Wielka Brytania - Great Britain

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wielka Brytania - Great Britain"

Transkrypt

1 Wielka Brytania - Great Britain

2 1.Położenie Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) składa się z Anglii, Walii i Szkocji oraz Irlandii Północnej, położonej na północnej części Szmaragdowej Wyspy. Pozostałościami po dawnym imperium kolonialnym, jakim była Wielka Brytania, jest tak zwany Commonwealth, czyli zamorskie terytoria zależne od Korony - Gibraltar, Anguilla, Bermudy, Wyspy Dziewicze, Falklandy, Georgia Południowa (wyspa), Sandwich Północny, Kajmany, Montserrat, Turks, Caicos, Wyspa św. Heleny, Pitcairn. Polityczny podział Wielkiej Brytanii: Wielka Brytania jest wyspiarskim państwe położone w północno-zachodniej Europie.Zajmuje przeważającą część archipelagu Wysp Brytyjskich, który liczy łącznie ok wysp, z czego 140 zamieszkałych. Największe z nich to Wielka Brytania, Irlandia (w przeważającej części niezależna), Anglesey, Hebrydy, Szetlandy, Orkady. Znaczna część powierzchni kraju leży na głównej wyspie o powierzchni 229,8 tys. km2, oddzielonej od kontynentu europejskiego cieśninami La Manche i Kaletańską. Wybrzeże jest silnie rozczłonkowane, z licznymi zatokami. Na północy głównej wyspy znajdują się stare Góry Kaledońskie i Grampiany rozdzielone rowem tektonicznym. W środkowej części są Góry Pennińskie i Góry Kambryjskie. Najwyższy szczyt to Ben Nevis ( 1343 m n.p.m.). Wzgórza Cheviot stanowią naturalną granicę między Szkocją a Anglią. Północną Anglię zajmuje łańcuch Gór Pennińskich biegnący równolegle do wybrzeży. W północnozachodniej części Anglii znajdują się Góry Kumbryjskie oraz pojezierze Lake Districk, a na południowym zachodzie, na Półwyspie Kornwalijskim, dominują rozległe wzniesienia kopulaste. Środkowa i południowa Anglia to kraina nizinna poprzecinana licznymi pasmami wzgórz. Południowo-wschodnią część tej krainy zajmuje Basen Londyński zwany także Niziną Angielską, ograniczony wzgórzami kredowymi. Od zachodu z Anglią graniczy Walia, którą od północy oblewają wody Morza Irlandzkiego. W środkowej części kraju wznoszą się Góry Kambryjskie.

3 2.Rzeźba terenu Wybrzeża są przeważnie klifowe, strome, zwłaszcza po zachodniej stronie Półwyspu Kornwalijskiego, gdzie sięgają 200 m wysokości, podobnie w Szkocji i w północno-zachodniej Anglii. We wschodniej i południowej Anglii wybrzeża są płaskie, akumulacyjne. Ukształtowanie powierzchni jest zróżnicowane, w znacznym stopniu uformowane w orogenezie kaledońskiej i hercyńskiej, później podlegające ruchom tektonicznym orogenezy alpejskiej, denudacjom i kilkakrotnym zlodowaceniom. Liczne formy polodowcowe, m.in.: drumliny, ozy, głazy narzutowe i jeziora (największe Lough Neagh, Loch Lomond, Loch Ness, Monar). Morze Irlandzkie oraz Kanały: Św. Jerzego i Północny oddzielają wyspy Wielką Brytanię i Irlandię, której ok. 80% należy do samodzielnego państwa - Republiki Irlandii, pozostała część, na północnym wschodzie, do brytyjskiej prowincji - Irlandii Północnej. Największe góry Wielkiej Brytanii Szkocja : Ben Nevis (Nevis Range, 1,344 metry) Walia : Snowdon (Cambrian Mountains,1,085 metry) Anglia : Scafell Pike (Cumbrian Mountains,977 metry ) Irlandia Północna : Slieve Donard (Mourne Mountains, 852 metry ) Wzniesienia i wzgórza Wielkiej Brytanii zawierają: Szkocja : Cairngorms, Cheviot Hills, Scottish Highlands, Southern Uplands Walia : Brecon Beacons, Cambrian Mountains, Snowdonia Anglia: Chilterns, Cotswolds, Dartmoor, Exmoor, Lake District, Malvern Hills, Mendip Hills, North Downs, Peak District, Pennines, Salisbury Plain, South Downs, Shropshire Hills Irlandia Północna : Góry Mourne, Antrim Plateau, Sperrin Mountains. Najniżej położonym punktem w Wielkiej Brytanii jest Fens of East in - część położona 4m p.p.m. Rzeki i jeziora Najłuższą rzeką w Wielkiej Brytanii jest Severn (220 mil, 354 km) która przepływa przez Walie i Anglię. Najdłuższe rzeki w poszczególnych państwach Wielkiej Brytanii: Anglia : River Thames (215 miles, 346 km ) Szkocja : River Tay (117 miles, 188 km ) Irlandia Północna : River Bann (76 miles, 122 km ) Walia : River Towy (64 miles, 103 km ) Największe jeziora w Wielkiej Brytanii:: Irlandia Północna : Lough Neagh ( sq mi) Szkocja : Loch Lomond (27.46 sq mi) Anglia : Windermere (5.69 sq mi) Walia : Lake Vyrnwy (3.18 sq mi)

4 Najgłębsze jezioro w Wielkiej Brytanii - Loch Mortar z maksymalną głębokością 309m (Loch Ness jest drugie co do głębokości -228m). Najgłębsze jezioro w Anglii - Wastewater sięgający głębokości 79m ( 258 mill). Wielkią Brytanie tworzy 1098 małych wysp, kilka z nich wytworzyły się naturalnie, a inne poprzez ingerencję człowieka, a są nimi: -Lundy - Isles of Scilly - Isle of Wight - Farne Islands - Lindisfarne - Isle of Portland - Islands of Scotland - Orkney Islands - Shetland Islands - Inner Hebrides - Outer Hebrides - Rockall - Bass Rock - Fair Isle - Islands of Wales - Anglesey - Skomer Island - Skokholm Island - Ramsey Island - Bardsey Island - Holy Island - Islands of Northern Ireland - Rathlin Island 3.Klimat Klimat umiarkowany ciepły, morski. Łagodzący wpływ na klimat ma Prąd Zatokowy (Golfsztrom). W wyniku zetknięcia się ciepłego prądu z zimnym i wilgotnym powietrzem znad Islandii i obszarów arktycznych powstają silne wiatry i obfite opady deszczu. W górach zachodniej Szkocji występują duże opady śniegu, a w Irlandii Północnej opady śniegu są niewielkie. Klimat Walii charakteryzuje się chłodnymi latami i łagodnymi zimami. W południowej Anglii zimy bywają mroźne, za to lata najcieplejsze na wyspach. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 4 C i 54 mm, w lipcu 18 C i 57 mm. W górach suma roczna opadów wzrasta do 3000 mm..

5 Lasy Lasy zajmują niewielką część powierzchni kraju (10%), większość to łąki i pastwiska. Wrzosowiska są charakterystyczne dla krajobrazu Szkocji, Irlandii Północnej, wyżyn północnej Anglii i Walii. Bardzo gęsta sieć rzek, z których największymi są: Tamiza, Severn, Trent, Mersey, Clyde. Świat zwierzęcy został znacznie przetrzebiony, na wolności pozostały m.in.: jelenie, lisy, borsuki, wydry, gronostaje oraz wiele gatunków ptaków i ryb. Naturalne środowisko chronione jest w 13 rezerwatach biosfery i kilku parkach narodowych, m.in. Lake District. 4.Historia w pigułce. Początki osadnictwa na Wyspach Brytyjskich datowane są na p.n.e. Po wysoce rozwiniętej kulturze neolitycznej pozostały liczne budowle megalityczne (Stonhenge). W 1. poł. I tysiąclecia p.n.e. do Brytanii dotarli pierwsi Celtowie proces ten zakończył się w I w. p.n.e. kiedy to także na wyspę dotarły legiony Juliusza Cezara. Systematycznego podboju Brytanii dokonał cesarz Klaudiusz i jego następcy (od 43 r. n.e.). Panowanie rzymskie trwało do ok. 410, nie obejmując tylko Szkocji, od której odgrodzono się Wałem Hadriana. W V VI w. nastąpił podbój obecnych ziem angielskich przez germańskich Anglów, Sasów i Jutów. Nowi panowie utworzyli siedem królestw (tzw. heptarchia), które uległy chrystianizacji poczynając od 597. Od końca VIII w. Brytania stała się celem najazdy wikingów, których ekspansję powstrzymali dopiero w X w. jednoczący Anglię królowie Wessexu. W 1. poł. następnego stulecia większa część Anglii znalazła się w obrębie monarchii Kanuta Wielkiego, króla Danii i Norwegii. W 1066 nastąpił podbój Anglii przez Normanów pod wodzą księcia Wilhelma I Zdobywcy, który zapoczątkował trwającą do dziś ciągłość dynastyczną i instytucjonalną monarchii angielskiej. Wstąpienie na tron Henryka II Plantageneta, prawnuka po kądzieli Wilhelma I, na trzy wieki połączyło historię państw po obu brzegach Kanału La Manche (1154). Do posiadanych przez Normanów Anglii i Normandii dodał własną Andegawenię i ogromny posag żony, Eleonory Akwitańskiej, dziedziczki 1/3 Francji (Poitou, Gaskonia). Kontynentalne włości Plantagenetów, wielokrotnie przewyższające domenę królów francuskich stanowiły zagrożenie dla pozycji Kapetyngów. Jeden z najwybitniejszych przedstawicieli tej dynastii, Filip II August, zręcznie wykorzystał konflikty dynastyczne Plantagenetów, a zwłaszcza nieudolność Jana Bez Ziemi i ograniczył jego posiadłości do okolic Bordeaux (Gujenna). Kiedy sto lat później wygasła główna gałąź Kapetyngów, król Anglii Edward III, jako wnuk Filipa IV Pięknego, zgłosił swoje pretensje do tronu Francji. Zapoczątkowało to długotrwałą serię konfliktów zwanych wojną stuletnią ( ), zakończonych klęską Anglii i utratą wszystkich dóbr we Francji (z wyjątkiem Calais do 1558). Od XI w. trwał systematyczny podbój Walii, zakończony przez Edwarda I (1284), a od XII w. także Irlandii. Próba przyłączenia Szkocji na przełomie XIII i XIV w. zakończyła się nie powodzeniem, a na tronie w Edynburgu zasiadła dynastia Stuartów. Klęski militarne i upadek autorytetu monarchii w XIII w. ułatwiły przemiany ustrojowe wydanie Wielkiej Karty Swobód (1215) i powstanie parlamentu (1265), które dały początek brytyjskiemu systemowi przedstawicielskiemu. Po krwawej, wyniszczającej wojnie domowej pomiędzy gałęziami Plantagenetów Yorkami i Lancasterami (wojna dwóch róż), 1485 na tron wstąpiła dynastia Tudorów. Drugi z jej przedstawicieli, Henryk VIII ogłosił się głową Kościoła, zwanego odtąd anglikańskim i zerwał z Rzymem ( ). Mimo kilkukrotnych prób restauracji katolicyzmu (Maria I Tudor, Jakub II) i pogłębienia nurtu protestanckiego, anglikanizm pozostał dominującym wyznaniem do XXI w. Na panowanie ostatniej z Tudorów, Elżbiety I, przypadł złoty okres w kulturze angielskiej. Elżbietańska Anglia stała się także potęgą polityczną, skutecznie przeciwstawiając się ekspansji hiszpańskich Habsburgów, zarówno w Europie, jak i na morzu (zwycięstwo nad Wielką Armadą). Monarchini zainicjowała politykę kolonialną Anglii (Ameryka Północna).

6 W 1603 tron objęła dynastia Stuartów, co zapoczątkowało unię personalną Anglii ze Szkocją. Absolutystyczne dążenia Jakuba I i Karola I doprowadziły do oporu mieszczaństwa i części nowej szlachty (gentry). Wygrana przez siły parlamentu wojna domowa ( ), zakończyła się ścięciem króla Karola I i proklamowaniem republiki ( ), którą rządził autorytarnie jako lord protektor ( ) O. Cromwell. Po restauracji Stuartów parlament przyjął jeden z fundamentów brytyjskiego prawa Habeas Corpus Act, gwarantujący poddanym nietykalność osobistą. W wyniku tzw. wspaniałej rewolucji i obaleniu Jakuba II Anglia stała się monarchia parlamentarną. Za panowania ostatniej ze Stuartów, królowej Anny w 1707 nastąpiło zjednoczenie Anglii i Szkocji w Królestwo Wielkiej Brytanii. W 1714 tron przejęła niemiecka dynastia hanowerska. W połowie XVIII w. ukształtował się system rządów gabinetowych (stronnictwa wigów i torysów). Po zniszczeniu konkurencyjnego francuskiego imperium kolonialnego w Ameryce Północnej i Indiach (1763), próba wzmożenia eksploatacji kolonii amerykańskich doprowadziła do wybuchu w nich wojny o niepodległość ( ) i powstania Stanów Zjednoczonych Ameryki. Wielka Brytania była główną siłą wszystkich sześciu koalicji walczących z rewolucyjną i napoleońską Francją. Zapoczątkowana ok rewolucja przemysłowa uczyniła z Wielkiej Brytanii 1. gospodarczą potęga świata, dopiero w latach 70. XIX w. prześcigniętą przez amerykańską. Przemiany ekonomiczne wywołały także silne konflikty społeczne (ruch czartystów). Trwająca nieprzerwanie od końca XVI w. ekspansja kolonialna na wszystkich kontynentach znalazła swoją kulminację w XIX w., kiedy to wokół Zjednoczonego Królestwa powstało największe imperium światowe, obejmujące czwartą część zamieszkałych lądów (Indie od 1876 cesarstwo, Kanada, Antyle, Australia, Nowa Zelandia, 1/3 Afryki, głównie Wschodniej i Południowej, Malaje, Hongkong). Symbolem tej epoki stała się panująca królowa Wiktoria. Poważnym zagrożeniem dla jedności Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (powstałego formalnie 1800) były emancypacyjne dążenia katolickich Irlandczyków, żądających autonomii (home rule). Kwestia irlandzka przerodziła się w konflikt zbrojny (powstanie wielkanocne w Dublinie 1916) i doprowadziła do oderwania się większości Irlandii. Tradycyjny, większościowy system jednomandatowych okręgów wyborczych powodował istnienie dwóch rywalizujących sił politycznych Partii Konserwatywnej i Partią Liberalnej, którą od lat 20. XX w. zastąpiła socjaldemokratyczna Partia Pracy. Począwszy od Edwarda VII ( ), na tronie brytyjskim zasiada dynastia Koburgów, która 1917, zacierając niemieckie pochodzenie zmieniła nazwisko na Windsor. Od 2. połowy XIX w. postępował proces usamodzielniania się kolonii zamieszkałych przez europejskich osadników Kanada (1867), Australia (1901), Nowa Zelandia (1907), Południowa Afryka (1910), które uzyskiwały ograniczoną suwerenność państwową w ramach imperium jako tzw. dominia, z monarchą brytyjskim jako władcą. Wielka Brytania wzięła udział w I wojnie światowej jako członek zwycięskiej ententy, okupiwszy to stratą, głównie na froncie francuskim, miliona zabitych żołnierzy. Na mocy traktatu wersalskiego rozszerzyła swoje posiadłości kolonialne o poniemieckie i potureckie mandaty w Afryce (m.in. Tanganika i Afryka Południowo-Zachodnia), na Bliskim Wschodzie (Irak, Transjordania, Palestyna) i w Oceanii. W 1931 imperium brytyjskie zostało przekształcone w Brytyjską Wspólnotę Narodów (ob. Wspólnota Narodów). Od lat 20. narastały ruchy niepodległościowe w koloniach, zwłaszcza w Indiach (działalność M. Gandhiego). W okresie międzywojennym rządy w Wielkiej Brytanii sprawowały głównie gabinety koalicyjne (oparte przede wszystkim na konserwatystach).

7 Po okresie polityki ustępstw (appeasementu) wobec III Rzeszy (premier N. Chamberlain w Monachium 1938), rząd brytyjski zdecydował się udzielić gwarancji bezpieczeństwa Polsce wiosną 1939, a 3 IX 1939 wypowiedział wojnę Niemcom, nie przystępując jednakże do działań zbrojnych. Po klęsce Francji wiosną 1940 Wielka Brytania pozostała najważniejszym, do czasu przystąpienia 1941 USA i ZSRR, członkiem koalicji antyhitlerowskiej (rząd W. Churchilla), dźwigając cały ciężar wojny (bitwa o Anglię, walki w Afryce i na Dalekim Wschodzie). Mimo uczestnictwa we wszystkich konferencjach koalicji (Teheran, Jałta, Poczdam) pozycja Wielkiej Brytanii w wyniku II wojny światowej bardzo osłabła. Podczas swoich rządów Partii Pracy przeprowadziła liczne reformy gospodarcze i socjalne (nacjonalizacje). Procesy te zahamowały ponowne rządy konserwatystów ( i ). W 1949 Zjednoczone Królestwo zostało członkiem NATO, EFTA, od 1973 EWG (od 1993 UE). Przyznanie niepodległości Indiom i Pakistanowi 1947 zapoczątkowało rozpad imperium kolonialnego (głównie ) wybuchł długotrwały i krwawy konflikt w Irlandii Północnej między protestancką większością i katolikami, zażegnany dopiero 1998 po podpisaniu porozumienia wielkanocnego. W latach 70. silny kryzys gospodarczy i społeczny wyniósł do władzy najpierw Partię Pracy, a następnie konserwatystów ( rządy M. Thatcher i J. Majora), którzy radykalne liberalne reformy gospodarcze przyniosły poprawę sytuacji ekonomicznej. W 1997 do władzy powróciła Partia Pracy (premier A. Blair). W 1999 weszły w życie postanowienia prawne o dewolucji czyli nadaniu samorządu Szkocji i Walii, w których powstały krajowe parlamenty i rządy. Od lat 80. coraz większe wpływy uzyskują jako trzecia siła polityczna centrowi Liberalni Demokraci. Kontynuując tzw. specjalne stosunki ze Stanami Zjednoczonymi, Wielka Brytania od 2001 uczestniczy w koalicji antyterrorystycznej (Afganistan, Irak). Od 1952 panuje królowa Elżbieta II. 5.Trochę polityki: Ustrój: dziedziczna monarchia konstytucyjna. Władza ustawodawcza Wielkiej Brytanii Należy do monarchy i dwuizbowego parlamentu złożonego z dwóch izb: - Izby Lordów ( House of Lords, Upper House),izby wyższej złożonej z 1222 członków (parów dziedzicznych, dożywotnich, 26 lordów duchownych, 26 lordów z powołania); - Izby Gmin (House of Common, Lower House) składającej się z 651 członków, wybieranych w wyborach powszechnych, równych, tajnych i bezpośrednich na 5 lat. Wyboru dokonują obywatele brytyjscy, którzy ukończyli 18 lat, będący stałymi mieszkańcami okręgu wyborczego. Władza wykonawcza Wielkiej Brytanii: Monarcha i rząd mianowany przez króla i odpowiedzialny przed parlamentem. Premierem rządu jest przywódca większości parlamentarnej. Największe partie Wielkiej Brytanii: - Partia Pracy; - Partia Konserwatywna; - Liberalni Demokraci; - Szkocka Partia Narodowa; - Walijska Partia Narodowa.

8 System gabinetowo parlamentarny jest charakterystyczny dla Wielkiej Brytanii i jest odmianą systemu parlamentarnego. W tym systemie wyraźnie zaznacza się przewaga gabinetu nad parlamentem.. Izba Lordów (House of Lords, Upper House) to izba wyższa, złożona z 1222 członków: - parów dziedzicznych; - parów dożywotnich; - 26 lordów duchownych; - 26 lordów z powołania. Posiedzeniom Izby Lordów przewodniczy Lord Kanclerz. Izba Gmin (House of Common, Lower House) to izba niższa, składa się z 651 członków, wybieranych w wyborach powszechnych, równych, tajnych i bezpośrednich na 5 lat (może zostać rozwiązana przed terminem). Wyboru dokonują obywatele brytyjscy z ukończonym 18 rokiem życia, i którzy są stałymi mieszkańcami w okręgu wyborczym. Kandydujący muszą mieć ukończony 21 rok życia, są zobowiązani do wpłacenia kaucji wyborczej w wysokości 1000 oraz przedłożyć 100 podpisów. Posiedzeniom izby przewodniczy Speaker, który nie bierze udziału w głosowaniach. Elżbieta II, z dynastii saskiej wywodzącej się od Wilhelma Zdobywcy, słynnego ze zwycięstwa pod Hastings w 1066 roku włada Wielka Brytanią od 1952 roku W kwestii dziedziczenia tronu to w Wielkiej Brytanii obowiązuje system kognatyczny. System polega na tym, że synowie suwerena i ich potomkowie mają pierwszeństwo dziedziczenia tronu. W przypadku braku męskiego potomka następstwo tronu przechodzi na córki, a nie na braci suwerena. Córka, która odziedziczyła tron, staje się panującą królową i przynależą jej uprawnienia do korony dokładnie takie same jak królowi. Natomiast jej małżonkowi nie przysługują żadne specjalne tytuły czy uprawnienia. Jednak w praktyce może być on obdarzony honorami nadanymi przez królową w imieniu korony oraz może on pełnić ważną i czynną rolę w życiu państwa. Monarcha formalnie stoi na czele władzy wykonawczej, jest również jednym z organów brytyjskiej legislatywy. Do jego uprawnień należy mianowanie po kolejnych wyborach parlamentarnych premiera, a na jego wniosek pozostałych członków gabinetu i rządu. Wszystkie sprawy państwowe są wykonywane bezpośrednio przez ministrów w imieniu monarchy, bądź przez monarchę, ale za zgodą i radą ministrów. W ten sposób realizowana jest zasada: The King the can not act alone - Król nie może działać sam. Uniezależnienie się zaś gabinetu od osoby monarchy sprowadza się w praktyce do zastosowania kolejnej zasady: Król panuje, ale nie rządzi. Od średniowiecza obowiązywała także reguła mówiąca, że król jest czynnikiem równorzędnym z parlamentem, ale nie jest przed nim odpowiedzialny. Stąd też stwierdzenie The king can not a wrong - Król nie może czynić źle. Tak jak i dziś stosuje się zasadę, że żaden akt prawny wychodzący z kancelarii królewskiej nie ma mocy prawnej, jeżeli nie jest zaopatrzony w podpis odpowiedniego ministra (tzw. kontrasygnatę), dzięki czemu ten ostatni brał za rozstrzygnięcie królewskie osobistą odpowiedzialność. Rząd Wielkiej Brytanii stanowi około 100 osób. Rząd Wielkiej Brytanii W skład Rządu brytyjskiego wchodzą: - ministrowie; - ministrowie niższej rangi; - ministrowie stanu; - podsekretarze stanu; - sekretarze parlamentarni

9 Rząd Wielkiej Brytanii nigdy nie zbiera się w pełnym składzie, ponosi jednak polityczną odpowiedzialność przed Izbą Gmin. Gabinet rządu stanowią premier i ministrowie. Na stanowisko premiera wyznaczany jest lider partii, która otrzymała absolutną większość mandatów w wyborach do Izby Gmin. Rząd ustępuje na skutek uchwalenia wotum nieufności, a premier może zaproponować monarsze rozwiązanie Izby Gmin. Wszystkie obrady Parlamentu z reguły dotyczą wniosków rządu, a więc rząd sprawuje faktyczną władzę. Monarchia pozostaje żywym symbolem ciągłości państwa. Rolę konstytucji w Wielkiej Brytanii stanowi prawo konstytucyjne obejmujące normy prawne takie jak: - prawo pisane Magna Charta (1215); Bill of Rights (1689); - ustawa o następstwie tronu (1701)); Case law (prawo precedensowe); Common law (konstytucyjne zwyczaje).

10 Brytyjska Rodzina Królewska (ang. British Royal Family) - grupa ludzi, których łączą bezpośrednie relacje rodzinne z monarchą brytyjskim. Nie ma żadnych prawnych uregulowań co do przynależności do rodziny królewskiej, dlatego można spotkać się z różnymi listami osób, uważanych za jej członków. Osoby z tytułami Jego lub Jej Królewskiej Mości (ang. His/Her Majesty) i Jego lub Jej Królewskiej Wysokości (His/Her Royal Highness) są uważane niepodważalnie za członków rodziny królewskiej. Panuje niepisana zasada, że do rodziny królewskiej zalicza się: -monarchę brytyjskiego (król lub królowa), jego małżonkę/małżonka, owdowiałych małżonków - poprzednich monarchów (jak np. Elżbieta, królowa matka), -dzieci monarchy oraz wnuczęta monarchy w linii męskiej (książęta i księżniczki), -małżonki i owdowiałe małżonki synów monarchy oraz wnuków monarchy w linii męskiej (nie dotyczy małżonków monarszych córek lub wnuczek), -a przed rokiem 1917 także prawnuczęta monarchy w linii męskiej nosiły królewskie tytuły, zaliczano także małżonki tych książąt, jednak nie małżonków księżniczek (książę-monarszy prawnuk posiadał już stylizację Jego Wysokości-His Highness, a nie Jego Królewskiej Wysokości). Wiele tysięcy ludzi było/jest spokrewnionych z brytyjską rodziną królewską w różnym stopniu, mieli/mają oni prawo do wywodzenia swego królewskiego pochodzenia. Obecna brytyjska rodzina królewska jest przedstawicielem dynastii Windsorów (potomkowie Elżbiety II i Filipa Mountbattena, księcia Edynburga noszą formalnie nazwisko Mountbatten-Windsor; mimo iż najpewniej takie nazwisko będzie posiadał następca Elżbiety II oficjalna nazwa rodu nie będzie zmieniona).

11 Lista obecnych członków brytyjskiej rodziny królewskiej (na podstawie oficjalnej witryny internetowej monarchii brytyjskiej): -królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Elżbieta II -książę Edynburga, Filip (małżonek królowej) -książę Walii, Karol i księżna Kornwalii, Kamila (najstarszy syn królowej i jego małżonka) -książę Wilhelm i książę Henryk, zwany "Harry" (synowie księcia Walii i Diany, Księżnej Walii) -książę Yorku, Andrzej oraz księżniczki Beatrycze i Eugenia (syn królowej i jego córki) -hrabia Wessex, książę Edward i hrabina Wessex, księżna Zofia oraz James, wicehrabia Severn i - Lady Louise Windsor (najmłodszy syn królowej i jego małżonka oraz ich syn i córka) -księżniczka Królewska Anna (córka królowej) -książę Gloucesteru, Ryszard i księżna Gloucesteru, Brygida (wnuk Króla Jerzego V i jego małżonka) -książę Kentu, Edward i księżna Kentu, Katarzyna (wnuk króla Jerzego V i jego małżonka) -książę Michał z Kentu (of Kent) i Maria Krystyna, księżna Michael z Kentu (of Kent) (wnuk króla Jerzego V i jego małżonka) -Lady Ogilvy, księżna Aleksandra (wnuczka króla Jerzego V) Lista nieformalnych członków rodziny królewskiej- dalszej rodziny, lub pozbawionych królewskich godności, np. ze względu na pochodzenie w linii żeńskiej (jak dzieci księżniczki Anny). Lista jest niepełna, bo niemożliwa do jasnego określenia, gdyż wiele osób łączą z brytyjskimi monarchami więzi rodzinne. -kontradmirał Timothy Laurence (mąż księżniczki królewskiej, Anny) -Peter Phillips i Zara Phillips (syn i córka księżniczki królewskiej, wnukowie Elżbiety II) -wicehrabia Linley (syn księżniczki Małgorzaty, siostry królowej), jego żona i ich dzieci -lady Sarah Chatto (córka ks. Małgorzaty), jej mąż i dzieci -hrabia i hrabina Ulsteru (syn księcia Gloucesteru i jego żona) -lady Davina Lewis i Pan Gary Lewis (córka Ks. Gloucesteru i jej mąż) -lady Rose Windsor (córka Ks. Gloucesteru) -hrabia i hrabina St Andrews (syn księcia Kentu i jego żona) oraz ich dzieci -lady Helen Taylor (córka Ks. Kentu), jej mąż i dzieci -lord Nicholas Windsor (najmłodszy syn Ks. Kentu) -lord Frederick Windsor i The Lady Gabriella Windsor (syn i córka księcia Michaela z Kentu) -Pan and Pani James Ogilvy (syn księżniczki Alexandry i jego żona) i ich dzieci (Alexander Charles i Flora Alexandra) -Pani Marina Ogilvy (córka ks. Alexandry) i jej dzieci (Christian Mowatt i Zenouska Mowatt) Krewni ze starszych pokoleń rodu królewskiego (wybrani): -hrabia Harewood (wnuk króla Jerzego V przez jego córkę- Mary, księżniczkę królewską), jego - druga żona i jego dzieci oraz wnuki -książę Fife (The Duke of Fife) (prawnuk Edwarda VII w linii żenśkiej) oraz jego dzieci i wnuki -lady Saltoun (wdowa po Alexandrze Ramsayu of Mar, prawnuku w linii żeńskiej królowej Wiktorii), i jej dzieci oraz wnuki -markiz Milford Haven (wnuk George'a Mountbattena, 2. markiza Milford Haven, pierwszy kuzyn księcia Edynburga) i jego rodzina -hrabina Mountbatten of Burma (najstarsza córka Louisa Mountbattena, 1. hrabiego Mountbatten of Burma, najbliższa kuzynka księcia Edynburga) i jej rodzina Żadna z tych osób nie otrzymuje państwowych funduszy, ale królowa angażuje je do różnych rodzinnych funkcji i zaprasza na królewskie uroczystości, jak Złoty Jubileusz Królowej, lub państwowe pogrzeby.

12 Obecnie żyją 3 osoby byli małżonkowie brytyjskich książąt, tym samym byli członkowie rodziny królewskiej: -Sarah, księżna Yorku (The Duchess of York) (była żona księcia Andrzeja), -kapitan Mark Phillips (pierwszy mąż księżniczki królewskiej), i -Antony Armstrong-Jones, 1. hrabia Snowdon (był mężem księżniczki Małgorzaty). Niedawno zmarli członkowie rodziny: -Alice, księżna Gloucester (była synową króla Jerzego V) -księżniczka Małgorzata, hrabina Snowdon (siostra królowej) -Diana, księżna Walii (była żoną Karola, księcia Walii, zmarła jako była członkini rodziny królewskiej) -Elżbieta, królowa matka Drzewo genealogiczne Brytyjskiej Rodziny Królewskiej

13 6.Ciekawe miejsca: Projekt Eden Eden Project to ogród botaniczny w Wielkiej Brytanii, w hrabstwie Kornwalia, położony 3 km od St Austell największego miasta hrabstwa, stworzony w wyeksploatowanym wyrobisku kaolinu. Zgromadzono tu 18 tys. gatunków roślin z kilku stref klimatycznych świata. Obiekt odwiedza corocznie 1,2 mln osób. Budowa ogrodu Zasadniczą częścią jest budowla składająca się z przepuszczających światło kopuł, w której hodowane są rośliny ze wszystkich części świata. Całość podzielona jest na dwa środowiska: biom tropikalny wilgotny i biom tropikalny suchy. W obu panują warunki cieplne i wilgotnościowe sprzyjające rozwojowi roślin z ciepłych stref klimatycznych: podrównikowej i zwrotnikowej. Kopuły wykonane są z kilkuset sześciokątnych na wpół przezroczystych plastikowych plastrów mających zdolność przepuszczania wilgoci i powietrza. Autorem pomysłu jest Tim Smit, a projekt wykonał wybitny brytyjski architekt Nicholas Grimshaw. Projekt zrealizowano w dwa lata i 3 miesiące, a oddano do dyspozycji publicznej 17 marca 2001.

14 Stonehenge Jest to jedna z najsłynniejszych europejskich budowli megalitycznych, pochodząca z epoki neolitu oraz brązu. Megalit położony jest w odległości 13 km od miasta Salisbury w hrabstwie Wiltshire w południowej Anglii. Najprawdopodobniej związany był z kultem księżyca i słońca. Księżyc mógł symbolizować tutaj kobietę (biorąc pod uwagę jej comiesięczną menstruację), słońce mężczyznę. Składa się z wałów ziemnych otaczających duży zespół stojących kamieni. Obiekt od 1986 jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO oraz znajduje się pod nadzorem angielskiego Scheduled Ancient Monument. Stonehenge należy do English Heritage, a Avebury i okoliczne tereny do organizacji National Trust. Stonehenge składa się z kolejnych elementów, ustawianych w dużych odstępach czasowych (sanktuarium powstawało stopniowo, przez ponad tysiąc lat). Aleja wiodąca do Stonehenge ciągnie się na długości około 3km i jest szeroka na 11m. Pierwotnie jej krawędzie ograniczał wał ziemny. Podobna konstrukcja okala całe stanowisko. Pierwszym elementem na drodze z alei do wnętrza kręgów jest Heel Stone, ustawiony około 2600 roku p.n.e. Mniej więcej w tym samym czasie, wewnątrz kredowych wałów pojawiają się również 4 Station Stones. Zewnętrznym, pierwszym kamiennym kręgiem, jest pierścień 30 kamieni (zwanych Sarsenami) o średnicy 40m, datowany na ok rok p.n.e. Wewnątrz niego znajduje się pierścień egzotycznie wyglądających, błękitnych kamieni (Bluestones). Do samego wnętrza Stonehenge prowadzi jeszcze monumentalna podkowa złożona z pięciu trylitów (o wysokości około 9m), oraz mała podkowa złożona z 30 Bluestones. Obydwie podkowy otwarte są w kierunku alei. W samym centrum Stonehenge znajduje się tzw. Altar Stone dziś przewrócony. Ponadto, wewnątrz kredowych wałów, archeologiczne badania wykazały istnienie tzw. Aubrey Holes, czyli 56 jam o średnicy 2m i głębokości około metra. G. Hawkins, w swoim artykule "A Neolithic Computer" (dla "Nature", 27 stycznia 1964), postawił tezę mówiącą, jakoby Aubrey Holes były używane jako specyficzny komputer do przewidywania zaćmień słońca i księżyca, lecz teoria ta w krótkim czasie została obalona. Jamy prawdopodobnie są śladem po dodatkowej, drewnianej konstrukcji otaczającej kamienne kręgi. Na obszarze stanowiska na zewnątrz pierścienia Sarsenów znaleziono również dwa pierścienie mniejszych jam, nazwanych kolejno X i Y, w liczbie 30 i 29. Zwraca uwagę to, że liczba otworów odpowiada średniej ilości dni w miesiącu synodycznym. Oś podkowy wyznacza kierunek, z którego wschodzi słońce w najdłuższym dniu w roku, podczas letniego przesilenia. Sanktuarium wzniesione jest z dwóch rodzajów kamienia. Największe, granitowe bloki pochodzą z okolic Marlborough Downs (około 30 km na północ od Stonehenge), natomiast mniejsze, błękitne skały z Pembrokeshire w Walii, położonego około 250 km od budowli.

15 Avebury Wieś w Wiltshire w Anglii. Znajduje się tam krąg neolityczny głazów otaczającego całą wieś, większy i starszy niż w pobliskim Stonehenge. Krąg Avebury obejmuje obszar ponad 11 ha, okolony jest dodatkowo rowem biegnącym pomiędzy dwoma wałami ziemnymi. Obwód zewnętrznego wału ziemnego przekracza 1 km. Na krąg pierwotnie składało się ok. 100 głazów, z których zachowały się jedynie 27. Wewnątrz znajdowały się dwa mniejsze kręgi, z których zachowały się tylko nieliczne głazy.

16 Glastonbury Niewielkie miasto w Wielkiej Brytanii, położone w angielskim hrabstwie Somerset, znajdujące się w suchej niecce regionu zwanego Somerset Levels u podnóża wzgórz Mendip, 50 kilometrów na południowy zachód od Bristolu. Według danych z roku 2002 miasto zamieszkiwało 8800 mieszkańców. Miasto jest znane ze swojego historycznego znaczenia, czego pozostałościami są Glastonbury Abbey (Opactwo Glastonbury) oraz Glastonbury Tor (Wzgórze Glastonbury). Miasteczko jest także znane z uwagi na Glastonbury Festival, który odbywa się w niedalekiej wiosce Pilton. Historia i mitologia[edytuj]miasto jest szczególnie związane z mitami dotyczącymi wzgórza Glastonbury Tor, które majestatycznie wznosi się wśród płaskiego krajobrazu Somerset Levels. Mity dotyczą zarówno Józefa z Arymatei oraz Świętego Graala, jak i Króla Artura i Rycerzy Okrągłego Stołu oraz, ostatnio, z pseudonaukowymi liniami mocy energetycznych (ang. ley lines), które według jej zwolenników tworzą Glastonbury, Stonehenge i Avebury. Józef z Arymatei Legenda o Józefie z Arymatei jest związana z ideą, że Glastonbury było miejscem narodzin chrześcijaństwa na Wyspach Brytyjskich oraz że pierwszy kościół, który miał być schronieniem dla Świętego Graala, został zbudowany właśnie w tym mieście. Legenda także mówi o tym, iż Józef odwiedził wcześniej Glastonbury z dzieciątkiem Jezus. William Blake napisał później książkę pt. Jerusalem o tej legendzie. Według podań Józef przybył do Glastonbury łodzią przez zalane powodzią Somerset Levels. Przy wysiadaniu z łodzi uderzył swoim kosturem w ziemię, która nagle cudownie zakwitła jako Glastonbury Thorn (Cierń z Glastonbury), co miałoby wytłumaczeniem na istnienie rodzaju ciernistego krzewu rosnącego wyłączenie w okolicach Glastonbury. Król Artur

17 W niektórych wersjach legendy o Królu Arturze domniemuje się, iż Glastonbury jest legendarną wyspą Avalon. Wczesne walijskie opowieści łączą Artura z glastonburskim wzgórzem w kontekście spotkania, które odbył tam z celtyckim królem, Melwasem, na temat porwania żony Artura, Ginewry. Jako pierwszy uznał Glastonbury za Avalon znany kronikarz, Godfryd z Monmouth w 1133 roku. W 1191 roku mnisi z Glastonbury ogłosili, że odnaleźli groby Króla Artura i Ginewry, co spowodowało przyjazd wielu ówczesnych historyków, między innymi Giraldusa Cambrensisa (Giralda z Walii). Domniemane szczątki zaginęły podczas okresu Reformacji w Anglii. Pewne wersje legendy twierdzą, iż Glastonbury było miejscem, w które udał się Lancelot po śmierci Artura. W dzisiejszych czasach Glastonbury jest centrum religijnym związanym nie tylko z chrześcijaństwem, ale także pogańskimi praktykami. Miasto od innych odróżnia duża ilość sklepów oferujących pogańskie lub też magiczne przedmioty. Ruiny opactwa są otwarte dla zwiedzających. Sam budynek został zniszczony podczas okresu Reformacji, natomiast resztki zostały w dużej części rozszabrowane jako materiał do budowy. Wejście na szczyt wzgórza Glastonbury Tor pozwala zobaczyć nie tylko ruiny starego kościoła, ale także pozwala na ogarnięcie wzrokiem dużej części hrabstwa Somerset.

18

19 Salisbury Miasto w Wielkiej Brytanii, w południowej Anglii, nad rzeką Avon, w hrabstwie Wiltshire. Wywodzi ono swoje początki z epoki żelaza. Powstało w pobliżu starożytnego rzymskiego Sorbiodunum, znanego od średniowiecza jako Old Sarum. Posiada gotyckie budowle sakralne i świeckie, a przede wszystkim katedra w Salisbury. Jednocześnie śródmieście miasta zostało znacznie zniszczone w trakcie "modernizacji" w II poł. XX wieku (znaczne wyburzenia poczynione w celu tworzenia placów parkingowych, poszerzania dróg itp.). W zbiorach katedry znajduje się jeden z nielicznych zachowanych egzemplarzy dokumentu Magna Charta Libertatum. W pobliżu miasta znajduje się budowla megalityczna Stonehenge.

20

Stany Zjednoczone Ameryki

Stany Zjednoczone Ameryki Stany Zjednoczone Ameryki Podstawowe informacje Stolica Waszyngton Forma rządów republika Ustrój terytorialnoadministracyjny federacja System polityczny - prezydencki Podział władzy Konstytucja Stanów

Bardziej szczegółowo

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Charakterystyka ustroju System polityczny charakter głowy państwa republika republika republika republika monarchia parlamentarna budowa terytorialna państwo

Bardziej szczegółowo

WYBRANE MODELE USTROJOWE WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH

WYBRANE MODELE USTROJOWE WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH WYBRANE MODELE USTROJOWE WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH USTRÓJ POLITYCZNY Ogół regulacji prawnych, które dotyczą organizacji, kompetencji a także wzajemnych powiązań organów władzy państwowej. Ustrój

Bardziej szczegółowo

Stany Zjednoczone. (Z Wikipedii) The United States of America Stany Zjednoczone Ameryki. Dewiza: (angielski) In God We Trust 1 (Bogu ufamy)

Stany Zjednoczone. (Z Wikipedii) The United States of America Stany Zjednoczone Ameryki. Dewiza: (angielski) In God We Trust 1 (Bogu ufamy) Stany Zjednoczone (Z Wikipedii) The United States of America Stany Zjednoczone Ameryki Flaga Stanów Zjednoczonych Dewiza: (angielski) In God We Trust 1 (Bogu ufamy) Hymn: The Star-Spangled Banner (Gwiaździsty

Bardziej szczegółowo

DODATKOWY MATERIAŁ KONKURSOWY DLA KLAS SZÓSTYCH

DODATKOWY MATERIAŁ KONKURSOWY DLA KLAS SZÓSTYCH DODATKOWY MATERIAŁ KONKURSOWY DLA KLAS SZÓSTYCH Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej NAUKA I OŚWIATA: W Wielkiej Brytanii znajduje się duża liczba uniwersytetów, m.in.: University

Bardziej szczegółowo

Wielka Brytania. wielokulturowy kraj Europy

Wielka Brytania. wielokulturowy kraj Europy Wielka Brytania wielokulturowy kraj Europy Położenie Wielkiej Brytanii Wielka Brytania leży w zachodniej Europie na wyspie o tej samej nazwie. Niewielka część Wielkiej Brytanii (Ulster) leży na wyspie

Bardziej szczegółowo

Edukacja w Wielkiej Brytanii

Edukacja w Wielkiej Brytanii http://pl.wikipedia.org/wiki/wielka_brytania[16.04.2010] Wielka Brytania Wielka Brytania Dziedziczna monarchia konstytucyjna i demokracja parlamentarna, Unia, którą tworzą: Anglia, Walia, Szkocja i Irlandia

Bardziej szczegółowo

Prezentację przygotował Wojciech Drozda.

Prezentację przygotował Wojciech Drozda. Prezentację przygotował Wojciech Drozda. ANGLIA- -w przeszłości samodzielne królestwo,obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.Region

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Konkurs Wiedzy o Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Irlandii

Konkurs Wiedzy o Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Irlandii Konkurs Wiedzy o Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Irlandii 1. Stolica Anglii. 2. Jak wygląda flaga Anglii? 3.Kto jest patronem Anglii? 4. Jaka jest jednostka podziału

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Ciekawie o Somalii Somalia w Pigułce państwo w północno-wschodniej części Afryki położone na Półwyspie Somalijskim (zwanym Rogiem Afryki ). Przylega do Oceanu Indyjskiego i Zatoki Adeńskiej. Na północnym

Bardziej szczegółowo

Religia dominująca: anglikanizm

Religia dominująca: anglikanizm Powierzchnia: 244,8tys. km Liczba ludność: 61,1 mln Stolica: Londyn Język urzędowy: angielski Waluta: funt Religia dominująca: anglikanizm 2 Wielka Brytania, nazywana także Zjednoczonym Królestwem Wielkiej

Bardziej szczegółowo

Wielka Brytania - Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej.

Wielka Brytania - Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. Wielka Brytania - Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia, Szkocja i Irlandia Północna.

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne Wielka Brytania jest krajem wyspiarskim. Leży w północno-zachodniej Europie. Składa się z Anglii, Szkocji, Walii i Irlandii Północnej. Jej flaga to połączone chorągwie Anglii, Szkocji

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO Język angielski jest językiem międzynarodowym. Posługują się nim ludzie na całym świecie. Ty jesteś jedną z tych osób. Warto więc dowiedzieć się w jakich państwach mówi się po

Bardziej szczegółowo

Współczesne systemy polityczne

Współczesne systemy polityczne Jarosław Zieliński Współczesne systemy polityczne System polityczny może być rozumiany jako podstawowe struktury władz państwowych oraz główne zasady polityczne i prawne; jako ogół instytucji, za pośrednictwem

Bardziej szczegółowo

Etymologia. Istnieją co najmniej dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwy kontynentu :

Etymologia. Istnieją co najmniej dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwy kontynentu : Afryka Afryka drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0, obydwa zwrotniki

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY 2012

PROJEKT EDUKACYJNY 2012 PROJEKT EDUKACYJNY 2012 ZESPÓŁ SZKÓŁ W ŚCINAWIE MAŁEJ Bardzo serdecznie zapraszamy wszystkich w podróż po krajach anglojęzycznych. W niniejszym albumie chcemy wam zaprezentować następujące państwa: Mamy

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

WOJNA O NIEPODLEGŁOŚĆ STANÓW ZJEDNOCZONYCH AMERYKI

WOJNA O NIEPODLEGŁOŚĆ STANÓW ZJEDNOCZONYCH AMERYKI WOJNA O NIEPODLEGŁOŚĆ STANÓW ZJEDNOCZONYCH AMERYKI KOLONIZACJA KONTYNENTU Po pierwszych odkryciach Kolumba, rozpoczęła się kolonizacja kontynentu amerykańskiego. Pierwszymi byli konkwistadorzy hiszpańscy.

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

ZAĆMIENIA. Zaćmienia Słońca

ZAĆMIENIA. Zaćmienia Słońca ZAĆMIENIA Zaćmienia Słońca 1. Całkowite zaćmienie Słońca 20 marca 2015. Pas fazy całkowitej zaćmienia rozpocznie się 20 marca 2015 o godzinie 9 h 10 m na północnym Atlantyku, prawie 500 km na południe

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ:

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: Zadanie 1. (0 1) Oceń, które z poniższych zdań odnoszących się do skutków przemian w życiu człowieka jest prawdziwe. Zaznacz P przy zdaniu prawdziwym. 2. W wyniku przemian, które opisano

Bardziej szczegółowo

Kultura i zabytki Perú

Kultura i zabytki Perú Kultura i zabytki Perú Perú Perú to państwo w Ameryce Południowej, położone nad Oceanem Spokojnym, składające się z trzech malowniczych krain geograficznych - wybrzeża, łańcuchów And i Montany, w peruwiańskich

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 3 Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

Zakres wiedzy obowiązującej podczas Konkursu o Wielkiej Brytanii (dla dzieci 6-8 lat) The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

Zakres wiedzy obowiązującej podczas Konkursu o Wielkiej Brytanii (dla dzieci 6-8 lat) The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland Zakres wiedzy obowiązującej podczas Konkursu o Wielkiej Brytanii (dla dzieci 6-8 lat) The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland Jest to państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej.

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum

Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum Kryteria oceniania historia kl. I Ocena dopuszczająca. Poziom wymagań konieczny. - zna pojęcia źródło historyczne, era, zlokalizuje na

Bardziej szczegółowo

Dzieje USA w perspektywie porównawczej konwersatorium (2012/2013)

Dzieje USA w perspektywie porównawczej konwersatorium (2012/2013) dr Marcin Fatalski Dzieje USA w perspektywie porównawczej konwersatorium (2012/2013) 1. Okres kolonialny a. Powstanie kolonii w Ameryce Północnej b. Purytanie geneza i główne założenia doktryny c. Wpływ

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Egzamin klasyfikacyjny z geografii Gimnazjum klasa III

Egzamin klasyfikacyjny z geografii Gimnazjum klasa III Egzamin klasyfikacyjny z geografii Gimnazjum klasa III część pisemna czas trwania części pisemnej egzaminu: 60 minut Zadanie 1 ( 0-2) Uzupełnij zdania podanymi terminami (jest ich więcej): Atlantycki,

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8 Od autorów....................................... 8 I. Wprowadzenie do historii 1. Dzieje historia historiografia...................... 12 Czym jest historia?............................... 12 Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rekordy klimatyczne Rekordy wysokościowe Rekordy wodne Rekordy szaty roślinnej

SPIS TREŚCI. Rekordy klimatyczne Rekordy wysokościowe Rekordy wodne Rekordy szaty roślinnej Adam Grzesiak Mateusz Przybyła kl. IIgc kl. IIgc SPIS TREŚCI Rekordy klimatyczne Rekordy wysokościowe Rekordy wodne Rekordy szaty roślinnej Rekordy Klimatyczne Najwyższa temperatura powietrza na Ziemi

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej

Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej Zagadnienia na egzamin licencjacki z tematyki europejskiej 1. Greckie, chrześcijańskie i rzymskie źródła zjednoczonej Europy. 2. Porównaj projekt Unii Paneuropejskiej Richarda Coudenhove-Kalergiego i Unii

Bardziej szczegółowo

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014

Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Kalendarz roku szkolnego 2013/2014 Termin Wydarzenie 2 września2013 r. Rozpoczęcie roku szkolnego 2i 3 stycznia 2013 r. Dzień wolny po odpracowaniu w dniu 14 i 28 września 2013r. Grudzień 2013 Próbne egzaminy

Bardziej szczegółowo

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH

OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH OCEANY STELLA CHOCHOWSKA KL.1TH Oceany światowe: Ocean Arktyczny Ocean Indyjski Ocean Atlantycki Ocean Spokojny Ocean Arktyczny Ocean Arktyczny jest bardzo ściśle monitorować na skutki zmian klimatycznych.

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFIA. WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA II GIM Elżbieta Zdybel

GEOGRAFIA. WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA II GIM Elżbieta Zdybel GEOGRAFIA WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA II GIM Elżbieta Zdybel Dział programu I. Afryka Materiał nauczania Afryki Ukształtowanie powierzchni i budowa geologiczna Rowy tektoniczne Klimat Strefy klimatycznoroślinne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego. CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918

Spis treści. Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego. CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918 Spis treści Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918 Rozdział I. Narodziny wieku (1890-1914) 1. Nie spełnione obawy końca XIX wieku 2. Rewolucja

Bardziej szczegółowo

Państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz

Państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz WIELKA BRYTANIA Państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji.

Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji. Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji. Niniejsza broszura dostępna jest dużym drukiem, alfabetem Braille'a oraz w

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

Początki rządów Jagiellonów

Początki rządów Jagiellonów Początki rządów Jagiellonów 1. Andegawenowie na polskim tronie Łokietek i Kazimierz Wielki dogadywali się w sprawie sukcesji z Węgrami (Kazimierz Wielki w 1339 r. w Wyszehradzie) 1370 r. umiera Kazimierz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie...

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie... Spis treści Przedmowa.............................................................. 11 Strona internetowa książki................................................. 14 Uwagi na temat statystyk migracyjnych......................................

Bardziej szczegółowo

Konkurs Z atlasem przez świat II etap finał

Konkurs Z atlasem przez świat II etap finał Konkurs Z atlasem przez świat II etap finał... Data Liczba punktów.. Imię i nazwisko.. Klasa Ocena Gratulacje! Zakwalifikowałeś się do II etapu konkursu Z atlasem przez świat. Masz przed sobą test, który

Bardziej szczegółowo

Konkurs Z atlasem przez świat II etap finał

Konkurs Z atlasem przez świat II etap finał Konkurs Z atlasem przez świat II etap finał... Data Liczba punktów.. Imię i nazwisko.. Klasa Ocena Gratulacje! Zakwalifikowałeś się do II etapu konkursu Z atlasem przez świat. Masz przed sobą test, który

Bardziej szczegółowo

Pełna Oferta Usług Edu Talent

Pełna Oferta Usług Edu Talent Przedstawiamy Ci naszą Pełną Ofertę Usług. Przygotowaliśmy dla Ciebie szeroką ofertę profesjonalnego, terminowego i taniego pisania prac. Piszemy dla Ciebie: - prace magisterskie i licencjackie - prace

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu...

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Wojewódzki Konkurs Geograficzny Etap szkolny 2006/2007 Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Życzymy powodzenia!

Bardziej szczegółowo

Synergia początkowej nauki języka obcego z edukacją wczesnoszkolną i technologiami informacyjno-komunikacyjnymi.

Synergia początkowej nauki języka obcego z edukacją wczesnoszkolną i technologiami informacyjno-komunikacyjnymi. Synergia początkowej nauki języka obcego z edukacją wczesnoszkolną i technologiami informacyjno-komunikacyjnymi. Projekt współfinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

WOLNE WYBORY I OKRĄGŁY STÓŁ Autor: Marcin Wierzbicki, kl. III d

WOLNE WYBORY I OKRĄGŁY STÓŁ Autor: Marcin Wierzbicki, kl. III d WOLNE WYBORY I OKRĄGŁY STÓŁ Autor: Marcin Wierzbicki, kl. III d Wolne wybory Wybory parlamentarne w Polsce w 1989 roku (tzw. wolne wybory) odbyły się w dniach 4 i 18 czerwca 1989. Zostały przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

Polska i Irlandia Wspólne doświadczenia w walce o wolność

Polska i Irlandia Wspólne doświadczenia w walce o wolność Polska i Irlandia Wspólne doświadczenia w walce o wolność DominikaSiejkowskaklasa II c IRLANDIA Irlandia była pod panowaniemangielskimprzez 750 lat, od złożenia hołdu lennegohenrykowi II z dynastiiplantagenetóww1171r.

Bardziej szczegółowo

Zakres wiedzy obowiązującej podczas Konkursu o Wielkiej Brytanii (dla dzieci od 9 do 12 lat) The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

Zakres wiedzy obowiązującej podczas Konkursu o Wielkiej Brytanii (dla dzieci od 9 do 12 lat) The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland Zakres wiedzy obowiązującej podczas Konkursu o Wielkiej Brytanii (dla dzieci od 9 do 12 lat) The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland Jest to państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej.

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014

PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 PAŃSTWO to suwerenna organizacja polityczna, obejmująca swym działaniem ludność określonego terytorium. PAŃSTWO Cechy państwa: - własne terytorium

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI ARKUSZE GH-H1-142, GH-H2-142, GH-H4-142, GH-H5-142, GH-H6-142, GH-HU1-142

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 2

Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 2 Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 2 Tematy lekcji Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca DZIAŁ 1. POŁOŻENIE I ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii,

Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii, QUIZ ROMA AETERNA Lubisz historię? Znasz Włochy i Rzym? Tak? To spróbuj rozwiązać quiz. Możesz korzystać z pomocy całej rodziny, oraz wujka Google i ciotki Wikipedii, jeśli sądzisz, że Ci pomogą :-) Obejrzyj

Bardziej szczegółowo

Rzeźba na mapach. m n.p.m

Rzeźba na mapach. m n.p.m Rzeźba na mapach Rzeźbę terenu przedstawia się obecnie najczęściej za pomocą poziomic. Poziomice (izohipsy) są to linie na mapie łączące punkty o jednakowej wysokości. Mapa poziomicowa (hipsometryczna)

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy Czynniki kształtujące klimat Europy Cechy klimatu Europy położenie geograficzne kontynentu Zszerokością geograficzną związane jest nasłonecznienie powierzchni lądu, długość dnia i nocy, a pośrednio rozkład

Bardziej szczegółowo

WOJNA DOMOWA W HISZPANII 1936-1939

WOJNA DOMOWA W HISZPANII 1936-1939 WOJNA DOMOWA W HISZPANII 1936-1939 Wiek XIX i pierwsze dekady XX były dla Hiszpanii bardzo trudnym okresem licznych wojen domowych i rewolt. Z olbrzymiego niegdyś imperium kolonialnego pozostały jedynie

Bardziej szczegółowo

INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI

INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI INTERNETOWY KONKURS HISTORYCZNY- DROGA DO NIEPODLEGŁOŚCI Zapraszamy wszystkich do udziału w internetowym konkursie historycznym z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Konkurs składa się z pytań testowych,

Bardziej szczegółowo

Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza.

Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza. Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza. W znaczący wkład w jej rozwój ma także kultura Starożytnego Rzymu oraz

Bardziej szczegółowo

323 9fC. Konstanty Adam Wojtaszczyk. Partie polityczne. w państwie demokratycznym

323 9fC. Konstanty Adam Wojtaszczyk. Partie polityczne. w państwie demokratycznym 323 9fC Konstanty Adam Wojtaszczyk Partie polityczne w państwie demokratycznym Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Warszawa 1998 Spis treści I. Wokół pojęcia partia polityczna" 7 1. W poszukiwaniu nazwy

Bardziej szczegółowo

Polska po II wojnie światowej

Polska po II wojnie światowej Polska po II wojnie światowej w latach 1945-1947 Rafał Nowicki źródła - Internet, (http://historia-polski.klp.pl/a-6269.html) obrazki - Wikipedia TERYTORIUM GRANICE - LUDNOŚĆ Obszar Polski po II wojnie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej

TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej Szymon Andrzejewski IV rok, gr. I TRANSFORMACJA TEKSTU Europa doby napoleońskiej K. Przybysz, W. J. Jakubowski, M. Włodarczyk, Historia dla gimnazjalistów. Dzieje nowożytne. Podręcznik. Klasa II, Warszawa

Bardziej szczegółowo

GRUPA: FOKI Polska, Rzeczpospolita Polska państwo unitarne w Europie Środkowej położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia

Bardziej szczegółowo

AUSTRALIA. Olha Tantala (w52034) Roksolana Stetsyk(w51950)

AUSTRALIA. Olha Tantala (w52034) Roksolana Stetsyk(w51950) AUSTRALIA Olha Tantala (w52034) Roksolana Stetsyk(w51950) Flaga Australii Położenie: Australia jest najmniejszym kontynentem Ziemi. Leży na półkuli południowej. Na południu i zachodzie oblewają ją wody

Bardziej szczegółowo

Opracowanie Mateusz Olszewski

Opracowanie Mateusz Olszewski Opracowanie Mateusz Olszewski Flaga Senegalu HERB SENEGALU To francuskojęzyczne afrykańskie państwo słynie z piaszczystych plaż i niezwykłych walorów krajobrazowych. Jest położone nad Morzem Atlantyckim

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA Natalia Teda

PREZENTACJA Natalia Teda PREZENTACJA Natalia Teda Flaga Sycylii. Sycylia włoska wyspa z swoją siedzibą w Palermo. Powierzchnia jaką zajmuje to 25 710 km ². Liczba ludności na Sycylii to 5 036 666. Sycylie dzielimy na 9 prowincji

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-H1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H1U KWIECIEŃ 2015 Zadanie

Bardziej szczegółowo

Abonament 10 + 5 x 4 pln monety = 30 pln wysyłka 2-3 tygodnie po emisji w USA! c) sposobu wysyłki (polecony priorytet 6 pln, wartościowy 15 pln)

Abonament 10 + 5 x 4 pln monety = 30 pln wysyłka 2-3 tygodnie po emisji w USA! c) sposobu wysyłki (polecony priorytet 6 pln, wartościowy 15 pln) Twoje korzyści: - otrzymasz tyle monet każdej emisji, ile wykupisz abonamentów bez ograniczeń! - nie musisz poświęcać czasu wielogodzinnemu śledzeniu aukcji, my zrobimy to za ciebie!! - wybierasz sposób

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska KOMITET REGIONÓW

Unia Europejska KOMITET REGIONÓW Unia Europejska KOMITET REGIONÓW Bruksela, 2003 Wstęp do Komitetu Regionów Unia europejska Komitet Regionów Tworzenie Komitetu Regionów Komitet Regionów jest zgromadzeniem doradczym Unii Europejskiej;

Bardziej szczegółowo

Kontekst historyczny współczesnych stosunków międzynarodowych. Rafał Jarosz

Kontekst historyczny współczesnych stosunków międzynarodowych. Rafał Jarosz Kontekst historyczny współczesnych stosunków międzynarodowych Rafał Jarosz Świat przedwestfalski Grecja i system interakcji polis: Chora Zgromadzenie ludowe (z wyłączeniem kobiet, niewolników, cudzoziemcy)

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1932/2006. z dnia 21 grudnia 2006 r.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1932/2006. z dnia 21 grudnia 2006 r. 30.12.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 405/19 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1932/2006 z dnia 21 grudnia 2006 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 539/2001 wymieniające państwa trzecie, których

Bardziej szczegółowo

Abonament na okolicznościowe monety USA 25c Parki narodowe 2014 + 5 monet

Abonament na okolicznościowe monety USA 25c Parki narodowe 2014 + 5 monet Abonament na okolicznościowe monety USA 5c Parki narodowe 014 + 5 monet Twoje korzyści: - otrzymasz tyle monet każdej emisji, ile wykupisz abonamentów bez ograniczeń! - nie musisz poświęcać czasu wielogodzinnemu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2012 BS/157/2012 POLACY O WYBORACH PREZYDENCKICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, STOSUNKACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH I WPŁYWIE USA NA ŚWIAT

Warszawa, listopad 2012 BS/157/2012 POLACY O WYBORACH PREZYDENCKICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, STOSUNKACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH I WPŁYWIE USA NA ŚWIAT Warszawa, listopad 2012 BS/157/2012 POLACY O WYBORACH PREZYDENCKICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, STOSUNKACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH I WPŁYWIE USA NA ŚWIAT Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFICZNY SZKOLNY KONKURS GIMNAZJUM ZESTAW 4 TERMIN ODDANIA 28 MARCA

GEOGRAFICZNY SZKOLNY KONKURS GIMNAZJUM ZESTAW 4 TERMIN ODDANIA 28 MARCA GEOGRAFICZNY SZKOLNY KONKURS GIMNAZJUM ZESTAW 4 TERMIN ODDANIA 28 MARCA SZKOLNY KONKURS GEOGRAFICZNY GIMNAZJUM NR 15 SPORTOWE ZAGADKI GEOGRAFICZNE Regulamin konkursu 1.W konkursie mogą wziąć udział wszyscy

Bardziej szczegółowo

Wyspa została odkryta przez Jacquesa Cartieraw 1534. Przez następne dwieście lat formalnie należała do Francji pod nazwą Îsle

Wyspa została odkryta przez Jacquesa Cartieraw 1534. Przez następne dwieście lat formalnie należała do Francji pod nazwą Îsle pa Wyspa została odkryta przez Jacquesa Cartieraw 1534. Przez następne dwieście lat formalnie należała do Francji pod nazwą Îsle St-Jean Jean. Była często odwiedzana przez rybaków francuskich i baskijskich.

Bardziej szczegółowo