Jak założyć własną działalność gospodarczą i wybrać optymalną formę opodatkowania

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jak założyć własną działalność gospodarczą i wybrać optymalną formę opodatkowania"

Transkrypt

1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Jak założyć własną działalność gospodarczą i wybrać optymalną formę opodatkowania Agnieszka Zwolenik Nowy Sącz 2011

2 Komitet Redakcyjny doc. dr Zdzisława Zacłona przewodnicząca, prof. dr hab. inż. Jarosław Frączek, prof. dr hab. Leszek Rudnicki, dr hab. n. med., prof. nadzw. Ryszard Gajdosz, dr hab., prof. nadzw. Wojciech Kudyba, dr Monika Madej-Cetnarowska, dr Waldemar Makuła Redaktor Naczelny doc. dr Zdzisława Zacłona Redaktor Wydania dr Helena Zielińska Sekretarz Redakcji dr Tamara Bolanowska-Bobrek Redakcja Techniczna dr Tamara Bolanowska-Bobrek Recenzent dr hab. Krzysztof Surówka, prof. nadzw. Wydano za zgodą JM Rektora PWSZ w Nowym Sączu, prof. dr. hab. inż. Zbigniewa Ślipka Autorka ponosi odpowiedzialność za poprawność językową tekstu Copyright by Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Nowy Sącz 2011 ISBN Adres Redakcji Nowy Sącz , ul. Staszica 1 tel , Wydawca Wydawnictwo Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu ul. Staszica 1, Nowy Sącz tel , Druk NOVA SANDEC, ul. Lwowska 143 tel , 2

3 Spis treści Wstęp... 5 I. Koncepcja działalności gospodarczej, analiza rynku i biznesplan Motywy podjęcia działalności gospodarczej... 6 II. Formy organizacyjno-prawne prowadzenia działalności gospodarczej Zagadnienia wstępne Formy prawne działalności gospodarczej regulowane przez Kodeks Cywilny Formy prawne działalności gospodarczej regulowane przez Kodeks Spółek Handlowych III. Czynności związane z rejestracją działalności gospodarczej Ogólne zagadnienia dotyczące rejestracji działalności gospodarczej Wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej REGON Zgłoszenie identyfikacyjne NIP-2, oświadczenie o wyborze formy opodatkowania, zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług VAT-R, ewidencjonowanie za pomocą kas fiskalnych Zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych Pozostałe obowiązki zgłoszeniowe i czynności organizacyjne Koncesje, zezwolenia, licencje, działalność regulowana IV. Wybór optymalnej formy opodatkowania przedsiębiorców Polski system podatkowy Optymalizowanie formy podatku dochodowego Opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych Karta podatkowa Podsumowanie Spis tabel, schematów Bibliografia Wykaz załączników Załączniki

4 4

5 Wstęp Działalność gospodarcza najczęściej definiowana jest jako zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana itp., prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły. Prowadzona jest we własnym imieniu i na własny rachunek. Najprościej jednak ujmuje się ją jako formę aktywności przedsiębiorców na rynku. Założenie własnej działalności gospodarczej to czynność, która musi być wcześniej w odpowiedni sposób przemyślana oraz przygotowana. Niniejsza publikacja ma na celu z jednej strony przedstawić procesy towarzyszące zakładaniu działalności, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień podatkowych, a z drugiej ma zawierać praktyczne informacje związane z otwarciem przedsiębiorstwa. Obecnie praktyka gospodarcza wymusza na przedsiębiorcach sposób planowania nie tylko na początku biznesu, ale również w trakcie jego prowadzenia. Zagadnienia związane z koncepcją działalności gospodarczej, analizy rynku i biznesplanu zostaną poruszone w I rozdziale. Kolejnym problemem, przed jakim stają przedsiębiorcy, jest wybór formy organizacyjno-prawnej. Przepisy prawa przewidują szereg możliwości w tym zakresie różnorodność ta zostanie przedstawiona w II rozdziale. W rozdziale III zostanie zaprezentowany sposób rejestracji działalności gospodarczej, krok po kroku, który wielu przyszłym przedsiębiorcom sprawia dużo problemów, wynikających głównie ze skomplikowanych procedur czy też biurokracji. Wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą są zobowiązane do płacenia podatku dochodowego od dochodów osiąganych z działalności. Wybór optymalnej formy opodatkowania zależy od rodzaju i wielkości przedsiębiorstwa, rozmiarów działalności oraz kalkulacji finansowych. W rozdziale IV zostaną przeanalizowane poszczególne formy opodatkowania oraz obowiązki ewidencyjne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. mgr Agnieszka Zwolenik 5

6 I. Koncepcja działalności gospodarczej, analiza rynku i biznesplan 1. Motywy podjęcia działalności gospodarczej Pojęcie działalność gospodarcza jest przedmiotem zainteresowania nauk ekonomicznych i analizy w literaturze prawniczej. W polskim prawie określenie to posiada kilka definicji. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej traktuje tę działalność jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową, poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły 1. Dla potrzeb ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych działalność gospodarcza to działalność zarobkowa (wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa, polegająca na poszukiwaniu rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż oraz wykorzystywaniu rzeczy i wartości niematerialnych i prawnych), prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych źródeł przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych 2. Dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych wymienione wyżej czynności nie są uznawane za działalność gospodarczą, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością, czynności te wykonywane są pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego te czynności, a odpowiedzialność osób trzecich za rezultat i ich wykonanie (z wyłączeniem za popełnienie czynów niedozwolonych) ponosi osoba zlecająca wykonania tych czynności. Nieco szerzej pojęcie to określa ustawa o podatku VAT, która wskazuje, że działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym także podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Według ustawy o podatku od towarów i usług działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych 3. Inaczej pojęcie działalności gospodarczej definiowane jest przez ustawę o ubezpieczeniu społecznym. Każdy potencjalny przedsiębiorca przed zrealizowaniem pomysłu otwarcia działalności gospodarczej musi wcześniej wiedzieć, co chce robić, jaka jest logiczna argumentacja i racjonalne uzasadnienie powodzenia zaplanowanej przez niego działalności. Musi poddać szczegółowej analizie 3 podstawowe obszary. 1 Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz ze m.) 2 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307 ze zm.) 3 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, art. 5 (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). 6

7 Schemat 1. Obszary działania przedsiębiorcy. PRZEDSIEBIORCA POMYSŁ RYNEK Źródło: opracowanie własne. Na każdy z wyżej przedstawionych obszarów składa się wiele czynników, które można podzielić na: zewnętrzne wynikające z ogólnej i lokalnej sytuacji na rynku (na które przedsiębiorca ma znikomy wpływ, lecz które musi szczegółowo zbadać) oraz wewnętrzne zależne od niego i jego działań. Układ tych czynników, świadomość ich istnienia oraz aktywność mają wpływ na sukces przedsięwzięcia. Analizę wspomnianych wyżej obszarów należy zacząć od własnego potencjału. Istotne są cechy charakteru (np. wytrwałość, cierpliwość, pomysłowość, elastyczność, dynamika działania). Ważne są także zdolności, czyli wrodzona łatwość wykonywania niektórych czynności, które mogą stać się źródłem dochodów (zainteresowania i hobby). Kolejne atrybuty to wiedza i kwalifikacje, które niejednokrotnie warunkują możliwość podjęcia niektórych rodzajów działalności. Istotna jest znajomość dziedziny biznesu, w którą wchodzi przedsiębiorca, czyli wiedza o produkcie, usłudze, rynku, kliencie, a także m.in. znajomość przepisów prawnych czy finansowych. Ważnymi elementami są dotychczasowe doświadczenia i umiejętności stanowiące bazę do samooceny. Podstawą do realizowania z sukcesem podjętych zamierzeń jest motywacja. Zaangażowanie i czas, jaki poświęcony będzie na pracę dla swojej firmy oraz gotowość do zmierzenia się z różnymi barierami i przeszkodami stanowią wyznacznik motywacji. Zależność pomiędzy osiąganymi rezultatami a motywacją jest prosta: silna motywacja większe osiągnięcia. Do podjęcia działalności gospodarczej najczęściej motywują: zysk, niechęć do działania według utartych schematów, dążenie do uznania i wysokiej oceny przez otoczenie, niezależność, satysfakcjonujący styl życia, skłonność do ryzyka, wiara we własne możliwości. Pomysł rozpoczyna proces analizy powodzenia. Dokonuje się tego poprzez badanie rynku. Ocena powodzenia pomysłu na rynku czy też odwrotnie ocena rynku, która podpowiada, jaką działalnością można wpasować się w rynek to najważniejsza praca, którą musi wykonać przyszły przedsiębiorca zanim wystartuje w swoim biznesie. Myślenie przedsiębiorcze powinno być wolne od stereotypów, a także uwzględniać szczegóły i szerszą perspektywę perspektywę rynku. U źródeł pomysłów leżą wspomniane wcześniej zainteresowania i hobby, doświadczenia nabyte w innej pracy (nie tylko zawodowej), jak również nowe wynalazki i technologie. Źródłem pomysłu są ponadto obserwowane tendencje społeczne, dostrzegane niedostatki innych firm, dostrzeganie istniejących braków, nowe formuły sprzedaży oraz wprowadzane ulgi i udogodnienia. Podejmując decyzję związaną z przedmiotem działalności firmy, przedsiębiorca musi realnie ocenić swoje możliwości, zastanowić się nad czynnikami, które mogą 7

8 zagwarantować sukces lub stanowić przeszkodę, czyli nad otoczeniem. Otoczenie to jest najczęściej dzielone na otoczenie dalsze (zwane makrootoczeniem) i bliższe (zwane mikrootoczeniem). Schemat 2 ilustruje otoczenie przedsiębiorstwa. Schemat 2. Otoczenie przedsiębiorstwa. OTOCZENIE MAKRO czynniki ekonomiczne demograficzne OTOCZENIE MIKRO konkurencja dostawcy społeczność prawne pośrednicy PRZEDSIĘBIORSTWO lokalna klienci organiz. konsumenckie i branżowe przyrodnicze technologiczne Źródło: opracowanie własne. społecznokulturowe polityczne Czynniki makro wiążą się z ogólną sytuacją gospodarczą kraju, a mikro z lokalnymi uwarunkowaniami w regonie. Patrząc na rynek z perspektywy makro, analizie poddawane są następujące czynniki 4 : ekonomiczne, demograficzne, przyrodnicze, polityczne, społeczno-kulturowe, technologiczne oraz prawne. Czynniki ekonomiczne wpływają na całkowitą podaż towarów zarówno na danym rynku, jak i w całej gospodarce, na możliwości finansowania działalności firm (np. podział dochodu narodowego, poziom inflacji, poziom bezrobocia, wysokość podatków). Czynniki demograficzne mają wpływ na liczbę klientów i na zasobność ich portfeli (np. liczba i migracja ludności, struktura wiekowa, struktura etniczna, poziom wykształcenia, cechy regionalne). Czynniki przyrodnicze kształtują dostępność surowców do produkcji oraz koszty procesu produkcji i sprzedaży wyprodukowanych towarów (np. jakość środowiska przyrodniczego w pobliżu firmy). Na stabilność i zmienność wszystkich innych elementów otoczenia makro (np. sytuacja polityczna, poziom korupcji, skuteczność stanowienia i egzekwowania przepisów prawnych) wpływają czynniki polityczne. Czynniki społeczno-kulturowe wpływają na przyczyny i strukturę wydatków klientów na poszczególne grupy towarów (np. wzorce gospodarstw domowych, otwartość na innowacje, styl życia, hierarchia wartości). Czynniki technologiczne mają wpływ na możliwości produkcyjne i sprzedażowe firm (np. liczba wprowadzanych innowacji o charakterze masowym, rozwój procesów produkcyjnych i sprzedażowych w firmach). Czynniki prawne wpływają na możliwości i skuteczność działania firm (np. zakres i jednoznaczność uregulowań prawnych regulujących działalność gospodarczą). Na powyższe czynniki przedsiębiorca nie jest w stanie oddziaływać, ale mają one istotny wpływ na funkcjonowanie firmy. Znacznie większy wpływ przedsiębiorca ma na 4 B. Pilarczyk, H. Mruk, Kompendium wiedzy o marketingu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, s

9 swoje otoczenie mikro, czyli rynek lokalny, na którym będzie m.in. oferował swój produkt/usługę dla wybranego grona klientów oraz na którym będzie musiał radzić sobie z konkurencją. W ramach otoczenia mikro najczęściej wymienia się następujące elementy 5 : konkurencję, dostawców, pośredników, społeczność lokalną, klientów oraz klientów i organizacje konsumencie i branżowe. Konkurenci to firmy sprzedające te same dobra lub sprzedające dobra, które zaspokajają te same potrzeby lub też sprzedające dobra tym samym klientom i przez to walczące o dostęp do tego samego portfela. Dostawcy to firmy, które dostarczają surowców do produkcji lub towary oraz przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Gotowe wyroby od producenta do klientów dostarczają pośrednicy, a o interesy konsumentów oraz całej branży dbają organizacje konsumenckie i branżowe, które mają wpływ zarówno na czynniki makro-, jak i mikroekonomiczne. Ostatecznymi odbiorcami wyrobów gotowych są klienci. Rzetelna analiza oraz bieżące monitorowanie wymienionych elementów otoczenia makro i mikro pozwalają przedsiębiorcom na stabilne funkcjonowanie. Nagłe załamania i zmiany elementów otoczenia powodują powstawanie kryzysów, których nie sposób do końca wykluczyć. Na tym m.in. polega ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. Zanim przedsiębiorca podejmie decyzję o rozpoczęciu konkretnej działalności, musi zgromadzić i przeanalizować wiele istotnych informacji, a następnie właściwie je zinterpretować. Dopiero wówczas może podjąć ostateczną decyzję. Pomocnym narzędziem wydaje się być biznesplan poprawnie przygotowany jest instrumentem rozwoju nowoczesnej firmy, chroniącym przed podejmowaniem nieuzasadnionego ryzyka. Umożliwia on przetrwanie w trudnych i ekspansję w lepszych czasach. Sukces przedsiębiorstwa oraz jego zdolność do pozyskiwania kapitału inwestycyjnego, niezbędnego dla rozwoju, zależą od umiejętności klarownego precyzowania realnych celów oraz racjonalnego doboru środków prowadzących do ich osiągnięcia. Biznesplan powinien spełniać 2 podstawowe funkcje: zewnętrzną i wewnętrzną. Funkcja zewnętrza polega na tym, że biznesplan traktowany jest jako podstawowe narzędzie, za pomocą którego przedsiębiorstwo pozyskuje środki na finansowanie przedsięwzięć od pożyczkodawców lub inwestorów. Biznesplan jest także narzędziem pracy przedstawiającym perspektywicznie i odcinkowo cele firmy z określeniem zadań oraz środków niezbędnych do ich realizacji, pełniąc funkcję wewnętrzną. Funkcja ta polega też na przyjęciu strategii rozwoju dla przedsiębiorstwa i napisaniu swego rodzaju przewodnika z informacjami o tym, jak ma funkcjonować firma przez następne lata. Prawidłowo sporządzony biznesplan łączy obydwie te funkcje, stając się przez to bardziej uniwersalnym, wiarygodnym i użytecznym. Podstawowe elementy biznesplanu to streszczenie projektu, które przedstawia ogólny jego zarys, informacje o firmie, opis przedsięwzięcia, informacje o rynku, strategia marketingowa, harmonogram (plan realizacji), zarządzanie (schemat organizacyjny i kwalifikacje kadry), finansowanie (zysk w kontekście spłaty zobowiązań), a także podsumowanie, w którym przedstawiony jest całościowy i syntetyczny obraz przedsięwzięcia. 5 Ibidem, s

10 W działalności gospodarczej przedsiębiorstwa biznesplan konkretyzuje koncepcję działania, ustala metody oraz sposób ich osiągania z uwzględnieniem istniejących uwarunkowań. Konieczne jest jego sporządzenie np. przed założeniem nowej firmy. Jednocześnie biznesplan jest dokumentem, który szczegółowo, krok po kroku, powinien sugerować przedsiębiorcy, jak ma postępować, aby realizując wyznaczone cele, osiągnąć sukces. Jeżeli firma rozpoczyna swoją działalność w biznesie, wówczas plan powinien być dokumentem umożliwiającym określenie koncepcji jej rozwoju, ocenę konkurencji, oszacowanie kosztów i ryzyka związanego z planowanym przedsięwzięciem. Dla potencjalnego inwestora biznesplan jest pierwszym (często jedynym) pisemnym dokumentem wspierającym propozycje finansowania, dlatego istotne jest, aby przedkładany do realizacji (inwestowania) projekt został w dokumencie sprecyzowany w sposób przekonujący, a zwłaszcza konkretny i jasny. Spełniając zadanie uatrakcyjnienia danego przedsięwzięcia wobec zewnętrznych inwestorów, plan musi podkreślać siłę przedsiębiorstwa, ukazywać jego mocne strony, przedstawiać stan bieżący i potrzeby oraz przyszłe perspektywy i zamierzenia, ale jednocześnie realistycznie ukazywać trudności oraz sposoby ich pokonywania. 10

11 II. Formy organizacyjno-prawne prowadzenia działalności gospodarczej 1. Zagadnienia wstępne Jedną z najważniejszych decyzji, jaką przyszły przedsiębiorca musi podjąć jeszcze przed założeniem firmy, jest wybór formy organizacyjno-prawnej prowadzenia działalności gospodarczej. Forma organizacyjna jest narzędziem, które określa wymagania założycielskie, strukturę władzy, odpowiedzialność, a także chroni interesy właściciela, pracowników, społeczeństwa i państwa. Swoboda wyboru formy prawnej przedsiębiorstwa i realizacja szczegółowych rozwiązań organizacyjnych pozwalają na odpowiednie ukonstytuowanie podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Każda forma prawna przedsiębiorstwa regulowana jest w innym akcie prawnym. Podstawowymi aktami prawnymi, w których zostały uregulowane formy prawne prowadzenia działalności gospodarczej, są: Kodeks Spółek Handlowych, Kodeks Cywilny oraz Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Rozpoczynając działalność gospodarczą, podatnicy dysponują pełną swobodą przy wyborze optymalnej z punktu widzenia prowadzenia działalności formę. W Polsce działalność gospodarcza może być prowadzona przez następujące podmioty: osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy, wspólnicy spółek cywilnych), osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna), jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna) 6. Do innych spotykanych w polskim ustawodawstwie podmiotów gospodarczych należą: przedsiębiorstwo państwowe, stowarzyszenie, spółdzielnia oraz fundacja. Wyżej wymienione formy posiadają zarówno swoje wady, jak i zalety, dlatego bardzo ważną rzeczą jest umiejętność dostosowania odpowiedniej formy do profilu prowadzonej przed podatnika działalności. W celu ułatwienia procesu podejmowania decyzji poniżej zostaną omówione pokrótce wszelkie dostępne strategie prowadzenia działalności podmiotów gospodarczych. 2. Formy prawne działalności gospodarczej regulowane przez Kodeks Cywilny Indywidualna działalność gospodarcza to najprostsza i najtańsza forma prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną. Zalecana jest dla osób chcących pracować na własny rachunek. Osoba fizyczna po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej zyskuje status przedsiębiorcy. Jako właściciel firmy odpowiada za jej zobowiązania całym majątkiem, nie tylko tym, który wykorzystuje do prowadzenia działalności gospodarczej. Pojęcie działalności w tej formie nie wiąże się ze spełnieniem jakichkolwiek wymagań kapitałowych przewidzianych prawem, w przeciwieństwie do innych form. Istotną cechą takiej działalności są proste metody zarządzania. Przedsiębiorca jest jedynym właścicielem i podejmuje wszystkie decyzje. Prowadzenie jednoosobowego przedsiębiorstwa pozwala na samodzielne zarządzanie, ustalanie obowiązków oraz dokonywanie wszelkich zmian związanych z kapitałem czy profilem działalności. Niewątpliwą zaletą tej formy prowadzenia działalności gospodarczej jest szeroka gama sposobów opodatkowania dochodu, gdyż indywidualny przedsiębiorca może 6 K. Wach, Jak założyć własną firmę, Instytut Wspierania Przedsiębiorczości w Krakowie, Kraków 2006, s

12 skorzystać z każdej. Procedury związane z zarejestrowaniem są ponadto bardzo szybkie i tanie (tzw. jedno okienko ). W przypadku likwidacji przedsiębiorcy nie muszą się także obawiać skomplikowanych czynności. Najważniejszy wydaje się być jednak fakt, że zysk osiągnięty przez przedsiębiorcę przypada w 100% właśnie jemu. Plusami takiej formy prawnej są też: jasny podział praw i obowiązków, łatwość wprowadzania zmian związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa, niewysokie koszty rejestracji oraz prowadzenia działalności, a także łatwość rozliczeń księgowo- -podatkowych: możliwość prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz korzystania ze zryczałtowanych form opodatkowania (karta podatkowa, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Główną wadę stanowi odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania. Inną formą prowadzania działalności gospodarczej, regulowaną przez Kodeks Cywilny, jest spółka cywilna. Powstaje ona w wyniku zawarcia umowy spółki cywilnej pomiędzy jej wspólnikami, którymi mogą być zarówno być osoby fizyczne, prawne, jak również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Wspólnikiem nie może być inna spółka cywilna. Spółka cywilna nie jest osobą prawną i nie posiada podmiotowości prawnej. Nie podlega obowiązkowi rejestracji ani w ewidencji gospodarczej, ani w rejestrze przedsiębiorców, gdyż nie posiada statusu przedsiębiorcy. Nie posiada zdolności do czynności prawnych. Jeżeli zaś wspólnikami spółki cywilnej są osoby fizyczne, każdy z nich musi posiadać wpis do w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Ważną rzeczą jest założenie wspólnego rachunku bankowego, z którego spółka będzie regulować swoje należności i zobowiązania. Umowa spółki cywilnej musi posiadać formę, w której zostają uwzględnione najważniejsze informacje, a więc: osoby wspólników, wspólny cel gospodarczy, wnoszone wkłady bądź też inny sposób dążenia do osiągnięcia celu, kwestie dotyczące prowadzenia spraw i reprezentacji, udział w zyskach i stratach, możliwość podziału i wypłaty zysków w trakcie trwania spółki oraz określenie jej roku obrachunkowego. Umowa spółki powinna być zawarta na piśmie i podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Obowiązek ten powstaje w chwili zawarcia umowy i obciąża solidarnie wszystkich wspólników. Stawka podatku wynosi 0,5%, zaś podstawę opodatkowania stanowi wartość wkładów 7. W przypadku spółki cywilnej tak jak u indywidualnych przedsiębiorców istnieje możliwość wyboru wszystkich dostępnych form opodatkowania. Spółka cywilna umożliwia także duża swobodę w kształtowaniu umowy. Ważnym argumentem wyboru tego sposobu prowadzenia działalności jest łatwość jej założenia, proste procedury prowadzenia, niskie koszty rozpoczęcia oraz zakończenia działania spółki. Do zalet tej formy zaliczyć również można brak minimalnego kapitału założycielskiego, odpowiedzialność za zobowiązania wszystkich wspólników i możliwość wyboru ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych jako formy opodatkowania. Z drugiej jednak strony sporym utrudnieniem wydaje się być fakt, że wspólnicy odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki oraz to, że odejście wspólnika powoduje natychmiastowe rozwiązanie spółki. 7 Gazeta Podatkowa nr 30 (654) z dn , dodatek Jaką spółkę wybrać zakładając firmę?, s

13 Wadą spółki jest także niewątpliwie fakt, że nie ma ona osobowości prawnej, co powoduje, że wspólnicy nie mogą zawierać umów ze spółką. Do wad tej formy prowadzenia działalności gospodarczej zaliczyć można ponadto brak szczegółowych regulacji prawnych dotyczących rozstrzygnięcia wewnętrznych konfliktów. Jeżeli przychody netto spółki cywilnej w każdym z 2 ostatnich lat obrotowych osiągnęły wartość powodującą, zgodnie z przepisami o rachunkowości ma ona obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych. Zgłoszenie powinno nastąpić w terminie 3 miesięcy od zakończenia drugiego roku obrotowego. 3. Formy prawne działalności gospodarczej regulowane przez Kodeks Spółek Handlowych Spółka jawna jest osobową spółką handlową, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą (jest przedsiębiorcą). Spółka jawna nie posiada osobowości prawnej, a w swojej organizacji jest podobna do spółki cywilnej. Spółka jawna powstaje z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego, jednak nie nadaje jej to formy osoby prawnej. Nie występuje tu również przewidziana przepisami prawa minimalna wielkość kapitału zakładowego. Istnieje możliwość wniesienia aportu rzeczowego do spółki oraz korzystania w uproszczonych form księgowań. Fakt, że spółkę należy rejestrować w sądzie gospodarczym nie wpływa na zwiększenie atrakcyjności tej formy. Co więcej, każdy wspólnik odpowiada solidarnie za zobowiązania spółki, a przyjęcie nowego pracownika wiąże się z uzyskaniem zgody od pozostałych właścicieli. Prowadzenie spraw spółki oraz jej reprezentowanie przysługuje wszystkim wspólnikom, jednak umowa spółki może powierzyć je jednemu lub kilku wspólnikom. Za zobowiązania spółka odpowiada całym majątkiem solidarnie ze wspólnikami, a odpowiedzialność ma charakter subsydiarny. Do zalet spółki należy możliwość formułowania i podpisywania umów, a także rozłożenie ryzyka finansowego na wszystkich wspólników. Wadą jest zaś to, że odpowiedzialność w stosunku osób trzecich rozciąga się na wspólników i ich rodziny. Spółka partnerska jest osobową spółką handlową utworzoną przez wspólników (partnerów) w celu wykonywania wolnego zawodu pod własną firmą. Partnerami w spółce mogą być wyłącznie osoby fizyczne uprawione do wykonywania wolnych zawodów, którymi są m.in.: adwokat, aptekarz, lekarz, księgowy, dentysta, radca prawny, biegły rewident, doradca podatkowy, architekt itp. Wspólnicy spółki partnerskiej ponoszą zawężoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Partner nie ponosi żadnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki, powstałe w związku z wykonywaniem określonych czynności przez pozostałych partnerów. Umowa spółki powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Spółka powstaje w chwili wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego 8. Spółka partnerska nie posiada żadnych wymagań kapitałowych. Wspólnicy nie muszą wnosić żadnego wkładu. Wadą tej formy prowadzenia działalności może być to, że działa ona tylko w zakresie wykonywanych wolnych zawodów przez partnerów. Spółka komandytowa jest spółką osobową, w której co najmniej jeden wspólnik (komplementariusz) odpowiada za zobowiązania bez ograniczenia, zaś odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika jest ograniczona (komandytariusz). Stanowi ona odmianę spółki jawnej i posiada wszystkie jej cechy. Nie jest podatnikiem 8 Gazeta Podatkowa nr 87 (502) z dn , dodatek Jak założyć spółkę handlową?, s

14 podatku dochodowego, a podatnikami są jedynie jej wspólnicy. Niezbędne jest zawarcie umowy w formie aktu notarialnego 9. Do najważniejszych zalet spółki komandytowej zaliczyć należy fakt braku określonego prawem minimalnego kapitału zakładowego oraz możliwość wniesienia do spółki aportu rzeczowego. Odpowiedzialność komandytariuszy, jak już zostało wcześniej wspomniane, ograniczona jest do określonego limitu. Spółka komandytowo-akcyjna jest spółką mającą osobowość prawną, w której co najmniej jeden wspólnik jest komplementariuszem i co najmniej jeden akcjonariuszem będącym wspólnikiem pasywnym. Utworzenie tego rodzaju spółki jest kosztowne. Wymagany jest minimalny kapitał zakładowy w wysokości zł. Bardzo ważne jest także uchwalenie statutu, który musi być w formie aktu notarialnego. Komplementariusz, w przeciwieństwie do akcjonariusza, odpowiada za zobowiązania spółki. Reprezentuje on także spółkę na zewnątrz, a akcjonariusz może reprezentować spółkę wyłącznie jako pełnomocnik. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest kapitałową spółką handlową. Może być utworzona przez jedną osobę lub więcej osób. Posiada osobowość prawną, czego skutkiem jest m.in. to, że wspólnicy (udziałowcy) nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem. W spółce z o.o. oddzielono funkcję posiadania firmy od zarządzania nią. W imieniu spółki działa zarząd, a nie wspólnicy. Członkami zarządu mogą być wspólnicy i osoby z zewnątrz. Jest to popularna forma prowadzenia działalności zarówno w większym, jak i mniejszym rozmiarze. Zalecana jest dla przedsięwzięć o zwiększonym stopniu ryzyka. Koszty uruchomienia takiej spółki są duże, wymagana jest także minimalna wysokość kapitału zakładowego w wysokości zł. Spółka akcyjna jest kapitałową spółką handlową posiadającą osobowość prawną. Może być zawiązana przez co najmniej jedną osobę. Statut spółki musi być sporządzony w formie aktu notarialnego. Musi ona posiadać minimalny kapitał zakładowy co najmniej zł. Odpowiedzialność właścicieli (akcjonariuszy) jest ograniczona do wysokości posiadanych przez nich akcji. Głównymi organami spółki jest zarząd, zgromadzenie akcjonariuszy oraz rada nadzorcza. Wybór tej formy jest właściwy przede wszystkim dla dużych przedsiębiorstw. Sposobem pozyskania kapitału przez spółki akcyjne jest publiczna emisja akcji 10. Spółka europejska uregulowana jest prawem europejskim 11. Rejestrowana jest w państwie, w którym znajduje się jej statutowa siedziba. Podlega wpisowi do właściwego rejestru państwa członkowskiego (w Polsce Krajowy Rejestr Sądowy). Można ją utworzyć poprzez: połączenie co najmniej 2 krajowych spółek akcyjnych, przekształcenie krajowej spółki akcyjnej w spółkę europejską, założenie spółki holdingowej przez 2 krajowe spółki: akcyjne lub z ograniczoną odpowiedzialnością. Niezbędny kapitał do jej założenia to minimum euro. Polscy przedsiębiorcy mogą w tej formie prowadzić działalność od dnia wejścia Polski do Unii Europejskiej. Poniżej (tab. 1) zaprezentowano charakterystykę form organizacyjno-prawnych przedsiębiorstw w Polsce. 9 Gazeta Podatkowa nr 27 (755) z dn , Czy warto założyć spółkę komandytową?, s K. Wach, op. cit., s Rozporządzenie Rady (WE) Nr 2157/2001 z 8 października 2001 w sprawie statutu spółki europejskiej (Dz.U. UE L Nr 294 z ze zm.). 14

15 Tab.1. Charakterystyka form organizacyjno-prawnych przedsiębiorstw w Polsce. Forma Kryterium indywidualna działalność gospodarcza spółka cywilna spółka jawna spółka partnerska spółka komandytowa Założyciele Akt założycielski Cel zawiązania osoba fizyczna właściciel co najmniej 2 podmioty, tj. osoby fizyczne, prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej co najmniej 2 podmioty, tj. osoby fizyczne, prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej co najmniej 2 osoby fizyczne co najmniej 2 wspólników, w tym komplementariusz, komandytariusz brak umowa spółki w formie pisemnej umowa spółki w formie pisemnej umowa spółki w formie aktu notarialnego umowa spółki w formie aktu notarialnego dowolne przedsięwzięcie gospodarcze dowolne przedsięwzięcie gospodarcze dowolne przedsięwzięcie gospodarcze wykonywanie wolnego zawodu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną nazwą Wymagalność minimalnego kapitału Organy Odpowiedzialność za zobowiązania brak brak całym majątkiem brak brak brak brak brak brak brak (umowa jednak może przewidywać zarząd) spółka komandytowo-akcyjna co najmniej 2 wspólników, w tym komplementariusz, akcjonariusz statut spółki w formie aktu notarialnego prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną nazwą zł tak co najmniej 1 podmiot umowa spółki spółka z ograniczoną z wyjątkiem jednoosobowej w formie aktu odpowiedzialnością sp. z o.o. notarialnego spółka akcyjna co najmniej 1 podmiot statut spółki przepisy prawa nie z wyjątkiem jednoosobowej w formie aktu określają sp. z o.o. notarialnego Źródło: K. Wach, Jak założyć własną firmę w Polsce, Instytut Wspierania Przedsiębiorczości w Krakowie, Kraków 2006, s brak solidarnie wszyscy wspólnicy całym majątkiem solidarnie wszyscy wspólnicy całym majątkiem za zobowiązania spółki solidarnie całym majątkiem, natomiast każdy partner odrębnie za własne komplementariusz całym majątkiem, komandytariusz tylko do sumy komandytowej komplementariusz całym majątkiem, akcjonariusz tylko do wniesionego kapitału dowolny cel zł tak majątkiem firmy zł tak majątkiem firmy 15

16 III. Czynności związane z rejestracją działalności gospodarczej 1. Ogólne zagadnienia dotyczące rejestracji działalności gospodarczej Proces uruchomienia działalności gospodarczej oznacza zorganizowanie nowego, wyodrębnionego zarówno pod względem ekonomicznym, jak i organizacyjnym oraz prawnym, zakładu przez osobę niebędąca do tej pory przedsiębiorcą. Od dnia 1 lipca 2011 roku obowiązują nowe przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ułatwiają one funkcjonowanie zasady jednego okienka, wprowadzonej dnia 31 marca 2009 roku. Obecnie przedsiębiorcy mają ułatwione zakładanie firm. Zasada jednego okienka ogranicza w pewnym zakresie konieczność samodzielnego kompletowania dokumentów i ich przenoszenia między urzędami, ale nie eliminuje konieczności złożenia dodatkowych formularzy w więcej niż jednym miejscu. W niniejszym rozdziale szczegółowo przedstawiona zostanie procedura rejestracji działalności gospodarczej dla przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, w tym dla spółek cywilnych. Dla pozostałych podmiotów zostanie przedstawiony uproszczony schemat rejestracji. 2. Wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi (w tym również wspólnicy spółek cywilnych). Oznacza to, że jeśli przedsiębiorca zamierza prowadzić działalność gospodarczą indywidualnie bądź w formie spółki cywilnej, to podstawą podjęcia takiej działalności jest uzyskanie wpisu do CEIDG 12. W przypadku spółki cywilnej osób fizycznych każdy ze wspólników podlega odrębnie wpisowi do ewidencji. Spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą. Przedsiębiorcami są jej wspólnicy osoby fizyczne. Zgłoszenia dokonuje się poprzez wypełnienie wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na formularzu CEIDG-1 (zał. 1). Wniosek CEIDG-1 dla osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą jest jednocześnie: wnioskiem o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON); zgłoszeniem identyfikacyjnym albo aktualizacyjnym do naczelnika urzędu skarbowego (NIP); oświadczeniem o wyborze formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych; zgłoszeniem albo zmianą zgłoszenia płatnika składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; oświadczeniem o kontynuowaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Wniosek CEIDG-1 stanowią wszystkie jego części, tj.: CEIDG-RD informacja o wykonywanej działalności gospodarczej, CEIDG-MW informacja o dodatkowe miejsca wykonywania działalności gospodarczej, CEIDG-RB informacja o rachunkach bankowych, CEIDG-SC informacja o udziałach w spółkach cywilnych, 12 Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz ze zm.). 16

17 CEIDG-PN informacja o udzielonych pełnomocnictwach, CEIDG-POPR formularz służący do dokonywania korekt w przypadku pomyłek przy wypełnianiu części wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Wniosek CEIDG-1 służy także do dokonywania aktualizacji danych nieobjętych wpisem do CEIDG. 3. Wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej REGON Każda osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej (np. spółka cywilna) oraz osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, w zakresie tej działalności ma obowiązek posiadania numeru identyfikacyjnego krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) 13. Wraz ze zgłoszeniem o dokonanie wpisu do CEIDG składany jest wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej REGON (część CEIDG-RD). Z takiej możliwości nie może skorzystać spółka cywilna, której wspólnicy muszą bezpośrednio do urzędu statystycznego złożyć wniosek RG-1 (zał. nr 2). Na tej podstawie przedsiębiorca otrzymuje zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON. W przypadku spółki cywilnej numer REGON nadawany jest spółce, a nie każdemu ze wspólników, pomimo że to oni są przedsiębiorcami i podlegają oddzielnie wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej. 4. Zgłoszenie identyfikacyjne NIP-2, oświadczenie o wyborze formy opodatkowania, zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług VAT-R, ewidencjonowanie za pomocą kas fiskalnych Dzięki funkcjonowaniu tzw. jednego okienka przedsiębiorca, zgłaszając działalność, jednocześnie zgłasza ją do urzędu skarbowego. Na druku CEIDG-1 podatnik może również wskazać wybraną formę opodatkowania działalności (s. 3 formularza, poz. 18 i 19). Z takiej możliwości nie może skorzystać spółka cywilna, której wspólnicy muszą bezpośrednio do urzędu skarbowego złożyć wniosek NIP-2 (zał. nr 3) oraz odrębne oświadczenie o wyborze formy opodatkowania. Jeżeli przedsiębiorca zamierza opłacać podatek od towarów i usług (VAT), musi bezpośrednio w urzędzie skarbowym złożyć zgłoszenie VAT-R (zał. nr 4). Podatnikami podatku od towarów i usług (VAT) są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej (np. spółki cywilne) i osoby fizyczne, prowadzące indywidualną działalność gospodarczą. Działalność gospodarcza (dla potrzeb podatku VAT) obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność ta obejmuje też czynności polegające na wykorzystywaniu 13 Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. Nr 88, poz. 439 ze zm.). 17

18 towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów, import towarów, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów 14. Rozpoczynając działalność gospodarczą (wykonywanie czynności) podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, podatnik jest zwolniony od podatku VAT. Warunkiem zwolnienia jest, aby wartość przewidywana przez wartość sprzedaży nie przekroczyła kwoty zł w roku podatkowym (limit na 2012 rok). Jeżeli działalność rozpoczynana jest w trakcie roku podatkowego, wówczas wartość sprzedaży ustala się w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży 15. Ze zwolnienia tego przedsiębiorca może zrezygnować i zarejestrować się jako podatnik VAT czynny. Nie wszyscy podatnicy mogą skorzystać z tego zwolnienia, a są to podatnicy: a) dokonujący dostaw: wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym (z wyjątkiem energii elektrycznej) i wyrobów tytoniowych, nowych środków transportu, terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę; b) świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa, a także usługi jubilerskie; c) niemający siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium RP 16. Istnieją też pewne rodzaje czynności, których wykonywanie jest zwolnione od podatku VAT, a są to m.in. usługi w zakresie edukacji, ochrony zdrowia i opieki społecznej. Zwolnienie w tym przypadku jest niezależne od wysokości sprzedaży 17. Na podstawie otrzymanego zgłoszenia VAT-R urząd skarbowy rejestruje przedsiębiorcę jako podatnika VAT czynnego. Urząd potwierdza rejestrację poprzez wydanie druku VAT-5. Jeżeli podatnik zamierza w ramach prowadzonej działalności dokonywać transakcji z przedsiębiorcami z innych państw członkowskich Unii Europejskiej, wówczas jest zobowiązany wypełnić dodatkowo s. 3 formularza VAT-R. Na tej podstawie otrzymywany jest tzw. NIP-UE (jest to zwykły numer NIP poprzedzony przedrostkiem PL ). W tym przypadku urząd skarbowy potwierdza rejestrację na druku VAT-5UE. Czynny podatnik VAT składa deklaracje podatkowe dla rozliczenia podatku VAT. W zależności od dokonanego wyboru okresu składania deklaracji, będzie to deklaracja VAT-7 (miesięczna) albo deklaracja VAT-7K (kwartalna). Dla dostaw i nabyć wewnątrzwspólnotowych dodatkowo składana jest miesięczna lub kwartalna informacja VAT-UE. Podatnicy, u których obroty na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych nie przekroczyły w danym roku podatkowym kwoty zł i wcześniej nie powstał u nich obowiązek 14 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, art. 5 (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). 15 Ibidem, art Ibidem, art. 113 ust Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, art. 43, op. cit. 18

19 ewidencjonowania przy użyciu kas, są zwolnieni z obowiązku stosowania kas rejestrujących. Tracą jednak prawo do zwolnienia po upływie 2 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie tej kwoty. Jeżeli rozpoczęcie działalności gospodarczej następuje w trakcie roku podatkowego, kwota zwolnienia wynosi zł. W tym przypadku zwolnienie przysługuje do dnia przekroczenia tej kwoty 18. Należy jednak zaznaczyć, że nie wszyscy podatnicy mogą skorzystać z tego zwolnienia. Dotyczy to np. podatników prowadzących działalność w zakresie sprzedaży gazu płynnego, świadczących usługi przewozu osób i rzeczy, dostawy sprzętu telewizyjnego, oprogramowania komputerowego 19. Istnieje również pewna grupa czynności zwolnionych z ewidencjonowania przy użyciu kas, np. sprzedaż usług związanych z rolnictwem, edukacją bądź organizacją obozowisk Zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych W terminie 7 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca dokonuje stosownego zgłoszenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Przedsiębiorca w okresie prowadzenia działalności podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (tj. emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu) oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ma także prawo do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (również z grupy ubezpieczeń społecznych), do którego może przystąpić w wybranym przez siebie terminie w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej. Opłaca też składki na Fundusz Pracy. Jeżeli prowadzi działalność indywidualnie, będzie zarówno płatnikiem składek, jak i osobą ubezpieczoną. Dla działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej płatnikiem składek może być spółka bądź wspólnik sam za siebie. Zdarzają się przypadki, że rozpoczynając prowadzenie działalności gospodarczej, przedsiębiorca podlega już obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania czynności zarobkowych w innej formie (np. w ramach stosunku pracy). Następuje wówczas zbieg ubezpieczeń. W zależności od rodzaju zbiegu ubezpieczeń społecznych, można opłacać składki z kilku tytułów bądź tylko z jednego. Można płacić składki na ubezpieczenia społeczne z jednego tytułu, a na ubezpieczenie zdrowotne nawet z kilku źródeł. Poniżej (tab. 2) przedstawiono kilka możliwości zbiegu ubezpieczeń oraz związane z nimi obowiązki opłacania składek dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. 18 Rozporządzenie Ministra Finansów z 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących, 2 i 3 (Dz.U. z 2010 r., Nr 138, poz. 930). 19 Ibidem, Ibidem, załącznik do rozporządzenia. 19

20 Tab. 2. Warianty zbiegu ubezpieczeń i wynikające z nich obowiązki opłacania składek. Rodzaj ubezp. Wariant działalność gospodarcza jedyny tytuł do ubezpieczeń kilka rodzajów działalności gospodarczej działalność gospodarcza + umowa o pracę działalność gospodarcza + umowa o pracę z wynagrodzeniem niższym niż minimalne emeryt lub rencista prowadzący działalność gospodarczą (spoza systemu ZUS) rencista prowadzący działalność gospodarczą do czasu ustalenia prawa do emerytury (niezdolność orzeczona przez ZUS) emeryt prowadzący działalność gospodarczą (objęty systemem ZUS) Źródło: opracowanie własne. Ubezpieczenie emerytalne i rentowe Ubezpieczenie chorobowe Ubezpieczenie wypadkowe Ubezpieczenie zdrowotne obowiązkowo dobrowolnie obowiązkowo obowiązkowo obowiązkowo (z jednej wybranej działalności) dobrowolnie (obowiązkowo z umowy o pracę) obowiązkowo (obowiązkowo z umowy o pracę) dobrowolnie dobrowolnie (z tej samej działalności co emerytalne i rentowe) nie podlega (obowiązkowo z umowy o pracę) dobrowolnie (obowiązkowo z umowy o pracę) nie podlega obowiązkowo (z tej samej działalności co emerytalne i rentowe) obowiązkowo jeśli dobrowolnie emerytalne i rentowe (obowiązkowo z umowy o pracę) obowiązkowo (obowiązkowo z umowy o pracę) obowiązkowo jeśli dobrowolnie emerytalne i rentowe (obowiązkowo z umowy o pracę) obowiązkowo (z każdej działalności odrębnie) obowiązkowo (obowiązkowo z umowy o pracę) obowiązkowo (obowiązkowo z umowy o pracę) obowiązkowo obowiązkowo dobrowolnie obowiązkowo obowiązkowo nie podlega nie podlega nie podlega dobrowolnie Jeżeli przedsiębiorca rozpoczyna prowadzenie działalności gospodarczej indywidualnie oraz w ramach spółki cywilnej, może opłacać niższe składki na ubezpieczenia społeczne w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych, pod warunkiem, że w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych nie prowadził działalności gospodarczej oraz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie wykonuje czynności na rzecz byłego pracodawcy, jakie wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy w bieżącym bądź poprzednim roku kalendarzowym. Zgłoszenia do ubezpieczeń dokonuje się na specjalnie przygotowanych formularzach. W przypadku, gdy przedsiębiorca zatrudnia więcej niż 5 osób, zobowiązany jest do elektronicznego przekazywania dokumentów ubezpieczeniowych przy użyciu aktualnej wersji programu PŁATNIK. Formularze rejestracyjne do ZUS: ZUS ZUA (zał. nr 5) zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych osoby ubezpieczonej, ZUS ZZA (zał. nr 6) zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego. 20

21 Warto zaznaczyć, że obecnie przedsiębiorcy nie muszą składać formularza zgłoszeniowego ZUS ZFA (zgłoszenie płatnika składek osoby fizycznej). Druk ten jest automatycznie generowany przez ZUS po rejestracji CEIDG z urzędu gminy. W przypadku spółek cywilnych odpowiednikiem jest formularz ZUS ZPA (zgłoszenie płatnika składek osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej), który wspólnicy składają w momencie powstania obowiązku. 6. Pozostałe obowiązki zgłoszeniowe i czynności organizacyjne Jeżeli przedsiębiorca zatrudnia pracowników, należy pamiętać, aby w ciągu 14 dni od rozpoczęcia działalności powiadomić o tym Państwowy Inspektorat Pracy. W przypadku, gdy planowane jest otwarcie gabinetu kosmetycznego, sklepu spożywczego itp. odbioru siedziby musi dokonać Sanepid. W tym celu należy złożyć wniosek zawierający inwentaryzację z opisem technologicznym oraz architektoniczne plany pomieszczenia i jego dane (powierzchnia, wysokość, liczba okien, dostęp do wody itd.). Na rozpatrzenie wniosku inspektor ma 14 dni. Po tym czasie należy spodziewać się odbioru lokalu i wydania postanowienia lub decyzji odbioru. Jeżeli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych (np. handel paliwem, gazem czy wyrobami zawierającymi alkohol lub tytoń, pojazdami samochodowymi niezarejestrowanymi w kraju), jest zobowiązany, przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu, złożyć zgłoszenie rejestracyjne we właściwym urzędzie celnym 21, ponieważ staje się on podatnikiem podatku akcyzowego. Organem dokonującym rozliczenia akcyzy jest urząd celny właściwy dla miejsca wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Podatnikami akcyzy są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (np. spółka cywilna), które dokonują czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Polskie prawo nie nakłada obowiązku posiadania przez przedsiębiorcę pieczątki, jednak w praktyce większość urzędów czy instytucji jej wymaga (np. bank przy założeniu rachunku firmowego). Pieczątka firmowa powinna być czytelna i zawierać następujące dane nazwę firmy, zgodną z dokumentami rejestracyjnymi, adres siedziby firmy, dodatkowo może zawierać inny adres wykonywania działalności, dane kontaktowe (np.: numer telefonu, fax, , adres strony WWW), numer NIP, a także numer REGON. Posiadając numer NIP i pieczątkę firmową, przedsiębiorca może założyć rachunek bankowy. Każdy przedsiębiorca zobowiązany jest do dokonywania tego rodzaju transakcji, gdy ich wartość przekracza równowartość euro, przeliczonych na złote według średniego kursu walut ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji 22. Oprócz tego jeszcze inne rozliczenia dokonywane są wyłącznie za pośrednictwem rachunku bankowego, a należą do nich m.in. rozliczenia z urzędem skarbowym (np. otrzymanie zwrotu podatku VAT). 21 Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.). 22 Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, art. 22 ust. 1 (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz ze zm.) 21

22 7. Koncesje, zezwolenia, licencje, działalność regulowana Pewne rodzaje działalności gospodarczej wymagają uzyskania zezwolenia bądź koncesji. Wynika to z ustawy Prawo działalności gospodarczej 23 lub innych ustaw regulujących szczegółowo dany rodzaj działalności. Koncesje są udzielane na czas oznaczony. Organy właściwe do wydania decyzji w sprawie udzielenia koncesji określają przepisy nakładające obowiązek uzyskania koncesji na dany rodzaj działalności. Zazwyczaj jest to minister właściwy dla danego rodzaju działalności. Uzyskania koncesji wymaga prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji i obrotu paliwami i energią, ochrony osób i mienia, rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych, przewozów lotniczych 24. Udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana i cofniecie koncesji lub ograniczenie jej zakresu należą do ministra właściwego ze względu na przedmiot działalności gospodarczej wymagającej koncesji, np. dla ochrony osób i mienia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Przepisy ustaw mogą jednak wskazywać inne organy administracyjne jako koncesyjne, np. w zakresie rozpowszechniania programów radiowych i telewizyjnych Prezes Rady Radiofonii i Telewizji. Tak jak w przypadku koncesji, prowadzenie działalności gospodarczej w niektórych dziedzinach wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia lub licencji na jej wykonywanie. Uzyskanie zezwolenia czy licencji wiąże się z koniecznością spełnienia przez przedsiębiorcę dodatkowych wymogów. Najczęściej są to dokumenty i świadectwa potwierdzające posiadanie szczególnych kwalifikacji, umiejętności zawodowych czy doświadczenia. Zezwolenia oraz licencje wydawane są przeważnie na czas określony. Do prowadzenia niektórych dziedzin działalności gospodarczej konieczne może być posiadanie zarówno zezwolenia, jak i licencji, np. w zakresie wykonywania transportu drogowego osób. W takich przypadkach po zezwolenie występuje się po uprzednim uzyskaniu licencji. Uzyskania zezwolenia wymaga prowadzenie działalności gospodarczej m.in. w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej napojów alkoholowych, urządzania i prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, produkcji tablic rejestracyjnych, działalności ubezpieczeniowej wykonywanej przez zakłady ubezpieczeń, pośrednictwa ubezpieczeniowego (agenci i brokerzy ubezpieczeniowi), prowadzenia giełdy towarowej, instalacji, napraw, sprawdzania pod względem zgodności z wymaganiami określonych rodzajów przyrządów pomiarowych, wykonywania przewozów regularnych i regularnych specjalnych przez przewoźnika drogowego w transporcie drogowym Ibidem. 24 Ibidem, art Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, art. 75, op. cit. 22

23 Uzyskania licencji wymaga prowadzenie działalności gospodarczej m.in. w zakresie podejmowania i wykonywania transportu drogowego osób i rzeczy, wykonywania przewozów kolejowych osób i rzeczy oraz udostępniania pojazdów trakcyjnych 26, zarządzania nieruchomościami oraz pośrednictwa w obrocie nieruchomościami 27, prowadzenie agencji pracy, agencji pracy tymczasowej, instytucji szkoleniowej dla bezrobotnych organizującej szkolenia za środki publiczne 28. Obok koncesji i zezwoleń kolejnym sposobem reglamentacji działalności gospodarczej jest działalność regulowana. O tym, czy dana działalność gospodarcza jest działalnością regulowaną, przesądza przepis ustawy regulującej zasady wykonywania tej działalności gospodarczej. Jeżeli tak, to dla podjęcia takiej działalności konieczne jest spełnienie szczególnych warunków, określonych przez przepisy tej ustawy, a następnie uzyskanie wpisu do rejestru działalności regulowanej. Działalnością regulowaną jest m.in. działalność gospodarcza w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich, napojów spirytusowych, przechowywania dokumentacji osobowej i płacowej pracodawców o czasowym okresie przechowywania, usług detektywistycznych, prowadzenia kantoru, prowadzenia stacji kontroli pojazdów, prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców. Wykonywanie niektórych zawodów wymaga także odpowiedniego wykształcenia oraz wpisania na listę podmiotów uprawnionych do wykonywania określonego zawodu. Jest to np. adwokat, biegły rewident, doradca podatkowy, notariusz, radca prawny, osoba uprawniona do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Warto zwrócić jeszcze uwagę na udogodnienia, jakie mają przedsiębiorcy w związku z funkcjonowaniem zasady tzw. jednego okienka, o którym wspomniano na wstępie rozdziału. Tab. 3 porównuje etapy rejestracji działalności gospodarczej przed dniem 31 marca 2009 roku, tj. przed wprowadzeniem jednego okienka, oraz po wprowadzeniu z uwzględnieniem najnowszych zmian obowiązujących po dniu 1 lipca 2011 roku. 26 Ibidem, art. 75 ust Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz ze zm.). 28 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) 23

24 Tab. 3. Etapy rejestracji działalności gospodarczej przed i po wprowadzeniu jednego okienka. Postępowanie rejestracyjne wpis do działalności gospodarczej formularz brak ujednoliconego formularza Przed Po miejsce złożenia wniosku formularz urząd gminy CEIDG-1 miejsce złożenia wniosku urząd gminy lub elektronicznie numer identyfikacyjny urząd urząd gminy lub RG-1 CEIDG-1 REGON statystyczny elektronicznie zgłoszenie osoby fizycznej urząd gminy lub prowadzącej działalność NIP-1 urząd skarbowy CEIDG-1 elektronicznie gospodarczą oświadczenie o wyborze urząd gminy lub brak formularza urząd skarbowy CEIDG-1 formy opodatkowania elektronicznie rejestracja podatnika VAT VAT-R urząd skarbowy VAT-R urząd skarbowy zgłoszenie płatnika składek ZUS ZFA ZUS ZUS ZFA * zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego ZUS ZUA ZUS ZZA *generowany w ZUS na podst. CEIDG-1 Źródło: opracowanie własne. ZUS ZUS ZUA ZUS ZZA Łatwo zauważyć, że pomimo wprowadzonych udogodnień, przedsiębiorca zobligowany jest do dokonywania odrębnych rejestracji w ZUS oraz Urzędzie Skarbowym (w przypadku zgłoszenia VAT). Zasada jednego okienka występuje również przy postępowaniu zakładania przedsiębiorstwa w formie innej niż indywidualna działalność gospodarcza i spółka cywilna. Najważniejszą różnicą jest uprzednie zawiązanie umowy spółki, po którym następuje wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. KRS działa podobnie jak urząd gminy, przekazując dokumentację do pozostałych instytucji. ZUS 24

25 IV. Wybór optymalnej formy opodatkowania przedsiębiorców 1. Polski system podatkowy Jednym z podstawowych zagadnień z obszaru zmian ustrojowych w Polsce uważa się reformę podatkową. Polski system podatkowy miał charakter anarchiczny i nieadekwatny do ówczesnej gospodarki rynkowej. W kategorii ekonomicznej, społecznej oraz psychologicznej zaczęto zauważać zjawisko znikania podatku, a on jest ważnym parametrem decyzji podmiotów gospodarczych oraz odgrywa istotną funkcję polityczną. W systemach demokratycznych władze publiczne uzyskują pozwolenie społeczeństwa na nakładanie ciężarów podatkowych i na zastosowanie poszczególnych podatków. Czynnikiem, który miał wpływ na decyzję o reformie systemu podatkowego, był kryzys finansów publicznych, który ujawnił się na przełomie pierwszego i drugiego kwartału 1991 roku. Reforma systemu podatkowego w Polsce przebiegała etapami. Za pierwszy etap uznaje się wprowadzenie z dniem 1 stycznia 1992 roku podatku dochodowego od osób fizycznych, który zastąpił podatek dochodowy z 1972 roku, podatek wyrównawczy, podatek od wynagrodzeń oraz od płac, uiszczany przez pracodawców. Ograniczono wówczas rozpowszechnione zryczałtowane formy opodatkowania. Dotychczas osoby fizyczne nie musiały składać żadnych zeznań podatkowych, gromadzić dowodów dokumentujących wydatki czy też prowadzić ewidencji podatkowej. Pierwsze zeznania podatkowe Polacy złożyli za rok Ponadto reforma podatkowa wprowadzona w latach zlikwidowała takie tytuły podatkowe jak: podatek dochodowy od działalności gospodarczej, podatek rolny z działów specjalnych produkcji rolnej. W obszarze podatków dochodowych pewne doraźne zmiany utrzymały się jeszcze przez kilka lat, np. tzw. popiwek, czyli podatek od ponadnormatywnego wzrostu wynagrodzeń wypłacanych przez jednostki państwowe. Świadczenie to było barierą racjonalnej struktury płac w państwowych przedsiębiorstwach, dlatego w 1994 roku został on ograniczony, a w 1996 roku całkowicie zniesiony. Kolejnym etapem było zreformowanie podatku dochodowego od osób prawnych w 1992 roku, a następnie, 5 lipca 1993 roku, wprowadzenie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Podatek ten zastąpił podatek obrotowy. Wprowadzono także system podatków i opłat lokalnych, a pośród nich podatek od nieruchomości, podatek rolny, podatek od spadków i darowizn, podatek od środków transportu, które mają szczególne znaczenie dla podstaw finansowych gmin. Ustanowiono również podatek importowy, który miał charakter przejściowy w 1997 roku został zlikwidowany. Kolejne zmiany, jakie wystąpiły, to wprowadzenie podatku od sprzedaży akcji w obrocie publicznym, podatku od gier losowych oraz opłaty wyrównawczej. Ważną datą w ewolucji polskiego systemu podatkowego był dzień 29 sierpnia 1997 roku, kiedy to została uchwalona ustawa Ordynacja podatkowa. Zostały w niej uregulowane w sposób całościowy zasady powstawania, wykonywania i wygasania zobowiązań podatkowych, które do tej pory regulowane były ustawą z 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych, oraz postępowanie podatkowe, regulowane wcześniej przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. 25

26 Ordynacja podatkowa dawała spójność przepisów podatkowych i eliminowała problemy dotyczące ich interpretacji. Przepisami ordynacji podatkowej zostały objęte podatki, jak również opłaty i inne niepodatkowe należności budżetu państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego. Niezbyt staranna redakcja przepisów podatkowych przyczyniła się do wielu problemów interpretacyjnych. Mankamenty te miały zostać usunięte w ramach ogólnej reformy systemu podatkowego, która została przedstawiona przez Ministerstwo Finansów we wrześniu 1998 roku w dokumencie zwanym Biała Księgą Podatków, w którym zaproponowano szereg zmian. Choć propozycje te były bardzo trafne, to w 1999 roku zostały prawie w całości odrzucone ze względu na formę ich prezentacji oraz krótki okres do ich wprowadzenia. Udało się jednak wprowadzić pewne zmiany w podatku dochodowym od osób prawnych, nie zmieniając przy tym konstrukcji podatku dochodowego od osób fizycznych. W ten sposób wprowadzono oddzielne regulacje dotyczące rozliczania strat, odliczeń od podstaw opodatkowania i opłacania zaliczek na podatek. Ministerstwo Finansów zobowiązało się także do przygotowania kolejnych zmian systemu podatkowego, które w czerwcu 1999 roku zostały przedstawione Sejmowi. Zaprezentowane zmiany objęły podatek dochodowy od osób fizycznych, podatek dochodowy od osób prawnych, podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy. Zmiany w konstrukcji podatku od towarów i usług zostały uchwalone, a do ustaw o podatkach dochodowych zaproponowano kilkaset poprawek, które w większości były nieuzasadnione. Ostatecznie Sejm uchwalił obie ustawy, a ich wejście w życie uzależnione było od podpisu prezydenta. Ustawa o podatku od osób fizycznych została zawetowana przez prezydenta, co uniemożliwiło usunięcie różnic w konstrukcji podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych. W latach 90. XX wieku w Polsce został zbudowany progresywny system opodatkowania wynagrodzeń, czyli taki, w którym poprzez podatki zabiera się coraz większą część dochodów podatnikom zarabiającym więcej. Podatki miały na celu łagodniejsze traktowanie osób mniej zamożnych. Nominalne stawki opodatkowania kształtowały się następująco: Tab. 4. Stawki podatku dochodowego w Polsce w latach Rok /lata Stawki podatku (%) , 30, , 35, , 32, , 30, , 32 Źródło: opracowanie własne. Polski system podatkowy obejmuje 12 tytułów podatkowych. Pojęcie podatku zostało zdefiniowane w art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, jako publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe i bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Prawne podstawy nakładania obowiązków podatkowych reguluje Konstytucja Rzeczypospolitej obowiązująca od dnia 17 października 1997 roku. 26

27 Podatki można podzielić na bezpośrednie oraz pośrednie. W skład podatków bezpośrednich wchodzą: podatek od osób fizycznych, podatek od osób prawnych, podatek od spadków i darowizn, podatek od czynności cywilno-prawnych, podatek rolny, podatek leśny, podatek od nieruchomości, podatek środków transportowych, a także podatek tonażowy. Do podatków pośrednich zalicza się z kolei podatek od towarów i usług, podatek akcyzowy oraz podatek od gier. Biorąc pod uwagę charakter i znaczenie fiskalne obowiązkowych obciążeń finansowych, w polskim systemie wyróżnić można 4 grupy obciążeń: podatki, składki, opłaty, parapodatki. Podatkiem jest świadczenie pieniężne o charakterze publicznoprawnym, nieodpłatnym, przymusowym oraz bezzwrotnym na rzecz podmiotów publicznych i wynikające z ustawy podatkowej. Cechą wyróżniającą składki jest ich ekwiwalentność, co oznacza możliwość odzyskania składek w formie wypłat pieniężnych (np. zasiłek chorobowy) lub bezpłatnych świadczeń medycznych. Składki są zróżnicowane również zakresem obowiązywania, który zależy od sytuacji ubezpieczonego. Opłata pobierana jest najczęściej w związku z konkretnymi czynnościami organów państwowych lub samorządowych, a obowiązek jej uiszczania związany jest z uzyskaniem określonej korzyści (ekwiwalentność). Pozostałe płatności o charakterze przymusowym określane są często jako parapodatki. Charakterystyczne jest ich znaczne zróżnicowanie obejmują m.in. obowiązkowe wpłaty o charakterze szczególnym, związane z korzystaniem z określonych dóbr (np. opłaty drogowe), a także dopłaty (np. w związku z przyłączeniem do sieci elektrycznej) oraz kary i grzywny. 2. Optymalizowanie formy podatku dochodowego Dynamika otoczenia przedsiębiorstwa doprowadza do kształtowania koncepcji zarządzania, w tym zarządzania podatkami, która pozwala na szybkie dostosowanie się do zmiennych warunków działania. Właściwa reakcja na otoczenie zwiększa szansę przetrwania oraz pozwala na poprawę efektywności, co w ostateczności prowadzić ma do wzrostu wartości przedsiębiorstwa. Zmiany otoczenia doprowadzają m.in. do konstruowania koncepcji zarządzania strategicznego. Jego istotną częścią jest zarządzanie podatkami, które polega na kształtowaniu ryzyka podatkowego, sterowaniu wydatkami podatkowymi oraz koordynacji dążenia do ograniczenia ryzyka i wydatków. Strategia podatkowa oznacza przyjęcie określonego sposobu postępowania wobec otoczenia podatkowego i stanowi przejaw zarządzania podatkami. Punktem wyjścia dla sformułowania strategii podatkowej jest określenie celu przedsiębiorstwa w zakresie opodatkowania. Cel podatkowy przedsiębiorstwa obejmuje z jednej strony dążenie do eliminacji lub co najmniej minimalizacji ryzyka podatkowego, a z drugiej do minimalizacji ciężaru podatkowego. Eliminacja zagrożenia odbywa się przede wszystkim poprzez udostępnienie odpowiednich zasobów oraz sprawne organizowanie procesów wewnętrznych przedsiębiorstwa, tak aby sprostać wymogom formalnym wynikającym z norm prawnych. Z drugiej strony konieczne jest identyfikowanie i reagowanie na te zmiany przepisów, które mogą prowadzić do spadku rentowności lub konkurencyjności. 27

28 Minimalizacja wydatków podatkowych przeważnie nie może odbywać się autonomicznie. Oznacza to konieczność uwzględnienia innych niż podatkowe celów podmiotu. Zarządzanie podatkami powinno zatem przyczyniać się do realizacji celów głównych przedsiębiorstwa, jednak w taki sposób, aby obciążenie podatkowe było jak najmniejsze. Możliwość osiągnięcia celów przedsiębiorstwa wymaga m.in. odnalezienia najkorzystniejszej formy opodatkowania. Chodzi o to, jak działając zgodnie z prawem nie płacić więcej niż jest to naprawdę konieczne. Z tego też względu w organizowaniu bieżącej działalności steruje się procesami zaopatrzenia i sprzedaży w taki sposób, aby osiągnąć korzyści podatkowe. Czynników, które mają bądź mogą mieć wpływ na prowadzenie działalności gospodarczej jest więcej. Ich określenie stanowi jeden z warunków sprawnego i skutecznego działania przedsiębiorcy. Mądre wykorzystywanie zasobów minimalizujące lub eliminujące ich marnotrawstwo oraz powodzenie w realizacji celów jest uwarunkowane uwzględnianiem elementów otoczenia zewnętrznego i wewnętrznego. W polskim systemie podatkowym występują zróżnicowane formy podatku dochodowego, wynikające z dążenia do upraszczania rozliczeń, tak by były mniej uciążliwe dla przedsiębiorców, a także zmniejszenia kosztów poboru podatku. Zróżnicowanie konstrukcji podatku dochodowego ma więc uzasadnienie w racjonalizacji systemu podatkowego oraz tworzeniu warunków dla prowadzenia działalności gospodarczej przede wszystkim przez małe przedsiębiorstwa. Zróżnicowanie to jest korzystne dla podatnika, gdyż umożliwia, oczywiście w określonym zakresie, dobór optymalnego sposobu opodatkowania. Zróżnicowanie form podatku dochodowego obywa się według kryteriów formy prawnej, sposobu ustalania podatku i sposobu określenia podstawy obliczenia podatku. Biorąc pod uwagę formę prawną, wyodrębnia się opodatkowanie osób fizycznych i opodatkowanie innych podmiotów, tzn. osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych, nieposiadających osobowości prawnej. Ze względu na sposób ustalania podatku wyróżnia się podatek liniowy, podatek progresywny, określony stawką procentową, a także podatek określony stawką kwotową. Uwzględniając sposób określenia podstawy obliczenia podatku, wyodrębnia się podatek uproszczony (ryczałtowy) oraz podatek na zasadach ogólnych. Jednostki gospodarcze rozpoczynające działalność gospodarczą stają przed wyborem formy opodatkowania dochodu. Wybór ten w dużym stopniu determinuje sposób prowadzenia działalności. Podatnicy, wybierając formę opodatkowania, skupiają się przede wszystkim na tym, żeby płacony przez nich podatek był jak najmniejszy. Oprócz samej wysokości podatku, kryteriami oceny i sposobu opodatkowania dochodu są jednak też koszty prowadzenia ewidencji i rozliczeń, ryzyko podatkowe powodowane przez podatek, możliwość wpływania na obciążenia podatkowe, przewidywane do zapłaty kwoty podatku M. Poszwa, Zarządzanie podatkami w małej i średniej firmie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2007, s

29 Podstawowymi formami opodatkowania dochodów z prowadzonej działalności przez podatnika w Polsce są: podatkowa księga przychodów i rozchodów, ryczałt ewidencjonowany oraz karta podatkowa Opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych Podstawową formą opodatkowania dochodu z działalności gospodarczej jest opodatkowanie na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej. Skala podatkowa to wzór wynikający z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych 31, na podstawie którego określa się wysokość podatku, jaki zapłaci podatnik od dochodu uzyskanego w jednym roku podatkowym. Przedziały w skali podatkowej, nazywane także progami podatkowymi określają, jaką stawką podatku opodatkowane są dochody podatnika. Po przekroczeniu progu podatkowego zmienia się stawka podatku, jednak zmiana nie dotyczy całego dochodu podatnika, ale jedynie jego nadwyżki powyżej przekroczonego progu. Podatek progresywny oblicza się w następujący sposób: dochód podatnika do wysokości pierwszego progu podatkowego opodatkowany jest pierwszą stawką podatku ze skali podatkowej, po uwzględnieniu tzw. kwoty wolnej od podatku, nadwyżka dochodu ponad pierwszym progiem podatkowym opodatkowana jest według drugiej stawki wynikającej ze skali podatkowej itd. Tab. 5 przedstawia obecną skalę podatkową w Polsce. Tab. 5. Skala podatkowa w Polsce (stan na rok 2012). Podstawa obliczenia podatku w złotych ponad do Wysokość podatku % minus kwota zmniejszająca podatek 556 zł 02 gr zł 02 gr + 32% nadwyżki ponad zł Źródło: Art. 27 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307). Dochodem z działalności gospodarczej jest różnica między przychodem z działalności gospodarczej a kosztami uzyskania przychodu, powiększona o różnicę między wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, surowców i materiałów podstawowych i pomocniczych, półfabrykatów, wyrobów gotowych, braków i odpadów, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa od wartości remanentu początkowego. Na równi z kosztami uzyskania przychodów traktuje się również opłacaną przez podatnika składkę na ubezpieczenia społeczne 32. Zastosowanie podatku według skali staje się korzystne w sytuacji, gdy dochody z działalności gospodarczej nie są duże, co pozwala uniknąć przejścia na kolejny próg podatkowy, wynoszący 32%. Do pozytywnych skutków tej formy opodatkowania należy zaliczyć przede wszystkim: wspólne rozliczanie się z małżonkiem (znajduje tu zastosowanie łączne opodatkowanie małżonków i preferencyjne opodatkowanie osób samotnie wychowujących dzieci), prawo do odliczania kwoty wolnej od podatku, prawo do korzystania z ulg i odliczeń. 30 I. Bogaczyk, Własna firma: Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej, Wydawnictwo Forum, Poznań 2006, s Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 27 ust. 1, op. cit. 32 G. Szczodrowski, op. cit., s

30 Podatek według skali staje się niekorzystny wówczas, gdy podatnik osiąga wysoki dochód przekraczający próg podatkowy. Niekorzystne jest też stosowanie go w sytuacji, gdy przedsiębiorca ponosi niskie koszty uzyskania przychodu. Wówczas należy rozważyć skorzystanie z form uproszczonych, o ile na ich zastosowanie zezwalają przepisy prawne. Podatnicy rozliczający się za pomocą skali podatkowej mają możliwość rozliczania się wspólnie z małżonkiem i składania deklaracji na formularzu PIT-36 (zał. nr 10) wraz z dodatkowym do niego załącznikiem PIT-36/B. Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą mogą być opodatkowane podatkiem liniowym, którego stawka w Polsce wynosi 19%. Wprowadzenie podatku liniowego w tej wysokości zrównało sytuację osób fizycznych z osobami prawnymi, które też płacą podatek w wysokości 19%. Podatnicy mogą wybrać tę formę opodatkowania, jeżeli złożą we właściwym urzędzie skarbowym do dnia 20 stycznia roku podatkowego lub przed rozpoczęciem działalności stosowne pisemne oświadczenie o wyborze tej właśnie formy. Z podatkiem liniowym, podobnie jak w przypadku form uproszczonych, wiąże się możliwość jego utraty. Dzieje się tak w przypadku, gdy podatnik uzyskał przychody z działalności gospodarczej ze świadczonych usług na rzecz swojego byłego bądź obecnego pracodawcy, odpowiadającym czynnościom, które wykonywał w ramach stosunku pracy w roku poprzedzającym rok podatkowy. Przedsiębiorca, aby móc skorzystać z podatku liniowego, nie może świadczyć usług na rzecz swojego byłego pracodawcy przez okres 2 lat. Nie oznacza to jednak, że nie może świadczyć usług pracodawcom, gdyż związane jest to tylko z takimi czynnościami, które przedsiębiorca świadczył lub świadczy pracodawcy w ramach umowy o pracę 33. W podatku liniowym, tak jak w przypadku skali podatkowej, podstawą opodatkowania jest dochód liczony zgodnie z Ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych 34, od którego przysługuje możliwość odliczenia składek na ubezpieczenie społeczne, jeśli wcześniej nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Podatnicy mogą jeszcze odliczyć od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne do wysokości 7,75% podstawy wymiaru tej składki 35. Podatnicy, rozliczając się za pomocą podatku liniowego, zobowiązani są do corocznego sporządzania deklaracji rocznej na formularzu PIT-36L (zał. nr 9) wraz z załącznikiem PIT-B i składania go do końca kwietnia każdego roku, następującego po roku obrachunkowym. Zastosowanie podatku liniowego staje się korzystne w sytuacji, gdy dochody z działalności gospodarczej są duże, przez co unika się przejścia na kolejny próg podatkowy wynoszący 32%. Do negatywnych konsekwencji tej formy opodatkowania należy zaliczyć natomiast przede wszystkim to, że małżonkowie rozliczają się osobno, pojawia się zakaz łączenia dochodu, odliczania kwoty wolnej od podatku oraz korzystania z ulg i odliczeń. Sposobami ewidencji zdarzeń gospodarczych są: podatkowa księga przychodów i rozchodów lub księgi rachunkowe R. Wolański, System Podatkowy w Polsce, Zakamycze 2004, s Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307 ze zm.). 35 Ibidem, art. 27b ust W. Wyrzykowski, op. cit., s

31 Podatkowa księga przychodów i rozchodów używana jest znacznie częściej niż księgi handlowe. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów 37 wśród podmiotów, które są zobligowane do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów są osoby fizyczne i spółki cywilne, jawne, partnerskie tych osób, wykonujące pozarolniczą działalność gospodarczą, osoby wykonujące działalność w zakresie wolnych zawodów, osoby fizyczne wykonujące działalność na podstawie umów agencyjnych i na warunkach umów zlecenia zawartych na podstawie odrębnych przepisów, osoby prowadzące działy specjalne produkcji rolnej, jeżeli zgłosiły zamiar prowadzenia tej księgi, rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne bez zatrudnienia w nim pracowników, członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz pracowników rolnych, wykonujący działalność gospodarczą osobiście lub z udziałem członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, o ile łączny przychód z tej działalności gospodarczej nie przekracza zł; duchowni, którzy zrzekli się opłacania zryczałtowanego podatku dochodowego 38. Istnieje też katalog podmiotów, które są zwolnione z obowiązku prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów są to podatnicy, którzy prowadzą księgi rachunkowe, opłacają podatek dochodowy w formach zryczałtowanych, wykonują wyłącznie usługi przewozu osób i towarów taborem konnym, wykonują zawód adwokata wyłącznie w zespole adwokackim, dokonują sprzedaży środków trwałych po likwidacji działalności 39. Za podstawę wpisów do podatkowej księgi przychodów i rozchodów traktuje się dowody księgowe, którymi są: a) faktury VAT, w szczególności faktury VAT marża, VAT RR, VAT MP, dokumenty celne, rachunki oraz faktury korygujące i noty korygujące 40 ; b) inne dowody księgowe, m.in. dzienne zestawienia dowodów sporządzone do zaksięgowania zbiorczym zapisem, noty księgowe, sporządzone w celu skorygowania zapisu dotyczącego operacji gospodarczej, dowody opłat pocztowych i bankowych 41 ; c) dowody wewnętrzne dotyczące m.in. zakupu od krajowego producenta lub hodowcy produktów roślinnych i zwierzęcych, nieprzerobionych sposobem przemysłowym lub przerobionych sposobem przemysłowym, jeżeli przerób polega na kiszeniu produktów roślinnych lub przetwórstwie mleka albo na uboju zwierząt rzeźnych i obróbce poubojowej tych zwierząt, wartości produktów roślinnych i zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy lub hodowli prowadzonej przez podatnika, kosztów diet i innych należności za czas podróży służbowej pracowników oraz wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących, opłat sądowych, notarialnych, skarbowych Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. z 2003 r., Nr 152, poz. 1475). 38 T. Martyniuk, op. cit., s W. Wyrzykowski, op. cit., s Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, 12, op. cit. 41 Ibidem, Ibidem,

32 Podatkowa księga przychodów i rozchodów składa się z 16 kolumn (zał. nr 11), w których ewidencjonowane są następujące informacje: kolumny 1-5 przeznaczone są do wpisania kolejnych numerów do księgi, dat, numerów dowodów księgowych oraz danych kontrahenta, kolumny 7-9 służą do ewidencjonowania przychodów, kolumny przeznaczone są do ewidencjonowania kosztów oraz do ujmowania innych zaszłości gospodarczych (np. wydatków nie stanowiących kosztów uzyskania przychodu 43. Podatnicy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów mają do wyboru 2 metody rozliczania kosztów: kasową i memoriałową. Wyboru spośród nich dokonuje podatnik, przy czym wybraną metodę należy stosować przez cały rok podatkowy. Metoda kasowa (zwana także metodą uproszczoną) polega na ujmowaniu kosztów w dacie ich poniesienia, niezależnie od tego, do jakiego okresu się one odnoszą. Koszty uzyskania przychodów są potrącane tylko w tym roku podatkowym, w którym zostały poniesione. Za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów, w przypadku podatników prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów, uważa się dzień wystawienia faktury (rachunku) lub innego dowodu stanowiącego podstawę do zaksięgowania (ujęcia) kosztu 44. Metoda memoriałowa jest bardziej skomplikowana od metody kasowej. Polega ona na rozliczaniu kosztów w podziale na koszty bezpośrednie (rozliczane w dacie uzyskania przychodu z nimi związanego) i pośrednie (rozliczane w dacie poniesienia wydatku) 45. Koszty bezpośrednie odnoszące się do przychodów uzyskanych w danym roku, a które zostały poniesione w różnych okresach, rozlicza się w tym roku, w którym został osiągnięty odpowiadający im przychód. Dotyczy to również tych kosztów, które zostały poniesione w następnym roku podatkowym, ale przed złożeniem zeznania podatkowego (nie później jednak niż do upływu terminu złożenia zeznania). Koszty bezpośrednie poniesione po dniu złożenia zeznania należy rozliczyć w następnym roku podatkowym. Inaczej jest z kosztami pośrednimi te z reguły, podobnie jak przy metodzie kasowej, potrąca się w dacie ich poniesienia. Jeżeli jednak koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy i nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, stanowią one koszty uzyskania przychodu proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą, czyli należy je rozbić proporcjonalnie na 2 lata lub dłużej. Dochodem z działalności gospodarczej jest różnica pomiędzy przychodem z działalności gospodarczej a kosztami uzyskania przychodu, powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, surowców oraz materiałów podstawowych i pomocniczych, półfabrykatów, wyrobów gotowych, braków i odpadów, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa od wartości remanentu początkowego. Poniżej (tab. 6) zostało przedstawione przykładowe zestawienie przychodów i kosztów ustalone na podstawie zapisów w Podatkowej Księdze Przychodów i Rozchodów. 43 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 23, op. cit. 44 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22 ust. 4, ust. 6b, op. cit. 45 Ibidem, art. 22 ust. 5-5c, ust

33 Tab. 6. Przykładowe zestawienie z PKPiR. 1. Przychód ,00 2. Wysokość kosztów uzyskania przychodu w roku podatkowym: a) wartość spisu z natury na początek roku podatkowego 7 000,00 b) wydatki na zakup towarów handlowych i materiałowych ,00 c) wydatki na koszty uboczne zakupu d) wartość spisu z natury na koniec roku podatkowego 6 000,00 e) kwota pozostałych wydatków ,00 f) wartość wynagrodzeń naturze ujętych w innych kolumnach księgi 0.00 RAZEM koszty uzyskania przychodu (a+b+c-d+e+f) ,00 3. Ustalenie dochodu osiągniętego w roku podatkowym a) przychód ,00 b) koszty uzyskania przychodów ,00 DOCHÓD (a-b) ,00 Źródło: opracowanie własne. Podsumowując, przy zasadach ogólnych należy zatem pamiętać o kilku podstawowych sprawach: przede wszystkim należy wpłacać comiesięczną zaliczkę na podatek dochodowy do 20 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni, w grudniu trzeba wpłacić podwójną zaliczkę wynikającą z dochodu osiągniętego w listopadzie, a do dnia 30 kwietnia należy złożyć zeznanie roczne (PIT-36 lub PIT-36L). Podmioty gospodarcze prowadzące podatkową księgę przychodów i rozchodów, oprócz tej księgi, zobowiązane są prowadzić ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencję wyposażenia, imienne karty przychodów pracowników, ewidencję sprzedaży, ewidencję przebiegu pojazdu, inne ewidencje prowadzone ze względu na szczególny rodzaj działalności 46. Ewidencja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych powinna być prowadzona zgodnie z art. 22n ust. 2-6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych 47. Musi ona zawierać co najmniej liczbę porządkową, datę nabycia, datę przyjęcia do używania, określenie dokumentu stwierdzającego nabycie, określenie środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, symbol Klasyfikacji Środków Trwałych, wartość początkową, stawkę amortyzacyjną, kwotę odpisu amortyzacyjnego za dany rok podatkowy i narastająco za okres dokonywania tych odpisów, zaktualizowaną wartość początkową, zaktualizowaną kwotę odpisów amortyzacyjnych, wartość ulepszenia zwiększającą wartość początkową, datę likwidacji oraz jej przyczynę albo datę zbycia. W ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ujmowane są składniki majątku trwałego o wartości m.in zł o planowanym okresie eksploatacji dłuższym niż 1 rok. Ewidencją wyposażenia obejmuje się składnik majątku, którego wartość początkowa przekracza zł. Ewidencja ta powinna zawierać co najmniej takie dane jak: numer kolejny wpisu, datę nabycia, numer faktury lub rachunku, nazwę wyposażenia, cenę zakupu wyposażenia lub koszt wytworzenia, numer pozycji, pod którą wpisano w księdze koszt związany z nabyciem wyposażenia, datę likwidacji (w tym również datę sprzedaży lub darowizny) oraz przyczynę likwidacji wyposażenia. 46 Biuletyn Informacyjny dla Służb Ekonomiczno-Finansowych nr 7 (726), Jak prowadzić Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów?, Wydawnictwo Podatkowe GOFIN, Gorzów Wielkopolski 2011, s Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22n ust. 2-6, op. cit. 33

34 Podatnicy wypłacający pracownikom należności ze stosunku pracy (stosunku służbowego, pracy nakładczej itp.) są obowiązani prowadzić indywidualne (imienne) karty przychodów pracowników (karty przychodów). Mają one na celu prawidłowe ustalenie zaliczki na podatek dochodowy. Dane, jakie powinny zawierać karty przychodów reguluje rozporządzeniu w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów 48. Zgodnie z tym przepisem, powinny one zawierać co najmniej: imię i nazwisko pracownika, NIP, PESEL, miesiąc, w którym nastąpiła wypłata, sumę osiągniętych w danym miesiącu przychodów brutto, koszty uzyskania przychodu, składkę na ubezpieczenia społeczne, podstawę obliczenia zaliczki w danym miesiącu, razem dochód narastająco od początku roku, kwotę należnej zaliczki na podatek dochodowy, składkę na powszechne ubezpieczenie zdrowotne, należną zaliczkę na podatek dochodowy, datę przekazania zaliczki na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje właściwy naczelnik urzędu skarbowego. W przypadku sprzedaży nieudokumentowanej fakturami (lub rachunkami) przychody ze sprzedaży ewidencjonuje się na podstawie wystawionego na koniec dnia dowodu wewnętrznego. Niektórzy podatnicy muszą jednak dodatkowo prowadzić ewidencję sprzedaży. Dotyczy to podatników, którzy m.in. zlecili prowadzenie księgi biuru rachunkowemu, przy prowadzeniu przedsiębiorstwa wielozakładowego prowadzą tylko jedną księgę w miejscu wskazanym jako siedziba podatnika: ewidencję sprzedaży należy wówczas prowadzić w poszczególnych zakładach 49, oraz prowadzą handel obwoźny lub obnośny i w miejscu wykonywania działalności nie przechowują księgi podatkowej 50. Ewidencja sprzedaży powinna być zbroszurowana i zawierać co najmniej: numer kolejny wpisu, datę uzyskania przychodu nieudokumentowanego fakturami, rachunkami oraz kwotę tego przychodu. Oznacza to, że w ewidencji tej nie trzeba ujmować sprzedaży udokumentowanej fakturami lub rachunkami (taka bowiem sprzedaż jest wpisywana tylko w podatkowej księdze przychodów i rozchodów). Jeżeli w prowadzonej działalności gospodarczej podatnik wykorzystuje samochód osobowy niewprowadzony do ewidencji środków trwałych, w celu ujęcia wydatków w kosztach podatkowych musi on prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu. Ewidencja ta powinna zawierać co najmniej: nazwisko, imię i adres zamieszkania osoby używającej pojazdu, numer rejestracyjny pojazdu i pojemność silnika, kolejny numer wpisu, datę i cel wyjazdu, opis trasy (skąd-dokąd), liczbę faktycznie przejechanych kilometrów, stawkę za 1 km przebiegu oraz kwotę wynikającą z przemnożenia liczby faktycznie przejechanych kilometrów i stawki za 1 km przebiegu oraz podpis podatnika (pracodawcy) i jego dane 51. Niektórzy podatnicy muszą prowadzić też inną dokumentację, niekoniecznie powiązaną z podatkową księgą przychodów i rozchodów, np. ewidencję kupna i sprzedaży wartości dewizowych prowadzona przez podatników prowadzących działalność kantorową, ewidencję pożyczek i zastawionych rzeczy prowadzona przez podatników prowadzących działalność lombardową, ewidencję sprzedaży 48 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów 5 ust. 2, op. cit. 49 Ibidem, 9 ust Ibidem, 9 ust Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 23 ust. 5,7, op. cit. 34

35 i zakupów dla potrzeb podatku VAT prowadzona przez czynnych podatników podatku VAT, oraz akta osobowe. Podstawowym aktem prawnym, regulującym zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych jest ustawa o rachunkowości 52, ale oprócz tego obowiązują też Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (MSR). Konstrukcja ksiąg jest tematem na tyle obszernym, że zostanie przedstawiona jedynie w skrócie. Księgi rachunkowe prowadzone są na podstawie dowodów księgowych i ujmują zapisy zdarzeń w porządku chronologicznym oraz systematycznym. Obejmują one zbiory zapisów księgowych, obrotów i sald. W ich skład wchodzą: 1. Dziennik służy do zapisywania w porządku chronologicznym, dzień po dniu, danych o operacjach gospodarczych. Zapisy w dzienniku muszą być kolejno numerowane, a sumy zapisów (obroty) liczone w sposób ciągły. 2. Konta księgi głównej wprowadza się pod datą otwarcia ksiąg rachunkowych salda początkowe aktywów i pasywów, a następnie dokonuje zapisów wszystkich operacji za kolejne miesiące, zarejestrowanych uprzednio lub jednocześnie w dzienniku. 3. Konta ksiąg pomocniczych (ewidencji analitycznej) prowadzi się głównie dla: środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz dokonanych od nich odpisów amortyzacyjnych (umorzeniowych), rozrachunków z kontrahentami, rozrachunków z pracownikami, operacji sprzedaży, operacji zakupu oraz kosztów. 4. Zestawienie obrotów i sald księgi głównej oraz zestawienia sald kont ksiąg pomocniczych. 5. Wykaz składników aktywów i pasywów. Do prowadzenia ksiąg rachunkowych zobligowane są osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych, spółki partnerskie, jeżeli ich przychody za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej euro 53, którą przelicza się na walutę polską po średnim kursie, ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski, na dzień 30 września roku poprzedzającego rok obrachunkowy, spółki handlowe (osobowe i kapitałowe) inne niż wyżej wymienione, tzn. spółki: komandytowa, komandytowo-akcyjna, z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjna. Prowadzenie ksiąg handlowych nie jest zadaniem łatwym, ale prawidłowo prowadzone księgi posiadają dużą zaletę: dają obraz finansów firmy, umożliwiają analizowanie na bieżąco stanu zapasów, rozrachunków z partnerami handlowymi itd. Zapisy na kontach księgowych są dobrym źródłem informacji dla zarządu przydatne do prowadzenia analizy finansowej i podejmowania decyzji. Podstawowe zalety prowadzenia ksiąg rachunkowych to kontrola sytuacji finansowej w firmie, bieżąca analiza zdarzeń gospodarczych oraz możliwość ustalania własnych planów kont dostosowanych do specyfiki prowadzonej działalności. Należy jednak powiedzieć, że sformalizowana forma prowadzenia księgowości wiąże się z ponoszeniem dość wysokich kosztów obsługi księgowej. Do innych wad ksiąg rachunkowych należy zaliczyć duży stopień komplikacji, konieczność 52 Ustawa z dnia 29 kwietnia 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2009 r., Nr 152, poz ze zm.). 53 Ibidem, art. 2 ust

36 znajomości wielu ustaw i bieżąca ich analiza, a także konieczność spełnienia wielu wymagań stawianych przez ustawę o rachunkowości. 4. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych Przed rokiem 1998 opodatkowanie przedsiębiorców opłacających podatek w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych było uregulowane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych 54. Z czasem jednak kwestie te oraz dotyczące płatników karty podatkowej i zasad opodatkowania przychodów od osób duchownych zostały uregulowane w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne 55. Prawo do opłacania podatku w formie ryczałtu przysługuje określonym grupom podatników. Wśród tych grup można wyróżnić osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, w tym również w formie spółki cywilnej osób fizycznych albo spółki jawnej osób fizycznych. W 2004 roku prawo do korzystania z ryczałtu uzyskały również podmioty, które uzyskują przychody z najmu i dzierżawy, pod warunkiem, że umowy zawierane są w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Ważnym ograniczeniem jest także wysokość osiąganego przychodu w ciągu roku kwotą graniczną jest euro. Jeśli płatnicy w ciągu roku obrotowego przekroczą tę kwotę, to od następnego roku podatkowego tracą prawo do korzystania z ryczałtu i są zobowiązani do opłacania podatku na zasadach ogólnych 56. Do dnia 20 stycznia roku podatkowego podatnicy spełniający warunki do skorzystania z ryczałtu muszą złożyć pisemne oświadczenie o wyborze właśnie tej formy opodatkowania do właściwego urzędu skarbowego ze względu na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli działalność ta jest rozpoczynana w ciągu roku, to do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności takie oświadczenie należy złożyć do danego urzędu skarbowego 57. Limit przychodów to nie jedyne ograniczenie, które wyklucza z korzystania z formy ryczałtu. Dodatkowo wykluczeni są podatnicy, którzy świadczą usługi wymienione w załączniku nr 2 do ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne 58, opłacają podatek w formie karty podatkowej, osiągają w całości lub w części przychody z tytułu prowadzenia aptek, lombardów, kantorów, działalności w zakresie handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych, wytwarzają wyroby opodatkowane akcyzą (z wyjątkiem energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych), wykonują niektóre wolne zawody (np. doradcy podatkowi, architekci, geodeci) 59. Dużym ograniczeniem dla małżonków jest fakt, że ryczałtowcy nie mogą się wspólnie rozliczać, co dla niektórych przedsiębiorców stanowi bardzo duże utrudnienie. 54 G. Szczodrowski, Polski System Podatkowy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, s Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, op. cit. 56 A. Gomułowicz, J. Małecki, Podatki i prawo podatkowe, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s K. Koperkiewicz-Mordel, W. Chrościewski, W. Nykiel, op. cit., s Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, op. cit. 59 Ibidem, art

37 Ryczał od przychodów ewidencjonowanych jest specyficzną formą rozliczania się z osiągniętych przez podatnika dochodów, a ściśle rzecz biorąc od przychodów. W formie tej nie jest istotne, jakie koszty uzyskania przychodu poniósł podatnik, gdyż nie podlegają one ewidencji. Stawki podatku są zróżnicowane w zależności od rodzaju działalności, jaka jest prowadzona. Obecnie stawki te wynoszą odpowiednio 20%, 17%, 8,5%, 5,5% i 3% 60. Tab. 7. Stawki podatkowe ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wraz z przykładami. Stawka Wykonywana działalność (przykłady) podatku 20% Przychody osiągane w zakresie wolnych zawodów Przychody ze świadczenia usług: reprodukcji komputerowych nośników informacji, pośrednictwa m.in. w sprzedaży hurtowej samochodów osobowych, furgonetek pozostałych 17% pojazdów samochodowych oraz motocykli (wraz z częściami i akcesoriami do motocykli), parkingowych, związanych z wydawaniem oprogramowania komputerowego pobieranego z Internetu, przetwarzania danych. 8,5% 5,5% 3% Przychody: z działalności usługowej, w tym przychody z działalności gastronomicznej w zakresie sprzedaży napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%, związane ze zwalczaniem pożarów i zapobieganiem pożarom, przychodów ze świadczenia usług wychowania przedszkolnego (PKWiU ), z działalności polegającej na wytwarzaniu przedmiotów (wyrobów) z materiału powierzonego przez zamawiającego, prowizji uzyskanej przez komisanta ze sprzedaży na podstawie umowy komisu, z tzw. najmu prywatnego. Przychody: z działalności wytwórczej, robót budowlanych lub w zakresie przewozów ładunków taborem samochodowym o ładowności powyżej 2 ton, uzyskane z prowizji z działalności handlowej w zakresie sprzedaży jednorazowych biletów komunikacji miejskiej, znaczków do biletów miesięcznych, znaczków pocztowych, żetonów i kart magnetycznych do automatów. Przychody: z działalności gastronomicznej, z wyjątkiem przychodów ze sprzedaży napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%, b) z działalności usługowej w zakresie handlu, c) ze świadczenia usług związanych z produkcją zwierzęcą. Źródło: opracowanie własne na podstawie na podst. Art. 10 i 12 Ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 1998 r., Nr 144, poz. 930). Podatnikom, którzy rozliczają się za pomocą ryczałtu, przysługuje katalog zwolnień i odliczeń, tak jak w przypadku osób opłacających podatek na zasadach ogólnych. Ewidencję przychodów prowadzi się w ściśle określony sposób, który jest zdefiniowany za pomocą wzoru. Ujmuje się wszystkie osiągnięte przez podatnika przychody opodatkowane w zależności od stawek i dokonuje się odliczeń: 1) straty z działalności poniesionej w poprzednik roku podatkowym; 2) wydatków określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych art. 26 ust. 1 i 26b, tj. m.in.: składek zapłaconych bezpośrednio na własne ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących, składek na rzecz organizacji, 60 Ibidem, art

38 do których przynależność podatnika jest obowiązkowa, wydatków na cele rehabilitacyjne, ponoszonych przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne, darowizn na cele naukowe, naukowo-techniczne, oświatowe, kulturalne, kultury fizyczne i sportu, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów od wysokości nieprzekraczającej 15% przychodu, darowizn na cele kultu religijnego i na działalność charytatywno- -opiekuńczą, bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej, ochrony środowiska, dobroczynne do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu, wydatków na spłatę kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych. Podatnicy prowadzący swoją działalność w oparciu o ryczałt od przychodów ewidencjonowanych zobowiązani są do wpłaty do urzędu skarbowego należnego podatku w terminie do dnia 20 każdego miesiąca, następującego po miesiącu obrachunkowym, z wyjątkiem płatności za miesiąc grudzień wówczas termin jest wydłużony do dnia 31 stycznia. Ponadto co roku, w terminie do dnia 31 stycznia, są zobligowani do złożenia rocznej deklaracji z prowadzonej przez nich działalności na formularzu PIT-28 (zał. nr 8), a także PIT 28-A, który stanowi jego uzupełnienie. Kończąc zagadnienia ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, należy wskazać główne zalety i wady tej formy opodatkowania. Jako zaletę bezwzględnie można wymienić prostą księgowość, która w znacznym stopniu ułatwia i przyspiesza mechanizm rozliczeń podatkowych. Warto dodać, że przy niskich kosztach istnieje możliwość pozyskania korzyści fiskalnych w porównaniu z zasadami ogólnymi, gdyż podatek płacony jest od obrotów. Ryczałt posiada także wady. Najważniejsza z nich to przede wszystkim brak możliwości zrzeczenia się ryczałtu w trakcie roku podatkowego oraz wykluczenie wspólnego rozliczania się z małżonkiem. Ryczałt bywa też nieopłacalny, gdy zysk jest bardzo mały (wysokie koszty), ponieważ podatek płaci się od przychodu bez pomniejszania o koszty jego uzyskania. Reasumując, każdy przedsiębiorca przed zarejestrowaniem działalności gospodarczej powinien przeanalizować wszelkie konsekwencje wybrania tej formy opodatkowania. Mogą one być niekorzystne przede wszystkim przy małych marżach, przewidywanych dużych wydatkach itp. Jeżeli tak jest, to należy wybrać inną formę opodatkowania. 5. Karta podatkowa Podstawowym źródłem prawa, regulującym możliwości korzystania z karty podatkowej i obowiązki wynikające z tego podatku, jest Ustawa z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne 61. Karta podatkowa uważana jest za najprostszą formę opodatkowania wśród tych, które przysługują podatnikom prowadzącym działalność gospodarczą. Nie wszyscy przedsiębiorcy mogą z niej jednak korzystać. Wyżej wymieniona ustawa przedstawia katalog ściśle określonych działalności, które uprawniają do jej stosowania. Wśród najważniejszych można wymienić m.in.: 61 Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz. 930 ze zm.). 38

39 usługową lub wytwórczo-usługową przy zatrudnieniu nieprzekraczającym 5 osób; usługową w zakresie handlu detalicznego żywnością, napojami, wyrobami tytoniowymi oraz kwiatami, z wyjątkiem napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%; usługową w zakresie handlu detalicznego artykułami nieżywnościowymi, z wyjątkiem handlu paliwami silnikowymi, środkami transportu samochodowego, częściami oraz akcesoriami do pojazdów mechanicznych, ciągnikami rolniczymi i motocyklami oraz artykułami nieżywnościowymi objętego koncesjonowaniem; gastronomiczną jeśli nie jest prowadzona sprzedaż napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%; w zakresie usług transportowych wykonywanych przy użyciu jednego pojazdu; w zakresie usług rozrywkowych; w zakresie sprzedaży posiłków domowych w mieszkaniach, jeżeli nie jest prowadzona sprzedaż napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%, w wolnych zawodach, polegającą na świadczeniu usług w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego; w wolnych zawodach, polegającą na świadczeniu przez lekarzy weterynarii usług weterynaryjnych; w zakresie opieki domowej nad dziećmi i osobami chorymi; w zakresie usług edukacyjnych, polegającą na udzielaniu lekcji na godziny 62. Działalność w formie karty podatkowej mogą prowadzić osoby fizyczne oraz spółki cywilne osób fizycznych pod warunkiem, że liczba zatrudnionych osób nie przekracza limitu wyznaczonego dla danego rodzaju działalności. Aby podatnik mógł skorzystać z karty podatkowej, muszą być spełnione następujące, określone prawem, warunki złożenie wniosku o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej (druk PIT-16, zał. nr 7), zgłoszenie prowadzenia działalności, która podlega karcie podatkowej, przy prowadzeniu działalności podatnik nie korzysta z usług osób niezatrudnionych przez siebie na podstawie umowy o pracę oraz usług z innych przedsiębiorstw i zakładów, podatnik nie prowadzi innej działalności poza tą, dla której stosuje się kartę podatkową, małżonek nie prowadzi działalności gospodarczej w tym samym zakresie co podatnik, podatnik nie wytwarza wyrobów opodatkowanym podatkiem akcyzowym. Wniosek o opodatkowanie w formie karty podatkowej musi być złożony we właściwym urzędzie skarbowym ze względu na miejsce prowadzenia działalności w terminie do dnia 20 stycznia roku podatkowego, od którego dana działalność ma być prowadzona. W przypadku rozpoczęcia działalności wniosek ten musi być złożony przed rozpoczęciem działalności. Podatnicy prowadzący działalność opodatkowaną w formie karty podatkowej są zwolnieni od składania zeznań i deklaracji podatkowych oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Muszą jedynie co roku składać zeznanie roczne PIT-16/A (zał. nr 7), w którym zawiera się informacje o składkach na ubezpieczenie zdrowotne. W efekcie tego wysokość podatku, jaki muszą zapłacić właściciele firm, jest 62 Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, op. cit. 39

40 niezależna w żadnym stopniu od wyników działalności. Uzależniona jest natomiast od tzw. zewnętrznych znamion, do których zalicza się rodzaj prowadzonej działalności, liczbę mieszkańców w miejscowości, w której jest prowadzona działalność oraz liczbę zatrudnionych przez podatnika pracowników 63. Kwotę, jaką podatnik co miesiąc musi wpłacić ustala naczelnik urzędu skarbowego w decyzji według stawek miesięcznych. Ich wysokość jest uzależniona od rodzaju wyżej wymienionych czynników. Należy pamiętać też, że przedsiębiorca musi pilnować limitu zatrudnienia, który zależny jest od zakresu świadczonych usług. W przypadku jego przekroczenia traci się prawo do korzystania z karty podatkowej. Podatnicy rozpoczynający działalność w ciągu roku wpłacają należny podatek w formie karty podatkowej za okres od dnia rozpoczęcia działalności do końca pierwszego miesiąca w wysokości 1/30 miesięcznej należności za każdy dzień. W przypadku karty podatkowej istnieje możliwość pomniejszenia naszego ciężaru podatkowego o składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Kwota ta nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki. Podatnicy opłacają podatek dochodowy do dnia 7 lutego każdego miesiąca za miesiąc ubiegły, a za grudzień do 28 grudnia 64. Poniżej zostały przedstawione stawki karty podatkowej na rok 2012 według wybranych pozycji w celu zobrazowania sposobu funkcjonowania tej formy opodatkowania. Tab. 8. Stawki karty podatkowej na 2012 rok wybrane pozycje. Zakres Oznaczenie W miejscowości o liczbie mieszkańców (wysokość stawek w zł) działalności stawek do od do powyżej Usługi ślusarskie Usługi tapicerskie Usługi kosmetyczne Kominiarstwo Usługi hafciarskie Źródło: opracowanie własne na podstawie załącznika nr 3 do Ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 1998 r., Nr 144, poz. 930). 63 K. Koperkiewicz-Mordel, W. Chrościelewski, W. Nykiel, Polskie Prawo Podatkowe, DIFIN, Warszawa 2006, s T. Martyniuk, Formy ewidencji podatkowej małych podmiotów gospodarczych, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli, Gdańsk 2003, s

41 Kończąc rozważania na temat karty podatkowej, można stwierdzić, że podobnie jak każda z form opodatkowania dochodu, posiada ona swoje wady i zalety. Do głównych zalet zalicza się nieskomplikowany system rozliczania podatku oraz płacenie co miesiąc niezmienionej kwoty podatku, co w dużej mierze przyczynia się do ułatwienia procesu planowania. Regularne płacenie stałych kwot można uznać też za wadę w aspekcie nierentowności przedsiębiorstwa. Inną wadą są występujące utrudnienia ustawowe, które zmniejszają atrakcyjność tej formy, np. brak możliwości wspólnego rozliczania się z małżonkiem, ograniczona możliwość korzystania z usług osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę oraz zakaz korzystania z usług innych przedsiębiorstw i zakładów, z wyjątkiem usług specjalistycznych. 41

42 Podsumowanie Otwarcie własnej działalności gospodarczej to wyzwanie dla osób zaradnych, przedsiębiorczych. Proces ten stwarza jednak szereg problemów na różnych etapach tworzenia działalności i w rozmaitych jej obszarach. Uruchomienie własnej firmy jest planowaniem przedsiębiorstwa. Brak planowania jest jedną z podstawowych słabości małego biznesu, wyrażającą się poprzez brak znajomości branży, otoczenia firmy i innych czynników. Do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa ważne jest przede wszystkim pozyskanie odbiorców zarówno na początku działalności, jak również w przyszłości, którą jest w stanie objąć swymi prognozami. Przedsiębiorca prezentuje, co jego zdaniem wpłynie lub powinno wpłynąć na jego docelowy rynek, powodując jego rozwój i zwiększanie liczby klientów. Zasada swobody gospodarczej wyrażona w ustawie o działalności gospodarczej stanowi, że podejmowanie oraz prowadzenie działalności gospodarczej jest wolne i dozwolone każdemu w granicach obowiązującego porządku prawnego. Najczęściej spotykaną formą własności handlowej organizacji prowadzących działalność gospodarczą jest struktura firmy jednoosobowej, tj. należącej do pojedynczego przedsiębiorcy, który z reguły samotnie zarządza swoim kapitałem. Rejestrowanie działalności gospodarczej jest procesem trudnym, a nieraz mozolnym. Wprowadzane zmiany w tym zakresie w postaci zasady jednego okienka wyraźnie sprzyjają korzystnym tendencjom w tym zakresie. Skomplikowanym problemem jest również wybór optymalnej formy opodatkowania. Jest to proces wymagający umiejętności odpowiedniego planowania rozwoju przedsiębiorstwa i kalkulowania wyniku gospodarczego. Przedstawiona praca miała za zadanie przybliżyć problematykę tworzenia przedsiębiorstwa. Poruszona została kwestia samego rodzenia się pomysłu na biznes, procesu rejestracji przedsiębiorstwa, wyboru odpowiedniej formy organizacyjno- -prawnej oraz obrania właściwej polityki podatkowej. 42

43 Spis tabel Tab. 1. Charakterystyka form organizacyjno-prawnych przedsiębiorstw w Polsce Tab. 2. Warianty zbiegu ubezpieczeń i wynikające z nich obowiązki opłacania składek Tab. 3. Etapy rejestracji działalności gospodarczej przed i po wprowadzeniu jednego okienka Tab. 4. Stawki podatku dochodowego w Polsce w latach Tab. 5. Skala podatkowa w Polsce (stan na rok 2012) Tab. 6. Przykładowe zestawienie z PKPiR Tab. 7. Stawki podatkowe ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wraz z przykładami Tab. 8. Stawki karty podatkowej na 2012 rok wybrane pozycje Spis schematów Schemat 1. Obszary działania przedsiębiorcy... 7 Schemat 2. Otoczenie przedsiębiorstwa

44 Bibliografia Bogaczyk I., Własna firma: Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej, Wydawnictwo Forum, Poznań Dolata S., Podstawy wiedzy o polskim systemie podatkowym, Warszawa Gaudemet P.M., J. Moliner J., Finanse Publiczne, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa Gołdyn A., Przyczyny ucieczki przed podatkiem, Monitor Podatkowy 6/1996 podatkowy.pl/index.php?mod=m_artykuly&cid=36&id=429 (odczyt z dnia ). Gomułowicz A., Podatki i prawo podatkowe, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa Koperkiewicz-Mordel K., Chrościelewski W., Nykiel W., Polskie Prawo Podatkowe, DIFIN, Warszawa Martyniuk T., Formy ewidencji podatkowej małych podmiotów gospodarczych, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli, Gdańsk Owsiak S., Finanse Publiczne: Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Pisarczyk B., Mruk H., Kompendium wiedzy o marketingu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Poszwa M., Zarządzanie podatkami w małej i średniej firmie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa Stiglitz J.E., Ekonomia sektora publicznego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Szczodrowski G., Polski System Podatkowy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Wach K., Jak założyć własną firmę, Instytut Wspierania Przedsiębiorczości w Krakowie, Kraków Wolański R., System Podatkowy w Polsce, Zakamycze Wyrzykowski W., Księgi, ewidencje i rejestry podatkowe małych przedsiębiorstw, Scientifiv Publishing Group, Gdańsk Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. z 2010 r., Nr 138, poz. 930 ze zm.). Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. z 2003 r., Nr 152, poz ze zm.). Rozporządzenie Rady (WE) Nr 2157/2001 z 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (Dz.U. UE L Nr 294 z ze zm.) Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz ze zm.). Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. Nr 88, poz. 439 ze zm.). Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.). Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz ze zm.). Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz ze zm.). Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.). Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz. 930 ze zm.). Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r., Nr 51 poz. 307 ze zm.). Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2009 r., Nr 152, poz ze zm.). Gazeta Podatkowa, Wydawnictwo Podatkowe GOFIN.PL, Gorzów Wielkopolski. Biuletyn Informacyjny dla Służb Ekonomiczno-Finansowych nr 7 (726), Jak Prowadzić Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów?, Wydawnictwo Podatkowe GOFIN, Gorzów Wielkopolski

45 Wykaz załączników Załącznik nr 1 Formularz CEIDG Załącznik nr 2 Formularz RG Załącznik nr 3 Druk NIP Załącznik nr 4 Druk VAT-R Załącznik nr 5 Druk ZUS ZUA Załącznik nr 6 Druk ZUS ZZA Załącznik nr 7 Deklaracja PIT-16 i PIT-16/A Załącznik nr 8 Deklaracja PIT-28 i PIT-28/A Załącznik nr 9 Deklaracja PIT-36L Załącznik nr 10 Deklaracja PIT-36 i PIT-B Załącznik nr 11 Wzór Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów

46 Załącznik nr 1 Formularz CEIDG-1 46

47 47

48 48

49 49

50 Załącznik nr 2 Formularz RG-1 50

51 51

52 52

53 53

54 Załącznik nr 3 Druk NIP-2 54

55 55

56 56

57 57

58 Załącznik nr 4 Druk VAT-R 58

59 59

60 60

61 Załącznik nr 5 Druk ZUS ZUA 61

62 62

63 Załącznik nr 6 Druk ZUS ZZA 63

64 64

65 Załącznik nr 7 Deklaracja PIT-16 i PIT-16/A 65

66 66

67 67

68 68

69 69

70 Załącznik nr 8 Deklaracja PIT-28 i PIT-28/A 70

71 71

72 72

73 73

74 74

75 Załącznik nr 9 Deklaracja PIT-36L i PIT-B 75

76 76

77 77

78 78

79 79

80 Załącznik nr 10 Deklaracja PIT-36 i PIT-B 80

81 81

82 82

83 83

84 84

85 85

86 86

87 87

Podstawy finansów i inwestowania w biznesie. Wykład 4

Podstawy finansów i inwestowania w biznesie. Wykład 4 Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 4 Działalność gospodarcza zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż,

Bardziej szczegółowo

Organizacje pozarządowe lider ekonomii społecznej. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ABC

Organizacje pozarządowe lider ekonomii społecznej. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ABC ABC Czyli jak rozpocząć DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ OSOBY FIZYCZNE W okresie recesji gospodarczej i bardzo wysokiego bezrobocia, często jedyną drogą do uzyskania dochodów pozwalających na normalną egzystencje

Bardziej szczegółowo

JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU

JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU WPROWADZENIE DO PRZEDSIĘBIORCZOŚCI PODSTAWOWE POJĘCIA PRAWNE POJĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

Bardziej szczegółowo

Rejestracja podatników oraz formy opodatkowania działalności gospodarczej

Rejestracja podatników oraz formy opodatkowania działalności gospodarczej Pierwszy Urząd Skarbowy w Opolu Rejestracja podatników oraz formy opodatkowania działalności gospodarczej ul. Rejtana 3b 45-334 Opole tel.:77 442-06-53 us1671@op.mofnet.gov.pl Działalność rolnicza Działalność

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej związane jest z podjęciem wielu decyzji odnośnie:

Rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej związane jest z podjęciem wielu decyzji odnośnie: INFORMACJA O WARUNKACH PODEJMOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ, W TYM O PRZEPISACH PRAWNYCH, PROCEDURACH POSTĘPOWANIA I WZORACH DOKUMENTÓW Warunki podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na

Bardziej szczegółowo

Podmioty niezgłaszające działalności gospodarczej, znikające, zaprzestające składania deklaracji lub zawieszające działalność gospodarczą

Podmioty niezgłaszające działalności gospodarczej, znikające, zaprzestające składania deklaracji lub zawieszające działalność gospodarczą Wykonywanie wszelkich czynności mających znamiona działalności gospodarczej podlega rejestracji. 1. Z dniem 31 marca 2009 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość małych firm

Rachunkowość małych firm Uniwersytet Szczeciński Katedra Rachunkowości Zakład Teorii Rachunkowości mgr Stanisław Hońko Rachunkowość małych firm Zakładanie działalności gospodarczej Szczecin 05.10.2005 Podstawowe akty prawne 1.

Bardziej szczegółowo

Rejestracja podmiotu gospodarczego

Rejestracja podmiotu gospodarczego I. Wykonywanie wszelkich czynności mających znamiona działalności gospodarczej podlega rejestracji. 1. Od 1 lipca 2011 r. wszyscy przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą są ewidencjonowani w

Bardziej szczegółowo

O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y

O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y Rejestracja Firmy 1 Rejestracja O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y Zgodnie z Ustawą o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po

Bardziej szczegółowo

Opis: Te i wiele innych pytań oraz odpowiedzi odnajdą Państwo w oferowanym przedwodniku. Życzymy udanego korzystania. Spis treści:

Opis: Te i wiele innych pytań oraz odpowiedzi odnajdą Państwo w oferowanym przedwodniku. Życzymy udanego korzystania. Spis treści: Tytuł: Jak założyć i prowadzić działalność gospodarczą w Polsce i wybranych krajach europejskich. Vademecum małego i średniego przedsiębiorcy (wyd. V poprawione) Autorzy: Przemysław Mućko, Aneta Sokół

Bardziej szczegółowo

Projekt "Lubelskie Lokalnie MikrodotacjeFIO" dofinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu -Fundusz

Projekt Lubelskie Lokalnie MikrodotacjeFIO dofinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu -Fundusz ZAKŁADANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ KROK PO KROKU Projekt "Lubelskie Lokalnie MikrodotacjeFIO" dofinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu -Fundusz Inicjatyw

Bardziej szczegółowo

Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny

Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny 1) osoba fizyczna prowadząca działalność jednoosobowo: a) kopie dokumentu stwierdzającego tożsamość Klienta (dowód osobisty/paszport

Bardziej szczegółowo

Twoja działalność gospodarcza

Twoja działalność gospodarcza Twoja działalność gospodarcza 6 kroków do sukcesu Własna działalność gospodarcza Aby rozpocząć działalność gospodarczą ważny jest nie tylko dobry pomysł, bardzo istotny jest również kapitał finansowy.

Bardziej szczegółowo

Czym jest deklaracja VAT-R?

Czym jest deklaracja VAT-R? Czym jest deklaracja VAT-R? VAT-R jest deklaracją składaną w celu rejestracji lub aktualizacji danych w zakresie podatku od towarów i usług (VAT). Daje przedsiębiorcy możliwość zarejestrowania się jako

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość szkolenie realizowane w ramach projektu

Przedsiębiorczość szkolenie realizowane w ramach projektu Przedsiębiorczość szkolenie realizowane w ramach projektu Szkolenie dla osób długotrwale bezrobotnych z zakresu rozwoju przedsiębiorczości Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich Działanie

Bardziej szczegółowo

adanie własnej asnej firmy multimedialne materiały y pomocnicze Zakładanie ponadgimnazjalnych Plan prezentacji 1

adanie własnej asnej firmy multimedialne materiały y pomocnicze Zakładanie ponadgimnazjalnych Plan prezentacji 1 Zakładanie adanie własnej asnej firmy multimedialne materiały y pomocnicze dla uczniów w szkół ponadgimnazjalnych 1 Wstęp Podstawy prawne podejmowania działalności gospodarczej Rodzaje działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Prawa osoby zamierzającej rozpocząć działalność gospodarczą:

Prawa osoby zamierzającej rozpocząć działalność gospodarczą: Prawa osoby zamierzającej rozpocząć działalność gospodarczą: Określenie ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej oraz wolność prowadzenia działalności gospodarczej wynika z Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w Poznaniu. Karolina Szalewska Wydział Działalności Gospodarczej Urząd Miasta Poznania

Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w Poznaniu. Karolina Szalewska Wydział Działalności Gospodarczej Urząd Miasta Poznania KROK PO KROKU do własnej firmy Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w Poznaniu Karolina Szalewska Wydział Działalności Gospodarczej Urząd Miasta Poznania Wyższa Szkoła Logistyki w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Działalnośćgospodarcza. Formy opodatkowania. Rejestracja w urzędzie skarbowym.

Działalnośćgospodarcza. Formy opodatkowania. Rejestracja w urzędzie skarbowym. Działalnośćgospodarcza. Formy opodatkowania. Rejestracja w urzędzie skarbowym. Opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej podatkiem dochodowym od osób fizycznych (zwanym dalej podatkiem PIT). Podstawy

Bardziej szczegółowo

Jak rozpocząć działalność

Jak rozpocząć działalność Jak rozpocząć działalność Administrator, 30.07.2009 Działalność gospodarcza - informacje wstępne Podstawa prawna. Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

ZASADY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ OBOWIĄZKI ZWIĄZANE Z PROWADZENIEM DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

ZASADY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ OBOWIĄZKI ZWIĄZANE Z PROWADZENIEM DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ZASADY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ OBOWIĄZKI ZWIĄZANE Z PROWADZENIEM DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Osoba, która zdecyduje się na prowadzenie działalności gospodarczej jest zobowiązana do wypełnienia

Bardziej szczegółowo

Forma własności. własność mieszana

Forma własności. własność mieszana Lekcja 39. Temat: Klasyfikowanie przedsiębiorstw Temat w podręczniku: Klasyfikacja przedsiębiorstw Podmiotem gospodarczym jest każdy, niezależnie od jego formy organizacyjnej, aktywny uczestnik procesów

Bardziej szczegółowo

Zestaw 19. Zakres wiadomości i umiejętności związanych z zatrudnieniem i działalnością gospodarczą.

Zestaw 19. Zakres wiadomości i umiejętności związanych z zatrudnieniem i działalnością gospodarczą. Zestaw 19. Zakres wiadomości i umiejętności związanych z zatrudnieniem i działalnością gospodarczą. Zadanie 1 Zasady podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej są uregulowane w ustawie: a) O

Bardziej szczegółowo

Swoboda działalności gospodarczej w pewnych dziedzinach życia gospodarczego zostaje jednakże ograniczona, czego przejawem może byd np.

Swoboda działalności gospodarczej w pewnych dziedzinach życia gospodarczego zostaje jednakże ograniczona, czego przejawem może byd np. ZAKŁADAMY FIRMĘ Prowadzanie własnej gospodarczej stanowi alternatywę wobec pracy na etat. Coraz więcej osób dochodzi do wniosku, że praca,,na swoim jest lepszym rozwiązaniem niż zatrudnienie na umowę.

Bardziej szczegółowo

Pojęcie działalności gospodarczej

Pojęcie działalności gospodarczej Pojęcie działalności gospodarczej 1 Działalność gospodarcza to wykreowana przez system prawny każdego państwa forma organizacyjno prawna umożliwiająca zespolenie podmiotów uczestniczących w procesie gospodarczym

Bardziej szczegółowo

Zakładanie działalności gospodarczej

Zakładanie działalności gospodarczej Zakładanie działalności gospodarczej Rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej związane jest z podjęciem wielu decyzji - odnośnie przedmiotu działalności, jej rodzaju (produkcja, handel, usługi),

Bardziej szczegółowo

FORMY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ. dr inż. Edyta Niemiec

FORMY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ. dr inż. Edyta Niemiec FORMY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ dr inż. Edyta Niemiec FORMY ORGANIZACYJNO-PRAWNE SPÓŁDZIELNIE, FUNDACJE, STOWARZYSZENIA JEDNOSTKA LUB ZAKŁAD BUDŻETOWY PRZEDSIĘBIORSTWO PAŃSTWOWE SPÓŁKI JEDNOOSOBOWA

Bardziej szczegółowo

Wybór formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wybór formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podstawowe akty prawne: Wybór formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. 1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r,

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 4 Plan wykładu Pojęcie działalności gospodarczej i przedsiębiorcy Formy prawne przedsiębiorstw 2014-11-05 2 Działalność gospodarcza Zarobkowa działalność

Bardziej szczegółowo

Niniejszy ebook jest własnością prywatną.

Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejsza publikacja, ani żadna jej część, nie może być kopiowana, ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana, powielana, ani odczytywana w środkach publicznego

Bardziej szczegółowo

REJESTRACJA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ORAZ PRAWA I OBOWIĄZKI PODATNIKA Z TYM ZWIĄZANE

REJESTRACJA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ORAZ PRAWA I OBOWIĄZKI PODATNIKA Z TYM ZWIĄZANE REJESTRACJA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ORAZ PRAWA I OBOWIĄZKI PODATNIKA Z TYM ZWIĄZANE POJĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA definicję działalności gospodarczej określa art. 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Standard usługi doradczej - asysta w rozpoczynaniu działalności gospodarczej

Standard usługi doradczej - asysta w rozpoczynaniu działalności gospodarczej Załącznik nr 2c do umowy o udzielnie wsparcia Standard usługi doradczej - asysta w rozpoczynaniu działalności gospodarczej Wsparcie na prowadzenie punktu konsultacyjnego jest przeznaczone na finansowanie

Bardziej szczegółowo

Przy kilku rodzajach działalności tylko jeden tytuł do ubezpieczeń społecznych

Przy kilku rodzajach działalności tylko jeden tytuł do ubezpieczeń społecznych Przy kilku rodzajach działalności tylko jeden tytuł do ubezpieczeń społecznych Autor: Michał Jarosik {IF_PARAM:INTRO_ONLY} Przedsiębiorca mający dochody z różnych źródeł decyduje, od którego z nich opłaci

Bardziej szczegółowo

Podmioty niezgłaszające działalności gospodarczej, znikające, zaprzestające składania deklaracji

Podmioty niezgłaszające działalności gospodarczej, znikające, zaprzestające składania deklaracji Wykonywanie wszelkich czynności mających znamiona działalności gospodarczej podlega rejestracji. 1. Z dniem 31 marca 2009 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o

Bardziej szczegółowo

Zmiana formy prawnej działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie wpisu do ewidencji. Optymalizacja podatkowa

Zmiana formy prawnej działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie wpisu do ewidencji. Optymalizacja podatkowa Zmiana formy prawnej działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie wpisu do ewidencji Optymalizacja podatkowa Ryzyka związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przedsiębiorców (na podstawie

Bardziej szczegółowo

gospodarcza. Formy opodatkowania.

gospodarcza. Formy opodatkowania. Działalno alność gospodarcza. Formy opodatkowania. Podatek dochodowy Podatek od towarów w i usług ug PIT VAT 22 alności gospodarczej podatkiem dochodowym od osób b fizycznych (zwanym dalej podatkiem PIT)

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA. Wybór formy opodatkowania przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych K-001/1. Kogo dotyczy:

KARTA INFORMACYJNA. Wybór formy opodatkowania przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych K-001/1. Kogo dotyczy: KARTA INFORMACYJNA K-001/1 Obowiązuje od dnia 18-03-2013 Urząd Skarbowy w Będzinie Wybór formy opodatkowania przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych Kogo dotyczy: Osoba fizyczna rozpoczynająca

Bardziej szczegółowo

Spółka cywilna i spółka jawna. Wykonanie: Wilkosz Justyna I MSU, GI

Spółka cywilna i spółka jawna. Wykonanie: Wilkosz Justyna I MSU, GI Spółka cywilna i spółka jawna Wykonanie: Wilkosz Justyna I MSU, GI Forma prawna przedsiębiorstw determinuje: tryb i warunki załoŝenia przedsiębiorstwa; zakres odpowiedzialności właściciela(i) za zobowiązania

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA Warunki podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez osoby fizyczne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej regulują przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie

Bardziej szczegółowo

ROZPOCZĘCIE DZIAŁALNOŚCI PREFERENCYJNE SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE

ROZPOCZĘCIE DZIAŁALNOŚCI PREFERENCYJNE SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE ROZPOCZĘCIE DZIAŁALNOŚCI PREFERENCYJNE SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Kto może skorzystać z preferencyjnych składek Osoby, które po 24 sierpnia 2005 r. rozpoczęły prowadzenie pozarolniczej działalności

Bardziej szczegółowo

ROZPOCZĘCIE DZIAŁANOŚCI PREFERENCYJNE SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE

ROZPOCZĘCIE DZIAŁANOŚCI PREFERENCYJNE SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE ROZPOCZĘCIE DZIAŁANOŚCI PREFERENCYJNE SKŁADKI NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Kto może skorzystać z preferencyjnych składek Osoby, które po 24 sierpnia 2005 r. rozpoczęły prowadzenie pozarolniczej działalności

Bardziej szczegółowo

Założenie własnego przedsiębiorstwa.

Założenie własnego przedsiębiorstwa. Założenie własnego przedsiębiorstwa. Obecnie obowiązuje zasada jednego okienka, tzn. że w trakcie rejestracji własnej działalności nie musimy biegać po wielu urzędach, a raczej jesteśmy w stanie załatwić

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA REJESTRACJI DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ. Olsztyn 21.05.2009 r.

PROCEDURA REJESTRACJI DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ. Olsztyn 21.05.2009 r. PROCEDURA REJESTRACJI DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Olsztyn 21.05.2009 r. Rejestracja działalności gospodarczej od 31.03.2009 r.- JEDNO OKIENKO Podstawa prawna 1. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Podstawę prawną tworzenia grup stanowi ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

Bardziej szczegółowo

Krok 2. Określenie przedmiotu działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacja Działalności

Krok 2. Określenie przedmiotu działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacja Działalności ZAKŁADANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ KROK PO KROKU. Spis treści: I. Przygotowanie do rejestracji firmy: 1) nazwa firmy, 2) określenie przedmiotu działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Rozdział IV Wspólnota mieszkaniowa jako podatnik podatku od towarów i usług VAT

Rozdział IV Wspólnota mieszkaniowa jako podatnik podatku od towarów i usług VAT Rozdział IV Wspólnota mieszkaniowa jako podatnik podatku od towarów i usług VAT 1. Wspólnota mieszkaniowa jako podmiot (podatnik) podatku VAT Ustawa o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r.

Bardziej szczegółowo

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA W ZAKRESIE PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB FIZYCZNYCH. 2. w formie ryczałtu ewidencjonowanego:

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA W ZAKRESIE PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB FIZYCZNYCH. 2. w formie ryczałtu ewidencjonowanego: KARTA INFORMACYJNA Nr: PDI/05/2005/01 Nr wersji: 01 Data wydania: 30.11.2005 WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA W ZAKRESIE PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB FIZYCZNYCH Kogo dotyczy: Wymagane dokumenty: Druki: Opłaty

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. Charakterystyka form działalności gospodarczej. FORMY PRAWNE PRZEDSIĘBIORCÓW

Załącznik nr 2. Charakterystyka form działalności gospodarczej. FORMY PRAWNE PRZEDSIĘBIORCÓW Podstawa prawna Status prawny Charakter Cel; przeznaczenie 7 2 lipca 2004 r. o swobodzie 1 posiada zdolność do czynności prawnych (pełną) 4 w małym zakresie cywilna 23 kwietnia 1967 r. Kodeks cywilny 2

Bardziej szczegółowo

1. Przegląd form prowadzenia biznesu. 2. Różne aspekty podatkowych rozwiązań - wybierz właściwe dla siebie!

1. Przegląd form prowadzenia biznesu. 2. Różne aspekty podatkowych rozwiązań - wybierz właściwe dla siebie! 1. Przegląd form prowadzenia biznesu - ich korzyści i zobowiązania 2. Różne aspekty podatkowych rozwiązań - wybierz właściwe dla siebie! 3. Funkcje, jakie możesz pełnić w firmie - czy znasz je wszystkie?.

Bardziej szczegółowo

3. Suma komandytowa to: a) oznaczono kwotowo wkład wnoszony do spółki przez komandytariusza

3. Suma komandytowa to: a) oznaczono kwotowo wkład wnoszony do spółki przez komandytariusza TESTY 1. Spółką osobową nie jest: a) spółka komandytowo-akcyjna b) spółka akcyjna c) spółka z o.o. w organizacji d) spółka cywilna 2. Wpis do KRS: a) jest wpisem konstytutywnym dla spółek osobowych b)

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Wybór formy prawnej dla prowadzenia działalności gospodarczej Henryk Nowicki

Rozdział 1. Wybór formy prawnej dla prowadzenia działalności gospodarczej Henryk Nowicki Założyć firmę i nie zbankrutować. Aspekty prawne. redakcja naukowa Sławomir Sojak Założenie własnej rmy i jej utrzymanie nie jest zadaniem łatwym. Książka ma uświadomić czytelnikom trudności oraz pomóc

Bardziej szczegółowo

Prawo Spółek 13.02.2008.

Prawo Spółek 13.02.2008. Prawo Spółek 13.02.2008. Spółka cywilna Jest spółką uregulowaną w kodeksie cywilnym. Wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego poprzez działanie w sposób oznaczony (art.860

Bardziej szczegółowo

Badanie wielkości kapitału własnego w zależności od rodzaju prowadzonej działalności

Badanie wielkości kapitału własnego w zależności od rodzaju prowadzonej działalności Badanie wielkości kapitału własnego w zależności od rodzaju prowadzonej działalności L.p. Rodzaj prowadzonej Rodzaj dokumentu (i z jakich przepisów to działalności wynika) 1. Spółka cywilna Jeżeli spółka

Bardziej szczegółowo

podatki dochodowego: 1. Zasady ogólne: podatek wg skali 2. Podatek liniowy 3. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych 4.

podatki dochodowego: 1. Zasady ogólne: podatek wg skali 2. Podatek liniowy 3. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych 4. Podatki Opodatkowanie podatkiem dochodowym podmiotów prowadzących działalność gospodarczą ma miejsce w oparciu o ustawę: I. o podatku dochodowym od osób fizycznych i dotyczy: indywidualnej działalności

Bardziej szczegółowo

OSOBY PROWADZĄCE POZAROLNICZĄ DZIAŁALNOŚĆ ŹRÓDŁA PRAWA ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) zwana ustawą o sus, ustawa

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 Formy organizacyjno-prawne prowadzenia działalności gospodarczej

MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 Formy organizacyjno-prawne prowadzenia działalności gospodarczej MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 Formy organizacyjno-prawne prowadzenia działalności gospodarczej Po przeczytaniu poniższego tekstu przygotujcie w dowolnej formie graficznej schemat przedstawiający różne formy

Bardziej szczegółowo

Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny

Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny 1) osoba fizyczna prowadząca działalność jednoosobowo: a) kopie dwóch dokumentów stwierdzających tożsamość Klienta (dowód osobisty/paszport

Bardziej szczegółowo

Identyfikator podatkowy NIP czy PESEL? Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00 916 Warszawa. www.finanse.mf.gov.pl

Identyfikator podatkowy NIP czy PESEL? Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00 916 Warszawa. www.finanse.mf.gov.pl Identyfikator podatkowy NIP czy PESEL? Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00 916 Warszawa www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Identyfikator podatkowy - NIP czy PESEL? OBOWIĄZEK EWIDENCYJNY

Bardziej szczegółowo

Ekonomia i prawo dla inżynierów - wykład 3: Zakładanie działalności gospodarczej

Ekonomia i prawo dla inżynierów - wykład 3: Zakładanie działalności gospodarczej Ekonomia i prawo dla inżynierów - wykład 3: Zakładanie działalności gospodarczej Forma działalności gospodarczej Przy wyborze formy działalności należy brać pod uwagę przede wszystkim: pożądane formy opodatkowania,

Bardziej szczegółowo

Spółka komandytowa wady i zalety w aspekcie podatkowym i prawnym. Warszawa, dnia 02.10.2015

Spółka komandytowa wady i zalety w aspekcie podatkowym i prawnym. Warszawa, dnia 02.10.2015 Spółka komandytowa wady i zalety w aspekcie podatkowym i prawnym Warszawa, dnia 02.10.2015 Czym jest spółka komandytowa Jedna ze spółek osobowych (obok jawnej, partnerskiej, SKA) W celu prowadzenie przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw

Formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw Formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw Przedsiębiorstwo jest to zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych. Przedsiębiorstwa charakteryzuje:

Bardziej szczegółowo

Rozpoczynasz prowadzenie działalności gospodarczej?

Rozpoczynasz prowadzenie działalności gospodarczej? ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Rozpoczynasz prowadzenie działalności gospodarczej? Przeczytaj! SZANOWNY KLIENCIE, Jeżeli na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych

Bardziej szczegółowo

PRZEKSZTAŁCENIE SPÓŁKI CYWILNEJ W SPÓŁKĘ PRAWA HANDLOWEGO

PRZEKSZTAŁCENIE SPÓŁKI CYWILNEJ W SPÓŁKĘ PRAWA HANDLOWEGO PRZEKSZTAŁCENIE SPÓŁKI CYWILNEJ W SPÓŁKĘ PRAWA HANDLOWEGO Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej ( Spółka ) jest najprostszym narzędziem, po który sięgają przedsiębiorcy. Spisanie

Bardziej szczegółowo

Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny

Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny Załącznik nr I.7. do Instrukcji kredytowania działalności gospodarczej i rolniczej w Banku Spółdzielczym w Radzyniu Podlaskim Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny

Bardziej szczegółowo

Efektywne zarządzanie Salonem kosmetycznym

Efektywne zarządzanie Salonem kosmetycznym Efektywne zarządzanie Salonem kosmetycznym Agenda. Obszary efektywnego zarządzania Salonem Zarządzanie personelem Zarządzanie finansami Właściwe planowanie Zarządzanie komunikacją Jak wykorzystać Analizę

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks spółek handlowych (druk nr 319 )

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks spółek handlowych (druk nr 319 ) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks spółek handlowych (druk nr 319 ) USTAWA z dnia 15 września 2000 r. KODEKS

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Rozdział 1. Rodzaje spółek osobowych

Spis treści: Rozdział 1. Rodzaje spółek osobowych Spółki osobowe. Prawo spółek. Prawo podatkowe i bilansowe. Sebastian Kuros, Monika Toczek, Anna Kuraś Spółki osobowe stają się coraz popularniejszą formą prowadzenia działalności gospodarczej. Wynika to

Bardziej szczegółowo

Dziękujemy za zaufanie i skorzystanie z naszego serwisu www.doradcapodatkowyonline.eu. Otrzymaliśmy od Państwa pytanie następującej treści:

Dziękujemy za zaufanie i skorzystanie z naszego serwisu www.doradcapodatkowyonline.eu. Otrzymaliśmy od Państwa pytanie następującej treści: Szanowni Państwo, Wrocław, dnia 26 listopad 2013 r. Dziękujemy za zaufanie i skorzystanie z naszego serwisu www.doradcapodatkowyonline.eu. Otrzymaliśmy od Państwa pytanie następującej treści: Pytanie Klienta:

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek od towarów i usług --> Podatnicy i płatnicy --> Podatnicy

Temat Podatek od towarów i usług --> Podatnicy i płatnicy --> Podatnicy Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPPP1-443-1233/10-2/JL Data 2011.01.20 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie Temat Podatek od towarów i usług --> Podatnicy i płatnicy --> Podatnicy

Bardziej szczegółowo

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH

WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH Niniejsze opracowanie nie stanowi źródła prawa podatkowego. WYBÓR FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH Informacje do wykorzystania przy wypełnieniu oświadczenia/zawiadomienia o wyborze

Bardziej szczegółowo

Jak założyć działalność gospodarczą Formy działalności gospodarczej Do wypełnienia wniosku potrzebujemy następujących danych:

Jak założyć działalność gospodarczą Formy działalności gospodarczej Do wypełnienia wniosku potrzebujemy następujących danych: Formy działalności gospodarczej Zakładając działalność gospodarczą, trzeba rozważyć w jakiej formie ma ona być prowadzona, a możliwości są wielorakie i są następujące: - indywidualna działalność gospodarcza

Bardziej szczegółowo

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania SPIS TREŚCI 1. Czym jest prawo gospodarcze i jakie jest jego miejsce w systemie prawa polskiego?... 15 2. Wyjaśnij istotę źródeł prawa gospodarczego.... 16 3. Wskaż i omów podstawowe zasady prawa gospodarczego....

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne dla przedsiębiorców

Informacje ogólne dla przedsiębiorców Informacje ogólne dla przedsiębiorców 1. Wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest jednocześnie: wnioskiem o wpis do ewidencji działalności gospodarczej (URZĄD GMINY), wnioskiem o wpis

Bardziej szczegółowo

Przewodnik prowadzenia i rejestracji działalności gospodarczej na rynku Ukrainy Spis treści

Przewodnik prowadzenia i rejestracji działalności gospodarczej na rynku Ukrainy Spis treści Przewodnik prowadzenia i rejestracji działalności gospodarczej na rynku Ukrainy Spis treści 1. ZASADY ZAKŁADANIA, REJESTRACJI I PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ... 2 2. SYSTEM PODATKOWY... 6 3. WAŻNY

Bardziej szczegółowo

Pojęcie działalności gospodarczej

Pojęcie działalności gospodarczej Pojęcie działalności gospodarczej Cechy: Działalność gospodarcza w orzecznictwie SN 1. Zawodowy charakter 2. Powtarzalność 3. Racjonalne gospodarowanie (zysk i opłacalność) 4. Uczestnictwo w obrocie gospodarczym

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie ksiąg rachunkowych czyli co to jest pełna księgowość

Prowadzenie ksiąg rachunkowych czyli co to jest pełna księgowość Prowadzenie ksiąg rachunkowych czyli co to jest pełna księgowość Pełna księgowość limit obrotów "Art. 2. 1. Przepisy ustawy o rachunkowości, zwanej dalej ustawą, stosuje się do mających siedzibę lub miejsce

Bardziej szczegółowo

Utworzenia przedsiębiorstwa jednoosobowego nie wymaga spełnienia wymagań kapitałowych.

Utworzenia przedsiębiorstwa jednoosobowego nie wymaga spełnienia wymagań kapitałowych. Przedsiębiorstwo jednoosobowe Indywidualna działalność gospodarcza to przedsiębiorstwo prowadzone i reprezentowane przez jednego właściciela, będącego osobą fizyczną, niezależnie od liczby pracowników,

Bardziej szczegółowo

1. Osoba fizyczna prowadząca działalność jednoosobowo: a) kopie dwóch dokumentów stwierdzających tożsamość Klienta (dowód

1. Osoba fizyczna prowadząca działalność jednoosobowo: a) kopie dwóch dokumentów stwierdzających tożsamość Klienta (dowód BANK SPÓŁDZIELCZY W KAŁUSZYNIE I. Wykaz dokumentów identyfikujących Klienta i określających jego status prawny 1. Osoba fizyczna prowadząca działalność jednoosobowo: a) kopie dwóch dokumentów stwierdzających

Bardziej szczegółowo

MEMORANDUM. Michał Juda SHOWROOM. Marcin Radwan Taxpoint. Data: 29 września 2015. Traktowanie podatkowe w przypadku sprzedaży wysyłkowej z Polski

MEMORANDUM. Michał Juda SHOWROOM. Marcin Radwan Taxpoint. Data: 29 września 2015. Traktowanie podatkowe w przypadku sprzedaży wysyłkowej z Polski MEMORANDUM Do: Od: Michał Juda SHOWROOM Marcin Radwan Taxpoint Data: 29 września 2015 Temat: Traktowanie podatkowe w przypadku sprzedaży wysyłkowej z Polski Celem niniejszego memorandum jest zwięzłe przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr ZSK/PZS1/PG/2014 klasy 2ZSK l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr TŻ/PZS1/PG/2012 klasy 2TŻ1, 2TŻ2. l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

I. ROZPOCZĘCIE WYKONYWANIA DZIAŁALNOŚCI

I. ROZPOCZĘCIE WYKONYWANIA DZIAŁALNOŚCI I. ROZPOCZĘCIE WYKONYWANIA DZIAŁALNOŚCI 1. ZAKRES OPODATKOWANIA 1.1. Zakres przedmiotowy opodatkowania Zakres opodatkowania w każdym z podatków wyznaczają dwie granice. Teoria prawa podatkowego mówi o

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 20 listopada 2014 r. Poz. 1621 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 12 listopada 2014 r.

Warszawa, dnia 20 listopada 2014 r. Poz. 1621 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 12 listopada 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 listopada 2014 r. Poz. 1621 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 12 listopada 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Temat: System podatkowy

Temat: System podatkowy Temat: System podatkowy Z punktu widzenia zarządzania finansami przedsiębiorstwa, menedżer finansowy powinien doskonale orientować się w obowiązujących regulacjach podatkowych, ponieważ niewiele decyzji

Bardziej szczegółowo