Model współpracy systemu edukacji z gospodarką województwa wielkopolskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Model współpracy systemu edukacji z gospodarką województwa wielkopolskiego"

Transkrypt

1 Model współpracy systemu edukacji z gospodarką województwa wielkopolskiego Agnieszka Różycka Marcin Dwórznik Justyna Gać Adam Miller Marcin Steć Case-Doradcy Sp. z o.o

2 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP CHARAKTERYSTYKA OBECNEJ SYTUACJI W ZAKRESIE WSPÓŁPRACY SYSTEMU EDUKACJI Z GOSPODARKĄ SZKOLNICTWO PODSTAWOWE I GIMNAZJALNE SZKOLNICTWO PONADGIMNAZJALNE SZKOLNICTWO WYŻSZE PROGRAMY KSZTAŁCENIA, BIURA KARIER TRANSFER TECHNOLOGII MIĘDZY UCZELNIAMI WYŻSZYMI A SEKTOREM GOSPODARKI SZKOLNICTWO PODYPLOMOWE I USTAWICZNE ANALIZA SWOT OBECNEGO STANU WSPÓŁPRACY SYSTEMU EDUKACJI Z GOSPODARKĄ NA TERENIE WOJEWÓDZTWA WIELOKOPOLSKIEGO CELE WSPÓŁPRACY (DŁUGO, ŚREDNIO I KRÓTKOTERMINOWE) ORAZ WYNIKAJĄCE Z NICH KORZYŚCI PLAN DZIAŁAŃ PROWADZĄCYCH DO WDROŻENIA MODELU WYMAGANIA WOBEC INICJATYW, KTÓRE MIAŁYBY BYĆ FINANSOWANE PRZEZ SAMORZĄD WOJEWÓDZTWA ZAŁĄCZNIKI 2 S t r o n a

3 1. WSTĘP Niniejszy raport został sporządzony przez CASE-Doradcy Sp. z o.o. na podstawie umowy z dnia 24 września 2009 r. zawartej pomiędzy CASE-Doradcy Sp. z o.o. a Województwem Wielkopolskim na opracowanie modelu współpracy systemu edukacji z gospodarką. Raport główny składa się z trzech części: analitycznej, strategicznej oraz wymagań odnośnie inicjatyw, które miałyby być finansowane przez samorząd województwa. W części analitycznej została przedstawiona charakterystyka obecnej sytuacji w zakresie współpracy systemu edukacji z gospodarką na terenie województwa wielkopolskiego (rozdział 2), która została opracowana na podstawie przeprowadzonych badań. Część strategiczna (rozdziały 3-5) została przygotowana pod kątem możliwości wykorzystania jej zapisów, jako dokumentu strategicznego dla samorządu województwa. Część strategiczna zawiera analizę SWOT będącą podstawą określenia celów długo-, średnio- oraz krótkoterminowych oraz plan działań. W części trzeciej zamieszczono propozycję podstawowych wymagań odnośnie inicjatyw, które miałyby być finansowane przez samorząd województwa (rozdział 6). Model współpracy systemu edukacji z gospodarką został opracowany w oparciu o przeprowadzone badania terenowe o charakterze jakościowym, dla których podstawową metodą badawczą był pogłębiony wywiad indywidualny (IDI). Badanie składało się z kilku etapów. Pierwsza część polegała na analizie danych zastanych (desk research): informacji ze stron internetowych, dokumentów strategicznych, literatury przedmiotu itp. Na tej podstawie stworzono katalog pytań badawczych oraz wytypowano respondentów - przedstawicieli instytucji kluczowych dla realizacji celów badania. Wywiady przeprowadzano w formie indywidualnych wywiadów pogłębionych z jednym respondentem (Individual In-Depth Interviews IDI), dwoma (diady) lub większą liczbą (Focus Group Interviews FGI). Wykonawca zastosował technikę wywiadu semi-ustrukturyzowanego tzn. takiego, w którym część pytań zadawanych respondentom jest z góry ustalona, natomiast w trakcie rozmowy mogą pojawiać się dodatkowe, warte poruszenia kwestie, wymagające zadania pytań dodatkowych. Zastosowanie tego typu wywiadu wymagało zachowania przez członków zespołu badawczego dużej elastyczności podczas prowadzonych rozmów. W dniach X 2009 r., na terenie Poznania, przeprowadzono pierwszy etap badań terenowych. Informacje uzyskane podczas tych wywiadów pozwoliły na przeprowadzenie wstępnej analizy, zidentyfikowanie kolejnych respondentów, jak również na dokonanie 3 S t r o n a

4 modyfikacji w zestawie zagadnień, które Wykonawca zamierzał eksplorować w trakcie następnego etapu badań terenowych. Druga tura wywiadów odbyła się w dniach X 2009 r. i swoim zasięgiem objęła instytucje z Poznania, Piły i Konina. W ramach badania łącznie przeprowadzono 64 wywiady, w tym 3 wywiady telefoniczne. Kolejny etap badania polegał na analizie zebranego materiału oraz sformułowaniu wstępnych wniosków i rekomendacji, które zostały przedstawione Zamawiającemu podczas spotkania. W następnym etapie procesu badawczego Wykonawca opracował wersję raportu wraz z rekomendacjami, która uwzględniała uwagi zgłoszone przez Zamawiającego. Pełny opis i schemat graficzny badania zawarty jest w Załączniku I. Zaproponowany model uwzględnia czynniki zewnętrzne takie jak: Kapitał ludzki województwa Województwo wielkopolskie jest trzecim, po mazowieckim oraz śląskim, pod względem liczby ludności - na koniec 2008 roku zamieszkiwało je 3397 tys. osób, z czego 1647 tys. stanowili mężczyźni, a 1750 tys. kobiety. Miasta zamieszkiwało 1915 tys. osób, natomiast obszary wiejskie tys. osób. Profil gospodarczy Województwo wielkopolskie jest stosunkowo silnie uprzemysłowionym regionem. W przemyśle pracuje 472 tys. osób, co stanowi 36% wszystkich zatrudnionych (przy 32% w skali kraju). Także sektor rolniczy w województwie zatrudnia większy odsetek osób (16%) niż w skali kraju (14%). Jednocześnie stosunkowo słabo rozwinięty jest sektor usług (zatrudnionych jedynie: 623 tys. osób, czyli 48% wszystkich zatrudnionych). Strategię rozwoju gospodarki województwa W "Strategii Rozwoju Województwa Wielkopolskiego do 2020 roku", wśród zaproponowanych celów znajdują się: unowocześnienie struktury gospodarki oraz wzrost efektywności gospodarki. Realizacja pierwszego z wymienionych celów będzie prowadzona przez restrukturyzację gospodarki w kierunku zwiększania udziału przemysłów nowoczesnych technologii, a także specyficznych usług (komunikacyjnych, handlowych, kulturalnych) dla gospodarki. Realizacja drugiego z celu będzie możliwa m.in. dzięki 4 S t r o n a

5 (1) modernizacji dziedzin tradycyjnych, w tym kompleksu rolno-spożywczego; (2) poprawie transferu technologii oraz (3) wzrostowi konkurencyjności gospodarki. Migracje oraz perspektywę demograficzną Według danych GUS-u saldo migracji stałej w 2008 wyniosło +0,33 osoby na 1000 mieszk. Saldo migracji międzywojewódzkich dla woj. wielkopolskiego od 1995 roku jest nieprzerwanie dodatnie. Od 2001 roku rokrocznie przekracza liczbę 2000 osób. W 2008 roku wyniosło 2004 osoby. Według danych GUS-u w 2008 roku poza granicami Polski osiedliło się 1519 mieszkańców wielkopolski (spadek o 18% rok do roku), a na terenie woj. wielkopolskiego osiedliły się 643 osoby zamieszkałe dotąd za granicą (wzrost o 7,3% rok do roku), co skutkuje ujemnym saldem migracji zagranicznych. Saldo migracji czasowych jest dla Wielkopolski bardzo korzystne, choć w ostatnich latach spada. W 2002 roku wyniosło 4914 osób, a poprzez coroczne spadki, w 2008 roku wyniosło 3703 osoby. Struktura migracji wewnętrznych dla woj. wielkopolskiego ukształtowała się w 2008 roku na poziomie +0,59 osoby na 1000 mieszk., jednak w miastach współczynnik migracji wewnętrznych osiągnął wartość -2,77 osoby na 1000 mieszk. (-2,76 osoby na 1000 mieszk. w 2007 roku), podczas gdy na terenach wiejskich +4,91 osoby na 1000 mieszk. (+5,6 osoby na 1000 mieszk. w 2007 roku), co świadczy o tendencji odpływu ludności z miast. W 2008 roku najkorzystniejsze saldo migracji odnotowano w powiecie poznańskim w wielkości +19,03 osoby na 1000 mieszk., największy odpływ ludności zanotowano w Koninie (-7,32 osoby na 1000 mieszk.) oraz w samym Poznaniu (-5,68 osoby na 1000 mieszk.). Prognozy liczby ludności dla województwa są umiarkowanie optymistyczne. Liczba mieszkańców powinna wzrastać do 2020 roku. Później, tendencja ta odwróci się, a tempo spadku liczby ludności w wartości bezwzględnej przewyższy tempo wzrostu w latach Bezwzględny przyrost liczby ludności woj. wielkopolskiego w 2008 roku wyniósł 9779 osób. Strategię rozwoju oświaty Strategia rozwoju oświaty w województwie wielkopolskim zakłada, iż w nowych warunkach oświata winna wyposażać uczniów w rozległe kompetencje, kształtować przedsiębiorczość oraz sprawne funkcjonowanie na rynku pracy, przygotowywać do elastycznych działań na tym rynku. Cele Strategii, które współgrają z zaproponowanym modelem, to: 5 S t r o n a

6 - Dostosowanie systemu oświatowego do wyzwań społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy; - Rozwijanie aktywnej współpracy różnych podmiotów lokalnego życia politycznego, społecznego i gospodarczego na rzecz rozwoju edukacji; - Zwiększenie efektywności zarządzania oświatą na poziomie wojewódzkim i lokalnym (powiatów i gmin). 6 S t r o n a

7 2. CHARAKTERYSTYKA OBECNEJ SYTUACJI W ZAKRESIE WSPÓŁPRACY SYSTEMU EDUKACJI Z GOSPODARKĄ 2.1. SZKOLNICTWO PODSTAWOWE I GIMNAZJALNE Szkoły podstawowe kształcą dzieci w wieku lat umożliwiając im zdobycie podstawowych umiejętności przydatnych w życiu, nauki pisania, czytania, liczenia etc. W etapie życia objętym szkołą podstawową buduje się również świadomość dzieci odnośnie dorosłego życia, dzieci często zaczynają się zastanawiać nad odpowiedziami na pytania Co chciałbym robić jak będę dorosły? Kim będę w przyszłości? Na tym etapie edukacji dzieci chętnie poznają otaczający je świat. Cenne są dla nich spotkania z przedstawicielami poszczególnych zawodów (np. policjant, strażak), czy wizyty w zakładach pracy. Do szkół gimnazjalnych uczęszcza młodzież w wieku lat. Nauka w gimnazjum jest przejściowym etapem pomiędzy szkołą podstawową a szkołą ponadgimnazjalną, w której młodzi ludzie zaczynają się już ukierunkowywać pod kątem ich przyszłej kariery zawodowej. Z tego względu gimnazjum jest istotne, ponieważ od wyboru szkoły ponadgimnazjalnej często zależy kariera zawodowa młodego człowieka. W ramach nauki w szkole podstawowej i gimnazjalnej, współpraca systemu edukacji z gospodarką odnosi się do kilku obszarów: 1. Odkrywania zdolności tkwiących w uczniach, rozbudzenia potrzeby ich rozwijania i zapewnienia tej możliwości. Obecnie, na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjalnej, rzadko zwraca się uwagę na potrzebę odkrywania zdolności. Dzięki ich rozpoznaniu i rozwijaniu, można byłoby uzyskać następujące pozytywne efekty: Uczniowie wybierając przyszłą drogę zawodową mogliby w większym stopniu kierować się swoimi zdiagnozowanymi i rozwiniętymi zdolnościami, co umożliwiłoby im podążanie w kierunku realizacji zawodowej. Dzięki temu można by liczyć na to, że wykonywana przez nich praca będzie im przynosiła satysfakcję i będzie wykonywana sumiennie. 1 Obecnie jest prowadzony proces upowszechniania edukacji już od 6 roku życia. 7 S t r o n a

8 Uczniowie wzmocniliby poczucie własnej wartości i wiary we własne siły, co umożliwiłoby im na aktywne pokonywanie trudności związanych z trudniejszymi dla nich przedmiotami. Obecnie uczniowie często się zrażają chwilowymi niepowodzeniami wyciągając z nich niesłuszne przekonanie o braku własnych silnych stron. Jeden z respondentów zauważył: Szkoła jest nastawiona na wyrównywanie braków nie na łowienie talentów; to jest wyrównywanie do dołu; uczeń mnóstwo czasu poświęca na wyrównywanie braków z przedmiotu, który jemu niespecjalnie będzie potrzebny, ale kosztem czasu, w którym mógłby rozwijać swoje talenty. Nie diagnozujemy dzieci. Nie oferujemy możliwości ich rozwijania. Powinno być to diagnozowanie na każdym poziomie szkoły: na wejściu i na wyjściu ze szkoły. ( ) Wiadomo, że jeżeli dziecko zaczyna pracować na swoich mocnych stronach, ma wyższą samoocenę, łatwiej mu nadrobić braki. W ten sposób (z powodu niediagnozowania przyp. autor.) tracimy spory kapitał społeczny. Bo potem ludzie kierują się w stronę np. zdawania egzaminów z przedmiotów, w które włożyli do tej pory dużo wysiłku, a nie tych, które są dla nich ciekawe i rozwijające. Ważne jest też całościowe spojrzenie na uczniów, bo, jak zauważył jeden z rozmówców: Każdy z nas (instytucji w regionie przyp. autor.) odpowiada za kolejny etap rozwoju i edukacji młodego człowieka. Jednym z czynników wpływających na to jest kwestia przygotowania kadry pedagogicznej do nauczania Nauczyciel ucząc w szkole uczy swojego przedmiotu nie pokazując uczniowi, do czego ten przedmiot służy, że matematyka przyda mu się w takim a takim zawodzie, a myśli tylko o zaliczeniu klasy, egzaminu gimnazjalnego i maturalnego. Na każdym szczeblu, studiów też, mamy ten sam problem. Uczeń nie wie, po co się uczy. A nauczyciela też się nie uczy, po co ma uczyć danego przedmiotu. Brakuje nauczycielom umiejętności przekładania swojej wiedzy na korzyść społeczną. Poruszony w ostatnim akapicie motyw dotyczy wpływu kształcenia na poziomie wyższym na całą edukacją, bo to nauczyciele przenoszą swoje wartości, przekonania na dzieci, które uczą. Kształceniu na poziomie wyższym zostanie poświęcony jeden z kolejnych rozdziałów. 2. Czynników, jakie są istotne podczas podejmowania decyzji o wyborze drogi zawodowej Obecnie wybór zawodu wiąże się z ryzykiem i nie oznacza liniowego trwania kariery w całym życiu jednostki. Radzenie sobie w zmieniających się warunkach społeczno - gospodarczych 8 S t r o n a

9 ułatwiają kompetencje osobiste, społeczne (w tym gotowość do zmian i elastyczność), technologiczne i językowe. Z punktu widzenia uczniów stojących przed wyborem drogi zawodowej, a taka sytuacja może mieć miejsce w szkole ponadgimnazjalnej i w gimnazjum, kluczową kwestią staje się zapewnienie możliwości dostępu do wiedzy na temat czynników, jakie są istotne podczas podejmowania decyzji o wyborze drogi zawodowej. Jednym z badanych elementów powinna być analiza zawodów, na które jest popyt na lokalnym i regionalnym rynku pracy. Należy brać pod uwagę, co najmniej dwa ograniczenia: Po pierwsze - długość cyklu kształcenia, która sprawia, że uczniowie dokonując wyboru kierunku kształcenia będą uczestnikami rynku pracy za kilka lat od momentu podjęcia decyzji, a przez ten czas sytuacja na rynku pracy w zakresie zawodów deficytowych i nadwyżkowych może ulec zmianie. Po drugie - sytuacja gospodarcza jest dynamiczna i jej zmiany będą przekładać się na rynek pracy. Obydwa wymienione ograniczenia nie przekreślają jednak sensowności planowania wyboru drogi zawodowej. Jak już wspomniano, wybór ten powinien wypływać ze zdolności, zainteresowań, uwarunkowań osobowościowych. Inne istotne czynniki to: rodzina (wykształcenie rodziców, ich aspiracje i wsparcie dla dzieci, sytuacja finansowa), rówieśnicy (plany kolegów co do wyboru rodzaju szkoły, zawodu, a czasem konkretnej placówki), aspiracje społeczne i finansowe. Zarówno doświadczenie doradców zawodowych, jak i wyniki badań 2 wskazują na niską świadomość wśród uczniów, rodziców i grona pedagogicznego w zakresie czynników, które są istotne podczas podejmowania decyzji co do wyboru kolejnego etapu kształcenia. Czasem brakuje współpracy w samej szkole, jeżeli pedagog i psycholog nie pociągnie tego dalej czasem szkolna poradnia istnieje tylko na papierze. Czasem nauczyciele i wychowawcy nie ciągną tego wątku, który my swoimi zajęciami rozpoczynamy. Nie przygotowują uczniów do tych wyborów. 2 Determinanty wyborów edukacyjno zawodowych 500 uczniów szkół gimnazjalnych miasta Poznania. Badania ankietowe, Centrum Doradztwa Zawodowego dla Młodzieży, Poznań 2007, s.12 9 S t r o n a

10 Czynniki determinujące wybór typu szkoły i konkretnej placówki to m.in. opinia grupy rówieśniczej i, często występująca, chęć podążania za grupą w zakresie tych wyborów. Innym, znaczącym czynnikiem, jest odległość szkoły od miejsca zamieszkania Bezpośredniego kontaktu z przedsiębiorcami Współpraca systemu edukacji z gospodarką na tych etapach kształcenia ma zwykle charakter okazjonalny i jest prowadzona w ramach kampanii wizerunkowych firm. Przedsiębiorcy spotykają się z uczniami szkół podstawowych i gimnazjalnych przy okazji akcji mających charakter incydentalny. Jako przykład takiej akcji można podać akcję przeprowadzoną przez pilski Altvater (wywóz nieczystości), Prezydenta Miasta oraz Rekopol (organizacja odzysku) dotyczącą postaw proekologicznych, która objęła 6 szkół podstawowych, 3 gimnazja i 3 zespoły szkół. Innym przykładem współpracy systemu gospodarki z edukacją (szkoły podstawowe) może być autorski program prowadzony przez poznańską firmę Aquanet (wodociągi). Program ten jest przeznaczony dla dzieci z klas 1-4 i umożliwia uczniom zainteresowanych szkół wycieczki po firmie. Przedsięwzięcie to jest wpisane w strategię firmy, jako działanie mające służyć utrzymaniu dobrego wizerunku firmy. Niestety powyższe przykłady można traktować tylko, jako dobrą praktykę z terenu województwa wielkopolskiego. Organy prowadzące szkoły podstawowe i gimnazjalne (wydziały oświaty urzędów miast) oraz same szkoły organizacje wycieczek uczniów do przedsiębiorstw postrzegają, jako sprawiającą więcej kłopotów niż pożytku. Organizacja wycieczki to kłopot z uwagi na konieczność zapewnienia dodatkowej opieki, ubezpieczenia, organizacji transportu. Przy takim podejściu zapomina się o uczniu i korzyściach, jakie jemu mogłaby przynieść wizyta u przedsiębiorcy. Powiązanie systemu gospodarki z edukacją dokonuje się również poprzez połączenie szkoły i pracy rodzica. W przypadku szkół podstawowych można spotkać się z wizytami rodziców uczniów danej szkoły i opowiadaniem przez nich o swojej pracy. Jest to ciekawe wydarzenie dla ucznia, a ponieważ jest to rodzic kolegów z klasy, dzieci taką wizytę długo pamiętają. 3 Ibidem, s S t r o n a

11 Niestety, nie jest to powszechne zjawisko w szkołach, a jedynie jednostkowa dobra praktyka. Z drugiej strony, można spotkać sytuacje, kiedy rodzice zajmujący decyzyjne stanowiska w swoich zakładach pracy, starają się wspomagać finansowo i materialnie szkoły, do których uczęszczają ich dzieci. Ta forma współpracy dotyczy zarówno szkół podstawowych jak i gimnazjów. 4. Promowania przedsiębiorczości Pomimo braku w programie obowiązkowych zajęć z przedsiębiorczości, niektóre szkoły podejmują się działań podobnego typu. Z przeprowadzonych badań wynika, iż warto: Zapewnić możliwości uczestnictwa uczniów w zajęciach dotyczących tej tematyki poprzez zapewnie finansowania zajęć dodatkowych przez organy prowadzące; Aktywizować szkoły w zakresie uczestnictwa w programach prowadzonych przez organizacje pozarządowe promujące różne aspekty postaw przedsiębiorczych zajęcia dodatkowe, konkursy; Zachęcać do tworzenia w szkołach kół zainteresowań zogniskowanych wokół przedsiębiorczości, wiedzy o gospodarce, w tym sytuacji przedsiębiorstw i rynku pracy w wymiarze lokalnym i regionalnym. 11 S t r o n a

12 2.2. SZKOLNICTWO PONADGIMNAZJALNE Przedsiębiorcy i organizacje ich reprezentujące są zdania, że na rynku pracy istnieje niedobór osób o wykształceniu zawodowym posiadających praktyczną i aktualną wiedzę w konkretnej specjalności. Jest to spowodowane m.in. spadkiem liczby absolwentów tych szkół oraz niedopasowaniem szkół w różnych płaszczyznach. Z wymienionych powodów, w poniższym opracowaniu uwaga zostanie skupiona na szkolnictwie zawodowym. Na istniejące obecnie bariery wpływ ma zarówno sama transformacja ustrojowa, jak i związane z nią zmiany społeczno-gospodarcze oraz reforma systemu oświaty z 1999 r. Część problemów wynika z braku modernizacji szkolnictwa zawodowego w ciągu ostatnich lat. Przyczyny innych znajdują się poza systemem edukacji. Zidentyfikowano następujące obszary problemowe: 1. Braki w zakresie doradztwa zawodowego Kwestia dopasowania zawodu do zdolności młodego człowieka została już opisana w rozdziale dotyczącym szkolnictwa podstawowego i gimnazjalnego i pozostaje aktualna na wszystkich etapach edukacji. W przypadku szkół ponadgimnazjalnych należy zwrócić szczególną uwagę na kwestię doradztwa zawodowego, które powinno być kontynuacją procesu rozpoczętego na wcześniejszych etapach edukacji. W przypadku osób kontynuujących naukę po ukończeniu szkoły ponadgimnazjalnej, czeka ich jeszcze decyzja co do wyboru kierunku studiów, rodzaju szkoły policealnej bądź pomaturalnej. Doradcy zawodowi mają na tym etapie kształcenia ważną rolę do odegrania. W części szkół są zatrudnieni pedagodzy szkolni, w niektórych placówkach działają szkolne ośrodki kariery. Szkoły mają również możliwość współpracy z zewnętrznymi ośrodkami doradztwa, świadczącymi zarówno usługi w postaci zajęć grupowych, jak i konsultacji indywidualnych. Siła i skuteczność takiej współpracy zależy nie tylko od cyklu spotkań z zewnętrznym doradcą, ale też od podjęcia działań następczych w samej szkole. Obecność doradcy pozwala zneutralizować czynniki, które nie powinny być brane pod uwagę przy okazji podejmowania decyzji o kontynuacji nauki. O czynnikach w postaci odległości od miejsca zamieszkania, czy opinii kolegów, mowa była w rozdziale na temat szkolnictwa gimnazjalnego. 12 S t r o n a

13 W przypadku kształcenia na poziomie gimnazjalnym uczniowie nie mają wiedzy o różnicach między zawodami Brakuje doradztwa zawodowego, powinno być dużo rozmowy. Ale oni nie wiedzą, czym się różni zawód budowlany od mechanicznego. Często podejmują decyzję pod wpływem kolegi: on tam idzie, to ja też pójdę. Albo: bo tata powiedział, że to dobry zawód. Zdaniem jednego z respondentów, nawet w przypadku wyboru niewłaściwego (niedopasowanego) zawodu, taka sytuacja nie jest sytuacją bez wyjścia, można w niej dostrzec pozytywy w postaci przystosowania do pracy w firmie, postępowania zgodnie z regułami pracy: Nawet, jeżeli wybrał zły zawód, to w wieku lat wchodzi w życie z pewnym doświadczeniem, wie jak się zachować w miejscu pracy, co to jest jakość i dyscyplina pracy, kontakty z szefem, z dokumentacją, obiegiem dokumentów; nawet jeżeli zmieni zawód, to już pewnych rzeczy jest nauczony. Wybór szkoły może być determinowany modą np. na kształcenie w liceach ogólnokształcących. Na poziomie szkolnictwa ponadgimnazjalnego skutkuje to niskim udziałem szkół zawodowych oraz techników wśród szkół wybieranych przez absolwentów gimnazjów. Kształcenie zawodowe nie jest modne. Inną zmienną wpływającą na popularność kształcenia ogólnego jest to, iż nauka w zasadniczych szkołach zawodowych trwa podobnie jak liceach ogólnokształcących 3 lata, natomiast w tym drugim przypadku kończy się maturą, czyli umożliwia kontynuowanie kształcenia na studiach. Standardowym sposobem myślenia wśród absolwentów gimnazjów, nawet z niską liczbą punktów otrzymanych po egzaminie kończącym ten etap nauki, jest wybór liceum ogólnokształcącego, co jest o tyle problematyczne, że słabe wyniki podczas egzaminu gimnazjalnego, w większości przypadków, mogą przełożyć się na podobne osiągnięcia podczas egzaminu dojrzałości i mogą uniemożliwić wstęp na studia. W takim wypadku kolejnym etapem drogi edukacyjnej są policealne studia zawodowe, natomiast często nie są to szkoły pozytywnego wyboru i specyfika kształcenia w nich sprawia, że są w mniejszym stopniu, niż szkoły zawodowe, nastawione na praktyczną naukę zawodu, a więc dostarczają mniej umiejętności wymaganych przez pracodawców. Mody edukacyjne sprawiają, że ( ) część (młodzieży - przyp. autor.) jest biernym konsumentem reklamy - idzie jak ryba na błysk. ( ) Bardziej na zawody, które są modne nadal jest duży pęd na zarządzanie, marketing, prawo i różne pedagogiki. Np. jest dużo 13 S t r o n a

14 dobrych ofert kształcenia informatyków, ale na ten moment na terenie województwa nie ma wielu ofert pracy. Są w dolnośląskim, ale nie każdy jest gotów się przenieść i tu zaczyna się dramat, bo pojawia się myśl: wybrałem zawód, o którym się mówi, że jest dobry, ale nie jest dobry. Tak samo jak z elektronikami. Ale niespecjalnie na obszarze województwa są miejsca pracy. Dużo więcej byłoby dla elektryków, energetyków, ale to nie jest tak popularny, oblegany kierunek. 2. Zbyt słabe dopasowanie kierunków kształcenia proponowanych w szkołach gimnazjalnych do potrzeb rynku pracy kwestia zawodów deficytowych i nadwyżkowych Wiedzę o potrzebach kształcenia w nowych zawodach można uzyskać na podstawie ofert napływających do Powiatowych Urzędów Pracy. Jest to źródło szczególnie cenne w odniesieniu do zajęć skierowanych do osób z wykształceniem innym niż wyższe, gdyż zdecydowana większość ofert pracy w PUP jest skierowana właśnie do tej grupy. Przygotowywany corocznie przez Powiatowy Urząd Pracy w Poznaniu Raport o bezrobociu młodzieży szkół ponadgimnazjalnych jest źródłem wiedzy o kierunkach i szkołach, których absolwenci maja problemy ze znalezieniem zatrudnienia. Wpływ na otwieranie nowych kierunków kształcenia w szkołach ponadgimnazjalnych, poprzez opiniowanie adekwatności do potrzeb rynku pracy, mają Powiatowe Rady Zatrudnienia. W 2009 r. powstały m.in. kierunki: technik organizacji reklamy, technik obsługi turystycznej, technik monter maszyn i urządzeń, technik architektury krajobrazu. Negatywną decyzję z kolei wydano co do powstania kierunku technik informatyk. Warto zwrócić również uwagę na to, że mimo zapotrzebowania pracodawców na określone specjalności, szkoły nie prowadzą w nich kształcenia, co jak zauważają sami respondenci, może wynikać z braku określonego zawodu w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego 4 : Stale mamy problemy ze spawaczami, to jest zawód, gdzie trudno pozyskać dobrego pracownika. I to od lat, jak ja 35 lat pracuję, to ciągle jest zapotrzebowanie na przedstawicieli tego typu zawodów. Ja nie wiem, czy nie można by utworzyć jakiś klas 4 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 maja 2004, w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. z dnia 19 maja 2004 r.) 14 S t r o n a

15 w szkołach zawodowych. Nikt nie szkoli typowo spawaczy tylko ślusarzo-spawaczy. Zgłaszaliśmy zapotrzebowanie do urzędu pracy, ale bez efektów. 3. Zbyt niski poziom specjalistycznej wiedzy praktycznej dostarczanej przez szkołę Niezbędnym elementem szkolnictwa zawodowego jest zdobycie praktyki zawodowej. Często zakład, w którym uczeń odbywa praktyki, staje się jego miejscem pracy. Wymiar zajęć praktycznych odbywanych przez uczniów szkół zawodowych jest zdecydowanie większy niż uczniów techników. Odpowiedzią na zbyt niski poziom wiedzy praktycznej mogą być klasy patronackie utworzone m.in. przy Zespole Szkół nr 1 w Swarzędzu (współpraca z firmami Volkswagen i SKF) czy Zespole Szkół im. Stanisława Staszica w Pile (współpraca z PNiG Nafta). W przypadku takich klas istnieje silna współpraca między szkołą a firmą patronacką. Uczniowie odbywają praktyki i mają szanse zatrudniania w takim przedsiębiorstwie. Jednocześnie istnieje inny model polegający na współpracy nie z jednym, ale z kilkoma przedsiębiorstwami prezentowany np. przez Zespół Szkół Budowlanych w Poznaniu. My współpracujemy z dużą liczbą przedsiębiorstw i z rzemieślnikami. Mamy np. klasę mechanik pojazdów samochodowych i współpracujemy z 3 dilerami, ale też firmami o mniejszym zasięgu. W przypadku tej placówki, istnieje też kooperacja w innych wymiarach: Firmy może nie wpływają na program kształcenia, ale go uatrakcyjniają. Sami wychodzą czasem z inicjatywą, a czasem my mamy sprawdzone sposoby. Np. mamy współpracę z firmą produkującą kleje. Uczniowie dojeżdżają do ich zakładów i tam jest przeprowadzona prezentacja i mają możliwość przeprowadzenia dodatkowych zajęć praktycznych. Taka współpraca jest też z producentem armatury i z producentem instalacji. Też można do nas dowieźć sprzęt i w szkole przeprowadzić. W tym uczniowie bardzo chętnie biorą udział. 4. Brak aktualnej wiedzy na temat stosowanych rozwiązań w branży będącej przedmiotem kształcenia: Nieaktualne podręczniki kształcenia zawodowego 15 S t r o n a

16 Współpraca może polegać na dostarczaniu przez przedsiębiorcę informacji w formie teoretycznej (prezentacji) na temat rozwiązań stosowanych w firmie. Jest to tyle cenne, że podręczniki do kształcenia zawodowego nie były od wielu lat aktualizowane. Inne sposoby współpracy o bardziej praktycznym wymiarze to np. organizowane dla wybranej grupy uczniów technikum wycieczki na budowę i do wytwórni mas bitumicznych (współpraca między Strabag i Zespołem Szkół Geodezyjno-Drogowych w Poznaniu). Braki sprzętowe Potwierdzają to zarówno przedstawiciele szkół, jak i przedsiębiorstw. Główną przeszkodą niepozwalającą uczniom korzystać w szkołach z nowoczesnych urządzeń i maszyn jest bardzo wysoki koszt ich zakupu. Natomiast praktyka leasingowana tego rodzaju sprzętu, nawet przez firmy współpracujące z daną placówką, nie należy do często spotykanych. Zbyt mały udział w kształceniu zawodowym nauczycieli posiadających aktualną i praktyczną wiedzę 5. Poziom wykształcenia a potrzeby rynku pracy - overeducation Na podstawie przeprowadzonych badań można dostrzec, że w Wielkopolsce pojawia się problem overeducation na rynku są wolne miejsca pracy wymagające wykształcenia niższego niż posiadane przez absolwentów, którzy potencjalnie mogą na nich pracować. Sytuację tą można zobrazować przytaczając wywiad z jedną z pilskich szkół ponadgimnazjalnych Zespołem Szkół Ekonomicznych. Dyrekcja szkoły przy wprowadzaniu nowych kierunków korzysta z analiz rynku pracy. Problem overeducation obrazuje przykład pracowników sekretariatu. Z analiz rynku pracy wynika, że jest zapotrzebowanie na pracowników sekretariatu. Absolwenci technikum ekonomicznego są przygotowywani m.in. do tej pracy. Jednocześnie analizy pracy pokazują, że istnieje bezrobocie wśród absolwentów technikum ekonomicznego. Wynika z tego, że absolwenci technikum ekonomicznego nie podejmują pracy w sekretariatach, mimo że mają do tego przygotowanie zawodowe, woląc pozostać bezrobotnymi. Sytuacja ta wynika najprawdopodobniej z faktu, że absolwenci technikum ekonomicznego uważają, że ich wykształcenie powinno umożliwić im prace z wyższymi aspiracjami zawodowymi niż pracownik sekretariatu. Problem ten 16 S t r o n a

17 pojawia się także w przypadku szkół wyższych, gdzie często ich absolwenci chcąc podjąć pracę, są zmuszeni do podjęcia pracy wymagającej kwalifikacji niższych niż posiadane przez nich. Również przedstawiciel jednej z firm biorących udział w badaniu zauważył, że z powodu małej liczby absolwentów techników o kierunkach mechanika czy elektryka, koniecznością staje się zatrudnianie osób z wykształceniem wyższym, jednak proponowana im praca jest dla nich zazwyczaj interesująca i satysfakcjonująca jedynie przez krótki okres, podczas gdy dla osób z wykształceniem średnim jest odpowiednia. 6. Osoba dyrektora szkoły Wielu rozmówców podkreślało, że kluczowym elementem decydującym o sukcesie konkretnej szkoły, jest sam dyrektor. Jego pomysły, aktywność, chęć upowszechniania edukacji zawodowej, umiejętność współpracy z przedsiębiorstwami, mają ogromne znaczenie. Nie ma konieczności (wymogu formalnego na etapie prowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora), by dyrektorem zespołu szkół zawodowych danej branży była osoba posiadająca silne związki z tym środowiskiem, jednak opinie respondentów wskazują, iż takie placówki lepiej współpracują ze sferą gospodarki. 7. Organ prowadzący szkołę Wsparcie administracji samorządowej jest bardzo istotne dla codziennego funkcjonowania szkoły oraz dla umożliwienia dodatkowych działań w postaci zajęć dodatkowych, ale też w przypadku powstania klasy patronackiej, gdyż to samorząd przekazuje środki finansowe na funkcjonowanie placówek oświatowych. 8. Brak chęci do zaangażowania się przez przedsiębiorstwa we współpracę z systemem edukacji na poziomie ponadgimnazjalnym Większość rozmówców podkreślała, że przedsiębiorstwom zależy na możliwości zatrudnienia osób z dobrą wiedzą praktyczną i teoretyczną, ale chęci zaangażowania się we współpracę są w większości przedsiębiorstw niskie. Opisane powyżej sposoby współpracy pokazują, że jest ona możliwa zarówno w przypadku firm dużych jak i MSP. 17 S t r o n a

18 Zazwyczaj współpraca aktywizuje się, gdy na rynku brakuje specjalistów, a pracodawca ma duże potrzeby dotyczące zatrudnienia. Jeżeli sytuacja gospodarcza nie zmusza przedsiębiorstw do poszukiwania pracowników, to chęci angażowania się w edukację znacznie się obniżają. Zdecydowanie brakuje: (szczególnie w MSP) myślenia strategicznego, planowania zasobów, a także odpowiedzialności biznesu przejawiającej się zaangażowaniem finansowym w lokalny lub regionalny system edukacji zawodowej, z której czerpią kadry. 9. Potrzeba promocji przedsiębiorczości Promocja postaw przedsiębiorczych, czyli umiejętności radzenia sobie na rynku pracy oraz posiadania wiedzy ułatwiającej rozumienie procesów zachodzących w gospodarce wydaje się być działaniem niezwykle istotnym, które w dużym stopniu przyczynia się do rozwoju kariery zawodowej. W szkołach ponadgimnazjalnych Podstawy przedsiębiorczości funkcjonują jako osobny przedmiot. Wpływ na jakość prowadzonych zajęć ma z pewnością fakt uczestnictwa nauczycieli tego przedmiotu w szkoleniach prowadzonych przez organizacje pozarządowe (np. Fundację Młodzieżowej Przedsiębiorczości). Ważne jest również zapewnienie absolwentom szkół zawodowych, w celu poprawy ich sytuacji na rynku pracy, dodatkowych umiejętności społecznych. Jak mówią sami dyrektorzy szkół oraz Raport o bezrobociu : Istotne znaczenie ma tutaj, mimo podejmowanych działań, jakość nauczania, szczególnie praktycznego, a także, a może przede wszystkim, indywidualne możliwości edukacyjne i umiejętności przyszłych absolwentów, ich predyspozycje i aktywność. 5 5 Raport o bezrobociu absolwentów szkół ponadgimnazjalnych Poznania i powiatu poznańskiego w roku 2007/2008 Powiatowy Urząd Pracy w Poznaniu, maj 2009r.; s S t r o n a

19 2.3. SZKOLNICTWO WYŻSZE PROGRAMY KSZTAŁCENIA, BIURA KARIER Jednym z celów kształcenia na poziomie wyższym, analogicznie jak ma to miejsce na wcześniejszych etapach edukacji, jest wykształcenie osoby, która będzie mogła znaleźć dla siebie miejsce na rynku pracy. Z jednej strony mamy tutaj kwestię dopasowania programów i kierunków studiów do aktualnych potrzeb rynkowych, z drugiej natomiast pomoc studentom w wejściu na rynek pracy. 1. Programy kształcenia W przypadku szkolnictwa wyższego dopasowanie programów i kierunków studiów do potrzeb systemu gospodarki możliwe jest dzięki współpracy szkoły wyższej z przedsiębiorcami. Przy niektórych uczelniach działających w Poznaniu funkcjonują specjalne ciała (rady) składające się głównie z przedstawicieli przedsiębiorców oraz szkół wyższych. W przypadku Uniwersytetu Adama Mickiewicza ciało to funkcjonuje pod nazwą Rada Gospodarcza a na Uniwersytecie Ekonomicznych jako Klub Partnera. W skład Rady Gospodarczej wchodzą przedstawiciele środowiska samorządowego, administracji rządowej, uczelni oraz pracodawców. Z kolei w skład Klubu Partnera wchodzą przedstawiciele kilkudziesięciu największych wielkopolskich przedsiębiorstw. Wyżej wymienione ciała określają m.in. kompetencje jakich pracodawcy oczekują od przyszłych pracowników, absolwentów danej uczelni. Zdarza się również, że przedsiębiorcy sami się zgłaszają do uczelni z zapotrzebowaniem na specjalistów w danych dziedzinach. Organizacja polskiego systemu prawnego wymusza na uczelniach podejmowanie kształcenia w ramach listy kierunków określonych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (tzw. standardy kształcenia). Jedynym odstępstwem od reguły jest możliwość wnioskowania przez uczelnie akademickie, które mają co najmniej dwa uprawnienia do nadawania stopni doktorskich, do Ministerstwa o uruchomienie kierunków spoza listy. Dla przykładu z tej możliwości skorzystał Uniwersytet Ekonomiczny, który ma uruchomione dwa takie kierunki: międzynarodowe stosunki gospodarcze oraz techniczne zastosowanie Internetu, a trzeci kierunek, gospodarska turystyczna, jest na etapie składania 19 S t r o n a

20 wniosku do ministerstwa. W przypadku UE uruchomienie dodatkowych kierunków było poprzedzone badaniem rynku. 2. Promocja kształcenia na kierunkach technicznych Innowacyjnym pomysłem jest Akcelerator Wiedzy Technicznej (AWT), który jest modelem opracowywanym we współpracy Urzędu Marszałkowskiego z Politechniką Poznańską. Główne cele AWT to: zwiększenie zainteresowania kierunkami technicznymi, przyrodniczymi oraz opracowanie nowego modelu kształcenia ustawicznego, który byłby powiązany z rynkiem pracy. Politechnika Poznańska realizuje kilka projektów wpisujących się w promocję kierunków deficytowych. Projekty te są realizowane w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Są to: Zamawianie kształcenia na kierunkach technicznych, matematycznych, przyrodniczych, w ramach którego na 4 kierunkach studiów wszyscy studenci biorący udział w programie będą mieli rozszerzony i uatrakcyjniony plan studiów, a najlepsi będą otrzymywać przez 9 miesięcy stypendium w wysokości 1000,00 PLN miesięcznie. Dwa inne projekty, to Era Inżyniera, na potrzeby którego zostaną uruchomione nowe kierunki studiów, specjalności i studiów podyplomowych. Studentom zostaną zaoferowane praktyki, staże oraz dodatkowe zajęcia z matematyki i fizyki. Na potrzeby projektu stworzona zostanie platforma e-recruitment. W ramach Wiedzy dla gospodarki zostaną otwarte 4 nowe kierunki studiów II-go stopnia. Pracodawcy będą mieli zapewniony udział w procesie kształcenia dzięki możliwości prowadzenia przez swoich przedstawicieli części zajęć. Będą również zorganizowane targi pracy dla studentów i absolwentów oraz staże w przedsiębiorstwach. 3. Rady Przedsiębiorców Poza wkładem w kształtowanie programów i kierunków kształcenia, rady przedsiębiorców działające przy szkołach wyższych podejmują również inne działania. Określają one tematy prac dyplomowych, jakie z ich punktu widzenia są pożądane oraz ułatwiają studentom ich pisanie (zbieranie materiałów, pozyskiwanie informacji), wspierają uczelnie przy realizacji praktyk, mogą również uczestniczyć w organizowanych przez uczelnie seminariach i konferencjach. 20 S t r o n a

21 Wśród głównych korzyści, jakie wiążą się z funkcjonowaniem rady przedsiębiorstw można wyróżnić: Istnienie płaszczyzny współpracy z praktyką gospodarczą, Możliwość bezpośredniej wymiany informacji i wzajemnego inspirowania się, Wiele regionalnych przedsiębiorstw dzięki funkcjonowaniu w radzie przedsiębiorstw przy uczelni przywiązuje się do niej; wspiera uczelnie finansowo, realizuje rozmaite przedsięwzięcia na uczelni. 4. Biura Karier staże i praktyki W ostatnich czasach powszechną rzeczą stało się funkcjonowanie praktycznie przy każdej wyższej uczelni biura karier. Jest to jednostka, której podstawowym celem jest wspieranie studentów i absolwentów w rozwijaniu ich kariery zawodowej. Czynią to między innymi poprzez kojarzenie studentów i absolwentów z potencjalnymi pracodawcami lub przedsiębiorstwami oferującymi staże czy praktyki studenckie. Początki funkcjonowania biur karier nie były łatwe: początki były dość trudne, ale szybko pracodawcy się przekonywali, że warto przyjmować praktykantów. Przed powstaniem Biura była współpraca jedynie między poszczególnymi Wydziałami a pracodawcami. Często zdarza się, że przedsiębiorca zgłasza się do biura karier z zapotrzebowaniem na pracownika o konkretnych kwalifikacjach, a biuro wskazuje przedsiębiorcy, na jakim wydziale, kierunku można znaleźć poszukiwanych pracowników. Rola biur karier stała się niezwykle istotna w świetle wdrażania w Polsce postanowień procesu bolońskiego, zgodnie z którym studia mają być trzy stopniowe. Pierwszy stopień to studia licencjackie, drugi to studia magisterskie i trzeci to studia doktoranckie. Jedną z głównych zmian, jakie wprowadzono w polskim systemie edukacji w związku z procesem bolońskim, jest całkowita likwidacja jednolitych studiów magisterskich (5 lat) i rozdzielenie ich na 3-letnie studia licencjackie oraz 2-letnie uzupełniające studia magisterskie. W ramach pierwszego stopnia studiów praktyki stały się obowiązkowe student jest obowiązany do odbycia praktyk w wymiarze nie mniejszym niż 3 tygodnie (120 godzin). Zmiana ta wymogła na uczelniach zmianę dotychczasowego podejścia do kształcenia. Do tej 21 S t r o n a

22 pory część środowisk uniwersyteckich uważała, że uniwersytet istnieje w celu kształcenia elit naukowych, jego rolą nie jest kształcenie zawodowe. Natomiast jednym z głównych zarzutów systemu gospodarki wobec kształcenia uniwersyteckiego był fakt jedynie teoretycznego przygotowania absolwenta szkoły wyższej do pracy. Przeprowadzając badania można jednak odnieść wrażenie, że w wielkopolskich uczelniach podejście do kształcenia ewoluowało w kierunku uznania niezbędności włączenia w system kształcenia systemu gospodarki, chociażby poprzez praktyki studenckie. Jako przykład można podać Państwową Wyższą Szkołę Zawodową w Pile, która oprócz biura karier utworzyła także biuro praktyk zajmujące się pozyskiwaniem obowiązkowych praktyk dla studentów. Jest to możliwe dzięki długotrwałej współpracy z firmami (głównie dużymi) funkcjonującymi w regionie (takimi jak Philips Lighting Poland, Winkowski czy Karpol). W przypadku pilskiej PWSZ to uczelnia organizuje i kieruje studentów na praktyki. 5. Biura Karier działalność pozostała Biura karier najczęściej nie ograniczają się jedynie do pośredniczenia przy poszukiwaniu pracowników i pracodawców, realizując także dla studentów warsztaty mające na celu przekazanie wiedzy, która ma ułatwić poruszanie się po rynku pracy. Są to warsztaty dotyczące m.in. takich zagadnień jak autoprezentacja i komunikacja, aktywne poszukiwanie pracy czy asertywność w praktyce, a także pisanie CV, listów motywacyjnych lub przygotowanie się do rozmowy kwalifikacyjnej. Często warsztaty są prowadzone przez pracowników firm doradztwa zawodowego i personalnego. Biura karier organizują także targi pracy, na których studenci (system edukacji) mogą bezpośrednio spotkać się z przedsiębiorcami (system gospodarki). 6. Śledzenie karier zawodowych absolwentów Przedstawiciele biur karier jako główny problem wymieniały sposób pomiaru efektywności ich funkcjonowania (a raczej funkcjonowania uczelni) poprzez badanie karier zawodowych studentów. Przedstawiciele biura karier Uniwersytetu Przyrodniczego przyznali nawet, że w roku 2003 była podjęta próba badania karier zawodowych absolwentów, jednak z rozesłanych ankiet otrzymali zwrot na poziomie 15-19%. Ostatnio Uniwersytet Ekonomiczny podjął próbę poradzenia sobie z kłopotem śledzenia karier zawodowych 22 S t r o n a

23 swoich absolwentów. Postanowił on w pierwszym etapie projektu budowania bazy danych o absolwentach spowodować, aby wszyscy studenci i absolwenci mieli konto pocztowe na serwerze uczelni. Docelowo planowane jest zbudowanie portalu społecznościowego skierowanego do absolwentów uczelni, umożliwiającego podtrzymywanie kontaktów i prezentację swoich osiągnięć zawodowych. 7. Współpraca między biurami karier Biura karier również prowadzą współpracę pomiędzy sobą. Jako przykład można przytoczyć projekt Kierunek Sukces finansowany w ramach SPO RZL, który był wspólnym projektem Politechniki Poznańskiej, Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Uniwersytetu Ekonomicznego, Uniwersytetu Przyrodniczego i Akademii Wychowania Fizycznego i miał na celu promowanie innowacyjności w firmach. W projekcie uczestniczyło 100 osób, które miały zapewnione 6 miesięczne, dobrze płatne staże w firmach. Absolwenci opracowywali programy innowacyjne, następnie w firmie realizowali własny pomysł i w większości otrzymywali potem stałe zatrudnienie w firmach TRANSFER TECHNOLOGII MIĘDZY UCZELNIAMI WYŻSZYMI A SEKTOREM GOSPODARKI DIAGNOZA OBECNEGO STANU W ZAKRESIE TRANSFERU TECHNOLOGII W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM Ogólnodostępne raporty i dane statystyczne wskazują, że województwo wielkopolskie pod względem innowacyjności znajduje się w krajowej czołówce. W badaniu oceny innowacyjności województw przy wykorzystaniu 45 wskaźników Wielkopolska uplasowała się na 6 pozycji. 6 Z pozoru dobry wynik nabiera innego wymiaru, jeżeli weźmie się pod uwagę fakt bardzo niskiej innowacyjności gospodarki Polski jako całości. Informacje uzyskane od biorących udział w badaniu respondentów potwierdzają tezę o słabej współpracy uczelni wyższych ze sferą gospodarki, co znajduje bezpośrednie odbicie w poziomie innowacyjności. Respondenci, którymi w tym przypadku byli: przedstawiciele uczelni wyższych (promotorzy 6 Analiza porównawcza innowacyjności regionów w Polsce w oparciu o metodologię European Innovation Scoreboard, Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2008, str S t r o n a

24 przedsiębiorczości, pracownicy Biur Karier, prorektorzy, osoby odpowiedzialne za współpracę z praktyką i transfer technologii), przedsiębiorcy oraz reprezentanci instytucji władzy publicznej związanych pośrednio lub bezpośrednio ze sferą szkolnictwa wyższego, wskazywali na szereg problemów i trudności, jakie pojawiają się na styku tych dwóch, będących przedmiotem badania, sfer. Na podstawie danych uzyskanych z wywiadów i literatury przedmiotu wyróżnione zostały następujące obszary problemowe, swoiste bariery utrudniające bądź uniemożliwiające nawiązanie efektywnej współpracy między instytucjami nauki a sektorem gospodarki: BARIERY WYSTĘPUJĄCE PO STRONIE UCZELNI 1. Bariery mentalne Zostały wymienione jako pierwsze, ponieważ respondenci mówiąc o czynnikach utrudniających współpracę najczęściej wskazywali właśnie na ten rodzaj barier. Podstawowy argument dotyczył nieufności i wynikającej z niej niechęci pracowników uczelni do współpracy z biznesem. Co ciekawe, ten typ zachowania identyfikowali nie tylko przedsiębiorcy, ale również osoby reprezentujące szkoły wyższe. Rozmówcy podkreślali, że pracownicy naukowi, szczególnie ci z tytułem pracowników samodzielnych, postrzegają kooperację z biznesem jako zbędny element w ich karierze naukowej. Tak problem ten opisuje jeden z respondentów:,,to jest proszę Pana takie podejście: po co mi to, a co mi to da?... Praktyka gospodarcza- co tam się będziemy bujać. Ważne, żeby były godziny, żeby były zajęcia, żeby pensum było wyrobione, nadgodziny- to wszystkich interesuje. Na uczelniach zainteresowanie działalnością ukierunkowaną na zastosowanie praktyczne jest ciągle niewielkie. Potwierdzeniem tych słów może być fakt, niewielkiej liczby ofert umieszczonych na Wielkopolskiej Platformie Innowacyjnej, która z założenia ma być miejscem, w którym uczelnie z regionu będą publikować skierowane do biznesu oferty wykonania prac z konkretnej dziedziny: liczba ofert z Politechniki Poznańskiej i Uniwersytetu Adama Mickiewicza wynosi 16 a z Uniwersytetu Ekonomicznego: 7. Osoby zajmujące się na uczelniach zbieraniem tego typ ofert (promotorzy przedsiębiorczości) bardzo narzekały na brak odzewu ze strony pracowników naukowych, podkreślając, iż przygotowanie oferty nie było zajęciem pracochłonnym i ograniczało się do napisania kilkunastu zdań. Nie dziwi więc fakt, że przedsiębiorcy bardzo często podnoszą wobec uczelni zarzut braku jakiejkolwiek oferty ukierunkowanej na zastosowanie komercyjne. 24 S t r o n a

25 W wywiadach powtarzała się również kwestia niechęci części pracowników uczelni do współpracy, a nawet twierdzenia, że nie należy współpracować z praktyką gospodarczą:,,bo to my jesteśmy naukowcy, my jesteśmy mądrzy, wszystko wiemy, a oni nic nie wiedzą. Kilku respondentów relacjonowało, że tego typu nastawienie jest rozpowszechniane przez starszą część kadry wśród doktorantów, czyli osób dopiero rozpoczynających swoją karierę naukową:,,wie Pan, jak młody człowiek ma za bliskie stosunki z praktyką, to niektórzy uważają to za minus, bo on się powinien skupić na nauce. W obszar barier mentalnych wpisuje się kwestia sposobu organizacji pracy na uczelni. W przeprowadzonych wywiadach rozmówcy wskazywali na trudności, jakie pracownicy naukowi mają z dostosowaniem się do wymogów panujących na wolnym rynku; w szczególności jeśli chodzi o terminowe wykonywanie prac i ścisłe trzymanie się harmonogramu:,,często dana współpraca z naukowcami jest trudna, bo trudno jest im się wpasować w jakieś ramy proceduralne, nie potrafią zrozumieć tego, że projekty unijne czy jakiekolwiek projekty realizowane z tych źródeł wymagają pewnych kroków związanych z rozliczaniem tych projektów, z dokumentowaniem ponoszenia wydatków, z realizacją działania zgodnie z programem. Tego typu sytuacje negatywnie wpływają na wiarygodność uczelni jako partnera biznesowego, znacznie podwyższając ryzyko niepowodzenia wspólnego projektu lub konieczności poniesienia dodatkowych kosztów finansowych. 2. Bariery systemowe Kolejnym zidentyfikowanym problemem jest brak rozwiązań systemowych, które pobudzałyby do współpracy ze sferą gospodarki i obligowały do niej. Rozmówcy wskazywali, że obecne rozwiązania petryfikują istniejące na uczelniach postawy i wzorce zachowań nie sprzyjają otwieraniu się uczelni na praktykę gospodarczą. Pracownicy naukowi rozliczani są z godzin, z artykułów publikowanych w periodykach akademickich, z udziału w konferencjach, natomiast w ocenie ich pracy nie docenia się znaczenia działalności zorientowanej praktycznie jak np. opinii, ekspertyz zrealizowanych na zlecenie sfery biznesu, udziału w projektach kooperacyjnych, zgłoszeń patentowych czy skomercjalizowanych wyników badań w postaci np. udzielonych licencji:,,dla pracowników naukowych uzasadnieniem bytu na uczelni są publikacje naukowe, godziny dydaktyczne, pensum. 25 S t r o n a

26 Problem ten również często poruszany jest w literaturze fachowej 7. Istniejące rozwiązania systemowe w pewnych swoich zapisach wręcz zniechęcają do nawiązywania otwartej współpracy ze środowiskiem gospodarczym:,,bo z jednej strony niby ustawa dopuszcza, że pracownik naukowy może pracować na drugim etacie, ale jest to z naciskiem na to, że może, ale musi się spowiadać, a dlaczego, a po co. Trzeba złożyć oświadczenie. To ciągle jeszcze jest taka nagonka. Nieprecyzyjne zapisy z pewnością nie tworzą systemu zachęt, bodźców skłaniających do kooperacji z praktyką. Część rozwiązań systemowych w pewnych obszarach wręcz utrudnia tę współpracę prowadząc do patologicznych sytuacji jakimi jest np. wykonywanie zleceń dla biznesu przez pracowników naukowych, wykorzystujących prestiż swojego tytułu naukowego, dokonywane w nazwijmy to,,szarej strefie, czyli bez pośrednictwa uniwersytetu. Tak te sytuacje opisuje jeden z respondentów: przedstawiciel jednej z głównych poznańskich uczelni:,,ludzie wolą tego nie zgłaszać (faktu współpracy- przyp. aut.), wolą pracować na czarno, albo na umowę zlecenie, czyli nie ma takiej dobrej atmosfery np., że jak rozwiążesz konkretny problem to Ci się to liczy do dorobku naukowego. Tam są jakieś drobne punkty za ekspertyzy, ale one liczą się do badań statutowych, czyli idą jakby na zespół i Pan indywidualnie nic z tego nie ma. W tym miejscu należy również podkreślić, iż wykonywanie zleceń dla sfery gospodarki w formie rejestrowalnej (czyli za pośrednictwem uniwersytetu) jest dla pracowników naukowych finansowo niekorzystne z tego względu, iż narzut uczelni wynosi zazwyczaj około 30%. Tak to komentuje jeden pracowników naukowych:,, w Biblii jest napisane, że dziesięcina i myślę, że te 10% to jest jakiś akceptowalny poziom. Albo niech to będzie 20%, ale niech dostanę za to punkty tak, że np. 30 usług konsultingowych to tak jakbym napisał artykuł na liście filadelfijskiej. Jest to tylko przejaw szerszego problemu, jaki stanowią niejasne zasady redystrybucji środków finansowych uzyskanych z wykonania zlecenia na poziomie uczelni. Wspomniana powyżej tzw.,,ukryta kooperacja - ukryty transfer technologii może do pewnego stopnia fałszować dane dotyczącego rzeczywistego stopnia współpracy środowiska naukowego z gospodarczym; jednocześnie wskazuje jednak wyraźnie na wadliwość zastosowanych rozwiązań systemowych. 7 Patrz m.in.: Regulacje prawne, dobre wzorce i praktyki dotyczące korzystania przez podmioty gospodarcze z wyników prac badawczych i innych osiągnięć intelektualnych instytucji akademickich i naukowych. 26 S t r o n a

27 W obszar barier systemowych wpisuje się ponadto zagadnienie systemu finansowania nauki. W polskich realiach uczelnie działają zasadniczo dzięki środkom z budżetu państwa. Dochody płynące z działalności komercyjnej, takiej jak sprzedaż patentów, licencji, wynagrodzenia za wykonane projekty w dalszym stopniu stanowią niewielki procent w strukturze budżetu uczelni, gdy tymczasem w USA bądź Wielkiej Brytanii są istotnym źródłem dochodów szkoły (np. amerykański Uniwersytet Stanforda w latach z samych opłat licencyjnych uzyskał 1,14 mld USD). 8 Taki system finansowania nie zachęca uczelni do podejmowania działalności komercyjnej, która mogłaby być nowym źródłem dochodów. Jak to określił przedstawiciel poznańskiej uczelni:,,poprzez system finansowania zagłaskaliśmy siebie na śmierć poprzez danie możliwości funkcjonowania bez kontaktu z przemysłem. Ten sam rozmówca podkreśla również kwestię zasad wynagradzania pracowników za wykonaną pracę naukową:,,model finansowania nauki jest błędny. Bo jeżeli ja dostaję pieniądze, raz, że publikuję bzdury w cudzysłowie, albo inaczej-bzdurą oceniam coś co nie ma aplikacyjności i ja za to dostaję kasę, to po co ja mam się weryfikować i zderzyć ze światem realnym, który będzie wymagał zmian, poprawek, skrytykuje mnie, gdzie ja nie będę miał ochrony profesora. Wypowiedź ta jest kolejnym przykładem, że w systemie funkcjonowania/organizacji nauki na poziomie szkolnictwa wyższego brakuje wbudowanych zachęt skłaniających do nawiązywania i podtrzymywania ścisłych kontaktów uczelni ze środowiskiem gospodarczym. 3. Bariery organizacyjne Kolejne utrudnienie w nawiązaniu współpracy sfery nauki ze sferą gospodarki pojawiało się najczęściej w wypowiedziach płynących od zwolenników wolnego rynku a dotyczyło barier organizacyjnych. Pod tym pojęciem należy rozumieć złożoną strukturę organizacyjną uczelni, która nie pozwala na szybkie i elastyczne reagowanie na zapytania, oferty płynące z zewnątrz. Przedsiębiorcy podkreślali fakt czasochłonności uczelnianych procedur, który ich zdaniem stanowi bardzo poważny mankament w kontaktach biznesowych ze sferą szkolnictwa wyższego. Zarzucali uczelniom, że te działają zbyt wolno i nie potrafią dostosować się do potrzeb dynamicznej firmy. Poniższa wypowiedź przedstawiciela uczelni obrazuje, jak złożona (respondenci posługiwali się również słowem- skostniała) struktura S t r o n a

28 biurokratyczna w połączeniu z brakiem zainteresowania pracowników naukowych działa na niekorzyść samej uczelni, jak i na niekorzyść przedsiębiorców: -W firmie jest tak-dziś decyzja, dziś zaczynamy działać. A na uczelni, no to musi iść przez prawnika, a to musi iść przez dział badań naukowych, a to musi iść przez rektora, a to musi podpisać kierownik katedry, a rozliczenie trzeba przygotować jeszcze wcześniej. Ja walczyłem długo i w pewnym momencie stwierdziłem, że nie ma to sensu. Firma oferowała przyzwoite warunki, bo to mieli być zatrudnieni i studenci i pracownicy naukowi, kasa by była dla uczelni i na badania. -I nie spotkało się to z pozytywnym przyjęciem? Nie, bali się wszyscy, a jak to będzie odebrane?, a jak to rozliczyć.? Inny wymiar barier organizacyjnych, na który wskazywali respondenci polega na tym, iż na wielu wielkopolskich uczelniach nie ma wyspecjalizowanych jednostek (takich jak np. Uczelniane Centrum Innowacji i Transferu Technologii na Uniwersytecie Adama Mickiewicza), które brałyby na siebie rolę pośrednika między przedsiębiorstwami zainteresowanymi nawiązaniem współpracy a konkretnymi wydziałami na uczelni, do których dana oferta, zapytanie mogłoby być skierowane. BARIERY WYSTĘPUJĄCE PO STRONIE PRZEDSIĘBIORCÓW 1. Bariery mentalne Kwestia mentalności dotyczy też przedsiębiorców, którzy często posługują się myśleniem stereotypowym i z góry zakładając, że,,naukowiec to siedzi w książkach i on jest daleki od praktyki gospodarczej, od rozwiązywania konkretnych problemów, rezygnują z występowania do uczelni z propozycjami współpracy. Natomiast, jak wskazywali rozmówcy, na każdej uczelni są pracownicy naukowi, którzy są bardzo otwarci na kooperację z biznesem i mają w tym zakresie duże doświadczenie. Z owego stereotypowego myślenia płynie niewiara w to, że uczelnia może stać się wiarygodnym partnerem biznesowym, który będzie w stanie sprawnie i solidnie wykonać zamówienie przedsiębiorcy, co w konsekwencji może np. skutkować decyzją o zakupie technologii zachodniej. Jak stwierdza jeden z respondentów:,,nie ma systemowego podejścia do tego, żeby firmy szukały kontaktów na uczelni. 28 S t r o n a

29 2. Bariery związane z precyzowaniem własnych oczekiwań Przedstawiciele uczelni na pytanie o czynniki utrudniające współpracę sfery nauki ze sferą gospodarki często wskazywali, że przedsiębiorcy nie są w stanie jasno sprecyzować, jaką pracę na ich zlecenie ma wykonać uczelnia wyższa i jakich efektów się spodziewają:,, Ale jest też kwestia przedsiębiorców; czy poszukują rozwiązania konkretnego problemu, czy poszukują recepty na coś, jakiejś złotej recepty i nie do końca wiedzą o co chodzi, a to jest kwestia precyzowania oczekiwań. Jak podkreślał jeden z rozmówców, chodzi o obopólne nastawienie na cele, które mają zostać zrealizowane, a obie strony mają posługiwać się ich jednakową interpretacją. Ponadto, w wypowiedziach powtarzała się kwestia dużych oczekiwań przedsiębiorców, które nie są jednak poparte odpowiednią ofertą związaną z wynagrodzeniem dla uczelni (odgrywa to szczególne znaczenie w obliczu spowolnienia gospodarczego dotykającego nasz kraj, które ma bezpośrednie przełożenie na kondycję finansową przedsiębiorstw, w szczególności na ich zdolność do finansowania projektów innowacyjnych). BARIERY WSPÓLNE 1. Bariery prawne Kolejnym obszarem, który, zdaniem respondentów, nie pozwala na sprawną i efektywną współpracę między sferą nauki a sferą gospodarki, są rozwiązania legislacyjne, przede wszystkim z poziomu krajowego. Kwestia zagadnień prawnych pojawiała się najczęściej podczas omawiania problematyki związanej z patentami i licencjami. Rozmówcy zwracali uwagę na zbytnią dowolność interpretacyjną zapisów prawnych, a tym samym niejasność i niepewność, jaka się z tym faktem wiąże. Z własnością intelektualną czy prawami autorskimi to jest tak, jak generalnie z całym systemem prawnym tzn., że każdy go stosuje tak, jak mu jest wygodnie. Ponadto w literaturze przedmiotu podkreśla się liczne wady systemu ochrony własności intelektualnej w Polsce jakimi są: wysokie koszty (związane z obowiązkiem wnoszenia opłat za postępowanie przed Urzędem Patentowym RP oraz za kolejne okresy ochronne, a także za usługi świadczone przez rzecznika patentowego), długi czas uzyskiwania na uzyskanie praw ochronnych oraz konieczność ujawnienia szczegółów chronionego 29 S t r o n a

30 rozwiązania 9. Wady te zniechęcają uczelnie do zgłaszania do ochrony patentowej opracowanych przez siebie rozwiązań, co w konsekwencji negatywnie wpływa na zjawisko transferu technologii między uczelnią a podmiotem gospodarczym. Wskazywano również na sprzeczności legislacyjne i nieścisłości dotyczące tworzenia firm typu spin off i start up, tworzenia przez uczelnie spółek, definicję pojęcia: pomoc publiczna. W wypowiedzi jednej z respondentek pojawiła się negatywna opinia dotycząca licznych ustaw i rozporządzeń regulujących funkcjonowanie szkolnictwa wyższego i dotyczących kwestii współpracy sfery nauki z gospodarką. Obecnie materia te jest regulowana przez 92 ustawy, 226 rozporządzeń i 105 innych aktów prawnych. 10 Jeden z rozmówców stwierdził: Myślę, że gdyby uregulowania prawne były łaskawsze dla przedsiębiorców, to myślę, że ta współpraca byłaby łatwiejsza. Przedsiębiorcy boją się jakiegokolwiek ryzyka. Myślę, że gdyby sfera prawna pozwalała na większą elastyczność, to przedsiębiorcy bardziej chętnie korzystaliby z różnych form wsparcia. 2. Bariery instytucjonalne i informacyjne Problem barier instytucjonalnych był najczęściej podnoszony przez przedsiębiorców. Wskazywali oni na brak jednej, dobrze znanej instytucji, która na poziomie regionalnym byłaby odpowiedzialna za zagadnienia współpracy sfery nauki ze sferą gospodarki. Instytucji, która z jednej strony mogłaby pełnić rolę pośrednika między uczelniami wyższymi a przedsiębiorstwami, a z drugiej strony byłaby ośrodkiem fachowej pomocy, również prawnej, w zakresie nawiązywania owej współpracy. W swoich wypowiedziach respondenci wskazywali również na zjawisko niewiedzy wielu przedsiębiorców odnośnie możliwości nawiązania współpracy z uczelniami wyższymi. Pojawiały się opinie, że reprezentanci gospodarki nie są w ogóle świadomi tego, że uczelnie mogą być partnerem w przedsięwzięciach biznesowych. Jest to wycinek szerszego problemu, jakim jest niedostatek działań informacyjnych i promocyjnych ukierunkowanych na popularyzację, a w konsekwencji na wspieranie inicjatyw ukierunkowanych na tworzenie powiązań kooperacyjnych między sferą nauki a sferą gospodarki. 9 Transfer technologii z uczelni do biznesu. Tworzenie mechanizmów transferu technologii. Str Gazeta Wyborcza, artykuł:,,zróbmy sobie Oksford, r. 30 S t r o n a

31 3. Dotychczasowe działania podjęte w województwie ukierunkowane na promowanie i wspieranie współpracy między nauką a gospodarką Większość respondentów wskazywała na fakt rosnącego zainteresowania tematyką transferu technologii zarówno wśród władz publicznych, jak i po stronie przedsiębiorców i uczelni. W minionych latach na terenie województwa podjętych zostało szereg inicjatyw ukierunkowanych na promowanie idei współpracy sfery nauki z gospodarką w zakresie transferu technologii (przykładowe inicjatywy opisane w Załączniku nr 3). 31 S t r o n a

32 2.4. SZKOLNICTWO PODYPLOMOWE I USTAWICZNE Szkolnictwo podyplomowe Kierunki studiów podyplomowych powstają głównie w wyniku identyfikacji zapotrzebowania istniejącego na rynku. Zazwyczaj na uczelni jest bardzo dużo kierunków studiów podyplomowych, co wynika z bardzo specyficznych oczekiwań przedsiębiorstw. Generalnie przedsiębiorstwa można podzielić na dwa typy. Pierwszy typ to przedsiębiorstwa, które kierują określoną liczbę pracowników na istniejące już studia (20 30). Drugi typ przedsiębiorstw to takie, które zamawiają całe, sprofilowane pod ich kontem studia (wtedy dla dużej liczby pracowników). Oferty programowe studiów podyplomowych rodzą się zazwyczaj w katedrach, natomiast negocjacje na poziomie uczelnia-przedsiębiorca w sprawie przyjęcia większej liczby pracowników lub profilowania studiów w specjalnie zorganizowanej komórce ds. studiów podyplomowych. W opinii przedsiębiorców, kształcenie podyplomowe jest już bardzo późnym momentem na dostosowanie kwalifikacji pracowników do potrzeb rynku pracy. Szkolnictwo ustawiczne Program Operacyjny Kapitał Ludzki Zainteresowanie pozyskaniem środków dostępnych w ramach PO KL jest bardzo duże wśród przedsiębiorców, instytucji systemu edukacji, samorządów i innych uprawnionych podmiotów. Dostęp do funduszy jest możliwy w komponencie centralnym i regionalnym w ramach projektów systemowych, konkursowych lub indywidualnych. Działania mające wpływ na współpracę systemu edukacji i gospodarki, mogą przybierać różne formy. Mogą to być: Skierowane bezpośrednio na wzmocnienie współdziałania nauki i biznesu - w ramach Priorytetu IV Szkolnictwo wyższe i nauka, gdzie przewidywanie są projekty na wzmocnienie i rozwój potencjału dydaktycznego uczelni oraz zwiększenie liczby absolwentów kierunków o znaczeniu kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy (Działanie 4.1) oraz rozwój kwalifikacji kadr systemu B+R i wzrost świadomości roli nauki w rozwoju gospodarczym (Działanie 4.2). W Priorytecie VIII, Działanie 8.2 Transfer wiedzy, gdzie zaplanowano projekty konkursowe w celu wsparcia dla sfery nauki i przedsiębiorstw oraz Regionalne Strategie Innowacji jako projekty systemowe. 32 S t r o n a

33 Wspomagające dostosowanie zasobów ludzkich do potrzeb gospodarki poprzez działania w formie dokształcania w postaci studiów podyplomowych i szkoleń dla pracowników przedsiębiorstw - Priorytet II, Poddziałanie Rozwój kapitału ludzkiego w przedsiębiorstwach; Priorytetu VIII, Poddziałanie Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla przedsiębiorstw; Wzmacnianie potencjału instytucji dostarczających usługi, czy to szkoleniowe, czy mające rozwijać przedsiębiorczość: Priorytet II - Poddziałanie Poprawa jakości świadczonych usług szkoleniowych i Poddziałanie Poprawa jakości usług świadczonych przez instytucje wspierające rozwój przedsiębiorczości i innowacyjności; Działania nakierowane na poprawę funkcjonowania systemu oświaty, realizowane w ramach Priorytetu III Wysoka jakość systemu oświaty - projekty dotyczące modernizacji systemu zarządzania, systemu egzaminów zewnętrznych, poprawy jakości kształcenia i upowszechnienia przez całe życie oraz w ramach Priorytetu IX Rozwój kompetencji i wykształcenia w regionach, gdzie uwaga jest skierowana na wyrównanie szans edukacyjnych, podniesienie atrakcyjności kształcenia zawodowego, upowszechnienie kształcenia ustawicznego i podniesienie jakości kadr systemu oświaty. Respondenci, reprezentanci szerokiego spektrum instytucji, opisywali już złożone, realizowane i planowane do złożenia wnioski, które wpisują się w większość wymienionych wyżej możliwości dofinansowania, co świadczy zarówno o dużej aktywności jak i świadomości istnienia trudności, które mogą być pokonywane dzięki środkom EFS. Jednocześnie zwracano uwagę na bariery, m.in. w postaci opóźnień w ogłaszaniu konkursów, bardzo długiego okresu oczekiwania na wyniki oceny merytorycznej oraz trudności w rozliczaniu, które utrudniają realizację tych projektów. Zdarza się również, że przedsiębiorcy startują w konkursach razem z przedstawicielami systemu edukacji lub samorządów. Jako przykład można podać projekt związany z wykorzystaniem technik medialnych do nauczania, jaki planują przeprowadzić Szkoła Biznesu i lokalna telewizja kablowa, czy projekt w partnerstwie pomiędzy Starostwem 33 S t r o n a

34 Powiatowym w Złotowie i Prywatną Szkołą Języków Obcych polegający na organizacji zajęć pozalekcyjnych głównie związanych z nauką języków obcych. Środkami unijnymi na szkolenia interesują się również duże przedsiębiorstwa. Jako przykład można podać pilską PNiG Nafta. Firma, ze względu na swoją wielkość dotychczas nie mogła startować w konkursach POKL. Jednak po zniesieniu ograniczeń co do wielkości podmiotów, które mogą starać się o środki na szkolenia, przygotowuje się do sporządzenia wniosku. Istnieje również zainteresowanie projektami badawczymi. Szkolnictwo ustawiczne Centra kształcenia zawodowego W zakresie kształcenia zawodowego dla dorosłych, funkcjonują centra kształcenia zawodowego. Jako przykład takiego centrum można podać pilskie Centrum Edukacji Zawodowej. Centrum posiada kadrę pedagogiczną oraz specjalistyczne pracownie i laboratoria z branż m.in. mechanicznych technik wytwarzania, elektrotechnicznej, samochodowej, budowlanej, mechatronicznej, czy komputerowej. Jednostka kształci uczniów innych szkół, współpracuje ze szkołą wyższą, kształci również dorosłych i organizuje kursy przygotowania zawodowego zgodnie z aktualnym zapotrzebowaniem rynku pracy. Jednostka stara się aplikować o środki unijne na nowe projekty szkoleniowe. Jednak z rozmowy wynika, że przez bardzo restrykcyjne wymogi formalne często wnioski przepadają z powodu braku przysłowiowego przecinka. Kształcenie dla dorosłych jednostka stara się organizować sama, współpracuje z urzędem pracy oraz stara się współpracować z przedsiębiorcami. Jak do tej pory największym projektem realizowanym przez Centrum była współpraca w Philips Lighting Poland. 3. ANALIZA SWOT OBECNEGO STANU WSPÓŁPRACY SYSTEMU EDUKACJI Z GOSPODARKĄ NA TERENIE WOJEWÓDZTWA WIELOKOPOLSKIEGO Przy analizie obecnego modelu współpracy systemu edukacji z gospodarką silne i słabe strony były oceniane w aspekcie przejawów współpracy lub braków tej współpracy. 34 S t r o n a

35 Natomiast analiza szans i zagrożeń odbywała się z punktu widzenia uwarunkowań regionalnych, wojewódzkich, krajowych i międzynarodowych, które mogą mieć wpływ (pozytywny bądź negatywny) na funkcjonowanie i rozwój modelu współpracy systemu edukacji z gospodarką. Analiza szans i zagrożeń była dokonywana dwutorowo biorąc pod uwagę zarówno uwarunkowania systemu edukacji, jak i systemu gospodarki. Silne strony Słabe strony Dobrze funkcjonujący Poznański Park Naukowo- Brak koordynacji działań wspierających Technologiczny stanowiący zalążek systemu innowacyjność oraz współpracę systemu edukacji i transferu technologii gospodarki prowadzonych przez jednostki w Wielkopolsce; administracji publicznej; Funkcjonujący park technologiczny Nickel Technology Park Poznań sp. z o.o.; Istniejący w regionie klaster motoryzacyjny będący przykładem aktywnej współpracy w Niedopasowanie oferty edukacyjnej (podaży) do potrzeb gospodarki (popytu); Niski poziom wiedzy wśród uczniów odnośnie możliwości kształtowania ścieżki zawodowej; zakresie transferu technologii uczelni, agencji Niska świadomość przedsiębiorców rozwoju przedsiębiorczości i podmiotu w zakresie korzyści wynikających prywatnego (spółka z o.o.); Aktywna działalność Izb Gospodarczych m.in. w zakresie współpracy systemu edukacji z gospodarką; Istniejące dobre praktyki współpracy edukacji i nauki z gospodarką, które mogą być ze współpracy z nauką oraz gospodarka; Brak współpracy szkół podstawowych oraz gimnazjalnych z gospodarką; Niedostosowanie szkolnictwa zawodowego pod względem liczby uczniów i kierunków kształcenia do potrzeb przedsiębiorców; upowszechniane i powielane; Niedopasowanie kwalifikacji kadry szkół Aktywność administracji samorządowej w zakresie innowacyjności oraz pobudzania kształcenia zawodowego do zapotrzebowania zgłaszanego przez przedsiębiorców; współpracy edukacji i nauki z gospodarką; Niedostosowanie prowadzonych Istniejące w regionie i podejmujące innowacyjną działalność w zakresie współpracy edukacji i na uczelniach prac badawczo-rozwojowych do potrzeb rynkowych powodujące niską przydatność gospodarki instytucje otoczenia biznesu: opracowanych wyników inkubatory technologiczne, centra transferu w zastosowaniach rynkowych; technologii, akademickie inkubatory Niski poziom komercjalizacji badań naukowych; przedsiębiorczości. Brak wymiany kadr uczelni i przedsiębiorstw (służącej wymianie wiedzy i doświadczenia); Trudności w dostępie do dobrze wyposażonych centrów doskonalenia zawodowego; Brak opracowanych zasad zarządzania własnością intelektualną na uczelniach utrudniające podejmowanie współpracy z przedsiębiorstwami; Mentalna niechęć pracowników naukowych uczelni do współpracy z MSP; Brak kompatybilności i jasnych kanałów przepływów informacji między jednostkami prowadzącymi działania innowacyjne oraz wspierające współpracę systemu edukacji i nauki z gospodarką; Współpraca z nauką i edukacją nie jest traktowana przez przedsiębiorców, jako działanie długofalowe, wpisane w strategię przedsiębiorstwa; Brak całościowej wizji w zakresie współpracy systemu edukacji i gospodarki Szanse Zagrożenia Wysoki potencjał dydaktyczno-naukowy uczelni w Brak świadomości konieczności diagnozowania 35 S t r o n a

36 województwie wielkopolskim; Poznań silnym ośrodkiem akademickim na arenie krajowej przyciągającym kapitał ludzki również z innych województw; Duża liczba jednostek naukowo-badawczych o wysokim potencjale; Istnienie przedsiębiorstw o silnej pozycji na ryku krajowym; Silne ośrodki w podregionach dzięki istnieniu szkół wyższych oraz instytucji otoczenia biznesu Atrakcyjna lokalizacja geograficzna ułatwiająca nawiązywanie współpracy międzynarodowej (m.in. z Niemcami); Przygotowywana przez MNiSW reforma szkolnictwa wyższego szansą na zmianę obecnej sytuacji; Przygotowywana przez MEN modernizacja szkolnictwa zawodowego; Dostęp do środków finansowych pochodzących z funduszy strukturalnych (WRPO, PO KL, PO IG); Przewidywany wzrost liczby ludności do 2020 roku gwarantujący stały wzrost liczby potencjalnych pracowników; Zaangażowanie władz wojewódzkich w aktywizację współpracy systemu edukacji i gospodarki; Wyrażane przez przedstawicieli wielu środowisk zainteresowanie tematem współpracy systemu edukacji i gospodarki; Wdrożenie Regionalnej Strategii Innowacji; Realizacja projektu Budowa Wielkopolskiego Systemu Innowacji Możliwość uczestnictwa w europejskich programach badawczych np. 7 Program Ramowy. zdolności dzieci i młodzieży; Niska popularność kierunków technicznoinżynieryjnych oraz przyrodniczych; Brak współpracy uczelni wyższych ze szkołami ponadgimnazjalnymi; Jedne z najniższych w Europie nakłady na działalność badawczo-rozwojową; Brak strategicznego myślenia wśród kadr zarządzających MSP m.in. w zakresie inwestowania w innowacje; Nieefektywny system finansowania nauki i oceny jednostek naukowych oraz systemu wynagradzania i rozwoju kadr naukowych; Przedkładanie korzyści z publikowania wyników prac B+R nad korzyści z patentowania (publikacja wyników uniemożliwia uzyskanie patentu); Niewielka liczba zgłoszeń i patentów międzynarodowych. Zidentyfikowane w analizie SWOT słabe i silne strony oraz szanse i zagrożenia wyznaczają pole dla działań podejmowanych w celu ulepszenia współpracy systemy edukacji z gospodarką. Analiza SWOT jest podstawą określenia celów, zwłaszcza średnio (taktycznych) i krótkookresowych (operacyjnych) a także określenia planu działań prowadzących do wdrożenia modelu. 36 S t r o n a

37 4. CELE WSPÓŁPRACY (DŁUGO, ŚREDNIO I KRÓTKOTERMINOWE) ORAZ WYNIKAJĄCE Z NICH KORZYŚCI Cele współpracy systemu edukacji z gospodarką zostały opracowane na trzech poziomach: cel długookresowy (strategiczny), cele średniookresowe (taktyczne) oraz cele krótkookresowe (operacyjne). Podczas opracowywania celów krótkoterminowych starano się formować je zgodnie z zasadą SMART, jednak ze względu na specyfikę samego modelu oraz działań, jakie należy podjąć, aby go wdrożyć, nie we wszystkich przypadkach cele udało się sformułować w pełni zgodne z formułą SMART. Ponadto dla celów krótkookresowych (operacyjnych), jako celów potencjalnie najistotniejszych z punktu widzenia praktycznych możliwości wdrażania modelu, określono spodziewane korzyści, jakie mogą wyniknąć z ich realizacji. Takie podejście powinno znacznie ułatwić monitoring realizacji strategii. Wybór celów średniookresowych i krótkoterminowych oraz działań służących ich realizacji został dokonany na podstawie przeprowadzonej analizie SWOT. Przy określaniu celów oraz działań starano się formułować je w taki sposób, aby wzmocnić obszary będące słabymi stronami obecnego modelu współpracy systemu edukacji z gospodarką oraz zniwelować zagrożenia płynące z otoczenia przy wsparciu ze strony silnych stron modelu oraz wykorzystaniu szans płynących z otoczenia. Zaproponowane działania odnoszą się do systemu edukacji na wszystkich szczeblach: od szkoły podstawowej, przez gimnazjalną, szkoły ponadgimnazjalne do uczelni wyższych. Cele zostały sformułowane w ten sposób, aby zaangażować przedstawicieli różnych środowisk w realizację modelu i zapewnić wielotorowe i ciągłe oddziaływanie. 37 S t r o n a

38 CEL DŁUGOTERMINOWY (STRATEGICZNY) Celem długoterminowym (strategicznym) jest Budowa gospodarki opartej na wiedzy w regionie poprzez rozbudowaną i silną współpracę systemu edukacji z gospodarką CELE ŚREDNIOTERMINOWE (TAKTYCZNE) Cel długoterminowy zostanie osiągnięty dzięki realizacji celów średniookresowych, wskazanych poniżej. Cel 1. Rozwój wiedzy drogą do zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw w regionie Wielkopolski Opis: Podstawowym zasobem Gospodarki Opartej na Wiedzy jest wiedza, a zatem rozwój współpracy edukacji z gospodarką przyczyni się do zwiększenia zasobów wiedzy zarówno po stronie gospodarki (głównie wiedzy teoretycznej), jak i po stronie systemu edukacji (głównie w zakresie wiedzy praktycznej). Wzrost wiedzy przyczyni się również do wzrostu wartości kapitału intelektualnego przedsiębiorstw, co nie będzie możliwe bez rozpoczęcia postrzegania inwestycji w pracowników, jako inwestycji w wiedzę. Inwestycje w dokształcanie pracowników, diagnozowanie i rozwój zdolności i zainteresowań, a także zatrudnianie wykształconych osób przełożą się na wyższy poziom wiedzy posiadanej przez daną organizację, a w efekcie na jej wyższy poziom konkurencyjności. Realizacja celu poprzez działania krótkoterminowe (zaprezentowane w rozdziale 5 Plan działań prowadzących do wdrożenia modelu ) nr: 1.1, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.5, 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5, 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 5.1, 5.2. Cel 2. Innowacyjność oferty edukacyjnej, wykorzystywanych technologii i zachowań Opis: Realizacja zamierzeń pozwoli na doskonalenie i tworzenie nowych produktów, technologii, organizacji, systemów zarządzania w powiązaniu z wiedzą i technologią opracowywaną w sektorze edukacji. Dodatkowo nowe programy kształcenia, zajęcia pozalekcyjne, wydarzenia organizowane przy współpracy z przedsiębiorcami przełożą się na innowacyjność oferty edukacyjnej. Pokazywanie sylwetek absolwentów, przekazywanie dobrych praktyk i kształcenie w powiązaniu z gospodarką zaowocuje kreatywnymi zachowaniami uczniów. 38 S t r o n a

39 Realizacja celu poprzez działania krótkoterminowe (zaprezentowane w rozdziale 5 Plan działań prowadzących do wdrożenia modelu ) nr: 2.1, 2.2, 2.4, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5, 3.6, 4.1, 4.2, 5.1, 5.2. Cel 3. Dopasowanie podaży edukacyjnej z popytem Opis: Jedną z cech GOW jest dopasowanie rynku edukacji do potrzeb nieustannie zmieniającego się rynku pracy. Takie dopasowanie będzie możliwe poprzez zwiększenie liczby i jakości powiązań pomiędzy gospodarką a edukacją. Stała współpraca powinna zaowocować odpowiedziami ze strony podaży edukacji na popytowe potrzeby rynku pracy. Zapewnienie odpowiedniej proporcji między potrzebami rynku a liczbą pracowników o różnym stopniu wykształcenia (zawodowe, średnie i wyższe) oraz kierunkach kształcenia (humanistyczne, techniczne, przyrodnicze, medyczne, artystyczne i in.). Realizacja celu poprzez działania krótkoterminowe (zaprezentowane w rozdziale 5 Plan działań prowadzących do wdrożenia modelu ) nr: 2.1, 2.2, 2.4, 3.4, 3.5, 3.6, 4.6. Cel 4. Budowanie stałych powiązań opartych o kooperację przedsiębiorstw ze szkołami Opis: Dominującym podejściem w wielu sektorach gospodarki jest strategia działania nastawiona na konkurencję, gdy tymczasem kluczowe do rozwoju GOW jest budowanie strategii działań w oparciu o kooperację. Zwiększanie roli i znaczenia współpracy systemu edukacji z gospodarką będzie budowaniem powiązań kooperacyjnych i skierowaniem strategii przyjmowanych działań w kierunku zgodnym z GOW. Kolejnym istotnym elementem jest sieciowa, płaska struktura organizacyjna, do której budowy przyczyni się tworzenie stałej sieci powiązań, kooperacja, współpraca pomiędzy jednostkami z sektora edukacji a podmiotami gospodarczymi. W długim okresie czasu wdrożenie modelu współpracy edukacji z gospodarką przyczyni się do budowy stałej sieci powiązań wspomagających powstawanie wartości dodanej. Trwałe powiązania przyczynią się zarówno do rozwoju szkół, jak i do rozwoju firm, a także umożliwią rozwój partnerstwa publiczno-prywatnego. Wykorzystanie umiejętności posiadanych przez partnerów prywatnych i publicznych stanowi szansę na poprawę efektywności świadczonych usług oraz wzrost ich liczby. Realizacja celu poprzez działania krótkoterminowe (zaprezentowane w rozdziale 5 Plan działań prowadzących do wdrożenia modelu ) nr: 1.1, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.5, 3.1, 3.2, 3.3, 4.4, 4.5, 4.6, 5.2. Cel 5. Zwiększenie świadomości przedsiębiorców i uczniów 39 S t r o n a

40 Opis: Spełnienie tego celu zakłada wzrost świadomości przedsiębiorców i uczniów w zakresie społecznej odpowiedzialności biznesu, a także budowę większej świadomości uczniów w zakresie społeczeństwa obywatelskiego. Istotną cechą społeczeństwa obywatelskiego jest aktywność, zdolność do samoorganizacji i działania bez odgórnego impulsu. Wspieranie powiązań edukacji z gospodarką to również promowanie przedsiębiorczości i aktywności uczniów. Do kompleksowego rozwoju przedsiębiorstw potrzebne są także działania na rzecz rozwoju społecznego. Realizacja celu poprzez działania krótkoterminowe (zaprezentowane w rozdziale 5 Plan działań prowadzących do wdrożenia modelu ) nr: 1.1, 2.1, 2.3, 2.4, 3.1, 3.2, 3.3, 4.1, 4.2, 5.2. CELE KRÓTKOTERMINOWE (OPERACYJNE) Podstawę wdrożenia modelu stanowią cele krótkoterminowe (operacyjne), które wynikają z jednej strony z przeprowadzonych badań stanu współpracy systemu edukacji z gospodarką, z drugiej strony wynikają z analizy dobrych praktyk. Poniżej zaprezentowano cele krótkoterminowe wraz ze wskazaniem korzyści wynikających z ich realizacji. Cel 1. Stworzenie przy uczelniach organów z udziałem przedstawicieli gospodarki i edukacji Korzyści wynikające z realizacji celu 1: Lepsze dopasowanie podaży absolwentów uczelni wyższych do potrzeb lokalnego rynku pracy ograny działające przy uczelniach składające się z przedstawicieli gospodarki i edukacji będą mogły określać zakres wiedzy przekazywanej studentom na uczelniach, odbywanych przez studentów praktyk i staży oraz zakresu działalności naukowej studentów (m.in. w zakresie zamawianych prac licencjackich, magisterskich, doktorskich, dyplomowych na zamówienie) Rozwój wiedzy dzielenie się dobrymi praktykami i udzielanie informacji o korzyściach wynikających z nawiązania współpracy sektora gospodarki z edukacją przyczyni się do rozwoju wiedzy zarówno w społeczności przedsiębiorców, jak i w społeczności osób powiązanych z edukacją. Budowa stałej sieci powiązań rozpoczęcie tworzenia organów mających na celu współpracę przedstawicieli gospodarki i edukacji pozytywnie wpłynie na budowanie silnych, stałych powiązań pomiędzy tymi grupami. 40 S t r o n a

41 Rozwój strategii działania nastawionej na kooperację realizacja celu 1 umożliwi dążenie do wykonania jednego z postulatów Gospodarki Opartej na Wiedzy w zakresie działań kooperacyjnych w miejsce dotychczas podejmowanych działań konkurencyjnych. Zachęcenie przedsiębiorców do współpracy z uczelniami i szkołami poprzez zasiadanie w jednym organie przyczyni się do rozpoczęcia kooperacji. Zachęcenie przedsiębiorców do angażowania się w działania społeczności lokalnych zaproszenie przedsiębiorców do współpracy w otoczeniu szkół uczuli ich na problemy istniejące w tym środowisku, pozytywnie przełoży się na budowę społecznej odpowiedzialności biznesu oraz zachęci do większego zaangażowania w działania lokalne, w tym działania na rzecz szkół i na rzecz budowy współpracy gospodarki z edukacją. Cel 2. Zwiększenie wykorzystania wiedzy naukowej w przedsiębiorstwach Korzyści wynikające z realizacji celu 2: Rozwój wiedzy wszystkie działania służące realizacji celu 2 mają za zadanie zwiększenie wykorzystania wiedzy naukowej w przedsiębiorstwach, w tym przede wszystkim wiedzy pochodzącej ze szkół wyższych. Zwiększenie transferu technologii realizacja programu zamawianych prac licencjackich, magisterskich, doktorskich oraz dyplomowych bezpośrednio przełoży się na transfer technologii z uczelni do przedsiębiorstw. Analogiczne działanie będą miały staże przedsiębiorców w jednostkach naukowych (w tym na uczelniach). Opracowanie konkretnych technologii na zamówienie przedsiębiorstw lub bezpośrednio przez przedsiębiorców spowoduje, iż prace wykonane w tym zakresie będą miały realne zastosowanie w gospodarce. Dodatkowo fakt wspierania tworzenia nowych centrów transferu technologii przełoży się na zwiększone działania na rzecz transferu technologii, co w przyszłości zaowocuje większą liczbą technologii sprzedawanych przedsiębiorcom. Dopasowanie podaży technologii do popytu prace zamawiane charakteryzują się wysokim stopniem dostosowania ofert technologicznych do zapotrzebowań. Bezpośrednie zamawianie prac przez przedsiębiorców spowoduje, iż prace badawcze 41 S t r o n a

42 prowadzone na uczelniach nie będą realizowane w oderwaniu od rzeczywistości, a ich realizacja będzie się odbywała niejako pod nadzorem przedsiębiorcy. Budowa stałej sieci powiązań realizacja staży dla pracowników przedsiębiorstw oraz prace zamawiane przyczynią się do budowy nowych powiązań pomiędzy gospodarką a edukacją. Bezpośrednie kontakty w celu wykonania pierwszego zlecenia, bądź stażu mogą zaowocować kontynuowaniem współpracy, która przyniesie korzyści obydwu stronom. Wzmacnianie powiązań pomiędzy instytucjami otoczenia biznesu również będzie owocowało budową stałej sieci powiązań. Innowacyjność wdrażanie przez przedsiębiorców wyników prac opracowywanych na uczelniach umożliwi korzystanie z najnowszych osiągnięć myśli naukowej i przełoży się na wzrost innowacyjności przedsiębiorstw w regionie. Dodatkowo nawiązanie współpracy gospodarki z edukacją umożliwi przedsiębiorstwom realizację swoich nowatorskich pomysłów w oparciu o technologie i wiedzę dostępną na uczelniach i w szkołach. Rozwój strategii działania nastawionej na kooperację realizacja celu 2 umożliwi dążenie do wykonania jednego z postulatów Gospodarki Opartej na Wiedzy w zakresie działań kooperacyjnych w miejsce dotychczas podejmowanych działań konkurencyjnych. Zachęcenie przedsiębiorców do współpracy z uczelniami i szkołami poprzez inicjowanie prac zamawianych, staży, czy wspierania ośrodków transferu technologii, przyczyni się do rozpoczęcia kooperacji. Wzrost wartości kapitału intelektualnego budowanie współpracy, zdobywanie nowej wiedzy przez pracowników przedsiębiorstw w pozytywny sposób przełoży się na wartość aktywów niematerialnych firm i w efekcie zaowocuje wzrostem wartości kapitału intelektualnego przedsiębiorstw w regionie. Cel 3. Poszerzenie i poprawa jakości oferty edukacyjnej szkół Korzyści wynikające z realizacji celu 3: Rozwój wiedzy wszystkie działania służące realizacji celu 3 przyczynią się do zwiększenia wykorzystania wiedzy, przepływu informacji i poprawy przekazywania wiedzy. 42 S t r o n a

43 Dopasowanie podaży edukacyjnej do popytu działania podejmowane w ramach celu 3 umożliwią dopasowanie rynku edukacji do potrzeb nieustannie zmieniającego się rynku pracy. Dostosowanie programów kształcenia, zwiększenie atrakcyjności szkół zawodowych, a także prowadzenie zajęć w szkołach przez praktyków umożliwią dopasowanie podaży edukacyjnej do potrzeb rynku pracy (do popytu). Wzmocnienie kształcenia zawodowego zaowocuje zmniejszeniem deficytu tych pracowników na rynku. Zwiększenie atrakcyjności edukacji poszerzenie oferty edukacyjnej szkół o dodatkowe zajęcia, wydarzenia organizowane we współpracy z przedsiębiorstwami stworzą efekt zachęty do kształcenia i doskonalenia. Budowa stałej sieci powiązań ukazywanie korzyści wynikających z długotrwałej współpracy z jednostkami sektora edukacyjnego i uczelniami przyczyni się do rosnącej liczby powiązań gospodarki z edukacją. Podkreślanie korzyści tej współpracy spowoduje, iż nawiązane relacje będą mocniejsze i dłużej trwające. Innowacyjność rozwiązań edukacyjnych poszerzenie oferty edukacyjnej przyczyni się do wprowadzania do programów kształcenia nowatorskich, niespotykanych dotąd rozwiązań, które będą się cieszyć dużym zainteresowaniem uczniów. Można liczyć również na to, iż nowe powiązania z przedsiębiorstwami w dużej mierze będą oparte o nowe formy współpracy, nowe metody, innowacyjne programy. Udział w nowych formach kształcenia będzie się także przekładał na wspieranie innowacyjnego myślenia wśród uczniów, myślenia nie opartego o dotychczasowe schematy. Rozwój przedsiębiorczości wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań do programów kształcenia pobudzi kreatywność wśród uczniów, zaś udział praktyków w prowadzeniu zajęć będzie przedstawiał dobre wzorce i skłaniał uczniów do podejmowania działalności gospodarczej. Cel 4. Podniesienie świadomości dotyczącej samorealizacji oraz kształtowania ścieżki kariery zawodowej wśród dzieci i młodzieży. Korzyści wynikające z realizacji celu 4: 43 S t r o n a

44 Rozwój wiedzy wszystkie działania służące realizacji celu 4 przyczynią się do zwiększenia wykorzystania wiedzy wśród uczniów, a także poprawienia przepływu informacji. Dopasowanie podaży edukacyjnej do popytu działania podejmowane w ramach celu 4 pomogą zapewnić odpowiednie proporcje pomiędzy potrzebami rynku a liczbą pracowników o różnym stopniu wykształcenia (zawodowe, średnie i wyższe) oraz kierunkach kształcenia (humanistyczne, techniczne, przyrodnicze, medyczne, artystyczne i in.). Dopasowanie rynku edukacji do potrzeb nieustannie zmieniającego się rynku pracy jest istotnym elementem budowy Gospodarki Opartej na Wiedzy. Wzmocnienie kształcenia wyższego w kierunkach matematycznych, przyrodniczych i technicznych zaowocuje zmniejszeniem deficytu wykwalifikowanych, posiadających wiedzę techniczną, pracowników na rynku. Zwiększenie atrakcyjności kierunków technicznych działania w zakresie promocji kierunków technicznych, matematycznych i przyrodniczych w szkołach wyższych przełożą się na wzrost zainteresowania studiowaniem na tych kierunkach, zapewnią większą liczbę kandydatów na wydziały ścisłe i poprawią postrzeganie kierunków technicznych, jako atrakcyjnych. Rozwój przedsiębiorczości promocja aktywnych postaw, prezentacja dobrych praktyk, prowadzenie klas patronackich przyczynią się do przekazania pozytywnej wizji przedsiębiorcy, jako do osoby odpowiedzialnej, tworzącej nowe miejsca pracy. Dobre praktyki bezpośrednio prezentowane uczniom zapewne wpłyną na wybór samozatrudnienia bądź rozwoju własnej firmy, jako ścieżki dalszej kariery zawodowej. Postrzeganie nauki i kształcenia jako inwestycji dotychczas często pojawiało się traktowanie przez rodziców i pracodawców nauki jako koszt. Ukazanie możliwości rozwoju kariery zawodowej w zależności od zdobytego wykształcenia i zapewniającego wykorzystanie zdobytej podczas edukacji wiedzy przełoży się na postrzeganie kształcenia jako inwestycji w ludzi, inwestycji w karierę zawodową, inwestycji opłacalnej nie tylko dla pracowników, ale także dla pracodawców. Zwiększenie możliwości samorealizacyjnych poprzez zapewnienie możliwości wyboru zawodu zgodnego ze zdiagnozowanymi i rozwijanymi zdolnościami i zainteresowaniami 44 S t r o n a

45 możliwe będzie zwiększenie możliwości samorealizacyjnych oraz poprawa jakości wykonywanych prac. Pokazywanie dzieciom już w szkole podstawowej możliwości kształtowania kariery zawodowej (odkrywanie ich zdolności i pokazywanie możliwych do wykonywania zawodów) przyczyni się do późniejszej większej motywacji do pracy, przełoży się na wzrost efektywności działań oraz zwiększenie zadowolenia. Efektywność działań pracownika wzrasta w sytuacji, gdy jego jedyną motywacją do pracy nie są względy materialne, ale również pozafinansowe (np. zadowolenie z wykonanego zadania). Zwiększenie roli szkół w karierze zawodowej położenie większego nacisku na informowanie o ścieżkach kariery zawodowej, wprowadzenie udziału przedsiębiorców w przekazywaniu wiedzy o zawodach pozytywnie wpłynie na ofertę szkół i przełoży się na większą rolę szkół w wyborze i kształtowaniu kariery zawodowej. Budowa większej świadomości uczniów w zakresie społeczeństwa obywatelskiego istotną cechą społeczeństwa obywatelskiego jest aktywność, zdolność do samoorganizacji i działania. Wspieranie powiązań edukacji z gospodarką to również promowanie przedsiębiorczości i aktywności uczniów, a także promowanie odpowiedzialnych postaw w zakresie dokonywania wyborów. Wzmocnienie powiązań pomiędzy szkołami ponadgimnazjalnymi, wyższymi i przedsiębiorcami poprzez upowszechnianie idei trójstronnej współpracy uczniowie szkół ponadgimnazjalnych uzyskają wsparcie zarówno ze strony uczelni, jak i przedsiębiorców. Od początku edukacji w szkole ponadgimnazjalnej uczniowie będą posiadali wiedzę dotyczącą swoich predyspozycji i możliwości kształtowania dalszej kariery. Cel 5. Badanie losów absolwentów Korzyści wynikające z realizacji celu 5: Rozwój wiedzy działania przewidziane w ramach realizacji celu 5 przyczynią się do zwiększenia wiedzy w zakresie dalszych losów absolwentów, przekazywania informacji o powiązaniach edukacji z zawodem. 45 S t r o n a

46 Dopasowanie podaży edukacyjnej do popytu prowadzenie stałego badania absolwentów pozwoli na szybkie wykrywanie zawodów deficytowych, monitoring rynku pracy, a także na dostosowania oferty kształcenia do lokalnych potrzeb. Dodatkowo prezentacja sylwetek absolwentów pozwoli ich młodszym kolegom na eliminację niektórych błędnych wyborów w zakresie dalszego kształcenia. Dzięki badaniu absolwentów możliwe będzie określenie rzeczywistych (a nie tylko deklarowanych) pożądanych cech pracowników, a także lepsze dopasowanie profilów potencjalnych pracowników do oczekiwań pracodawców. Już w trakcie kształcenia studenci będą wiedzieli, na jakie dodatkowe elementy pracodawcy zwracają szczególna uwagę np. działalność w organizacjach studenckich, udział w wyjazdach zagranicznych, staże, praktyki Rozwój przedsiębiorczości prezentacja sylwetek absolwentów przełoży się na chęć powielania dobrych wzorców i podążania śladami osób, którym udało się osiągnąć sukces zawodowy. Podejmowanie decyzji o założeniu firmy będzie wsparte przykładami absolwentów, co pomoże wesprzeć uczniów przy podejmowanych działaniach. Prezentacja dobrych praktyk śledzenie losów absolwentów umożliwi zapraszanie do szkół byłych uczniów, którzy osiągnęli sukces zawodowy i społeczny. Takie osoby mogą podzielić się swoimi pomysłami na zdobywanie szczebli kariery zawodowej i przekazać cenne wskazówki swoim młodszym kolegom i koleżankom. Budowa większej świadomości w zakresie społeczeństwa obywatelskiego realizacja celu 5 przyczyni się do budowy świadomości w zakresie społeczeństwa obywatelskiego zarówno wśród uczniów, jak i absolwentów. Umożliwi promowanie odpowiedzialnych postaw w zakresie dokonywania wyborów, a także zaangażowanie obywatelskie przy kształtowaniu postaw kolejnych pokoleń. 46 S t r o n a

47 5. PLAN DZIAŁAŃ PROWADZĄCYCH DO WDROŻENIA MODELU Plan działań zawiera działania przyporządkowane do poszczególnych celów krótkoterminowych. Każde działanie zawiera przypisany do niego podmiot koordynujący oraz podmioty zaangażowane w realizację danego działania wraz z podaniem narzędzi i sposobów działania podmiotu koordynującego i podmiotów zaangażowanych w realizację działania. Dla każdego działania zostało również określone potencjalne źródło finansowania oraz kształcenie, jakie jest wymagane dla prawidłowej realizacji działania. Do poszczególnych działań przypisano zidentyfikowane dobre praktyki. Przyjęta forma prezentacji planu działań prowadzących do wdrożenia modelu współpracy systemu edukacji z gospodarką obejmuje trzy aspekty: 1. Plan działań prowadzących do wdrożenia modelu na każdym szczeblu systemu edukacji opisuje narzędzia, które powinny być zastosowane do realizacji celów wraz ze wskazaniem potencjalnego źródła finansowania; 2. Plan działań umożliwiający wdrożenie odpowiedniego systemu kształcenia kadr realizujących wspólne przedsięwzięcia; 3. Zalecenia dla władz samorządowych wszystkich szczebli umożliwiające realizację wskazanych celów. 47 S t r o n a

48 Cel 1. Stworzenie przy uczelniach organów z udziałem przedstawicieli gospodarki i edukacji. Działania 1.1 Popularyzacja tworzenia organów składających się z przedstawicieli gospodarki i edukacji Organ koordynujący wykonanie zadania Urząd Marszałkowski Narzędzie, sposoby działania Akcja promująca tworzenie organów składających się z przedstawicieli gospodarki i edukacji poprzez m.in. prezentację dobrych praktyk i korzyści, jakie przynosi współpraca. Podmioty zaangażowane w realizację Uczelnie - szczególnie te, na których funkcjonują podobne organy (składające się z przedstawicieli systemu gospodarki i edukacji) oraz przedsiębiorcy wchodzący w skład tych organów Narzędzie, sposoby działania Przekazywanie dobrych praktyk w zakresie funkcjonowania organów i informowanie o korzyściach wynikających ze współpracy. Potencjalne środki finansowania Środki własne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Działanie 8.2. Transfer wiedzy) Kształcenie Dobre praktyki (zał. III) S t r o n a

49 Cel 2. Zwiększenie wykorzystania wiedzy naukowej w przedsiębiorstwach Działania 2.1 Powstawanie prac dyplomowych na zamówienie gospodarki 2.2 Utworzenie bazy zamawianych prac dyplomowych Organ koordynujący wykonanie zadania Urząd Marszałkowski Urząd Marszałkowski Narzędzia, sposoby działania Upowszechnianie idei zamawianych prac licencjackich, magisterskich, doktorskich i dyplomowych. Działania promocyjne, np. spotkania promocyjne adresowane do: - pracowników naukowych uczelni, - przedstawicieli instytucji otoczenia biznesu (IOB), - przedsiębiorców, - pracowników administracji samorządowej. Zamieszczenie informacji na stronie Urzędu Marszałkowskiego, portalach informacyjnych etc. Powstanie jednolitej w województwie bazy tematów dyplomowych prac zamawianych, obejmujących zakres baz prowadzonych przez uczelnie i IOB, dostępnej przez Internet Podmioty zaangażowane w realizację Uczelnie, instytucje otoczenia biznesu, przedsiębiorcy, administracja samorządowa Instytucje otoczenia biznesu Uczelnie Narzędzie, sposoby działania Realizacja programu powstawania prac zamawianych przez przedsiębiorców Zbieranie informacji dotyczących zapotrzebowania na prace dyplomowe od przedsiębiorców Potencjalne środki finansowania Środki własne, Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (w szczególności Priorytet I Badania i rozwój nowoczesnych technologii), Środki własne, Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (w szczególności Działanie 2.3 Inwestycje związane z rozwojem infrastruktury informatycznej nauki) Kształcenie Dobre praktyki (zał. III) S t r o n a

50 2.3 Popularyzacja i wspieranie tworzenia centrów transferu technologii 2.4 Popularyzacja idei oraz realizacja staży dla pracowników przedsiębiorstw w jednostkach naukowych Urząd Marszałkowski Urząd Marszałkowski Popularyzacja na uczelniach działalności osób (komórek), które będą kontaktowały się z gospodarką. Organizacja spotkań dla władz i pracowników uczelni zainteresowanych pełnieniem roli pośrednika w kontakcie z gospodarką z osobami posiadającymi doświadczenie w tym zakresie Informowanie o możliwościach odbycia stażu lub szkoleń praktycznych na uczelniach skierowanych do przedsiębiorców, mających na celu zdobycie dodatkowej wiedzy naukowej. Uczelnie Uczelnie, instytucje otoczenia biznesu, przedsiębiorcy Rozwój i wspieranie tworzenia centrów transferu technologii Opracowanie programu staży, przygotowanie do wdrożenia i ich realizacja Środki własne, Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (w szczególności Priorytet I Badania i rozwój nowoczesnych technologii, a także Priorytet V Dyfuzja innowacji), Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Działanie 8.2 Transfer wiedzy), Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny (szczególnie Działanie 1.4. Wsparcie przedsięwzięć powiązanych z Regionalną Strategią Innowacji) Środki własne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Działanie 8.2. Transfer wiedzy) Zalecane dokształcanie osób zainteresowanych rolą pośrednika w kontakcie z gospodarką (studia podyplomowe lub szkolenia uwzględniające doświadczenia zagraniczne) Staże lub szkolenia praktyczne przedsiębiorców S t r o n a

51 2.5 Zwiększenie współpracy ośrodków otoczenia biznesu w województwie Silny ośrodek w regionie prowadzący działalność w zakresie transferu technologii Zawiązanie silnej współpracy pomiędzy instytucjami otoczenia biznesu celem sprawnego zbierania opracowanych na uczelniach technologii i zapotrzebowania zgłaszanego przez przedsiębiorców oraz dopasowywania ofert do zapytań. Przekazywanie dobrych praktyk współpracy nauki z gospodarką. Urząd Marszałkowski, wszystkie istniejące i nowo powstające ośrodki otoczenia biznesu: - inkubatory (przedsiębiorczości, technologiczne, akademickie) - parki przemysłowe, i naukowo-technologiczne, - centra transferu technologii, - inne ośrodki innowacyjności. Zainicjowanie i rozwój współpracy ośrodków otoczenia biznesu Środki własne, środki prywatne (uzyskane dzięki transferowi technologii), Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (w szczególności Priorytet I Badania i rozwój nowoczesnych technologii, Priorytet III Kapitał dla innowacji, a także Priorytet V Dyfuzja innowacji), Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Działanie 8.2 Transfer wiedzy), Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny (szczególnie Działanie 1.4. Wsparcie przedsięwzięć powiązanych z Regionalną Strategią Innowacji) 51 S t r o n a

52 Cel 3. Poszerzenie i poprawa jakości oferty edukacyjnej szkół Działania 3.1 Uświadamianie MSP w zakresie korzyści wynikających z długofalowej współpracy ze szkołami (szczególnie uczelniami i szkołami ponadgimnazjalnymi) 3.2 Inicjowanie i organizowanie wydarzeń z udziałem przedsiębiorców (konkursy, akcje) 3.3 Popularyzacja prowadzenia przez praktyków zajęć (w tym pozalekcyjnych) Organ koordynujący wykonanie zadania Urząd Marszałkowski Urząd Marszałkowski Urząd Marszałkowski Zakres działania dla organu koordynującego Opracowanie oraz udostępnienie materiałów promocyjnych, informacyjnych mówiących o korzyściach i konieczności współpracy z edukacją Przeprowadzenie kampanii informacyjnej mającej na celu zachęcenie przedsiębiorców do udziału w organizacji dodatkowych wydarzeń dla uczniów. Kampania promocyjna skierowana do przedsiębiorców, instytucji otoczenia biznesu oraz uczelni i szkół uświadamiająca korzyści, jakie wynikają z prowadzenia zajęć przez praktyków dla systemu gospodarki i edukacji Podmioty zaangażowane w realizację Instytucje otoczenia biznesu, Szkoły podstawowe, gimnazjalne, ponadgimnazjalne, wyższe, przedsiębiorstwa Uczelnie, szkoły ponadgimnazjalne, przedsiębiorcy, instytucje otoczenia biznesu Zakres działania podmiotu wykonującego Dotarcie do przedsiębiorców poprzez rozesłanie materiałów promocyjnych oraz organizowanie szkoleń, spotkań Organizacja i udział w konkursach, eventach. Udział w spotkaniach, opracowanie programu zajęć, realizacja zajęć przez praktyków Dostępne środki finansowania Środki własne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich) Środki własne, prywatne (np. sponsorowanie nagród) Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet IX Rozwój wykształcenia oraz kompetencji w regionach) Środki własne, środki prywatne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty oraz Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka, a także Działanie 8.2. Transfer wiedzy) Kształcenie Krótkie kursy przygotowania pedagogicznego dla praktyków Dobre praktyki (zał. III) S t r o n a

53 3.4 Zwiększenie atrakcyjności szkół zawodowych 3.5 Dostosowanie programu kształcenia szkół ponadgimnazjalnych do potrzeb rynkowych 3.6 Dostosowanie programu kształcenia szkół wyższych do potrzeb rynkowych Urząd Marszałkowski Starostwa Powiatowe Uczelnie Kampania społeczna (promocyjna) skierowana na poprawę wizerunku szkolnictwa zawodowego wśród dzieci i ich rodziców, a także na zachęcanie przedsiębiorców do długofalowego wspierania funkcjonowania szkół zawodowych. Diagnozowanie potrzeb edukacyjnych w obszarze szkolnictwa zawodowego zgodnie z potrzebami rynku pracy Opracowanie programów rozwojowych szkół. Wsparcie finansowe i organizacyjne szkół w otwieraniu kierunków, na które zgłaszane jest zapotrzebowanie ze strony przedsiębiorstw Modyfikacja programów kształcenia na podstawie informacji uzyskanych od przedsiębiorców, opracowanie zmian i wdrożenie nowych programów Starostwa powiatowe, szkoły ponadgimnazjalne, przedsiębiorstwa, PUP Instytucje otoczenia biznesu, przedsiębiorstwa, szkoły ponadgimnazjalne Przedsiębiorcy Organizowanie spotkań w szkołach gimnazjalnych z udziałem szkół ponadgimnazjalnych i przedsiębiorców zachęcające do kształcenia zawodowego. Wdrożenie nowych programów rozwojowych szkół. Dostosowanie oferty kształcenia zawodowego do potrzeb lokalnego rynku pracy. Wsparcie finansowe oraz wsparcie osoboweprowadzenie zajęć dla uczniów oraz udostępnianie materiałów, sprzętu. Wdrażanie nowych programów nauczania. Przekazywanie informacji / uwag odnośnie programów kształcenia, proponowanie zmian Środki własne, środki prywatne Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Działanie 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego) Środki własne, prywatne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty oraz Priorytet IX Rozwój wykształcenia oraz kompetencji w regionach) Środki własne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka) Podnoszenie i zdobywanie nowych kwalifikacji przez nauczycieli, doskonalenie zawodowe Podnoszenie i zdobywanie nowych kwalifikacji przez kadrę dydaktyczną uczelni S t r o n a

54 Cel 4. Podniesienie świadomości dotyczącej samorealizacji oraz kształtowania ścieżki kariery zawodowej wśród dzieci i młodzieży. Działania 4.1 Stworzenie systemu diagnozowania zdolności dzieci i młodzieży na każdym etapie edukacji ( szczególnie szkoły podstawowe i gimnazjalne) 4.2 Stworzenie możliwości rozwijania zdiagnozowanych zdolności dzieci i młodzieży Organ koordynujący wykonanie zadania Urząd Marszałkowski Organy prowadzące szkoły Zakres działania dla organu koordynującego Stworzenie modelu badań służącego diagnozowaniu zdolności dzieci i młodzieży, z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych etapów edukacji. Umożliwienie rozwoju zdiagnozowanych zdolności poprzez uczestnictwo w zajęciach dodatkowych (szczególnie w szkołach podstawowych i gimnazjach).wsparcie w pozyskaniu finansowania na dodatkowe zajęcia. Podmioty zaangażowane w realizację Kuratorium oświaty, Centra doradztwa zawodowego, instytucje otoczenia biznesu, Urzędy miast / gmin, starostwa powiatowe Regionalne Ośrodki europejskiego Funduszu Społecznego, Szkoły Zakres działania podmiotu wykonującego Aktywne uczestniczenie w budowaniu modelu badań - Regionalne Ośrodki EFS pomoc przy aplikowaniu o środki (POKL) - szkoły -zapewnienie miejsca i osób prowadzących zajęcia Dostępne środki finansowania Środki własne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty oraz Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka, Priorytet IX Podziałanie Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów z grup o utrudnionym dostępie do edukacji oraz zmniejszenie różnic w jakości usług edukacyjnych Środki własne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty), Priorytet IX Podziałanie Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów z grup o utrudnionym dostępie do edukacji oraz zmniejszenie różnic w jakości usług edukacyjnych Kształcenie Dobre praktyki (zał. III) S t r o n a

55 4.3 Upowszechnianie działań ukazujących uczniom szkół podstawowych i gimnazjalnych możliwości kreowania własnej kariery 4.4 Prowadzenie działań ukazujących uczniom szkół podstawowych i gimnazjalnych możliwości kreowania własnej kariery 4.5 Upowszechnianie idei współpracy trójstronnej pomiędzy szkołami ponadgimnazjalnymi, uczelniami i przedsiębiorcami Urząd Marszałkowski Urzędy miasta / gmin Urząd Marszałkowski Akcje społeczne (promocyjne) skierowane do szkół, samorządów (wydziały oświaty urzędów miast / gmin) przedsiębiorców i rodziców uczniów promujące wycieczki do zakładów pracy, spotkania z praktykami gospodarczymi (rodzice dzieci uczących się w danej szkole, przedsiębiorcy) Popularyzacja i wsparcie szkół przy prowadzeniu wycieczek do przedsiębiorców oraz spotkań z praktykami gospodarki (rodzicie uczących się w danej szkole dzieci, przedsiębiorcy) Prowadzenie akcji społecznej (promocyjnej) dotyczącej kwestii tworzenia powiązań między szkołami ponadgimnazjalnymi i uczelniami wyższymi oraz przedsiębiorcami, zwłaszcza w zakresie klas patronackich. Urzędy miasta / gmin, przedsiębiorcy Szkoły podstawowe i gimnazjalne, przedsiębiorcy, rodzice Starostwa powiatowe, szkoły ponadgimnazjalne, uczelnie, przedsiębiorcy, IOB Pomoc przy organizowaniu spotkań, uczestnictwo w spotkaniach Organizacja spotkań i innych działań prezentujących ścieżki kariery. Organizowanie spotkań, inicjowanie działań (tworzenie transferu dobrych praktyk) Środki własne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty) Środki własne, środki prywatne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty) Środki własne, środki prywatne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty oraz Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka, a także Działanie 8.2. Transfer wiedzy) S t r o n a

56 4.6 Upowszechnianie edukacji na kierunkach deficytowych (szczególnie technicznych) Instytucje otoczenia biznesu Kampanie społeczne (promocyjne) skierowane do uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych promujące pracę w kierunkach deficytowych (szczególnie technicznych) Przedsiębiorcy, szkoły gimnazjalne, ponadgimnazjalne oraz uczelnie W ramach akcji społecznej pomoc przy organizowaniu spotkań z przedstawicielami szkół, przedsiębiorcami, wizyty w zakładach pracy, konkursy itp. Organizacja działań mających na celu poprawę atrakcyjności kształcenia na kierunkach technicznych, matematycznych i przyrodniczych np. programy stypendialne, zajęcia wyrównawcze. Środki własne, środki prywatne, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (w szczególności Priorytet IX Rozwój wykształcenia oraz kompetencji w regionach, a także Podziałanie Zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy) S t r o n a

57 Cel 5. Badanie losów absolwentów Działania 5.1. Opracowanie metodyki 5.2 Wdrożenie stałego badania absolwentów Organ koordynujący wykonanie zadania Urząd Marszałkowski Uczelnie Narzędzie, sposoby działania Pomoc organizacyjna przy opracowywaniu metodyki badania losów absolwentów Wdrożenie i prowadzenie stałego badania absolwentów Podmioty zaangażowane w realizację Uczelnie Uczelnie, Przedsiębiorstwa zatrudniające absolwentów Narzędzie, sposoby działania Uczestnictwo w procesie opracowywania metodyki badań losów absolwentów Pomoc przy prowadzeniu stałego badania losów absolwentów Potencjalne środki finansowania Środki własne, środki unijne Środki własne, środki unijne Kształcenie Dobre praktyki (zał. III) 57 S t r o n a

58 6. WYMAGANIA WOBEC INICJATYW, KTÓRE MIAŁYBY BYĆ FINANSOWANE PRZEZ SAMORZĄD WOJEWÓDZTWA Celem realizacji modelu proponowane jest stosowanie następujących wymagań wobec inicjatyw, które mają być finansowane przez samorząd województwa: 1. W zakresie przedmiotu inicjatywy przedmiot inicjatywy powinien być zgodny z działaniami przypisanymi do poszczególnych celów. Jest to konieczne wymaganie, jakie powinno być zastosowane wobec inicjatyw, aby model współpracy systemu edukacji z gospodarką mógł zostać wdrożony. 2. W zakresie podmiotów realizujących inicjatywę dofinansowanie powinno być przyznawane podmiotom, które są wymienione jako podmioty zaangażowane, preferowane powinny być inicjatywy, w których uczestniczą przedstawiciele zarówno systemu gospodarki (przedsiębiorcy lub zrzeszenia przedsiębiorców cechy rzemiosł, Izby Gospodarcze) jak również edukacji (szkoły, uczelnie wyższe, organy prowadzące szkoły urzędy gmin / miast, urzędy powiatowe) Przyznawanie dofinansowania inicjatywom, w których realizacji będą uczestniczyć jednocześnie przedstawiciele systemu gospodarki i systemu edukacji umożliwi budowanie podstaw modelu współpracy już na etapie przygotowań do realizacji poszczególnych inicjatyw. Może to pomóc zapewnić większe zaangażowanie w realizację inicjatyw ze strony realizujących je podmiotów. 3. Obszar objęty inicjatywą jedną inicjatywą powinien być objęty obszar minimum jednego subregionu (określonego na potrzeby realizacji RSI) Objęcie inicjatywą obszaru obejmującego minimum jeden subregion (określony na potrzeby realizacji RSI) umożliwi bardziej efektywne wykorzystanie środków (korzyści ekonomii skali, większa liczba potencjalnych beneficjentów projektu). 4. Finansowanie inicjatywy nie powinny opierać się tylko na finansowaniu ze środków Urzędu Marszałkowskiego, w finansowaniu inicjatyw powinny partycypować również podmioty je realizujące, szczególnie premiowany powinien być udział środków prywatnych (przedsiębiorstw) Takie podejście umożliwi samorządowi województwa na sfinansowanie większej liczby inicjatyw przy ograniczonym budżecie, pozwoli także na uzyskanie większego zaangażowania w realizację inicjatyw ze strony podmiotów ją realizujących 58 S t r o n a

59 (m.in. zapewnienie jak najdłuższego okresu trwałości rezultatów inicjatyw). 5. Rezultaty - rezultaty powinny bezpośrednio przyczyniać się do osiągania korzyści, jakie zostały określone dla poszczególnych celów Jako logiczny wynik realizacji inicjatyw zakładane jest bezpośrednie oddziaływanie rezultatów na osiąganie zdefiniowanych dla poszczególnych celów korzyści 6. Trwałość rezultatów inicjatywy w przypadku generowanych w wyniku realizacji inicjatyw rezultatów twardych należy wymagać minimalnej trwałości rezultatu w długim okresie (3-5 lat) W przypadku inicjatyw, jakie należy podjąć, aby wdrożyć model współpracy systemu edukacji z gospodarką, ze względu na specyfikę działań podejmowanych przy wdrażaniu modelu, nie we wszystkich przypadkach będzie można dokładnie monitorować trwałość rezultatów. Zakłada się, że utrudnione (np. z uwagi na kwestie finansowe) może być monitorowanie trwałości rezultatów miękkich, takich jak np. trwałość budowy świadomości w określonym zakresie.. Należy jednak monitorować wszystkie wygenerowane twarde rezultaty, jak na przykład powołanie do życia centrum transferu technologii, stworzenie bazy prac zamawianych, rozpoczęcie programu współpracy. Zakłada się, że minimalny okres trwałości rezultatów twardych wykonanych inicjatyw powinien wynosić 3 lata. Przy ocenie trwałości rezultatów pożądane jest podanie metod monitorowania osiągnięcia rezultatów, a także zakładany okres trwałości (w latach). 7. Trwałość współpracy nawiązanej w celu realizacji inicjatywy preferowanie inicjatyw, po zakończeniu których podmioty je realizujące planują kontynuowanie współpracy. Zachowanie trwałości współpracy, nawiązanej w celu realizacji inicjatyw, może zapewnić większą efektywność wydatkowanych środków finansowych sama realizacja inicjatyw będzie początkiem współpracy systemu edukacji z gospodarką, a zatem przyczyni się do tworzenia części modelu. Ponadto zapewnienie trwałości współpracy podmiotów wspólnie realizujących inicjatywę będzie świadczyć o ich dużym zaangażowaniu w osiąganie celów podejmowanych działań. Przy określaniu trwałości współpracy powinien zostać przedstawiony zakres dalszej współpracy, jej minimalny okres trwałości (w latach), a także sposób monitorowania efektywności podejmowanej współpracy. 59 S t r o n a

60 Załączniki 60 S t r o n a

61 SPIS TREŚCI ZAŁĄCZNIK I METODYKA BADANIA ORAZ SCHEMAT PROCESU BADAWCZEGO ZALĄCZNIK II CHARAKTERYSTYKA SPOŁECZNO - GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO ZALĄCZNIK III DOBRE PRAKTYKI ZIDENTYFIKOWANE ROZWIĄZANIA KRAJOWE I ZAGRANICZNE W SFERZE WSPÓŁPRACY EDUKACJI Z GOSPODARKĄ ZALĄCZNIK IV ANALIZA SIECIOWA ZALĄCZNIK V TRANSFER TECHNOLOGII MIĘDZY UCZELNIAMI WYŻSZYMI A SEKTOREM GOSPODARKI ZALĄCZNIK VI BIBLIOGRAFIA ZALĄCZNIK VII SPIS WYWIADÓW ZALĄCZNIK VIII REFORMA ZAWODOWA ZALĄCZNIK IX PROJEKT UCHWAŁY DOTYCZĄCEJ DOKUMENTU STRATEGICZNEGO MODEL WSPÓŁPRACY SYSTEMU EDUKACJI Z GOSPODARKĄ S t r o n a

62 ZAŁĄCZNIK I METODYKA BADANIA ORAZ SCHEMAT PROCESU BADAWCZEGO Przeprowadzone badanie miało charakter jakościowy, a podstawową metodą badawczą był pogłębiony wywiad indywidualny (IDI). Pierwszy etap badania polegał na dokonaniu dokładnej analizy danych zastanych (desk research) takich jak: informacje ze stron internetowych, dokumenty strategiczne, literatura przedmiotu, informacje prasowe. Na podstawie uzyskanych w ten sposób danych stworzony został zarówno katalog pytań badawczych, na które istotne było uzyskanie odpowiedzi w trakcie następnych faz badania, jak również wytypowani zostali respondenci- przedstawiciele instytucji kluczowych dla realizacji celów badania. Z każdym respondentem został nawiązany kontakt telefoniczny celem umówienia się na spotkanie. Wywiady przeprowadzano w formie indywidualnych wywiadów pogłębionych z jednym respondentem (Individual In-Depth Interviews IDI), dwoma (diady) lub większą liczbą (Focus Group Interviews FGI). Została zastosowana technika wywiadu semiustrukturyzowanego tzn. takiego, w którym część pytań zadawanych respondentom jest z góry ustalona, natomiast w trakcie rozmowy mogą pojawiać się dodatkowe, warte poruszenia kwestie, które będą wymagały zadania pytań dodatkowych. Zastosowanie tego typu wywiadu wymagało zachowania przez członków zespołu badawczego dużej elastyczności podczas prowadzonych rozmów. Kolejny etap badania stanowiły badania terenowe. Pierwsza tura wywiadów przeprowadzona została w dniach X 2009 r. w Poznaniu. Wywiady przeprowadzał trzyosobowy zespół badawczy. Uzyskane informacje pozwoliły zarówno na przeprowadzenie wstępnej analizy, jak również na dokonanie modyfikacji w zestawie zagadnień do poruszenia w trakcie następnej tury. Dzięki pozyskanej wiedzy możliwe było również zidentyfikowanie kolejnych respondentów. Druga tura wywiadów odbyła się w dniach X 2009 r. a swoim zasięgiem objęła instytucje z Poznania, Piły i Konina. Wywiady przeprowadzane były przez zespół czteroosobowy. W ramach badania łącznie przeprowadzono 64 wywiady, w tym 3 wywiady telefoniczne. Kolejny etap badania polegał na dokonaniu analizy zebranych danych i sformułowaniu wstępnych wniosków i rekomendacji. Te początkowe ustalenia zostały przedstawione 62 S t r o n a

63 Zamawiającemu na spotkaniu, które odbyło się w Poznaniu w dniu 4 IX 2009 r. W trakcie spotkania Zamawiający przekazał swoje uwagi do dotychczasowych analiz oraz sprecyzował ostatecznie swoje oczekiwania dotyczące zawartości finalnej wersji raportu. Tego typu konsultacje są integralnym elementem procesu badawczego ewaluacji czwartej generacji (ewaluacji formatywnej), która zakłada ścisłą współpracę Wykonawcy i Zamawiającego polegającą m.in. na wzajemnych negocjacjach i osiąganiu porozumienia w kwestiach kluczowych dla całego badania. W następnym etapie procesu badawczego została opracowana wersja raportu wraz z rekomendacjami, która uwzględniała uwagi zgłoszone przez Zamawiającego. Tak opracowana wersja poddana została konsultacji eksperckiej, której głównym celem była merytoryczna weryfikacja dokonanych analiz. Weryfikacja została dokonana pod kątem spójności, trafności, mierzalności i aplikowalności proponowanych rozwiązań. Ostatni etap badania polegał na wprowadzeniu do raportu zmian uwzględniających uwagi eksperta. Schemat całego procesu badawczego został przedstawiony w formie graficznej na następnej stronie. 63 S t r o n a

64 64 S t r o n a

65 ZALĄCZNIK II CHARAKTERYSTYKA SPOŁECZNO - GOSPODARCZA WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO 1. Podział administracyjny Województwo wielkopolskie położone jest w środkowozachodniej części Polski a jego podział administracyjny przedstawia się następująco: 4 powiaty grodzkie (miasta: Kalisz, Konin, Leszno, Poznań) 31 powiatów ziemskich 19 gmin miejskich 90 gmin miejsko-wiejskich 117 gmin wiejskich Ponadto woj. wielkopolskie zostało podzielone na 6 podregionów: Kaliski Koniński Leszczyński Miasto Poznań Pilski Poznański Na terenie województwa znajduje się 109 miast. Poniższa mapa przedstawia podregiony oraz powiaty woj. wielkopolskiego. 65 S t r o n a

66 Rysunek 1 Podregiony i powiaty województwa wielkopolskiego Źródło: Podregiony i powiaty województwa wielkopolskiego w 2008 r., Główny Urząd Statystyczny, 2. Ludność Liczba ludności 66 S t r o n a

67 Województwo wielkopolskie jest trzecim, po mazowieckim oraz śląskim, pod względem liczby ludności - na koniec 2008 roku zamieszkiwało je 3397 tys. osób, z czego 1647 tys. stanowili mężczyźni, a 1750 tys. kobiety. Miasta zamieszkiwało 1915 tys. osób, w tym 909 tys. mężczyzn a 1006 tys. kobiet, natomiast na obszarach wiejskich mieszkało 1483 tys. osób, w tym 738 tys. mężczyzn oraz 765 tys. kobiet. Liczba ludności od 1999 roku rokrocznie wzrasta, co przedstawiają Tabela 1 oraz Wykres 1. Tabela 1 Ludność województwa wielkopolskiego w latach Rok Liczba mieszkańców Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Oddział w Poznaniu Wykres 1 Ludność województwa wielkopolskiego w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Poznaniu 67 S t r o n a

68 Prognozy liczby ludności dla województwa są umiarkowanie optymistyczne. Liczba mieszkańców powinna wzrastać do 2020 roku. Później, tendencja ta odwróci się, a tempo spadku liczby ludności w wartości bezwzględnej przewyższy tempo wzrostu w latach Wykres 2 Prognoza ludności województwa wielkopolskiego w latach rok 2010 rok 2015 rok 2020 rok 2025 rok 2030 rok 2035 Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Przyrost naturalny Bezwzględny przyrost liczby ludności woj. wielkopolskiego w 2008 roku wyniósł 9779 osób (4682 mężczyzn oraz 5097 kobiet). Wartość przyrostu była równa 2,89 przy średniej dla kraju 0,92. Jedynie woj. pomorskie osiągnęło wyższy wskaźnik przyrostu naturalnego (3,54). Przyrost naturalny w poszczególnych gminach województwa przedstawia Rysunek S t r o n a

69 Rysunek 2 Ruch naturalny ludności w województwa wielkopolskim w 2008 r. Źródło: Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie wielkopolskim w 2008 r. Urząd Statystyczny w Poznaniu, s.6 Tendencja wzrostu liczby ludności w dużym stopniu wynika ze zwiększania się współczynnika dzietności kobiet w ostatnich latach, co przedstawia Tabela 2 oraz Wykres S t r o n a

70 Tabela 2 Współczynnik dzietności oraz współczynnik reprodukcji netto dla województwa wielkopolskiego w latach Źródło: Opracowanie własne na Bank Danych Regionalnych Współczynnik dzietności , , , , , , ,488 podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Wykres 3 Współczynnik dzietności oraz współczynnik reprodukcji netto dla województwa wielkopolskiego w latach ,600 1,400 1,200 1,000 0,800 0,600 0,400 0,200 0, współczynnik dzietności współczynik reprodukcji brutto Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Urbanizacja Wskaźnik urbanizacji woj. wielkopolskiego jest stosunkowo niski - wynosi 56,36%, podczas, gdy średnia krajowa to 61,07%. Wynik ten plasuje województwo na 11 miejscu w skali kraju patrz wykres 4. Przedstawione dane wskazują, iż w ostatnich latach nie nastąpiły istotne zmiany pod względem miejsca zamieszkania. Stopień urbanizacji według powiatów przedstawia również Rysunek S t r o n a

71 Wykres 4 Ludność według miejsca zamieszkania w woj. wielkopolskim w latach WIELKOPOLSKIE - ogółem WIELKOPOLSKIE - gminy miejsko-wiejskie WIELKOPOLSKIE - miasto WIELKOPOLSKIE - gminy miejskie WIELKOPOLSKIE - gminy wiejskie WIELKOPOLSKIE - wieś Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych 71 S t r o n a

72 Rysunek 3 Urbanizacja i gęstość zaludnienia w województwie wielkopolskim. Stan na 31 grudnia 2008 r. Źródło: Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie wielkopolskim w 2008 r., Urząd Statystyczny w Poznaniu, s.2 Gęstość zaludnienia woj. wielkopolskiego wyniosła w 2008 roku 113,91 os./km 2 przy średniej krajowej 121,96 os./km 2. Tym samym region plasuje się na 9 miejscu w skali kraju. 72 S t r o n a

73 Najwięcej ludności skupia się w Poznaniu oraz w powiecie poznańskim, najmniej ludne są północne tereny województwa. Struktura ludności według wieku Struktura ludności według wieku nieznacznie odbiega od średniej krajowej. W wieku przedprodukcyjnym w roku 2008 było 20,32% mieszkańców woj. wielkopolskiego przy wskaźniku 19,27% dla Polski. W regionie, w wieku produkcyjnym w 2008 roku 64,96% ludności (przy 64,48% w kraju) oraz w wieku poprodukcyjnym 14,72% (przy 16,25% w kraju). Przedstawione dane pokazują relatywnie dobrą sytuację Wielkopolski w zestawieniu z pozostałymi regionami. Jednak, podobnie jak w całym kraju, następuje niekorzystne dla gospodarki zjawisko starzenia się społeczeństwa. Wskaźnik obciążenia demograficznego (tj. liczba osób w wieku przed- i poprodukcyjnym przypadającym na 100 osób w wieku produkcyjnym) wyniósł w 2008 roku 54 osoby (rok wcześniej także 54 osoby), podczas gdy w kraju 55 osób (podobnie jak w 2007 roku). Najniższa wartość współczynnika obciążenia demograficznego przypadła w Poznaniu oraz powiecie poznańskim (około 50 osób), a najwyższą wartość w powiatach: kaliskim, konińskim oraz tureckim (około 59 osób). Wykres 5 Odsetek ludności według grup wieku w województwie wielkopolskim w latach (przyjmuje się, iż górną granicą wieku przedprodukcyjnego jest wiek 17 lat) 70,00 60,00 50,00 40,00 30,00 20,00 10,00 0, w wieku przedprodukcyjnym w wieku produkcyjnym w wieku poprodukcyjnym Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Wykres 6 Ludność według płci i biologicznych grup wieku w 2008 roku. Stan na 31 grudnia 73 S t r o n a

74 2008 roku Źródło: Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie wielkopolskim w 2008 r. Urząd Statystyczny w Poznaniu, s.3 Wykres 7. Ludność według płci i ekonomicznych grup wieku w 2008 roku. Stan na 31 grudnia 2008 roku Źródło: Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie wielkopolskim w 2008 r. Urząd Statystyczny w Poznaniu, s.3 74 S t r o n a

75 Wykres 8 Ludność w wieku nieprodukcyjnym przypadająca na 100 osób w wieku produkcyjnym w 2008 roku Źródło: Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie wielkopolskim w 2008 r. Urząd Statystyczny w Poznaniu, s.3 Migracje Według danych GUS-u saldo migracji stałej w 2008 r. wyniosło + 0,33, podczas, gdy w kraju saldo migracji miało wartość ujemną na poziomie 0,39. Saldo migracji międzywojewódzkich dla woj. wielkopolskiego od 1995 roku jest nieprzerwanie dodatnie. Od 2001 roku rokrocznie przekracza liczbę 2000 osób. W 2008 roku wyniosło 2004 osoby. Według danych GUS-u w 2008 roku poza granicami Polski osiedliło się 1519 mieszkańców wielkopolski (spadek o 18% rok do roku), a na terenie woj. wielkopolskiego osiedliły się 643 osoby zamieszkałe dotąd za granicą (wzrost o 7,3% rok do roku), co skutkuje ujemnym saldem migracji. Saldo migracji czasowych jest dla Wielkopolski bardzo korzystne, choć w ostatnich latach spada. W 2002 roku wyniosło 4914 osób, by spadając rokrocznie, w 2008 roku wynieść 3703 osoby. Struktura migracji wewnętrznych dla woj. wielkopolskiego ukształtowała się w 2008 roku na poziomie +0,59, jednak w miastach współczynnik migracji wewnętrznych osiągnął wartość -2,77 (-2,76 w 2007 roku), podczas gdy na terenach wiejskich +4,91 (+5,6 w 2007 roku), co świadczy o tendencji odpływu ludności z miast. 75 S t r o n a

76 W 2008 roku najkorzystniejsze saldo migracji odnotowano w powiecie poznańskim w wielkości +19,03, największy odpływ ludności zanotowano w Koninie (-7,32 ) oraz w samym Poznaniu (-5,68 ). Saldo migracji wewnętrznych i zewnętrznych w poszczególnych powiatach przedstawia Rysunek 4. Rysunek 4 Saldo migracji wewnętrznych i zewnętrznych na pobyt stały w 2008 roku Źródło: Ludność, ruch naturalny i migracje w województwie wielkopolskim w 2008 r. Urząd Statystyczny w Poznaniu, s.8 76 S t r o n a

77 3. Gospodarka Wynagrodzenia Województwo wielkopolskie zajmuje 3 miejsce w kraju pod względem poziomu rozwoju, zaraz po województwach mazowieckim, oraz śląskim Stawia to region w bardzo dobrej pozycji do dalszego wzrostu. Mieszkańcy Wielkopolski pod względem sytuacji na ryku pracy, są w przeciętnej sytuacji. Miesięczne dochody brutto w 2008 roku wynosiły 2868,81 PLN (przy średniej krajowej 3158,48 PLN). Oznacza to, iż przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto wynosiło 90,8% przeciętnego wynagrodzenia krajowego. Jednocześnie mieszkańcy Wielkopolski zarabiali w 2008 roku przeciętnie więcej niż mieszkańcy ośmiu innych województw, co przedstawia to Tabela 3 oraz Wykres 9. Tabela 3 Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w PLN według województw w 2008 roku Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w PLN Przeciętne miesięczne wynagrodzenia brutto w relacji do średniej krajowej (Polska=100) MAZOWIECKIE 4036,26 127,8 ŚLĄSKIE 3239,09 102,6 POMORSKIE 3167,70 100,3 DOLNOŚLĄSKIE 3135,83 99,3 MAŁOPOLSKIE 2903,63 91,9 ZACHODNIOPOMORSKIE 2881,00 91,2 OPOLSKIE 2873,22 91,0 WIELKOPOLSKIE 2868,81 90,8 PODLASKIE 2781,21 88,1 LUBELSKIE 2771,99 87,8 ŚWIĘTOKRZYSKIE 2745,39 86,9 ŁÓDZKIE 2740,58 86,8 KUJAWSKO-POMORSKIE 2691,69 85,2 LUBUSKIE 2653,55 84,0 11 Klasyfikacja oparta na syntetycznym wskaźniku wielowymiarowej struktury 12 Regionalna Strategia Innowacji, Poznań 2004, s S t r o n a

78 WARMIŃSKO-MAZURSKIE 2 615,33 82,8 PODKARPACKIE 2 614,12 82,8 Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Wykres 9 Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto według województw w 2008 roku 4 500, , , , , , , ,00 500,00 0,00 MAZOWIECKIE ŚLĄSKIE POMORSKIE DOLNOŚLĄSKIE MAŁOPOLSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE OPOLSKIE WIELKOPOLSKIE PODLASKIE LUBELSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE ŁÓDZKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBUSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE PODKARPACKIE Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Bezrobocie Wskaźnik bezrobocia w Wielkopolsce jest niższy niż średni dla kraju. W 2008 roku stopa bezrobocia wyniosła 7,9%, przy 10,8% dla Polski. Od kilku lat wskaźnik ten przyjmuje wartości niższe w regionie aż o około 3 punkty procentowe, niż wynosi średnia krajowa. Zjawisko to obrazuje Wykres S t r o n a

79 Wykres 10 Stopa bezrobocia rejestrowanego. Stan na koniec miesiąca Źródło: Sytuacja na rynku pracy w województwie wielkopolskim. Urząd Statystyczny w Poznaniu, s. 7 Według danych Wojewódzkiego Urzędu Pracy w latach bezrobocie najczęściej dotykało osoby posiadające wykształcenie gimnazjalne oraz niższe. Jednak procentowy udział tej grupy w liczbie bezrobotnych systematycznie maleje od 2000 roku, kiedy najniżej wykształceni stanowili 71,% bezrobotnych, przy 58,1% liczby bezrobotnych w 2008 roku. Na drugim biegunie poziomu wykształcenia obserwujemy odwrotną tendencję - systematyczne zwiększa się odsetek liczby osób z wyższym wykształceniem w ogólnej liczbie bezrobotnych. W 2000 roku stanowili oni 2,1% wszystkich bezrobotnych, a w 2008 roku już 8,7%. Genezy tego zjawiska należy szukać w niedopasowaniu kierunków kształcenia szkół wyższych do potrzeb gospodarki. Podobnie, w analizowanym okresie, systematycznie wzrasta odsetek osób bezrobotnych z wykształceniem średnim ogólnym. W 2000 roku stanowili oni 5,5% ogółu bezrobotnych, a w 2008 roku już 9,7%. Przyczynę tego stanu rzeczy należy szukać w fakcie, iż osoby z ogólnym wykształceniem nie posiadają kwalifikacji zawodowych, co zwiększa ryzyko bezrobocia oraz dezaktywacji zawodowej. 79 S t r o n a

80 Wykres 11 Udział procentowy bezrobotnych wg wykształcenia w ogólne bezrobotnych w latach Stan na 31 grudnia danego roku Źródło: opracowanie: Wielkopolski rynek pracy w liczbach na przestrzeni lat , Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu, s. 14 Tabela 4 Liczba bezrobotnych wg wykształcenia w latach Stan na 31 grudnia danego roku Źródło: opracowanie: Wielkopolski rynek pracy w liczbach na przestrzeni lat , Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu, s. 14 W maju 2009 roku, najbardziej dotkniętą bezrobociem częścią woj. wielkopolskiego była zachodnia oraz północna część regionu (najwyższa stopa bezrobocia w powiecie złotowskim 18,4%). Najniższe wskaźniki bezrobocia zaobserwowano we wschodniej części oraz powiecie poznańskim (2,6%) i mieście Poznań (2,3%). Szczegółowe dane dotyczące stopy bezrobocia w powiatach woj. wielkopolskiego przedstawia poniższa mapa (Rysunek 5). 80 S t r o n a

81 Rysunek 5 Stopa bezrobocia rejestrowanego według powiatów w maju 2009 Źródło: Sytuacja na rynku pracy w województwie wielkopolskim. Urząd Statystyczny w Poznaniu, s.6 81 S t r o n a

82 Wykres 12 Bezrobocie w Polsce w 2008 r. według poziomu wykształcenia ; 31% ; 8% ; 22% ; 29% ; 10% wyższe policealne, średnie zawodowe średnie ogólnokształcące zasadnicze zawodowe gimnazjalne i poniżej Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Wykres 13 Bezrobocie w Wielkopolsce w 2008 r. według poziomu wykształcenia ; 28% 7 998; 9% ; 24% ; 29% 8 853; 10% wyższe policealne, średnie zawodowe średnie ogólnokształcące zasadnicze zawodowe gimnazjalne i poniżej Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Struktura zatrudnienia Województwo wielkopolskie jest stosunkowo silnie uprzemysłowionym regionem. W przemyśle pracuje 472 tys. osób, co stanowi 36% wszystkich zatrudnionych (przy 32% w skali kraju). Także w sektor rolniczy w województwie zatrudnia większy odsetek osób (16%) niż w skali kraju (14%). Jednocześnie stosunkowo słabo rozwinięty jest sektor usług (zatrudnionych jedynie: 623 tys. osób, czyli 48% wszystkich zatrudnionych). Wykres 14 Pracujący według sektorów ekonomicznych w Polsce w 2008 roku, (dane w tys.) 82 S t r o n a

83 POLSKA 2 206; 14% 8 549; 54% 5 036; 32% sektor rolniczy sektor przemysłowy sektor usługowy Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Wykres 15 Pracujący według sektorów ekonomicznych w Wielkopolsce w 2008 roku, (dane w tys.) WIELKOPOLSKIE 203; 16% 623; 48% 472; 36% sektor rolniczy sektor przemysłowy sektor usługowy Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Na koniec 2008 roku, na terenie woj. wielkopolskiego zarejestrowanych w rejestrze REGON było 1063 podmiotów na 10 tys. mieszkańców, co umiejscawia region na 5. miejscu w kraju. Liczba zarejestrowanych podmiotów na 10 tys. mieszkańców jest wyższa, niż średnia krajowa wynosząca 985 podmiotów na 10 tys. mieszkańców. Biorąc pod uwagę wyłącznie sektor prywatny, woj. wielkopolskie w skali kraju ma podobną pozycję. Z 1034 podmiotami prywatnymi na 10 tys. mieszkańców plasuje się na 5. pozycji. Także liczba podmiotów prywatnych przewyższa średnią krajową, która równa jest 953 podmioty prywatne zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. mieszkańców. W sektorze przedsiębiorstw najwięcej osób zatrudnionych jest w przetwórstwie przemysłowym oraz handlu i naprawie pojazdów samochodowych (ponad 70% 83 S t r o n a

84 zatrudnionych w przedsiębiorstwach). Odsetek osób świadczących działalność profesjonalną, naukową i techniczną, wynosi 1,8% z całkowitej liczby osób zatrudnionych w sektorze przedsiębiorstw. Wykres 16 Struktura zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstwach według sekcji. Stan na maj 2009 roku Źródło: Sytuacja na rynku pracy w województwie wielkopolskim. Urząd Statystyczny w Poznaniu, s. 7 Dynamika przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw woj. wielkopolskiego jest dodatnio skorelowana z dynamiką dla całego kraju. W ostatnich latach ( ) wynagrodzenie to stale rosło o podobną wielkość punktów procentowych zarówno w Wielkopolsce, jak i w skali całego kraju. 84 S t r o n a

85 Wykres 17 Dynamika przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w sektorze przedsiębiorstw (przeciętna 2005=100%) Źródło: Sytuacja na rynku pracy w województwie wielkopolskim. Urząd Statystyczny w Poznaniu, s. 8 Nakłady inwestycyjne Na przestrzeni ostatnich lat woj. wielkopolskie zajmowało silną pozycje w skali kraju pod względem nakładów inwestycyjnych na 1 mieszkańca, zarówno biorąc pod uwagę nakłady ogółem, jak i nakłady w sektorze prywatnym. Niestety, rokrocznie Wielkopolska traciła swoją dobrą pozycję pod względem nakładów inwestycyjnych. Już w roku 2007 nakłady inwestycyjne na 1 mieszkańca były niższe niż przeciętne nakłady inwestycyjne na 1 mieszkańca w skali kraju, choć nakłady w sektorze prywatnym przewyższały nadal średnią krajową. W sektorze przedsiębiorstw sytuacja przedstawia się analogicznie. Z danych zaprezentowanych poniżej wynika, iż woj. wielkopolskie w najbliższych latach może zacząć tracić swoją silną pozycję w skali kraju pod względem nakładów inwestycyjnych. Tabela 5 Nakłady inwestycyjne w PLN na 1 mieszkańca w województwie wielkopolskim oraz w Polsce w latach ROK POLSKA (ogółem) WIELKOPOLSKA (ogółem) POLSKA (sektor prywatny) WIELKOPOLSKA (sektor prywatny) POLSKA (przedsiębiorstwa) S t r o n a

86 WIELKOPOLSKA (przedsiębiorstwa) Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Wykres 18 Nakłady inwestycyjne w PLN na 1 mieszkańca w województwie wielkopolskim oraz w Polsce w latach POLSKA (ogółem) POLSKA (sektor prywatny) POLSKA (przedsiębiorstwa) WIELKOPOLSKA (ogółem) WIELKOPOLSKA (sektor prywatny) WIELKOPOLSKA ( przedsiębiorstwa) Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych 86 S t r o n a

87 4. Nauka i edukacja Szkolnictwo wyższe W 2008 roku na terenie województwa wielkopolskiego działało 38 szkół wyższych: 1 uniwersytet 13 (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) 1 uczelnia techniczna (Politechnika Poznańska) 1 wyższa szkoła rolnicza (Uniwersytet Rolniczy w Poznaniu) 7 wyższych szkół ekonomicznych (w tym Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu) 1 akademia medyczna (Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu) 1 akademia wychowania fizycznego (Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu) 2 wyższe szkoły artystyczne (Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu oraz Akademia Sztuk Pięknych w Poznaniu) 24 pozostałe szkoły zawodowe ( w tym Państwowe Wyższe Szkoły Zawodowe) Liczba studentów w ostatnich latach z reguły rosła, choć w 2008 roku spadła do osób. Poznań jest silnym ośrodkiem akademickim. Samo województwo także znajduje się w czołówce krajowej pod względem liczby studentów na 10 tys. mieszkańców (5. miejscu kraju). W 2008 roku w Wielkopolsce studiowało 512 osób na 10 tys. mieszkańców. 13 Bez Uniwersytetów: Przyrodniczego, Rolniczego, Ekonomicznego, Medycznego oraz innych, które zostały przyporządkowane według specyfiki kierunku nauczania. 87 S t r o n a

88 Wykres 19 Liczba studentów woj. wielkopolskiego w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Tabela 6 Liczba studentów przypadająca na 10 tys. mieszkańców według województw w 2008 roku Województwo Liczba studentów na 10 tys. mieszkańców MAZOWIECKIE 662 MAŁOPOLSKIE 642 DOLNOŚLĄSKIE 601 ŁÓDZKIE 559 WIELKOPOLSKIE 512 LUBELSKIE 489 POMORSKIE 472 ZACHODNIOPOMORSKIE 462 PODLASKIE 444 ŚLĄSKIE 414 KUJAWSKO-POMORSKIE 407 ŚWIĘTOKRZYSKIE 390 WARMIŃSKO-MAZURSKIE 382 OPOLSKIE 380 PODKARPACKIE 360 LUBUSKIE 295 Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny. Bank Danych Regionalnych 88 S t r o n a

89 Wykres 20 Liczba studentów na 10 tys. mieszkańców według województw w 2008 roku MAZOWIECKIE MAŁOPOLSKIE DOLNOŚLĄSKIE ŁÓDZKIE WIELKOPOLSKIE LUBELSKIE POMORSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE PODLASKIE ŚLĄSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE OPOLSKIE PODKARPACKIE LUBUSKIE Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny. Bank Danych Regionalnych Najchętniej wybieranym typem uczelni w woj. wielkopolskim Uniwersytet im. Adama Mickiewicza 14 (27,07% studentów). Kolejną pozycję zajmują uczelnie ekonomiczne (16,34% studentów). Dopiero na trzeciej pozycji znajdują się uczelnie techniczne, które wybrał co dziesiąty student. Tabela 7 Liczba studentów w woj. wielkopolskim według typów uczelni w 2008 roku Rodzaj uczelni Liczba studentów Udział studentów w % szkoły wyższe ogółem ,00 uniwersytet ,07 wyższe szkoły techniczne ,86 wyższe szkoły rolnicze ,79 wyższe szkoły ekonomiczne ,34 akademie medyczne ,75 akademie wychowania fizycznego ,18 wyższe szkoły artystyczne ,19 wyższe szkoły teologiczne 50 0,03 pozostałe szkoły wyższe (w tym Państwowe Wyższe Szkoły ,80 14 Bez Uniwersytetów: Przyrodniczego, Rolniczego, Ekonomicznego, Medycznego oraz innych, które zostały przyporządkowane według specyfiki kierunku nauczania. 15 Bez Uniwersytetów: Przyrodniczego, Rolniczego, Ekonomicznego, Medycznego oraz innych, które zostały przyporządkowane według specyfiki kierunku nauczania. 89 S t r o n a

90 Zawodowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Wykres 21 Liczba studentów w woj. wielkopolskim według typów uczelni w 2008 roku 31% 27% 0% 1% 16% 7% 11% 2% 5% uniwersytety wyższe szkoły techniczne wyższe szkoły rolnicze wyższe szkoły ekonomiczne akademie medyczne akademie wychowania fizycznego wyższe szkoły artystyczne wyższe szkoły teologiczne pozostałe szkoły wyższe (w tym Państwowe Wyższe Szkoły Zawodowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny, Bank Danych Regionalnych Najczęściej wybieranym kierunkiem studiów przez ok. 25% studentów w woj. wielkopolskim są Ekonomia i Administracja. Kierunki deficytowe, Inżynieryjno-Techniczne wybrało nieco ponad 6% studentów. Tabela 8. Liczba studentów woj. wielkopolskiego według kierunków kształcenia w 2008 r. Kierunek Liczba studentów Odsetek studentów Ogółem ,00 Pedagogiczne ,47 Humanistyczne ,64 Artystyczne ,54 Społeczne ,55 Ekonomia i Administracja ,29 Prawne ,42 Dziennikarstwo i Informacja ,06 Biologiczne ,41 Fizyczne ,09 Matematyczno-Statystyczne 934 0,54 Informatyczne ,21 Medyczne ,46 Opieka Społeczna 381 0,22 90 S t r o n a

91 Inżynieryjno-Techniczne ,22 Produkcja i Przetwórstwo ,66 Architektura i Budownictwo ,28 Rolnicze, Leśne i Rybactwa ,92 Weterynaryjne 0 0,00 Usługi dla ludności ,53 Ochrona Środowiska ,47 Usługi Transportowe ,75 Ochrona i Bezpieczeństwo 448 0,26 Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny. Bank Danych Regionalnych Wykres 22 Liczba studentów woj. wielkopolskiego według kierunków kształcenia w 2008 r. Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Główny Urząd Statystyczny. Bank Danych Regionalnych Szkolnictwo na poziomie ponadgimnazjalnym Szkolnictwo w woj. wielkopolskim, podobnie jak w całym kraju opiera się na kształceniu niespecjalistycznym, a bardzo mały nacisk kładzie się na szkolnictwo zawodowe. Młodzież najczęściej wybiera naukę ponadgimnazjalną w liceum ogólnokształcącym. Rokrocznie, w analizowanym okresie w tego typu szkołach uczyło się od 57 tys. do ponad 60 tys. dzieci. Z kolei w zasadniczych szkołach zawodowych w analizowanym okresie uczyło się nieco, ponad 25 tys. dzieci. W ostatnich latach na popularności tracą jedynie licea 91 S t r o n a

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM POWIATOWY URZĄD PRACY W LESKU MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LESKIM Część II Oparta na wynikach badań GUS oraz danych o absolwentach z Systemu Informacji Oświatowej MEN.:: Lipiec

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM POWIATOWY URZĄD PRACY W LESKU MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LESKIM Część II Oparta na wynikach badań GUS oraz danych o absolwentach z Systemu Informacji Oświatowej MEN.:: Lipiec

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA POTRZEB I PROBLEMÓW GRUPY DOCELOWEJ W ZESPOLE SZKÓŁ IM. K. KAŁUŻEWSKIEGO I J. SYLLI W ZDUŃSKIEJ WOLI - III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

DIAGNOZA POTRZEB I PROBLEMÓW GRUPY DOCELOWEJ W ZESPOLE SZKÓŁ IM. K. KAŁUŻEWSKIEGO I J. SYLLI W ZDUŃSKIEJ WOLI - III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE Zduńska Wola, dnia 8.01.2016r. STAROSTWO POWIATOWE Wydział Edukacji Zduńska Wola DIAGNOZA POTRZEB I PROBLEMÓW GRUPY DOCELOWEJ W ZESPOLE SZKÓŁ IM. K. KAŁUŻEWSKIEGO I J. SYLLI W ZDUŃSKIEJ WOLI - III LICEUM

Bardziej szczegółowo

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim DZIAŁ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Przedmiot zamówienia: Przeprowadzenie badań jakościowych w Projekcie pn. Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim realizowanym w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r.

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r. Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru Mielec, 6 września 2013 r. Zmiany ustawy o systemie oświaty Zmiany w kształceniu zawodowym zostały wprowadzone ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2010 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2011.

Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2010 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2011. Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2010 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2011. Przyszła sytuacja na rynku pracy młodzieży uczącej się, najczęściej rozstrzyga się już na

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBRYCH KANDYDATÓW?

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBRYCH KANDYDATÓW? PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBRYCH KANDYDATÓW? www.nauka.gov.pl/praktyki SPIS TREŚCI 1. CZYM SĄ STUDENCKIE PRAKTYKI ZAWODOWE 2. CO ZYSKUJE PRACODAWCA 3. GDZIE SZUKAĆ STUDENTÓW NA PRAKTYKI 3.1 Portal

Bardziej szczegółowo

2) co daje ci wybór liceum ogólnokształcącego

2) co daje ci wybór liceum ogólnokształcącego Gimnazjalisto! Przeczytaj - zanim wybierzesz szkołę ponadgimnazjalną. MATURA LO dla dorosłych LO Technikum 4 lata nauki Egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie Zasadnicza szkoła zawodowa *Absolwenci

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo Wyższe i Nauka

Szkolnictwo Wyższe i Nauka Szkolnictwo Wyższe i Nauka Priorytet IV Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 2013 Departament Wdrożeń i Innowacji Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytet IV PO

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO. w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE. w roku szkolnym 2015/2016 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA EDUKACYJNO - ZAWODOWEGO w GIMNAZJUM MIEJSKIM IM. JANA PAWŁA II W GŁOWNIE w roku szkolnym 2015/2016 Podstawa prawna Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.

Bardziej szczegółowo

Małopolskie Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji

Małopolskie Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji Małopolskie Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji Edukacja pod obserwacją Katarzyna Antończak-Świder Kraków, 16.10.2015r. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY NAUCZYCIELA DORADCY ZAWODOWEGO W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

PLAN PRACY NAUCZYCIELA DORADCY ZAWODOWEGO W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 PLAN PRACY NAUCZYCIELA DORADCY ZAWODOWEGO W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Obszar pracy nauczyciela doradcy zawodowego w szkole i jego najważniejsze zadania z zakresu edukacyjno-zawodowego wsparcia ucznia określa

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY NAUCZYCIELA DORADCY ZAWODOWEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

PLAN PRACY NAUCZYCIELA DORADCY ZAWODOWEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 PLAN PRACY NAUCZYCIELA DORADCY ZAWODOWEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Obszar pracy nauczyciela doradcy zawodowego w szkole i jego najważniejsze zadania z zakresu edukacyjno-zawodowego wsparcia ucznia określa

Bardziej szczegółowo

Jak dobrze wybrać zawód po gimnazjum. Barbara Dolecka doradca zawodowy Gimnazjum Samorządowe nr 2 w Bolesławcu

Jak dobrze wybrać zawód po gimnazjum. Barbara Dolecka doradca zawodowy Gimnazjum Samorządowe nr 2 w Bolesławcu Jak dobrze wybrać zawód po gimnazjum Barbara Dolecka doradca zawodowy Gimnazjum Samorządowe nr 2 w Bolesławcu Obowiązki dyrektora szkoły w zakresie organizacji w szkole doradztwa zawodowego OBOWIĄZEK 1

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM NR 1 W SIEDLCACH Podstawa prawna 1. Memorandum o kształceniu ustawicznym komisji Europejskiej z marca 2000r. (założenie nr 5). 2. Ustawa

Bardziej szczegółowo

największy wpływ na decyzje uczniów mają rodzice oraz tradycje rodzinne

największy wpływ na decyzje uczniów mają rodzice oraz tradycje rodzinne ZS Narewka ZS Narewka 2014 O wyborze szkoły i zawodu uczeń szkoły gimnazjalnej może oczywiście zdecydować samodzielnie, zdarza się jednak, że wyboru dokona pod wpływem innych osób, sytuacji, czy tez okoliczności.

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ZAWIERCIAŃSKIM W 2013 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ZAWIERCIAŃSKIM W 2013 ROKU POWIATOWY URZĄD PRACY W ZAWIERCIU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ZAWIERCIAŃSKIM W 2013 ROKU CZĘŚĆ II PROGNOSTYCZNA Zawiercie, lipiec 2014 r. Ranking zawodów deficytowych i nadwyżkowych

Bardziej szczegółowo

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli.

Do projektu przystąpiło 48 placówek z terenu powiatu głogowskiego i 1086 nauczycieli. Powiatowe Centrum Poradnictwa Psychologiczno Pedagogicznego i Doskonalenia Nauczycieli w Głogowie od dnia 01.08.2013 r. realizuje projekt pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu

Bardziej szczegółowo

Ścieżki kształcenia dla absolwenta gimnazjum

Ścieżki kształcenia dla absolwenta gimnazjum Ścieżki kształcenia dla absolwenta gimnazjum Od 1 września 2012 roku obowiązuje nowa struktura szkolnictwa ponadgimnazjalnego. Oto krótka ściągawka dla gimnazjalistów i ich rodziców. Z dniem 1 września

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI komponent centralny (priorytety I V)

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI komponent centralny (priorytety I V) PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI komponent centralny (priorytety I V) PRIORYTET I Zatrudnienie i integracja społeczna brak konkursów skierowanych bezpośrednio do szkół wyższych. PRIORYTET II Rozwój zasobów

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo zawodowe a rynek pracy wyzwania, potrzeby, możliwości

Szkolnictwo zawodowe a rynek pracy wyzwania, potrzeby, możliwości Panel Edukacja Jak dostosować szkolnictwo zawodowe do oczekiwań i wymagań rynku pracy? Szkolnictwo zawodowe a rynek pracy wyzwania, potrzeby, możliwości Ireneusz Jabłoński Centrum im. Adama Smitha Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Ośrodek Metodyczny w Gorzowie Wielkopolskim RAPORT. Szkolne warunki ramowe w kontekście orientacji zawodowej i kontaktów z praktyką

Wojewódzki Ośrodek Metodyczny w Gorzowie Wielkopolskim RAPORT. Szkolne warunki ramowe w kontekście orientacji zawodowej i kontaktów z praktyką Wojewódzki Ośrodek Metodyczny w Gorzowie Wielkopolskim RAPORT Szkolne warunki ramowe w kontekście orientacji zawodowej i kontaktów z praktyką 1 1. System kształcenia w Polsce System oświaty w Polsce obejmuje

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Spokojna 22, 74-300 Myślibórz, 095 747 28 71, fax 095 747 25 www.pup.powiatmysliborski.pl e-mail: szmy@praca.gov.pl RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE MYŚLIBORSKIM

Bardziej szczegółowo

Programu Rozwoju Gimnazjum na lata 2011-2016

Programu Rozwoju Gimnazjum na lata 2011-2016 Programu Rozwoju Gimnazjum na lata 2011-2016 Lp. Zadanie Wymagania państwa I Obszar EFEKTY 1.A Suksesywne włączanie większej grupy nauczycieli do analizy wyników nauczania i wdrażania wniosków z analizy

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet i przedsiębiorczość regulacje, wsparcie, promocja i edukacja

Uniwersytet i przedsiębiorczość regulacje, wsparcie, promocja i edukacja Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu (CITTRU) Uniwersytet i przedsiębiorczość regulacje, wsparcie, promocja i edukacja Piotr Żabicki Koordynator Zespołu ds. Promocji i Edukacji

Bardziej szczegółowo

1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców]

1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców] 1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców] Obligatoryjny udział pracodawców na etapie przygotowania programów studiów

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany.

Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny, planowane zmiany. Ul. Szkolna 3, 77-400 Złotów, tel. (067) 265 01 85, fax.(67) 265 01 90 Małgorzata Chołodowska NKJO w Złotowie Funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych. Stan obecny,

Bardziej szczegółowo

element kształcenia wysoko lub bardzo wysoko. W przypadku Wydziału Nauk Ekonomicznych ocena ta była nieco niższa. Podobnie niżej od średniej oceniono

element kształcenia wysoko lub bardzo wysoko. W przypadku Wydziału Nauk Ekonomicznych ocena ta była nieco niższa. Podobnie niżej od średniej oceniono Raport z analizy wyników badania losów zawodowych absolwentów Wydziału Nauk Ekonomicznych UWM w Olsztynie rocznika 2012/2013 w 6 miesięcy po ukończeniu studiów Przedmiotem analizy są wyniki badania losów

Bardziej szczegółowo

SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE

SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE Typy szkół ponadgimnazjalnych Do wyboru są trzy typy szkół ponadgimnazjalnych: 1. liceum ogólnokształcące (LO) 2. technikum (T) 3. zasadnicza szkoła zawodowa (ZSZ) Każdy typ szkoły

Bardziej szczegółowo

1. Przepływ uczestników projektu Liczba osób, które:

1. Przepływ uczestników projektu Liczba osób, które: Załącznik nr do wniosku beneficjenta o płatność w ramach PO KL Szczegółowa charakterystyka udzielonego wsparcia M Mężczyźni, K Kobiety wartość wskaźnika osiągnięta w danym okresie rozliczeniowym (wg stanu

Bardziej szczegółowo

2010-11-25 PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA)

2010-11-25 PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA) wiemy, jak połączyć naukę z biznesem PROGRAM WSPIERANIA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH: Międzyuczelniana Sieć Promotorów Przedsiębiorczości Akademickiej (MSPPA) Wielkopolska Platforma Innowacyjna (WPI) Kontekst

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH LOSY ZAWODOWE ABSOLWENTÓW KWSNH STUDIA I STOPNIA ROCZNIK 2012 RAPORT Z BADAŃ Andrzej MICHALSKI, Tomasz BLAR Jarosław STANILEWICZ. AKADEMICKIE BIURO KARIER

Bardziej szczegółowo

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego CELE Rozwój oraz wdrażanie innowacyjnych rozwiązań i praktyk w obszarze edukacji pozaformalnej młodzieży i osób pracujących

Bardziej szczegółowo

Rozwój kształcenia i doradztwa zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Rozwój kształcenia i doradztwa zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Rozwój kształcenia i doradztwa zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Priorytety Jaka jest struktura na poziomie szkolnictwa centralnym zawodowego (PO WER) 1. Strategiczna współpraca z partnerami

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Lublin. Wydział Oświaty i Wychowania. Urzędu Miasta Lublin

Urząd Miasta Lublin. Wydział Oświaty i Wychowania. Urzędu Miasta Lublin Wydział Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta Lublin Konferencja podsumowująca realizację projektu Już wiem. Będę inżynierem Projekt Już wiem. Będę inżynierem jest wdrażany w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Poddziałania 9.1.2 Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów z grup o utrudnionym dostępie do edukacji oraz zmniejszanie różnic w jakości

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy.

Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Raport ewaluacyjny z praktyk organizowanych w 2012r w ramach projektu Edukacja dla rynku pracy. Kielce, marzec 2013 Spis treści 1.Informacja o projekcie... 2 1.1. Informacja o praktykach... 3 1.2 Statystyki

Bardziej szczegółowo

Studenckie Centrum Innowacji i Transferu Technologii

Studenckie Centrum Innowacji i Transferu Technologii Studenckie Centrum Innowacji i Transferu Technologii Jesteś przedsiębiorcą otwartym na nowe rozwiązania, gotowym na aplikację w swojej ;irmie pomysłów kreatywnych młodych ludzi? Chciałbyś zlecić młodym

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie jakości kształcenia zawodowego w ramach. Operacyjnego Lubuskie 2020

Doskonalenie jakości kształcenia zawodowego w ramach. Operacyjnego Lubuskie 2020 Doskonalenie jakości kształcenia zawodowego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 Wsparcie w ramach RPO na rzecz doskonalenia umiejętności i kompetencji zawodowych nauczycieli zawodu

Bardziej szczegółowo

Zasiłki, staże, Pierwsza Praca, stypendia

Zasiłki, staże, Pierwsza Praca, stypendia Zasiłki, staże, Pierwsza Praca, stypendia Paweł Nowak Kogo jakiego pracownika poszukuje pracodawca? inaczej Jakie ma oczekiwania w stosunku do Nas? Oczekiwania w stosunku do zatrudnionych w organizacji

Bardziej szczegółowo

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA NIEMIECKIEGO (KOD 233011) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód Nauczyciel języka niemieckiego to jeden z 2360 zawodów ujętych w obowiązującej od 1 lipca

Bardziej szczegółowo

Podniesienie jakości kształcenia w szkołach ponadgimnazjalnych poprzez zaangażowanie przedstawicieli partnerów społecznych w dostosowywanie

Podniesienie jakości kształcenia w szkołach ponadgimnazjalnych poprzez zaangażowanie przedstawicieli partnerów społecznych w dostosowywanie Podniesienie jakości kształcenia w szkołach ponadgimnazjalnych poprzez zaangażowanie przedstawicieli partnerów społecznych w dostosowywanie kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy 1. Dokument strategiczny

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO III LO im S. ŻEROMSKIEGO Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI W BIELSKU - BIAŁEJ Bielsko Biała; sierpień 2015 Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego obejmuje ogół

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O PRACY DORADCY METODYCZNEGO od lutego do sierpnia 2013r.

INFORMACJA O PRACY DORADCY METODYCZNEGO od lutego do sierpnia 2013r. MAŁOPOLSKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI OŚRODEK DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W KRAKOWIE Imię i nazwisko: Halina Schab INFORMACJA O PRACY DORADCY METODYCZNEGO od lutego do sierpnia 0r. Przedmiot doradztwa

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Maria Jaśko-Kubiak PPP Jaworzno Anna Skrzydłowska PPP Jaworzno

Opracowanie: Maria Jaśko-Kubiak PPP Jaworzno Anna Skrzydłowska PPP Jaworzno 1 Opracowanie: Maria Jaśko-Kubiak PPP Jaworzno Anna Skrzydłowska PPP Jaworzno Wybór szkoły ponadgimnazjalnej jest jedną z pierwszych kluczowych decyzji podejmowanych przez młodego człowieka. Determinuje

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu państwa.

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu państwa. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu państwa. Przedsięwzięcie finansowane jest z Europejskiego Funduszu Społecznego, w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Absolwenci. przymus czy szansa

Absolwenci. przymus czy szansa Absolwenci przymus czy szansa Absolwenci Kim jest absolwent w naszej rzeczywistości? Kim jest absolwent gdzie indziej? Do czego może się przydać absolwent? Prawo o szkolnictwie wyższym Przyjęte w formie

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE BADAŃ ANKIETOWYCH W RAMACH AKCJI - PRACODAWCA 2012-2013

PODSUMOWANIE BADAŃ ANKIETOWYCH W RAMACH AKCJI - PRACODAWCA 2012-2013 Akademickie Biuro Karier Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu ul. Grunwaldzka 137, pok.112, 82-300 Elbląg tel: (0-55) 629 05 48 tax: (0-55) 629 05 10 PODSUMOWANIE BADAŃ ANKIETOWYCH W RAMACH AKCJI

Bardziej szczegółowo

Grażyna Morys-Gieorgica Departament Rynku Pracy. III Kongres Akademickich Biur Karier, Warszawa, 3 grudnia 2014r

Grażyna Morys-Gieorgica Departament Rynku Pracy. III Kongres Akademickich Biur Karier, Warszawa, 3 grudnia 2014r Współpraca Centrów Informacji i Planowania Kariery Zawodowej z Akademickimi Biurami Karier w zakresie opracowywania, aktualizowania i upowszechniania informacji zawodowej Grażyna Morys-Gieorgica Departament

Bardziej szczegółowo

Oferta dla uczelni. Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum. www.extremum.org.pl

Oferta dla uczelni. Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum. www.extremum.org.pl Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum Oferta dla uczelni Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum ul. Garncarska 2/9, 61-817 Poznań tel. 501 684 242 e-mail: extremum@extremum.org.pl

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi MOC W REGIONACH Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 w edukacji Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Kraków, 28-29 listopada 2013 r. Czym jest

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE SPECJALISTA DS. MARKETINGU I HANDLU (243106) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE SPECJALISTA DS. MARKETINGU I HANDLU (243106) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE SPECJALISTA DS. MARKETINGU I HANDLU (243106) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód specjalista ds. marketingu i handlu (243106) to jeden z 2360 zawodów ujętych w obowiązującej

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO. GIMNAZJUM MISTRZOSTWA SPORTOWEGO NR 2 w Rybniku

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO. GIMNAZJUM MISTRZOSTWA SPORTOWEGO NR 2 w Rybniku SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO GIMNAZJUM MISTRZOSTWA SPORTOWEGO NR 2 w Rybniku rok szkolny 2015/2016 Obowiązujące akty prawne dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia:

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Kierunki działań w obszarze szkolnictwa zawodowego w Małopolsce. Roman Ciepiela Wicemarszałek Województwa Małopolskiego

Kierunki działań w obszarze szkolnictwa zawodowego w Małopolsce. Roman Ciepiela Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Kierunki działań w obszarze szkolnictwa zawodowego w Małopolsce Roman Ciepiela Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Wsparcie edukacji w perspektywie finansowej 2015 r. 2020 r. PROGRAM STRATEGICZNY KAPITAŁ

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA ZEWNĘTRZNA

EWALUACJA ZEWNĘTRZNA Zespół Szkół Zawodowych Nr 1 im. Władysława Korżyka w Rykach Wnioski do pracy Rok szkolny 2015/2016 EWALUACJA ZEWNĘTRZNA Zasadnicza Szkoła Zawodowa Wnioski z ewaluacji zewnętrznej/ problemowej/ dotyczące

Bardziej szczegółowo

Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2012 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2013.

Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2012 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2013. Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2012 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2013. Przyszła sytuacja na rynku pracy młodzieży uczącej się, najczęściej rozstrzyga się już na

Bardziej szczegółowo

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Informacja o realizacji pilotażu programu w roku szkolnym 2010/11 Cele ewaluacji i pytania kluczowe

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie Obowiązujące akty prawne dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r.

Bardziej szczegółowo

Pomysł na przyszłość. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Pomysł na przyszłość. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Pomysł na przyszłość Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Studia a rynek pracy W 2011 roku kształciło się ponad 1 800 tys. studentów, Dyplom wyższej

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 1. Ocena zapotrzebowania na WSDZ w Szkole Podstawowej nr 118 Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ROPCZYCKO SĘDZISZOWSKIM W 2007 ROKU (CZĘŚĆ UZUPEŁNIAJĄCA)

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ROPCZYCKO SĘDZISZOWSKIM W 2007 ROKU (CZĘŚĆ UZUPEŁNIAJĄCA) Powiatowy Urząd Pracy w Ropczycach 39-100 Ropczyce, ul. NMP 2 Tel/fax (017) 2218523 e-mail: rzro@praca.gov.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ROPCZYCKO SĘDZISZOWSKIM W 2007 ROKU

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem

Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem Dobre praktyki w zakresie współpracy między instytucjami naukowymi a otoczeniem dr, Katedra Zarządzania Innowacjami jakub.brdulak@gmail.com WARSZAWA 2013.10.15 Agenda prezentacji Główne wyzwania w polskim

Bardziej szczegółowo

1. Oferta pracy dla absolwentów wydziałów leśnych jest bogata i obejmuje między innymi:

1. Oferta pracy dla absolwentów wydziałów leśnych jest bogata i obejmuje między innymi: II Ogólnopolska Konferencja Studentów Leśnictwa Wydział Leśny i co dalej? Białowieża, 2-5 kwietnia 2009 r. WNIOSKI I. PERSPEKTYWY ZATRUDNIENIA 1. Oferta pracy dla absolwentów wydziałów leśnych jest bogata

Bardziej szczegółowo

Kartuzy, sierpień 2013 r.

Kartuzy, sierpień 2013 r. II część raportu MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W KARTUZACH W 2012 ROKU Kartuzy, sierpień 2013 r. Spis treści WSTĘP I. Analiza absolwentów szkół wyższych według

Bardziej szczegółowo

Fundacja Edukacji Europejskiej

Fundacja Edukacji Europejskiej Scenariusz Indywidualnego Wywiadu Pogłębionego (IDI) ankieta badawcza na potrzeby innowacyjnego projektu pn. młodzieży wykluczonej lub zagrożonej wykluczeniem społecznym współfinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Czynniki decydujące o zatrudnieniu studenta lub absolwenta

Czynniki decydujące o zatrudnieniu studenta lub absolwenta Badanie pracodawców Czynniki decydujące o zatrudnieniu studenta lub absolwenta O badaniu Badanie pracodawców zostało przeprowadzone w maju 2011 roku przez AIESEC POLSKA i. Opinie pracodawców uzyskano podczas

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO GIMNAZJUM NR 1 im. Noblistów Polskich w ELBLĄGU

PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO GIMNAZJUM NR 1 im. Noblistów Polskich w ELBLĄGU PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO GIMNAZJUM NR 1 im. Noblistów Polskich w ELBLĄGU Obowiązujące akty prawne dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia: - Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANONIMOWEGO BADANIA INTERNETOWEGO CAWI Z UDZIAŁEM

KWESTIONARIUSZ ANONIMOWEGO BADANIA INTERNETOWEGO CAWI Z UDZIAŁEM ZAŁĄCZNIK NR 2.1 KWESTIONARIUSZ ANONIMOWEGO BADANIA INTERNETOWEGO CAWI Z UDZIAŁEM STUDENTÓW 1. Jak ocenia Pan(i) relacje z uczelnią, na której Pan(i) studiuje? Bardzo dobrze - jestem aktywnie zaangażowany(a)

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2012 ROK

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2012 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU ul. Ks. Łukasika 3, 26-600 Radom Tel: 048 384-20-74/75, Fax: 048 363 48 73 www.pupradom.pl e-mail: wara@praca.gov.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT

Bardziej szczegółowo

Część II Prognostyczna MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE OSTROWSKIM ZA 2013 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY. e-mail: pupom@post.

Część II Prognostyczna MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE OSTROWSKIM ZA 2013 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY. e-mail: pupom@post. POWIATOWY URZĄD PRACY ul. 3 Maja 55, 07-300 Ostrów Mazowiecka tel. (0-29) 745-33-93, 745-21-51 fax. 745-21-52 e-mail: pupom@post.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE OSTROWSKIM

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego obejmuje ogół działań podejmowanych

Wstęp. Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego obejmuje ogół działań podejmowanych Wstęp Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego obejmuje ogół działań podejmowanych przez szkołę w celu prawidłowego przygotowania uczniów do planowania ścieżki edukacyjno-zawodowej. Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku ul. Ks.Stanisława Suchowolca 6, 15-567 Białystok

Bardziej szczegółowo

Wykształcenie na zamówienie

Wykształcenie na zamówienie Wykształcenie na zamówienie Wyniki tegorocznej edycji konkursu na kierunki zamawiane Według szacunków ministerstwa, w roku 2013 w polskim przemyśle zabraknie ponad 46 tys. inżynierów, a w usługach ponad

Bardziej szczegółowo

Poznaj swojego doradcę zawodowego

Poznaj swojego doradcę zawodowego Poznaj swojego doradcę zawodowego wywiad z doradcą zawodowym Gimnazjum nr 56 w Poznaniu mgr Anielą Kobusińską Luty przeprowadziła Oliwia Rataj uczennica klasy II 4 Oliwia Rataj: Dlaczego zajmujemy się

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBREGO PRACODAWCĘ?

PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBREGO PRACODAWCĘ? PRAKTYKI STUDENCKIE JAK ZNALEŹĆ DOBREGO PRACODAWCĘ? www.nauka.gov.pl/praktyki SPIS TREŚCI 1. CZYM SĄ ZAWODOWE PRAKTYKI STUDENCKIE? 2. JAK ZNALEŹĆ PRACODAWCĘ OFERUJĄCEGO DOBRE PRAKTYKI STUDENCKIE? 2.1 Portal

Bardziej szczegółowo

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia

stanu na koniec okresu Bezrobotni według Osoby do 12 miesięcy nauki ogółem od dnia ukończenia INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE POZOSTALI SPECJALIŚCI DS. ZARZĄDZANIA ZASOBAMI LUDZKIMI (242390) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód Pozostali specjaliści ds. zarządzania zasobami ludzkimi to jeden z 2360

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI ZAMAWIANE PRZEWODNIK PO RAPORCIE PSDB ZASADY PROGRAMU KIERUNKÓW ZAMAWIANYCH? GŁÓWNE REKOMENDACJE RAPORTU

KIERUNKI ZAMAWIANE PRZEWODNIK PO RAPORCIE PSDB ZASADY PROGRAMU KIERUNKÓW ZAMAWIANYCH? GŁÓWNE REKOMENDACJE RAPORTU KIERUNKI ZAMAWIANE PRZEWODNIK PO RAPORCIE PSDB Celem Programu Kierunków Zamawianych (28-13) była zmiana niekorzystnej struktury kształcenia na uczelniach wyższych chodziło o to, by więcej osób wybierało

Bardziej szczegółowo

Stypendia Gminy Pawłowice

Stypendia Gminy Pawłowice Stypendia Gminy Pawłowice Program pomocy stypendialnej dla uczniów Motywacja 1. Stypendystą może zostać: a) ( ) uczeń /absolwent szkoły ponadgimnazjalnej kończącej się maturą, który kontynuuje naukę b)

Bardziej szczegółowo

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA WARSZAWA miastem edukacji Wyzwania i zagrożenia stojące przed samorządem w 2012 roku Warszawa, 27 28 września 2012 r. WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA -MOCNE STRONY EDUKACJI WARSZAWSKIEJ zewnętrznych poziom

Bardziej szczegółowo

II CZĘŚĆ RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KĘPIŃSKIM W 2012 ROKU.

II CZĘŚĆ RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KĘPIŃSKIM W 2012 ROKU. II CZĘŚĆ RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KĘPIŃSKIM W 2012 ROKU. Część druga -prognostyczna Kępno, sierpień 2013r. Spis treści: 1. Metodologia działania... 3 2. Analiza absolwentów

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego w Technikum nr 29 w Zespole Szkół Stenotypii i Języków Obcych w Warszawie

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego w Technikum nr 29 w Zespole Szkół Stenotypii i Języków Obcych w Warszawie Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego w Technikum nr 29 w Zespole Szkół Stenotypii i Języków Obcych w Warszawie 1. Podstawa prawna w odniesieniu do doradztwa zawodowego: Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN AKADEMICKIEGO INKUBATORA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI WYŻSZEJ SZKOŁY EKONOMII I INNOWACJI W LUBLINIE

REGULAMIN AKADEMICKIEGO INKUBATORA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI WYŻSZEJ SZKOŁY EKONOMII I INNOWACJI W LUBLINIE Załącznik do uchwały Senatu WSEI nr 5 z dnia 27.09.2006r. REGULAMIN AKADEMICKIEGO INKUBATORA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI WYŻSZEJ SZKOŁY EKONOMII I INNOWACJI W LUBLINIE Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Akademicki

Bardziej szczegółowo

Formularz zgłoszeniowy Przykłady dobrych praktyk w edukacji "Dzielimy się doświadczeniami"

Formularz zgłoszeniowy Przykłady dobrych praktyk w edukacji Dzielimy się doświadczeniami Formularz zgłoszeniowy Przykłady dobrych praktyk w edukacji "Dzielimy się doświadczeniami" Tytuł/nazwa Zainwestuj w przyszłość projektu/przedsięwzięcia Nazwa szkoły/placówki Gimnazjum im. Noblistów w Rokietnicy

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH dr Anna Wawrzonek Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Studiów Edukacyjnych Szkoły zawodowe Zasadnicze szkoły zawodowe Technika

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ BUDOWLANYCH IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W KONINIE

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ BUDOWLANYCH IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W KONINIE WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ BUDOWLANYCH IM. EUGENIUSZA KWIATKOWSKIEGO W KONINIE Spis treści: Wstęp I Podstawowe pojęcia II Podstawowe przepisy prawa polskiego i unijnego

Bardziej szczegółowo

województwo pomorskie

województwo pomorskie MONITOROWANIE I DOSKONALENIE PROCESU WDRAŻANIA PODSTAW PROGRAMOWYCH KSZTAŁCENIA W ZAWODACH 2012-2015 województwo pomorskie Witold Woźniak Gdańsk, 27 sierpnia 2014 Priorytet III Wysoka jakość systemu oświaty

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GRAJEWSKIM W 2011 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GRAJEWSKIM W 2011 ROKU Powiatowy Urząd Pracy w Grajewie RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GRAJEWSKIM W 2011 ROKU Część II (prognoza) Grajewo, lipiec 2012 roku 1 WSTĘP Niniejszy raport jest drugą częścią

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 2008 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 2008 ROKU POWIATOWY URZĄD PRACY W KŁOBUCKU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 8 ROKU ( II część raportu za 8 rok oparta o dane o uczniach szkół ponadgimnazjalnych z SIO MEN) CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły

Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły Nowy system kompleksowego wspomagania pracy szkoły W obecnej dobie podejmowane są szeroko zakrojone działania, których najważniejszym celem jest zmodernizowanie polskiego systemu oświaty. Reforma programowa,

Bardziej szczegółowo