Umberto Eco o pracach dyplomowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Umberto Eco o pracach dyplomowych"

Transkrypt

1 Jarosław Zieliński Umberto Eco o pracach dyplomowych Dzieło Umberto Eco Jak napisać pracę dyplomową ukazało się po raz pierwszy we Włoszech w 1977 roku; polskie wydanie ukazało się w 2007, trzydzieści lat później. Jednak jest to dla nas dzieło bardzo aktualne. Nie tylko dlatego, że pewne zasady pracy naukowej nie zmieniają się. Także dlatego, że dzieło to było odpowiedzią na pewną sytuację we Włoszech tych czasów pojawienie się uniwersytetów masowych. A to samo zjawisko obserwujemy w naszym kraju po roku 1989, nasilające się jeszcze w nowym stuleciu. Uniwersytet elitarny a uniwersytet masowy Dawny uniwersytet był uniwersytetem elitarnym, pisze Umberto Eco. Student swobodnie dysponował swoim czasem, który dzielił pomiędzy naukę, życie studenckie i aktywność w samorządzie. Istotą studiowania były długie seminaria, na których z profesorami i asystentami spotykało się dziesięć, może piętnaście osób. Profesorzy mieli czas dla studentów bo studentów tych było niewielu. Studenci mieli łatwy dostęp do nielicznych zgromadzonych w bibliotekach i czytelniach dzieł. Dzisiejszy uniwersytet jest uniwersytetem masowym. Edukacja kandydatów na studia stoi na bardzo różnym poziomie. Studentów jest bardzo dużo na niektórych wykładach pojawiają się tysiące osób. Profesor zna kilkudziesięciu swoich najpilniejszych, najbardziej aktywnych studentów. Wielu studentów pracuje, mieszka daleko od uczelni i ma ograniczony dostęp do lektur; inni nie mają na nie pieniędzy; a ponieważ jest ich wielu, to trudno na owe lektury trafić także w bibliotekach. Są i tacy, którym nikt nigdy nie powiedział, jak szukać książek w bibliotece wskazuje Eco 1. Nie sposób nie dostrzec analogii pomiędzy włoskimi uniwersytetami lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku a polskimi początku wieku dwudziestego pierwszego. W Polsce również dynamicznie rozwijają się uniwersytety masowe; ten model przyjmują nie tylko uczelni prywatne, ale także być może w nieco mniejszym stopniu także uczelnie państwowe. Studentów jest wielu. Mają gorsze przygotowanie do studiowania. Nie poświęca im się wiele czasu. Są raczej nastawieni na wynik studiowania którym jest ukończenie stu- 1 Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona 20.

2 2 diów i uzyskanie tytułu niż na sam proces studiowania. I wyżej stawiają w zdobywaniu informacji Internet niż biblioteki. Właśnie dla owych studentów uniwersytetów masowych, a szczególnie tych, dla których profesorzy nie znajdują czasu Eco napisał o tym, na czym polega alchemia pisania pracy dyplomowej 2. Wskazuje, że nie tylko można napisać pracę dyplomową mimo rozmaitych problemów, przeciwności i ograniczeń, ale także wykorzystać czas jej pisania jako naukę wyciągania wniosków z doświadczeń, przyswajania umiejętności, wyodrębniania zagadnień, analizowania ich za pomocą wybranej metody i prezentowania ich w pracy. Praca taka ma mieć odpowiednie przypisy, składać się z pewnej liczby stron, ma mieć temat związanych zazwyczaj z kierunkiem kończonych studiów i nie ma przynosić wstydu promotorowi. Eco nie zajmuje się tym, co ma być napisane w pracy, ale jak ją napisać, na co składają się odpowiedzi na pytania: 1. Co rozumie się przez pracę dyplomową? 2. Jak wybrać jej temat i rozplanować czas pisania? 3. Jak prowadzić kwerendę biblioteczną? 4. Jak uporządkować zebrany materiał? 5. Jak nadać pracy ostateczny kształt? oto pytania, na które próbuje znaleźć odpowiedź, z szczególnym uwzględnieniem odpowiedzi na ostatnie z nich 4. Czym jest praca dyplomowa? W pierwszym rozdziale swego dzieła Umberto Eco opisuje, czym jest praca dyplomowa i do czego służy. Ma liczyć od kilkudziesięciu do kilkuset stron. Omawia zagadnienie związane z kierunkiem kończonych studiów. Po zdaniu wszystkich egzaminów student składa ją i staje przed komisją następuje obrona pracy. Komisja wysłuchuje opinii promotora i recenzentów. Zadaje pytania studentowi. Formułuje ocenę, biorąc pod uwagę opinie recenzentów, stwierdzających wartość lub braki pracy, umiejętność kandydata obrony stwierdzeń wyrażonych na piśmie oraz średnią ocen uzyskanych podczas studiów. Eco wskazuje na różnice w pracach licencjackich, magisterskich i doktorskich. Praca naukowa może być albo kompilacyjna albo naukowa; kompilacyjne są z reguły prace licen- 3 2 Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona Nie spodziewaj się, że ta książka powie ci, co masz zawrzeć w swojej pracy lub co masz zrobić ze swoim życiem pisze Eco na stronie Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona 21.

3 3 cjackie i magisterskie, naukowe powinny być rozprawy doktorskie. Oryginalna praca naukowa powstaje dłużej i wymaga większego wysiłku. Wielu studentów niejako zmuszonych jest do napisania pracy, by w pośpiechu zdobyć dyplom i rozpocząć swoją karierę zawodową lub awansować na wyższe stanowisko; rady Eco nie są dla nich, jak stwierdza sam autor i wręcz radzi by ktoś im pracę napisał lub by skopiowali już napisaną są dla tych, którzy chcą przygotować pracę dającą im satysfakcję intelektualną i przydającą się później. Pisanie pracy dyplomowej uczy porządkowania własnych myśli i znalezionych informacji. Pozwala wypracować sposoby stworzenia czegoś, co będzie użyteczne także dla innych. Istotne jest doświadczenie pisania pracy. Jest ćwiczeniem pamięci. Dlatego właśnie przydaje się na długo po zakończeniu studiów. Temat pracy dyplomowej Wybierając temat pracy dyplomowej trzeba się kierować czterema regułami: 1. Temat pracy powinien odpowiadać zainteresowaniom studenta. 2. Źródła powinny być osiągalne nie przekraczać możliwości materialnych. 3. Źródła powinny być dostępne zrozumiałe dla studenta. 4. Ujęcie metodologiczne pracy nie powinno wykraczać poza horyzonty studenta. oraz Eco dodaje jeszcze piątą Profesor powinien być właściwy 5. W drugim rozdziale Eco zastanawia się szerzej nad wyborem tematu pracy. Nie powinien być on za szeroki, bo wtedy student łatwo narazi się na zarzut opuszczenia jednych a faworyzowania innych zagadnień. Praca taka jest też znacznie trudniejsza do obrony. Eco sugeruje raczej wąski, specjalistyczny temat który jednak wymaga sporego wysiłku. Twierdzi, że im bardziej ograniczy się zakres tematyczny, tym lepiej się pracuje i tym pewniejszy jest grunt. Eco zajmuje się też problemem przedstawienia własnych koncepcji w pracy dyplomowej. Jest to możliwe, ale raczej w zestawieniu, w porównaniu z koncepcjami innego, znanego badacza. Wtedy stwierdzenia piszącego pracę staną się weryfikowalne dzięki odwołaniem do innego myśliciela; piszący nie porusza się w próżni. Można wyjść od innego autora pokazując jego błędy i ograniczenia; ważny tu jest punkt oparcia. Ile potrzeba czasu na pisanie pracy dyplomowej? Nie więcej niż trzy lata i nie mniej niż sześć miesięcy, ocenia Umberto Eco, mająca myśli okres od sformułowania tematu do oddania napisanej pracy. Jeśli zabiera ona więcej niż trzy lata, to temat przerasta siły pi- 5 Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona 31.

4 4 szącego, nie może on z różnych powodów wynikających z jego charakteru czy sytuacji osobistej skończyć pracy. W mniej niż sześć miesięcy nie da się wyszukać bibliografii, sporządzić notatek, zredagować tekst. Dobra praca powinna być omawiana krok po kroku z promotorem, a nie oddawana mu w całości w ostatniej chwili; co raczej zakłada czas dłuższy niż sześć miesięcy. Gdy jednak ma się do dyspozycji niewiele czasu, to trzeba zwrócić uwagę na to, że temat musi być wąski, a wszystkie materiały muszą być dostępne na miejscu i łatwo osiągalne. Powinno się wybrać temat nie wymagający znajomości języków, których autor pracy nie zna lub nie jest w stanie się nauczyć. Nie należy pisać o autorze czy zagadnieniu, korzystając tylko z literatury w językach, które się zna. Najlepszym przygotowaniem do zmierzenia się z literaturą obcojęzyczną byłoby spędzenie pewnego czasu w danym kraju; jest jednak dość kosztowne rozwiązanie. Ten, kto nie zna języków obcych powinien wybrać temat związany ściśle ze swoją kulturą, z kulturą własnego kraju, wymagający z korzystania z literatury obcojęzycznej w mniejszym zakresie. Nie wszystkie wskazówki i przykłady Umberto Eco dadzą się wykorzystać na konkretnym kierunku studiów humanistycznych. Niektóre z nich można pominąć, jak na przykład te o pracach zaangażowanych politycznie. Interesujący jest wątek, który zatytułowany jest Jak nie dać się wykorzystać promotorowi. Eco wskazuje, że profesorowie proponują zagadnienie, w którym się znakomicie orientują by łatwo kontrolować studenta albo wskazują temat, na którym się nie znają, a chcieliby poznać lepiej. Te drugie podejście pozwala promotorowi poszerzyć swoje horyzonty, zebrać za pomocą studenta bądź ich zespołu potrzebne materiały. Z drugiej jednak strony promotor może wręcz wymusić temat pracy na studencie, który tworzy pewne dzieło, a później nie zostaje nawet odnotowany jako współautor w szerszej pracy. Promotor wykorzystuje wyniki badań studenta. Eco zaleca krytyczne podejście studenta wobec promotora: zasięgnięcie o nim opinii, zapoznanie się z jego dziełami. Zbieranie materiałów do pracy W trzecim rozdziale Eco zajmuje się zagadnieniem zbierania materiałów do pracy. W pracy dyplomowej bada się pewien przedmiot, korzystając z określonych narzędzi. Przedmiotem badań może być pewne dzieło, a narzędziami inne dzieła traktujące o nim. Dzieło badane staje się wtedy źródłem. Dzieła o nim źródłami wtórnymi lub opracowaniami, tworząc literaturę przedmiotu. Bada się również wpływ wydarzeń z czasów, w których dzieło powstało czy też wpływ wydarzeń z życia autora. Trzeba pamiętać o tym, by rozróżniać źró-

5 5 dła od literatury przedmiotu, by stale mieć na uwadze źródła właśnie chyba że praca dotyczy odbioru, analizy pewnego zjawiska w literaturze, w myśli z danej dziedziny. Ważne jest więc jak najszybsze zdefiniowanie właściwego przedmiotu badań. Student wybierając temat musi wiedzieć, czy jest w stanie dotrzeć do potrzebnych materiałów, jak je można znaleźć, czy są łatwo dostępne i jak można się z nimi zmierzyć. Eco pisze wręcz Zazwyczaj student wybiera temat będąc pewnym 6 (tego, że źródła są dostępne i jest w stanie się z nimi zmierzyć), co jest chyba zbyt wielką wiarą w studenta tu pomocny staje się promotor, mający o wiele większe doświadczenie w tym względzie. Inaczej, jeśli dostęp do materiałów jest bardzo utrudniony lub wręcz niemożliwy lepiej wybrać inny temat. W granicach wytyczonych przez przedmiot badań informacje muszą być zawsze czerpane z pierwszej ręki, to jest ze źródła, a nie z przekładów, antologii składających się z fragmentów dzieł czy ze streszczeń. Nie powinno się przytaczać cytatów z badanego autora za kimś innym. W pracy naukowej nie powinno się nigdy przytaczać cytatów źródłowych za inną pracą, nawet jeśli przywoływane w ten sposób dzieło nie jest bezpośrednim przedmiotem badań 7. Przed udaniem się do biblioteki i wyszukaniem w niej dzieł potrzebnych do pisania pracy dyplomowej należy sporządzić sobie wstępną bibliografię. Czasem jednak badacz idzie do biblioteki dopiero z zamiarem zebrania bibliografii. Zbierać bibliografię znaczy szukać tego, o czego istnieniu jeszcze się nie wie wskazuje Eco 8. Pomóc może katalog tematyczny w bibliotece, z którego jednak wpierw trzeba nauczyć się efektywnie korzystać 9. Dalej - encyklopedie i leksykony zgromadzone w czytelni, kompendia bibliograficzne, a także pomoc bibliotekarza i przede wszystkim promotora. Wreszcie każda przeczytana pozycja ze wstępnej bibliografii daje w efekcie kolejne w niej wspomniane. Do jej zapisywania Eco radzi stosować system fiszek, papierowych kartek z notatkami 10. Każdej znalezionej książce poświęca się oddzielną fiszkę, z notką bibliograficzną o danej książce, sygnaturą biblioteczną i własnymi oznaczeniami dotyczącymi tego, w jakim zakresie może być przydatna. Powstaje kartoteka bibliograficzna, zawierająca wszystkie 6 Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona Współcześnie do katalogów bibliotek można także dostać się przez Internet. Generalnie poszukiwanie bibliografii może się też odbywać przez Internet, z wykorzystaniem wyszukiwarek internetowych. Wpada się jednak przy tym w pułapkę myślenia, że to, czego nie ma w Google, to nie istnieje. Umiejętność efektywnego korzystania z wyszukiwarek staje się równie ważna, jak korzystania z katalogów w bibliotekach. 10 Dziś użyjemy do tego celu raczej komputerów i co najmniej edytora tekstu jeśli nie bazy danych.

6 6 książki, które autor pracy ma poszukać; później obok niej powstaje także kartoteka porządkująca notatki z lektur. Im lepiej jest przygotowana kartoteka bibliograficzna, tym łatwiej ją zachować i wykorzystać w następnych badaniach, a także udostępniać innym badaczom. Dlatego kluczowym jest, by owa kartotek zawierała prawidłowo wykonane notki biograficzne. Fiszki z lektur, składające się na kartotekę notatek z lektur, powinny być sporządzone na osobnych kartkach, poświęconych książkom, które badacz rzeczywiście przeczytał. Na te fiszki nanosi się streszczenia, oceny cytaty to wszystko, co może posłużyć do wykorzystania danej książki podczas pisania i redagowania pracy. Zapis bibliograficzny powinien obejmować imię i nazwisko autora, tytuł książki, wydawnictwo, miejsce i rok wydania. Umberto Eco podkreśla znaczenie podawania pełnego imienia autora: Inicjał nie wystarcza przede wszystkim dlatego, że zawsze lepiej znać imię i nazwisko danej osoby; ponadto może istnieć dwóch autorów o tym samym nazwisku i inicjale imienia 11. Ważne jest także odnalezienie i zapisanie daty pierwszego wydania danego dzieła naukowego można wtedy zorientować się, kiedy po raz pierwszy byłby opublikowane badania (rok wydania to często rok ostatniego wydania danej pozycji lub jej przekładu) 12. Eco zajmuje się też regułami dotyczącymi przytaczaniem dzieł niewydajnych i dokumentów prywatnych, podkreślając, że dobrym zwyczajem jest pytać o pozwolenie osobę, która udzieliła autorowi pracy informacji. Do napisania pracy w naukach humanistycznych konieczne jest zgromadzenie znacznej liczby książek. Są to książki, o których się pisze i z których pomocą się pisze; jedne teksty są przedmiotem pracy, inne tworzą literaturę przedmiotu. Które czytać najpierw? Eco radzi, by zacząć od kilku ogólnych opracowań, by zdobyć pewne pojęcie o obszarze badań, następnie zmierzyć się z tymi, które są przedmiotem badań, a następnie zapoznać się z resztą literatury przedmiotu. Jednak możliwe są także inne scenariusze, byleby tylko rezultaty łączyły się w gęstą sieć wskazówek, najlepiej w formie fiszek Plan pracy i notatki W czwartym rozdziale Umberto Eco zajmuje się planem pracy i notatkami do niej. Pisanie pracy powinno się zacząć od tytułu, wstępu i spisu treści. Jest to drugi krok w tworzeniu pracy, po kwerendzie bibliograficznej, Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona Dane te warto zapisać na fiszce. Mogą przydać się w samej pracy, na obronie czy w późniejszych badaniach. Podobnie jak płeć autora (dla której pewną wskazówką jest imię). 13 Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona 142.

7 7 Eco widzi spis treści jako roboczy plan pracy, definiujący jej zakres. Może on później ulec zmianom, przekształceniom, ale lepiej przekształcać mając konkretny przedmiot do przekształcenia. Najlepiej by był to rodzaj konspektu, w którym zapisane zostaną krótkie streszczenia wszystkich rozdziałów. Ten konspekt powinien właśnie zawierać tytuł pracy, spis treści i wstęp. Pisze się go zarówno dla siebie, jak dla promotora. Przez tytuł pracy Eco rozumie rzeczywisty temat pracy, a nie tytuł umieszczany na karcie tytułowej (może się tam znaleźć jako podtytuł). Spis treści pracy powinien być w miarę możliwości jak najbardziej analityczny, stając się hipotezą roboczą. Może mieć strukturę składającą się z następujących elementów: sposób ujęcia problemu, stan badań, teza autora, zebrany materiał źródłowy, analiza źródeł, uzasadnienie tezy, konkluzja i perspektywy dla dalszych badań. Szkic wprowadzenia zamieniający się stopniowo na wstęp ma mieć postać analitycznego komentarza do spisu treści. Autor pracy pisze w nim, że zamierza przedstawić pewną tezę, analizuje stan badań, opisuje co znajdzie się w poszczególnych rozdziałach i w konkluzji, podaje używane metody. Jest to wprowadzenie prowizoryczne, które ulegnie zapewne wielu zmianom w trakcie pisania pracy. Jeśli student nie jest w stanie napisać wstępu, to znaczy, że jeszcze nie wie dokładnie od czego zacząć. Wstęp musi być też rozważny i mówić w swej ostatecznej wersji tylko o tym, co rzeczywiście znalazło się w pracy. Eco podkreśla znaczenie takiego sposobu rozpoczęcia pisania pracy, jako że studenci zwykle niewiele piszą na studiach (mniej niż w szkole średniej) i pisanie pracy dyplomowej jest dla nich wręcz szokiem. Jest to prawdziwe również dla polskich szkół wyższych na początku dwudziestego pierwszego wieku, gdzie coraz jest mniej jest prac zaliczeniowych, często pisze się tylko krótkie kolokwia i egzaminy, liczące po parę stron. Odmienny system panuje w Stanach Zjednoczonych, gdzie student zamiast egzaminów ustnych pisze eseje liczące dziesięć do dwudziestu stron na zakończenie każdego kursu, na który się zapisał. Spis treści rozstrzyga o podziale pracy na rozdziały, podrozdziały i punkty. Powinien odzwierciedlać logiczną strukturę pracy. Zebrane następnie notatki i inne materiały powinny być odnoszone do poszczególnych punktów. W pracy mogą się znaleźć także wewnętrzne odniesienia odwołania do zagadnień omawianych w innym miejscu pracy, z zaznaczeniem numeru rozdziału lub podrozdziału. Odniesienie wewnętrzne może oznaczać między innymi, że ten sam problem dotyczy dwóch różnych zagadnień, ten sam przykład ilustruje twa różne problemy, ogólne stwierdzenia odnoszą się także do pewnego szczególnego przypadku. Eco stwierdza, że dobrze skonstruowa-

8 8 na praca powinna obfitować w wewnętrzne odniesienia. Jeżeli ich brak, to oznacza że dany fragment pracy stanowi odrębną całość, bez powiązania z innymi fragmentami. Notatki, gromadzone na fiszkach, mogą być porządkowane w rozmaity sposób. Eco wymienia fiszki tematyczne, kartotekę autorów, kartotekę cytatów, kartotekę fiszek z lektur, fiszki robocze zawierające pomysły przychodzące do głowy podczas pisania pracy, porządkując je następnie w pięć rodzajów: fiszki z lektur fiszki tematyczne fiszki autorów fiszki z cytatami fiszki robocze Eco wskazuje, że kartoteki tych fiszek powinny być kompletne, to znaczy zawierać nie tylko notatki z książek przeczytanych w bibliotece czy wypożyczanych od znajomych, ale także od tych, które posiada się we własnych zbiorach. Jest to szczególnie cenna uwaga obecnie, gdy fiszki można przechowywać w formie elektronicznej na komputerze przenośnym (czy pamięci podręcznej) i kontynuować badania wszędzie tam, gdzie zabiera się ów komputer w domu, na uczelni, w podróży 14. W swoich książkach można, a nawet trzeba podkreślać to, co ważne, stosując różne kolory i skróty pokazujące powody tego zainteresowania 15. Podobnie w notatkach. Jeśli nie jest to książka z własnych zbiorów zrobić kopię ksero albo wypisać odpowiednie cytaty. Jednocześnie Eco przestrzega przed pułapką kserokopii. Zrobienie kopii ksero fragmentu książki nie zwalnia z jej przeczytania 16, trzeba to zrobić jak najszybciej i podkreślić odpowiednie fragmenty 17. Zasady te stosować można dziś także do notatek elektronicznych, sporządzanych na komputerze do dyspozycji są wytłuszczenia, pochylenia, podkreślenia tekstu, oznaczanie różnymi kolorami. W fiszkach z lektur powinny się znaleźć dokładne informacje bibliograficzne, informacje o autorze, streszczenie książki lub artykułu, obszerne cytaty i komentarze autora pracy 14 Książki z własnych zbiorów mogą być pożyczane innym (i czasem trudno je odzyskać), zagubione, skradzione czy zniszczone. Odpowiednio prowadzone i przechowywane notatki pozwalają ocalić i zawsze pod ręką wnioski z lektur. 15 Niektóre podkreślenia czy uwagi utrudniają bardzo czy wręcz uniemożliwiają zrobienie kserokopii z książki znajomym czy przyszłym jej właścicielom. Dlatego te zalecenia Umberto Eco należy przejmować z dużą ostrożnością. 16 Można to śmiało odnieść także do wycinków z gazet. 17 Prawdopodobnie dziś Eco poradziłby sporządzić odpowiednie fiszki już bezpośrednio na komputerze, wydrukować, dodawać nowe myśli na wydruku, dopisywać do owej elektronicznej fiszki. Kserokopie byłyby wtedy tylko etapem przejściowym, a później dobre jedynie na podpałkę w piecu.

9 9 oraz oznaczenia pozwalające przypisać fiszkę lub jej część do danego punktu pracy. Eco posługuje się tu przykładami fiszek z własnej pracy magisterskiej Na marginesie przygotowywania notatek Umberto Eco wspomina o pokorze naukowej. Każdy może cię czegoś nauczyć pisze o niej, wspominając pisanie pracy magisterskiej 18. Ważne jest, by pozwolić się nauczyć, nawet ze źródeł pozornie mało ważnych. W pracy badawczej nie należy lekceważyć żadnego źródła. Redakcja pracy W piątym rozdziale Umberto Eco zajmuje się redakcją pracy. Do kogo zwraca się autor pracy magisterskiej? Do promotora i komisji egzaminacyjnej? 19 Do studentów? Do naukowców specjalizujących się w danej dziedzinie? Zależy od tego forma wykładu pracy jak i założony poziom przystępności. Adresatem pracy powinna być jednak ludzkość, podkreśla Umberto Eco. Jak pisać pracę? 1. Należy zdefiniować używane terminy, z wyjątkiem tych najbardziej oczywistych, najczęściej używanych. 2. Nie powinno się pisać długimi, wielokrotnie złożonymi zdaniami, a raczej krótkimi i prostymi, a przez to bardziej zrozumiałymi. 3. Warto dzielić tekst na wiele akapitów. 4. Niech ktoś inny niż autor przeczyta tekst promotor, znajomy, korektor czy redaktor w miarę możliwości zajmujący się dziełami z danej dziedziny nauki Niekoniecznie trzeba zaczynać od pierwszego rozdziału 6. Używać raczej zwrotów bezosobowych niż pisania w pierwszej osobie liczby pojedynczej czy liczby mnogiej. Jak powinno się cytować? 1. Cytowane fragmenty źródeł nie powinny być zbyt obszerne Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona Z praktycznego punktu widzenia właśnie dla promotora i komisji, bo większość prac magisterskich kończy swe życie w dniu ich obrony. Jednak w czasach Internetu i łatwej publikacji w nim trzeba coraz poważniej rozważyć możliwość, że całość lub część pracy opublikujemy w Internecie (czy na papierze). Przykładem jest zresztą sam mistrz Eco opublikował książkę na podstawie swej pracy magisterskiej. 20 Zwykle radzi się też, by wydrukować tekst pisany dziś w edytorze tekstu na komputerze zostawić na pewien czas, po czym przeczytać i poprawić. Zyskuje się wtedy pewien dystans, zapomina po części co się napisało. Jest to jeden z wielu powodów, dla których pracy nie należy pisać szybko, w kilka miesięcy, ale raczej rozłożyć ją na co najmniej rok. Wtedy wiele z jej fragmentów będzie czytanie wielokrotnie, wygładzane przy tym i uzupełniane. 21 Zwłaszcza w czasach powszechnie używanych komputerów i edytorów tekstu jest to cenna rada. Dziś bez problemu można zaczynać nawet oddalone od siebie fragmenty tekstu, później uzgadniać powiązania pomiędzy nimi, swobodnie redagować tekst.

10 10 2. Opracowania powinny być cytowane tylko wtedy, gdy wspierają lub potwierdzają tezę autora. 3. Jeśli autor nie zgadza się z poglądami wyrażonymi w cytacie, to cytat ten powinien być opatrzony krytycznym komentarzem. 4. Autor i źródło każdego cytatu powinny być wyraźnie wskazane. 5. Cytaty ze źródeł powinny być sporządzane na podstawie wydania najbardziej godnego zaufania. 6. Autora należy cytować w języku oryginalnym lub użyć dobrego przykładu, podając jednak źródło oryginału w tym języku. 7. Odesłanie do autora i dzieła musi być zrozumiałe, jasne. 8. Dłuższe cytaty powinny być wyodrębnione w oddzielnym akapicie, krótsze włączone do tekstu. 9. Cytaty mają być wierne. 10. Odwołanie do cytatu musi być dokładne i precyzyjne (jak zeznanie na procesie). Innym sposobem przytoczenia autora jest parafraza, przytoczenie własnymi słowami myśli danego autora. Tu trzeba po pierwsze również podać źródło, a po drugie pamiętać, że to nie dokładne słowa, nie cytat, a omówienie. Podanie dokładnych słów autora bez zaznaczenia, że to cytat to plagiat. Ale również podanie jego myśli, czy też danych z badań bez podania źródła, to także plagiat. Przypisy są, w odpowiedniej mierze, użyteczne twierdzi Eco. Do czego służą? do wskazania źródła cytatu; do dodatkowych wskazówek bibliograficznych: Na ten temat także w ; do odwołań wewnętrznych i zewnętrznych; do wprowadzania użytecznego cytatu; do rozwijania argumentacji prowadzonej w tekście; do opatrywania zastrzeżeniami twierdzeń zawartych w tekście; zamieszczenia przekładu cytatu lub jego wersji oryginalnej. Nie powinny być bardzo długie 22. Dłuższe przypisy stają się aneksami i powinny być zamieszczane na końcu pracy. Krótkie mają znaleźć się na dole strony. W aneksach zamieszcza się dłuższe cytaty, tabele, diagramy Eco wskazuje jeszcze także inne zastosowanie przypisu: pokazania w nim, że źródłem inspiracji dla wielu oryginalnych pomysłów piszącego pracę była lektura pewnej książki lub dyskusja z danym ocznym. 23 Krótsze tabele, ilustracje i wykresy powinny znaleźć się jednak w miejscu pracy, którego dotyczą. Obecna możliwości tworzenia i łączenia ze sobą tekstu i grafiki na komputerze w zupełności to umożliwiają.

11 11 Gdy w tekście pracy omawiany jest pewien autor lub cytowane są fragmenty jego dzieł, w przypisie zamieszczany jest odpowiedni zapisy bibliograficzny. Gdy przypis zamieszczany jest na dole strony, czytelnik pracy wie natychmiast, do jakie dzieła jest odsyłany 24. Dzieła cytowane lub przywoływane w przypisie muszą znaleźć się w bibliografii załącznikowej na końcu pracy. Bibliografia ta umożliwia ogarnięcie wzrokiem zebranego materiału lub zaczerpnięcie wskazówek bibliograficznych. Zestawienie bibliografii może dostarczyć, w porównaniu z przypisami, bardziej kompletnych informacji na przykład podania obok siebie tytułu dzieła w języku oryginalnym i tytułu przekładu. Eco nie rozstrzyga, czy w bibliografii pracy dyplomowej powinno się umieszczać tylko te dzieła, z których się korzystało (czyli wspomniało w przypisach) czy wszystkie, które się znalazło i odnotowało 25. Eco formułuje kilka ostrzeżeń dla redagujących prace dyplomowe: 1. Nie przytaczaj literatury ani źródeł dla poglądów lub pojęć powszechnie znanych. 2. Nie przypisuj autorowi, przytaczanych przez niego za kimś innym. 3. Gdy jednak konieczne jest cytowanie informacji z drugiej ręki, należy czynić to zgodnie regułami poprawności naukowej: a) gdy chcemy położyć akcent na to, że pierwszy autor przyjmuje pewne stwierdzenie za drugim autorem, to przypis powinien mieć następującą strukturę: zapis bibliograficzny o dziele pierwszego autora, (za: zapis bibliograficzny o dziele drugiego autora); b) gdy ważne, że autorem danego stwierdzenia jest pierwszy autor, a cytujemy drugiego autora dla porządku (ponieważ przytaczamy informacje z drugiej ręki), to przypis powinien mieć następującą strukturę: zapis bibliograficzny o dziele pierwszego autora, (cytat za: zapis bibliograficzny o dziele drugiego autora). 4. Podawać dokładne informacje na temat wydań krytycznych czy wersji tekstu. 5. Uważać na imię i nazwisko autora z wieków ubiegłych, często mają w różnych językach swoje wersje lokalne. 24 Niektóre reguły zapisy bibliograficznych nieco utrudniają ową natychmiastową orientację, zmuszając do odwołania się do bibliografii na końcu pracy. Taki właśnie jest system autor-rok wydania, którym omawia Eco obok systemu cytat-przypis. Jednym z argumentów za tym systemem podawanym przez Eco jest nieco już archaiczny w czasach edytorów tekstu argument o tym, że w systemie cytat-przepis trzeba ręcznie przenumerowywać przypisy wstawiając nowy na przykład w środku już napisanego fragmentu pracy. 25 Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona Eco podkreśla jednak, że w tym drugim wariancie autor musi wyraźnie zastrzec, że nie wykorzystał wszystkich dzieł z bibliografii (a nawet w pewien sposób oznaczyć te niewykorzystane).

12 12 Dobrze jest zamieścić na początku lub na końcu pracy podziękowania dla osób, które pomogły w badaniach i pisaniu pracy, udzielając ustnych wskazówek, pożyczając książki, stwierdza Eco i zastrzega: nie jest w dobrym guście dziękowanie promotorowi, jako że udzielanie pomocy piszącemu pracę jest jego obowiązkiem. Na końcu rozdziału piątego Eco zajmuje się dumą naukową, to jest odwagą w formułowaniu myśli. Krytykuje używanie zwrotów typu nie czujemy się kompetentni : piszący pracę dyplomową i poświęcający na to wiele czasu powinien się czuć kompetentny w jej temacie, inaczej nie ma sensu, by oddawał pracę. Powinien pisać: uważamy, że wskazując, że to właśnie on czuje się ekspertem w danej dziedzinie. Pisząc pracę na dany temat powinieneś opracować go kompletnie i jasno, jak nikt dotąd 26. Nawet pisząc pracę kompilacyjną staje się autorytetem, tyle że na temat tego, co napisały inne autorytety. Maszynopis a wydruk z komputera W szósty rozdziale Umberto Eco pokazuje przykład ostatniej korekty pracy, na którą składają się ostatnia korekta tekstu i przepisanie go na maszynie. Na początku dwudziestego pierwszego wieku, w dobie powszechnie dostępnych komputerów osobistych, edytorów tekstu i drukarek piszący pracę licencjacką i magisterską raczej sam pisze pracę na komputerze 27, sam też dokonuje korekty tekstu 28. Pomaga mu w tym w pewnym stopniu promotor, dając pewne wskazówki zaczerpnięte z własnego doświadczenia. Mogą być również pomocne podręczniki pisania prac takie jak dzieło Umberto Eco, a szczególnie rozdział, pełen szczegółowych, praktycznych wskazówek jednak z czasów maszyn do pisania i maszynopisów a nie wydruków z komputera. Należy poprawkę wziąć na to i kierować się także nowszymi podręcznikami i wskazówkami promotora. Cenna jest także po prostu lektura publikacji naukowych, która przynosi wiele praktycznych wskazówek, podobnie jak lektura gazet i książek rozwija słownictwo i pozwoli lepiej sobie radzi z błędami ortograficznymi. Formatowanie i konwencje To, co pisze Umberto Eco w rozdziale szóstym, pokazując przykład ostatniej korekty pracy, każe zastanowić się nad wieloma szczegółowymi pytaniami dotyczącymi formatowania tekstu pracy i panujących w nich konwencji: 26 Umberto Eco, Jak napisać pracę dyplomową, Wydawnictwa UW, Warszawa 2007, strona Istnieją również usługi przepisywania tekstu pracy dyplomowej, dodawania materiału ilustracyjnego, edycji tekstu (rozumianej jednak raczej jako formatowanie tekstu), drukowania i oprawy tekstu. 28 W pracach doktorskich, większych objętościowo i bardziej skomplikowanych, częściej zatrudnia się korektorów i edytorów o doświadczeniu pracy z publikacjami naukowymi.

13 13 1. Jakie formatowanie ma być użyte do tytułów rozdziałów, podrozdziałów i punktów. To jest jaki krój pisma, jaka jego wielkość, jakie odstępy pomiędzy liniami (i pomiędzy tytułami rozdziałów a tytułami podrozdziałów, tytułami podrozdziałów a punktami, tytułami punktów a głównym tekstem), jakie wyrównanie mają być użyte? Jakie wcięcie we wszystkich liniach czy tylko w pierwszej linii? 2. Czy i jaka konwencja ma być użyta do numerowania kolejnych rozdziałów, podrozdziałów i punktów? 3. Jakie formatowanie ma być użyte w tekście głównymi pracy? Jak sformatowane mają być przypisy? 4. Jakie marginesy mają być od lewej, góry, prawej i dołu oraz na spięcie pracy? 5. Jakie wyrażenie w tekście głównym mają być wyróżniane i w jaki sposób? 6. Jak oznaczać cytaty? Jakie formatowanie może być użyte przy dłuższych cytatach? 7. Jak oznaczać cytat wewnątrz cytatu? 8. Jak stosować znaki interpunkcyjne, szczególnie w powiązaniu z cytatami i odsyłaczami przypisów? 9. Czy i jakie skróty stosować? 10. Jakie konwencje stosować do podawania liczb i miar, dat i godzin? 11. Jak formatować i podpisywać elementy treści pracy takie jak tabele, wykresy i diagramy, ilustracje? 12. Jakie formatowanie ma mieć spis treści? Ile poziomów struktury tekstu ma być na nim pokazane? Jakie ma mieć formatowanie bibliografia? Każdy piszący pracę dyplomową ma w odpowiedzi na te pytania pewną dozę swobody (najlepiej jednak by doszli do kompromisu z promotorem). Bezwzględnie ważne jednak jest, by raz przyjęta zasada stosowana była w całej pracy. Dlatego w edytorach tekstu stosuje się style tekstowe pewne układy formatowania występujące pod jedną nazwą. Wybranie tej nazwy w edytorze tekstu powoduje, że cały zaznaczony fragment tekstu zmienia swój wyglądów. Co ważniejsze jednak, zmiana jednego z parametrów stylu (na przykład gdy zdecydujemy, gdy tytuł rozdziału ma być pisany większą czcionką) powoduje zmiany we wszystkich wystąpieniach danego stylu w tym wypadku we wszystkich tytułach rozdziałów. 29 To znaczy czy mają być podane tylko tytuły rozdziałów czy także (o ile istnieją) tytuły rozdziałów i podrozdziałów; tytuły rozdziałów, podrozdziałów i punktów?

14 14 Wiele z odpowiedzi na powyższe pytania da się zastosować w praktyce właśnie przez odpowiednie zdefiniowanie (a raczej przedefiniowanie, bo w zaawansowanych edytorach tekstu style te istnieją) stylów tekstu używanych w dokumencie z pracą dyplomową. Następnie trzeba konsekwentnie cały czas owe style stosować; inaczej tuż pod koniec pisania pracy można stracić bardzo dużo czasu na ręczne formatowanie tekstu. Z pozostałych odpowiedzi trzeba sformułować jasne zasady 30, zapisać je i mieć ów własny wewnętrzny regulamin pisania cały czas przed oczami pisząc pracę (a najlepiej już tworząc notatki). W różnych dziedzinach wiedzy wypracowane różne szczegółowe konwencje, jednak w obrębie jednego kraju książki i artykuły naukowe wyglądają dość podobnie. Do takiego wyglądu przyzwyczajeni są promotor i recenzenci. Wskazane jest więc, by piszący pracę zapoznał się z owymi konwencjami i raczej nie wymyślał po raz kolejny prochu, ale najwyżej zastosował te konwencje, wprowadzając minimum zmian wynikających ze specyfiki pracy. Wskazówki końcowe W siódmym rozdziale Umberto Eco zamieszcza konkluzje. Pisanie pracy może sprawiać przyjemność. Nie należy być przytłoczonym mnogością reguł i wskazówek obecnych w tym podręczniku. Ważne jest by pracować z ochotą, a jednocześnie traktować pisanie pracy jako wyzwanie. Może okazać się, że poczujesz powołanie do badań naukowych, wtedy dobrze napisana praca dyplomowa (i zebrane do niej notatki) mogą się okazać początkiem drogi. Eco a dzisiejsze realia Umberto Eco wydał swoje dzieło bez wątpienia jeden z najlepszych podręczników metodologii pisania prac dyplomowych czy szerzej pracy naukowej ponad trzydzieści lat temu. Od tej pory nieco się zmieniło zarówno we Włoszech jak i w Polsce. Przede wszystkim: w pracy naukowej nastały komputery i Internet. W każdym opracowaniu dotyczącym pisania pracy dyplomowych trzeba uwzględnić komputer, Internet, Google i Wikipedię. Dotyczy to zarówno zbierania materiałów, a nawet kwerendy bibliograficznej, jak i samego pisania pracy. Kolejne roczniki studentów w coraz większej mierze korzystają z tych narzędzi, a realia uniwersytetów masowych sprawiają, że nie znają dobrze czy nie cenią tradycyjnych narzędzi, takich jak biblioteki. Można uznać, że studiowanie i praca naukowa przenoszą się z bibliotek do Internetu. 30 Eco podaje na przykład jego rozwiązania dla zapisywania liczb i miar, dat i godzin.

15 15 Komputer, zainstalowany na nim edytor tekstu 31, podłączona do niego drukarka to podstawowe narzędzia pracy piszących prace dyplomowe, równie ważne, a może i ważniejsze niż karta biblioteczna. Także dla uczonych z nauk humanistycznych. Pozwala przede wszystkim na gromadzenie notatek w formie elektronicznej i pisanie samej pracy. Internet, a ściśle dostęp do Internetu i zgromadzonych w nim zasobów i korzystających z niego ludzi, staje się jednym z najważniejszych narzędzi piszących prace dyplomowe. Przede wszystkim ze względu na możliwość wyszukiwania w nim informacji (czego symbolem, choć oczywiście nie synonimem jest wyszukiwarka Google), dostęp do elektronicznych wydań znanych dzieł, a także współpracy z innymi studentami znajdującym się w obliczu napisania pracy dyplomowej. Google to najpopularniejsza usługa wyszukiwawcza w Internecie, ulubione narzędzie studentów (w czym zresztą nic dziwnego, skoro uczą się korzystania się z niego od dzieciństwa). Google jest ogromną pomocą, jednak w pada się korzystając z niego, w co najmniej trzy pułapki myślowe: 1. To, czego nie ma w Google nie istnieje. Istnieją ogromne zasoby informacji (w tym także naukowych), których nie ma lub jeszcze nie ma w indeksie Google. Mogą to być na przykład bazy danych pełne informacji naukowych, które są dostępne, za stosowną opłatą, dla studentów i pracowników uniwersytetów, ale już nie dla innych użytkowników Internetu. 2. To czego nie znalazłem w Google nie istnieje. Nie ma co ukrywać, że większość użytkowników Internetu nie potrafi korzystać z Google i innych wyszukiwarek w sposób efektywny. Klasycznymi przykładami są zbyt szerokie wyszukiwania, nieznajomość terminologii a nawet pisowni nazw własnych i nazwisk. 3. Pułapka pierwszych wyników. Większość użytkowników wyszukiwarek nie wychodzi poza kilka, czasem kilkanaście pierwszych wyników dość prostych zapytań. Jednak prawdziwe wyszukiwanie z użyciem Google i innych usług wyszukiwawczych, podobnie jak kwerenda biblioteczna, to o wiele więcej pytań i stron odpowiedzi. Przydaje się tu również znajomość innych wyszukiwarek i ich specyfiki, a najbardziej cierpliwość. Wikipedia jest największą, najbardziej znaną i najaktualniejszą encyklopedią dostępną w Internecie, w tym także w języku polskim. Jest też zbiorem informacji, który został zgromadzony i jest redagowany w taki sposób, że trzeba podchodzić do niego z dużą ostrożnością. 31 oraz w niektórych przypadkach inne programy, takie jak program graficzny, arkusz kalkulacyjny i program do tworzenia wykresów i diagramów.

16 16 Każdy może napisać nowe hasło w Wikipedii i każdy możne owe hasło poprawić. Zasada cytowania i oznaczania przypisami czy szerzej podawania przypisów nie zawsze są przestrzegane. Hasła mogą być w części lub całości plagiatami. Redakcja merytoryczna wielu dziedzin nie istnieje lub jest bardzo utrudniona choćby ze względu na brak odpowiedniej dobrze przygotowanych merytorycznie redaktorów w tych dziedzinach. Twórca hasła może go porzucić tuż po utworzeniu, a wtedy staje się ono coraz mniej aktualne. Sytuację pogarsza to, że wiele haseł ma dobre bo jedne z pierwszych miejsca w odpowiedziach na wyszukiwanie w Google. Jednak Wikipedia ciągle może być dobrym miejscem do budowania bibliografii do pracy dyplomowej. Wiele haseł jest dobrze skonstruowanych, ma sporą bibliografię. Zasada tworzenia Wikipedii obraca się w nich na dobre: im hasło dotyczy bardziej znanego zjawiska, miejsca, koncepcji czy osoby, tym częściej jest uzupełniane czy poprawiane, a więc dzięki temu staje się jakościowo lepsze. Wikipedia musi być traktowana z dużą ostrożnością. Zarówno przez piszących prace dyplomowe jak i ich promotorów. Dlatego, że jest jednym z dwóch głównych, obok Google, źródeł informacji dla studentów a później piszących prace. Warszawa, luty 2010

17 17 wydanie 1.03 z 31 marca 2010 Jarosław Zieliński

Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY I ARTYSTYCZNY Instytut Edukacji Muzycznej

Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY I ARTYSTYCZNY Instytut Edukacji Muzycznej Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY I ARTYSTYCZNY Instytut Edukacji Muzycznej Struktura pisemnej pracy licencjackiej / magisterskiej 1. STRONA TYTUŁOWA

Bardziej szczegółowo

Eksperyment naukowy, obojętnie jak spektakularne są jego wyniki, nie jest dokończony, póki wyniki te nie zostaną opublikowane.

Eksperyment naukowy, obojętnie jak spektakularne są jego wyniki, nie jest dokończony, póki wyniki te nie zostaną opublikowane. http://www.offthemark.com Eksperyment naukowy, obojętnie jak spektakularne są jego wyniki, nie jest dokończony, póki wyniki te nie zostaną opublikowane. JAK PISAĆ TEKSTY NAUKOWE Kilka przydatnych wskazówek

Bardziej szczegółowo

Organizacja informacji

Organizacja informacji Organizacja informacji 64 CZYTANIE ARTYKUŁU Z GAZETY To zadanie ma nauczyć jak: wybierać tematy i rozpoznawać słowa kluczowe; analizować tekst, aby go zrozumieć i pamiętać; przygotowywać sprawozdanie;

Bardziej szczegółowo

Wymogi dotyczące przygotowania prac licencjackich i magisterskich UKŁAD PRACY

Wymogi dotyczące przygotowania prac licencjackich i magisterskich UKŁAD PRACY Radom, 13.10.2014 Wymogi dotyczące przygotowania prac licencjackich i magisterskich UKŁAD PRACY 1. Układ pracy powinien być logiczny i poprawny pod względem metodologicznym oraz odpowiadać wymaganiom stawianym

Bardziej szczegółowo

A/ Prace w zakresie nauk biomedycznych

A/ Prace w zakresie nauk biomedycznych Uwaga! Do prac licencjackich można mieć wgląd tylko na podstawie pisemnej zgody promotora. Wymagane jest podanie konkretnego tytułu pracy. Udostępniamy prace do wglądu tylko z ostatniego roku akademickiego.

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2010/2011 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr / 3 semestr Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

WYMOGI STAWIANE PRACOM DYPLOMOWYM

WYMOGI STAWIANE PRACOM DYPLOMOWYM WYDZIAŁ FINANSÓW UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W KRAKOWIE WYMOGI STAWIANE PRACOM DYPLOMOWYM (tekst zatwierdzony na posiedzeniu Rady Wydziału Finansów dnia 16 listopada 2009 r.) I. Wymogi regulaminowe 1. Praca

Bardziej szczegółowo

Zasady redakcji pracy dyplomowej w Wyższej Szkole Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie

Zasady redakcji pracy dyplomowej w Wyższej Szkole Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie Zasady redakcji pracy dyplomowej w Wyższej Szkole Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie Prace dyplomowe powinny być drukowane według następujących zaleceń: 1) druk jednostronny dotyczy tylko następujących

Bardziej szczegółowo

CELEM NAPISANIA PRACY MAGISTERSKIEJ JEST WYKAZANIE, ŻE STUDENT: 1. POTRAFI POSŁUGIWAĆ SIĘ NABYTĄ WIEDZĄ 2. UMIE STOSOWAĆ METODY PRACY NAUKOWEJ 6

CELEM NAPISANIA PRACY MAGISTERSKIEJ JEST WYKAZANIE, ŻE STUDENT: 1. POTRAFI POSŁUGIWAĆ SIĘ NABYTĄ WIEDZĄ 2. UMIE STOSOWAĆ METODY PRACY NAUKOWEJ 6 CELEM NAPISANIA PRACY MAGISTERSKIEJ JEST WYKAZANIE, ŻE STUDENT: 1. POTRAFI POSŁUGIWAĆ SIĘ NABYTĄ WIEDZĄ 2.ROZSZERZYŁ SWOJĄ WIEDZĘ O OPISYWANYM W PRACY ZAGADNIENIU 3.DOSTRZEGA PRAWIDŁOWOŚCI WYSTĘPUJĄCE

Bardziej szczegółowo

ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów Moduł B3 Sylabus - wersja 5.0

ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów Moduł B3 Sylabus - wersja 5.0 ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów Moduł B3 Sylabus - wersja 5.0 Przeznaczenie sylabusa Dokument ten zawiera szczegółowy sylabus dla modułu ECDL/ICDL Przetwarzanie tekstów. Sylabus opisuje zakres wiedzy i

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNO SPOŁECZNA. Wydział Zarządzania ZASADY PROWADZENIA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO I PRZYGOTOWANIA PRAC DYPLOMOWYCH LICENCJACKICH.

WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNO SPOŁECZNA. Wydział Zarządzania ZASADY PROWADZENIA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO I PRZYGOTOWANIA PRAC DYPLOMOWYCH LICENCJACKICH. WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNO SPOŁECZNA 07 401 Ostrołęka, ul. Kołobrzeska 15 tel./fax 0 29 769 10 34 e mail: wses@wses.edu.pl www.wses.edu.pl Wydział Zarządzania ZASADY PROWADZENIA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO I

Bardziej szczegółowo

Praca licencjacka. Seminarium dyplomowe Zarządzanie przedsiębiorstwem dr Kalina Grzesiuk

Praca licencjacka. Seminarium dyplomowe Zarządzanie przedsiębiorstwem dr Kalina Grzesiuk Praca licencjacka Seminarium dyplomowe Zarządzanie przedsiębiorstwem dr Kalina Grzesiuk 1.Wymagania formalne 1. struktura pracy zawiera: stronę tytułową, spis treści, Wstęp, rozdziały merytoryczne (teoretyczne

Bardziej szczegółowo

ZASADY PISANIA PRAC DYPLOMOWYCH LICENCJACKICH

ZASADY PISANIA PRAC DYPLOMOWYCH LICENCJACKICH Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu Instytut Ekonomiczny ZASADY PISANIA PRAC DYPLOMOWYCH LICENCJACKICH 1. Założenia ogólne Napisanie pozytywnie ocenionej pracy licencjackiej jest jednym z podstawowych

Bardziej szczegółowo

Standardy dotyczące prac dyplomowych na Wydziale Humanistyczno-Społecznym ATH

Standardy dotyczące prac dyplomowych na Wydziale Humanistyczno-Społecznym ATH Standardy dotyczące prac dyplomowych na Wydziale Humanistyczno-Społecznym ATH Standardy i zasady zostały opracowane zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 (Dz. U. nr 164, poz.

Bardziej szczegółowo

Seminarium doktoranckie. Metodyka pracy naukowej etap doktoratu

Seminarium doktoranckie. Metodyka pracy naukowej etap doktoratu Seminarium doktoranckie Metodyka pracy naukowej etap doktoratu Plan Wymagania ustawowe Wymagania zwyczajowe opinia promotora i recenzje Egzaminy doktorskie Metodyka pracy naukowej 2 USTAWA z dnia 14 marca

Bardziej szczegółowo

WSKAZÓWKI WYDAWNICZE DLA AUTORÓW

WSKAZÓWKI WYDAWNICZE DLA AUTORÓW Załącznik nr 2 do Regulaminu Wydawnictwa WSKAZÓWKI WYDAWNICZE DLA AUTORÓW 1) Komitet Redakcyjny nie przyjmuje prac (wydawnictwo zwarte lub artykuł), które zostały już opublikowane lub też zostały złożone

Bardziej szczegółowo

Wymogi formalne dotyczące prac licencjackich i magisterskich. sformułowanie wniosków wynikających z przeprowadzonych badań.

Wymogi formalne dotyczące prac licencjackich i magisterskich. sformułowanie wniosków wynikających z przeprowadzonych badań. Wymogi formalne dotyczące prac licencjackich i magisterskich Praca powinna zawierać: określenie problemu badawczego, zdefiniowanie celu pracy, charakterystykę przedmiotu badań i opis narzędzi analitycznych

Bardziej szczegółowo

3.1. Na dobry początek

3.1. Na dobry początek Klasa I 3.1. Na dobry początek Regulamin pracowni i przepisy BHP podczas pracy przy komputerze Wykorzystanie komputera we współczesnym świecie Zna regulamin pracowni i przestrzega go. Potrafi poprawnie

Bardziej szczegółowo

Szablon i zasady pisana pracy dyplomowej. Aneta Poniszewska-Marańda

Szablon i zasady pisana pracy dyplomowej. Aneta Poniszewska-Marańda Szablon i zasady pisana pracy dyplomowej Aneta Poniszewska-Marańda Spis treści Spis treści powinien zawierać spis wszystkich rozdziałów oraz podrozdziałów wraz z numerami stron, na których się rozpoczynają

Bardziej szczegółowo

Wymogi edytorskie prac pisemnych wypisy

Wymogi edytorskie prac pisemnych wypisy Wymogi edytorskie prac pisemnych wypisy 1. Pracę składamy w formie tradycyjnej (na papierze), natomiast dodatkowo dostarczana jest w dwóch wersjach elektronicznych w formatach: WORD i PDF. 2. Każda praca

Bardziej szczegółowo

ZASADY PISANIA PRACY LICENCJACKIEJ NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO

ZASADY PISANIA PRACY LICENCJACKIEJ NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO Instytut Ochrony Zdrowia Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej W Suwałkach ZASADY PISANIA PRACY LICENCJACKIEJ NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO 1. Praca licencjacka może mieć charakter: studium przypadku - człowiek

Bardziej szczegółowo

Pisanie pracy dyplomowej. Seminarium licencjackie dr hab. Paweł Polak

Pisanie pracy dyplomowej. Seminarium licencjackie dr hab. Paweł Polak Pisanie pracy dyplomowej Seminarium licencjackie dr hab. Paweł Polak Plan zajęć Etapy pisania pracy Formułowanie problemu badawczego Logiczna konstrukcja pracy Strategie poszukiwania wprowadzenie System

Bardziej szczegółowo

Zalecenia stawiane studentom przy pisaniu pracy dyplomowej

Zalecenia stawiane studentom przy pisaniu pracy dyplomowej Zalecenia stawiane studentom przy pisaniu pracy dyplomowej 1. Charakter pracy dyplomowej I. Zalecenia ogólne Autor pracy dyplomowej powinien wykazać się umiejętnościami warsztatowymi, niezbędnymi przy

Bardziej szczegółowo

STANDARDY PRZYGOTOWANIA PRACY DYPLOMOWEJ W WSHE

STANDARDY PRZYGOTOWANIA PRACY DYPLOMOWEJ W WSHE STANDARDY PRZYGOTOWANIA PRACY DYPLOMOWEJ W WSHE Temat pracy Problemowe ujęcie tematu pracy Nowatorski charakter Oryginalność ujęcia tematu Powiązanie tematu pracy z problematyką stażu, praktyk, realnym

Bardziej szczegółowo

Zasady i wskazówki pisania prac dyplomowych

Zasady i wskazówki pisania prac dyplomowych Zasady i wskazówki pisania prac dyplomowych 1. Informacje ogólne Prawo autorskie Student przygotowujący pracę dyplomową (licencjacką/magisterską) powinien zapoznać się z przepisami wynikającymi z "Ustawy

Bardziej szczegółowo

STANDARDY PISANIA PRACY LICENCJACKIEJ W INSTYTUCIE POLITOLOGII W PAŃSTWOWEJ WYśSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W KONINIE

STANDARDY PISANIA PRACY LICENCJACKIEJ W INSTYTUCIE POLITOLOGII W PAŃSTWOWEJ WYśSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W KONINIE STANDARDY PISANIA PRACY LICENCJACKIEJ W INSTYTUCIE POLITOLOGII W PAŃSTWOWEJ WYśSZEJ SZKOLE ZAWODOWEJ W KONINIE 1. Ogólne zasady postępowania w związku z praca licencjacką oraz egzaminem dyplomowym określają

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W GŁOGOWIE SYLABUS PRZEDMIOTU. Seminarium. Instytut Humanistyczny. kierunek stopień tryb język status przedmiotu

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W GŁOGOWIE SYLABUS PRZEDMIOTU. Seminarium. Instytut Humanistyczny. kierunek stopień tryb język status przedmiotu PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W GŁOGOWIE 1. NAZWA PRZEDMIOTU SYLABUS PRZEDMIOTU Seminarium 2. NAZWA JEDNOSTKI PROWADZĄCEJ PRZEDMIOT Instytut Humanistyczny 3. STUDIA kierunek stopień tryb język status

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P).

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P). PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II DZIAŁ I: KOMPUTER W ŻYCIU CZŁOWIEKA. 1. Lekcja organizacyjna. Zapoznanie uczniów z wymaganiami edukacyjnymi i PSP. 2. Przykłady zastosowań komputerów

Bardziej szczegółowo

Wymogi stawiane pracom dyplomowym realizowanym w Wyższej Szkole Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie

Wymogi stawiane pracom dyplomowym realizowanym w Wyższej Szkole Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie Wymogi stawiane pracom dyplomowym realizowanym w Wyższej Szkole Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie 1. Wymogi stawiane pracom dyplomowym realizowanym w Wyższej Szkole Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 11 Część pierwsza WiadomośCi Wstępne 1. Specyfika metodologiczna teologii... 19 1.1 definicja i zadania... 20 1.2 przedmiot... 22 1.3 Loci theologici... 23 1.4 Źródło... 24

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE PRACY DYPLOMOWEJ

PRZYGOTOWANIE PRACY DYPLOMOWEJ 1/7 I. PRACA INŻYNIERSKA Praca dyplomowa jest widocznym i trwałym świadectwem nabytej wiedzy i szczególnych umiejętności. Zatem warto dołożyć wszelkich starań i pracę przygotować jak najlepiej, tak aby

Bardziej szczegółowo

Zasady pisania prac dyplomowych

Zasady pisania prac dyplomowych Zasady pisania prac dyplomowych I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Prace licencjackie - mogą mieć postać prac przeglądowych: streszczać poglądy filozofów, stanowić świadectwo rozumienia tekstów filozoficznych,

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Seminarium dyplomowe 08.01/o,1,V,VI. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo

OPIS PRZEDMIOTU. Seminarium dyplomowe 08.01/o,1,V,VI. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium dyplomowe 08.01/o,1,V,VI Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Poziom organizacyjny studiów System studiów Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH W KLASIE IV

KRYTERIA OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH W KLASIE IV KRYTERIA OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH W KLASIE IV I OKRES Sprawności 1. Komputery i programy konieczne (ocena: dopuszczający) wymienia z pomocą nauczyciela podstawowe zasady bezpiecznej pracy z komputerem;

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE

AKADEMIA im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE AKADEMIA im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Kierunek: nazwa kierunku Specjalność: nazwa specjalności JAN KOWALSKI Nr albumu:. TYTUŁ PRACY Praca przygotowana w nazwa zakładu/katedry

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYGOTOWANIA PRAC LICENCJACKICH W INSTYTUCIE NEOFILOLOGII W CHEŁMIE

ZASADY PRZYGOTOWANIA PRAC LICENCJACKICH W INSTYTUCIE NEOFILOLOGII W CHEŁMIE ZASADY PRZYGOTOWANIA PRAC LICENCJACKICH W INSTYTUCIE NEOFILOLOGII W CHEŁMIE Przedstawione poniżej zalecenia dotyczą zasad realizacji prac licencjackich na kierunku Filologia oraz Stosunki Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Microsoft Office Word ćwiczenie 2

Microsoft Office Word ćwiczenie 2 Microsoft Office Word ćwiczenie 2 Standardy pracy inżynierskiej obowiązujące na Wydziale Inżynierii Środowiska: Egzemplarz redakcyjny pracy dyplomowej: strony pracy powinny mieć format A4, wydruk jednostronny,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7 SPIS TREŚCI Do Czytelnika.................................................. 7 Rozdział I. Wprowadzenie do analizy statystycznej.............. 11 1.1. Informacje ogólne..........................................

Bardziej szczegółowo

WYMOGI REDAKCYJNE Do Działu Nauki i Wydawnictw PPWSZ w Nowym Targu należy dostarczyć:

WYMOGI REDAKCYJNE Do Działu Nauki i Wydawnictw PPWSZ w Nowym Targu należy dostarczyć: WYMOGI REDAKCYJNE Do Działu Nauki i Wydawnictw PPWSZ w Nowym Targu należy dostarczyć: 1. Ostateczną wersję pracy (z kompletem zależnych praw autorskich), czyli tekst i materiał ilustracyjny w postaci:

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH DLA KLASY SZÓSTEJ W ZAKRESIE WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH DLA KLASY SZÓSTEJ W ZAKRESIE WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW EDUKACYJNE Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH DLA KLASY SZÓSTEJ W ZAKRESIE I UCZNIÓW Ocena celujący bardzo dobry dobry dostateczny dopuszczający Zakres wiadomości wykraczający dopełniający rozszerzający podstawowy

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Wydział Humanistyczny Katedra Germanistyki

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Wydział Humanistyczny Katedra Germanistyki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Wydział Humanistyczny Katedra Germanistyki Zasady przygotowania prac dyplomowych i przeprowadzania egzaminów dyplomowych w Katedrze Germanistyki opracowane na podstawie

Bardziej szczegółowo

Gdańska Szkoła Wyższa Wydział Administracji Kierunek Administracja, studia II stopnia

Gdańska Szkoła Wyższa Wydział Administracji Kierunek Administracja, studia II stopnia Wymagania dotyczące pracy magisterskiej Gdańska Szkoła Wyższa Wydział Administracji Kierunek Administracja, studia II stopnia Wprowadzenie: Praca magisterska, pisana pod kierunkiem opiekuna naukowego powinna

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2 do uchwały nr 42/2015 Rady Wydziału Ekonomii Uniwersytetu Rzeszowskiego z dnia 17 września 2015 r.

Załącznik 2 do uchwały nr 42/2015 Rady Wydziału Ekonomii Uniwersytetu Rzeszowskiego z dnia 17 września 2015 r. Załącznik 2 do uchwały nr 42/2015 Rady Wydziału Ekonomii Uniwersytetu Rzeszowskiego z dnia 17 września 2015 r. WYMOGI STAWIANE PRACOM MAGISTERSKIM 1. Wymogi ogólne Praca magisterska jest pracą: wykonywaną

Bardziej szczegółowo

Niektóre zasady pisania prac dyplomowych

Niektóre zasady pisania prac dyplomowych Niektóre zasady pisania prac dyplomowych Praca dyplomowa licencjacka/inżynierska Wymaga samodzielnego rozwiązania problemu zawodowego, technicznego lub badawczego w zakresie wiedzy zdobytej podczas studiów.

Bardziej szczegółowo

Eureka! Czy wiesz, że w szkole jest biblioteka!?

Eureka! Czy wiesz, że w szkole jest biblioteka!? PREZENTACJA NA C Zajęcia edukacyjne w bibliotece Eureka! Czy wiesz, że w szkole jest biblioteka!? Anna Urbaniak absolwentka filologii polskiej Uniwersytetu Śląskiego i Studiów Podyplomowych Bibliotekoznawstwa

Bardziej szczegółowo

CAŁOŚĆ OPRACOWANIA POWINNA ZAWIERAĆ MAKSYMALNIE 10 STRON.

CAŁOŚĆ OPRACOWANIA POWINNA ZAWIERAĆ MAKSYMALNIE 10 STRON. CAŁOŚĆ OPRACOWANIA POWINNA ZAWIERAĆ MAKSYMALNIE 10 STRON. REDAKCJA NIE INGERUJE W ZAWARTOŚĆ MERYTORYCZNĄ NADESŁANYCH ARTYKUŁÓW I NIE DOKONUJE KOREKTY PISOWNI. REDAKCJA PRZYJMUJE PLIKI WYŁĄCZNIE W FORMACIE

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A (opis i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Administracji i Nauk Społecznych

Bardziej szczegółowo

Zawody związane z Pracownikami Książki

Zawody związane z Pracownikami Książki Zawody związane z Pracownikami Książki 1. Antykwariusz Antykwariusz to osoba zajmująca się skupowaniem i sprzedażą książek. Zna się na wycenie i potrafi określić wartość książek. Posiada wiedzę dotyczącą

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 4. Rady Wydziału Politologii i Studiów Międzynarodowych. z dnia 19 stycznia 2010 r.

UCHWAŁA NR 4. Rady Wydziału Politologii i Studiów Międzynarodowych. z dnia 19 stycznia 2010 r. UCHWAŁA NR 4 Rady Wydziału Politologii i Studiów Międzynarodowych z dnia 19 stycznia 2010 r. w sprawie wprowadzenia zasad dyplomowania oraz budowy pracy dyplomowej /licencjackiej i magisterskiej/ na Wydziale

Bardziej szczegółowo

Wymogi edytorskie pracy licencjackiej/magisterskiej na Wydziale Pedagogicznym Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu

Wymogi edytorskie pracy licencjackiej/magisterskiej na Wydziale Pedagogicznym Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu pracy licencjackiej/magisterskiej na Wydziale Pedagogicznym Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu I. Układ pracy dyplomowej Wymogi edytorskie 1. Strona tytułowa 2. Oświadczenie 3. Spis treści

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA DOTYCZĄCE REDAGOWANIA PRAC DYPLOMOWYCH. (licencjackich lub magisterskich) przygotowywanych na kierunku Filologia Rosyjska UR

ZALECENIA DOTYCZĄCE REDAGOWANIA PRAC DYPLOMOWYCH. (licencjackich lub magisterskich) przygotowywanych na kierunku Filologia Rosyjska UR ZALECENIA DOTYCZĄCE REDAGOWANIA PRAC DYPLOMOWYCH (licencjackich lub magisterskich) przygotowywanych na kierunku Filologia Rosyjska UR (aktualizacja 15.09.2011) Rzeszów 2011 Opracowanie: dr M. Kossakowska-Maras,

Bardziej szczegółowo

autorstwie przedłożonej pracy dyplomowej i opatrzonej własnoręcznym podpisem dyplomanta.

autorstwie przedłożonej pracy dyplomowej i opatrzonej własnoręcznym podpisem dyplomanta. ZASADY ORAZ WSKAZÓWKI PISANIA I REDAGOWANIA PRAC MAGISTERSKICH I LICENCJACKICH OBOWIĄZUJĄCE W INSTYTUCIE POLITOLOGII UMK 1. PODSTAWA PRAWNA: a) Zasady dotyczące prac dyplomowych złożenia prac i egzaminów

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A Przedmiot: Seminarium dyplomowe Wykładowca odpowiedzialny za przedmiot: Cele zajęć z przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU Wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. PRACA MAGISTERSKA i EGZAMIN MAGISTERSKI REGULAMIN

Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. PRACA MAGISTERSKA i EGZAMIN MAGISTERSKI REGULAMIN Strona1 Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu PRACA MAGISTERSKA i EGZAMIN MAGISTERSKI I. CEL PRACY MAGISTERSKIEJ REGULAMIN Celem pracy magisterskiej jest wykazanie się dobrą

Bardziej szczegółowo

STANDARDY PRACY LICENCJACKIEJ NA KIERUNKU ZARZĄDZANIE W PAŃSTWOWEJ SZKOLE WYŻSZEJ IM. PAPIEŻA JANA PAWŁA II W BIAŁEJ PODLASKIEJ

STANDARDY PRACY LICENCJACKIEJ NA KIERUNKU ZARZĄDZANIE W PAŃSTWOWEJ SZKOLE WYŻSZEJ IM. PAPIEŻA JANA PAWŁA II W BIAŁEJ PODLASKIEJ STANDARDY PRACY LICENCJACKIEJ NA KIERUNKU ZARZĄDZANIE W PAŃSTWOWEJ SZKOLE WYŻSZEJ IM. PAPIEŻA JANA PAWŁA II W BIAŁEJ PODLASKIEJ CEL PRACY 1.Celem pracy powinno być dążenie do poznania istoty określonego

Bardziej szczegółowo

Skorzystaj z Worda i stwórz profesjonalnie wyglądające dokumenty.

Skorzystaj z Worda i stwórz profesjonalnie wyglądające dokumenty. ABC Word 2007 PL. Autor: Aleksandra Tomaszewska-Adamarek Czasy maszyn do pisania odchodzą w niepamięć. Dziś narzędziami do edycji tekstów są aplikacje komputerowe, wśród których niekwestionowaną palmę

Bardziej szczegółowo

WYMOGI STAWIANE PRACOM DYPLOMOWYM

WYMOGI STAWIANE PRACOM DYPLOMOWYM Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie WYMOGI STAWIANE PRACOM DYPLOMOWYM (tekst zatwierdzony na posiedzeniu Rady Wydziału Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

ZASADY OPRACOWYWANIA PRACY DYPLOMOWEJ

ZASADY OPRACOWYWANIA PRACY DYPLOMOWEJ WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA Wydział Architektury 02-061 Warszawa, ul. Wawelska 14 INŻYNIERSKA PRACA DYPLOMOWA na kierunku Budownictwo ZASADY OPRACOWYWANIA PRACY DYPLOMOWEJ Warszawa 2011/2012 r.

Bardziej szczegółowo

Wymagania z informatyki na poszczególne oceny przy realizacji programu i podręcznika Informatyka wyd. Operon dla klasy II.

Wymagania z informatyki na poszczególne oceny przy realizacji programu i podręcznika Informatyka wyd. Operon dla klasy II. Wymagania z informatyki na poszczególne oceny przy realizacji programu i podręcznika Informatyka wyd. Operon dla klasy II. Dział I O higienie pracy, komputerze, sieciach komputerowych i Internecie - zna

Bardziej szczegółowo

TERMIN SKŁADANIA DOKUMENTÓW PRZED MATURĄ USTNĄ:

TERMIN SKŁADANIA DOKUMENTÓW PRZED MATURĄ USTNĄ: MATURA USTNA TERMIN SKŁADANIA DOKUMENTÓW PRZED MATURĄ USTNĄ: - BIBLIOGRAFIA-MIESIĄC PRZED EGZAMINEM PISEMNYM - KONSPEKT 2 TYGODNIE PRZED EGZAMINEM PISEMNYM Konspekt- podstawa udanej prezentacji Konspekt,

Bardziej szczegółowo

ZASADY REDAGOWANIA PRACY LICENCJACKIEJ

ZASADY REDAGOWANIA PRACY LICENCJACKIEJ 1 ZASADY REDAGOWANIA PRACY LICENCJACKIEJ ZASADY OGÓLNE Praca licencjacka pisana jest samodzielnie przez studenta. Format papieru: A4. Objętość pracy: 40-90 stron. Praca drukowana jest dwustronnie. Oprawa:

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA.

INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 22/2009 Rady Wydziału Zarządzania Akademii Podlaskiej z dnia 04 marca 2009 roku

Załącznik do Uchwały Nr 22/2009 Rady Wydziału Zarządzania Akademii Podlaskiej z dnia 04 marca 2009 roku Załącznik do Uchwały Nr 22/2009 Rady Wydziału Zarządzania Akademii Podlaskiej z dnia 04 marca 2009 roku Wewnętrzny Regulamin w sprawie określenia wymogów dotyczących prac dyplomowych i egzaminu dyplomowego

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu 2. Kod modułu 0-PRA-3 3. Rodzaj modułu obowiązkowy lub fakultatywny obowiązkowy 4. Kierunek studiów ARCHEOLOGIA, specjalizacja Archeologia

Bardziej szczegółowo

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Trzy egzemplarze pracy + wersja elektroniczna na płycie CD (rtf. doc.) + praca w kopercie. Oprawa miękka, przeźroczysta. Grzbiety

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny. z przedmiotu Informatyki. w klasie VI

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny. z przedmiotu Informatyki. w klasie VI Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu Informatyki w klasie VI Ocenę niedostateczna nie zna regulamin pracowni nie potrafi wymienić 3 dowolnych punktów regulaminu nie dba o porządek na

Bardziej szczegółowo

Ogólne wymagania dotyczące przygotowania i złożenia w dziekanacie pracy dyplomowej (licencjackiej, magisterskiej) na kierunku studiów Zarządzanie.

Ogólne wymagania dotyczące przygotowania i złożenia w dziekanacie pracy dyplomowej (licencjackiej, magisterskiej) na kierunku studiów Zarządzanie. UCHWAŁA NR RWZST- 4-IX/2014 z dnia 23 września 2014 roku w sprawie wymogów dotyczących przygotowania prac dyplomowych (licencjackich, magisterskich) na kierunku Zarządzanie 1. Ogólne wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

Warszawska Szkoła Zarządzania Szkoła Wyższa STANDARDY

Warszawska Szkoła Zarządzania Szkoła Wyższa STANDARDY Warszawska Szkoła Zarządzania Szkoła Wyższa Wydział Zarządzania STANDARDY PISANIA PRAC DYPLOMOWYCH Opracował Dr Krzysztof M. Zaczek Zaczyński Warszawa 2013 STANDARDY pisania prac dyplomowych studiów I

Bardziej szczegółowo

Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. PRACA LICENCJACKA i EGZAMIN LICENCJACKI REGULAMIN

Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. PRACA LICENCJACKA i EGZAMIN LICENCJACKI REGULAMIN Strona1 Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu PRACA LICENCJACKA i EGZAMIN LICENCJACKI I. CEL PRACY LICENCJACKIEJ REGULAMIN Celem pracy licencjackiej jest wykazanie się znajomością

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania. Zajęcia komputerowe z pomysłem. Szkoła podstawowa. Klasa 4

Rozkład materiału nauczania. Zajęcia komputerowe z pomysłem. Szkoła podstawowa. Klasa 4 Rozkład materiału nauczania. Zajęcia komputerowe z pomysłem. Szkoła podstawowa. Klasa 4 Nr tematu Nr lekcji Temat Dział Osiągnięcia ucznia Temat z podstawy programowej 1 1 Kodeks dla każdego Komputer bez

Bardziej szczegółowo

I. KorzystanIe z InformacjI

I. KorzystanIe z InformacjI I. Korzystanie z Edukacja formalna dzieci Korzystanie z [ 25 ] Zagadnienia Wychowanie przedszkolne Szkoła podstawowa, klasy 1-3 Szkoła podstawowa, klasy 4-6 Źródła wie, że informacja występuje w różnych

Bardziej szczegółowo

1. SEMINARIA DYPLOMOWE

1. SEMINARIA DYPLOMOWE REGULAMIN PRZYGOTOWANIA PRAC DYPLOMOWYCH ORAZ EGZAMINU LICENCJACKIEGO I MAGISTERSKIEGONA WYDZIALE PEDAGOGICZNYM AKADEMII IM. JANA DŁUGOSZA W CZĘSTOCHOWIE 1. SEMINARIA DYPLOMOWE 1. Przez pracą dyplomową

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Kierunek. Ćwiczenia (Ćw) S/ 30 NS/ 18

Ekonomiczny Kierunek. Ćwiczenia (Ćw) S/ 30 NS/ 18 Instytut Ekonomiczny Kierunek Zarządzanie Poziom studiów Studia drugiego stopnia Profil kształcenia Ogólnoakademicki P R O G R A M N A U C Z A N I A P R Z E D M I O T U * A - Informacje ogólne. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

KATEGORIA OBSZAR WIEDZY

KATEGORIA OBSZAR WIEDZY Moduł 6 - Grafika menedżerska i prezentacyjna - od kandydata wymaga się umiejętności posługiwania się programem komputerowym do tworzenia. Zdający powinien posiadać umiejętności wykonania następujących

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 010/011 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Katedra Germanistyki

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Katedra Germanistyki Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Katedra Germanistyki Załącznik nr 4 do Zasad przygotowania prac dyplomowych i przeprowadzania egzaminów dyplomowych na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego

Bardziej szczegółowo

Tematy lekcji informatyki klasa 4a luty/marzec 2013

Tematy lekcji informatyki klasa 4a luty/marzec 2013 Tematy lekcji informatyki klasa 4a luty/marzec 2013 temat 11. z podręcznika (str. 116-120) Jak uruchomić edytor tekstu MS Word 2007? ćwiczenia 2-5 (str. 117-120); Co to jest przycisk Office? W jaki sposób

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: WSTĘP DO BADAŃ POLITOLOGICZNYCH 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: WSTĘP DO BADAŃ POLITOLOGICZNYCH 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: WSTĘP DO BADAŃ POLITOLOGICZNYCH 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/2 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN: 30 CA

Bardziej szczegółowo

W TYM MIEJSCU NALEŻY WPISAĆ TEMAT PROJEKTU INŻYNIERSKIEGO

W TYM MIEJSCU NALEŻY WPISAĆ TEMAT PROJEKTU INŻYNIERSKIEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ GÓRNICTWA I GEOLOGII Kierunek: Specjalność: Rodzaj studiów: Imię NAZWISKO W TYM MIEJSCU NALEŻY WPISAĆ TEMAT PROJEKTU INŻYNIERSKIEGO PROJEKT INŻYNIERSKI WYKONANY W TU PODAĆ NAZWĘ

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Skrócona instrukcja obsługi

Skrócona instrukcja obsługi Web of Science Skrócona instrukcja obsługi ISI WEB OF KNOWLEDGE SM Można przeszukiwać ponad 9 00 czasopism w ponad językach z różnych dziedzin nauk ścisłych, społecznych i humanistycznych, aby znaleźć

Bardziej szczegółowo

Odliczanie... 12. Nazajutrz... 16

Odliczanie... 12. Nazajutrz... 16 Spis treści Wstęp... 9 Do piszących pracę dyplomową na studiach pierwszego stopnia.... 9 Do piszących pracę dyplomową na studiach drugiego stopnia.... 10 Do wszystkich czytelników.... 10 Odliczanie...

Bardziej szczegółowo

Wstęp do poradnika metodycznego 5. 2. Przykładowy rozkład materiału 13 I rok nauczania...13 II rok nauczania...13 Rozkład materiału:...

Wstęp do poradnika metodycznego 5. 2. Przykładowy rozkład materiału 13 I rok nauczania...13 II rok nauczania...13 Rozkład materiału:... Spis treści Wstęp do poradnika metodycznego 5. Oprogramowanie wykorzystywane w podręczniku 7 Środowisko... 7 Narzędzia... 8. Przykładowy rozkład materiału 3 I rok nauczania...3 II rok nauczania...3 Rozkład

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr 124/2009 Rady Wydziału Gospodarki Regionalnej i Turystyki UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 27 marca 2009 r.

UCHWAŁA nr 124/2009 Rady Wydziału Gospodarki Regionalnej i Turystyki UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 27 marca 2009 r. UCHWAŁA nr 124/2009 Rady Wydziału Gospodarki Regionalnej i Turystyki UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 27 marca 2009 r. w sprawie zatwierdzenia standardów pracy dyplomowej magisterskiej i

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego

Krajowe Ramy Kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego Krajowe Ramy Kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego Kształcenie językowe Łódź, 2.III.2012 Jolanta Urbanikowa, UW Ramy kwalifikacji 2005 Ramy Kwalifikacji dla EOSzW 2008 Europejskie Ramy Kwalifikacji dla

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu SYLABUS

Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu SYLABUS Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Sieradzu SYLABUS Profil : Ogólnoakademicki Stopień studiów: pierwszy Kierunek studiów: BW Specjalność: - Semestr: V,VI Moduł (typ) przedmiotów: - Tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dla autorów

Wytyczne dla autorów Wytyczne dla autorów 1. Informacje ogólne Zasady podstawowe 1. W czasopiśmie Ateneum Forum Filologiczne drukowane są prace naukowe w języku polskim oraz językach kongresowych z zakresu nauk humanistycznych,

Bardziej szczegółowo

Minimalne wymagania dotyczące przygotowania pracy w projekcie. NGO Master

Minimalne wymagania dotyczące przygotowania pracy w projekcie. NGO Master Załącznik D do Regulaminu CZŁOWIEK NAJLEPSZA INWESTYCJA Minimalne wymagania dotyczące przygotowania pracy w projekcie NGO Master 1. Zakres tematyczny Praca powinna zawierać co najmniej następujące treści:

Bardziej szczegółowo

STANDARDY DYPLOMOWANIA

STANDARDY DYPLOMOWANIA STANDARDY DYPLOMOWANIA Spis treści 1. Organizacja seminarium dyplomowego... 3 2. Wymagania dotyczące prac dyplomowych... 3 3. Zasady składania prac dyplomowych... 3 4. Kryteria oceny prac dyplomowych...

Bardziej szczegółowo

WYMOGI DOTYCZĄCE PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH NA KIERUNKU PSYCHOLOGIA w Niepaństwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Białymstoku

WYMOGI DOTYCZĄCE PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH NA KIERUNKU PSYCHOLOGIA w Niepaństwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Białymstoku WYMOGI DOTYCZĄCE PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH NA KIERUNKU PSYCHOLOGIA w Niepaństwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Białymstoku Przygotowanie pracy dyplomowej magisterskiej stanowi złożone zadanie,

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować zajęcia komputerowe dla osób dorosłych w bibliotece?

Jak przygotować zajęcia komputerowe dla osób dorosłych w bibliotece? Jak przygotować zajęcia komputerowe dla osób dorosłych w bibliotece? Cz. 3. Opracowanie programu zajęć Przygotowując program zajęć dla osób dorosłych możemy skorzystać z następujących zasad: Łączymy to,

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania. Zajęcia komputerowe Klasa 4. Temat z podstawy programowej. Nr lekcji Temat Dział Osiągnięcia ucznia

Rozkład materiału nauczania. Zajęcia komputerowe Klasa 4. Temat z podstawy programowej. Nr lekcji Temat Dział Osiągnięcia ucznia Rozkład materiału nauczania. Zajęcia komputerowe Klasa 4 Nr lekcji Temat Dział Osiągnięcia ucznia 1. Zna i rozumie regulamin i przepisy obowiązujące w pracowni komputerowej oraz ich przestrzega. Temat

Bardziej szczegółowo

Rodzaje prac naukowych

Rodzaje prac naukowych Wyższa Szkoła Bankowa Oddział Gdańsk Katedra Bezpieczeństwa Wewnętrznego Patryk Bieńkowski Nr indeksu: gd22175 Rodzaje prac naukowych Praca zaliczeniowa wykonana na zajęcia proseminarium pracy naukowej

Bardziej szczegółowo

Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Marketingu w Chrzanowie

Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Marketingu w Chrzanowie ZASADY PRZYGOTOWANIA PRACY KOŃCOWEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH PEDAGOGIKA KWALIFIKACYJNA DLA NAUCZYCIELI PRZEDMIOTÓW ZAWOWOWYCH PROWADZONYCH W RAMACH PROJEKTU "NAUCZYCIEL NA 6+" Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA INSTYTUT TECHNOLOGII I EDUKACJI REGULAMIN DYPLOMOWANIA

POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA INSTYTUT TECHNOLOGII I EDUKACJI REGULAMIN DYPLOMOWANIA POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA INSTYTUT TECHNOLOGII I EDUKACJI REGULAMIN DYPLOMOWANIA kierunek: PEDAGOGIKA Przepisy ogólne 1. Zgodnie z Regulaminem Studiów Politechniki Koszalińskiej wymogiem uzyskania dyplomu

Bardziej szczegółowo