Rivista Internazionale di Scienze Giuridiche e Tradizione Romana

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rivista Internazionale di Scienze Giuridiche e Tradizione Romana"

Transkrypt

1 Rivista Internazionale di Scienze Giuridiche e Tradizione Romana Anno XIII Quaderno N Nuova Serie - ISSN DIRETTORE: Francesco Sini DIREZIONE: Omar Chessa - Maria Rosa Cimma - Michele Maria Comenale Pinto - Domenico D Orsogna Gian Paolo Demuro - Giovanni Lobrano - Attilio Mastino - Pietro Pinna - Antonio Serra - Giovanni Maria Uda ENTRA INDICE STATISTICHE ON LINE DAL 31 DICEMBRE 2014 IL QUADERNO N. 12 [2014] Quaderno con il contributo di: Dipartimento di Giurisprudenza Reg. Trib. di Sassari N. 217 del

2 Memorie Ivs Antiqvvm - Древнее право Seminario di Diritto Romano Tradizione Romana Contributi D & Innovazione Note & Rassegne Monografie REDAZIONE della NUOVA SERIE Cronache Notizie Direttore responsabile: Francesco Sini Autori Redazione Archivio Comitato di direzione: Omar Chessa - Maria Rosa Cimma - Michele M. Comenale Pinto - Domenico D'Orsogna - Gian Paolo Demuro - Giovanni Lobrano - Attilio Mastino - Pietro Pinna - Antonio Serra - Giovanni Maria Uda Links Search Corrispondenti stranieri: Ivan A. Biliarsky (Sofia) Maria das Graças Pinto de Britto (Pelotas) Ricardo Combellas (Caracas) Fei Anling (Pechino) Leonid L. Kofanov (Mosca) Ija L. Majak (Mosca) Antun Malenica (Novi Sad) Marco Fábio Morsello (San Paolo) Esperanza Osaba (Bilbao) Anton D. Rudokvas (San Pietroburgo) Teodor Sambrian (Craiova) Bronislaw W. Sitek (Olsztyn) Evgenji A. Sukhanov (Mosca) Xu Guodong (Xiamen) Segreteria di redazione: Cristiana M.A. Rinolfi Antonio Ibba (coordinamento) Adriana Muroni (informatica) Stefania Fusco Anam. Martin Garcia Isabella Mastino Storia si avvale di molteplici modalità e strumenti della comunicazione multimediale (ipertesti, video, audio etc.); tali strumenti possono essere proposti ed usati dagli autori per i loro contributi e per le loro segnalazioni. Continuando la "politica editoriale" di Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities, tutti i file pubblicati online in Storia, siano essi ipertesti in formato html, o video o audio, saranno accessibili gratuitamente in edizione integrale, senza alcuna restrizione, né registrazione preventiva. Quaderno edito con il contributo di: Dipartimento di Giurisprudenza Reg Trib. di Sassari N. 217 del

3 n Tradizione Romana Memorie Ivs Antiqvvm - Древнее право Seminario di Diritto Romano Tradizione Romana Contributi D & Innovazione Note & Rassegne TRADIZIONE ROMANA Per la pubblicazione degli articoli della sezione Tradizione Romana si è applicato, in maniera rigorosa, il procedimento di peer review. Ogni articolo è stato valutato positivamente da due referees, che hanno operato con il sistema del double-blind. Monografie Cronache Notizie Autori Redazione Archivio Links Search Ius publicum BRONISŁAW SITEK University of Social Sciences and Humanities Warsaw-Polend The perspective of scientific research on the Roman public law LAURENT HECKETSWEILER Université Montpellier I Le ius Publicum comme problème pour les juristes d'aujourd'hui MACARENA GUERRERO Universidad Pablo de Olavide de Sevilla El praemium civitatis en la lex Acilia repetundarum: incentivo para reprimir el abuso de poder? ADRIANA MURONI Università di Sassari Cittadinanza romana in Sardegna durante la Res publica: concessioni tra politica e diritto ANNA TARWACKA Cardinal Stefan Wyszyński Uniwersity in Warsaw Faculty of Law and Administration The Roman Censors as Protectors of Public Places FRANCESCO SINI Università di Sassari Qualificazione/riqualificazione religiosa del tempo nei documenti dei sacerdoti in Roma repubblicana Homicidium FABIO BOTTA Università di Cagliari Osservazioni in tema di criteri di imputazione soggettiva dell homicidium in diritto romano classico

4 n Tradizione Romana Beatus Constantinus CESARE ALZATI Università Cattolica di Milano Beatus Constantinus nel ricordo di sant Ambrogio a Milano Sacro & Diritto LUIGI GAROFALO Università di Padova Il diritto e il sacro in Elémire Zolla Giustizia / pace / Chiesa Basso Impero e Alto Medioevo LUISA BUSSI Università di Sassari Giustizia e pace nella prassi della Chiesa fra Basso Impero e Alto Medioevo Divagazioni a proposito di uno studio di Antonio Era Concessione / acque pubbliche RENATA KAMIŃSKA Università «Cardinale Stefan Wyszyński» Varsavia Concessioni idriche nel diritto romano del periodo repubblicano RENATA KAMIŃSKA Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Koncesje wodne w prawie rzymskim w okresie republiki Actio de effusis vel deiectis & responsabilità da illecito civile nella Repubblica Popolare Cinese LI JUN Università del Popolo della Cina, Pechino L actio de effusis vel deiectis nella vigente Legge sulla responsabilità da illecito civile della Repubblica Popolare Cinese Storia si avvale di molteplici modalità e strumenti della comunicazione multimediale (ipertesti, video, audio etc.); tali strumenti possono essere proposti ed usati dagli autori per i loro contributi e per le loro segnalazioni. Continuando la "politica editoriale" di Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities, tutti i file pubblicati online in Storia, siano essi ipertesti in formato html, o video o audio, saranno accessibili gratuitamente in edizione integrale, senza alcuna restrizione, né registrazione preventiva. Quaderno edito con il contributo di: Dipartimento di Giurisprudenza Reg Trib. di Sassari N. 217 del

5 RENATA KAMIŃSKA Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Koncesje wodne w prawie rzymskim w okresie republiki SPIS TREŚCI: 1. Uwagi wstępne. 2. Kwestie terminologiczne. 3. Organy koncesyjne. 4. Koncesjonariusze. 5. Forma udzielania koncesji wodnych. 6. Uwagi końcowe. Abstract. 1. Uwagi wstępne Zagadnienie dotyczące koncesji w rzymskim prawie publicznym jest jednym z bardziej złożonych i wciąż rodzących kontrowersje. Z drugiej jednak strony, nadal nie wzbudza należnego mu zainteresowania, czego wyrazem jest stosunkowo niewielka ilość publikacji jemu poświęconych[1]. Na złożoność tej problematyki składa się wiele czynników. Zalicza się do nich przede wszystkim brak informacji na temat ogólnych zasad prawnych regulujących system koncesjonowania. I choć dysponujemy wiedzą na temat praktyki administracyjnej, to jednak nie istnieje żadna ustawa, która w sposób ogólny określałaby istotę koncesji, jej formę, tryb czy granice stosowania[2]. Wątpliwości wynikają również z niejednolitej terminologii. Dla współczesnego badacza może to być o tyle problematyczne, że w przeciwieństwie do obecnego prawa rzymskie teksty źródłowe na określenie koncesji podają różne sformułowania, czasem niejednoznaczne[3]. Jednak tym, co najbardziej utrudnia badania nad nimi jest niewielka ilość tekstów źródłowych. Doskonałe źródło poznania zagadnienia związanego z koncesjonowaniem wody publicznej w starożytnym Rzymie to De aquaeductu urbis Romae Frontinusa. Traktat został napisany z ogromną sumiennością i rzetelnością, zarówno w części dotyczącej kwestii technicznych, jak i prawnych. Należy jednak pamiętać, że powstał on w I w. n.e., a dokładniej, za panowania cesarza Nerwy (96-98 r. n.e.), kiedy to Frontinus piastował urząd curator aquarum. 2. Kwestie terminologiczne W myśl sformułowanej współcześnie definicji koncesji, stanowi ona formę reglamentacji działalności gospodarczej przez państwo. Wyraża akt zgody władzy publicznej na podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej przez danego przedsiębiorcę [4]. Geneza koncesji jest odległa, co wynika stąd, iż reglamentacyjne funkcje administracji państwowej należą do najdawniej wykształconych funkcji

6 Pagina 6 di 16 władzy[5]. Zwykle, gdy zgłębiający tę problematykę badacze chcą odnieść się do kontekstu historycznego koncesji, cofają się do czasów XVI-wiecznej Francji. Istnieje bowiem przekonanie, że tego właśnie okresu sięgają jej początki[6]. Powstaje w związku z tym wątpliwość, czy faktycznie koncesjonowanie jest instytucją nowożytnej Europy, całkowicie obcą społeczeństwom starożytnym. Czy też może w prawie antycznym taka instytucja występowała, jednak jej charakter na tyle odbiegał od charakteru współczesnej koncesji, że szukanie jej początków w czasach starożytnych mogłoby okazać się mylne czy nawet bezzasadne? Czy prawo rzymskie znało zatem instytucję koncesji? Otóż łaciński termin concessio wywodzi się od czasownika concedere tłumaczonego jako darować, udzielić, przydzielić, a także wyrazić na coś zgodę czy przyznać coś komuś, bądź pozwolić na coś. Sama zaś concessio oznacza przydział, przyznanie, zezwolenie[7]. Ten termin pojawia się jednak w tekstach źródłowych sporadycznie. Dotyczy to również traktatu Frontinusa, który wolał zastępować go wyrażeniami bardziej dosłownymi. W zależności od tego, czy mówił o organie koncesyjnym czy o koncesjonariuszu, posługiwał się odpowiednio sformułowaniem ius dandae vendendaeve aquae[8] oznaczającym prawo dawania i sprzedaży wody bądź ius impetratae aquae[9], czyli prawo do korzystania z wody udzielone na prośbę. Dla porównania, na gruncie prawa polskiego koncesję rozumie się jako publicznoprawne uprawnienie podmiotowe przyznane decyzją właściwego organu administracji indywidualnie oznaczonemu podmiotowi spełniającemu ustawowo określone wymagania do wykonywania określonego rodzaju działalności gospodarczej[10]. Upraszczając, chodzi o akt administracyjny wydany przez organ koncesyjny, na którego podstawie upoważnia się koncesjonariusza do prowadzenia ściśle określonej działalności gospodarczej. Podobieństwa między rzymskim a współczesnym znaczeniem terminu concessio są więc dość wyraźne. Po pierwsze, w obu przypadkach chodzi o udzielenie przez odpowiedni organ władzy publicznej specjalnej zgody na wykonywanie pewnych czynności. Po drugie, istota koncesji polega na stworzeniu dla danego, uprzywilejowanego podmiotu, korzystnych dla niego warunków do korzystania z określonych dóbr publicznych na zasadzie wyłączności. Te ogólne reguły odnoszą się do wszystkich przypadków koncesjonowania w prawie rzymskim, a więc również do koncesji na czerpanie wody z akweduktów publicznych. 3. Organy koncesyjne Obowiązująca na gruncie prawa polskiego ustawa o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 Nr 220, poz. 1447), za organ koncesyjny uważa organ administracji publicznej upoważniony na podstawie ustawy do udzielania, odmowy udzielania, zmiany i cofania koncesji (art. 5 pkt 1 s.d.g). Jest to ujęcie dość ogólne, którego konkretyzacją zajmują się już poszczególne ustawy[11]. Ta współczesna definicja organu koncesyjnego z powodzeniem może być stosowana w odniesieniu do rzymskiego prawa publicznego. Przede wszystkim pozwala ona wyróżnić organy administracyjne, do których wyłącznych kompetencji należało udzielanie koncesji, również wodnych. O tym, które organy w republikańskim Rzymie były władne udzielać tych koncesji, informuje poniższy tekst De aquaeductu urbis Romae: Front., De aq. 95: Ad quem autem magistratum ius dandae vendendaeve aquae pertinuerit in iis ipsis legibus variatur. interdum enim ab aedilibus,

7 Pagina 7 di 16 interdum a censoribus permissum invenio; sed apparet quotiens in re publica censores erant, ab illis potissimum petitum, cum non erant, aedilium eam potestatem fuisse. Frontinus stwierdził, iż on sam znajdował trudność w ustaleniu tego, którzy magistratus dysponowali prawem dawania i sprzedaży wody (ius dandae vendendaeve aquae). Wynikało to, jak tłumaczył, z rozbieżności w treści poszczególnych ustaw. Czasem bowiem należało ono do edylów, a czasem do cenzorów. I choć jak zauważył, nie wynikało to jednoznacznie z ustaw, to jednak pierwszeństwo mieli cenzorzy[12]. Dopiero pod ich nieobecność uprawnienie to przechodziło na edylów[13]. Zważywszy na fakt, że cenzorzy nie byli wybierani corocznie, ale co pięć lat na okres osiemnastu miesięcy, konstatacja Frontinusa wydaje się słuszna[14]. 4. Koncesjonariusze Odpowiedź na pytanie, kto w republice należał do grona koncesjonariuszy, również można odnaleźć w traktacie De aquaeductu urbis Romae: Front., De aq. 94,4: Et haec ipsa non in alium usum quam in balnearum aut fullonicarum dabatur, eratque vectigalis statuta mercede quae in publicum penderetur. Front., De aq. 94,6: Aliquid et in domos principium civitatis dabatur concedentibus reliquis. Frontinus wymienił dwie grupy koncesjonariuszy: do jednej należały łaźnie i pracownie folusznicze, a do drugiej principes civitatis[15]. W przypadku zakładów usługowych koncesja była odpłatna. Oznacza to, że za możliwość pobierania wody z publicznych akweduktów ich właściciele musieli wnosić określonej wysokości opłatę (vectigal). Poza tym, sami ponosili koszty związane z doprowadzaniem jej do swoich zakładów[16]. Zupełnie inaczej były sformułowane zasady korzystania z koncesji wodnych przez principes civitatis, tj. przez osoby o najwyższej pozycji społecznej. Najpierw jednak warto ustalić, kto znajdował się w gronie tych osób. Front., De aq. 1: sitque nunc mihi ab Nerva Augusto, nescio diligentiore an amantiore rei publicae imperatore, aquarum iniunctum officium, ad usum tum ad salubritatem atque etiam securitatem urbis pertinens, administratum per principes semper civitatis nostrae viros, primum ac potissimum existimo, sicut in ceteris negotiis institueram, nosse quod suscepi. Wypowiedź Frontinusa ma charakter obietnicy składanej ludowi, iż wynikające z powierzonego mu urzędu obowiązki będzie wypełniał sumiennie i z poświęceniem. Tak bowiem nakazywała mu wrodzona odpowiedzialność oraz wierność danemu słowu, jak również powaga samego urzędu, który zawsze piastowali najznamienitsi mężowie Rzymu (aquarum officium administratum per principes semper civitatis nostrae viros). A zatem w republice do grona principes civitatis, zaliczali się najprawdopodobniej wszyscy wyżsi magistratus, a więc również i cenzorzy. O tym, że zajmowali oni tak wysoką pozycję w społeczeństwie świadczą choćby przywileje, jakimi się cieszyli, w

8 Pagina 8 di 16 tym m.in. prawo do korzystania ze specjalnych miejsc w teatrze, cyrku czy podczas uroczystości publicznych[17]. Ich niewątpliwym przywilejem było również, wspomniane przez Frontinusa (Front., De aq. 94,6) prawo do doprowadzania wody z akweduktów bezpośrednio do ich domów, w dodatku nieodpłatnie. Oznacza to, że principes civitatis korzystali z tej wody wyłącznie na własny, prywatny użytek. Jedyny warunek stanowiła konieczność uzyskania zgody ogółu (concedentibus reliquis), wyrażanej zapewne przez senat[18]. Zupełnie inaczej wyglądało udzielanie koncesji wodnych łaźniom i foluszniom. W tym przypadku były one obwarowane wymogami, od których spełnienia zależało przyznanie ich potencjalnym koncesjonariuszom. Pierwszym wymogiem była odpłatność. Po drugie, koncesja dla tych podmiotów wiązała się z prowadzeniem przez nie działalności na użytek publiczny. Chodzi mianowicie o to, że właściciel łaźni czy foluszni nie mógł na podstawie koncesji doprowadzać wody publicznej na swój prywatny użytek, lecz doprowadzanie jej musiało wiązać się ze świadczeniem usług publicznych przez dany zakład. A zatem, łaźnie i folusznie mogły korzystać z takiego dobra publicznego, jakim była woda z akweduktu, o ile świadczyły usługi na rzecz ogółu mieszkańców. Takie obostrzenie było najprawdopodobniej uzasadnione tym, że w jeszcze w II w. p.n.e. łaźnie należały do inwestycji prywatnych co wykluczało je z grupy odbiorców wody publicznej, jak tylko na drodze odpowiedniego zezwolenia. Prywatne łaźnie w republice wznosili najzamożniejsi obywatele, w gronie których znajdowali się również senatorowie i ekwici[19]. Zatem, w okresie republiki od osoby koncesjonariusza zależał tryb udzielania koncesji wodnej, jej treść oraz, jak wynika z poniższej relacji Frontinusa, również czas jej obowiązywania: Front., De aq. 107,1-3: Ius impetratae aquae neque heredem neque emptorem neque ullum novum dominum praediorum sequitur. balneis quae publice lavarent privilegium antiquitus concedebatur ut semel data aqua perpetuo maneret; sic ex veteribus senatus consultis cognoscimus, ex quibus unum subieci. Frontinus wyjaśnił, że jeżeli koncesjonariuszem był princeps civitatis, wówczas prawo to miało charakter osobisty i nie przechodziło ani na dziedzica, ani na żadnego nowego właściciela nieruchomości. W tym więc przypadku koncesje miały charakter zbliżony do służebności osobistych. Udzielano ich bowiem indywidualnie oznaczonej osobie prywatnej, co oznacza, że wygasały wraz z jej śmiercią[20]. Inny był natomiast charakter koncesji udzielanych zakładom foluszniczym i łaźniom: Front., De aq Quod Q. Aelius Tubero Paulus Fabius Maximus cos. V.F. constitui oportere quo iure intra [extra]que urbem ducerent aquas quibus adtributae essent, Q.D.E.R.F.P.D. <E.R.> I. <C.> uti usque eo maneret adtributio aquarum, exceptis quae in usum balinearum essent datae aut haustus nomine, quoad idem domini possiderent id solum in quod accepissent aquam. Frontinus przekazał, iż w związku z koniecznością ustalenia zasad odprowadzania wody publicznej do prywatnych nieruchomości w Rzymie oraz w jego okolicach, senat powziął decyzję, ażeby przydział wody, z wyjątkiem tej, którą przyznano łaźniom i foluszniom, był ważny tak długo, jak długo dana nieruchomość

9 Pagina 9 di 16 znajdował się w rękach tego właściciela, który tę wodę otrzymał. Oznacza to więc, że łaźnie i folusznie, które raz otrzymały przywilej doprowadzania wody publicznej, zatrzymywały go na stałe. Innymi słowy, w ich przypadku ius impetratae aquae było wieczne, co oznacza, że nie wygasało wraz ze śmiercią dotychczasowego właściciela, który o to dobrodziejstwo prosił, ale istniało niezależnie od jego osoby[21]. Było też oczywiście odpłatne. Zakres uprzywilejowania koncesjonariuszy nie był więc jednakowy dla wszystkich, ale zależał od podmiotu proszącego o przyznanie mu ius impetratae aquae. Natomiast niezależnie od tego, kto występował z prośbą o udzielenie koncesji, ta mogła obejmować wyłącznie tzw. spady wody: Front., De aq. 94, 3-5: Apud antiquos omnis aqua in usus publicos eroga<ba>tur et cautum ita fuit: ne quis privatus aliam ducit<o>, quam quae ex lacu humum accidit (haec enim sunt verba legis), id est quae ex lacu abundavit; eam nos caducam vocamus. et haec ipsa non in alium usum quam in balnearum aut fullonicarum dabatur, eratque vectigalis, statuta mercede quae in publicum penderetur. Frontinus wyjaśnił, że u przodków wszelka woda była dostarczana na użytek publiczny. Potwierdzają to słowa ustawy, w myśl której osobom prywatnym nie wolno było doprowadzać innej wody niż tej, która wylewała się ze zbiornika i przez to była nazywana spadem (aqua caduca)[22]. Była to więc woda w nadmiarze, która nie mieszcząc się w zbiorniku, wylewała się na ziemię. Wziąwszy zaś pod uwagę to, że główną rolą akweduktów było dostarczanie do miasta wody pitnej, aqua caduca przedstawiała mniejszą wartość. Być może z tego właśnie powodu, tylko tę wodę można było przekazywać na drodze koncesji indywidualnym jednostkom[23]. 5. Forma udzielania koncesji wodnych Jak zostało już powiedziane, w okresie republiki koncesji wodnych udzielali cenzorzy, a pod ich nieobecność edylowie. Przysługiwało im ius dandae vendendaeve aquae, tj. prawo dawania i sprzedaży wody (Front., De aq. 95). Na jego podstawie urzędnicy ci mogli przyznawać uprawnionym podmiotom prywatnym, a więc łaźniom i pracowniom foluszniczym oraz principes civitatis, prawo do pobierania wody dostarczanej do miasta publicznymi akweduktami. Mając na uwadze te aspekty koncesjonowania, należy zastanowić się nad formą realizacji ius dandae vendendaeve aquae przez tychże magistratus. Główne pytanie, na jakie należy udzielić odpowiedzi dotyczy tego, czy w republice przewidziana była jakaś odrębna, oficjalna procedura służąca do udzielania koncesji, a którą na podobieństwo obecnej można byłoby nazwać postępowaniem koncesyjnym[24]. Współcześnie dużych trudności nastręcza właśnie ustalenie formy, w jakiej ius dandae vendendaeve aquae było realizowane. Niektórzy badacze trafnie zauważają, iż zastosowanie tego wyrażenia na określenie kompetencji urzędników wymusza konotacje kontraktowe[25]. Największym problemem pozostaje natomiast sprecyzowanie, o jaką konkretnie umowę chodziło, a więc czy o sprzedaż wody czy może o jej najem (locatio)[26]. Na konotacje kontraktowe ius dandae vendendaeve aquae, a nie na jego ścisły związek z prawem administracyjnym wskazuje ponadto

10 Pagina 10 di 16 fakt, że cenzorzy (ewentualnie edylowie) korzystali z niego tylko wtedy, gdy osoba prywatna zainteresowana uzyskaniem koncesji wodnej wystąpiła z prośbą o jej przyznanie, tj. o udzielenie ius impetratae aquae. Można zatem dojść do wniosku, że w republice nie istniało żadne wyodrębnione postępowanie koncesyjne. Być może wiąże się to z samym charakterem koncesji, która miała więcej cech upodabniających ją do służebności osobistych, aniżeli do decyzji administracyjnej w dzisiejszym rozumieniu tego terminu. Z drugie strony wyrażenie ius impetratae aquae oznaczające prawo do korzystania z wody udzielone na prośbę pozwala doszukiwać się podobieństwa między rzymską concessio a koncesją współczesną. Chodzi mianowicie o fakt, iż w obu przypadkach, koncesji udziela się wyłącznie na prośbę zainteresowanego. Co do formy udzielania koncesji przez cenzorów, dosłowne rozumienie terminu ius dandae vendendaeve aquae sugerowałoby, że w odpowiedzi na wniosek osoby prywatnej, urzędnik sprzedawał koncesjonariuszowi wodę publiczną. Jednak wziąwszy pod uwagę, z jednej strony wymienione już wcześniej cechy koncesji i obowiązki wnioskodawcy, a z drugiej cechy rzymskiego kontraktu kupna sprzedaży, takie rozwiązanie wydaje się nie do przyjęcia. Otóż, istotą emptio venditio było powstałe po stronie zbywcy zobowiązanie do wydania rzeczy i zapewnienia jej spokojnego posiadania nabywcy, który z kolei był zobowiązany do zapłaty umówionej ceny. Essentialia negotii kontraktu kupna sprzedaży były zatem dwa: określenie towaru (merx) i ceny (pretium). Zasadniczo, towarem mogła być każda rzecz znajdująca się w obrocie (res in commercio). Natomiast cena powinna być określona i wyrażać się w ściśle oznaczonej kwocie pieniężnej[27]. W przypadku koncesji wodnej żaden z tych elementów, właściwych dla emptio venditio nie występował. Towarem była bowiem res in usu publico, a więc ta należąca do res extra commercium[28]. Co się zaś tyczy zapłaty, to również ona nie spełniała cech typowych dla pretium, lecz przybierała postać regulowanej okresowo opłaty[29]. Wymienione cechy ius impetratae aquae przekonują zatem, że przyznawanie go odbywało się raczej na drodze locatio. Cenzorzy zawierali z osobami prywatnymi umowę dzierżawy wody dostarczanej do miasta publicznymi akweduktami, udzielając im koncesji. Te locationes censoriae przypominają prywatnoprawną locatio conductio, a zwłaszcza przypomina ją przypadek udzielania koncesji łaźniom i foluszniom ze względu na odpłatność tejże koncesji. Nieodzownym elementem każdej locatio conductio było bowiem uzgodnienie określonego czynszu[30]. Na tym tle powstają wątpliwości, czy również ius impetratae aquae przyznawane principes civitatis rzeczywiście było koncesją w rozumieniu prawa administracyjnego. Domniemywa się, że cenzorzy zawierali locationes na wykonanie robót publicznych (sarta tecta) na podstawie uchwały senatu[31]. Zapewne także przyznawanie koncesji wodnych principes civitatis odbywało się w porozumieniu z nim. Do takiego wniosku prowadzą przytoczone wcześniej słowa Frontinusa, który stwierdził, że decyzję o doprowadzaniu wody do ich prywatnych domostw podejmował ogół (concedentibus reliquis; Front., De aq. 94,6), czyli zapewne właśnie senat. Tak więc nieodpłatność i nieco odmienny tok udzielania ius impetratae aquae, wyraźnie wskazują, iż prawo to w odniesieniu do principes civitatis miało bardziej charakter przywileju niż locatio censoria, a tym bardziej decyzji administracyjnej. Jak już wiadomo, koncesje posiadały cechy typowe dla służebności; w zależności od osoby koncesjonariusza osobistej lub gruntowej. To podobieństwo odnosiło się również do okoliczności uzasadniających ich wygaśnięcie. Mając na uwadze fakt, iż koncesje były wydawane w związku z locationes zawieranymi przez cenzorów z

11 Pagina 11 di 16 osobami prywatnymi pojawia się pytanie o dopuszczalność i przypadki cofnięcia koncesji. Chodzi mianowicie o to, czy ius dandae vendendaeve aquae uprawniało również do cofania koncesji, a jeśli tak, to jakie było uzasadnienie takiej decyzji. Otóż można zakładać, iż kompetencje w tym zakresie również posiadali cenzorzy. Wziąwszy pod uwagę fakt, iż koncesje wydawano w związku z locationes, zaś nieodzownym elementem kontraktu najmu było płacenie czynszu, pierwszą i najbardziej oczywistą okolicznością uzasadniającą odebranie koncesji było nie wywiązywanie się z tego obowiązku przez koncesjonariusza[32]. O tym, że cenzorzy korzystali z przysługującego im prawa do cofania dostaw wody publicznej do prywatnych odbiorców, świadczy m.in. przekaz Liwiusza: Liv. 39,44,4:... aquam publicam omnem in priuatum aedificium aut agrum fluentem ademerunt. Historyk nawiązał do wydarzenia, jakie miało miejsce w roku 184 p.n.e., kiedy to z inicjatywy aktualnych cenzorów, Marka Porcjusza Katona i Lucjusza Waleriusa Flakkusa[33] doszło do odcięcia rur, którymi woda publiczna płynęła do prywatnych budynków i pól. Co prawda w wypowiedzi Liwiusza nie pojawiło się sformułowanie ius impetratae aquae, niemniej można przypuszczać, że mamy do czynienia właśnie z cofnięciem koncesji przez cenzorów. Jeżeli więc koncesjonariuszem był princeps civitatis, któremu prawo to przysługiwało dożywotnio, urzędnik był władny odwołać je z uzasadnionych przyczyn. Wprawdzie pozostaje to jedynie w sferze domysłów, jednakowoż można sądzić, że należało do nich m.in. podejrzenie podkradania wody czy potrzeba jej oszczędzania. Argumentów potwierdzających tę tezę można szukać u Plutarcha, który w części swego dzieła poświęconej żywotowi Katona Starszego, opisał ten sam incydent. Plut., Cat. Mai. 19,1: ajposkovtwn me;n ojcetou;", oi " to; pararrevon dhmovsion u{dwr ujpolambavnonte" ajph'gon eij" oijkiva" ijdiva" kai; khvpou". Jak stwierdził ten grecki historyk, Katon odciął rury, którymi przewodzono wodę publiczną do prywatnych domów i ogrodów[34]. I choć Plutarch przemilczał kwestię powodów takiej decyzji urzędnika, to jednak można domniemywać, że decydującą rolę odegrały następujące dwa. Po pierwsze, duża ilość prywatnych rur instalowanych na podstawie koncesji sprzyjała szerzeniu się plagi nielegalnych podłączeń. Zjawisko to było tym bardziej niebezpieczne, że wodę w tym okresie dostarczały do Rzymu zaledwie dwa akwedukty Aqua Appia[35] i Anio Vetus[36]. Kolejny wodociąg Aqua Marcia, wykończono dopiero między 144 a 140 r. p.n.e.[37] Kradzieże wody i związane z nimi niszczenie instalacji wodociągowych wiązały się z poważnym zmniejszeniem jej ilości w Mieście. Tymczasem zapotrzebowanie na nią rosło proporcjonalnie do systematycznie powiększającej się liczby mieszkańców stolicy[38]. Po drugie, w omawianym przypadku wpływ na podjętą przez Katona decyzję odegrał być może sam charakter cenzora oraz prezentowana przez niego postawa społeczna. Jako pragmatyk i uczciwy urzędnik zapewne takie udogodnienie jak woda bieżąca w domu prywatnym uważał za przejaw niepotrzebnego zbytku[39]. Nie widział zatem przeszkód, by w imię wspólnego dobra ograniczyć przywileje choćby i najznamienitszych obywateli[40]. Zapewne cofnięcie koncesji było możliwe także względem właścicieli łaźni i

12 Pagina 12 di 16 foluszni. Jednakowoż zważywszy na fakt, iż tym podmiotom udzielano ich odpłatnie, z ekonomicznego punktu widzenia było to nieopłacalne. Najprawdopodobniej więc główną przyczyną uzasadniającą odebranie im ius impetratae aquae było niepłacenie przezeń czynszu. Nie inaczej działo się wskutek zmiany przeznaczenia lub zniszczenia budynku przeznaczonego na łaźnię czy zakład foluszniczy[41]. Zważywszy zatem na charakter koncesji, a także mając na uwadze niezwykle radykalne środki zastosowane przez cenzorów Katona i Waleriusza Flaccusa, można dojść do wniosku, że przysługujące tym urzędnikom ius dandae vendendaeve aquae obejmowało nie tylko prawo dawania, ale i odbierania wody publicznej koncesjonariuszom[42]. 6. Uwagi końcowe Jedną z bardziej charakterystycznych cech rzeczy publicznych w Rzymie była ich powszechna dostępność dla ogółu ludności[43]. Państwo troszczyło się o to, aby nikomu z uprawnionych ten dostęp nie był ograniczany[44]. W tym m.in. celu pretorzy ogłaszali edykty, w których zapowiadali udzielenie interdyktów gwarantujących realizację tych praw oraz zabraniali wszelkich działań sprzecznych z zasadą swobodnego i wolnego dostępu do rzeczy publicznych[45]. Rzeczą dostępną dla ogółu mieszkańców w pierwszej kolejności była woda publiczna. Obok powszechnego prawa do korzystania z rzeczy publicznych państwo niektórym spośród swoich obywateli udzielało na zasadzie wyjątku prawa do wyłącznego i szerszego pod względem treści korzystania z nich. Takie uprzywilejowanie wybranych jednostek odbywało się na drodze koncesji, w tym koncesji wodnych. Pomiędzy rzymską concessio z okresu republiki a współczesną koncesją istnieje wiele podobieństw. W pierwszej kolejności łączy je sama istota, jaką było i jest zapewnienie wybranym podmiotom wyjątkowej, uprzywilejowanej pozycji w społeczeństwie. Druga cecha wspólna to długoterminowość koncesji. Concessio udzielona princeps civitatis obowiązywała do jego śmierci, zaś ta przyznana przedsiębiorcy wygasała praktycznie dopiero w razie niepłacenia czynszu. Ponadto, zarówno koncesja rzymska, i to bez względu na osobę koncesjonariusza, jak i współczesna, należą do aktów o charakterze konstytutywnym. Tym z kolei, co stanowi najbardziej widoczną różnicę dzielącą obecną koncepcję koncesji od rzymskiej, to osoba koncesjonariusza i cel, dla osiągnięcia którego potrzebuje on koncesji. W Rzymie przyznawano ją zarówno osobom fizycznym, jak i przedsiębiorcom. Obecnie zaś, koncesję może uzyskać wyłącznie przedsiębiorca, tj. podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej[46]. Co prawda, tym podmiotem może być tak samo osoba fizyczna, prawna, jak i jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jednak w każdym przypadku chodzi o podmiot, który we własnym imieniu wykonuje działalności gospodarczą w rozumieniu ustawy[47]. Współczesnej koncepcji koncesjonariusza odpowiadałyby więc jedynie rzymskie łaźnie i pracownie folusznicze, którym koncesja wodna była potrzeba do prowadzenia wynikającej z ich charakteru działalności. Tymczasem ius impetratae aquae przyznawane principes civitatis pod żadnym względem nie zostałoby przez obecnego ustawodawcę uznane za koncesję. Zgłębiając problematykę dotyczącą koncesji w publicznym prawie rzymskim, i nie dotyczy to jedynie koncesji wodnych, należy mieć na uwadze jeszcze jedną

13 Pagina 13 di 16 okoliczność. Otóż, rzymska concessio nie miała stałego, ani jednolitego charakteru, ale ulegała przeobrażeniom na przestrzeni wieków, co w dużym stopniu było spowodowane zmianą charakteru władzy i tworzeniem nowego systemu rządów. Abstract The public water delivered to the city of Rome by the aqueducts was one of the things intended to the public use. The concessions granted to the certain private individuals - principes civitatis as well as balnea and fullonicae were a kind of a special privilege which enabled them to use public water under special conditions. Especially, they had an exclusive opportunity to bring water to their private estates. During the Republic the water concessions were given on the basis of the ius impetratae aquae, which means a right to use water given on request. It were censors and in their absence, aedils who had the power to grant it to the privileged individuals, since those magistrates had the ius dandae vendendaeve aquae. [Per la pubblicazione degli articoli della sezione Tradizione Romana si è applicato, in maniera rigorosa, il procedimento di peer review. Ogni articolo è stato valutato positivamente da due referees, che hanno operato con il sistema del double-blind] [1] Najpełniejszy jak dotąd obraz problematyki związanej z koncesjami stworzył S.C. PÉREZ- GÓMEZ, Regimen juridico de las concesiones administrativas en el derecho romano, Madrid [2] S.C. PÉREZ-GÓMEZ, op. cit., s [3] W związku z tym, iż prowadzone rozważania dotyczą koncesji na czerpanie wody z akweduktów publicznych, pojawiająca się w nich terminologia będzie związana wyłącznie z tym zakresem koncesjonowania. [4] C. KOSIKOWSKI, Koncesje i zezwolenia na działalność gospodarczą, Warszawa 2002, s. 47; K. Strzyczkowski, Prawo gospodarcze publiczne, Warszawa 2010, s [5] C. KOSIKOWSKI, Wolność gospodarcza w prawie polskim, Warszawa 1995, s [6] Więcej na temat koncepcji francuskiej koncesji O. SOUTET, La concession en français des origines au XVIe siècle. Problèmes généraux. Les tours prépositionnels,, Genève 1990, s. 4 i n. [7] M. PLEZIA (red.), s.v. concedo, concessio, Słownik łacińsko-polski, I, Warszawa 1998, s. 643,646; J. SONDEL, s.v. concedo, concessio, Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków, Kraków 2005, s. 187, 188. [8] Front., De Aq. 95. [9] Front., De Aq [10] Wyrok SN z dnia 8 maja 1998r., III ARN 34/98, OSNAP 1999, nr 5, poz [11] C. KOSIKOWSKI, Koncesje i zezwolenia..., s. 53. [12] G. HAHN, De censorum locationibus, Lipsiae 1879, s ; M.E. LABATUT, L administration des travaux publics a Rome, Paris 1867, s. 7; M. KURYŁOWICZ, Tresviri capitales oraz edylowie rzymscy jako magistratury policyjne, «Annales UMCS», Sec. G Ius, 40/1993, s. 75; R. KAMIŃSKA, Cura aquarum

14 Pagina 14 di 16 w prawie rzymskim, «Zeszyty Prawnicze» 10.2/2010, s [13] M. PEACHIN, Frontinus and the curae of the curator aquarum, Stuttgart 2004, s ; G. DE KLEIJN, The Water Supply of Ancient Rome. City Area, Water and Population, Amsterdam 2001, s. 94; O.F. ROBINSON, Ancient Rome. City Planning and Administration, London-New York 1992, s ; A. MALISSARD, Les romains et l'eau: fontaines, salles de bains, thermes, égouts, aqueducs, Paris 1994, s [14] A. TARWACKA, Wybór i objęcie urzędu przez cenzorów w starożytnym Rzymie, «Zeszyty Prawnicze» 10.2/2010 s [15] Front., De aq. 94,4; 94,6. [16] A. MALISSARD, op. cit., s [17] G. NICOSIA, Lineamenti di storia della costituzione e del diritto di Roma, Catania 1977, s. 178; C. EDWARDS, The Politics and Immorality in Ancient Rome, Cambridge 1993, s [18] A. MALISSARD, op. cit., s [19] G.G. FAGAN, Bathing in Public in the Roman World, Ann Arbor 2002, s. 107; F. YEGÜL, Bathing in the Roman World, Cambridge 2010, s. 48. [20] D. 43,20,1,43 (Ulp. 70 ad ed.): Et datur interdum praediis, interdum personis. Quod praediis datur, persona extincta non extinguitur: quod datur personis, cum personis amittitur ideoque neque ad alium dominum praediorum neque ad heredem vel qualemcumque successorem transit. Zob. także B. Biondi, Le servitù prediali nel diritto romano (corso di lezioni), Milano 1954, s [21] A. MALISSARD, op. cit., s. 291; R. KAMIŃSKA, Koncesje wodne w rzymskim prawie publicznym okresu republiki, [w:] Interes prywatny a interes publiczny w prawie rzymskim, B. Sitek, C. Lázaro Guillamón, K. Naumowicz, K. Zaworska (red.), Olsztyn 2012, s [22] S.C. PÉREZ-GÓMEZ, op. cit., s ; G.M. GEREZ KRAEMER, El derecho de aguas en Roma, Madrid 2008, s [23] M.G. ZOZ, Riflessioni in tema di res publicae, Torino 1999, s. 134, która aqua caduca nazywa acqua sovrabbondante e altrimenti inutilizzata. Trudno zgodzić się z takim rozumieniem tego wyrażenia. Jeśliby bowiem przyjąć, że faktycznie, jak pisze Zoz, aqua caduca była niewykorzystywana, po co w takim razie osobom prywatnym do jej czerpania potrzebne byłyby koncesje? Dlaczego nie byłaby ona powszechnie i bez ograniczeń dostępna dla mieszkańców? Istnienie koncesji sugeruje więc, że nawet ta kategoria wody, musiała mieć dla państwa duże znaczenie. O zakresie wykorzystania aqua caduca poinformował Frontinus przytaczając słowa mandatu princepsa. Front., De aq. 111: Caducam neminem volo ducere nisi qui meo beneficio aut priorum principium habent. nam necesse est ex castellis aliquam partem aquae effluere, cum hoc pertineat non solum ad urbis nostrae salubritatem sed etiam ad utilitatem cloacarum abluendarum. Jak wynika z przekazu Frontinusa, aqua caduca nie była zbędna, tylko dlatego że stanowiła nadwyżkę w dostawach wody. Rzeczywiście, była to woda, która, wylewała się ze zbiornika na ziemię i z tego względu jej wartość jako wody pitnej musiała być dużo niższa. W związku z tym, znaleziono dla niej inne, niemniej ważne wykorzystanie. Otóż aqua caduca służyła do spłukiwania ulic i oczyszczania ścieków. Zob. Front., De aq. 88,3; Strab., Geogr. 5,3,81; M. BIERNACKA-LUBAŃSKA, Zaopatrzenie Rzymu w wodę za Augusta, AUW, «Antiquitas» XIV [w:] Rzym na przełomie republiki i cesarstwa, W. Wrzesiński (red.), Wrocław 1988, s. 19. [24] Współcześnie, koncesja jako decyzja administracyjna jest przyznawana na drodze postępowania koncesyjnego. Wszczyna się je na wniosek zainteresowanego przedsiębiorcy, a jego przebieg regulują przepisy ustawy. Zob. C. KOSIKOWSKI, Koncesje i zezwolenia, s. 61, 64. [25] A. TARWACKA, Prawne aspekty urzędu cenzora w starożytnym Rzymie, Warszawa 2012, s [26] Za uznaniem, iż kontaktem tym nie była venditio przemawiają przede wszystkim dwa argumenty: zaliczanie wody publicznej do res in usu publico oraz brak zapłaty ustalonej ceny stanowiącej essentialium negotii umowy kupna sprzedaży. Zamiast tego, w zależności od osoby uprawnionego wodę

15 Pagina 15 di 16 doprowadzano nieodpłatnie (z tego przywileju korzystali principes civitatis) bądź w zamian za wnoszenie opłaty w postaci vectigal (dotyczyło to łaźni i foluszni). Por. Fest., s.v. 516 L., s.v. vend<itiones>: Venditiones... dicebantur censorum locationes; quod vel<ut fr>uctus locorum publicorum venibant. Por. także A. Malissard, op. cit., s. 288; A. TARWACKA, Prawne aspekty..., s. 292, która uważa, iż słowa Festusa dostarczają argumentu, przekonującego, że ius aquae vendendae nie polegało na sprzedaży, ale na zawarciu umowy locatio. Por. także A. Torrent, La polemica sobre la tricotomia res, operae, opus y los origenes de la locatio-conductio, «Teoria e Storia de Diritto Privato» 4/ październik 2014 r. [27] G. 3, 140: Pretium autem certum esse debet Zob. także G. 3, 141: Item pretium in numerata pecunia consistere debet. [28] Front., De aq., 95: ea aqua quam privati ducebant ad usum publicum pertineret. Zob. także N.N. KARADGÉ-ISKROW, Les choses publiques en droit romain, Paris 1928, s ; G. SCHERILLO, Lezioni di diritto romano. Le cose, Milano 1945, s. 120, 137. [29] D. 18,1,2,1; A. TARWACKA, Prawne aspekty, s [30] G. 3, 142: Locatio autem et conductio similibus regulis constituitur, nisi enim merces certa statua sit, non videtur locatio et conductio contrahi. [31] G. HAHN, op. cit., s. 9, przyp. 1; A. TRISCIUOGLIO, Sarta tecta, ultrotributa, opus publicum faciendum locare: sulli appaliti relativi alle opere pubbliche nell età repubblicana e augustea, Napoli 1998, s [32] A. TARWACKA, Prawne aspekty, s [33] T.R.S. BROUGHTON, The Magistrates of the Roman Republic, I, New York, 1951, s [34] R. RODRÍGUEZ LÓPEZ, El huerto en la Roma antigua. Su problemática urbanística y agraria, Madrid 2008, s. 174, która podkreśla, iż na terenach podmiejskich zużycie wody było ogromne, co, oczywiście, wiżało się z potrzebą nawadniania pól, winnic czy ogrodów. Zapotrzebowanie na wodę tłumaczyłoby zatem, zdaniem autorki, liczne nadużycia związane z zaopatrywaniem w nią prywatnych domostw. [35] Front., De aq. 5; Liv. 9,29,5-6; M. HUMM, Appius Claudius Caecus et la construction de la via Appia, «MEFRA» 108.2/1996, s [36] Front., De aq. 6; T. ASHBY, The Aqueducts of Ancient Rome, Oxford 1935, s. 54, przyp. 6. [37] Front., De aq. 6-7; M.G. MORGAN, The Introduction of the Aqua Marcia into Rome, B.C., «Philologus» 122/1978, s. 25. [38] D.R. BLACKMAN, A.T. HODGE, Frontinus Legacy. Essays on Frontinus de aquis urbis Romae, An Arbor 2001, s. 129; G. Alföldy, Römische Sozialgeschichte, Wiesbaden 1984, przekład polski: A. Gierlińska, Historia społeczna starożytnego Rzymu, Poznań 2003, s. 70. [39] Liv. 40,10: Asperi procul dubio animi et linguae acerbae et immodice liberae fuit, sed invicti a cupiditatibus animi, rigidae innocentiae, contemptor gratiae, divitiarum. Por. R. KAMIŃSKA, Koncesje wodne..., s [40] Podobnie działania Katona ocenia A. TARWACKA, Prawne aspekty..., s. 295, która podkreśla nonkonformistyczny charakter tego urzędnika, a także właściwą mu niezłomność w poszanowaniu pryncypiów. Dowodem tego są inne postanowienia Katona i jego kolegi na urzędzie Waleriusza Flaccusa, które podobnie jak odcięcie dopływu wody spotkały sie z nieprzychylnym przyjęciem ze strony nawykłych do wygód nobilów. Chodzi przede wszystkim o normy ograniczajace nadmierny zbytek. Por. także A. TARWACKA, Censores edixerunt. Przedmiot i cele edyktów cenzorskich, «CPH» 63.1/2011, s [41] R. KAMIŃSKA, Koncesje wodne..., s. 149; A. TARWACKA, Prawne aspekty..., s [42] O.F. ROBINSON, op. cit., s. 96; M. HAINZMANN, Untersuchungen zur Geschichte und

16 Pagina 16 di 16 Verwaltung der stadtrömischen Wasserleitungen, Verlag 1975, s. 89; R. KAMIŃSKA, Cura aquarum..., s. 99. [43] N. N. KARADGÉ-ISKROW, op. cit., s ; U. ROBBE, La differenza sostanziale fra res nullius e res nullius in bonis e la distinzione delle res pseudo-marcianea che non ha nè capo nè coda, t. I, Milano 1979, s [44] S. RUIZ PINO, J.M. ALBURQUERQUE, Algunas notas referents a la experiencia administrative romana de protección de los recursos naturales, «RGDR» 13/2009, s. 5. [45] N. N. KARADGÉ-ISKROW, op. cit., s ; N. DE MARCO, I loci publici dal I al III secolo. Le identificazioni dottrinali, il ruolo dell usus, gli strumenti di tutela, Napoli 2004, s ; R. KAMIŃSKA, Ochrona dróg i rzek publicznych w prawie rzymskim w okresie republiki i pryncypatu, Warszawa 2010, s. 69 i n. [46] Art. 4 ust. 1 s.d.g. [47] Zgodnie z art. 2 s.d.g., działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Przepisy ogólne 76 78

Przepisy ogólne 76 78 74 75 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy deweloperskiej forma aktu notarialnego dla przedwstępnej umowy deweloperskiej nie jest obligatoryjna i jest jedynie formą ad eventum, otwierającą możliwość skorzystania

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sędzia SN Zbigniew Strus Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10

Uchwała z dnia 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10 Uchwała z dnia 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10 Sędzia SN Antoni Górski (przewodniczący) Sędzia SN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "H.D.I.", sp.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 86/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 listopada 2014 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 94/11. Dnia 16 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 94/11. Dnia 16 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 94/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 16 lutego 2012 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z wniosku Miasta

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

Podatek od nieruchomości, a niewykorzystywanie gruntu ze względów technicznych.

Podatek od nieruchomości, a niewykorzystywanie gruntu ze względów technicznych. Podatek od nieruchomości, a niewykorzystywanie gruntu ze względów technicznych. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 (Dz. U. Nr 9, poz. 84 z 2002 ze zm.) reguluje m.in. kwestie

Bardziej szczegółowo

Rivista Internazionale di Scienze Giuridiche e Tradizione Romana

Rivista Internazionale di Scienze Giuridiche e Tradizione Romana Rivista Internazionale di Scienze Giuridiche e Tradizione Romana Anno XII - 2013 - Quaderno N. 11 - Nuova Serie - ISSN SN 1825-0300 DIRETTORE: E: Francesco co Sini DIREZIONE: E Omar Chessa sa - Maria Rosa

Bardziej szczegółowo

Jakie przesłanki muszą być spełnione, aby doszło do takiego opodatkowania?

Jakie przesłanki muszą być spełnione, aby doszło do takiego opodatkowania? Jakie przesłanki muszą być spełnione, aby doszło do takiego opodatkowania? Podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają czynności cywilnoprawne wymienione w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 33/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Stosunek pracy pojęcie i strony. dr Ariel Przybyłowicz Zakład Prawa Pracy WPAiE UWr

Stosunek pracy pojęcie i strony. dr Ariel Przybyłowicz Zakład Prawa Pracy WPAiE UWr Stosunek pracy pojęcie i strony dr Ariel Przybyłowicz Zakład Prawa Pracy WPAiE UWr Definicja stosunku pracy Art. 22 1 k.p. Zobowiązania pracownika: wykonywanie pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy,

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPTPB1/415-6/11-2/MD Data 2011.05.24 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Źródła przychodów --> Przychody

Bardziej szczegółowo

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-662364-II-10/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Krzysztof Kwiatkowski Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 25/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 maja 2013 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) w sprawie z wniosku R. C. przy uczestnictwie

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 22 października 1998 r. III RN 62/98

Wyrok z dnia 22 października 1998 r. III RN 62/98 Wyrok z dnia 22 października 1998 r. III RN 62/98 Zakład pracy do czasu uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej o przyznaniu statusu zakładu pracy chronionej korzysta z uprawnień przewidzianych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Gerard Bieniek (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. SSN Gerard Bieniek (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 37/08 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 25 czerwca 2008 r. SSN Gerard Bieniek (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote Protokolant Bożena Nowicka

Bardziej szczegółowo

Które straty mogą być rozliczone

Które straty mogą być rozliczone Które straty mogą być rozliczone W wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa dochodzi jedynie do zmiany organizacyjno-prawnej, a nowy podmiot kontynuuje byt

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

UCHWAŁA. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Sygn. akt III CZP 81/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr..?R51.2.Q.Q.9... Zarządu Powiatu w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia..~.9...\:l.f. :<:.ę.~.j!.jr-..?q09 r

Uchwała Nr..?R51.2.Q.Q.9... Zarządu Powiatu w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia..~.9...\:l.f. :<:.ę.~.j!.jr-..?q09 r - A)ZĄD powiat~ z K Dworze Mazowieckim N NoWym. O ul MazowIecka l... O 6 MazoWIeckI ns-100 Nowy w r Uchwała Nr..?R51.2.Q.Q.9.... Zarządu Powiatu w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia..~.9....\:l.f. :

Bardziej szczegółowo

Umowa licencyjna w prawie autorskim

Umowa licencyjna w prawie autorskim Joanna Sitko Umowa licencyjna w prawie autorskim Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

Napisanej pod kierunkiem naukowym dr hab. Tomasza Siemiątkowskiego, prof. UKSW

Napisanej pod kierunkiem naukowym dr hab. Tomasza Siemiątkowskiego, prof. UKSW Mgr Sebastian Kidyba Streszczenie pracy doktorskiej Zawiązanie spółek osobowych Napisanej pod kierunkiem naukowym dr hab. Tomasza Siemiątkowskiego, prof. UKSW Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E Sygn. akt III CZP 100/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie ze skargi dłużnika na czynność komornika w sprawie egzekucyjnej o świadczenie pieniężne, prowadzonej przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym

Bardziej szczegółowo

Skutki nieprzedłużenia terminu związania ofertą

Skutki nieprzedłużenia terminu związania ofertą Skutki nieprzedłużenia terminu związania ofertą Marcin Radecki Adwokat z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności w których

Bardziej szczegółowo

Wykaz lektur z prawa rzymskiego na egzamin. przedterminowy.

Wykaz lektur z prawa rzymskiego na egzamin. przedterminowy. Wykaz lektur z prawa rzymskiego na egzamin Trudniejsze przedterminowy. 1. T. Giaro, Kilka żywotów prawa rzymskiego zakończonych jego kodyfikacją, [w:] Prawo rzymskie a kultura prawna Europy, Lublin 2008,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 106/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 lutego 2015 r. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej Dyrektor znak: Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w w Katowicach Dyrektor Śląskiego znak: WSS Oddziału - 12/ 07 Wojewódzkiego /I/2013 Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach

Bardziej szczegółowo

Specyfika prawna projektu wdrożeniowego. Prowadzenie: dr Jakub Kabza

Specyfika prawna projektu wdrożeniowego. Prowadzenie: dr Jakub Kabza Specyfika prawna projektu wdrożeniowego Prowadzenie: dr Jakub Kabza Pojęcie projektu wdrożeniowego Wdrożenia od strony faktycznej dwa podejścia: Wdrożenie według Klienta - dostarczenie przez firmę IT oprogramowania

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe: IP Interpretacja dostarczona przez portal http://interpretacja-podatkowa.pl/. Największe archiwum polskich interpretacji podatkowych. Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach Data 2009.06.03 Rodzaj dokumentu

Bardziej szczegółowo

/V\X/ Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), rada gminy uchwala:

/V\X/ Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), rada gminy uchwala: RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, H'b. IV.7210.69.2014.DZ Pani Elżbieta Bieńkowska Wicepremier Minister Infrastruktury* i Rozwoju /V\X/ /y^c-irt Na tle spraw badanych w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 27/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 czerwca 2014 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Anna Owczarek Protokolant Bożena Kowalska w sprawie

Bardziej szczegółowo

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Wierzyciel może wystąpić do sądu o upoważnienie go do wykonania konkretnej czynności, np. otynkowania warsztatu, na koszt jego dłużnika. Po udzieleniu takiego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 17. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej... 21

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 17. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej... 21 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 17 Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej... 21 Rozdział 1. Przepisy ogólne... 21 Uwagi wprowadzające... 21 Art. 1. [Zakres

Bardziej szczegółowo

Koncesje Zezwolenia Działalność regulowana

Koncesje Zezwolenia Działalność regulowana Koncesje Zezwolenia Działalność regulowana Reglamentacja Czym jest reglamentacja? Co chroni reglamentacja? Jak reglamentacja przejawia się w u.s.d.g.? Koncesje Czy koncesja jest odstąpieniem od ogólnego

Bardziej szczegółowo

NOWE PRAWA KONSUMENTA. Zwrot towaru zakupionego przez internet

NOWE PRAWA KONSUMENTA. Zwrot towaru zakupionego przez internet NOWE PRAWA KONSUMENTA Zwrot towaru zakupionego przez internet Sprzedaż towarów i usług przez Internet, ze względu na swoje walory praktyczne, ma coraz większe znaczenie dla klienta także tego, a może przede

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 23 lipca 2004 r., III CZP 35/04

Uchwała z dnia 23 lipca 2004 r., III CZP 35/04 Uchwała z dnia 23 lipca 2004 r., III CZP 35/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący) Sędzia SN Antoni Górski Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miasta

Bardziej szczegółowo

Należy wyjaśnić następujące kwestie pojawiające się w tezie: 1. Czym jest mienie komunalne gminy, którego dotyczy zakaz?

Należy wyjaśnić następujące kwestie pojawiające się w tezie: 1. Czym jest mienie komunalne gminy, którego dotyczy zakaz? Informacja prawna Jakie funkcje w organach spółdzielni socjalnej mogą pełnić osoby sprawujące funkcje radnych w radzie gminy/powiatu/województwa? Pytanie sformułowane na podstawie następującego stanu faktycznego:

Bardziej szczegółowo

Czy opłaty dotyczące współfinansowania przez mieszkańców gminy kosztów budowy sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej wraz z przyłączami są objęte VAT?

Czy opłaty dotyczące współfinansowania przez mieszkańców gminy kosztów budowy sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej wraz z przyłączami są objęte VAT? Czy opłaty dotyczące współfinansowania przez mieszkańców gminy kosztów budowy sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej wraz z przyłączami są objęte VAT? Między gminą a jej mieszkańcami mogą być zawierane

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 101/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 lutego 2013 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) w sprawie z

Bardziej szczegółowo

Jaki był w tej kwestii wyrok NSA? Wyrok NSA z r. (II FSK 1682/09)

Jaki był w tej kwestii wyrok NSA? Wyrok NSA z r. (II FSK 1682/09) Jaki był w tej kwestii wyrok NSA? Wyrok NSA z 3.02.2011 r. (II FSK 1682/09) Użyte w art. 15a ust. 4 ustawy z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych 1 (dalej: u.p.d.o.p.) określenie faktycznie

Bardziej szczegółowo

Restrukturyzacja: czy zgoda Skarbu Państwa na częściowe umorzenie wierzytelności to pomoc publiczna

Restrukturyzacja: czy zgoda Skarbu Państwa na częściowe umorzenie wierzytelności to pomoc publiczna Restrukturyzacja: czy zgoda Skarbu Państwa na częściowe umorzenie wierzytelności to pomoc publiczna Jeżeli w ramach ugody z dłużnikiem Skarb Państwa zgodzi się na rozłożenie wierzytelności na raty lub

Bardziej szczegółowo

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych?

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Polski ustawodawca wprowadził możliwość stosowania

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna. I. Akty prawne, na których została oparta niniejsza opinia:

Opinia prawna. I. Akty prawne, na których została oparta niniejsza opinia: Kraków, dnia 25 luty 2013 r. Opinia prawna sporządzona przez: radcę prawnego Sławomira Podgórskiego I. Akty prawne, na których została oparta niniejsza opinia: - ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 23 lutego 2015 r. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska Warszawa STANOWISKO

Warszawa, 23 lutego 2015 r. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska Warszawa STANOWISKO Warszawa, 23 lutego 2015 r. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska 27 00-060 Warszawa STANOWISKO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW BRANŻY INTERNETOWEJ INTERNET ADVERTISING BUREAU (IAB POLSKA) W/S PROJEKTU

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Poczta Polska jest państwowym przedsiębiorstwem użyteczności publicznej powołanym na mocy ustawy z dnia 30 lipca 1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej Poczta

Bardziej szczegółowo

Własność i inne prawa rzeczowe M G R J A K O B M A Z I A R Z K A T E D R A H I S T O R I I P R A W A P O L S K I E G O

Własność i inne prawa rzeczowe M G R J A K O B M A Z I A R Z K A T E D R A H I S T O R I I P R A W A P O L S K I E G O Własność i inne prawa rzeczowe M G R J A K O B M A Z I A R Z K A T E D R A H I S T O R I I P R A W A P O L S K I E G O W Y D Z I A Ł U P R A W A I A D M I N I S T R A C J I U N I W E R S Y T E T U J A

Bardziej szczegółowo

JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU

JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU WPROWADZENIE DO PRZEDSIĘBIORCZOŚCI PODSTAWOWE POJĘCIA PRAWNE POJĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

Bardziej szczegółowo

Prawo, studia stacjonarne

Prawo, studia stacjonarne mgr Maciej Etel, asystent w Katedrze Publicznego Prawa Gospodarczego Wydział Prawa Uniwersytet w Białymstoku Program ćwiczeń Publiczne prawo gospodarcze w roku akademickim 2010-2011 Ćwiczenia 1 Zajęcia

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 25 listopada 2011 r., III CZP 71/11. Sędzia SN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)

Uchwała z dnia 25 listopada 2011 r., III CZP 71/11. Sędzia SN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) Uchwała z dnia 25 listopada 2011 r., III CZP 71/11 Sędzia SN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Mirosław Bączyk Sędzia SN Marta Romańska Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Teresy

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH D E C Y Z J A DIS/DEC- 103/12/7510

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH D E C Y Z J A DIS/DEC- 103/12/7510 GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski Warszawa, dnia 3 lutego 2012 r. DIS/DEC- 103/12/7510 dot. [ ] D E C Y Z J A Na podstawie art. 138 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca

Bardziej szczegółowo

Pełnomocnictwo ogólne

Pełnomocnictwo ogólne Pełnomocnictwo ogólne Informacje ogólne Rodzaj upoważnienia Pełnomocnictwo jest jednostronną czynnością prawną o charakterze upoważniającym. Mocodawca powinien złożyć pełnomocnikowi oświadczenie, że udziela

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt V CSK 23/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 23 lipca 2015 r. SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie ze skargi J. T. i E. T.-H. przy uczestnictwie J. P., H. S., I. T. i M. D. o wznowienie

Bardziej szczegółowo

Ustawa o działalności gospodarczej

Ustawa o działalności gospodarczej Ustawa o działalności gospodarczej Słowo wstępne. W związku z opublikowaniem jednolitego tekstu Ustawy o Działalności Gospodarczej przedstawiamy poniżej wyciąg tej ustawy dotyczący działalności osób zagranicznych

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Lublin, dnia 21 stycznia 2013 r. OPINIA PRAWNA 1. Cel opinii: Celem opinii jest określenie charakteru prawnego oraz zasad udzielania i sposobu obliczania wymiaru płatnego urlopu, przysługującego pracownikowi

Bardziej szczegółowo

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu termin zawarcia różni się od terminu przekazania wynajmowanego lokalu. W praktyce gospodarczej zawarcie umowy wiąże się z reguły z jednoczesnym wywarciem przez nią skutków

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6 Autor:Dr.IgorStenzel Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6 Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy przy przejściu przedsiębiorstwa. Aktualny wyrok polskiego

Bardziej szczegółowo

Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe

Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe mgr Karol Magoń Asystent w Katedrze Prawa UEK Czym jest prawo podatkowe? Prawo podatkowe ogół przepisów regulujących zasady powstawania, ustalania oraz wygasania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Marta Romańska

UCHWAŁA. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Marta Romańska Sygn. akt III CZP 76/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 25 listopada 2011 r. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku Banku

Bardziej szczegółowo

Sz. P. Leszek Świętochowski Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych ul. Inflancka 4 00-189 Warszawa. Szanowny Panie Prezesie

Sz. P. Leszek Świętochowski Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych ul. Inflancka 4 00-189 Warszawa. Szanowny Panie Prezesie B IURO R ZE C ZN IKA PRAW O B YWATE LSKICH Warszawa, dnia 13 sierpnia 2015 r. Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk IV.7005.23.2014.JP Sz. P. Leszek Świętochowski Prezes Agencji Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 122/05 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 13 stycznia 2006 r. SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 15 lutego 2006 r. II PZP 13/05. Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Herbert Szurgacz (sprawozdawca), Maria Tyszel.

Uchwała z dnia 15 lutego 2006 r. II PZP 13/05. Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Herbert Szurgacz (sprawozdawca), Maria Tyszel. Uchwała z dnia 15 lutego 2006 r. II PZP 13/05 Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Herbert Szurgacz (sprawozdawca), Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej

Bardziej szczegółowo

Rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały Nr XVII/80/16 Rady Gminy Tuczna z dnia 3 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia taryf za

Rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały Nr XVII/80/16 Rady Gminy Tuczna z dnia 3 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia taryf za WOJEWODA LUBELSKI PN-II.4131.248.2016 Lublin, dnia 8 lipca 2016 r. Rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały Nr XVII/80/16 Rady Gminy Tuczna z dnia 3 czerwca 2016 r. w sprawie zatwierdzenia

Bardziej szczegółowo

Julia Jarnicka. aplikant radcowski PIERÓG & Partnerzy

Julia Jarnicka. aplikant radcowski PIERÓG & Partnerzy NGO JAKO ZAMAWIAJĄCY Julia Jarnicka aplikant radcowski PIERÓG & Partnerzy Mimo że organizacje pozarządowe nie zostały ujęte w pzp jako podmioty zobowiązane do stosowania ustawy, to jednak w pewnych sytuacjach

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1999 r. I CKN 654/99

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1999 r. I CKN 654/99 id: 20163 1. Możliwość wniesienia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego stanowi ( ) dla uczestników postępowania arbitrażowego szczególny środek zaskarżenia wyroku wydanego w tym postępowaniu, a orzeczenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ W TRYBIE ART.10 USTAWY O SWOBODZIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

WNIOSEK O WYDANIE INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ W TRYBIE ART.10 USTAWY O SWOBODZIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ J _ * Warszawa, dnia 11 września 2014 WNIOSEK O WYDANIE INTERPRETACJI INDYWIDUALNEJ W TRYBIE ART.10 USTAWY O SWOBODZIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego

Bardziej szczegółowo

Uwagi do propozycji objęcia sieci franczyzowych podatkiem od wielkopowierzchniowego handlu detalicznego

Uwagi do propozycji objęcia sieci franczyzowych podatkiem od wielkopowierzchniowego handlu detalicznego Uwagi do propozycji objęcia sieci franczyzowych podatkiem od wielkopowierzchniowego handlu detalicznego W odpowiedzi na pojawiające się propozycje, zgłaszane w toku prac koncepcyjnych nad projektem ustawy

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

z przeprowadzaniem przedterminowych wyborów wójta, burmistrza i prezydenta,, 1. Wybory wójtów zarządza Prezes Rady Ministrów, w drodze

z przeprowadzaniem przedterminowych wyborów wójta, burmistrza i prezydenta,, 1. Wybory wójtów zarządza Prezes Rady Ministrów, w drodze RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-743567-V/13/ŁK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 S27 64 53 Warszawa, Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów

Bardziej szczegółowo

Podatki od wyrobiska ciąg dalszy batalii

Podatki od wyrobiska ciąg dalszy batalii Wiktor Musielak Podatki od wyrobiska ciąg dalszy batalii Publikowaliśmy na naszych łamach szereg artykułów, w których przedstawialiśmy argumenty na bezpodstawne (naszym zdaniem) opodatkowanie działalności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXVII/336/2010 RADY MIEJSKIEJ W DEBRZNIE. z dnia 30 września 2010 r.

UCHWAŁA NR LXVII/336/2010 RADY MIEJSKIEJ W DEBRZNIE. z dnia 30 września 2010 r. UCHWAŁA NR LXVII/336/2010 RADY MIEJSKIEJ W DEBRZNIE z dnia 30 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania spłaty lub rozkładania na raty należności pieniężnych,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 366/V/2010 Rady Miasta Józefowa z dnia 21 października 2010r.

Uchwała Nr 366/V/2010 Rady Miasta Józefowa z dnia 21 października 2010r. Uchwała Nr 366/V/2010 Rady Miasta Józefowa z dnia 21 października 2010r. w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonych w Józefowie w kwartale ulic: Kard. Wyszyńskiego, Parkowej, Sosnowej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 45 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Wyrzykowski przewodniczący Wiesław Johann Ewa Łętowska Jadwiga Skórzewska-Łosiak Marian Zdyb sprawozdawca,

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. Sygn. akt I PZP 6/14

ZAGADNIENIE PRAWNE. Sygn. akt I PZP 6/14 Sygn. akt I PZP 6/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 5 marca 2014 roku w wykonaniu punktu 2 postanowienia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 19/15 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2015 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 7 kwietnia 2004 r. GI-DEC-DS-87/04 DECYZJA

Warszawa, dnia 7 kwietnia 2004 r. GI-DEC-DS-87/04 DECYZJA Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 7 kwietnia 2004 r. utrzymująca w mocy decyzję GIODO (nr. GI-DEC-DS-18/04/36) nakazującą Towarzystwu Ubezpieczeń na Życie przywrócenie stanu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 64/12

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 64/12 Sygn. akt III CZP 64/12 POSTANOWIENIE Dnia 16 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek (sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Proszę o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złoża

Proszę o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złoża F-WOŚ/PG1.2/1 WNIOSEK O UDZIELENIE KONCESJI NA WYDOBYWANIE KOPALINY ZE ZŁOŻA O POWIERZCHNI NIE PRZEKRACZAJĄCEJ 2 HA I PRZEWIDYWANYM ROCZNYM WYDOBYCIU NIE PRZEKRACZAJĄCYM 20 000 m 3, GDY DZIAŁALNOŚĆ PROWADZONA

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna

Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna Istota umowy agencyjnej Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna art. 758 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przepisy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 32/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 czerwca 2013 r. SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna

Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna Sygnatura DFP-Fn-VI.310.1.2012 Data 2012-12-19 Autor Prezydent Miasta Łodzi Temat Jaką stawką podatku od nieruchomości należy opodatkować lokal użytkowy będący

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 8 maja 1998 r. III RN 34/98

Wyrok z dnia 8 maja 1998 r. III RN 34/98 Wyrok z dnia 8 maja 1998 r. III RN 34/98 1. Koncesja ma charakter publicznoprawnego uprawnienia podmiotowego i z tej przyczyny co do zasady wyłączona jest z obrotu cywilnoprawnego. 2. Organ podatkowy wykonujący

Bardziej szczegółowo

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-623243-X/09/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Warszawa, lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 203/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 7 grudnia 2010 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Pojęcie działalności gospodarczej

Pojęcie działalności gospodarczej Pojęcie działalności gospodarczej Cechy: Działalność gospodarcza w orzecznictwie SN 1. Zawodowy charakter 2. Powtarzalność 3. Racjonalne gospodarowanie (zysk i opłacalność) 4. Uczestnictwo w obrocie gospodarczym

Bardziej szczegółowo

Teatr Narodowy Warszawa, 2 listopada 2015 r. Pl. Teatralny 3 00 077 Warszawa Nr sprawy: 31/2015

Teatr Narodowy Warszawa, 2 listopada 2015 r. Pl. Teatralny 3 00 077 Warszawa Nr sprawy: 31/2015 Teatr Narodowy Warszawa, 2 listopada 2015 r. Pl. Teatralny 3 00 077 Warszawa Nr sprawy: 31/2015 Do zainteresowanych udziałem w przetargu nieograniczonym na dostawę elektronicznego programu informacji prawnej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CNP 21/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 grudnia 2012 r. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 54/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 października 2013 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 97 poz. 487 UCHWAŁA. TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 9 grudnia 1992 r. (W. 10/91)

Dz.U Nr 97 poz. 487 UCHWAŁA. TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 9 grudnia 1992 r. (W. 10/91) Kancelaria Sejmu s. 1/5 Dz.U. 1992 Nr 97 poz. 487 UCHWAŁA TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO z dnia 9 grudnia 1992 r. (W. 10/91) w sprawie wykładni art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 53/15 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 8 października 2015 r. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Kazimierz Zawada Protokolant

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 października 2009 r., III CZP 73/09

Uchwała z dnia 22 października 2009 r., III CZP 73/09 Uchwała z dnia 22 października 2009 r., III CZP 73/09 Sędzia SN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Iwona Koper Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sąd Najwyższy w sprawie Andrzeja

Bardziej szczegółowo