wstępne Ambasador Rolf Timans Szef Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce... 17 Od redaktora Dariusz Milczarek... CZĘŚĆ I. IDEA SUBSYDIARNOŚCI Chantal Millon-Delsol Zasada subsydiarności

Bardziej szczegółowo

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej:

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: uwarunkowania prawne Efektywność energetyczna w budownictwie i przemyśle Wrocław, 14-15 listopada 2012 Zagadnienia Prawo

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III ROK, SEMESTR LETNI Specjalność Bez specjalności Kod

Bardziej szczegółowo

Pomoc przedakcesyjna EU dla Turcji 2015-12-23 08:39:03

Pomoc przedakcesyjna EU dla Turcji 2015-12-23 08:39:03 Pomoc przedakcesyjna EU dla Turcji 2015-12-23 08:39:03 2 Turcja-UE: Pierwsze wystąpienie Turcji z wnioskiem o przyjęcie do ówczesnej EWG miało miejsce w lipcu 1959 r., wkrótce po powstaniu Europejskiej

Bardziej szczegółowo

I.Zawody I stopnia. Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG"

I.Zawody I stopnia. Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia IX Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej GWIEZDNY KRĄG I.Zawody I stopnia 1.System instytucjonalny Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia niestacjonarne I stopnia Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia niestacjonarne I stopnia Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Kierunek ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Dr hab. Karol KOCISZEWSKI, prof. UE Promotorzy prac dyplomowych

Bardziej szczegółowo

Wspólne Polityki UE. Prowadzący: Dr K. Śledziewska. wykład 1 Zagadnienia wstępne Wspólne Polityki UE, wykład 1 1

Wspólne Polityki UE. Prowadzący: Dr K. Śledziewska. wykład 1 Zagadnienia wstępne Wspólne Polityki UE, wykład 1 1 Wspólne Polityki UE wykład 1 Zagadnienia wstępne Prowadzący: Dr K. Śledziewska 2011-10-03 Wspólne Polityki UE, wykład 1 1 Plan zajęć Prezentacja. Warunki zaliczenia Wprowadzenie: podstawowe definicje 2011-10-03

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 29.5.2017 r. COM(2017) 265 final 2017/0105 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w Podkomitecie ds. Środków

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław FIEDOR Prof. dr hab. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Instytucje Unii Europejskiej dr Artur Adamczyk.

Instytucje Unii Europejskiej dr Artur Adamczyk. Instytucje Unii Europejskiej dr Artur Adamczyk www.ce.uw.edu.pl Instytucje Unii Europejskiej Rada Europejska Rada Unii Europejskiej Komisja Europejska Trybunał Sprawiedliwości UE Parlament Europejski Trybunał

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2011/2012

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2011/2012 SYLLABUS na rok akademicki 011/01 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III ROK, SEMESTR LETNI Specjalność Bez specjalności Kod

Bardziej szczegółowo

Słownik pojęć w zakresie Narodowej Strategii Spójności

Słownik pojęć w zakresie Narodowej Strategii Spójności Słownik pojęć w zakresie Narodowej Strategii Spójności Podstawowe zasady Realizacja strategii rozwojowej będzie opierać się o zasady i wartości, których stosowanie jest niezbędne dla osiągnięcia postawionych

Bardziej szczegółowo

Organizacje międzynarodowe

Organizacje międzynarodowe Organizacje międzynarodowe Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) Narody Zjednoczone - są międzynarodową organizacją o charakterze powszechnym, działąjącą w wielu płaszczyznach i grupująca prawie wszystkie

Bardziej szczegółowo

PYTANIA EGZAMINACYJNE DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA I STOPIEŃ OGÓLNE

PYTANIA EGZAMINACYJNE DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA I STOPIEŃ OGÓLNE PYTANIA EGZAMINACYJNE DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA I STOPIEŃ OGÓLNE 1. Popyt i czynniki określające popyt 2. Podaż i czynniki określające podaż 3. Rachunek ekonomiczny oraz warunki jego zastosowania

Bardziej szczegółowo

Rodzaj zajęć dydaktycznych*

Rodzaj zajęć dydaktycznych* I ROK STUDIÓW I semestr: Rodzaj zajęć O/F** Forma zaliczenia*** Liczba 1. Historia stosunków międzynarodowych od 1815-1945r. Wykład / ćwiczenia O Egzamin 30+30 6 2. Filozofia Wykład / ćwiczenia O Zaliczenie

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Finansowanie UE Budżet UE. Dr Agnieszka Nitszke PE, wykład 2016/17

Finansowanie UE Budżet UE. Dr Agnieszka Nitszke PE, wykład 2016/17 Finansowanie UE Budżet UE Dr Agnieszka Nitszke PE, wykład 2016/17 Cechy budżetu UE Wielkość; Podział środków na cele administracyjne i operacyjne; Finansowanie budżetu UE (system zasobów własnych). Środki

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 6/2017. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Wzmocnienie unii walutowej i gospodarczej. Strefa euro

BIULETYN 6/2017. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Wzmocnienie unii walutowej i gospodarczej. Strefa euro Wzmocnienie unii walutowej i gospodarczej Współpraca gospodarcza i walutowa w państwach UE, której efektem jest posługiwanie się wspólną walutą euro ( ) jest jedną z największych osiągnięć integracji europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich LEADER Perspektywa finansowa 2007-2013 Cel działania Realizacja działania ma na celu stymulowanie lokalnych inicjatyw na rzecz

Bardziej szczegółowo

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Konferencja Rolnictwo, gospodarka żywnościowa, obszary wiejskie 10 lat w UE SGGW, 11.04.2014r. Znaczenie

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE DLA EUROPY. Tomasz Gibas, Komisja Europejska Warszawa, 14 kwietnia 2016 r.

INWESTYCJE DLA EUROPY. Tomasz Gibas, Komisja Europejska Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. INWESTYCJE DLA EUROPY Tomasz Gibas, Komisja Europejska Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. SYTUACJA GOSPODARCZA W UE Ożywienie gospodarcze trwa w UE od trzech lat. Gospodarka UE powinna w dalszym ciągu rosnąć

Bardziej szczegółowo

EnlargEducation! Europejska walizka na rzecz rozszerzenia UE

EnlargEducation! Europejska walizka na rzecz rozszerzenia UE EnlargEducation! Europejska walizka na rzecz rozszerzenia UE Tło realizacji projektu PRINCE 2010-EU27 Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia Komisji Europejskiej obsługuje działalnością informacyjną i komunikacyjną

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Krystyna Michałowska-Gorywoda System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Z formalno - prawnego punktu widzenia należałoby mówić tutaj o systemie prawa i instytucji Wspólnot Europejskich. Pojęcia

Bardziej szczegółowo

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 ROZDZIAŁ I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 1. Współczesna gospodarka światowa i jej struktura... 19 1.1. Podmioty gospodarki światowej... 21 1.2. Funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

działanie Współpraca"

działanie Współpraca Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi działanie Współpraca" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Warszawa, 08.09.2016 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa

Bardziej szczegółowo

Ś W I A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH. Eugeniusz M. Pluciński

Ś W I A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH. Eugeniusz M. Pluciński Ś W I A E U R O P A P O L S K A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH Eugeniusz M. Pluciński BYDGOSZCZ - KRAKÓW 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚCI WPROWADZENIE DO EKONOMII GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA EUROPEJSKA SYLABUS

INTEGRACJA EUROPEJSKA SYLABUS INTEGRACJA EUROPEJSKA SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Rodzaj Rok studiów

Bardziej szczegółowo

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym Konferencja Wyzwania dla spójności Europy 21-22 kwietnia 2016 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym dr Agnieszka Tomczak Politechnika Warszawska atomczak@ans.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Wspólne polityki sem. I wykład 5 Poszerzenie o kraje EŚW. Prowadzący: Dr P. Koryś

Wspólne polityki sem. I wykład 5 Poszerzenie o kraje EŚW. Prowadzący: Dr P. Koryś Wspólne polityki sem. I wykład 5 Poszerzenie o kraje EŚW Prowadzący: Dr P. Koryś O czym będzie mowa: RWPG i bloki współpracy gospodarczej w Europie Kryzys komunizmu i nowa architektura polityczna Europy

Bardziej szczegółowo