Profesjonalnie działać, skutecznie zmieniać poradnik dla organizacji pozarządowych. Łódź 2010

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Profesjonalnie działać, skutecznie zmieniać poradnik dla organizacji pozarządowych. Łódź 2010"

Transkrypt

1

2 2 Wydawca: Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich OPUS Opracowanie: Zespół Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich OPUS Redakcja: Małgorzata Szewczyk Profesjonalnie działać, skutecznie zmieniać poradnik dla organizacji pozarządowych Publikacja jest udostępniona na licencji Creative Commons. Treść poradnika można kopiować na zasadach niekomercyjnych za podaniem źródła i ówczesnym poinformowaniu wydawcy. Publikację w wersji elektronicznej można znaleźć poprzez stronę Poradnik XII kroków do skutecznego działania przygotowany został w ramach projektu Łódzkie Centrum Organizacji Pozarządowych realizowanego przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych oraz jest dofinansowany ze środków Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich. Łódź 2010

3 4 SPIS TREŚCI: Wstęp Wstęp Prowadzenie organizacji pozarządowej to nie tylko realizacja życiowych pasji, ale również ogromna odpowiedzialność i zobowiązanie. W czasach, gdy z roku na rok rośnie ilość organizacji III sektora, rosną również wymagania wobec nich. 1. Organizacje pozarządowe - co to takiego i jaka jest ich kondycja w Polsce? 2. Jak założyć organizację pozarządową? 3. Ekonomizacja działań organizacji pozarządowych 4. Budowanie strategii organizacji pozarządowych 5. Korzyści i obowiązki płynące z faktu bycia organizacją pożytku publicznego Coraz trudniej jest otrzymać środki na działalność swojej organizacji, coraz ciężej zainteresować swą ofertą innych, gdy wciąż więcej z nas działa społecznie. Konieczność skrupulatnego prowadzenia księgowości, dbałości o płynność finansową, współpracy z partnerami kosztuje, nierzadko, mnóstwo czasu i energii. W świetle codziennych obowiązków i zwiększających się wymagań często zapominamy o innych, również niezwykle ważnych dla rozwoju naszej organizacji, działaniach, jak chociażby: prowadzenie działań promocyjnych, ewaluacja naszych programów, czy zarządzanie zespołem. Niniejsza publikacja powstała po to, by pokazać, o jakich działaniach powinniśmy pamiętać i jak je realizować, aby nasza organizacja osiągała postawione przez nas cele. Zależało nam na stworzeniu poradnika, który służyć będzie zarówno ludziom pragnącym założyć własną organizację pozarządową (dla nich rozdział poświęcony zakładaniu ngo), jak i tym, którzy prowadzą już własne organizacje, ale wciąż poszukują odpowiedzi na pytania w związku ze swoją aktywnością. 6. Księgowość w organizacji pozarządowej 7. Niech nas zobaczą! - Promocja w organizacji pozarządowej 8. Zarządzanie zespołem w organizacji pozarządowej 9. Finansowanie działań organizacji pozarządowej 10. Projekt - narzędzie zmiany, czyli: jak zmieniać swoje otoczenie Poniższa publikacja w szczególności kierowana jest do młodych, nowo powstałych organizacji pozarządowych. To właśnie na samym starcie zadajemy sobie najwięcej pytań. Zastanawiamy się, jak planować swoją pracę, jakie mamy obowiązki sprawozdawcze, jak możemy prowadzić działalność gospodarczą, czy jest sens ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego. Na powyższe pytania, jak i wiele innych, chcieliśmy odpowiedzieć w niniejszej publikacji. I choć zdajemy sobie sprawę, iż poradnik nie wyczerpuje w pełni wszystkich istotnych zagadnień, a każdemu z rozdziałów można by spokojnie poświęcić oddzielną publikację, mamy nadzieję, iż pozwoli odpowiedzieć Wam na wiele pytań i rozwieje szereg wątpliwości pojawiających się w codziennej pracy. Życzymy miłej lektury! Zespół Centrum OPUS 11. Współpraca organizacji pozarządowych z samorządem lokalnym Ewaluacja, jako narzędzie rozwijające i edukujące organizację 113

4 6 1. Organizacje pozarządowe - co to takiego i jaka jest ich kondycja w Polsce? O rganizacje pozarządowe to ogół prywatnych organizacji działających społecznie i nie dla osiągnięcia zysku. Sama nazwa akcentuje niezależność tych podmiotów od administracji publicznej i samorządu. Do określenia takich organizacji często zamiennie stosuje się również zwroty organizacje społeczne lub organizacje użyteczności publicznej, co podkreśla, że ich aktywność skierowana jest do ludzi i dla ludzi, a także, że działają one dla dobra publicznego. Innym zwrotem często używanym na określenie tych podmiotów jest międzynarodowa nazwa ngo (non-governmental organization). Podstawę funkcjonowania takich podmiotów w naszym prawie stanowi art. 12 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Zapewnia on wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji. Na podstawie tego zapisu osoby w naszym kraju, które mają pomysł, inicjatywę zrealizowania wspólnie i społecznie jakiegoś działania, mogą się zrzeszać. Doprecyzowanie konstytucyjnego prawa do zrzeszania się stanowią trzy podstawowe akty prawne konstytuujące powstawanie i działanie organizacji pozarządowych. Są to: Ustawa Prawo o stowarzyszeniach z dnia r. z późniejszymi zmianami. Ustawa o fundacjach z dnia r. z późniejszymi zmianami. Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z r. z późniejszymi zmianami. Obok wymienionych wyżej ustaw, do funkcjonowania w naszym systemie prawnym, konieczne jest także przestrzegania przepisów innych ustaw, np. o rachunkowości, prawa pracy, prawa podatkowego, ale to te trzy ww. akty prawne mają podstawowe znaczenie przy powoływaniu do życia stowarzyszeń lub fundacji. Organizacje pozarządowe z założenia powstają po to, aby rozwiązać jakiś problem społeczny lub w jego rozwiązaniu wspomóc administrację publiczną. Właśnie ten problem społeczny jest najistotniejszą kwestią, sensem funkcjonowania organizacji pozarządowych. Ponieważ są to z założenia podmioty tworzone dla ludzi, lepiej identyfikują pojawiające się nieprawidłowości czy niepokoje w społeczeństwie. Z uwagi na położenie bliżej ludzi powinny też skuteczniej dobierać instrumenty i działania odpowiadające na zapotrzebowanie społeczności lokalnych, z których się wywodzą i dla których pracują. Z naszych obserwacji widać również proste przełożenie sensu tworzenia organizacji pozarządowych na sferę mentalną obywatela. Zwykły człowiek szybciej podzieli się swoimi problemami z przedstawicielem podmiotu społecznego, niż z przedstawicielem organu administracji publicznej. Łatwiej też jest zdiagnozować jego potrzeby wśród bardziej swobodnej, niż w urzędowych murach, atmosfery i łatwiej jest zdobyć zaufanie takiego człowieka, który do nas przychodzi. Tutaj jednak kryje się też pułapka. Organizacje pozarządowe w Polsce nie są często na tyle silne i samowystarczalne, aby zaproponować swoim odbiorcom wszystkie możliwe instrumenty ich wsparcia. Organizacje często działają bowiem jedynie społecznie, z wykorzystaniem własnych środków i zasobów. A ile rzeczy możemy w ciągu roku wykonać bazując jedynie na pracy społecznej, składce członkowskiej czy kilku niedużych darowiznach? Do tego potrzebne jest wsparcie ze strony różnych podmiotów oraz zrozumienie ze strony klientów. Zdarzają się przypadki, że nie ma ani jednego, ani drugiego. Wówczas organizacja nie może w pełni realizować swoich działań opartych na wypracowanej misji i wizji. Dochodzi do zmęczenia materiału i często także do rutyny w działaniu, która, niestety, potrafi skutecznie zabić zaangażowanie i innowacyjność. Dlatego w przypadku słabego jeszcze w Polsce sektora pozarządowego, na co wpływ miały transformacje ustrojowe i konieczność odnalezienia się w nowych realiach społeczno-prawnych, potrzebne jest wsparcie ze strony zarówno administracji, jak i biznesu. Relacje partnerskie z tymi podmiotami, budowanie partnerstw publiczno-społecznych, to proste rozwiązania, które mogą być szansą na start dla niejednego stowarzyszenia czy fundacji. Możliwości prawne, jakie daje ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, temu służą. Szczegółowo zostaną one omówione w kolejnych rozdziałach. W tej chwili istotną kwestię stanowi fakt, że organizacje, realizując swoje zadania w sferze publicznej, uzupełniają działania państwa, wspierają jego instytucje, nierzadko wyręczają w realizacji niektórych działań (np. promocja gminy, przeciwdziałanie uzależnieniom). Eksperci uważają, że rola organizacji pozarządowych w społeczeństwie jest bardzo ważna. Organizacje pełnią bowiem funkcję bufora pomiędzy państwem a społeczeństwem. Rozwiązują one trudne problemy społeczne. Często zmniejszają także napięcia i sytuacje konfliktowe w społeczności. Dzięki nim również obywatele mają możliwość wyrażania swoich opinii, niekoniecznie w sprawach wielkiej polityki. Są to podmioty, które w strukturze usytuowane są najbliżej obywatela i, z tej racji, powinny najlepiej orientować się w potrzebach i problemach społecznych, dla rozwiązania których zostały powołane. Organizacje nie kierują się wyłącznie rachunkiem ekonomicznym (nie zysk jest dla nich najważniejszy, ale osiągnięty konkretny efekt społeczny), przez co do perfekcji muszą opanować formułowanie celów, planowanie i opracowanie strategii finansowej swojej działalności. Korzystają często z dobroczynności publicznej, ale także ze środków państwowych, europejskich lub pieniędzy fundacji prywatnych (granty, dotacje, przyjmowanie do realizacji zadań zleconych). Obok tych środków, organizacje pozarządowe mogą także pozyskiwać kapitał z prowadzonej przez siebie działalności, zgodnej z celami zapisanymi w statucie. Mogą to robić w formie działalności odpłatnej pożytku publicznego, albo w formie działalności gospodarczej, o czym również pisać będziemy w dalszej części publikacji. Po co zatem w ogóle zakładać organizacje pozarządowe? Czy warto zakładać organizację pozarządową, czy też nie? Myślimy, że to dość trudne pytanie. Osoby chcące założyć organizację powinny patrzeć na swój potencjał i same zdecydować: tak chcemy. Ważną rzeczą jest także świadomość tego, że z działalnością organizacji wiążą się jakieś obowiązki, a praca wykonywana na rzecz organizacji, bardzo często jest pracą społeczną, nawet wykonywaną popołudniami kosztem naszego życia rodzinnego. Co jeszcze jest istotne, że osoby chcące założyć ngo, powinny tak samo brać czynny udział w pracach organizacji, a nie później zostawiać wszystko na barkach zarządu czy tylko jednej osoby prezesa/przewodniczącego. Istotną też rzeczą jest misja organizacji, co to nasze stowarzyszenie chciałoby robić, co chciałoby zmieniać w społeczności lokalnej. I warto sobie te pytania postawić nie po zarejestrowaniu organizacji, ale na samym początku swojej pozarządowej drogi. Dane statystyczne Według badań Stowarzyszenia Klon/Jawor Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych. Raport z badania 2008 na dzień 1 września 2009 roku, w rejestrze REGON zarejestrowanych było stowarzyszeń i fundacji. Obok nich istnieje szereg innych organizacji zaliczanych do sektora pozarządowego. Są to m.in.: ochotnicze straże pożarne, związki zawodowe, organizacje samorządu gospodarczego i zawodowego, związki stowarzyszeń, czy związki pracodawców.

5 8 Jak widać, jest to dość liczna grupa podmiotów tworzących tzw. trzeci sektor. Grupa, która w całości stanowi dość liczną reprezentację, z której opinią powinno liczyć się państwo. Niestety, liczby nie przekładają się do końca na aktywność sektora. Część organizacji, mimo że widnieje w rejestrze, od dawna nie realizuje swoich zadań. Część realizuje je od przypadku do przypadku. Szacuje się, że realnie, aktywnie działa około połowa z nich. Formy prawne funkcjonowania organizacji pozarządowych Podstawowymi formami prawnymi, w ramach których działają organizacje pozarządowe, są fundacje i stowarzyszenia. FUNDACJA jest organizacją powoływaną przez fundatora (osobę fizyczną lub prawną). Ma wyodrębniony majątek, przeznaczony na realizację określonego celu społecznego zapisanego w statucie. Z założenia jest to organizacja nienastawiona na zysk, co nie wyklucza jednak możliwości prowadzenia przez nią działalności zarobkowej. STOWARZYSZENIA to organizacje tworzone przez ludzi, w których istotne jest członkostwo, wewnętrzna zgoda na misję i profil działania organizacji, w której działamy. Jest to forma bardziej demokratyczna i partycypacyjna jeśli chodzi o funkcjonowanie i podejmowanie decyzji. Stowarzyszenia mogą przyjmować w naszym kraju różne formy. Najpopularniejszy jest podział na: stowarzyszenie zwykłe i stowarzyszenie zarejestrowane. STOWARZYSZENIE ZWYKŁE nie wymaga rejestracji w KRS, tylko co najmniej trzech osób chętnych do jego powstania. Ta organizacja nie posiada osobowości prawnej, z czym wiąże się wiele ograniczeń, np. nie może przyjmować darowizn, nie może wnioskować o dofinansowanie, prowadzić działalności gospodarczej, zrzeszać się w związki, federacje itd. Nie działa na podstawie statutu tylko regulaminu. Powinno natomiast mieć wpis we właściwym miejscowo, ze względu na siedzibę, starostwie powiatowym. Stowarzyszenie zwykłe może podjąć uchwałę o swojej rejestracji w KRS. Musi wówczas spełnić wszystkie opisane niżej wymogi. Wtedy, ze stowarzyszenia zwykłego stanie się stowarzyszeniem zarejestrowanym. Pamiętajmy też o tym, że deklaracje przystąpienia do stowarzyszenia zwykłego, nie są ważna po zarejestrowaniu. Wówczas należałoby wypełnić nową deklarację przystąpienia do stowarzyszenia. STOWARZYSZENIE ZAREJESTROWANE w Krajowym Rejestrze Sądowym, to z kolei organizacja tworzona przez członków (minimum 15 osób). Zorganizowana jest w sposób demokratyczny. O najważniejszych decyzjach rozstrzyga w głosowaniu Walne Zgromadzenie wszystkich członków. Ma osobowość prawną i działa w oparciu o statut, który określa m.in. nazwę, cele działania, majątek i wewnętrzną strukturę organizacji. Właśnie statut jest najważniejszym aktem stowarzyszenia. Warto go zatem skonstruować w sposób naprawdę przemyślany i zawrzeć w nim takie cele i działania, które w przyszłości będziemy realizować. Wszystko bowiem, co zostanie w nim ujęte, a co jest zgodne z polskim prawem, może później być przedmiotem działań organizacji. Uzyskując osobowość prawną, stowarzyszenie staje się podmiotem prawnym w zakresie prawa cywilnego (ma zdolność prawną) oraz ma uprawnienia do wykonywania czynności prawnych. W praktyce oznacza to, że przykładowo, może otrzymywać darowizny, zawierać umowy o przyznanie dotacji, czy o wykonanie innej usługi. Tak jak fundacja, powoływane jest w celach niezarobkowych, co nie wyklucza jednak możliwości prowadzenia przez takie podmioty działalności gospodarczej. Wspominając o organizacjach pozarządowych nie możemy także zapomnieć o ZWIĄZKACH STOWARZY- SZEŃ czy KLUBACH SPOTOWYCH. ZWIĄZKI STOWARZYSZEŃ to inaczej FEDERACJE. Powstają po zebraniu się przynajmniej trzech stowarzyszeń. W skład związków mogą wchodzić również inne osoby prawne, np. fundacje. Rejestracja związku niczym nie różni się od rejestracji stowarzyszenia (o tym w kolejnym rozdziale). Po rejestracji, związki posiadają osobowość prawną. Władze tak samo wszystkie decyzje podejmują uchwałami, a ich najważniejszym dokumentem jest statut. Członkami związku są stowarzyszenia, które weszły w jego skład. Pamiętać należy, iż do organów władz wybieramy przedstawicieli poszczególnych organizacji, a nie same organizacje. Jest to o tyle istotne, że członkiem Związku jest stowarzyszenie, ale formalnie działa w nim przez swojego, wytypowanego przedstawiciela. Ma to ułatwić działania związku. Przykładem związku działającego na terenie województwa łódzkiego jest Łódzki Związek Klubów i Stowarzyszeń Abstynenckich czy Rada Organizacji Pozarządowych Województwa Łódzkiego. Takie związki działają prawie w każdym województwie w Polsce i często mają za zadanie reprezentowanie organizacji, które są jego członkami, przed organami administracji publicznej, biznesem itp. Warto pamiętać, że to właśnie stowarzyszenia zrzeszone w takim związku tworzą jego działania i historię, i od nich zależy, jaki poziom taki związek będzie reprezentował, jak będzie rozpoznawalny. KLUBY SPORTOWE to także rodzaj stowarzyszenia, który nie posiada rejestracji w KRS. Kluby rejestruje odpowiednie miejscowo starostwo powiatowe, chyba, że klub prowadzi działalność gospodarczą. Wówczas wymagany jest wpis do KRS do rejestru przedsiębiorców. Z momentem wpisu w starostwie, Klub Sportowy nabywa osobowość prawną. Głównym celem tych stowarzyszeń jest dbałość o kulturę fizyczną. Pewnym szczególnym rodzajem klubu sportowego jest Uczniowski Klub Sportowy. Jego członkami mogą być w szczególności uczniowie, rodzice i nauczyciele. W tym miejscu warto też wspomnieć o SPOŁECZNO-ZAWODOWYCH STOWARZYSZENIACH ROL- NIKÓW. Dlaczego o nich mówimy? Stowarzyszenia rolników, pomimo iż ich regulacje prawne sięgają lat 80- tych (Ustawa z dnia 8 października 1982 roku o społeczno zawodowych organizacjach rolniczych), możemy spotkać po dzień dzisiejszy na naszych terenach. Stowarzyszenia te działają poprzez ustalone ramy w uchwalonych przez siebie statutach i wybrane w sposób demokratyczny organy. Przykładami takich stowarzyszeń są: KÓŁKA ROLNICZE, KOŁA GOSPODYŃ WIEJSKICH, ROLNICZE ZRZESZENIA BRANŻOWE oraz ZWIĄZKI, np. kółek, organizacji rolniczych czy zrzeszeń branżowych. KÓŁKA ROLNICZE. Ta forma zastanawia wiele osób. Najczęściej pojawiają się pytania: czy posiadają one osobowość prawną, czy mogą aplikować o środki unijne? Odpowiedź jest prosta - tak. Kółka rolnicze tak naprawdę nie różnią się mocno od stowarzyszeń rejestrowanych. Są to również dobrowolne, niezależne, społeczno-zawodowe organizacje rolników indywidualnych, których celem jest reprezentowanie ich interesów zawodowych i społecznych. Różnica, jaka jest dostrzegana między kołem a stowarzyszeniem, ukazuje nam się w momencie rozstrzygania, kto może zostać członkiem tejże organizacji. W stowarzyszeniach prawie każdy może zostać jego członkiem, natomiast w kołach, katalog osób chcących zostać jego członkiem jest zamknięty. Do kół może wejść osoba: -prowadząca indywidualne gospodarstwo rolne, zarówno jako właściciel, jak i posiadacz, bądź użytkownik; - pełnoletni członek rodziny rolnika, pracujący w prowadzącym przez niego gospodarstwie rolnym; - osoba, która przekazała gospodarstwo rolne za emeryturę i rentę. Kolejna różnica jest taka, że koło rolnicze może założyć 10 osób, w tym co najmniej 8 osób prowadzących gospodarstwa rolne. Koła swoją pracę opierają na statucie oraz podlegają obowiązkowi rejestracji w KRS. Mogą, tak jak stowarzyszenia, łączyć się w związki. KOŁA GOSPODYŃ WIEJSKICH nie mają z kolei obowiązku rejestracji w KRS. Są wyodrębnioną jednostką organizacyjną Kółka Rolniczego. Działają na podstawie regulaminu zarejestrowanego np. w kole rolniczym. Głównym celem kół gospodyń wiejskich jest w szczególności obrona praw, reprezentacja interesów i działanie na rzecz poprawy sytuacji społeczno-zawodowej kobiet wiejskich oraz ich rodzin. ROLNICZE ZRZESZENIA BRANŻOWE działają na takich samych zasadach jak kółka rolnicze. Magdalena Kuśmierczyk, Krzysztof Smug

6 10 2. Jak założyć organizację pozarządową? UWAGA: Jeśli na Walnym Zebraniu Założycielskim nie zostanie wybrany Komitet Założycielski, a od razu władze stowarzyszenia w postaci Zarządu i Komisji Rewizyjnej, wówczas na wybranym Zarządzie spoczywa obowiązek zarejestrowania nowo powstałego stowarzyszenia w Krajowym Rejestrze Sądowym. Nie należy wówczas podejmować uchwały o wyborze Komitetu Założycielskiego. N iektórzy uważają, że jest to skomplikowana procedura. Ale czy tak naprawdę jest? Kiedy się nad tym zastanowić, rejestracja stowarzyszenia bądź fundacji, nie jest wcale tak trudna, na jaką wygląda. Myślę, że przekonacie się o tym sami po krótkim omówieniu wszystkich formalnych wymogów, które przy tym procesie należy spełnić. STOWARZYSZENIE W tym rozdziale będziemy już mówić tylko o stowarzyszeniu rejestrowym. Stowarzyszenie jest to grupa ludzi, która zebrała się, aby wspólnie realizować jakiś cel, pasję. Pierwszym i najważniejszym krokiem w założeniu stowarzyszenia jest zebranie minimum 15 osób będących członkami-założycielami stowarzyszenia. To te osoby, które mają pełne poczucie misji i motywację oraz przekonanie, że inicjowane przez nich działanie ma sens i podłoże w zdiagnozowanych wcześniej potrzebach/brakach społecznych. Grupa inicjująca powinna zebrać się na pierwszym Walnym Zebraniu Założycielskim stowarzyszenia. Z takiego zebrania sporządza się protokół i listę obecności. Na liście obecności osoba deklarująca chęć udziału w stowarzyszeniu powinna wpisać swoje dane: imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania, numer dowodu osobistego, numer pesel oraz złożyć własnoręczny podpis. Następnie rozpoczyna się samo zebranie. Założyciele wybierają spośród siebie przewodniczącego i protokolanta, którzy w dalszej części będą odpowiadać za przebieg zebrania. Przewodniczący - za jego porządek, a protokolant - za udokumentowanie Walnego poprzez spisanie protokołu, który później zostanie dołączony do dokumentów rejestracyjnych do sądu. Porządek Walnego Zebrania może przedstawiać się następująco: 1. Wybór przewodniczącego i protokolanta zebrania założycielskiego. 2. Zapoznanie się i dyskusja nad projektem statutu stowarzyszenia. 3. Podjęcie uchwały o założeniu stowarzyszenia, jego nazwie i siedzibie. 4. Podjęcie uchwały o przyjęciu statutu. 5. Podjęcie uchwały o wyborze Komitetu Założycielskiego. Dodatkowo: 6. Podjęcie uchwały o wyborze Zarządu. 7. Podjęcie uchwały o wyborze Komisji Rewizyjnej. 8. Uchwalenie wysokości składki członkowskiej, o ile jest to w kompetencjach Walnego Zebrania. Podczas Walnego Zebrania osoby w nim uczestniczące podejmują decyzje w formie uchwał. Poniżej zaprezentujemy kilka przykładowych uchwał, możliwych do wykorzystania podczas procesu zakładania stowarzyszenia. Pierwszą uchwałą jest UCHWAŁA O ZAŁOŻENIU STOWARZYSZENIA I JEGO SIEDZIBIE. Przykładowo może ona wyglądać tak: Uchwała nr 1 o powołaniu Stowarzyszenia Zebrani w dniu.. w.., postanawiają założyć Stowarzyszenie, którego pełna nazwa będzie brzmieć Stowarzyszenie., z siedzibą w Uchwała została przyjęta przez zebranych jednogłośnie. Za uchwałą głosowało.osób. Przewodniczący Protokolant Należy tutaj pamiętać, że w takiej uchwale wpisujemy pełną nazwę nowo powoływanego stowarzyszenia oraz adres jego siedziby, tożsamy z tym, który zostanie zarejestrowany później w Krajowym Rejestrze Sądowym. Kolejną uchwałą jest UCHWAŁA O PRZYJĘCIU STATUTU STOWARZYSZENIA : Uchwała nr 2 Uczestnicy zebrania założycielskiego na spotkaniu w dniu. w.. postanawiają zaakceptować i przyjąć statut Stowarzyszenia, z siedzibą w przy ulicy.., (przyjęty statut ma brzmienie zgodne z załącznikiem do uchwały). Załącznik do uchwały Statut Stowarzyszenia W treści przyjętej w dniu r. Statut przyjęto jednogłośnie. Przewodniczący Protokolant Skoro jesteśmy przy statucie stowarzyszenia, przyjrzyjmy się mu bliżej. Statut jest najważniejszym dokumentem organizacji. Co zatem powinno się w nim znaleźć? Rozdziałami, zazwyczaj występującymi w statucie, są:

7 12 1. Postanowienia ogólne. W postanowieniach ogólnych, między innymi, powinna znaleźć się nazwa stowarzyszenia, siedziba, teren działania, czas działania, zapis, że działalność stowarzyszenia oparta jest na pracy społecznej członków, ale może też zatrudniać pracowników. Tutaj też może nastąpić odwołanie do aktów prawnych konstytuujących powołanie organizacji, a także informacje dodatkowe na temat ewentualnych oddziałów stowarzyszenia, czy możliwości nadawania orderów, odznaczeń, medali itp. 2. Cele i środki działania. W tym rozdziale powinien być opisany podstawowy cel działalności stowarzyszenia oraz poprzez jakie działania ten cel będzie realizowany. Cele stowarzyszenia powinny być sformułowane w taki sposób, aby postronne osoby mogły zorientować się, w jakich dziedzinach życia społecznego dane stowarzyszenie funkcjonuje i do rozwiązania jakich problemów zostało powołane. Nie bez znaczenia jest również fakt, że odpowiednie zapisy w tym punkcie często pozwalają na zwiększenie możliwości dofinansowania działań z różnych źródeł. Wszystkie cele i działania, które w tym miejscu statutu zawrzemy, będą mogły być w przyszłości realizowane. Jeśli o czymś zapomnimy lub świadomie czegoś nie wpiszemy, to, formalnie do momentu zmiany statutu, nie będziemy mogli takich działań jako stowarzyszenie prowadzić. Wpisując cele działalności trzeba również pamiętać o tym, iż, jeśli chcemy ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego, wybrane dążenia muszą być zgodne z katalogiem celów zawartych w art. 5 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Obok celów, w tym miejscu statutu, należy również zawrzeć sposoby ich realizacji, czyli, popularnie mówiąc, działania, które będziemy podejmować. W tym podpunkcie uszczegóławiamy i wypisujemy wszystkie formy działalności, jaką planujemy podjąć. Wpiszemy też, m.in.: możliwość organizacji konferencji, szkoleń czy wyjazdów integracyjnych, działalność wydawniczą, rękodzielnictwo, promocję działań, pomoc stypendialną i wszystkie inne dozwolone prawem działania, które zamierzamy podejmować. może również zmienić statut, podjąć decyzję o połączeniu czy likwidacji organizacji oraz rozstrzygać inne ważkie dla działania sprawy. Wybiera także Zarząd i Komisję Rewizyjną. Zarząd jest organem reprezentacyjnym i zarządzającym. To na nim ciąży obowiązek organizacji pracy stowarzyszenia, reprezentowania go na zewnątrz, podejmowania wiążących decyzji. Prowadzi bieżącą pracę organizacji oraz jej politykę, zarówno wewnętrzną, jak i zewnętrzną. Odpowiedzialny jest także za wszystkie podejmowane decyzje. Zarząd wybierany jest podczas Walnego Zebrania spośród wszystkich członków zwyczajnych stowarzyszenia. Jego skład zależy od zapisów statutowych. Przyjmuje się, że jest to organ kolegialny, więc w jego skład powinny wchodzić co najmniej 2 osoby. Dobrą praktyką jest, jeśli liczba osób zasiadających w tym gremium jest nieparzysta. Sprzyja to bardziej demokratycznemu podejmowaniu decyzji. W stowarzyszeniu działa jeszcze jeden, bardzo ważny, organ. Jest nim Komisja Rewizyjna, która sprawuje nadzór nad działalnością Zarządu. Co najmniej raz do roku, a najlepiej w miarę potrzeby, powinna ona sporządzać raport z kontroli działań Zarządu i przedstawiać go na Walnym Zebraniu. Kontrola dotyczy zarówno działalności merytorycznej, jak i finansowej. Może też dotyczyć poziomu realizacji zaplanowanych działań, o ile takowy plan był wcześniej przez organy stowarzyszenia przygotowany. Ponadto, w tym rozdziale wypisujemy również, czas trwania kadencji poszczególnych organów, w jaki sposób dokonujemy ich wyboru, ilu osobowe będą organy itd. Ważna jest także ZASADA KOOPTACJI, która polega na tym, iż w razie, gdy skład władz Stowarzyszenia ulegnie zmniejszeniu w czasie trwania kadencji, wyrównanie go może nastąpić w drodze uzupełnienia, którego dokonują pozostali członkowie organu, jaki uległ zmniejszeniu. W tym trybie można powołać nie więcej niż połowę składu organu. Zasadę tą warto w tym miejscu wpisać i o niej pamiętać. 3. Członkowie prawa i obowiązki. Członkami stowarzyszenia mogą być osoby fizyczne i osoby prawne. Bez znaczenia jest ich pochodzenie, a także wiek. Osoby małoletnie mogą być również członkami organizacji pozarządowych po wyrażeniu na takie członkowstwo zgody przez ich przedstawiciela/opiekuna ustawowego. To, kto może zostać członkiem stowarzyszenia, również szczegółowo musi być określone w statucie. W postanowieniach statutowych właśnie możemy ograniczyć katalog osób, które będą miały prawo do naszego stowarzyszenia należeć (np. tylko kobiety, albo wyłącznie miłośnicy gier planszowych). Wszystko zależy od misji naszej organizacji oraz od tego, do kogo jego działania są skierowane, co określamy w punkcie dotyczącym celów i działań. Stowarzyszenie może posiadać członków zwyczajnych, wspierających i honorowych. Ponadto, w tym miejscu opisujemy prawa i obowiązki wynikające z bycia członkiem stowarzyszenia. Kto i w jaki sposób może się nim stać, kiedy członkostwo wygasa. Możemy zawrzeć też jakieś specyficzne, szczegółowe zapisy ze względu na charakter i cele działania stowarzyszenia (np. konieczność posiadania określonego certyfikatu czy pewne umiejętności). 5. Majątek i fundusze stowarzyszenia. W tym punkcie statutu należy wyszczególnić, co stanowić będzie majątek organizacji. Mogą to być ruchomości lub nieruchomości, a także dotacje, sponsoring, darowizny, składki członkowskie, zbiórki publiczne, odsetki i lokaty bankowe itd. Ważne jest to, że jeżeli np. pominiemy zbiórki publiczne w tym rozdziale, a będziemy taką zbiórkę chcieli przeprowadzić, bez takiego wpisu, nie dostaniemy na nią zgody. Jeżeli organizacja chce prowadzić działalność statutową odpłatną lub gospodarczą, ów zapis również powinien się znaleźć w tym rozdziale. W tym miejscu konkretyzujemy wszystkie te źródła, z których nasza organizacja czerpać będzie środki finansowe na działanie. 6. Sposób reprezentacji. Ten punkt może być uwzględniony w rozdziale powyższym lub osobno. Opisuje się w nim sposób reprezentacji, czyli to, kto jest odpowiedzialny za podpisywanie umów i składanie oświadczeń woli w imieniu stowarzyszenia. Przy tym zagadnieniu powinniśmy pamiętać o tym, iż w razie nieobecności osoby, która ma nas reprezentować, może być ona zastąpiona - i warto to tutaj uwzględnić. 4. Władze stowarzyszenia. Organami stowarzyszenia jest Walne Zebranie Członków, Zarząd oraz Komisja Rewizyjna. Walne Zebranie jest najważniejszym organem organizacji. Stanowią je wszyscy członkowie zwyczajni organizacji, zarówno Ci, którzy organizację zakładali, jak i Ci, którzy w trakcie jej działania dołączyli do grona członków stowarzyszenia. Każda osoba ma w nim jeden głos. Podczas Walnego Zebrania można rozstrzygnąć każdą istotną dla stowarzyszenia sprawę i zmienić każdą podjętą wcześniej decyzję. Walne Zebranie 7. Przepisy końcowe. Tu zazwyczaj znajdują się zapisy, jak można zmienić statut, rozwiązać stowarzyszenie oraz formuła, iż w sprawach nieuregulowanych w statucie ma zastosowanie prawo o stowarzyszeniach lub inne adekwatne ustawy. UWAGA: Jeżeli Stowarzyszenie chce prowadzić działalność gospodarczą, powinno w statucie zapisać jeszcze jeden rozdział regulujący tę działalność. Umieszczamy wówczas w nim informację o tym, w jakim zakresie taką działalność będziemy prowadzić, podając nazwę działania i numer Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).

8 14 Kolejną uchwałą jest UCHWAŁA O WYBORZE KOMITETU ZAŁOŻYCIELSKIEGO. Komitet założycielski wybierany jest spośród członków założycieli. Składa się zazwyczaj z kilku osób. Bardzo często w skład komitetu założycielskiego wchodzą osoby, które następnie wybierane są do zarządu stowarzyszenia. Zadaniem, a jednocześnie obowiązkiem komitetu, jest dopilnowanie złożenia dokumentów rejestracyjnych (pod którymi składają swoje podpisy) w sądzie. Trzeba pamiętać o tym, iż komitet ma siedmiodniowy termin od daty Walnego na to, aby dokumenty znalazły się w sądzie. Dokumenty składamy albo osobiście, albo za pośrednictwem poczty zawsze listem poleconym z potwierdzeniem odbioru. Można podczas Walnego Zebrania podjąć również UCHWAŁĘ O WYSOKOŚCI SKŁADKI CZŁONKOWSKIEJ. Może mieć na przykład takie brzmienie: Uchwała nr 6 Zebrani na Walnym Zebraniu Stowarzyszenia w dniu r. jednogłośnie uchwalili wysokość składki członkowskiej, która wynosić będzie złotych rocznie płacona do Uchwała nr 3 Zebrani zgłosili następujące kandydatury na członków komitetu założycielskiego W wyniku głosowania jawnego kandydaci do komitetu założycielskiego otrzymali następujące ilości głosów: Wobec tego członkami komitetu założycielskiego wybrani zostali: Założyciele Stowarzyszenia.., z siedzibą w. przy, upoważniają członków komitetu założycielskiego w wymienionym wyżej składzie do zarejestrowania Stowarzyszenia.. w Sądzie Rejonowym w Łodzi Przewodniczący Protokolant Dodatkowo można podczas Walnego Zebrania uchwalić organy stowarzyszenia, tj.: UCHWAŁA O WYBORZE ZARZĄDU i UCHWAŁA O WYBORZE KOMISJI REWIZYJNEJ. w Uchwała nr 4/Uchwała nr 5 Zebrani zgłosili następujące kandydatury na członków zarządu/komisji rewizyjnej: W wyniku głosowania jawnego kandydaci do zarządu/komisji rewizyjnej otrzymali następujące ilości głosów: Wobec tego członkami zarządu/komisji rewizyjnej wybrani zostali: Przewodniczący Protokolant Przewodniczący Protokolant Kolejnym etapem w procedurze rejestracyjnej jest wypełnienie wniosku do Krajowego Rejestru Sądowego, który prowadzony jest przez sąd rejonowy odpowiednio do właściwości miejscowej naszej organizacji. W województwie łódzkim jest to XX Wydział KRS w Łodzi przy ulicy Pomorskiej 37. Adresy pozostałych sądów znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości: Wniosek o rejestrację jest praktycznie bezpłatny. Jednak są sądy w Polsce, które wymagają opłaty rejestracyjnej w wysokości 250 zł. Wówczas trzeba pamiętać, iż możemy złożyć do sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych dotyczących rejestracji organizacji. Wyższe opłaty musimy wnieść w momencie rejestracji podmiotu, który będzie prowadził działalność gospodarczą. Wpis do rejestru przedsiębiorców kosztuje 1000 zł plus opublikowanie w Monitorze Sądowym zł i z tych opłat raczej sąd nas nie zwolni. Do sądu składamy następujące wnioski: KRS-W20, KRS WK (wypisujemy tu organy podmiotu), KRS WF (założyciele komitet założycielski) oraz KRS WM (przedmiot działalności gospodarczej wypełniamy jeżeli stowarzyszenie będzie prowadzić działalność gospodarczą). Pamiętać należy, że jeśli podczas Walnego Zebrania wybierzemy Zarząd i Komisję Rewizyjną, do sądu wypełniamy tylko formularz KRS WK, nie wypełniamy KRS - WF. Podsumowując jakie dokumenty powinniśmy złożyć do KRS? Protokół zabrania założycielskiego stowarzyszenia dwa egzemplarze, Lista członków założycieli dwa egzemplarze, Uchwała nr 1 Walnego Zebrania dotycząca założenia stowarzyszenia dwa egzemplarze, Uchwała nr 2 Walnego Zebrania dotycząca przyjęcia statutu dwa egzemplarze, Statut stowarzyszenia trzy egzemplarze, Uchwała nr 3 Walnego Zebrania dotycząca wyłonienia komitetu założycielskiego dwa egzemplarze, Uchwała nr 4 Walnego Zebrania dotycząca wyłonienia członków zarządu dwa egzemplarze, Uchwała nr 5 Walnego Zebrania dotycząca założenie stowarzyszenia dwa egzemplarze, Uchwała nr 1 zarządu stowarzyszenia w sprawie podziału funkcji w zarządzie dwa egzemplarze, Uchwała nr 1 komisji rewizyjnej stowarzyszenia w sprawie podziału funkcji dwa egzemplarze, Formularze potrzebne do zarejestrowania stowarzyszenia w sądzie rejonowym KRS W 20, KRS WK, KRS WM, (gdy zgłaszamy jednocześnie wpis działalności gospodarczej do rejestru przedsiębiorców). Sąd może również wymagać od zarządu złożenia oświadczeń, iż jego członkowie są w pełni praw publicznych, posiadają zdolność do czynności prawnych i posiadają obywatelstwo polskie.

9 16 Od dnia złożenia wniosku sąd ma trzy miesiące na to, aby wydać decyzję o rejestracji. Dokumenty trafią też do starostwa powiatowego, które jest organem nadzoru nad stowarzyszeniem. (do urzędu miasta jeśli jest to miasto na prawach powiatu). Starostwo ma 14 dni na ustosunkowanie się do naszego wniosku. O zarejestrowaniu sąd poinformuje nas pisemnie, w drodze postanowienia nadając nam numer KRS. Jeżeli sąd odmówi nam rejestracji, pamiętajmy, że od tego postanowienia mamy 7 dni na złożenie odwołania. Nie wolno nam jednak tego terminu przegapić, bo postanowienie sądu stanie się prawomocne. Z dniem postanowienia sądu nasze stowarzyszenie nabywa osobowość prawną. testamentu lub sporządzone za granicą. Majątek fundacji przeznaczany jest na jej cele statutowe. Fundator może odwołać swoją wolę tylko do czasu zarejestrowania fundacji przez KRS. Tak jak stowarzyszenie, fundacja swoją pracę opiera na statucie. Statut fundacji składa się z tych samych rozdziałów co statut stowarzyszenia. Fundacja różni się od stowarzyszenia formą organizacji wewnętrznej. W fundacji funkcjonuje Rada Fundacji (organ nadzoru) i Zarząd Fundacji (organ zarządzający i reprezentujący). W statucie fundacji nie ma jedynie rozdziału o członkostwie, gdyż jest to specyfika zarezerwowana dla stowarzyszenia. Pozostałe rozdziały i zapisy mogą być podobne. Mamy wpis do KRS i co dalej? W następnej kolejności powinniśmy udać się po nr REGON do urzędu statystycznego. W urzędzie wypełniamy formularz RG-1 oraz załączniki: ksero postanowienia KRS oraz statut stowarzyszenia. Nr regon wydany jest w terminie 7 dni, ale czasami można go dostać od ręki. Pamiętaj: Aby statut był jak najlepszy, jak najodpowiedniejszy do celów konkretnego stowarzyszenia czy fundacji, warto zwrócić się o pomoc do specjalisty, który nieodpłatnie pomoże w opracowaniu dokumentu. Takie specjalistyczne ośrodki działają w każdym województwie i zrzeszone są w ramach wspólnej sieci (związku organizacji): Sieci Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT (szczegóły www. splot.org.pl). Można się do nich zgłosić z prośbą o pomoc i wsparcie na każdym etapie funkcjonowania organizacji. WAŻNE: Jak już uzyskamy nr REGON, pamiętajmy, iż powinniśmy o tym numerze powiadomić Sąd. Wypełniamy KRS-Z20 oraz KRS - ZY. Kolejnym urzędem, jaki winniśmy odwiedzić, jest urząd skarbowy. Wypełniając formularz NIP-2, powinniśmy otrzymać numer identyfikacji podatkowej NIP. Do formularza w urzędzie skarbowym musimy załączyć: postanowienie z KRS, zaświadczenie o nadaniu nr REGON, statut stowarzyszenia. Czasami urząd może od nas żądać umowy użyczenia lokalu jeśli stowarzyszenie będzie wynajmować jakiś lokal pod swoją działalność. Na sam koniec zakładamy konto bankowe, które zależy od rodzaju banku. Banki traktują stowarzyszenia jako przedsiębiorców, warto zatem czasami wnieść o zwolnienie od miesięcznych opłat prowadzenia konta lub poszukać takiego banku, który posiada już oferty dla organizacji pozarządowych. Po tych wszystkich formalnościach pozostaje nam wyrobienie pieczątek stowarzyszenia. W tym miejscu należałoby również wspomnieć o STOWARZYSZENIU ZWYKŁYM, o którym była mowa w rozdziale drugim niniejszej publikacji. Pomimo, iż stowarzyszenie zwykłe nie wymaga rejestracji w KRS, ma jednak obowiązek wyrobienia numeru REGON, NIP oraz założenia KONTA BANKOWEGO. FUNDACJE Fundacja jest organizacją pozarządową wyposażoną w majątek, który ma pomóc w realizacji celów społecznych lub gospodarczo użytecznych. Najważniejszą osobą przy zakładaniu fundacji jest FUNDATOR. Fundatorem może być zarówno osoba fizyczna mająca obywatelstwo polskie, jak i cudzoziemiec. Wkład fundatora musi wynosić minimum 1000 zł, przy fundacji prowadzącej działalność gospodarczą 2000 zł. Ten wkład może pokryć zarówno jeden fundator, jak i kilku. Fundację może założyć również osoba prawna. Pamiętajmy, że odpowiedzialność fundatora kończy się z momentem zarejestrowania fundacji. Na dalszym etapie funkcjonowania to zarząd odpowiada za jej losy i działania. Najważniejszym dokumentem fundacji jest AKT FUNDATORA, który sporządzany jest przed notariuszem (opłata według taksy notarialnej). Akt ten nie jest niczym innym jak oświadczeniem woli fundatora o założeniu fundacji. W oświadczeniu tym powinna znajdować się również informacja o celu powołania fundacji oraz majątku, jaki fundator przeznacza na realizację tych celów. Oświadczenie może być również w formie Rejestracja w KRS jest też podobna do rejestracji stowarzyszenia. Dokumenty potrzebne do zarejestrowania fundacji to: 1.Oświadczenie o ustanowieniu fundacji; akt notarialny; 2.Oświadczenie wskazujące właściwego ministra nadzoru; 3.Statut; 4.Uchwała o powołaniu fundacji; 5.Wzory podpisów osób upoważnionych do reprezentacji; 6.Dowód dokonania opłaty za wniosek o wpis do rejestracji (wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych); oraz formularz KRS W-20, KRS WK, KRS WM. Tak samo jak przy stowarzyszeniu, fundacja ma 7 dni na złożenie wniosku do KRS. Natomiast sąd ma 14 dni od złożenia wniosku na zarejestrowanie fundacji. Po otrzymaniu nr KRS, fundacja zobowiązana jest na wszystkich swoich dokumentach umieszczać: nr KRS, nazwę, słowo fundacja oraz siedzibę i adres. Dalsze kroki w rejestracji to: nr REGON, nr NIP, nr konta bankowego. Adekwatnie do rejestracji stowarzyszenia. Fundacja co roku musi przedłożyć sprawozdanie ze swojej działalności wobec właściwego ministra. Ministra wybiera fundator w zależności od celu działania fundacji. Dodatkowo, co roku fundacja musi napisać także sprawozdanie finansowe do urzędu skarbowego oraz, jeśli prowadzi działalność gospodarczą, sprawozdanie do KRS (w tych dwóch kwestiach taki obowiązek ciąży również na stowarzyszeniu). Najważniejsze różnice pomiędzy stowarzyszeniem a fundacją: 1. KOSZTY: stowarzyszenie - bezpłatnie (o ile nie prowadzi działalności gospodarczej), fundacja - oświadczenie fundatora (akt notarialny) oraz wkład fundatora; 2. ZAŁOŻYCIELE: stowarzyszenie - 15 osób, fundacja fundator jeden lub kilku; 3. CELE: stowarzyszenie - cel dowolny, fundacja - cele społeczne lub gospodarczo użyteczne; 4. MAJĄTEK: nie jest obowiązkowy przy stowarzyszeniu, fundacja - wkład fundatora; 5. CZŁONKOWIE: w stowarzyszeniu - obowiązkowo, fundacja brak; 6. ORGANY: w stowarzyszeniu - obowiązkowo zarząd i komisja rewizyjna, fundacja - obowiązkowo zarząd,

10 18 nieobowiązkowo rada nadzorcza; 7. NADZÓR: stowarzyszenie starostwo powiatowe lub miasto na prawach powiatu, fundacja - właściwy minister. Po zapoznaniu się z procedurami rejestracyjnymi organizacji pozarządowych, czy nie wydaje Wam się to łatwe? Zanim jednak zaczniemy procedurę rejestracyjną zastanówmy się, czy w naszym przypadku lepiej założyć stowarzyszenie, czy fundację? Jeśli mam grono znajomych, przyjaciół, może warto zastanowić się nad stowarzyszeniem, a jeśli możemy wyłożyć pieniądze, czy fundacja nie będzie lepszym rozwiązaniem? Wybór formy organizacji pozostawiamy już Wam. Z jakimi problemami zetkniemy się na starcie? Musimy zdawać sobie sprawę, iż po rejestracji organizacji, staniemy twarzą w twarz z kolejnymi problemami, których powinniśmy mieć świadomość już na etapie zakładania organizacji. Naszymi głównymi problemami na początku mogą być: PROWADZENIE DOKUMENTACJI STOWARZYSZENIA organizacje często nie wiedzą jak prowadzić dokumentację, nie mają świadomości, że wszystkie ważniejsze postanowienia podejmowane są przez organy uchwałami i podpisywane przez osoby do tego upoważnione. Dokumenty należy przechowywać w oddzielnym segregatorze. Powinny być one w każdym momencie dostępne zarówno dla członków organizacji, jak i dla organów, które chciałyby przeprowadzić kontrolę. PROWADZENIE KSIĘGOWOŚCI I DOKUMENTÓW KSIĘGOWYCH to też nie jest łatwą sprawą dla młodych organizacji, zwłaszcza tych, które nie posiadają wśród swoich członków kogoś, kto się choć trochę na tym zna. Stowarzyszenia muszą prowadzić księgowość na obowiązujących podmioty prawne ogólnych zasadach (ale o tym więcej w kolejnym rozdziale) wynikających z ustawy o rachunkowości oraz innych ustaw szczegółowych. Dokumenty księgowe, podobnie jak wszystkie merytoryczne oraz administracyjno-prawne, (np. raporty, pisma z sądu, dokumenty Walnego, uchwały Zarządu), muszą również być przechowywane w organizacji. Dobrze też, aby osoby, które na co dzień przebywają w organizacji i są za nią odpowiedzialne, znały miejsce przechowywania takowej dokumentacji. Okazanie jej dla potrzeb kontroli, czy chociażby sporządzenia właściwego sprawozdania z działalności, jest bowiem niezwykle istotne i warto wówczas wiedzieć, gdzie dokumenty są lub, chociażby, gdzie ich szukać. SPRAWOZDAWCZOŚĆ - organizacje muszą raz na rok przedłożyć sprawozdanie ze swojej działalności: finansowej do urzędu skarbowego i merytorycznej do starostwa (fundacje właściwemu ministrowi wybranemu przez fundatora). Ngo prowadzące działalność gospodarczą muszą swoje sprawozdania przekazywać także do KRS. Raz na rok również Zarząd, na wniosek Komisji Rewizyjnej, musi sprawozdać się ze swojej działalności Walnemu, a to, po zapoznaniu się ze sprawozdaniem, decyduje, czy udziela Zarządowi absolutorium. Pamiętajmy również, że np. starostwo ma prawo nas skontrolować. Na czym ta kontrola może polegać? Przedmiotem kontroli jest zgodność działalności stowarzyszenia z ustawą Prawo o stowarzyszeniach i statutem. Przede wszystkim kontrolowane są uchwały Walnego Zgromadzenia, poprawność dokumentów, fakt, czy nie było ostatnio jakieś zmiany, która powinna być zgłoszona w KRS. LOKAL/SIEDZIBA STOWARZYSZENIA to również jeden z najważniejszych problemów organizacji. Bardzo często siedzibą ngo, jest mieszkanie jednego z członków, np. zarządu. Rzadko młodą organizację stać na wynajem jakiegoś pokoju, lokalu w mieście. Inną sytuację mają organizacje powstające na terenach wiejskich. Często w gminach za zgodą wójta (umowa użyczenia), dostają lokale po starych szkołach lub mają swoją siedzibę przy szkołach, przedszkolach lub przy OSP. Organizacje powstające na terenie miasta powinny pamiętać, że też mogą wnioskować o lokal od miasta pod wynajem na preferencyjnych warunkach. Listę lokali przeznaczonych do wynajmu ma z reguły odpowiedni wydział w urzędzie zajmujący się gospodarowaniem lokalami. Można tam się udać, przejrzeć listę dostępnych lokalizacji, a następnie zrobić wizję lokalną tych, które budzą nasze zainteresowanie. Jeśli któryś z lokali przypadnie nam do gustu, a nie jest już wystawiony w trybie przetargowym, możemy złożyć pismo do włodarzy z prośbą o wynajem/użyczenie lokalu na preferencyjnych warunkach na cele działania organizacji społecznej, którą reprezentujemy. W niewielu przypadkach spotykamy się wówczas z odmową. Szkopuł w tym, że lokale te często są w nienajlepszym stanie wizualnym i technicznym, że trzeba zainwestować sporo czasu i pracy, aby do stanu używalności je doprowadzić. Może się jednak okazać, że i tak jest to korzystniejsza oferta, niż wynajęcie lokalu na komercyjnym rynku po również rynkowych stawkach. BRAK PIENIĘDZY - to kolejny problem jaki dotyka organizację na początku jej funkcjonowania. Skąd wziąć środki na pierwsze opłaty, na promocję swoich działań, na wyjście do ludzi, dla których w końcu zostaliśmy powołani? Jednym źródłem dochodu na początku działania NGO są składki członkowskie (stowarzyszenie) lub fundusz założycielski (fundacje), które zazwyczaj wydawane są na podstawowe formalności konieczne do zaistnienia organizacji: opłaty rejestracyjne, pieczątki, czynsz itp. Organizacje często nie wiedzą, że mogą prowadzić działalność statutową odpłatną lub działalność gospodarczą i z tego czerpać dodatkowe środki na funkcjonowanie i opłaty administracyjne. Nie potrafią również tych dwóch działalności odróżnić. A są to naprawdę dobre sposoby na zdobywanie pieniędzy przez NGO. Organizacje mogą również wnioskować o dotację z różnych źródeł. Te dwa aspekty zarobkowania organizacji pozarządowych zostaną szerzej omówione w kolejnych rozdziałach niniejszej publikacji. Magdalena Kuśmierczyk, Krzysztof Smug

11 20 3. Ekonomizacja działań organizacji pozarządowych Organizacje pozarządowe a działania ekonomiczne? J eśli na ulicach, w mediach czy rozmowach słyszymy, że jakieś działanie podejmowane jest przez stowarzyszenie czy fundację, pierwsze co nam przychodzi na myśl, że jest to akcja społeczna, podejmowana własnymi siłami ludzi będących działaczami tych organizacji, wspieranych od czasu do czasu przez wolontariuszy. W dużej mierze jest to prawda. Działania organizacji pozarządowych podejmowane są przez ludzi dla ludzi. Z reguły są działaniami nieodpłatnymi za udziały w festynach, szkoleniach, seminariach, doradztwie nie płacimy ani złotówki. To skąd w takim razie organizacje biorą na to środki? W jaki sposób eksperci, często bardzo znane osoby, udzielają porad lub występują na seminariach, a my korzystamy z tego bez ponoszenia kosztów? Czy brak dofinansowania konkretnego działania sprawia, że nie możemy danego pomysłu zrealizować? Odpowiedź wydaje się prosta. Nie powinien. A jak jest w rzeczywistości? Często organizacje, nie otrzymując dofinansowania, zarzucają pomysł i nie realizują go, mimo że jeszcze kilka miesięcy wcześniej wydawał im się niezbędny dla rozwoju zarówno swoich struktur, jak i otoczenia, na rzecz którego działają. Nie ma co prawda badań statystycznych w tym temacie, ale nie pomylę się twierdząc, że 70% projektów organizacji pozarządowych, które nie otrzymały dofinansowania, nigdy nie zostało wprowadzonych w życie. Czy tak musi być? Czy nie ma innego sposobu na sfinansowanie tych działań? Polskie prawo daje organizacjom dwie alternatywy prowadzenia działań statutowych i jednocześnie zarobkowania. Jedną prostą do realizacji i drugą troszkę trudniejszą, ale przy dobrze opracowanym pomyśle i zbadaniu rynku, często dochodową. Organizacje pozarządowe mogą bowiem prowadzić Działalność odpłatną pożytku publicznego i działalność gospodarczą Liczba organizacji, które decydują się na taki sposób zarabiania pieniędzy i częściową ekonomizację swoich działań, wciąż nie jest duża. Szkoda, bo właśnie poprzez pozyskiwanie środków ze sprzedaży dóbr lub usług organizacje mogłyby stać się bardziej samodzielne, niezależne od zewnętrznych podmiotów. Działalność odpłatna i działalność gospodarcza organizacji pozarządowych procedury rejestracyjne. Działalnością odpłatną pożytku publicznego jest działalność statutowa organizacji pozarządowej, mieszcząca się w katalogu zadań publicznych, za którą organizacja pobiera opłaty. W jej ramach organizacja za swoje produkty i usługi (np. publikacje, kursy, szkolenia) pobiera wynagrodzenie, które nie może być wyższe od wartości bezpośrednio poniesionych kosztów tej działalności. Tyle z definicji. Działalność odpłatna jest to więc nic innego, jak sprzedaż towarów i usług po kosztach ich wyprodukowania. Organizacja za swoje działania uzyskuje od odbiorców jedynie zwrot poniesionych nakładów, które wcześniej precyzyjnie powinna skalkulować. Prowadzenie przez stowarzyszenia i fundacje działalności odpłatnej nie musi być dodatkowo rejestrowane. Decyzję o prowadzeniu działalności odpłatnej podejmuje zarząd organizacji w formie uchwały, określając jednocześnie jej zakres. Wymagane jest tylko umieszczenie w statucie organizacji informacji o możliwości prowadzenia takiej działalności oraz jej wyodrębnienie księgowe w stopniu umożliwiającym określenie przychodów, kosztów i wyników działalności. Ustawa zastrzega, że dochód z odpłatnej działalności pożytku publicznego, (który może się pojawić, w przypadku, gdy rzeczywiste koszty będą niższe od kalkulowanych) może służyć wyłącznie realizacji zadań należących do celów statutowych organizacji. WAŻNE: Co zrobić jeśli w wyniku działalności odpłatnej, po podliczeniu kosztów organizacji działania i przychodów z jego realizacji wyszedł nam wynik dodatni? Jeśli jest to przypadek jednorazowy, nie możemy wówczas mówić o działalności gospodarczej. Wówczas uchwałą odpowiedniego organu (zazwyczaj Zarządu) dochody, które z takiego działania się pojawiły, muszą być zaksięgowane i przekazane na realizację celów statutowych organizacji. Działalnością odpłatną organizacji jest także sprzedaż towarów czy usług wytworzonych lub świadczonych przez osoby bezpośrednio korzystające z działalności pożytku publicznego. Oznacza to, że organizacje, których podopieczni w ramach prowadzonej przez organizację działalności statutowej wytwarzają różnego rodzaju rzeczy lub świadczą usługi (np. Warsztaty Terapii Zajęciowej), mogą sprzedawać je i uzyskane w ten sposób środki przeznaczać na finansowanie działalności organizacji, bez konieczności zgłaszania działalności gospodarczej. Działalnością odpłatną organizacji jest również sprzedaż przedmiotów darowizn uzyskanych na cele prowadzenia działalności pożytku publicznego. UWAGA: W związku z tym, jeżeli organizacja sprzedaje otrzymane wcześniej dary rzeczowe, a następnie uzyskane w ten sposób pieniądze przeznacza na cele prowadzenia działalności pożytku publicznego, to również tego typu działalność nie jest traktowana jako działalność gospodarcza. Z większymi ograniczeniami prowadzenia działalności odpłatnej mają do czynienia organizację posiadające status organizacji pożytku publicznego. Po pierwsze, ustawa narzuca tym organizacjom prowadzenie działalności odpłatnej statutowej w zakresie zadań należących do strefy zadań publicznych, określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, w ramach realizacji przez organizację swoich celów statutowych. Sfera zadań publicznych to np. ekologia, kultura, pomoc społeczna, promocja zatrudnienia, przeciwdziałanie uzależnieniom i patologiom społecznym itd. (zgodnie z art. 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie). Po drugie, ograniczenia związane z tym rodzajem działalności, łączą się także z kwestią wynagrodzeń pracowników. Przy działalności odpłatnej przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres trzech miesięcy nie będzie mogło przekraczać trzykrotnie przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za ostatni rok. Limit ten obejmuje personel organizacji, zarówno zatrudnionej na podstawie kodeku pracy (umowa o pracę), jak i na podstawie kodeksu cywilnego (umowa zlecenie, umowa o dzieło). A może jednak działalność gospodarcza? Zarówno stowarzyszenia jak i fundacje mogą również prowadzić działalność gospodarczą. Musi ona być jednak jedynie działalnością dodatkową, która ma służyć pozyskiwaniu środków na prowadzenie działalności statutowej. W przeciwieństwie do przedsiębiorstw, osiągnięty zysk nie może być w organizacjach

12 22 pozarządowych dzielony między ich członków (np. w formie dywidendy). Aby móc rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej niezbędne jest uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Z chwilą uzyskania wpisu organizacja staje się przedsiębiorcą. Przed rozpoczęciem działalności gospodarczej organizacja pozarządowa powinna podjąć następujące kroki. Krok pierwszy określenie decydentów w stowarzyszeniu decyzję o podjęciu działalności gospodarczej podejmuje Walne Zgromadzenie Członków stowarzyszenia, w fundacji - fundator albo uprawniony w statucie inny organ fundacji. Krok drugi wybór przedmiotu działalności gospodarczej podmiot, który decyduje się na rozpoczęcie działalności gospodarczej, powinien określić w statucie, w jakim zakresie tę działalność będzie prowadzić (zgodnie z normami Polskiej Klasyfikacji Działalności PKD; znaleźć je można na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego Krok trzeci określenie formy wykonywania działalności gospodarczej organizacja powinna określić, czy będzie prowadzić swoją działalność wewnątrz struktury organizacyjnej czy np. w formie spółki prawa handlowego. Krok czwarty przygotowanie biznesplanu. Biznesplan przygotowuje Zarząd celem przedstawienia go właściwym organom stanowiącym organizacji, tj. Walnemu Zgromadzeniu Członków (w przypadku stowarzyszenia) i fundatorowi lub uprawnionemu statutowo organowi (w przypadku fundacji). Powinien on zawierać, m.in.: analizę sytuacji istniejącej na rynku, prognozy rozwoju działalności, wyznaczenie celów działalności, plan działań i budżet. Krok piąty decyzja o podjęciu działalności gospodarczej. Decyzja ta musi mieć formę uchwały upoważnionego statutowo organu. Po podjęciu tej uchwały rozpoczyna się procedura rejestracyjna. Krok szósty rejestracja sądowa. Rejestracji dokonuje się na odpowiednich formularzach sądowych. Formularze rejestracyjne dostępne są w każdym oddziale Krajowego Rejestru Sądowego lub bezpośrednio na stronie internetowej KRS: Od kwietnia 2010 roku całą procedurę rejestracyjną, łącznie ze zgłoszeniem zmian w rejestrze REGON i w Urzędzie Skarbowym, można przeprowadzić w jednym okienku sądowym, w oddziale Krajowego Rejestru Sądowego. Sąd, niezwłocznie po zarejestrowaniu zgłoszonych przez organizację zmian (najdalej w ciągu 3 dni roboczych), prześle ww. wnioski do właściwych urzędów. Koszty rejestracji wynoszą zł koszt wpisu do rejestru przedsiębiorców i 500 zł koszt ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Opłaty uiszcza się w momencie składania dokumentów rejestracyjnych we właściwym miejscowo oddziale Krajowego Rejestru Sądowego. Działalność gospodarcza prowadzona jest obok działalności statutowej nieodpłatnej, wymaga to od nas m.in. otwarcia nowego konta bankowego i precyzyjnego rozdzielenia kosztów pomiędzy te dwie działalności. Prowadzenie działalność gospodarczej niesie za sobą również ryzyko, że może coś nie wyjść, albo przynieść stratę na koniec roku, którą z jakichś źródeł trzeba będzie pokryć? Co stwarza najwięcej problemów w działalności gospodarczej? Ważnym elementem każdej działalności jest osoba/y, która zdecyduje się tę działalność w imieniu organizacji poprowadzić. Musi być to ktoś, kto będzie tą działalnością zarządzał, kontrolował pojawiające się sygnały ze strony odbiorców, szybko reagował na zmiany rynku. Organizacje, które zadecydowały się prowadzić działalność gospodarczą bardzo często, co widać w praktyce, po prostu jej nie prowadzą. A dlaczego? Z braku doświadczenia, z powodu źle przebadanego rynku, niedokładnie sporządzonego biznesplanu. Pamiętajmy, że podstawą naszej działalności powinien być właśnie biznesplan. Przy działalności gospodarczej jest on równie ważny, jak strategia rozwoju dla całej organizacji. Biznesplan to plan gospodarczy, który przedstawia koncepcję rozwoju działalności, ujawnia słabe i mocne strony pomysłu, sprawdza jego realność oraz określa wynik końcowy, cel, do którego zmierzamy. Żaden bank, ani inna poważna instytucja finansowa, nie udzieli pożyczki czy kredytu bez konkretnego planu działania i jego kosztów. Biznesplan powinien zawierać następujące elementy: Streszczenie przedstawiające krótką charakterystykę przedsięwzięcia, sposób realizacji i założone rezultaty. Charakterystykę firmy/organizacji, zespół zarządzający przedsięwzięciem, jego doświadczenia, umiejętności. Opis produktu lub usługi, cel, który chcemy osiągnąć. Plan marketingowy, określający analizę rynku i konkurencji, charakterystykę odbiorców, lokalizację, dystrybucję, promocję produktu lub usługi. Organizację pracy, zatrudnienia, opis pracowników, współpracowników, dostawców. Harmonogram realizacji przedsięwzięcia. Analiza ryzyka, czyli możliwości i zagrożenia przedsięwzięcia. Plany finansowe i finansowanie. Załączniki zestawienia, tabele, rysunki techniczne produktu, które mogą pomóc w zrozumieniu idei produktu lub usługi. I można zaczynać zarabiać! Zyski z działalności gospodarczej muszą być przeznaczone na działalność statutową organizacji. Organizacja może prowadzić działalność gospodarczą w tym samym zakresie, w jakim prowadzi działalność statutową. Co istotne, przy kwestii łączenia działań organizacji, bez żadnych obostrzeń można łączyć ze sobą działalność nieodpłatną z odpłatną, czy działalność nieodpłatną z działalnością gospodarczą dla jednego typu działań (np. szkoleń, wydawnictwa). Nie jest natomiast możliwe łączenie w tej samej dziedzinie działalności odpłatnej z działalnością gospodarczą. Zanim jednak podejmiemy ostateczną decyzję o podjęciu działalności gospodarczej, powinniśmy się nad tym zastanowić. Wchodząc w ten rodzaj działalności stajemy się przedsiębiorcą. Zatem, nasza organizacja musi zwracać uwagę na typowe na otwartym rynku mechanizmy, takie, jak: konkurencja, marketing, klient, zysk itp. Jeśli sami nie jesteśmy w stanie takiego dokumentu rzetelnie sporządzić, warto poszukać organizacji z naszego regionu, które np. pomagają bezpłatnie w pisaniu biznesplanu lub prowadzą takie szkolenia. Nie bójmy uczyć się tego, co nie jest dla nas znane. Kolejnym problem jest prowadzenie księgowości. Często organizacje mają problem z prowadzeniem księgowości, a gdy dojdzie nam dodatkowy obowiązek, jakim jest księgowanie dochodów z działalności gospodarczej, możemy temu nie podołać. Nie zawsze na początku stać nas będzie na opłacenie usług biura rachunkowego czy księgowej. Warto wówczas skorzystać z doświadczeń innych organizacji. Dowiedzieć się czy są na rynku jakieś tańsze programy obsługi księgowości, biura rachunkowe specjalizujące się w obsłudze podmiotów społecznych.

13 24 WAŻNE: Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia chodzi tu o dochód (przychód minus koszt) uzyskany przez stowarzyszenie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Organizacja pozarządowa jako podmiot ekonomii społecznej Według definicji europejskiej sieci badawczej EMES (European Research Network) za podmiot ekonomii społecznej uznaje się organizację prowadzącą działalność ukierunkowaną na cele głównie społeczne, której zyski w założeniu są ponownie inwestowane w te cele lub we wspólnotę, a nie przeznaczone dla maksymalizacji zysku lub zwiększenia dochodu udziałowców czy właścicieli. Tutaj prymat mają działania na rzecz ludzi. Ludzi, którzy w normalnych warunkach pracy, nie byliby w stanie sobie poradzić. Mówimy tu chociażby o osobach długotrwale bezrobotnych, niepełnosprawnych czy uzależnionych. Dla nich możliwość aktywnego uczestnictwa w rynku pracy jest znacznie ograniczona, a nierzadko wręcz niemożliwa. Podmioty ekonomii społecznej dostrzegają ich, dają im szansę na powrót, zmianę i lepsze życie. Co ważne, są zwolnione od opłat rejestracji i publikacji w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Załącznikiem do wniosku rejestracyjnego ze strony osób prawnych rejestrujących spółdzielnie jest, m.in. uchwała organu organizacji (np. Zarządu) o przystąpieniu do spółdzielni. W dalszej kolejności oczywiście potrzebujemy nr Regon, nr NIP, nr konta bankowego. Ponieważ spółdzielnia zatrudnia pracowników, musimy również odwiedzić ZUS oraz wybrać sposób opodatkowania. Należy również pamiętać o tym, że zmniejszenie liczby członków, przy osobach fizycznych poniżej pięciu, przy osobach prawnych poniżej dwóch, nakazuje nam postawienie spółdzielni w stan likwidacji. Pamiętajmy także, że organizacja pozarządowa nie musi być członkiem założycielem spółdzielni socjalnej, może być również członkiem wspierającym. Wówczas zaangażowanie organizacji wiąże się jedynie z wypełnianiem zadeklarowanych na rzecz spółdzielni zobowiązań. Mogą to być, zarówno zobowiązania finansowe, rzeczowe (np. użyczanie sprzętu, lokalu), jak i praca własna członków organizacji. Dla zainteresowanych organizacji/osób ważną informacją będzie zapewne ta, że w każdym województwie są specjalne instytucje, które pomagają przy tworzeniu spółdzielni socjalnych m.in. Ośrodek Wsparcia Spółdzielczości Socjalnej czy Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej. Korzystajmy z ich usług. WAŻNE: Do szerokiego grona takich podmiotów zalicza się również te organizacje pozarządowe, które podejmują jakiekolwiek działania ekonomiczne, a więc prowadzą działalność odpłatną lub gospodarczą. Organizacja pozarządowa a spółdzielnia socjalna. Sposób na działanie. Jednym z podmiotów ekonomii społecznej są także spółdzielnie socjalne. Członkiem założycielem spółdzielni socjalnej może być także osoba prawna, czyli np. organizacja pozarządowa. W przypadku, gdy spółdzielnię socjalną zakłada pięć osób fizycznych, szóstą osobą mogłaby być organizacja pozarządowa, która może oddelegować do spółdzielni jednego ze swoich członków. Osoba ta staje się równoprawnym członkiem założycielem spółdzielni i tak samo partycypuje w zyskach spółdzielni, a tym samym, w zależności od sposobu oddelegowania członka przez organizację, organizacja może też osiągać z tego korzyści finansowe. Celem spółdzielni musi być m.in. społeczna i zawodowa reintegracja jej członków, przykładowo - osób bezrobotnych, oraz ich powrót na rynek pracy. Drugi sposób założenia spółdzielni socjalnej przez osoby prawne definiuje znowelizowana ustawa z 7 maja 2009 roku o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Po nowelizacji dwie osoby prawne, w tym np. organizacje pozarządowe, mogą także założyć spółdzielnię socjalną. Na podmiotach zakładających spółdzielnię socjalną ciąży obowiązek zatrudnienia 5 osób, z katalogu osób mogących być członkami spółdzielni socjalnej. Spółdzielnia ma na to 6 miesięcy od dania wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Osoby te, po nieprzerwanym zatrudnieniu w spółdzielni przez okres 12 miesięcy, mają prawo do uzyskania członkostwa. Ponieważ na członkach założycielach ciąży zawsze obowiązek wniesienia wkładu do spółdzielni, organizacje pozarządowe lub inne osoby prawne muszą ten wkład wnieść. Może on polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy albo innych praw. Jeśli nasza organizacja nie ma majątku, wkładem może być także dokonanie pewnych świadczeń na rzecz spółdzielni prac wykonanych przez wolontariuszy, prowadzenie księgowości lub dokumentacji spółdzielni, praca członków organizacji na rzecz spółdzielni czy zezwolenie na korzystanie z biura i sprzętu organizacji. Spółdzielnie socjalne rejestrowane są w KRS (formularze KRS-W5, KRS - WK, KRS -WM). Podsumowanie Korzyści z ekonomizacji Co dają dodatkowe dochody dla organizacji? Na pewno pozwalają na większą swobodę przy dysponowaniu swoim majątkiem (np. przy pokrywaniu wkładu własnego w projektach, co często jest problemem nawet dużych, rozwiniętych organizacji pozarządowych; przy realizacji nieodpłatnych działań statutowych). Poza tym można sobie pozwolić na lepsze wykorzystanie posiadanych zasobów majątkowych i osobowych (np. rozszerzając zakres oferowanych usług, albo rozszerzając obszar działania). Prowadzenie działalności gospodarczej daje także możliwość korzystania ze środków zewnętrznych przeznaczonych dla przedsiębiorstw oraz, często, wyższy poziom świadczonych usług. Co ważne dla III Sektora, dążenie ku zwiększeniu dochodów organizacji, często skutkuje także zatrudnieniem nowych, dobrze wykwalifikowanych pracowników, a co za tym idzie - zwiększeniem prestiżu organizacji i fachowości podejmowanych działań. Organizacje mogą w ten sposób prowadzić lepsze, bardziej fachowe i profesjonalne usługi dla swoich podopiecznych, beneficjentów. Wszystko to w długim okresie czasu może przyczynić się do polepszenia wizerunku sektora pozarządowego w oczach zwykłych obywateli i odbiorców naszych działań. Ciągle nas mało To, że organizacje dość opornie i z dużym dystansem podchodzą do zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej jest zrozumiałe. Jedną z istotnych przeszkód, na które wskazują same organizacje, jest konieczność wyłożenia już na początku działalności sporej, jak dla NGO, kwoty potrzebnej do rejestracji działalności złotych, które bezzwrotnie należy zainwestować w samą procedurę sądową (opłata za wpis do rejestru przedsiębiorców i ogłoszenie tego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym), to dla niektórych organizacji miesięczny budżet. Nie dziwi więc fakt, że organizacje zanim podejmą się rejestracji działalności, kilka razy dobrze tę sprawę przemyślą. Jest jednak druga, prostsza możliwość, która nie niesie za sobą kosztów związanych z opłatami sądowymi. Organizacje mogą prowadzić bowiem tzw. działalność odpłatną pożytku publicznego. Organizacje jednak i z tej opcji rzadko korzystają, co może dziwić. Przy rozpoczęciu takiej działalności, unikamy skomplikowanego procesu rejestracyjnego. Decyzja wewnątrz organizacji też powinna być łatwiejsza, bo w końcu

14 26 są to standardowe działania organizacji. A i odbiór społeczny takich działań jest raczej pozytywny. Jak widać z powyższych rozważań, możliwości działania ekonomicznego dla organizacji jest sporo. Trzeba tylko chcieć i dobrze się do tego przygotować. Najważniejszy bezsprzecznie jest, dobry, dostosowany do potrzeb i możliwości, pomysł na działalność. Kolejny etap to znalezienie osób, które to działanie z pełną świadomością i przekonaniem będą dla naszej organizacji realizować. Ważny jest też dobry menedżer takiego działania, który całe przedsięwzięcie zrealizuje od strony organizacyjnej, będzie umiał motywować swoich pracowników i odpowiednio ich stymulować do działania. Takie racjonalne, przemyślane, dobrze wdrożone i zarządzane działanie ekonomiczne stowarzyszenia lub fundacji, może przynieść wiele zysków zarówno w sferze ekonomicznej, jak i społecznej. Powodzenia! 4. Budowanie strategii organizacji pozarządowych Mahatma Ganddhi: Moje życie jest moją misją. Musisz obserwować jak żyję, jak jem, jak siedzę, mówię i jak się zachowuję. Suma moich wszystkich zachowań stanowi moją misję Magdalena Kuśmierczyk, Krzysztof Smug S trategia to słowo wywodzące się od greckiego słowa strategos stanowiącego zbitkę dwóch pojęć stratós, czyli obóz i agen, czyli przywództwo. Strategós, to pojecie określające osobę, która przewodzi armii i odpowiada za tworzenie koncepcji walki. Dawniej pojecie strategia należało do świata wojskowości, z czasem zaczęło funkcjonować w świecie biznesu, skąd trafiło do rzeczywistości organizacji trzeciego sektora. Na co dzień zadajemy sobie pytanie o przyczyny i uwarunkowania rozwoju organizacji. We współczesnym świecie nie sposób działać bez wyznaczenia sobie celu, do którego chcemy dojść, który chcemy osiągnąć. Krzysztof Obłój, profesor Uniwersytetu Warszawskiego określa strategię jako coś, co ma fundamentalny wpływ na życie lub śmierć, na sukces lub porażkę firmy. Aby to coś odnaleźć, trzeba przejść drogę od diagnozy do wizji, a po drodze określić sposób, w jaki chcemy tę naszą wizję urzeczywistnić. Przytoczony przeze mnie powyżej autor w swojej książce Strategia organizacji. W poszukiwaniu trwałej przewagi konkurencyjnej zwraca uwagę na różne odmienne szkoły strategii, wymienia on cztery rodzaje koncepcji strategii. Zanim przejdę do szczegółowego omówienia budowania strategii organizacji, chciałabym, abyśmy na chwilę zatrzymali się nad różnymi koncepcjami strategii. Wszystkie z tych koncepcji po części przełożą się na wypracowanie, czyli stworzenie, na miarę organizacji ich planu działania. We współczesnej literaturze poświeconej rozwojowi firm i organizacji wymienić możemy następujące szkoły budowania strategii: planistyczną, ewolucyjną, pozycyjną oraz zasobową. Szkoła tradycyjna (planistyczna) zakłada, że osoby odpowiedzialne za rozwój organizacji czy firmy są władne podejmować strategiczne decyzje kształtujące los organizacji, firmy. Budowa strategii jest racjonalnym procesem decyzyjnym, który polega na formalnej analizie otoczenia, analizie sił oraz słabości firmy i budowaniu planów strategicznych. Szkoła ewolucyjna jest znacznie bardziej behawioralna i polityczna. Strategia jest ewolucyjnym poszukiwaniem spójnego wzorca na styku przypadku i wielu procesów organizacyjnych: przetargu o władzę, zaspokajania potrzeb klienta oraz utrwalania się rutyny działania. Procesu tego nie można ani sformalizować, ani zaplanować - sens strategii polega na jej powstawaniu na styku tego, co formalne i nieformalne, zamierzone i niezamierzone. Szkoła pozycyjna powraca do sformalizowanego charakteru procesu budowania strategii w bardziej wyrafinowany sposób niż szkoła planistyczna. Punkt ciężkości analizy przesuwa się do otoczenia, a stopień swobody decyzyjnej menedżerów jest, w związku z tym, ograniczony. Szkoła zasobów i umiejętności buduje na dorobku wszystkich poprzednich szkół i łączy umiejętnie wątki. Budowa strategii jest sformalizowanym procesem z silnym elementem kreacji i twórczego nastawienia. Menedżerowie odzyskują swobodę wyborów strategicznych, są na nie wręcz skazywani. Skumulowana wiedza i umiejętności firmy są ważniejszą podstawą decyzji niż sytuacja w otoczeniu.

15 28 No to zaczynamy Budowa strategii dla konkretnej organizacji jest sposobem inteligentnego postrzegania rzeczywistości, nadawania sensu codziennemu funkcjonowaniu organizacji, jej sukcesom i porażkom. Budując strategię trzeba zdecydować się na to, jakie cele i wartości są dla członków organizacji i samej organizacji ważne. Trzeba dostrzec i zrozumieć zmiany w otoczeniu organizacji, czyli zachowanie odbiorców działań i potencjał własnej organizacji. Pomocne przy konstruowaniu lub aktualizowaniu misji organizacji staną się poniższe pytania: 1. Jakimi aktualnie problemami zajmuje się organizacja? 2. Czy w środowisku, w którym działa organizacja, istnieją bardziej palące problemy? Jeśli tak, to czy mają one wpływ na działalność organizacji? 3. Jaka jest aktualna misja organizacji i czy organizacja działa w jej ramach? Poniżej zamieszczam przykładową misję organizacji, która działa w środowisku osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Pamiętaj: Strategia wymaga zbudowania kilku wariantów drogi przejścia od tego co jest - do marzeń i wizji przyszłości w konkretnych realiach otoczenia. Starter, czyli budowanie zespołu strategicznego Przystępując do planowania strategicznego, organizacja spośród swoich członków wyznacza przedstawicieli, którzy tworzą zespół odpowiedzialny za opracowanie planu rozwoju organizacji. Jest to o tyle ważny element, że w skład zespołu wejść powinny osoby, którym dobro i rozwój organizacji leżą na sercu, znają one historię jej powstania, system wartości, którym organizacja kieruje się w swojej działalności, potrafią spojrzeć na rzeczywistość organizacji z różnych punktów. Wyznaczony zespół określa harmonogram swoich prac, czyli kalendarz spotkań, z dokładnym określeniem terminów, w jakich strategia będzie się tworzyć. Należy pamiętać, aby ustalone terminy spotkań nie były od siebie odległe, dobrze jest, gdy budowanie strategii organizacji będzie ograniczone w czasie. Misja, czyli to, co ważne, aby poczuć ducha organizacji Stowarzyszenie AD REM powstało z potrzeby pomocy młodzieży, której w życiu nie zawsze udaje się prawidłowo funkcjonować. Założone zostało przez pracowników placówek resocjalizacyjnych, wolontariuszy oraz osoby, którym los młodzieży i jej rodzin jest bliski. W centrum działań znajduje się młodzież niedostosowana społecznie, jej rodzina oraz wychowawcy, terapeuci i wolontariusze. Podstawowym zadaniem naszego stowarzyszenia jest pomoc młodemu człowiekowi w odnalezieniu własnego miejsca w społeczeństwie, życiu w zgodzie z sobą i normami moralnymi. Robimy to poprzez aktywizowanie, zachęcanie do podejmowania wyzwań, usamodzielnianie, organizowanie warsztatów i terapii. Dla kogo? Czyli: diagnoza klientów organizacji Zespół planujący musi dokonać diagnozy potrzeb swoich klientów, czyli tych grup społecznych, do których adresuje swoją misję. Narzędziem ułatwiającym opis grup klientów wraz z ich potrzebami oraz ofertą organizacji może być podobna tabela: Opis klientów Potrzeby klientów Oferta organizacji Pierwsze spotkanie zespołu poświecone zostaje na szczegółowe zebranie aktualnych informacji pochodzących z dokumentów organizacji (statut, ważne porozumienia, uchwały), które pozwolą na wypracowanie lub zaktualizowanie misji organizacji. Początkiem tej drogi jest wypracowanie wizji stanowiącej obraz przyszłości, którą członkowie organizacji chcą wykreować. Misja, z kolei, to precyzyjne wyrażenie w języku zrozumiałym dla członków i otoczenia organizacji dalekosiężnych zamierzeń i aspiracji, jakie stawia przed sobą organizacja. Misja jest więc sformułowaniem wizji organizacji na użytek strategii. W swojej pracy z organizacjami zachęcam członków zespołu planowania strategicznego do prezentacji misji w taki sposób, aby była ona zwięzła, zachęcała do przystąpienia do organizacji. Misja powinna być napisana językiem przystępnym i zrozumiałym. Przy tworzeniu misji pomocne stają się pytania o cel i sposób działania, efekty, krąg odbiorców i preferowany system wartości. Pytanie o wartości przysparza organizacjom wiele kłopotów, często w swoich codziennych czynnościach członkowie organizacji nie zastanawiają się nad tym, gdyż, jak twierdzą, jest to rzecz bardzo oczywista. Po krótkim namyśle dochodzą jednak do wniosku, iż warto nad systemem preferowanych przez organizację wartości zatrzymać się i dookreślić, co jest ważne, z czego nigdy nie należy rezygnować, co powinno towarzyszyć i wyznaczać kierunek działań. Misja nabiera strategicznego znaczenia, gdy postrzegana będzie jako narzędzie wyznaczające kierunki działań organizacji i dotyczyć będzie przyszłości. Staje się wyrazem marzeń i wyzwań, jakie stawiają przed sobą jej członkowie. Proces jej realizacji jest wiarygodny i możliwy do osiągnięcia. Podobną tabelę wykonujemy dla osób lub grup zainteresowanych działalnością naszej organizacji. O tej grupie nigdy nie można zapominać, mając na uwadze tworzenie planów na przyszłość. Grupa Jej potrzeby Nasza oferta

16 30 Analiza SWOT 2. Czynniki kulturowe To metoda łącząca zarówno analizę wewnętrzną, jak i otoczenia, w którym działa organizacja. Nazwa tej metody pochodzi od pierwszych liter słów określających w języku angielskim istotę przedmiotu analizy: strenght (siła), weakness (słabość), opportunities (szanse), threats (zagrożenie). Analiza otoczenia zewnętrznego W swojej praktyce pomocy organizacjom przy tworzeniu planów strategicznych zachęcam do rozpoczęcia diagnozy od przyjrzenia się czynnikom zewnętrznym. Uświadamiam członkom zespołu planowania strategicznego, iż uwarunkowania zewnętrzne powinny przede wszystkim dotyczyć dwóch aspektów - sił wspierających i hamujących działalność organizacji. Jest to o tyle trudne, że na część z tych czynników organizacja nie ma wpływu. Jakie możliwości oferują twojej organizacji kultura i tradycja? Co organizacja może zrobić, aby te możliwości wykorzystać? Nasza organizacja może aktywnie włączyć się w coroczne imprezy kulturalne odbywające się na terenie naszego miasta, mamy ciekawą ofertę działań, która w nowatorski sposób wzbogaci dotychczasowe imprezy (musimy aktywnie włączyć się w planowanie corocznych imprez kulturalnych, współpraca z organizatorem, przygotowanie naszej oferty). 3. Czynniki logistyczne Jakie zagrożenia dla funkcjonowania organizacji wypływają z kultury i tradycji? Co organizacja może zrobić, aby ich uniknąć? Jesteśmy małą organizacją, która nie jest zapraszana do działań w obszarze kultury, organizatorzy imprez kulturalnych pomijają nas (musimy nawiązać współpracę i o nią zadbać). UWAGA: Ważne jest, aby w czynnikach zewnętrznych dostrzec sprzymierzeńców i potencjalnych wrogów naszych działań. Zawsze warto zastanowić się, w jaki sposób konkurentów i osoby nieprzychylnie do organizacji nastawione zachęcić do współpracy. Przykładem takiej współpracy może stać się nawiązanie partnerstwa, czyli znalezienie w przestrzeni naszych działań takich instytucji czy organizacji, które kierują swoją ofertę do podobnej grupy odbiorców, wspólnie można zainicjować nowe formy pracy z wykorzystaniem mocnych stron, zarówno naszej organizacji, jak i tej, z którą chcemy nawiązać współpracę. Pamiętajmy, że łatwiej działać i radzić sobie z porażkami wspólnie niż samemu. Dodatkowym elementem przemawiającym na korzyść takiej działalności, jest większy obiektywizm oraz większe możliwości w diagnozie potrzeb i pracy z naszymi beneficjentami. Sposobem ułatwiającym wykonanie diagnozy otoczenia zewnętrznego jest przyjrzenie się możliwościom i zagrożeniom organizacji w opisanych poniżej obszarach. Ułatwią to pytania zamieszczone w poszczególnych tabelkach. Dla większej przejrzystości pozwoliłam sobie zamieścić przykładowe odpowiedzi. 1. Czynniki prawne Jakie możliwości otwiera przed organizacją aktualny stan prawny? Co organizacja może zrobić, aby te możliwości wykorzystać? Jako organizacja możemy starać się o dofinansowanie naszych pomysłów dzięki ogłaszanym przez miasto konkursom. (musimy poznać harmonogram otwartych konkursów ofert dla organizacji pozarządowych na realizacje zadań naszego miasta) Jakie zagrożenia pojawiają się dla organizacji w związku z obecnym systemem prawnym? Co organizacja może zrobić, aby ich uniknąć? Brak wiedzy na temat obligatoryjnej sprawozdawczości naszej organizacji może spowodować niedopełnienie przez nas tego obowiązku (pomocne może stać się dla nas skorzystanie z usług doradczych i szkoleniowych instytucji zajmujących się pomocą organizacjom pozarządowym) Jakie możliwości dla organizacji daje jej położenie geograficzne i inne czynniki logistyczne? Co organizacja może zrobić, aby te możliwości wykorzystać? Siedziba naszej organizacji znajduje się w centrum miasta, łatwo do nas trafić. 4. Czynniki ekonomiczne Jakie możliwości dla organizacji daje jej położenie geograficzne i inne czynniki logistyczne? Co organizacja może zrobić, aby te możliwości wykorzystać? Siedziba naszej organizacji znajduje się w centrum miasta, łatwo do nas trafić. Jakie zagrożenia dla organizacji wypływają z położenia geograficznego i innych czynników logistycznych? Co organizacja może zrobić, aby ich uniknąć? Swoje działania adresujemy do osób z różnych rejonów miasta, mają one trudności z dotarciem do naszej siedziby (powinniśmy zadbać o ulotki z opisem najprostszej drogi dotarcia do nas z różnych rejonów miasta). Jakie zagrożenia dla organizacji wypływają z położenia geograficznego i innych czynników logistycznych? Co organizacja może zrobić, aby ich uniknąć? Swoje działania adresujemy do osób z różnych rejonów miasta, mają one trudności z dotarciem do naszej siedziby (powinniśmy zadbać o ulotki z opisem najprostszej drogi dotarcia do nas z różnych rejonów miasta). Rzetelna analiza wymienionych powyżej czynników, które tkwią w środowisku zewnętrznym i mają wpływ na pracę organizacji, stanowić będzie ważny element dla wyboru strategii działania. W tym miejscu jeszcze raz chciałabym podkreślić, iż analiza SWOT jest skuteczna, kiedy członkowie organizacji mają dobrze określoną wizję tego, do czego zmierzają.

17 32 Analiza wewnętrznych warunków organizacji 4. Rola i reputacja Ta część analizy SWOT dotyczy diagnozy mocnych i słabych stron organizacji. Podczas wykonywania analizy czynników wewnętrznych, ważne jest spojrzenie na organizację z pozycji prezentowanych poniżej obszarów (ułatwieniem do pogłębionej refleksji będą zamieszczone w poszczególnych tabelkach pytania, tu również posłużę się przykładami): 1. Misja i programy Jakie są mocne strony organizacji w odniesieniu do jej misji i programów? Jak można je wykorzystać? Mamy jasno określoną misję i wiemy dokąd zmierzamy. Nasza misja wpisuje się w strategię rozwoju naszego miasta ( musimy jasno określić programy wynikające z naszej misji). Jakie są słabe strony określonych przez organizację misji i programów? Co można zrobić, aby je usunąć lub przekształcić w mocne strony? Nie mamy dobrze określonych programów (musimy je dookreślić). Jakie są mocne strony organizacji w odniesieniu do jej roli i reputacji na poziomie środowiska lokalnego lub kraju? W jaki sposób można te czynniki wykorzystać? Nasza organizacja posiada stronę internetową (musimy zadbać o jej promocję i nauczyć się systematycznego zamieszczania tam aktualności). Jakie są słabe strony organizacji w odniesieniu do jej roli i reputacji na poziomie środowiska lokalnego lub kraju? Czy czynniki te można zniwelować, usunąć lub przekształcić w mocne strony? Istniejemy od niedawna i nasza społeczność lokalna nie wie o naszym istnieniu (możemy zorganizować festyn dla społeczności lokalnej, podczas którego zadbamy o promocje naszej organizacji). Ukończona analiza SWOT może być przygotowana w formie przejrzystej tabeli, którą prezentuję poniżej wraz z wyodrębnionymi przykładowymi czynnikami: SILNE STRONY - SIŁY SŁABE STRONY - WADY 2. Zasoby ludzkie Jakie są mocne strony organizacji w odniesieniu do zarządu, jej członków, wolontariuszy? Jak można ten czynnik wykorzystać dla rozwoju organizacji? W naszych szeregach mamy osoby z wieloletnim doświadczeniem w pracy z młodzieżą defaworyzowaną (musimy organizować więcej działań adresowanych do młodzieży zagrożonej wykluczeniem społecznym z wykorzystaniem możliwości naszych członków) 3. Zasoby finansowe i materialne Jakie są słabe strony organizacji w odniesieniu do zasobów ludzkich? Co można zrobić, aby je usunąć lub przekształcić w mocne strony? Nie posiadamy w naszych zasobach osób znających się na księgowości (musimy przeszkolić przynajmniej jednego członka naszej organizacji w obszarze księgowości organizacji pozarządowych) Programy i misja Jasno określona misja, która wpisuje się w strategię miasta Zasoby ludzkie Posiadamy specjalistów w pracy z młodzieżą defaworyzowaną Reputacja i rola organizacji w środowisku Strona internetowa Zaplecze finansowe i techniczne Posiadamy użyczony lokal SZANSE - OKAZJE Programy i misja Brak wyodrębnionych programów Zasoby ludzkie Brak księgowej Reputacja organizacji w środowisku Nie jesteśmy rozpoznawalni w środowisku lokalnym Zaplecze finansowe i techniczne Brak płynności finansowej ZAGROŻENIA- TRUDNOŚCI Jakie są mocne strony organizacji w odniesieniu do jej zasobów finansowych i materialnych? Jak można je wykorzystać? Posiadamy lokal użyczony przez inną instytucję, nie ponosimy kosztów związanych z jego utrzymaniem. Lokal daje możliwość organizowania systematycznych działań. Jakie są podstawowe słabe strony zasobów finansowych i materialnych organizacji? Czy można je usunąć lub przekształcić w mocne strony? Nie mamy płynności finansowej (musimy systematycznie tworzyć budżety roczne naszej organizacji szacując w ten sposób, ile środków potrzebujemy. Powinien to być punkt wyjścia do tworzenia naszych rocznych planów działań Czynniki prawne Możemy startować w konkursach ogłaszanych przez urząd miasta Czynniki kulturowe Nasze działania wpisują się w organizowane na terenie naszego miasta imprezy promujące kulturę i tradycję naszego regionu Czynniki prawne Brak znajomości w obszarze obligatoryjnej sprawozdawczości dla naszej organizacji Czynniki kulturowe Jesteśmy pomijani przez organizatorów imprez promujących tradycje naszego regionu - nie znają nas i naszych działań

18 34 Czynniki logistyczne Czynniki logistyczne Siedziba naszej organizacji znajduje się Nasi beneficjenci mieszkają w różnych w centrum miasta rejonach miasta i często mają problem z dotarciem do naszej siedziby Czynniki ekonomiczne Miasto przeznacza dużą część swojego Czynniki ekonomiczne tegorocznego budżetu na współpracę z organizacjami Nadchodzący kryzys finansów publicztów pozarządowymi nych może spowodować zmianę prioryte- miasta Wybór strategii W oparciu o wypracowany przez zespół planowania strategicznego materiał w postaci analizy zewnętrznych szans i zagrożeń oraz wewnętrznych mocnych i słabych stron organizacji, zachęcam do wyboru, z każdego z obszarów, tych problemów, aspektów, które przez zespół postrzegane są jako najważniejsze. WAŻNE: Zespół dokonuje wyboru tych aspektów, które będą miały wpływ na możliwość rozwoju organizacji. Radą dla zespołu planowania jest przeanalizowanie ich pod kątem szans na rozwój organizacji, w tym miejscu należy zastanowić się, na jakie wyzwanie organizacja jest gotowa, z czym w najbliższej przyszłości poradzi sobie, pamiętając, że wybór konkretnych problemów ma służyć rozwojowi organizacji. Kolejnym krokiem przy budowaniu strategii jest planowanie działań. Krzysztof Obłój wyróżnia cztery normatywne rodzaje strategii. Ich podział wynika z usystematyzowanego połączenia dwóch komplementarnych względem siebie podejść do organizacji z zewnątrz do wewnątrz oraz od wewnątrz do zewnątrz. Poszczególne opcje strategicznego działania można przedstawić graficznie w następujący sposób: SZANSE ZAGROŻENIA Strategia konkurencyjna (mini-maxi) polega na eliminowaniu słabych stron funkcjonowania organizacji poprzez jak najlepsze wykorzystanie pojawiających szans, które sprzyjają rozwojowi organizacji. Strategia ta polega na usprawnieniu logistycznym, redukcji kosztów, powiększeniu zasobów finansowych. Strategia defensywna (mini-mini) polega na zapewnieniu przetrwania organizacji przez minimalizowanie wpływu, zarówno występujących wewnątrz organizacji słabości, jak i zagrożeń ze strony otoczenia. Wyznaczanie celów strategicznych Cele strategiczne określa się w oparciu o problemy kluczowe wynikające z analizy otoczenia zewnętrznego organizacji i jej wewnętrznych zalet oraz słabości. Problemy kluczowe są to największe przeszkody, jakie stoją na drodze do realizacji wizji organizacji. Cele strategiczne przekładają te problemy na działania zmierzające do ich rozwiązania. Prawidłowo określone cele powinny spełniać poniższe warunki: 1. Powinny być zgodne z funkcją społeczną, z misją organizacji. 2. Powinny być sprawdzalne. Można stwierdzić, kiedy zostały osiągnięte. 3. Powinny być skoncentrowane na wynikach, a nie tylko na działaniach. 4. Powinny być krótkie, proste, precyzyjne i zrozumiałe. 5. W swojej treści powinny zawierać czasownik opisujący konkretne działanie. 6. Powinny być realistyczne i wystarczające, czyli: ani za trudne, ani za łatwe. Indywidualna ścieżka rozwoju organizacji, czyli planowanie Plan strategiczny organizacji zostaje opracowany według wzorca, który prezentuję poniżej w formie tabeli. Dla większej przejrzystości prezentowanego materiału, posłużę się przykładem (w tabeli pokazałam tylko jeden przykładowy rodzaj działania, służący rozwiązaniu konkretnego problemu organizacji, musimy pamiętać, iż do rozwiązania problemu trzeba zaplanować więcej niż jedno działanie). Załóżmy, iż zespół planowania zdecydował się na strategię agresywną (przy opracowaniu planu wykorzystuje swoje mocne strony i szanse - w tym miejscu odwołuję się do przykładu z analizy SWOT zaprezentowanej wcześniej) : SIŁY SŁABOŚCI STRATEGIA AGRESYWNA STRATEGIA KONKURENCYJNA STRATEGIA KONSERWATYWNA STRATEGIA DEFENSYWNA Strategia agresywna (maxi-maxi) polega na maksymalnym wykorzystaniu efektu zwielokrotnionych korzyści wynikających z połączenia silnych stron organizacji i szans, jakie są tworzone przez otoczenie. Strategia ta charakteryzuje się silną ekspansją organizacji, aktywnym wykorzystaniem pojawiających się szans oraz wzmocnieniem pozycji w otoczeniu. Strategia konserwatywna (maxi-mini) polega na minimalizowaniu zagrożeń generowanych przez otoczenie przy jednoczesnym wykorzystaniu mocnych stron organizacji. Strategia ta charakteryzuje się aktywnym wykorzystaniem potencjału organizacji, minimalizowaniem negatywnego wpływu otoczenia, redukcją kosztów i wchodzeniem z nowymi usługami.

19 36 Problemy organizacji Nasza lokalna społeczność nie wie o naszych działaniach Cel w odniesieniu do problemu (SMART) Odbiorcy naszych działań wiedzą o naszych aktualnych działaniach dzięki przejrzystej i aktualnej stronie internetowej Działania, czyli jak osiągnę cel Systematycznie raz w miesiącu z a m i e s z c z a m y aktualności z życia naszej organizacji Zakładne rezultaty (ilościowe i jakościowe) Zasoby potrzebne do wykonania działań Nasza strona jest Wypracowany aktualizowana Naszą stronę odwiedza co najmniej system przekazywania informacji 50 osób od koor- w miesiącu d y natorów p r o j e k t ó w do Pani X; Środki na wynagrodzenie dla informatyka; zaplanowane w projektach środki na obsługę strony internetowej, aparat fotograficznyn a r z ę d z i e do przygotowania dokumentacji fotograficznej projek tów, p r o m o c j a strony internetowej Termin realizacji zadania Osoba odpowiedzialna Od IX 2010 roku w miesiącu Informatyk naszej organizacji oraz Pani X zbierająca od koordyna-torów poszczeg ó l n y c h projektów informacje WAŻNE: Planowanie strategiczne opiera się na próbie rozwiązania problemów, które wynikają z przeprowadzonej wcześniej analizy SWOT i wyboru rodzaju strategii. Po zdefiniowaniu przez zespół planowania strategicznego problemów, dokonujemy wyboru celów strategicznych, które doprowadzić mają organizację do ich rozwiązania. Cele strategiczne wyznaczają kierunek funkcjonowania organizacji, jej rolę, misję i zadania. Dobrze określone cele strategiczne odpowiadają na pytania: co chcemy zmienić, gdzie, kiedy i dla kogo. Cele stanowią wskazówkę i nadają jednolity kierunek działania ludzi pracujących w organizacji. Wytyczone cele pozwalają wszystkim zrozumieć, dokąd organizacja zmierza i dlaczego osiągnięcie wyznaczonych celów jest ważne. Działania opisane w strategii, to zaplanowane kolejne kroki, jakie zostaną podjęte, aby osiągnąć zakładany cel. W tym obszarze opisujemy sposób realizacji zmierzający do osiągnięcia celów. Zakładane rezultaty to nic innego, jak jakościowe lub ilościowe przedstawienie tego, co osiągniemy w drodze realizacji celów. Potrzebne zasoby do wykonania zaplanowanego działania, to chwila refleksji zespołu planowania strategicznego nad zagadnieniem potrzeb. To odpowiedź na pytanie, jakie zasoby będą nam potrzebne do zrealizowania konkretnego działania. Termin realizacji to wyznaczenie ram czasowych realizacji danego działania. Tak przygotowany cel strategiczny powinien zakończyć się wyznaczeniem konkretnych osób, które będą odpowiedzialne za realizację poszczególnych działań. Chciałabym, abyśmy zatrzymali się chwilę nad zagadnieniem przydziału obowiązków w organizacji. Aby wyznaczenie do konkretnych zadań osób miało sens i przyszłość, musimy przeprowadzić bardzo uczciwą ocenę sytuacji zespołu organizacji. Zachęcam wszystkie organizacje do próby poszukiwania odpowiedzi na następujące pytania: 1. Na jakim etapie tworzenia grupy znajduje się ich organizacja? 2. Czy w organizacji istnieje jasny podział ról i kompetencji? 3. Czy członkowie organizacji są nastawieni na realizację zadań? 4. Czy przy realizacji poszczególnych zadań istnieje wsparcie ze strony liderów i innych członków organizacji? 5. Czy członkowie organizacji lubią to, co robią? 6. Czy członkowie organizacji odczuwają potrzebę wspólnego działania? Jeśli nie, to dobrze jest zastanowić się nad powodem lub powodami takiego stanu rzeczy. Organizację pozarządową stanowi grupa, żywy organizm, w którym zachodzą konkretne procesy. Na tej podstawie wyróżnić można kilka przewidywalnych sekwencji zdarzeń. Tuckman i Jensen w swojej pracy poświęconej zagadnieniom rozwoju grupy wyróżniają pięć etapów: 1. Etap formowania - na tym etapie grupa zaczyna się dopiero wyłaniać. Normy nie są ustalone, role nie są sprecyzowane. Poszczególni członkowie grupy nie wiedzą, czego mogą się spodziewać. Każdy z członków grupy na tym etapie odczuwa pewien niepokój i napięcie, w grupie panuje niewielki poziom zaufania. Członkowie grupy niewiele wiedzą na swój temat. Wstępne informacje są pełne stereotypów. Uzależnione są od dotychczasowych doświadczeń poszczególnych członków. W grupie panuje tzw. chaos organizacyjny. Na tym etapie produktywność grupy nie osiąga wysokiego poziomu. To tu następuje również wyłanianie się subgrup - poszczególne jednostki rozpoznają w grupie osoby, z którymi je coś łączy (np. płeć, wspólne zainteresowania). Sytuacji formowania się podgrup towarzyszy spadek napięcia i niepokoju. Etap ten w grupie powinien zakończyć się zawiązaniem tzw. koalicji. 2. Etap rozruchu - to czas, gdy dochodzi do konfrontacji i często etap ten mylnie postrzegany jest jako znak, że grupa przechodzi kryzys i załamanie. Sytuacje takie są jedynie świadectwem, że rozwój grupy zmierza w dobrym kierunku. Pojawiają się tu konflikty związane z celami, normami i wartościami przyjętymi przez grupę na etapie formowania. Na tej podstawie członkowie grupy ustalają wspólną wizję, do której chcą dążyć. 3. Etap ustalania norm - to bardzo produktywny i szczęśliwy etap w życiu grupy. Członkowie znają się coraz lepiej i potrafią podejmować racjonalne decyzje dotyczące podziału pracy. Lider w grupie powinien wykorzystać ten etap do przydzielenia obowiązków w oparciu o kwalifikacje, predyspozycje i umiejętności poszczególnych członków grupy. Grupa ma duże poczucie jedności i świadomość wspólnych celów. Członkowie identyfikują się z grupą i są nastawieni na osiągnięcie sukcesu.

20 38 4. Etap działania - to sytuacja, w której grupa osiąga stan optymalny. Grupa jest bardzo dojrzała i zdolna do podejmowania trudnych działań, członkowie ufają sobie, a podział obowiązków związany jest z posiadaniem przez poszczególne jednostki konkretnych kompetencji. Członkom grupy wydaje się, że taki stan rzeczy mógłby trwać wiecznie, niestety pojawia się kolejny etap.. 5.Etap rozpadu - nadchodzi czas zakończenia. Może on pojawić się na dwa sposoby: zaplanowany i niezaplanowany. Mimo iż ludzie poświęcają dużo czasu na to, aby stać się grupą, to i tak przychodzi taki moment, kiedy znów stają się pojedynczymi, niezależnymi osobami. Ważne jest, szczególnie na etapie planowania strategicznego, posiadanie i wykorzystywanie powyższej wiedzy podczas przydzielania konkretnych osób do działań. A na zakończenie Uwieńczeniem pracy zespołu jest wypracowana grupowo strategia, która, zanim zacznie być realizowana, powinna przejść etap konsultacji. To, w jaki sposób konsultacje zostaną przeprowadzone, zależy od ustaleń, zarówno członków współtworzących strategię, jak i zarządu organizacji. Ze względu na uczestników konsultacji, możemy podzielić je na: wewnętrzną która odbywa się wśród członków organizacji; zewnętrzną ta ma miejsce np. z ekspertami, przedstawicielami lokalnej społeczności, z NGO czy bezpośrednio z mieszkańcami; Celem, który towarzyszył mi podczas pisania tego rozdziału, było przekonanie czytelnika o konieczności planowania rozwoju organizacji, w sposób systematyczny oraz oparty o diagnozę aktualnej sytuacji. Przekazałam czytelnikowi metodologię tworzenia strategii rozwoju organizacji. Chciałabym nadmienić, iż zaprezentowana tu metoda jest jedną z wielu. Pozwoliłam sobie opisać ją szczegółowo, gdyż została ona przetestowana na kilkunastu organizacjach, a stworzone w ten sposób strategie są obecnie z sukcesem wdrażane w życie. Nie pozostaje mi nic innego, jak tylko zachęcić do działania i życzyć powodzenia. Melania Dominiak 5. Korzyści i obowiązki płynące z faktu bycia organizacją pożytku publicznego Co znaczy mieć status organizacji pożytku publicznego? O rganizacje pozarządowe bardzo często realizują swoje cele statutowe poprzez prowadzenie działalności pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, ale to organizacja decyduje czy będzie ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego, czy też nie. Zanim nasza organizacja zdecyduje się mieć status organizacji pożytku publicznego, powinna to przeanalizować. Jakie są tego plusy a jakie minusy? Ze statusem organizacji pożytku publicznego wiąże się bowiem sporo przywilejów, ale też dużo ograniczeń, dodatkowej dokumentacji oraz obowiązków. A więc czy warto? Na to pytanie musi sobie odpowiedzieć każdy z Was indywidualnie. My w poniższym rozdziale pokażemy zarówno blaski, jak i cienie, bycia organizacją pożytku publicznego, przykłady organizacji, którym się powiodło i to, w jaki sposób osiągnęły sukces. Jakie zadania zalicza się do sfery pożytku publicznego 22 stycznia 2010 r. Sejm przyjął nowelizację Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw. Rozszerzono listę zadań, które zalicza się do sfery pożytku publicznego. Obecnie lista ta składa się z 33 sfer pożytku publicznego (poprzednio 24). Po wielu dyskusjach i prośbach ze strony organizacji dodano między innymi: działalność na rzecz rodziny, macierzyństwa, rodzicielstwa, upowszechniania i ochrony praw dziecka, przeciwdziałanie uzależnieniom i patologiom społecznym, działalność wspomagająca rozwój techniki, wynalazczości i innowacyjności oraz rozpowszechnianie i wdrażanie nowych rozwiązań technicznych w praktyce gospodarczej. WAŻNE: Nie trzeba być organizacją pożytku publicznego, aby działać w sferze pożytku publicznego. Działalność pożytku publicznego może być prowadzona przez wszystkie organizacje pozarządowe. Działalność pożytku publicznego czy tylko dla organizacji? I tutaj pierwsza niespodzianka. W nowej ustawie dopuszczono prowadzenie działalności pożytku publicznego przez spółki akcyjne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółdzielnie socjalne oraz kluby sportowe w formie spółek. Mogą one prowadzić działalność pożytku publicznego pod warunkiem, że nie działają w celu osiągnięcia zysku, obowiązkowo przeznaczają cały zysk na realizację celów statutowych oraz nie dokonują podziału zysku między swoich członków, udziałowców, akcjonariuszy i pracowników. Podmioty te nie mogą jednak nabywać statusu organizacji pożytku publicznego.

Jak założyć organizację pozarządową?

Jak założyć organizację pozarządową? Jak założyć organizację pozarządową? Sekretariat ds. Młodzieży Województwa Zachodniopomorskiego Szczecin, 17 listopada 2012 r. Organizacjami pozarządowymi są: 1) niebędące jednostkami sektora finansów

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADANIE I REJESTRACJA STOWARZYSZEŃ ( podstawowe informacje )

ZAKŁADANIE I REJESTRACJA STOWARZYSZEŃ ( podstawowe informacje ) ZAKŁADANIE I REJESTRACJA STOWARZYSZEŃ ( podstawowe informacje ) STOWARZYSZENIE ( rejestrowane w sądzie ) musi powołać co najmniej 15 pełnoprawnych osób, które uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają

Bardziej szczegółowo

1. Definicja stowarzyszenia, 2. Rodzaje stowarzyszeń, 3. Statut stowarzyszeń, władze i metody zakładania, 4. Finansowanie stowarzyszenia, 5.

1. Definicja stowarzyszenia, 2. Rodzaje stowarzyszeń, 3. Statut stowarzyszeń, władze i metody zakładania, 4. Finansowanie stowarzyszenia, 5. 1. Definicja stowarzyszenia, 2. Rodzaje stowarzyszeń, 3. Statut stowarzyszeń, władze i metody zakładania, 4. Finansowanie stowarzyszenia, 5. Likwidacja stowarzyszenia. Definicja stowarzyszenia. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

WEBINARIUM IDZIE NOWE ZMIANY W USTAWIE PRAWO O STOWARZYSZENIACH. ekspertka: Monika Chrzczonowicz. prowadząca: Dorota Kostowska

WEBINARIUM IDZIE NOWE ZMIANY W USTAWIE PRAWO O STOWARZYSZENIACH. ekspertka: Monika Chrzczonowicz. prowadząca: Dorota Kostowska WEBINARIUM IDZIE NOWE ZMIANY W USTAWIE PRAWO O STOWARZYSZENIACH ekspertka: Monika Chrzczonowicz prowadząca: Dorota Kostowska Czy Twoim zdaniem po wprowadzeniu zmian prawnych będzie: A. tak samo B. lepiej

Bardziej szczegółowo

JAK ZAŁOŻYĆ STOWARZYSZENIE? Poradnik krok po kroku

JAK ZAŁOŻYĆ STOWARZYSZENIE? Poradnik krok po kroku JAK ZAŁOŻYĆ STOWARZYSZENIE? Poradnik krok po kroku Stowarzyszenie jest zakładane na zebraniu założycielskim przez co najmniej 15 osób, które stają się członkami założycielami stowarzyszenia. Kto może założyć

Bardziej szczegółowo

Jak założyć fundację i napisać jej statut

Jak założyć fundację i napisać jej statut Jak założyć fundację i napisać jej statut EWA WOLDAN-JAKUBCZYK STAN PRAWNY: 2015 bazy.ngo.pl Jak założyć fundację i napisać jej statut Ewa Woldan-Jakubczyk (Stowarzyszenie Klon/Jawor) stan prawny 1.05.2015

Bardziej szczegółowo

S T A T U T. "Wspólny 'Dom" w Wildze

S T A T U T. Wspólny 'Dom w Wildze 1 S T A T U T Stowarzyszenia Przyjaciół Ośrodka Socjoterapeutycznego "Wspólny 'Dom" w Wildze Rozdział I Postanowienia ogólne. 1 Stowarzyszenie nosi nazwę; Stowarzyszenie Przyjaciół Ośrodka Socjoterapeutycznego

Bardziej szczegółowo

Jak założyć stowarzyszenie?

Jak założyć stowarzyszenie? Jak założyć stowarzyszenie? Informacje ogólne prawo tworzenia i działania stowarzyszeń ma źródło w artykule 12 Konstytucji, jako wolność zrzeszania się; podstawowym aktem, gdzie uregulowane zostały zasady

Bardziej szczegółowo

Zmiany w ustawie prawo o stowarzyszeniach

Zmiany w ustawie prawo o stowarzyszeniach Zmiany w ustawie prawo o stowarzyszeniach Ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw. Inne ustawy: ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły Nr 193 w Łodzi

Statut Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły Nr 193 w Łodzi Statut Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły Nr 193 w Łodzi Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Przyjaciół Szkoły Nr 193, zwane dalej Stowarzyszeniem działa na podstawie Ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Wolontariat dla Przyrody

Statut Stowarzyszenia Wolontariat dla Przyrody Statut Stowarzyszenia Wolontariat dla Przyrody Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie Wolontariat dla przyrody, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Postanowienia ogólne

Rozdział I. Postanowienia ogólne Statut Stowarzyszenia Mieszkańców Nieprowic Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Mieszkańców Nieprowic RAZEM, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenia rejestrowe

Stowarzyszenia rejestrowe Termin wydruku: 29-05-2016 Stowarzyszenia rejestrowe Stowarzyszenia rejestrowe Krajowy Rejestr Sądowy (KRS) dotyczy tych podmiotów, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek takiego wpisu. KRS składa

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO TOWARZYSTWA RELATYWISTYCZNEGO. (ze zmianami uchwalonymi przez Walne Zebranie w dniu 27.10.2011) I. Postanowienia ogólne

STATUT POLSKIEGO TOWARZYSTWA RELATYWISTYCZNEGO. (ze zmianami uchwalonymi przez Walne Zebranie w dniu 27.10.2011) I. Postanowienia ogólne STATUT POLSKIEGO TOWARZYSTWA RELATYWISTYCZNEGO (ze zmianami uchwalonymi przez Walne Zebranie w dniu 27.10.2011) I. Postanowienia ogólne 1 1. Polskie Towarzystwo Relatywistyczne, zwane dalej Stowarzyszeniem,

Bardziej szczegółowo

STATUT TYSKIEGO STOWARZYSZENIA SPORTOWEGO. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT TYSKIEGO STOWARZYSZENIA SPORTOWEGO. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT TYSKIEGO STOWARZYSZENIA SPORTOWEGO Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Tyskie Stowarzyszenie Sportowe, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA POLSKIE STOWARZYSZENIE MIAR OPROGRAMOWANIA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA POLSKIE STOWARZYSZENIE MIAR OPROGRAMOWANIA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA POLSKIE STOWARZYSZENIE MIAR OPROGRAMOWANIA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Miar Oprogramowania w dalszych postanowieniach statutu

Bardziej szczegółowo

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Kraków, 31 marca 2012r. Dyrektor wczoraj Dyrektor dziś Dyrektor w sieci Po co szkole organizacja pozarządowa: - Szkoła jako jednostka

Bardziej szczegółowo

Jak założyd stowarzyszenie krok po kroku

Jak założyd stowarzyszenie krok po kroku Jak założyd stowarzyszenie krok po kroku Jakie warunki trzeba spełnid, żeby założyd i zarejestrowad stowarzyszenie? Stowarzyszenie zarejestrowane w rejestrze stowarzyszeo, innych organizacji społecznych

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM

STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM STATUT STOWARZYSZENIA PISKIE FORUM ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Piskie Forum, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia jest

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA WARSZAWSKI FUNK

STATUT STOWARZYSZENIA WARSZAWSKI FUNK STATUT STOWARZYSZENIA WARSZAWSKI FUNK ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie Warszawski Funk, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie przepisów Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA BADAŃ JAPONISTYCZNYH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA BADAŃ JAPONISTYCZNYH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA BADAŃ JAPONISTYCZNYH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Stowarzyszenie działające na podstawie niniejszego statutu zwane dalej Stowarzyszenie nosi nazwę: Polskie Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla społeczności lokalnych- FUNDACJA

Poradnik dla społeczności lokalnych- FUNDACJA Poradnik dla społeczności lokalnych- FUNDACJA Krajowe Stowarzyszenie Sołtysów Październik, 2012 r. Prezentacja została opracowana w ramach projektu pn.: Aktywnie dla dobra wspólnego dofinansowanego ze

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2.

Bardziej szczegółowo

Informacje jak założyć stowarzyszenie zwykłe

Informacje jak założyć stowarzyszenie zwykłe Stowarzyszenie zwykłe Informacje jak założyć stowarzyszenie zwykłe Działanie stowarzyszeń zwykłych reguluje ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. Założenie stowarzyszenia zwykłego

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA

STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę NASZE JEZIORA, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Lepsze Grajewo w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA KLUB SPORTÓW WALKI SAIYAN-PIASECZNO. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT STOWARZYSZENIA KLUB SPORTÓW WALKI SAIYAN-PIASECZNO. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT STOWARZYSZENIA KLUB SPORTÓW WALKI SAIYAN-PIASECZNO Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Klub nosi nazwę: Stowarzyszenie Klub Sportów Walki SAIYAN-PIASECZNO, w dalszych postanowieniach statutu zwane

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kępnie

STATUT Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kępnie STATUT Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kępnie Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ I ABSOLWENTÓW V LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W BYDGOSZCZY

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ I ABSOLWENTÓW V LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W BYDGOSZCZY STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ I ABSOLWENTÓW V LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO W BYDGOSZCZY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Stowarzyszenie Przyjaciół i Absolwentów V Liceum Ogólnokształcącego w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Jak założyć stowarzyszenie?

Jak założyć stowarzyszenie? Jak założyć stowarzyszenie? Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych. Stowarzyszenie zakładane jest przez co najmniej 15 osób. I. Pierwszym krokiem prowadzącym

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA (PRZYKŁADOWY)

STATUT STOWARZYSZENIA (PRZYKŁADOWY) STATUT STOWARZYSZENIA (PRZYKŁADOWY) Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie działające na podstawie niniejszego Statutu nosi nazwę... 2 Terenem działania Stowarzyszenia jest obszar Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Polskie Towarzystwo Naukowe Edukacji Internetowej

Polskie Towarzystwo Naukowe Edukacji Internetowej Polskie Towarzystwo Naukowe Edukacji Internetowej Statut Polskiego Towarzystwa Naukowego Edukacji Internetowej 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Polskie Towarzystwo Naukowe Edukacji Internetowej, zwane dalej

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły Przyjazna Szkoła. Rozdział I. Postanowienia ogólne

Statut Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły Przyjazna Szkoła. Rozdział I. Postanowienia ogólne Statut Stowarzyszenia Przyjaciół Szkoły Przyjazna Szkoła Rozdział I. Postanowienia ogólne 1.Stowarzyszenie Przyjaciół Szkoły Przyjazna Szkoła, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie Ustawy z

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Statut Stowarzyszenia Absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenie Absolwentów Państwowej

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie nosi nazwę: Sopocki Klub Kibica Siatkówki nazywane w dalszej części statutu Stowarzyszeniem.

Stowarzyszenie nosi nazwę: Sopocki Klub Kibica Siatkówki nazywane w dalszej części statutu Stowarzyszeniem. Załącznik nr 10 STATUT Stowarzyszenia "Sopocki Klub Kibica Siatkówki" Rozdział I Postanowienia ogólne: 1 Stowarzyszenie nosi nazwę: Sopocki Klub Kibica Siatkówki nazywane w dalszej części statutu Stowarzyszeniem.

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ BEZPIECZEŃSTWA POŻAROWEGO NIE IGRAJ z OGNIEM

STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ BEZPIECZEŃSTWA POŻAROWEGO NIE IGRAJ z OGNIEM STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ BEZPIECZEŃSTWA POŻAROWEGO NIE IGRAJ z OGNIEM Rozdział I Postanowienia ogólne 1.1 Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie na rzecz bezpieczeństwa pożarowego NIE IGRAJ z

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Polska Rugby XIII

Statut Stowarzyszenia Polska Rugby XIII Statut Stowarzyszenia Polska Rugby XIII Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Polska Rugby XIII, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Podstawę prawną tworzenia grup stanowi ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie pod nazwą POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMINA SEROCK ŁĄCZY

STATUT STOWARZYSZENIA GMINA SEROCK ŁĄCZY STATUT STOWARZYSZENIA GMINA SEROCK ŁĄCZY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie o nazwie: Gmina Serock Łączy, w skrócie GSŁ dalej zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia jest miasto

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia Świebodziński Parasol Nadziei POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT Stowarzyszenia Świebodziński Parasol Nadziei POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT Stowarzyszenia Świebodziński Parasol Nadziei POSTANOWIENIA OGÓLNE Stowarzyszenie nosi nazwę Świebodziński Parasol Nadziei w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 1 2 Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia ZANSHIN Toruński Klub Karate Shotokan

Statut Stowarzyszenia ZANSHIN Toruński Klub Karate Shotokan Statut Stowarzyszenia ZANSHIN Toruński Klub Karate Shotokan Rozdział I Postanowienia Ogólne 1 1) Stowarzyszenie ZANSHIN Toruński Klub Karate Shotokan, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie Ustawy

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA O NAZWIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ZIEMI OPATOWIECKIEJ W OPATOWCU"

S T A T U T STOWARZYSZENIA O NAZWIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ZIEMI OPATOWIECKIEJ W OPATOWCU S T A T U T STOWARZYSZENIA O NAZWIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ZIEMI OPATOWIECKIEJ W OPATOWCU" ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie o nazwie Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Opatowieckiej w Opatowcu

Bardziej szczegółowo

Ateistyczna Wspólnota Człowieczeństwa.

Ateistyczna Wspólnota Człowieczeństwa. WZÓR STATUTU STOWARZYSZENIA: ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Ateistyczna Wspólnota Człowieczeństwa. w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem.

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO W PRZEMYŚLU RADOSNA JESIEŃ. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO W PRZEMYŚLU RADOSNA JESIEŃ. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO W PRZEMYŚLU RADOSNA JESIEŃ. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie Przyjaciół Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Przemyślu Radosna

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNY KOMITET RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

SPOŁECZNY KOMITET RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA SPOŁECZNY KOMITET RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Społeczny Komitet Ratowników Medycznych w dalszych postanowieniach statutu zwane

Bardziej szczegółowo

Oddział Stowarzyszenia JAWNE 1/9

Oddział Stowarzyszenia JAWNE 1/9 Oddział Stowarzyszenia JAWNE 1/9 24 2. Jednostkami terenowymi Stowarzyszenia są: 1) Oddziały; 2) Oddziały działające poza granicami kraju. 3. Oddział może być powołany, jeśli na danym terenie mieszka,

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia

Statut Stowarzyszenia Statut Stowarzyszenia Rozdział 1 Postanowienia ogólne Stowarzyszenie nosi nazwę: STOWARZYSZENIE PAŁAC W WOJNOWICACH - WCZORAJ, DZIŚ, JUTRO - w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

FUNDACJE I STOWARZYSZENIA

FUNDACJE I STOWARZYSZENIA dr Damian Cyman Aleksandra Zaręba-Cyman FUNDACJE I STOWARZYSZENIA prawny i podatkowy instruktaż funkcjonowania z wzorcową dokumentacją ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Wykaz

Bardziej szczegółowo

STATUT ŁÓDZKIEGO SEJMIKU OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

STATUT ŁÓDZKIEGO SEJMIKU OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH STATUT ŁÓDZKIEGO SEJMIKU OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ROZDZIAŁ I!1 Nazwa, teren działania i siedziba 1 Łódzki Sejmik Osób Niepełnosprawnych zwany dalej Sejmikiem stanowi związek stowarzyszeń i innych organizacji

Bardziej szczegółowo

Informacje jak złożyć fundacje

Informacje jak złożyć fundacje Informacje jak złożyć fundacje Aby powstała fundacja konieczny jest fundator, który przeznacza pewien majątek na publicznie użyteczny cel. Fundator określa też majątek przeznaczony na ten cel, czyli tzw.

Bardziej szczegółowo

STATUT. Stowarzyszenia Krajowe Stowarzyszenie Dyrektorów. Wojewódzkich Ośrodków Ruchu Drogowego " i zwane w dalszej części Stowarzyszeniem.

STATUT. Stowarzyszenia Krajowe Stowarzyszenie Dyrektorów. Wojewódzkich Ośrodków Ruchu Drogowego  i zwane w dalszej części Stowarzyszeniem. tekst jednolity STATUT Stowarzyszenia Krajowe Stowarzyszenie Dyrektorów Wojewódzkich Ośrodków Ruchu Drogowego " i zwane w dalszej części Stowarzyszeniem." Rozdział I : Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI

STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Libri, zwane dalej Stowarzyszeniem, jest organizacją zrzeszającą osoby zainteresowane kreowaniem

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja dla wspierania i rozwoju Publicznego Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego i utworzenia Publicznego Katolickiego Gimnazjum w Magdalence pod

Bardziej szczegółowo

Metodologia Badanie ankietowe

Metodologia Badanie ankietowe Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Biuro Pełnomocnika ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi BADANIE POTENCJAŁU ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH Realizator badań Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA

STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA Rozdział I. Nazwa, teren działania, siedziba władz i charakter prawny Stowarzyszenie nosi nazwę: STRZELECKI KLUB SPORTOWY ARDEA, zwany dalej "Klubem". Terenem

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia. Rozdział I Postanowienia ogólne

Statut Stowarzyszenia. Rozdział I Postanowienia ogólne Statut Stowarzyszenia Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Obszary Kultury" ( w skrócie O.K) w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Statut. Stowarzyszenia na Rzecz Dzieci i Młodzieży Gminy Kozłów WSZYSCY RAZEM. Rozdział I Postanowienia ogólne

Statut. Stowarzyszenia na Rzecz Dzieci i Młodzieży Gminy Kozłów WSZYSCY RAZEM. Rozdział I Postanowienia ogólne Statut Stowarzyszenia na Rzecz Dzieci i Młodzieży Gminy Kozłów WSZYSCY RAZEM Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci i Młodzieży Gminy Kozłów WSZYSCY

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Pracowników Kultury

Statut Stowarzyszenia Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Pracowników Kultury Statut Stowarzyszenia Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Pracowników Kultury Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano

Bardziej szczegółowo

STATUT SIERADZKIEGO STOWARZYSZENIA LUDZI Z PASJĄ

STATUT SIERADZKIEGO STOWARZYSZENIA LUDZI Z PASJĄ ZAŁĄCZNIK do uchwały Nr 2/10 z dnia 21 lipca 2010 r. w sprawie przyjęcia statutu stowarzyszenia pn. Sieradzkie Stowarzyszenie Ludzi z Pasją STATUT SIERADZKIEGO STOWARZYSZENIA LUDZI Z PASJĄ ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Na Rzecz Promocji i Rozwoju Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Rzeszowie

Statut Stowarzyszenia Na Rzecz Promocji i Rozwoju Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Rzeszowie Statut Stowarzyszenia Na Rzecz Promocji i Rozwoju Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Rzeszowie Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Na Rzecz Promocji i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA (tekst jednolity) ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA (tekst jednolity) ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 1/2004 Zebrania Założycielskiego Stowarzyszenia Sąsiedzi z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie: zmiany Statutu Stowarzyszenia Sąsiedzi STATUT STOWARZYSZENIA (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA. Koło Polarne ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE ROZDZIAŁ II CELE I ŚRODKI DZIAŁANIA

STATUT STOWARZYSZENIA. Koło Polarne ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE ROZDZIAŁ II CELE I ŚRODKI DZIAŁANIA 30.09.2015 STATUT STOWARZYSZENIA Koło Polarne ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Koło Polarne w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA INSTYTUT RZECZOZNAWSTWA MOTORYZACYJNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA INSTYTUT RZECZOZNAWSTWA MOTORYZACYJNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA INSTYTUT RZECZOZNAWSTWA MOTORYZACYJNEGO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: INSTYTUT RZECZOZNAWSTWA MOTORYZACYJNEGO w dalszych postanowieniach statutu zwane

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA ZBIOROWEGO ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI TWÓRCÓW DZIEŁ NAUKOWYCH I TECHNICZNYCH KOPIPOL Z SIEDZIBĄ W KIELCACH

S T A T U T STOWARZYSZENIA ZBIOROWEGO ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI TWÓRCÓW DZIEŁ NAUKOWYCH I TECHNICZNYCH KOPIPOL Z SIEDZIBĄ W KIELCACH S T A T U T STOWARZYSZENIA ZBIOROWEGO ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI TWÓRCÓW DZIEŁ NAUKOWYCH I TECHNICZNYCH KOPIPOL Z SIEDZIBĄ W KIELCACH Kielce 2013 Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie Zbiorowego

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT Stowarzyszenia Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT Stowarzyszenia Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY w dalszych postanowieniach statutu

Bardziej szczegółowo

GLIWICKIE METAMORFOZY STOWARZYSZENIE NA RZECZ DZIEDZICTWA KULTUROWEGO GLIWIC STATUT

GLIWICKIE METAMORFOZY STOWARZYSZENIE NA RZECZ DZIEDZICTWA KULTUROWEGO GLIWIC STATUT GLIWICKIE METAMORFOZY STOWARZYSZENIE NA RZECZ DZIEDZICTWA KULTUROWEGO GLIWIC STATUT ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Stowarzyszenie Gliwickie Metamorfozy stowarzyszenie na rzecz dziedzictwa kulturowego

Bardziej szczegółowo

Nazwa, siedziba i przedmiot działania

Nazwa, siedziba i przedmiot działania STATUT DOLNOŚLĄSKIEGO STOWARZYSZENIA ZARZĄDCÓW NIERUCHOMOŚCI ROZDZIAŁ I Nazwa, siedziba i przedmiot działania 1. Tworzy się stowarzyszenie zarejestrowane pod nazwą Dolnośląskie Stowarzyszenie Zarządców

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH w roku 2011 1) Nazwa fundacji: siedziba: adres: Instytut Inicjatyw Pozarządowych Warszawa ul. Przybyszewskiego 32/34, 01-824 Warszawa

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA YETI

S T A T U T STOWARZYSZENIA YETI Dokument przyjęto uchwałą 2/2012 Zebrania Założycielskiego Stowarzyszenia YETI, z dnia 22 lutego 2012 r. S T A T U T STOWARZYSZENIA YETI ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA ROZDZIAŁ I

STATUT STOWARZYSZENIA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA ROZDZIAŁ I 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Wszystkie dzieci nasze są w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Załącznik nr 6. NGO charakterystyka stowarzyszeń i fundacji. Opracowanie: Urszula Małek Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie 1 definiuje organizacje pozarządowe

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA RADIA PUBLICZNEGO W POLSCE

STATUT STOWARZYSZENIA RADIA PUBLICZNEGO W POLSCE STATUT STOWARZYSZENIA RADIA PUBLICZNEGO W POLSCE I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Radia Publicznego w Polsce zwane dalej "Stowarzyszeniem", działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW SIATKÓWKI SOKÓŁ URZĄD GMINY PRZEWORSK

STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW SIATKÓWKI SOKÓŁ URZĄD GMINY PRZEWORSK STATUT STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW SIATKÓWKI SOKÓŁ URZĄD GMINY PRZEWORSK 1 ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie przyjmuje nazwę Stowarzyszenie Miłośników Siatkówki Sokół. 2. Siedzibą Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

STATUT FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU MIELECKIEGO

STATUT FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU MIELECKIEGO STATUT FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU MIELECKIEGO ( TEKST JEDNOLITY) 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE Forum Organizacji Pozarządowych Powiatu Mieleckiego, zwane dalej Forum jest dobrowolnym związkiem stowarzyszeń

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Posiadaczy Przedwojennych Obligacji Wierzycieli Skarbu Państwa

Stowarzyszenie Posiadaczy Przedwojennych Obligacji Wierzycieli Skarbu Państwa Stowarzyszenie Posiadaczy Przedwojennych Obligacji Wierzycieli Skarbu Państwa STATUT Rozdział I PRZEPISY OGÓLNE 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenie Posiadaczy Przedwojennych Obligacji Wierzycieli

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Postanowienia ogólne

Rozdział I. Postanowienia ogólne Statut Stowarzyszenia Poznańska Gildia Graczy Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Poznańska Gildia Graczy, zwane dalej Stowarzyszeniem, jest dobrowolnym, samorządnym i trwałym zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP Mając na względzie, iż istotną cechą i podstawą sukcesu demokratycznie zorganizowanej społeczności lokalnej jest aktywność obywatelska jej mieszkańców,

Bardziej szczegółowo

OFERTA REALIZACJI ZADANIA PUBLICZNEGO OFERTA/ OFERTA WSPÓLNA 1)

OFERTA REALIZACJI ZADANIA PUBLICZNEGO OFERTA/ OFERTA WSPÓLNA 1) Załącznik nr 1 do Ogłoszenia Wójta Gminy Biskupiec z dnia 05 lutego 2015r. OFERTA REALIZACJI ZADANIA PUBLICZNEGO.. Data i miejsce złożenia oferty (wypełnia organ administracji publicznej) OFERTA/ OFERTA

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZARZĄDU STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY ZAWSZE RAZEM

REGULAMIN ZARZĄDU STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY ZAWSZE RAZEM REGULAMIN ZARZĄDU STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY ZAWSZE RAZEM.1 1. Zarząd STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY ZAWSZE RAZEM jest organem wykonawczo-zarządzającym Stowarzyszenia i działa na podstawie Statutu,

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia. MAXIMUS Stowarzyszenie Osób Chorych na Otyłość

Statut Stowarzyszenia. MAXIMUS Stowarzyszenie Osób Chorych na Otyłość Statut Stowarzyszenia MAXIMUS Stowarzyszenie Osób Chorych na Otyłość Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę MAXIMUS Stowarzyszenie Osób Chorych na Otyłość, w dalszych postanowieniach

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Black Drivers Club. Rozdział I Postanowienia ogólne.

Statut Stowarzyszenia Black Drivers Club. Rozdział I Postanowienia ogólne. Statut Stowarzyszenia Black Drivers Club Rozdział I Postanowienia ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Motoryzacyjne Black Drivers Club w dalszych postanowieniach statutu zwane dalej Stowarzyszeniem.

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW MUZEUM I ZIEMI GŁUBCZYCKIEJ

STATUT STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW MUZEUM I ZIEMI GŁUBCZYCKIEJ STATUT STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW MUZEUM I ZIEMI GŁUBCZYCKIEJ Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie Miłośników Muzeum i Ziemi Głubczyckiej działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI KOCI AZYL

STATUT FUNDACJI KOCI AZYL STATUT FUNDACJI KOCI AZYL I. Postanowienia Ogólne. Fundacja pod nazwą Koci Azyl zwana dalej Fundacją ustanowioną aktem notarialnym sporządzonym przez notariusza Barbarę Jeziorską w Kancelarii Notarialnej

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY I OSIEDLA WILCZE GARDŁO. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY I OSIEDLA WILCZE GARDŁO. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY I OSIEDLA WILCZE GARDŁO Rozdział I Postanowienia ogólne Stowarzyszenie nosi nazwę: PRZYJACIÓŁ SZKOŁY I OSIEDLA WILCZE GARDŁO zwane dalej Stowarzyszeniem, zrzesza

Bardziej szczegółowo

S T A T U T. Stowarzyszenia Wychowanków i Przyjaciół. Zespołu Pieśni i Tańca Uniwersytetu Jagiellońskiego SŁOWIANKI. Rozdział I

S T A T U T. Stowarzyszenia Wychowanków i Przyjaciół. Zespołu Pieśni i Tańca Uniwersytetu Jagiellońskiego SŁOWIANKI. Rozdział I S T A T U T Stowarzyszenia Wychowanków i Przyjaciół Zespołu Pieśni i Tańca Uniwersytetu Jagiellońskiego SŁOWIANKI Rozdział I Nazwa, teren działania, siedziba i charakter prawny Art. 1 Stowarzyszenie nosi

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA SZCZECIN DLA POKOLEŃ ROZDZIAŁ I

STATUT STOWARZYSZENIA SZCZECIN DLA POKOLEŃ ROZDZIAŁ I STATUT STOWARZYSZENIA SZCZECIN DLA POKOLEŃ ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SZCZECIN DLA POKOLEŃ w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

(WZÓR) STATUT STOWARZYSZENIA Lokalnej grupy działania. (nazwa)

(WZÓR) STATUT STOWARZYSZENIA Lokalnej grupy działania. (nazwa) (WZÓR) STATUT STOWARZYSZENIA Lokalnej grupy działania (nazwa) 1. Stowarzyszenie lokalna grupa działania o nazwie., zwana dalej Stowarzyszeniem, jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach

Bardziej szczegółowo

Zakładamy Spółdzielnię Socjalną - Krok po Kroku

Zakładamy Spółdzielnię Socjalną - Krok po Kroku Zakładamy Spółdzielnię Socjalną - Krok po Kroku KROK 1 - PODJĘCIE DECYZJI Jakże prosty, a ważny krok. Osoby mogące założyć spółdzielnię socjalną należą do specyficznej kategorii osób wykluczonych społecznie.

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA YOUTH HUMAN IMPACT

STATUT STOWARZYSZENIA YOUTH HUMAN IMPACT STATUT STOWARZYSZENIA YOUTH HUMAN IMPACT ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie Youth Human Impact zwane dalej: STOWARZYSZENIEM jest dobrowolnym, samorządnym zrzeszeniem mającym na celu rozwijanie

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalno-prawne, czyli jak to się robi w Polsce.

Aspekty formalno-prawne, czyli jak to się robi w Polsce. Aspekty formalno-prawne, czyli jak to się robi w Polsce. Arkadiusz Mielczarek INSTYTUT SPRAW SPOŁECZNO GOSPODARCZYCH DZIAŁANIA WSTĘPNE CO CHCEMY ROBIĆ? JAKI MA BYĆ NASZ CEL GŁÓWNY? JAKIE MAJĄ BYĆ CELE

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Drughi Polska. Statut

Stowarzyszenie Drughi Polska. Statut Stowarzyszenie Drughi Polska Statut 10 lipiec 2011 Spis treści 1. Postanowienia ogólne... 3 2. Cele i środki działania... 4 3. Członkowie - prawa i obowiązki... 5 4. Władze Stowarzyszenia... 8 5. Majątek

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA WZGÓRZE NADZIEI ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA WZGÓRZE NADZIEI ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA WZGÓRZE NADZIEI ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Wzgórze nadziei w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Doktorantów i Doktorów Prawa Podatkowego. Rozdział I Postanowienia ogólne.

Statut Stowarzyszenia Doktorantów i Doktorów Prawa Podatkowego. Rozdział I Postanowienia ogólne. Statut Stowarzyszenia Doktorantów i Doktorów Prawa Podatkowego Rozdział I Postanowienia ogólne. 1 Stowarzyszenie Doktorantów i Doktorów Prawa Podatkowego, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie

Bardziej szczegółowo

Poniżej charakterystyki kół gospodyń wiejskich dokonane w oparciu o ich status prawny. Koło gospodyń wiejskich jako jednostka organizacyjna kółka

Poniżej charakterystyki kół gospodyń wiejskich dokonane w oparciu o ich status prawny. Koło gospodyń wiejskich jako jednostka organizacyjna kółka FORMALNO-PRAWNE ASPEKTY DZIAŁALNOŚCI KÓŁ GOSPODYŃ WIEJSKICH Pierwsze Koła Gospodyń Wiejskich (KGW) powstały ponad 130 lat temu, jako inicjatywa kobiet. Jaka była ich rola i zadania? Koła organizowały kursy

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA AKTYWNIE PRZECIWKO DEPRESJI

STATUT STOWARZYSZENIA AKTYWNIE PRZECIWKO DEPRESJI STATUT STOWARZYSZENIA AKTYWNIE PRZECIWKO DEPRESJI ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie działa pod nazwą "Aktywnie przeciwko depresji". 2. Stowarzyszenie posiada osobowość prawną. 3. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH w roku 2012 1) Nazwa fundacji: siedziba: adres: Instytut Inicjatyw Pozarządowych Warszawa ul. Przybyszewskiego 32/34, 01-824 Warszawa

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA CHORCYLIA, stop chorobom cywilizacyjnym

STATUT STOWARZYSZENIA CHORCYLIA, stop chorobom cywilizacyjnym STATUT STOWARZYSZENIA CHORCYLIA, stop chorobom cywilizacyjnym ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Chorcylia, stop chorobom cywilizacyjnym w dalszych postanowieniach

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU KULTURALNEGO WSI RDZAWKA.

STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU KULTURALNEGO WSI RDZAWKA. STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU KULTURALNEGO WSI RDZAWKA. Rozdział I Postanowienia ogólne. 1 Stowarzyszenie o nazwie Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Kulturalnego Wsi Rdzawka zwane dalej "Stowarzyszeniem",

Bardziej szczegółowo

FUNDACJI NATURA POLSKA tekst jednolity po zmianach z dnia 13.01.2014r.

FUNDACJI NATURA POLSKA tekst jednolity po zmianach z dnia 13.01.2014r. STATUT FUNDACJI NATURA POLSKA tekst jednolity po zmianach z dnia 13.01.2014r. Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja Natura Polska, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Krzysztofa Piasecznego

Bardziej szczegółowo