Nr 3, 2013 r. Publikacja współfinansowana ze środków Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nr 3, 2013 r. Publikacja współfinansowana ze środków Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów"

Transkrypt

1 Biuletyn Rzeczników Konsumentów Nr 3, 2013 r. Publikacja współfinansowana ze środków Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

2 S p i s t r e ś c i 1. Koleżanki i koledzy 3 2. Opłaty likwidacyjne w umowach ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym 4 3. Usługa powszechna po nowelizacji Prawa telekomunikacyjnego. Co się zmieniło? 9 4. Kodeksowe postępowanie uproszczone Wybrana działalność Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Wybrane orzecznictwo Sądu Najwyższego Wybrane orzecznictwo sądów powszechnych Z prac Parlamentu Europejskiego Z działalności Europejskiego Centrum Konsumenckiego w Polsce Z działalności Urzędu Komunikacji Elektronicznej Rada reklamy - wybrane uchwały 40 STOWARZYSZENIE RZECZNIKÓW KONSUMENTÓW ul. Goldhammera 3, Tarnów tel , fax ZESPÓŁ WYDAJĄCY BIULETYN: Wojciech Krogulec redaktor naczelny Elżbieta Sługocka-Krupa Kinga Czarnota Aleksander Daszewski Cezary Orłowski Lidia Baran-Ćwirta Krzysztof Majcher Marek Radwański Robert Kwiatkowski Renata Piwowarska Krzysztof Podgórski Biuletyn jest współfinansowany ze środków Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Strona 2

3 Koleżanki i Koledzy Rzecznicy! Oddajemy do Waszych rąk trzeci w tym roku numer Biuletynu Rzeczników Konsumentów, który redagowany jest dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zachęcamy Was nie tylko do jego lektury, ale także do przesyłania własnych publikacji, interesujących orzeczeń sądów oraz sygnalizowania ciekawych problemów, które warte są omówienia na łamach naszego Biuletynu. Mamy nadzieję, że i ta publikacja spotka się z Waszym zainteresowaniem. Życzymy Wam interesującej lektury. Zespół Redakcyjny Strona 3

4 Opłaty likwidacyjne w umowach ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym Charakter prawny umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (UFK). Umowa ubezpieczenia na życie z UFK jest bardzo złożoną konstrukcją prawną w zakresie treści jak również specyficznego języka technicznego, którym się posługuje. W świetle obowiązujących obecnie przepisów prawa ubezpieczeniowego brak jest uregulowania umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (dalej UFK). Wprawdzie w ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2010 r. nr 11 poz. 66, j.t.) znajdują się przepisy odnoszące się do tego rodzaju umowy lecz mają one w zasadzie charakter wzmiankujący, iż taka postać umowy ubezpieczenia występuje w praktyce ubezpieczeniowej. Ustawa posługuje się więc enigmatycznym sformułowaniem umowy ubezpieczenia na życie związanej z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym art. 13 ust. 4 ustawy oraz w Załączniku do ustawy w Dziale I grupa 3. W ustawie zdefiniowano jedynie pojecie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego, jako wydzielonego funduszu aktywów, stanowiącego rezerwę tworzoną ze składek ubezpieczeniowych, inwestowanych w sposób określony w umowie art. 2 ust. 1 pkt 13 ustawy. Specyfiką umów ubezpieczenia na życie z UFK jest znaczny stopień komplikacji treści umowy związany z połączeniem w jedną całość dwóch różnych bytów prawnoekonomicznych takich jak: umowa ubezpieczenia i umowa o charakterze inwestycyjnym. Umowa taka składa się w części z elementów charakterystycznych dla umowy ubezpieczenia, a w części z nieznanych obowiązującemu porządkowi prawnemu nowych regulacji, które nadają jej indywidualny charakter. W związku z powyższym należy za trafny uznać należy argument, że umowa ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie odpowiada żadnemu ustawowemu typowi umowy, co w konsekwencji oznacza, że stanowi umowę nienazwaną. 1 W tym też stanie rzeczy analiza i zrozumienie produktu ubezpieczeniowego powiązanego z inwestowaniem wymaga od konsumentów nie tylko większego czasu, niż to ma miejsce w przypadku tradycyjnych umów ubezpieczenia na życie, ale także ponadprzeciętnej wiedzy z zakresu norm ogólnych prawa zobowiązań oraz ekonomii i finansów. Na marginesie, wszystko to stawia pod znakiem zapytania sens adresowania tego rodzaju produktów ubezpieczeniowych do konsumentów, których świadomość ubezpieczeniowa oraz wiedza dotycząca ryzyka wiążącego się z instrumentami finansowymi jest niewielka. 1 M. Szczepańska, Ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, LEX, Warszawa Ustawa o działalności ubezpieczeniowej nie reguluje również jaka część umowy ma być związana z funkcją ochronną klasyczną umową ubezpieczenia na życie, a jaka jej część z ma mieć charakter inwestycyjny. To wszystko doprowadziło do obecnie występujących wypaczeń na rynku umów ubezpieczenia na życie związanych z UFK. Częstym przypadkiem związanym z najnowszymi produktami ubezpieczeniowymi tego rodzaju jest bowiem sprowadzanie roli umowy ubezpieczenia na życie do rangi służebnej wobec umowy o charakterze inwestycyjnym. W rezultacie czego umowa ubezpieczenia jest tylko pozorną fasadą umowy inwestycyjnej z UFK, stąd też twierdzenie, z którym trudno się nie zgodzić, iż umowa inwestycyjna opakowana jest w umowę ubezpieczenia. Cel i istota takiego działania nie jest jednak tematem niniejszego opracowania 2, aczkolwiek powyżej wskazane problemy kwalifikacji umowy ubezpieczenia na życie z UFK wymagają omówienia tytułem wstępu, gdyż konieczne są do zrozumienia zagadnienia prawnego związanego z istotą opłaty likwidacyjnej. Opłata likwidacyjna w umowach ubezpieczenia na życie z UFK W art. 13 ust. 4 pkt 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej nałożono na ubezpieczycieli prowadzących działalność w zakresie ubezpieczeń na życie związanych z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, określenia lub zawarcia w umowie ubezpieczenia zasad ustalania wysokości kosztów oraz wszelkich innych obciążeń potrącanych ze składek ubezpieczeniowych lub z ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego. Jednym z takich obciążeń potrącanym z ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego jest opłata likwidacyjna stanowiąca koszt rozwiązania umowy ubezpieczenia, który obciąża ubezpieczającego lub ubezpieczonego. Przy czym w zależności od treści umowy ubezpieczenia i twierdzeń zakładów ubezpieczeń możemy spotkać się również z taką interpretacją, że jest to koszt zawarcia umowy, wystawienia polisy, dystrybucji (prowizji) itd. W każdym bądź razie przyjąć należy, że opłata likwidacyjna służy pokryciu kosztów poniesionych przez ubezpieczycieli w związku z zawarciem, rozwiązaniem umowy, które to koszty przy założeniu trwania ubezpieczonego w umowie do jej końca obowiązywania zostałyby skompensowane efektywnością danej umowy. W ostatnim czasie, w szczególności w roku 2012 r., zaobserwować można coraz większą liczbę niedozwolonych postanowień umownych wpisanych na listę rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK dotyczących umów ubezpieczeń na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi. Powyższa tendencja związana jest z coraz 2 szerzej zagadnienie to zostało omówione w Raporcie Rzecznika Ubezpieczonych z dnia 7 grudnia 2012 r. pt. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, Ubezpieczenia_na_z ycie_z_ubezpieczeniowym_funduszem_kapitalowym Strona 4

5 częstszymi przypadkami występowania samych ubezpieczonych do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o uznanie postanowienia umownego ze wzorca umowy ubezpieczenia za niedozwolone i chociaż w mniejszym stopniu spowodowana jest realizacją funkcji nadzorczych czy też ochronnych powołanych do tego instytucji państwowych, to jednak wskazać należy, że działania podejmowane przez UOKiK, UKNF czy też Rzecznika Ubezpieczonych z pewnością nie pozostają bez wpływu na wzrost liczby powództw do SOKiK u. Dodać należy, iż zaistniała sytuacja wynika również z dojrzałej sytuacji rynkowej zarówno pod względem funkcjonowania - powszechności tego rodzaju produktów ubezpieczeniowych, występujących na polskim rynku ubezpieczeniowym od początku lat 90 ze szczególnym ich rozwojem po 2004 r., jak również coraz większej świadomości ubezpieczeniowej ubezpieczonych. Niechlubną część tej listy związaną z umowami ubezpieczeń na życie z UFK otwierają właśnie opłaty likwidacyjne oraz zapisy umowne dotyczące wykupu ubezpieczenia. Dla uznania postanowienia umowy za niedozwolone konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: zawarcia postanowienia we wzorcu umownym, a w konsekwencji nie uzgodnienie tego postanowienia indywidualnie z konsumentem, ukształtowania przez to praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, skutkującego rażącym naruszeniem interesów konsumenta, przy czym postanowienie to nie może określać głównych świadczeń stron, jeżeli zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny. Dotychczasowe orzecznictwa SOKiK wyraźnie wskazuje, że jeżeli wysokość opłaty likwidacyjnej pochłania całość bądź znaczną część powierzonych na inwestycję środków pieniężnych, wówczas istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że opłata w takiej formie stanowi rodzaj sankcji za rezygnację ubezpieczonego z dalszego kontynuowania umowy. Jeśli więc opłata likwidacyjna nie jest w żaden sposób powiązana z realnie poniesionymi wydatkami nie ma związku z rzeczywistymi kosztami rozwiązania umowy, wówczas tak sformułowane postanowienie umowne naruszać będzie dobre obyczaje, gdyż sankcjonuje przejęcie przez ubezpieczyciela całości wykupionych środków w całkowitym oderwaniu od skali poniesionych przez ten podmiot wydatków, stanowiąc przykład swoistej kary umownej czy też wynagrodzenia dla ubezpieczyciela nie znajdującego ekwiwalentu w świadczeniu wzajemnym ubezpieczającego. Stosowanie wygórowanej opłaty likwidacyjnej której wysokość nie ma pokrycia w wydatkach ubezpieczyciela będzie więc wypełniało dyspozycję przepisu art k.c. (niedozwolone klauzule umowne). 3 Poniżej zostały przedstawione klauzule abuzywne, 3 Tak też w wyroku Sąd Apelacyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt VI ACa 1175/09. które związane są z opłatą likwidacyjną lub wykupem ubezpieczenia. Wybór tego zagadnienia nie jest przypadkowy albowiem dotyczy on przeważającej części skarg kierowanych do Rzecznika Ubezpieczonych związanych z umowami ubezpieczenia na życie z UFK. Klauzula nr Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 maja 2010 r. w sprawie sygn. akt VI ACa 1175/09, po rozpoznaniu apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 czerwca 2009 r. w sprawie sygn. akt AmC 274/09, uznał za niedozwolone i zakazał stosowania przez UNIQA Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy o następującej treści: Opłata likwidacyjna (koszt wykupu środków zgromadzonych na ORJU składek regularnych) przy dokonaniu całkowitego lub częściowego wykupu certyfikatu ubezpieczeniowego 100% jeżeli składki regularne były łącznie opłacane krócej niż 1 rok. Postanowienie to w dniu 4 lutego 2011 r. zostało wpisane do rejestru klauzul abuzywnych pod nr Sąd, uznając zakwestionowane postanowienie za niedozwolone i zakazując jego stosowania w obrocie z konsumentami, wskazał że w istocie ubezpieczyciel przewidział tu dla ubezpieczonego swoistą sankcję za rezygnację z dalszego kontynuowania umowy bez powiązania jej z realnie poniesionymi wydatkami, w przypadku zawarcia ubezpieczenia na rzecz konkretnej osoby, przy czym ma owo zastrzeżenie charakter uniwersalny, tzn. jest całkowicie niezależne od wartości posiadanych przez ubezpieczonego jednostek uczestnictwa. Tak sformułowane postanowienie narusza dobre obyczaje, gdyż sankcjonuje przejęcie przez ubezpieczyciela całości wykupionych środków w całkowitym oderwaniu od skali poniesionych przez ten podmiot wydatków. Nie wystarcza tu ogólnikowe powołanie się na rzekomo powszechnie znany fakt, że koszt wykupu alokowanych środków jest w pierwszych latach trwania umowy ubezpieczenia wyższy niż w następnych z uwagi na wyższe opłaty manipulacyjne. Nie stanowi też dostatecznego usprawiedliwienia dla stosowania tak rygorystycznego automatyzmu okoliczność, że umowy ubezpieczenia na życie mają ze swej natury długoterminowy charakter. Sąd jednocześnie podkreślił niekorzystną w danej konstrukcji umowy ubezpieczenia, tj. ubezpieczenia grupowego, sytuację prawną ubezpieczonego. Ubezpieczony bowiem nie będąc stroną umowy (ubezpieczającym) nie mógł zawrzeć umowy ubezpieczenia i z tej racji nie miał możliwości bezpośredniego oddziaływania na jej treść. Jednakże jako osoba na rzecz której umowa została zawarta będąc jednocześnie uprawnionym z umowy ubezpieczenia - jej beneficjentem, odgrywa istotną rolę w powstałym stosunku zobowiązaniowym. Dlatego też treść umowy nawet w przypadku gdy konsument nie jest stroną umowy lecz jest ona zawierana na jego rzecz nie może wpływać niekorzystnie na jego sytuację prawną kształtując ją niezgodnie z jego interesem oraz dobrym obyczajem. Strona 5

6 W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że postanowienie umowne dotyczące opłaty likwidacyjnej stosowane przez ubezpieczycieli w analizowanym wzorcu umownym, nie jest indywidualnie uzgodnione z konsumentem, a tym samym ubezpieczony nie ma żadnego wpływu na ukształtowanie umowy w tym zakresie. Postanowienie związane z opłatą likwidacyjną nie dotyczy także głównych świadczeń stron, którymi są: udzielenie ochrony ubezpieczeniowej i spełnienie świadczenia ubezpieczeniowego przez ubezpieczyciela w przypadku zajścia wypadku ubezpieczeniowego oraz ciążąca na ubezpieczającym (w przypadku ubezpieczenia grupowego będzie nim bank) zapłata składki ubezpieczeniowej. Klauzula nr Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt VI ACa 1365/08, po rozpoznaniu apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 16 czerwca 2008 r. w sprawie sygn. akt XVII AmC 111/07, uznał za niedozwolone i zakazał stosowania przez Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ING Nationale- Nederlanden Polska S.A. w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy o następującej treści: Wartość wykupu jest to procent rezerwy matematycznej przypadającej na daną umowę główną z wyłączeniem rezerwy na świadczenie dodatkowe umowy głównej, zgodnie z poniższą tabelą: - Liczba pełnych lat polisowych, za które opłacono wszystkie składki całkowite; - Wartość wykupu jako procent rezerwy matematycznej przypadającej na daną umowę główną z wyłączeniem rezerwy na świadczenie dodatkowe umowy głównej: a) 2 lata 80% wartości wykupu; b) 3 lata 85% wartości wykupu, c) 4 lata 90% wartości wykupu. Wysokość wartości wykupu oblicza się według stanu rezerwy matematycznej przypadającej na umowę główną z wyłączeniem rezerwy na świadczenie dodatkowe umowy głównej, na wcześniejszy z dni (dalej: dzień wartości wykupu): a) dzień następujący po ostatnim dniu opłaconego okresu, tj. termin płatności składki całkowitej najdawniej wymagalnej albo b) dzień rozwiązania lub wygaśnięcia umowy głównej. Wartość wykupu, obliczona zgodnie z postanowieniami ust. 1 i 2, jest pomniejszana o sumę zaległych składek całkowitych lub powiększana o część opłaconej składki całkowitej należnej za okres, w jakim Ubezpieczyciel nie będzie udzielał ochrony ubezpieczeniowej. Gdy składka za umowę główną została opłacona jednorazowo, Ubezpieczający nabywa prawo do wypłaty wartości wykupu dnia następnego, licząc od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności. Wartość wykupu stanowi wtedy 95% rezerwy matematycznej z wyłączeniem rezerwy na świadczenie dodatkowe umowy głównej, przypadającej na daną umowę główną w dniu rozwiązania umowy głównej. Jeżeli dzień wartości wykupu przypada po przekształceniu umowy ubezpieczenia w ubezpieczenie bezskładkowe, to wartość wykupu stanowi 95 % rezerwy matematycznej z wyłączeniem rezerwy na świadczenie dodatkowe umowy głównej. Postanowienie to w dniu 18 listopada 2009 r. zostało wpisane do rejestru klauzul abuzywnych pod nr Powyższe postanowienie jest przykładem nieumiejętnego redagowania warunków ubezpieczenia i skutków do jakich prowadzi stosowanie we wzorcach umownych niezrozumiałych dla konsumentów pojęć, w tym zaś konkretnym przypadku, niemającego swojego odpowiednika na gruncie prawa ubezpieczeniowego, zwrotu rezerwa matematyczna. Jego treść jest niejednoznaczna, a wręcz myląca. Określając wartość wykupu ubezpieczyciel posłużył się niezrozumiałym zwrotem rezerwa matematyczna, który nie był objaśniony w żadnym miejscu w ogólnych. Pozwalało to więc ubezpieczycielowi na dowolne i nieweryfikowalne określenie kwoty należnej ubezpieczonemu, natomiast konsument rozwiązując umowę ubezpieczenia, skazany był wyłącznie na wyliczenie ubezpieczyciela, opierające się w istocie na nieznanych ubezpieczonemu i nieokreślonych w umowie czynnikach. W ocenie ubezpieczonego, postanowienie to w sugestywny sposób nakazywało sądzić konsumentowi, że w przypadku rozwiązania umowy otrzyma on kwotę w wysokości od 80% do 95% środków wpłaconych ubezpieczycielowi. W praktyce zapis prowadził do tego, że ubezpieczyciel wypłacał 80-95% wartości rezerwy matematycznej, która obliczana była przez ubezpieczyciela na podstawie znanych tylko jemu warunkach. W ocenie ubezpieczonego zakwestionowane postanowienie było sprzeczne z treścią art k.c., art. 12 ust. 3 i 4 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej. Ponadto, ubezpieczyciel formułując tak niejednoznaczne postanowienie umowne w rzeczywistości nałożył na konsumenta obowiązek zapłaty rażąco wygórowanego odstępnego, co wyczerpywało znamiona klauzuli abuzywnej, o której mowa w art pkt 17 k.c. Sąd Apelacyjny w Warszawie, przychylając się do stanowiska ubezpieczonego, w wyroku z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie sygn. akt VI ACa 1365/08 zmienił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i uznał, że postanowienie to jest niedozwolone oraz zakazał jego stosowania. W ocenie Sądu określenie wartości wykupu jako procentu rezerwy matematycznej było niezrozumiałe dla przeciętnego konsumenta, ponieważ była to klasyczna sytuacja objaśniania nieznanego przez nieznane. Symptomatyczne były zresztą usilne starania powoda, czynione przed wniesieniem pozwu, o poznanie szczegółowego wyliczenia wypłaconej mu kwoty tytułem wykupu wraz z podaniem podstaw prawnych oraz o wskazanie przepisu pozwalającego na zdefiniowanie wyrażenia rezerwa matematyczna. Dopiero w toku postępowania sądowego pozwany (ubezpieczyciel) ujawnił wewnętrzny regulamin tworzenia, wykorzystywania i rozwiązywania rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Jego zapisy również były niezrozumiałe z uwagi na użycie pojęć języka matematyki ubezpieczeniowej. Nie negując konieczności posługiwania się przez ubezpieczyciela skomplikowanymi obliczeniami matematycznymi nie Strona 6

7 sposób było się zgodzić z sytuacją, w której ubezpieczony odstępując od umowy ubezpieczenia był zaskoczony porażająco niską wartością wykupu. Oczywistym było, że zapisy zakwestionowanego postanowienia nie mogą być rozumiane jako zobowiązanie do wypłacenia kwoty odpowiadającej procentowemu udziałowi w sumie wpłaconych składek, ale za niedopuszczalne uznać należało postępowanie ubezpieczyciela, które uniemożliwiało ubezpieczającemu przy zawieraniu umowy poznanie choćby szacunkowej wartości ekonomicznej, kryjącej się pod określeniem wartość wykupu jest to procent wartości matematycznej. Specyficzność pojęcia wartość wykupu, znana wąskiemu gronu osób trudniących się profesjonalnie ubezpieczeniami, była dla przeciętnego konsumenta całkowicie niezrozumiała i dlatego w ocenie Sądu stanowiło niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art k.c. Klauzula nr 3834 Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie sygn. akt VI ACa 87/12, po rozpoznaniu apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 listopada 2011 r. w sprawie sygn. akt XVII AmC 1704/09, uznał za niedozwolone i zakazał stosowania przez AEGON Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy o następującej treści: Opłata likwidacyjna jest pobierana w wysokości wskazanej w tabeli poniższej: Rok Polisowy, w którym jest pobierana Wysokość opłaty likwidacyjnej opłata likwidacyjna od środków stanowiąca procent środków wypłacanych z wypłacanych z Subkonta Składek Regularnych z Subkonta Składek Regularnych 1 99% 2 99% 3 80% 4 70% 5 60% 6 50% 7 40% 8 30% 9 20% 10 10% Postanowienie to w dniu 16 października 2012 r. zostało wpisane do rejestru klauzul abuzywnych pod nr Jak wynika z treści ww. postanowienia ubezpieczyciel ustala wysokość opłaty likwidacyjnej na poziomie sięgającym w pierwszych dwóch latach obowiązywania umowy ubezpieczenia 99%. Takie zaś ukształtowanie warunków umowy w sposób, który w przypadku jej wcześniejszego rozwiązania praktycznie pozbawia konsumenta zwrotu wpłaconych składek za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej narusza zarówno indywidualne jak i zbiorowe interesy konsumentów stanowiąc klauzulę abuzywną. Powód (ubezpieczyciel) podniósł, iż wysokość opłaty likwidacyjnej jest rażąco wygórowana i sprawia, że w przypadku wygaśnięcia umowy ubezpieczenia (np. w wypadku odstąpienia od umowy), ubezpieczony jest pozbawiony możliwości zwrotu wpłaconych uprzednio składek, które przepadają na rzecz ubezpieczyciela. Tak ukształtowana zasada odstępnego" konstytuuje regułę niezwracania ubezpieczającemu wpłaconych pieniędzy, prowadząc w ten sposób do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco niekorzystny dla konsumenta. Wygórowana wysokość opłaty likwidacyjnej" nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego i nie może być traktowana jako zrównoważenie kosztów działalności ubezpieczyciela, które ponosi on w związku z wykonaniem umowy. W ocenie Sądu omawiane postanowienie umowne należało uznać za niedozwolone. Sąd zwrócił uwagę, że w razie wygaśnięcia umowy ubezpieczenia w pierwszych dwóch latach po jej zawarciu, pozwana obciąża konsumenta opłatami: likwidacyjną (99%) i od wykupu (1%), co w konsekwencji oznacza, iż ubezpieczyciel zatrzymuje całość wpłaconych przez ubezpieczającego środków. W tym stanie rzeczy za słuszny uznano zarzut, iż niemożliwym jest, żeby koszty związane z wygaśnięciem umowy uzasadniały zatrzymanie 100% środków zgromadzonych przez ubezpieczonego, tym bardziej, że w czasie obowiązywania umowy ubezpieczenia pobierane są od ubezpieczonego także inne opłaty. Kwestionowany zapis rażąco narusza interes konsumenta gdyż prowadzi do uzyskiwania przez ubezpieczyciela korzyści, kosztem ubezpieczonego, zwłaszcza wówczas gdy ten ostatni zgromadzi na swoim rachunku osobistym aktywa o znacznej wartości. Sąd nie zgodził się z twierdzeniem strony ubezpieczyciela, iż mieści się w ramach dobrych obyczajów i równego traktowania stron umowy ubezpieczenia, aby opłata likwidacyjna nie tylko rekompensowała ubezpieczycielowi koszty własne, ale także miała na celu zapewnienie ubezpieczycielowi godziwego" zysku. Takie twierdzenie pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z cytowanym już wielokrotnie wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2007 r., III SK 21/06, a podzielenie stanowiska apelującego oznaczałoby, że godziwym" zyskiem w rozumieniu pozwanej jest przejęcie praktycznie całości środków zgromadzonych przez konsumenta w razie wygaśnięcia umowy ubezpieczenia (w dwóch pierwszych latach), co w sposób oczywisty narusza równowagę stron umowy. Opłata ta, mimo iż jak sugerowałaby to jej nazwa powinna stanowić równowartość rzeczywistych kosztów ponoszonych przez Towarzystwo w związku z wcześniejszym rozwiązaniem umowy, stanowi w istocie rodzaj odstępnego. Klauzula nr 4633 Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2013 r. w sprawie sygn. akt VI ACa 1324/12, po rozpoznaniu apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 czerwca 2012 r. w sprawie sygn. akt XVII AmC 974/11, uznał za niedozwolone i zakazał stosowania przez AEGON Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. w Strona 7

8 obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy o następującej treści: 2. Opłata likwidacyjna pobierana z Subkonta Składek regularnych, poprzez umorzenie Jednostek Uczestnictwa, przed Całkowitą Wypłatą, w razie wygaśnięcia Umowy Ubezpieczenia [...] oraz tej części Częściowej Wypłaty z Subkonta Składek Regularnych, która powoduje, że Wartość Subkonta Składek Regularnych staje się niższa od kwoty odpowiadającej Statusowi Polisy Opłaconej przed wskazaną poniżej Rocznicą Polisy, w następującej wysokości: do dnia poprzedzającego 1. Rocznicę Polisy 100,0 % od 2. Rocznicy Polisy do dnia poprzedzającego 3. Rocznicę Polisy -80,0 % od 3. Rocznicy Polisy do dnia poprzedzającego 4. Rocznicę Polisy -70,0 % od 4. Rocznicy Polisy do dnia poprzedzającego 5. Rocznicę Polisy -60,0 % od 5. Rocznicy Polisy do dnia poprzedzającego 6. Rocznicę Polisy -50,0 % od 6. Rocznicy Polisy do dnia poprzedzającego 7. Rocznicę Polisy -40,0 % od 7. Rocznicy Polisy do dnia poprzedzającego 8. Rocznicę Polisy 30,0 % od 8. Rocznicy Polisy do dnia poprzedzającego 9. Rocznicę Polisy -20,0 % od 9. Rocznicy Polisy do dnia poprzedzającego 10. Rocznicę Polisy -10,0 % od 10. Rocznicy Polisy - 0 %.". 3. Opłata likwidacyjna pobierana jest w wysokości wskazanej w tabeli poniżej: Rok polisowy, w którym jest pobierana opłata likwidacyjna od środków wypłacanych z Subkonta Składek Regularnych % 100% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10%". Postanowienie to w dniu 14 maja 2013 r. zostało wpisane do rejestru klauzul abuzywnych pod nr 4632 i Jak wynika z treści ww. postanowienia ubezpieczyciel ustala wysokość opłaty likwidacyjnej na poziomie sięgającym w pierwszych dwóch latach obowiązywania umowy ubezpieczenia 100%. Zdaniem Sądu postanowienia umowne wzorca stosowanego przez pozwanego, w sposób nieusprawiedliwiony nakładają na konsumenta obowiązek płacenia opłaty likwidacyjnej bez możliwości określenia jakie świadczenie wzajemne ze strony pozwanej mu się należy. Konsument nie ma zatem możliwości stwierdzenia, czy jego świadczenie jest ekwiwalentne i uzasadnione. ( ) To, że ubezpieczyciel przewidywał swoistą sankcję za rezygnację z dalszego kontynuowania umowy, nie powiązując jej wysokości z realnie poniesionymi wydatkami powoduje ponadto, że trudno przypisać opłacie likwidacyjnej charakter odszkodowawczy. W tym przypadku, w porównaniu do dotychczasowych orzeczeń dotyczących opłat likwidacyjnych, stanowisko SOKiK wyraźnie ewoluuje nie tylko w kierunku samego kwestionowania wysokości opłaty likwidacyjnej lecz również zaprzeczenia jej bytu prawnego, stwierdzając: przedmiotowe klauzule regulujące kwestie naliczenia i pobierania Opłaty likwidacyjnej rażąco naruszają interes ekonomiczny konsumenta, który zostaje obciążony opłatą nie mającą odzwierciedlenia w przepisach prawa". Zatem niedookreślenie charakteru ani celu pobieranej opłaty, zdaniem SOKiK, stanowi podstawę uznania komentowanych klauzul za abuzywne. 4 Wnioski Opłata likwidacyjna stosowana przez ubezpieczycieli w sytuacji rezygnacji osoby ubezpieczonej z programu inwestycyjnego ubranego w umowę ubezpieczenia może być na gruncie prawa umów ubezpieczenia na życie dopuszczalna, o ile ma ona pełne pokrycie w bieżących kosztach i wydatkach ubezpieczyciela związanych z obsługą, zarządzaniem, administrowaniem danym produktem ubezpieczeniowym. Jeżeli jednak, jej wysokość pochłania całość bądź znaczną część powierzonych na daną inwestycję środków pieniężnych, wówczas istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że opłata w takiej formie stanowi rodzaj sankcji za rezygnację Wysokość opłaty likwidacyjnej stanowiąca ubezpieczonego procent z środków dalszego wypłacanych kontynuowania z umowy. W Subkonta Składek Regularnych takim zaś przypadku trudno jest mówić o legalności opłaty likwidacyjnej na gruncie umowy ubezpieczenia. Stosowanie we wzorcu umownym opłaty likwidacyjnej, której już sam charakter stanowi, iż pełni ona funkcję odstraszającą, tj. odżegnującą ubezpieczonego od rezygnacji inwestowania pieniędzy w formie ubezpieczenia grupowego czy też indywidualnego, przeto po części spełnia ona także rolę odstępnego, jest sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz narusza uczciwość w obrocie godząc w interesy konsumenta. Konsument bowiem powierza ubezpieczycielowi kapitał stanowiący w wielu przypadkach, oszczędności całego życia, a przez zaistniałą sytuację związaną ze stosowaniem opłaty likwidacyjnej, ubezpieczyciel uzyskuje kosztem konsumenta wymierną korzyść. Jeżeli więc stosowana przez ubezpieczyciela opłata likwidacyjna będzie pełniła rolę swoistej sankcji (kary umownej bądź odstępnego) za rezygnację z dalszego kontynuowania umowy bez powiązania jej z realnie poniesionymi kosztami przez ubezpieczyciela, przeto nie może budzić wątpliwości, że postanowienie tak sformułowane naruszać będzie dobre obyczaje, albowiem - co do zasady - skutkować będzie przejęciem przez ubezpieczyciela znacznej części lub też całości 4 P. Stykowski, A. Budnicka Prezes UOKiK kontratakuje Dziennik Ubezpieczeniowy z dnia 14 czerwca 2013 r., nr 112 (3262). Strona 8

9 zainwestowanych przez ubezpieczonego środków pieniężnych w całkowitym oderwaniu od skali poniesionych przez ubezpieczyciela wydatków. Stąd też za niewystarczające uznać należy uzasadnienie stosowania opłaty likwidacyjnej, na jakie często powołują się ubezpieczyciele, a mianowicie na rzekomo powszechnie znany fakt wysokich kosztów wykupu alokowanych środków w pierwszych latach obowiązywania umowy ubezpieczenia z uwagi na wyższe opłaty manipulacyjne. Nie może również stanowić dostatecznego usprawiedliwienia dla stosowania tak rygorystycznego automatyzmu okoliczność, że umowy ubezpieczenia na życie mają ze swej natury długoterminowy charakter zaś stosowanie we wzorcach umownych opłaty likwidacyjnej determinuje motywację do oszczędzania tudzież trwania w umowie ubezpieczenia. Cezary Orłowski Biuro Rzecznika Ubezpieczonych Usługa powszechna po nowelizacji Prawa telekomunikacyjnego. Co się zmieniło? W dniu 18 grudnia 2009 r. Komisja Europejska opublikowała nowy pakiet telekomunikacyjny. W skład tego pakietu wchodzi m.in. dyrektywa z dnia 25 listopada 2009 r. tzw. Praw Obywateli, zmieniająca dyrektywę 2002/22/WE o usłudze powszechnej oraz dyrektywę 2002/58/WE o prywatności i łączności elektronicznej. W nowym pakiecie w ramach usługi powszechnej wprowadzono generalnie następujące zmiany: - zniesiono ograniczenie w zakresie technologii wąskopasmowej przyłączenia do publicznej sieci telefonicznej (aktualnie stacjonarne przyłączenie do publicznej sieci łączności powinno umożliwiać ( ) przesyłanie danych z szybkościami pozwalającymi na funkcjonalny dostęp do Internetu ), - rozszerzono obowiązek oferowania udogodnień dla osób niepełnosprawnych powinny one być realizowane nie tylko jak dotychczas w ramach usługi powszechnej, ale Państwa Członkowskie powinny podjąć odpowiednie środki w celu zagwarantowania dostępu i przystępności finansowej wszystkich publicznych usług telefonicznych w lokalizacji stacjonarnej dla użytkowników niepełnosprawnym oraz użytkowników ze specjalnymi potrzebami społecznymi, - zapewnienie w ramach usługi powszechnej dostępu do usług za pomocą publicznych automatów telefonicznych uzupełniono o inne publiczne punkty dostępowe telefonii głosowej. W związku ze zmianą wspólnotowych przepisów, w tym również w zakresie usługi powszechnej, a także koniecznością ich implementacji do prawa krajowego powstała okazja dokonania szerszych zmian obowiązujących przepisów polskiego prawa telekomunikacyjnego dotyczących modelu świadczenia usługi powszechnej w celu przystosowania ich do aktualnych warunków rynkowych i potrzeb użytkowników, w tym szybko rozwijających się technologii i potrzeb społeczeństwa informacyjnego. O ile zmiany w modelu usługi powszechnej zawarte w opublikowanym przez Komisję Europejską w dniu 18 grudnia 2009 r. nowym pakiecie telekomunikacyjnym można powiedzieć, że były właściwie kosmetyczne to w polskim prawie dokonano wiele istotnych zmian w tym zakresie, głównie ze względu na potrzebę naprawienia niedoskonałości związanych z przyjętą koncepcją usługi powszechnej w ustawie prawo telekomunikacyjne z roku Funkcjonujący do tej pory mechanizm usługi powszechnej został w Polsce zdefiniowany zbyt restrykcyjnie a przyjęte przepisy w zakresie usługi powszechnej były mało elastyczne. Zbyt wiele zostało przesądzone w samej ustawie bez możliwości odniesienia potrzeb do aktualnej sytuacji na rynku. Tak radykalne podejście do obowiązku świadczenia usługi powszechnej nie wynikało z przepisów wspólnotowych, ale z ówczesnego stanu rynku i z faktu, że kiedy transponowano przepisy wspólnotowe do polskiego Prawa telekomunikacyjnego, ciągle istniał w kraju niezaspokojony popyt na usługi telefonii stacjonarnej i zakładano, że obowiązek zapewnienia usługi powszechnej będzie stanowił skuteczny mechanizm powszechnej telefonizacji kraju, co okazało się założeniem błędnym. W efekcie powstał mechanizm, który okazał się nieskuteczny i nie doprowadził do powszechności usług telefonii stacjonarnej jak pierwotnie zakładano, natomiast stwarzał on poważne zagrożenie zakłócenia równoprawnej konkurencji poprzez dofinansowanie działalności przedsiębiorcy wyznaczonego w ramach kosztu netto. W świetle przepisów Prawa telekomunikacyjnego przed nowelizacją, która weszła w życie w styczniu 2013r., Regulator (Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej) miał obowiązek wyznaczania operatora zobowiązanego do świadczenia usługi powszechnej, niezależnie od tego, czy rynek zaspokajał potrzeby użytkowników czy też nie, na dodatek w zakresie całego katalogu usług przewidzianego w ustawie (wyjątek stanowiły publiczne aparaty samoinkasujące, tzw. PAS, co do których Prezes UKE mógł odstąpić od nakładania obowiązku po konsultacjach z rynkiem). Natomiast w świetle dyrektywy obowiązek zapewnienia usługi powszechnej ma stanowić jedynie pewnego rodzaju siatkę bezpieczeństwa. Podstawowym celem dyrektywy o usłudze powszechnej jest bowiem zapewnienie dostępności publicznie dostępnych usług dobrej jakości poprzez skuteczną konkurencję i wybór, a dopiero tam gdzie rynek nie zaspokaja w sposób zadawalający potrzeb użytkowników końcowych powinny być podjęte działania administracyjne. Interwencja publiczna jest dozwolona i uzasadniona tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z niezaspokojonym popytem na te usługi. W przypadku usługi powszechnej nie chodzi o Strona 9

10 kreowanie popytu na te usługi lecz o dostępność polegającą na zaspokajaniu rozsądnego popytu. Dopiero w sytuacji, w której państwo członkowskie jest przekonane, że zawiodły mechanizmy rynkowe, może ono określać - w świetle art. 3 ust. 2 dyrektywy o usłudze powszechnej - najskuteczniejsze i najodpowiedniejsze podejście do zapewnienia wprowadzenia usługi powszechnej, z zachowaniem zasad obiektywności, przejrzystości, niedyskryminacji i proporcjonalności. Przy czym takie administracyjne zapewnienie usługi powszechnej musi odbywać się z minimalizacją zakłócenia funkcjonowania mechanizmów rynkowych i wolnej konkurencji. To powoduje, że problemy z zaspokajaniem popytu powinny być wąsko definiowane a interwencja publiczna starannie na nie nakierowana. Mówiąc o modelu usługi powszechnej należy w pierwszej kolejności położyć duży nacisk nad rozdzieleniem usługi powszechnej od obowiązku jej świadczenia. Te dwa pojęcia były dotychczas w naszym systemie prawnym utożsamiane co powodowało wiele zamieszania i niezrozumienia samej istoty usługi powszechnej. Tymczasem, w duchu dyrektywy, usługa powszechna to zestaw usług które powinny być dostępne dla wszystkich użytkowników końcowych, niezależnie od geograficznego umiejscowienia i powinna ona być dostarczana przede wszystkim przez mechanizmy rynkowe, zaś obowiązek zapewnienia usługi powszechnej jest siatką bezpieczeństwa, z której państwa członkowskie powinny korzystać tylko w uzasadnionych przypadkach gdy nie jest ona dostarczana normalnymi mechanizmami rynkowymi. W nowych przepisach Prawa telekomunikacyjnego zmieniono w dość istotny sposób podejście do usługi powszechnej, przede wszystkim zniesiono obligatoryjne nakładanie obowiązku zapewnienia usługi powszechnej. W pierwszej kolejności Regulator przeprowadzać ma cykliczne oceny mające na celu stwierdzenie, czy usługa powszechna jest dostarczana na normalnych warunkach rynkowych i dopiero na tej podstawie będą podejmowane dalsze działania skierowane na jej ewentualne zapewnienie. Regulator posiada uprawnienie do wyznaczenia takiego przedsiębiorcy (lub przedsiębiorców) wyłącznie w sytuacji, gdy faktyczne potrzeby użytkowników końcowych na poszczególnych obszarach kraju, czy w zakresie poszczególnych usług wchodzących w zakres usługi powszechnej nie są zaspakajane przez rynek. Tym samym decyzja o konieczności wyznaczenia przedsiębiorcy zobowiązanego do świadczenia usługi powszechnej, w tym jej zakres przedmiotowy i terytorialny, należy do Prezesa UKE i podejmowana jest na podstawie oceny dostępności, jakości i przystępności cenowej tych usług. Poza tym usługa powszechna to zestaw usług i analizy takie muszą być więc dokonywane do każdej usługi odrębnie i ewentualne interwencje również nakierowane na konkretne już usługi. W znowelizowanych przepisach Prawa telekomunikacyjnego uwzględniona została też zasada neutralności technologicznej, na którą nacisk położono mocno już w samej preambule dyrektywy o usłudze powszechnej. Zapewnianie usługi powszechnej nie powinno bowiem koncentrować się na technologiach, które odchodzą do przeszłości ani też nie powinno hamować inwestycji w nowe technologie. Dlatego też wymogi oferowania niektórych usług muszą być oparte na funkcjonalnej ekwiwalentności. Przechodząc już bardziej szczegółowo do zestawu usług wchodzących w skład usługi powszechnej to art. 4 dyrektywy o usłudze powszechnej, który swoje odzwierciedlenie znalazł w art. 81 Prawa telekomunikacyjnego, nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia aby co najmniej jedno przedsiębiorstwo realizowało wszystkie uzasadnione wnioski o stacjonarne przyłączenie do publicznej sieci łączności oraz aby to przyłączenie umożliwiało komunikację głosową, faksowa i przesyłanie danych z szybkościami pozwalającymi na funkcjonalny dostęp do Internetu. Nie chodzi tu więc o sieć stacjonarną (jak to było uregulowane dotychczas w starych przepisach prawa telekomunikacyjnego) lecz o stacjonarne przyłączenie czyli przyłączenie w stałej lokalizacji, bez względu na rodzaj sieci, za pomocą której to przyłączenie będzie zrealizowane, może ona być bowiem zarówno stacjonarna jak i ruchoma, jedynym warunkiem jest, że ma być publiczna. Usługa powszechna została zdefiniowana w art. 81 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, który stanowi, że usługę powszechną stanowi zestaw usług telekomunikacyjnych, wraz z udogodnieniami dla osób niepełnosprawnych, świadczonych z wykorzystaniem dowolnej technologii, z zachowaniem dobrej jakości i po przystępnej cenie. Przepisy art. 81 Prawa telekomunikacyjnego określają przede wszystkim zakres i charakter usługi powszechnej. Zestaw usług telekomunikacyjnych oznacza enumeratywny katalog tych usług i obejmuje minimalny zakres usług, który wchodzi w skład usługi powszechnej. Elementy wchodzące w skład usługi powszechnej stanowią enumeratywny zbiór usług. Należy podkreślić, że mimo użycia zarówno w art. 81 ust. 3 jak również ust. 1 Pt, terminu usługi telekomunikacyjne, zestaw usług wymienionych w art. 81 ust. 3 wykracza poza zakres pojęcia usługi telekomunikacyjne, które zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 48 Pt jako usługi polegające głównie na przekazywaniu sygnału w sieci telekomunikacyjnej. Do zestawu usług telekomunikacyjnych, o których mowa w definicji usługi powszechnej, zawartej w art. 81 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego, zalicza się: 1) przyłączenie zakończenia sieci w stałej lokalizacji umożliwiające komunikację głosową, faksową i przesyłanie danych, w tym funkcjonalny dostęp do sieci Internet, którego prędkość umożliwia korzystanie z aplikacji używanych powszechnie w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, w szczególności korzystanie z poczty elektronicznej lub aplikacji umożliwiających dokonywanie płatności; 2) utrzymanie łącza abonenckiego z zakończeniem sieci, o którym mowa w pkt 1, w gotowości do świadczenia usług telekomunikacyjnych, o których mowa w pkt 3; 3) połączenia telefoniczne krajowe i międzynarodowe; Strona 10

11 4) ogólnokrajowa informacja o numerach telefonicznych, dostępna również dla użytkowników aparatów publicznych lub innych punktów dostępowych telefonii głosowej; 5) udostępnianie ogólnokrajowego spisu abonentów; 6) świadczenie usług telefonicznych za pomocą aparatów publicznych lub innych punktów dostępowych umożliwiających komunikację głosową *. Usługa powszechna w aspekcie podmiotowym dotyczy wszystkich użytkowników końcowych, których definicja została zamieszczona w art. 2 pkt 50 Prawa telekomunikacyjnego. Zgodnie z tym przepisem użytkownikami końcowymi są podmioty korzystające z publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej jak również podmioty żądające świadczenia takiej usługi. Jednocześnie korzystanie z takiej usługi przez użytkowników końcowych oraz żądanie jej świadczenia może odbywać się z zastrzeżeniem korzystania z niej w celu zaspokojenia własnych potrzeb. Usługa przyłączenia do sieci musi być neutralna technologicznie, tzn. że można ją zapewnić w dowolnej technologii przewodowej i bezprzewodowej pod warunkiem zapewnienia stałej lokalizacji zakończenia sieci. Dotychczas obowiązek przyłączenia do sieci w ramach usługi powszechnej był ograniczony do technologii wąskopasmowej (POTS). W nowych przepisach Prawa telekomunikacyjnego to ograniczenie zostało zniesione. W świetle nowych przepisów, w ramach usługi powszechnej za pomocą dowolnej technologii w stałej lokalizacji ma być zapewnione przyłączenie, które zapewnić też ma m.in. funkcjonalny dostęp do sieci Internet. Pomimo likwidacji - ograniczenia obowiązku przyłączenie do sieci w technologii wąskopasmowej, powyższe przepisy nie oznaczają jednakże, że w ramach usługi powszechnej istnieje obowiązek zapewnienia przyłączenia umożliwiającego dostęp do szerokopasmowego Internetu. Zmienione przepisy stanowią wyłącznie, że w ramach obowiązku świadczenia usługi powszechnej musi być zapewnione przyłączenie realizowane w dowolnej technologii w stałej lokalizacji, które umożliwi korzystanie z aplikacji używanych powszechnie w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, w szczególności korzystanie z poczty elektronicznej lub aplikacji umożliwiających dokonywanie płatności. Jeżeli taką funkcjonalność zapewnia przyłączenie w technologii wąskopasmowej to stanowi ono realizację obowiązku w ramach usługi powszechnej. Na poziomie przepisów prawa wspólnotowego nie została określona przepływność zapewniająca zdaniem prawodawcy funkcjonalny dostęp do Internetu. Również ustawodawca polski nie określił takiej prędkości/przepływności, która ma zapewnić powyższą funkcjonalność. W uzasadnieniu do ustawy zmieniającej Prawo telekomunikacyjne wyjaśnione zostało jedynie, że * pogrubieniem zaznaczone zostały zmiany wprowadzone ostatnią nowelizacją Prawa telekomunikacyjnego W szczególności, w związku z potrzebą podyktowaną zmianami w art. 4 ust. 2 dyrektywy o usłudze powszechnej, wyraźnie wskazano, że przyłączenie zakończenia sieci w stałej lokalizacji powinno umożliwiać przesyłanie danych, w tym funkcjonalny dostęp do sieci Internet, którego prędkość będzie pozwalała na korzystanie z aplikacji używanych powszechnie w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. Chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość korzystania z poczty elektronicznej, przeglądania stron internetowych o charakterze informacyjnym (rozkłady jazdy komunikacji miejskiej, strony urzędowe), dokonywania przelewów, czy wreszcie zawierania umowy o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych w formie elektronicznej w postaci formularza na stronie internetowej dostawcy usług. W zakresie utrzymania łącza w gotowości do świadczenia usług (abonament) oraz połączeń krajowych i międzynarodowych przepisy prawa telekomunikacyjnego nie uległy żadnym zmianom. W zakresie ogólnokrajowego biura numerów i ogólnokrajowego spisu abonentów (OBN i OSA) nowela Prawa telekomunikacyjnego zmieniła brzmienie ww. artykułów. Zgodnie z nowym art. 103 ust. 1 Pt przedsiębiorca wyznaczony do udostępniania ogólnokrajowego spisu abonentów lub świadczenia ogólnokrajowej informacji o numerach telefonicznych jest obowiązany do świadczenia tych usług wszystkim użytkownikom końcowym. Jednocześnie jeżeli przedmiotem decyzji wyznaczającej będzie obowiązek udostępniania OSA lub obowiązek świadczenia OBN, Prezes UKE musi określić w tej decyzji szczegółowe warunki świadczenia tych usług, w tym formę i zakres ich świadczenia, a także stopień szczegółowości danych abonentów, które będą objęte OSA lub OBN. W celu zachowania zgodności z przepisami dyrektywy o usłudze powszechnej w zestawie usługi powszechnej zostały pozostawione publiczne aparaty samoinkasujące (PAS). Dodatkowo zapis ten został rozszerzony o inne punkty dostępowe umożliwiające komunikację głosową, nie tylko poprzez PAS. Nie oznacza to jednakże konieczności wyznaczania obowiązku ich zapewniania. Dostęp do aparatów publicznych był bardzo ważny w okresie niskiej penetracji zarówno telefonii stacjonarnej jak i początkującej telefonii ruchomej i wówczas trudno było sobie wyobrazić brak takiego obowiązku, obecnie decyzja taka będzie podejmowana po dokonaniu oceny stanu runku i potrzeb mieszkańców na konkretnych obszarach. Udogodnienia dla osób niepełnosprawnych, jako jeden z elementów usługi powszechnej, były ujęte już w dotychczasowych przepisach Prawa telekomunikacyjnego, przy czym nowelizacja rozszerzyła obowiązek oferowania tych udogodnień na innych dostawców usług. Art. 23a znowelizowanej dyrektywy o Strona 11

12 usłudze powszechnej został zaimplementowany do polskiego systemu prawnego poprzez obowiązek zapewnienia tych udogodnień przez wszystkich operatorów. Nie będzie zatem stosowania dodatkowych instrumentów w postaci nakładania obowiązku w tym zakresie w ramach usługi powszechnej. Celem tej zmiany było zapewnienie niepełnosprawnym użytkownikom równoważnego dostępu a także wyboru dostawcy i usług jaki ma większość użytkowników końcowych. Kwestią kolejną, która powinna zostać poddana konsultacjom środowiskowym, szczególnie ze środowiskiem osób niepełnosprawnych, jest jaki zakres tych udogodnień powinien być zapewniony przez wszystkich operatorów. Wprowadzone nowelizacją Prawa telekomunikacyjnego zmiany w zakresie modelu usługi powszechnej z pewnością przyczynią się do lepszego nakierowania jej na potrzeby użytkowników i ich ewentualnego zaspokojenia za pomocą tego mechanizmu. Zmieniony model bardziej też odpowiada obecnym realiom rynkowym i minimalizuje negatywny wpływ na konkurencję. Obecnie w Urzędzie Komunikacji Elektronicznej toczą się prace w zakresie oceny dostępności, jakości świadczenia i przystępności cenowej usług, wchodzących w skład usługi powszechnej. Od jej wyników zależeć będą dalsze działania Prezesa UKE. Renata Piwowarska Urząd Komunikacji Elektronicznej Kodeksowe postępowanie uproszczone Ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 48, poz. 554 ze zm.) do Kodeksu postępowania cywilnego dodano dział VI Postępowanie uproszczone. W zamyśle ustawodawcy wprowadzenie do k.p.c. regulacji dotyczących postępowania uproszczonego miało za zadanie uproszczenie, usprawnienie i znaczne przyspieszenie postępowania sądowego w sprawach drobnych. Procedura zaś rozpoznawania tych spraw powinna ograniczyć bariery dostępu do sądów w sprawach drobnych (przede wszystkim konsumenckich), związane głównie z czasem trwania postępowania. 5 Postępowanie uproszczone decyzją ustawodawcy zostało skonstruowane, jako kolejny rodzaj postępowania odrębnego i dlatego też biorąc pod uwagę systematykę k.p.c. zostało ulokowane w dziale VI tytułu VII księgi pierwszej (art ). Podnieść należy, iż postępowanie uproszczone jest przede wszystkim odpowiedzią ustawodawcy na społeczne zapotrzebowanie w przedmiocie maksymalnego odformalizowania postępowań w zakresie załatwiania spraw drobnych i prostych, co miało się przełożyć na ułatwieniu obywatelom dostępu do sądów. Istotnym dla postępowania uproszczonego jest to, iż postępowanie to jest postępowaniem obowiązkowym (art k.p.c., art. 201 k.p.c.), że do tego postępowania należą tylko sprawy rozpoznawane w trybie procesu oraz że w sprawach skierowanych do postępowania uproszczonego w pierwszej kolejności stosuje się przepisy właściwe dla tego postępowania, a dopiero w braku specjalnych uregulowań przepisu ogólne o procesie, jeżeli nie kolidują z przepisami rządzącymi postępowaniem odrębnym 6. Podnieść należy, iż zamysł wprowadzenie przez ustawodawcę do polskiego systemu prawa postępowania uproszczonego ukierunkowany był przede wszystkim na zdyscyplinowanie stron przy podejmowanych przez nie czynności procesowych jak również ujednolicenie formy tego postępowania, której przejawem było wprowadzenie choćby obowiązkowych formularzy. Zwrócić należy również uwagę, iż nowe regulacje dotyczące tego postępowania zmierzały przede wszystkim do usprawnienia postępowania dowodowego a przyspieszenie rozpoznawania tego typu spraw możliwym było poprzez szersze odwołanie się do wiedzy i rozsądku, czy też doświadczenia życiowego sędziego. W tym miejscu nadmienić należy, iż do postępowania uproszczonego w świetle art k.p.c. należą sprawy, dla których w I instancji właściwym jest sąd rejonowy zaś postępowanie apelacyjne może toczyć się tylko przed sądem okręgowym. W postępowaniu uproszczonym mogą się toczyć sprawy pomiędzy: osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz tzw. ułomnymi osobami prawnymi, którym przepisy szczególne przyznają zdolność sądową. Brak jakichkolwiek obostrzeń podmiotowych oznacza również, że postępowanie uproszczone może dotyczyć przedsiębiorców, pracowników i pracodawców, a więc, że może zachodzić na postępowanie w sprawach gospodarczych oraz w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. 7 Przepisy dotyczące postępowania uproszczonego w ślad za art k.p.c. zastosowanie mają przede wszystkim w sprawach o roszczenia z umów gdzie wartość 5 Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz o komornikach i egzekucji; Warszawa 23 czerwiec 1999 r., str. 1 <http://orka.sejm.gov.pl/rejestrd.nsf/wgdruku/1202/$file/1202.p df> 6 J. Gudowski [w:]t. Ereciński (red.) Kodeks Postępowania Cywilnego. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009 r., str J. Gudowski [w:]t. Ereciński (red.) Kodeks Postępowania Cywilnego. Komentarz, Tamże, s. 794 Strona 12

13 przedmiotu sporu nie przekracza dziesięciu tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi lub gwarancji jakości lub niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, jeżeli w takim przypadku wartość umowy nie przekracza tej kwoty. W postępowaniu uproszczonym w związku z powyższym nie będą rozpoznawane sprawy, chociażby wartość przedmiotu sporu nie przekraczała dziesięciu tysięcy złotych, w których podstawę roszczeń stanowić będą przede wszystkim czyny niedozwolone, bezpodstawne wzbogacenie, własność rzeczy, współwłasność lub też szeroko rozumiana wspólność praw. Z postępowania uproszczonego wyłączone zostały również wszystkie roszczenia wynikających z czynności prawnych innych niż umowy, a więc z czynności prawnych jednostronnych (przyrzeczenie publiczne, zapis i polecenie), z prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia, z tytułu zachowku, a także ze zobowiązań, których źródłem jest decyzja administracyjna albo bezpośrednio przepis ustawy. 8 Mając na uwadze przedstawionej wyżej okoliczności zwrócić należy uwagę na fakt, iż przedmiotem postępowania uproszczonego są jak wspomniano wyżej roszczenia wynikające z umów. Stąd też źródłem roszczeń dochodzonych w postępowaniu uproszczonym mogą być również umowy o pracę, spółdzielcze umowy o pracę czy też stosunek członkowstwa w spółdzielni. Nadmienić również należy, iż w postępowaniu uproszczonym biorąc pod uwagę powyższe nie mogą być rozpoznawana sprawy o roszczenia, które wynikają wprost z innych źródeł niż umowy choć mogły być ukształtowane w drodze umowy. Przykładem takich spraw będą np. sprawy o zasądzenie alimentów, gdyż ich źródło a mianowicie obowiązek alimentacyjny tkwi w ustawie Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Jednym z kryteriów, które decydują o tym, iż dana sprawa będzie rozpoznana w trybie uproszczonym jest wartość przedmiotu sporu, która jak wspomniano wyżej nie może przekroczyć dziesięciu tysięcy złotych. Wartość tę ustala się w myśl reguł określonych w art k.p.c., w szczególności należy mieć na uwadze szczególne normy art. 23 i 23 2 k.p.c. dotyczące umowy najmu lub dzierżawy oraz roszczenia o wydanie nieruchomości posiadanej na podstawie innego tytułu niż najem bądź dzierżawa (np. użyczenie). Dla roszczeń wynikających z rękojmi i gwarancji oraz z niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej wprowadzone zostało ograniczenie kwotowe wartości przedmiotu umowy, a nie wartości przedmiotu sporu. Takie rozwiązanie pozwala na uniknięcie rozpoznawania w postępowaniu uproszczonym spraw, w których przedmiotem powództwa są rzeczy wartościowe, a ustalenie stanu faktycznego wymaga na ogół wiadomości specjalnych. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem ugruntowanym w orzecznictwie wartością przedmiotu w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi i gwarancji jest koszt wad, rozumianych jako różnica między wartością 8 J. Gudowski [w:], op. cit. s. 795 rzeczy wadliwej oraz takiej samej rzeczy wolnej od wad. (vide: postanowienie SN z 8 października 1976 r., I CZ 69/76, LexPolonica nr , OSNCP 1977, nr 5-6, poz. 94). 9 W art pkt. 2 k.p.c. wymienione zostały sprawy, które przekazane zostały do postępowania uproszczonego bez względu na wartość przedmiotu sporu określoną w pkt. 1 ww. przepisu. Wśród tego typu spraw znalazły się następujące sprawy: o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż nie określenie przez ustawodawcę wartości przedmiotu sporu dla tego typu spraw powoduje to, iż na podstawie art. 17 pkt. 4 k.p.c. sprawy, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych pomimo tego, że spełniają znamiona określone w art pkt. 2 zostaną rozpoznane przez sąd okręgowy w postępowaniu zwykłym, gdyż sprawy w postępowaniu uproszczonym rozpoznają tylko sądy rejonowe. Nadmienić należy, iż postępowanie uproszczone jak również inne postępowania odrębne zazębia się o postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy a ponadto na postępowania nakazowe i upominawcza również elektroniczne postępowanie upominawcze. Jeżeli zatem konkretna sprawa mieści się w hipotezach art lub 2, art albo art , a zarazem jest sprawą z zakresu prawa pracy w rozumieniu art , rozpozna ją sąd pracy (wydział pracy), przy czym postępowanie uproszczone będzie wdrożone dopiero wówczas, gdy nakaz zapłaty (w obu postępowaniach) nie mógł być wydany lub gdy wprawdzie nakaz wydano, ale pozwany wniósł od niego zarzuty lub sprzeciw. 10 Na marginesie podnieść należy, iż sprawy o wydanie lokalu mieszkalnego, które podlegają pod reżim ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie niektórych praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Robert Kwiatkowski Miejski Rzecznik Konsumentów w Tarnobrzegu Wybrana działalność Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 9 M. Manowska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, LexPolonica nr /el 10 J. Gudowski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, LexPolonica nr /el Strona 13

14 1. LUBLIN: REGULAMIN UCZELNI NIEZGODNY Z PRAWEM Poprawka egzaminu dyplomowego 300 zł, komisyjny 100 zł, wysłanie wezwania do zapłaty 20 zł. To niektóre z opłat pobieranych niezgodnie z prawem od studentów Wyższej Szkoły Nauk Społecznych (WSNS) w Lublinie. Prezes UOKiK uznała praktyki uczelni za naruszanie zbiorowych interesów konsumentów i ukarała ją finansowo. Ustalając opłaty m.in. za wyznaczenie terminu egzaminu komisyjnego, oddanie pracy dyplomowej po sesji czy też za wyznaczenie terminu poprawkowego egzaminu dyplomowego, uczelnia naruszyła ustawę o szkolnictwie wyższym, która zabrania pobierania takich opłat. Szkoła zastrzegła w regulaminie, że nie zwróci wpisowego studentom rezygnującym z nauki. Tymczasem uczelnia nie ma prawa do zatrzymania wpisowego, gdy rezygnacja nastąpiła z winy szkoły lub z przyczyn niezależnych od studenta. Ponadto, bez wcześniejszego ostrzeżenia skreślano z listy studentów, którzy spóźnili się z zapłatą czesnego więcej niż 30 dni. Zgodnie z przepisami, osobie zalegającej z płatnością należy wysłać pisemne wezwanie wyznaczające termin spłaty. Prezes UOKiK ukarała WSNS łączną kwotą zł i nakazała zmianę zakwestionowanych regulaminów. przez sąd klauzulą, pismo wysłane na ostatni podany przez konsumenta adres był o automatycznie uznawane za doręczone i wywoływało określone skutki prawne. Za stosowanie klauzuli wpisanej do rejestru, maksymalna kara, którą może nałożyć UOKiK, wynosi do 10 proc. ubiegłorocznego przychodu przedsiębiorcy. Wątpliwości wzbudziło także organicznie konsumentom możliwości dochodzenia roszczeń zgodnie z regułami kodeksu cywilnego wtedy, gdy nie mieli dostępu do usług telekomunikacyjnych. We wzorcach umownych zabrakło postanowienia przyznającego abonentowi możliwości dochodzenia roszczeń ponad wartość kary umownej narzuconej przez przedsiębiorcę. W związku z tym konsument nie mógłby na drodze sądowej dochodzić rekompensaty poniesionej szkody ponad wysokość ustalonej we wzorcu kary umownej. Zgodnie z prawem telekomunikacyjnym, dostawca usług jest zobowiązany do określenia w umowie zakresu odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, wysokości odszkodowania oraz zasad i terminów jego wypłaty. Abonentowi przysługuje odszkodowanie w wysokości poniesionej szkody i nie jest ono ograniczone wysokością opłacanego abonamentu. Za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Prezes UOKiK nałożyła na P4 karę ponad 8 mln zł ( zł). Decyzja nie jest ostateczna, ponieważ przedsiębiorca odwołał się do sądu. 2. PLAY-DECYZJA UOKIK Spółka P4, operator sieci Play, nie zastosowała się do wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i nie usunęła niezwłocznie niedozwolonego postanowienia z umów. Ponadto ograniczała prawa konsumentów do dochodzenia odszkodowania za brak dostępu do usług telekomunikacyjnych. Za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów nałożona kara wyniosła ponad 8 mln zł Postępowanie w sprawie P4, operatora sieci Play, zostało wszczęte w listopadzie 2012 roku. Prezes UOKiK przeanalizowała regulaminy świadczenia usług telekomunikacyjnych oraz dostępu do Internetu. Wątpliwości wzbudziło przede wszystkim niezastosowanie się do wyroku SOKiK oraz ograniczanie abonentom dochodzenia odszkodowania za straty spowodowane brakiem dostępu do usług telekomunikacyjnych. W trakcie analizy wzorców umów UOKiK stwierdził, że P4 nie zastosowała się do wyroku SOKiK. W lutym 2012 roku Sąd uznał, że stosowana przez P4 klauzula, która decydowała o skuteczności doręczeń, była niezgodna z prawem. W konsekwencji została wpisana do rejestru postanowień niedozwolonych i od tego momentu powinna zostać wykreślona z wzorców umów operatora. Mimo prawomocnego wyroku, spółka P4 usunęła niedozwoloną klauzulę dopiero po ponad pięciu miesiącach od opublikowania jej w rejestrze. Zgodnie z kwestionowaną 3. ŚLĄSKIE: GMINA RADZIONKÓW- DECYZJA UOKIK Gmina Radzionków stosowała niezgodne z prawem klauzule w umowach z odbiorcami wody uznała Prezes UOKiK. Gmina uniknęła kary finansowej, ponieważ dobrowolnie zobowiązała się do zaprzestania praktyk ograniczających konkurencję oraz naruszających zbiorowe interesy konsumentów Od 2006 roku w Radzionkowie mieszkańcy podpisywali umowy na dostawę wody i odbiór ścieków zawierające niedozwolone postanowienia. Gmina m.in. przewidywała rozwiązanie umowy przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia bez podania przyczyny. Zgodnie z prawem, ponieważ woda jest specyficznym dobrem jej dostawca nie może zaprzestać świadczenia usług. Wyjątek stanowią sytuacje wymienione w ustawie (m.in. nielegalny pobór wody czy nieprawidłowo wykonane przyłącze). Ponadto gmina samowolnie uznała, że odbiorcy wody korzystający z niej w czasie budowy nie podlegają ochronie przewidzianej przez przepisy szczególne, np. nie mają gwarancji ciągłości w dostawie wody. Prezes UOKiK, stwierdziła, że parametry wody dostarczanej na cele budowy nie różnią się od określonych dla gospodarstw domowych. Rozróżnienie stosowane przez gminę było przede wszystkim niekorzystne dla konkretnych grup Strona 14

15 odbiorców, ponadto niezgodne z przepisami antymonopolowymi. Urząd uznał, że gmina złamała prawo, stosując zarówno praktyki ograniczające konkurencję, jak i naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Źródło: Wybrane orzecznictwo Sądu Najwyższego 1. Sygn. akt IV CSK 75/12 Dnia 5 lipca 2012 r. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa M. G. i W. G. przeciwko G. N. i Z. N. o nakazanie, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 5 lipca 2012 r., skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 13 stycznia 2011 r., oddala skargę kasacyjną; zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powodów kwotę zł (dwa tysiące siedemset) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2010 r. Sąd Rejonowy w uwzględnieniu powództwa M. i W. małżonków G. nakazał solidarnie pozwanym G. N. i Z. N. dokonanie na rzecz powodów wymiany samochodu osobowego marki RENAULT MEGANE II CE16 r. produkcji 2003 r. o danych identyfikacyjnych opisanych w wyroku na nowy i wolny od wad samochód osobowy tej samej marki o określonych danych technicznych, z obowiązkiem poniesienia przez pozwanych solidarnie kosztów rejestracji nowego pojazdu na rzecz powodów oraz zasądził na ich rzecz kwotę 122 zł tytułem zwrotu kosztów odholowania samochodu do dealera. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym. W dniu 26 sierpnia 2003 r. powodowie zawarli z pozwanymi, prowadzącymi indywidualną działalność gospodarczą pod firmą AUTO N. G.Z N. z siedzibą w K., umowę sprzedaży fabrycznie nowego samochodu osobowego marki RENAULT MEGANE II CE za cenę zł, która została przez nich zapłacona w całości. Samochód nabyli do majątku wspólnego do celów nie związanych z działalnością zawodową czy gospodarczą. W związku z ujawniającymi się wadami i usterkami, które powodowe sukcesywnie zgłaszali pozwanym, przedmiotowy samochód był w okresie do 15 lutego 2005 r. naprawiany w sumie dziewiętnaście razy. W oparciu o analizę stwierdzonych wad i usterek, w tym niektórych powtarzających się wielokrotnie, przebiegu wykonanych napraw i ich skuteczności Sąd Rejonowy uznał, że przedmiotowy samochód w chwili sprzedaży nie odpowiadał postanowieniom umowy, z uwagi na chropowatość lakieru, nieustaloną usterkę układu elektronicznej diagnostyki parametrów pracy silnika, złe zamontowanie sprężyny zawieszenia, złe spasowanie elementów karoserii, wadliwą pompę paliwową, wadliwy zbiornik paliwa, wadliwe działanie drzwi kierowcy, wadliwe działanie czujnika spalania stukowego, katalizatora, czujnika GMP, czujnika cieczy chłodzącej, akumulatora. Stwierdzone trudności w eksploatacji samochodu, polegające w szczególności na niemożności jego uruchomienia, były wynikiem niezdiagnozowanej i nieusuniętej wady w elektronicznym układzie sterowania i zasilania silnika. Mimo napraw nie została doprowadzona do stanu zgodnego z umową powłoka lakiernicza samochodu. Powodowie wezwali pozwanych pismem z dnia 18 lutego 2005 r., doręczonym adresatom w dniu 21 lutego 2005 r., do dokonania wymiany samochodu na nowy. Pozwani pismem z dnia 10 marca 2005 r. poinformowali powodów, że nie uznają ich roszczeń. W ocenie prawnej przytoczonych ustaleń, opartej na przepisach ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz dalej jako u.sp.k.) Sąd Rejonowy przyjął, że w sytuacji gdy zgłoszenie przez pozwanych trudności z uruchomianiem samochodu nastąpiło po raz pierwszy przed upływem sześciu miesięcy od jego sprzedaży i wydania kupującym, to istnieje domniemanie ustawowe (art. 4 ust.1 u.sp.k.), że niezgodność ta istniała już w dacie sprzedaży. Uznał, że powodowie dotrzymali dwumiesięcznego terminu określonego w art. 9 ust. 1 u.sp.k. do zachowania uprawnień z art. 8 u.sp.k., a fakt nieustosunkowania się przez pozwanych do żądania wymiany samochodu w terminie 14 dni ocenił na podstawie art. 8 ust. 3 u.sp.k. jako równoznaczny z uznaniem tego żądania. Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanych od wyroku Sądu Rejonowego, podzielając ustalenia faktyczne, na których został on oparty, a dodatkowo w związku z podniesionymi w apelacji zarzutami procesowymi, poczynił własne, zgodne z nimi ustalenia na podstawie dowodów zgromadzonych w pierwszej instancji oraz przeprowadzonych w postępowaniu apelacyjnym dowodów z dokumentów. Sąd Okręgowy zaakceptował ocenę Sądu pierwszej instancji co do skutków prawnych nieudzielenia powodom odpowiedzi na żądanie wymiany samochodu w ustawowym terminie 14 dni. W zakresie wykładni art. 8 ust. 1 u.sp.k. przyjął zgodnie z poglądem apelujących, którzy zarzucali w apelacji jego naruszenie, że dokonany przez kupującego wybór jednego spośród wymienionych w nim uprawnienia kształtującego ma charakter definitywny i nie może by zmieniony bez zgody sprzedającego. Uznał jednak, że uprawienie to dotyczy każdej stwierdzonej wady, nie zaś przedmiotu Strona 15

16 sprzedaży w ogólności. Oznacza to, że powodowie w ramach kolejnych, ujawniających się niezgodności z umową nabytego od pozwanych samochodu mieli prawo co do każdej wady wybrać jedno z przysługujących im uprawnień. Takie prawo powstało także w związku z ujawnieniem się wady silnika w dniu 15 lutego 2004 r. W skardze kasacyjnej pozwanych opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego skarżący zarzucili naruszenie: 1) art. 8 ust. 3 u sp. k. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że uznanie reklamacji w warunkach tego przepisu oznacza uznanie roszczenia w aspekcie procesowym i procesową zgodę na wymianę samochodu, podczas gdy wobec podjęcia przez pozwanych obrony w procesie opartej na zarzucie nie istnienia długu prowadziło ono jedynie do przeniesienia na pozwanych ciężaru dowodu; 2) art. 8 ust. 1 i art. 8 ust. 4 ustawy przez przyjęcie, że powodowie mimo pierwotnego wyboru roszczenia alternatywnego w postaci naprawy samochodu, w sytuacji bezskuteczności naprawy mogli dokonać wyboru innego alternatywnego roszczenia. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy przez uwzględnienie apelacji i oddalenie powództwa lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Trafnie podnoszą skarżący, że jak wynika to z dokonanych przez Sąd Okręgowy ustaleń, niezgodność przedmiotowego samochodu z umową sprzedaży, polegająca m.in. na wadliwości silnika, istniejąca zgodnie z oceną Sądu - w chwili wydania samochodu kupującym, była już wcześniej podstawą do zgłoszenia przez nich żądania doprowadzenia samochodu do stanu zgodnego z umową przez dokonanie niezbędnej do jej usunięcia naprawy, a po tym jak nie przyniosła ona oczekiwanego rezultatu, stała się podstawą wystąpienia przez powodów z obecnym, kolejnym w sekwencji uprawnień przewidzianych w art. 8 ust. 1 u.sp.k. żądaniem wymiany samochodu. W tym zakresie mamy więc do czynienia z ta samą wadą tj. niezgodnością samochodu z umową w rozumieniu tego przepisu. W tym zaś stanie rzeczy - zdaniem skarżących - Sąd Okręgowy, który prawidłowo wyłożył przepis art. 8 ust. 1 u.sp.k przyjmując, że oparty na nim wybór sposobu doprowadzenia towaru do stanu zgodnego z umową przez kupującego ma charakter definitywny i ostatecznie kształtuje stosunek prawny między stronami, źle zastosował ten przepis, a w konsekwencji uwzględnił pozbawione podstawy prawnej powództwo. Wystąpienie przez powodów z żądaniem naprawy samochodu wykluczyło bowiem możliwość dochodzenia przez nich następnie jego wymiany z powodu tej samej jego niezgodności z umową sprzedaży. Stanowiska tego, które oparte jest na błędnej wykładni art. ust. 8 ust. 1 u.sp.k, nie można podzielić. Ustawa o sprzedaży konsumenckiej przewiduje dla kupującego na wypadek stwierdzenia niezgodności z towarem cztery uprawnienia w stosunku do sprzedawcy, ograniczając jednak możliwą kolejność ich wyboru przez kupującego. Kupujący może w razie niezgodności towaru z umową skorzystać w pierwszej kolejności z uprawnień zawartych w pierwszej sekwencji (art. 8 ust. 1 u.sp.k) tj. żądać doprowadzenia go do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę albo wymianę na nowy (art. 8 ust. 1 u.sp.k), a dopiero w dalszej kolejności, jeżeli spełnione są określone przesłanki, żądać przewidzianego w drugiej sekwencji (art. 8 ust. 4 u.sp.k), obniżenia ceny albo odstąpić od umowy. Występująca w piśmiennictwie rozbieżność poglądów odnośnie do charakteru wyboru uprawienia do żądania wymiany lub naprawy towaru w ramach pierwszej sekwencji objętej art. 8 ust. 1 u.sp.k jest wynikiem różnej kwalifikacji tych uprawnień jako uprawnień kształtujących lub roszczeń. Kwestia charakteru prawnego tych uprawnień, sporna także na gruncie instytucji rękojmi za wady towaru, została rozstrzygnięta w ustawie o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej, na użytek uregulowanych w niej stosunków prawnych na rzecz stanowiska, że mają one postać roszczeń i jako takie podlegają przedawnieniu (art. 10 ust. 2 u.sp.k). W konsekwencji tego, związanie dokonanym wyborem uprawnienia następuje dopiero w momencie zadośćuczynienia roszczeniu konsumenta przez sprzedawcę. Wystąpienie z jednym roszczeniem nie skutkuje więc wyłączenia możliwości wykonania uprawienia alternatywnego. W razie niezrealizowania przez sprzedawcę żądania naprawienia towaru kupujący może na podstawie art. 8 ust. 1 u.sp.k. wystąpić z żądaniem jego wymiany na nowy. Skarga jest nieuzasadniona także w zakresie drugiego z podniesionych w niej zarzutów. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.sp.k. jeżeli sprzedawca, który otrzymał od kupującego żądanie określone w jego ust. 1 nie ustosunkował się do tego żądania w terminie 14 dni uważa się, że uznał je za uzasadnione. Brak odpowiedzi na zgłoszone przez kupującego żądanie stwarza fikcję jego uznania i tak jak przy uznaniu roszczenia oznacza przyznanie przez sprzedającego okoliczności niezgodności towaru z ustawą oraz zgodę co do treści żądania, a więc sposobu doprowadzenia do zgodności towaru z umową, jeżeli został on przez uprawnionego określony w treści żądania. Po bezskutecznym upływie terminu określonego w art. 8 ust. 3 u.sp.k sprzedający, który nie udzielił w ustawowym terminie odpowiedzi na żądanie naprawy albo wymiany towaru, nie może w procesie skutecznie kwestionować swojej odpowiedzialności za niezgodność towaru z umową, może natomiast podnosić zarzut niemożności świadczenia Jeżeli natomiast do uznania w warunkach określonych w art. 8 ust. 3 u.sp.k dochodzi w sytuacji stwierdzenia niezgodności towaru z umową po upływie sześciu miesięcy od wydania towaru, a więc gdy nie działa wynikające w art. 4 ust. 1 u.sp.k domniemanie istnienia niezgodności towaru z umową w chwili wydania, sprzedający może także dowodzić, że w chwili wydania towar był on zgodny z umową. Przyjęte rozumienie znaczenia i celu unormowania przyjętego w art. 8 ust. 3 u.sp.k, odpowiada ogólnym celom Strona 16

17 ustawy, mającej zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z Dyrektywy 1999/44 z dnia 25 maja 1994 r. o niektórych aspektach sprzedaży towarów konsumenckich i związanych z tym gwarancji (Dz.U. UE L. 1999, Nr 171, poz. 12.), którą inkorporuje, zapewnić wysoki poziom ochrony konsumentów, rzeczywistą i efektowną realizację ich praw i wzmocnić zaufanie konsumenta. Względy te sprzeciwiają się zarazem przyjęciu wyrażanego w piśmiennictwie odmiennego zapatrywania, na które powołują się skarżący podnosząc, że skutkiem uznania roszczenia, do którego dochodzi w następstwie bezczynności sprzedającego w warunkach określonych wart. 8 ust. 3 u.sp.k, jest tylko przerwanie biegu przedawnia, nie ma ono natomiast wpływu na obronę sprzedającego, który mimo to może wykazywać nieistnienie długu. Pogląd ten, nie ma umocowania w ustawie o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej, której przepisy dotyczące przedawnienia nie zawierają takiego unormowania. Z tych przyczyn skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art i 3 w zw. z art. 99, art i art k.p.c. 1. Sygn. akt VIII C 514/12 Dnia 7 lutego 2013 roku Źródło: Wybrane orzecznictwo sądów powszechnych WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie VIII Wydział Cywilny w składzie następującym: SSR Ewa Ciechańska-Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 roku sprawy z powództwa Z.K. przeciwko T.K. o zapłatę oddala powództwo; zasądza od powódki Z.K. na rzecz pozwanego T.K. kwotę (tysiąc dwieście siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; nakazuje zwrócić powodowi Z.K. z sum budżetowych Skarbu Państwa (Kasy Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie ) kwotę 67,44 (sześćdziesiąt siedem 44/100) zł tytułem zwrotu niewykorzystanej zaliczki. UZASADNIENIE Pozwem z dnia 13 grudnia 2011 roku powódka Z.K. wniosła o zasądzenie od pozwanego T.K. kwoty zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 5 lipca 2011 roku do dnia zapłaty i kosztami procesu według norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu pozwu wyjaśniła, iż zawarła w sklepie pozwanego umowę sprzedaży kompletu wypoczynkowego ACARI za kwotę zł. Zestaw doręczono 12 maja 2011 roku. W dniu 6 czerwca 2011 roku powódka złożyła ustną reklamację w zakresie niezgodności towaru ze wzorcem wystawionym przez sprzedawcę w miejscu sprzedaży. Roszczenie z tytułu niezgodności towaru z umową ponowiła w dniu 5 lipca 2011 roku. Sprzedawca nie uznał reklamacji. Zawierając umowę powódka opierała się o wzór mebli dostępny w salonie pozwanego. Dostarczony zestaw jest niezgodny z tym wzorem. Pozwany nie naprawił ani nie wymienił produktu w odpowiednim terminie, co upoważniało powódkę do odstąpienia od umowy sprzedaży. Na tej podstawie powódka wnosi o zwrot zapłaconej ceny za zwrotem niezgodnego z umową zestawu meblowego w tkaninie Energy (k. 2-5 ). W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i podniósł, iż towar dostarczony powódce był wolny od wad. Ustna reklamacja powódki dotyczyła wyłącznie koloru tkaniny wyściełającej komplet wypoczynkowy. Po przedstawieniu powódce w sklepie pozwanego próbki tkaniny, w oparciu o którą powódka dokonała zamówienia, powódka wycofała się z zarzutu dostarczenia zestawu w innym kolorze niż zamówiony. W związku z tym, że pozwana kwestionowała początkowo wyłącznie kolor tkaniny, który okazał się zgodny z treścią zamówienia, należy uznać, iż towar, który otrzymała powódka odpowiada podanemu przez sprzedawcę opisowi i ma cechy okazanej kupującemu próbki albo wzoru, jak również nadaje się do celu określonego przez kupującego przy zawarciu umowy. Powódka złożyła reklamację dotyczącą wad fizycznych towaru dopiero po nieudanej próbie kwestionowania zgodności otrzymanego towaru z umową. Reklamacja zgłoszona przez powódkę została rozpatrzona przez pozwanego zgodnie z ustawą o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. W toku postępowania reklamacyjnego nie stwierdzono niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową, w związku z czyn reklamacja nie została przez pozwanego uznana. Wydany powódce towar był zgodny z umową i nadawał się do celu, do jakiego tego rodzaju towar jest zwykle używany, a jego właściwości odpowiadają właściwościom cechującym towar tego rodzaju. Powódka nie odstąpiła od umowy, a więc nie może skutecznie dochodzić zapłaty. Oświadczenia takiego nie można domniemywać ( k ). Sąd Rejonowy ustalił, co następuje: W dniu 11 kwietnia 2011 roku powódka Z.K. zawarła z pozwanym T.K. prowadzącym salon meblowy " przy ulicy w Lublinie, umowę sprzedaży kompletu wypoczynkowego ACARI za kwotę zł ( k. 8). W dniu 5 lipca 2011 roku powódka złożyła w sklepie pozwanego reklamację w formie pisemnej, wskazując na wady w postaci niepełnego wypełnienia wnętrza poduszek kompletu, nierówne osadzenie siedzisk, niesymetryczne układanie się materiału tapicerskiego na podłokietnikach, nierówne załamania tkaniny na poduszkach na oparciach bocznych oraz złe zmontowanie i Strona 17

18 użycie kompletu. Zażądała wymiany kompletu wypoczynkowego na nowy - wolny od wad. Do pisma dołączyła załącznik w postaci płyty CD wraz ze zdjęciami reklamowanego towaru ( k. 6-7 ). Pismem z dnia 7 lipca 2011 roku pozwany poinformował pozwaną, że zgłoszona przez nią reklamacja wraz z załącznikiem została przesłana producentowi, który w piśmie dnia 11 lipca 201 roku uznał niezasadność reklamacji ( k. 10 ). W piśmie z dnia 13 lipca 2011 roku także pozwany nie uznał reklamacji powódki (k. 11 ). Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwo nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. W realiach rozpoznawanej sprawy niewątpliwie ma zastosowanie ustawa z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego ( Dz. U. Nr 141, z 2002, poz z póz. zm.), która na podstawie art. 1 stosowana jest do dokonywanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedaży rzeczy ruchomej osobie fizycznej, nabywającej tę rzecz w celu niezwiązanym z jego działalnością zawodową lub gospodarczą (towar konsumpcyjny ). Z całą pewnością, komplet wypoczynkowy stanowi towar konsumpcyjny, nabyty przez powódkę w celu niezwiązanym z jej działalnością zawodową, czy też gospodarczą. Uprawnienia konsumenta w przypadku stwierdzenia niezgodności wydanego kupującemu towaru z umową przewidziane są w art. 8 powołanej wyżej ustawy. Stanowi on, że: jeżeli towar konsumpcyjny jest niezgodny z umową, kupujący może żądać doprowadzenia go do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę albo wymianę na nowy, chyba że naprawa albo wymiana są niemożliwe lub wymagają nadmiernych kosztów. Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość towaru zgodnego z umową oraz rodzaj i stopień stwierdzonej niezgodności, a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie naraziłby kupującego inny sposób zaspokojenia ( ust. 1 ). Jeżeli kupujący z przyczyn określonych w ust. 1, nie może żądać naprawy ani wymiany albo jeżeli sprzedawca nie zdoła uczynić zadość takiemu żądaniu w odpowiednim czasie lub gdy naprawa albo wymiana narażałaby kupującego na znaczne niedogodności, ma on prawo domagać się stosownego obniżenia ceny albo odstąpić od umowy; od umowy nie może odstąpić, gdy niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową jest nieistotna (ust. 4 ). Prawa konsumenta wyrażone w powyższym przepisie mają strukturę dwustopniową -w pierwszej kolejności może on domagać się naprawy towaru, bądź jego wymiany na nowy, przy czym prawo wyboru należy do kupującego, chyba że z punktu widzenia interesów sprzedawcy, tylko jedna z nich jest ekonomicznie uzasadniona i zarazem ma znaczenie dla kupującego ( vide E. Łętowska, Europejskie prawo umów konsumenckich, Warszawa 2004). Dopiero, gdy sprzedawca nie uczyni zadość żądaniom konsumenta, ten może żądać obniżenia ceny lub odstąpić od umowy. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 i 2 powołanej ustawy sprzedawca odpowiada wobec kupującego, jeżeli towar konsumpcyjny w chwili jego wydania jest niezgodny z umową; w przypadku stwierdzenia niezgodności przed upływem sześciu miesięcy od wydania towaru domniemywa się, że istniała ona w chwili wydania. W przypadku indywidualnego uzgadniania właściwości towaru konsumpcyjnego domniemywa się, że jest on zgodny z umową jeżeli odpowiada podanemu przez sprzedawcę opisowi lub ma cechy okazanej kupującemu próbki albo wzoru. W literaturze prezentowany jest pogląd, że przedstawienie próbki lub wzoru należy traktować, jako faktyczne dostarczenie opisu. Wystarczy, aby towar spełniał jedną z wymienionych właściwości, aby zwolnić sprzedawcę od odpowiedzialności z tytułu niezgodności towaru z umową. Strony powinny postanowić w umowie właściwości próbki, które ma spełniać towar konsumpcyjny. Zgodność towaru w postaci kompletu wypoczynkowego z zawartą z pozwaną umową z dnia 11 kwietnia 2011 roku podlegała ocenie biegłego sądowego z zakresu towaroznawstwa w osobie Ł.K., który zaopiniował, że niezgodne z umową i stanowiące jednocześnie wady istotne są wady w postaci widocznych rogów ", powstałych w wyniku uformowania się zbędnego materiału na każdym z rogów obicia poduszek sofy i nierównomierne osadzenie dwóch części siedziska sofy. Wady te dotyczą jednak jedynie jednej sofy wchodzącej w skład kompletu ACARI. Oba fotele są natomiast zgodne z umową i wolne od wad istotnych. Opisane wyżej wady istotne są możliwe do naprawy poprzez wymianę poduszek, bez konieczności wymiany na nowe, a co za ty idzie, bez ponoszenia nadmiernych kosztów w stosunku do wartości towaru. Dzięki naprawie poduszek zawierających formację materiału w postaci rogów oparcia sofy, poprawie uległyby nieścisłości nie stanowiące wady istotnej, związane z widoczną szparą na poduszkach oparcia sofy i odstająca poduszka oparcia sofy od elementu drewnianego na plecach sofy ( k , 90-91). Sąd podziela opinie biegłego i wnioski w nich zawarte. Biegły jest specjalistą w swojej dziedzinie, dysponuje szeroką wiedzą i doświadczeniem. Sporządzenie opinii poprzedził jej fachową analizą. Poza tym swoje stanowisko wyczerpująco i przekonywująco uzasadnił. Sporządzone przez niego opinie są wiarygodne i całkowicie miarodajne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Na podstawie powołanych opinii biegłego przyjąć zatem należy, iż nabyty przez powódkę w dniu 11 kwietnia 2011 roku towar w postaci kompletu wypoczynkowego nie jest zgodny z umową bowiem zawiera widoczne zgrubienia tkaniny tapicerskiej na rogach poduszek oraz widoczne różnice w wysokości i wypełnieniu poduszek siedziska, a wady te są istotne. Towar nie spełnia zatem przesłanek przewidzianych w art. 4 ust. 1 i 3 ustawy o sprzedaży konsumenckiej przesłanki. Strona 18

19 Zwrócić jednak należy uwagę na to, że wymienione wady, choć istotne, to są możliwe do naprawy, a naprawa nie wymaga nadmiernych kosztów przy uwzględnieniu wartości towaru zgodnego z umową, nie naraziłaby powódki na niedogodności, mogłaby być wykonana w odpowiednim czasie - tygodnia, a okoliczności te wprost wynikają z niekwestionowanej opinii biegłego. Okoliczności te nie dają powódce uprawnienia do żądania obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy. Pozwana bowiem mogłaby domagać się stosownego obniżenia ceny albo odstąpić od umowy wyłącznie w takiej sytuacji, w której nie mogłaby żądać naprawy ani wymiany towaru albo gdyby sprzedawca nie zdołał uczynić zadość takiemu żądaniu w odpowiednim czasie lub gdyby naprawa albo wymiana narażałaby kupującego na znaczne niedogodności. Okoliczności te w rozpoznawanej sprawie jednak nie zachodzą, co skutkuje oddaleniem powództwa. Rozstrzygnięcie odnoszące się do kosztów procesu, znajduje swoje uzasadnienie w art kpc, w myśl którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do kosztów tych zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, a w przypadku strony reprezentowanej przez adwokata, wynagrodzenie - jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach wraz z kosztami opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. Minimalne opłaty za czynności adwokackie określone są w 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przy wartości przedmiotu sprawy od zł minimalna stawka za czynności adwokackie wynosi zł. Mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy oddalił powództwo w całości.. 2. Sygn. akt II Ca 438/13 Dnia 8 sierpnia 2013 r. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Przemysław Grochowski (spr.) Sędziowie : SSO Elżbieta Żak SSO Tomasz Lebowa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 roku w Lublinie sprawy z powództwa Z.K. przeciwko T.K. z udziałem Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Lublinie o złotych na skutek apelacji Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Lublinie od wyroku z dnia 7 lutego 2013 roku w sprawie VIII C 514/12 Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie I. zmienia zaskarżony wyrok w jego punkcie I. i II. w ten sposób, że : 1. zasądza od pozwanego T.K. na rzecz powódki Z.K. kwotę (pięć tysięcy dwieście siedemdziesiąt złotych ) z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia 7 stycznia 2012 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 796,06 (siedemset dziewięćdziesiąt sześć złotych sześć groszy) tytułem kosztów procesu, 2. oddala powództwo w pozostałej części; II. oddala apelację w pozostałej części; oddala wniosek pozwanego T.K. o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego; nakazuje pobrać od pozwanego T.K. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie kwotę 264 zł (dwieście sześćdziesiąt cztery złote) tytułem brakujących kosztów sądowych. UZASADNIENIE Powództwo Z.K. dotyczyło zasądzenia od pozwanego T.K. kwoty złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 5 lipca 2011 roku tytułem zwrotu ceny sprzedaży kompletu mebli w związku z odstąpieniem przez powódka od tej umowy z racji odmowy przez powoda doprowadzenia zakupionego towaru do stanu zgodnego z umowa poprzez jego wymianę na nowy. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy oddalił powództwo, zasadził od pozwanej na rzecz powoda kwotę złotych tytułem zwrotu kosztów procesu oraz nakazał zwrócić powódce z sum budżetowych Skarbu Państwa kwotę 67,44 złotych z tytułu niewykorzystanej zaliczki. Podstawę wydanego orzeczenia stanowiły dokonane przez ten Sąd ustalenia, iż w dniu 11 kwietnia 2011 roku powódka zawarła z pozwanym T.K., prowadzącym salon meblowy " umowę sprzedaży kompletu wypoczynkowego ACARI za kwotę złotych. W dniu 5 lipca 2011 roku powódka złożyła w sklepie pozwanego reklamację w formie pisemnej, w której zażądała wymiany kompletu wypoczynkowego na nowy - wolny od wad, wskazując na wady w postaci niepełnego wypełnienia wnętrza poduszek kompletu, nierówne osadzenie siedzisk, niesymetryczne układanie się materiału tapicerskiego na podłokietnikach, nierówne załamania tkaniny na poduszkach na oparciach bocznych oraz złe zmontowanie i użycie kompletu. Pismem z dnia 7 lipca 2011 roku pozwany poinformował powódkę, że zgłoszona przez nią reklamacja przesłana producentowi, który w piśmie dnia 11 lipca 201 roku uznał niezasadność reklamacji. W piśmie z dnia 13 lipca 2011 roku także pozwany nie uznał reklamacji powódki. Na tle powyższych okoliczności, Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, iż w sprawie znajdowała zastosowanie ustawa z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego ( Dz. U. Nr 141, z 2002, poz z póz. zm.) regulująca kwestie dotyczące dokonywanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedaży rzeczy ruchomej osobie fizycznej, nabywającej tę rzecz w celu niezwiązanym z jego działalnością zawodową lub Strona 19

20 gospodarczą. Przewidziane w art. 8 tej ustawy prawa konsumenta mają strukturę dwustopniową - w pierwszej kolejności może on domagać się naprawy towaru, bądź jego wymiany na nowy, przy czym prawo wyboru należy do kupującego, chyba że z punktu widzenia interesów sprzedawcy, tylko jedna z nich jest ekonomicznie uzasadniona i zarazem ma znaczenie dla kupującego. Dopiero, gdy sprzedawca nie uczyni zadość żądaniom konsumenta, ten może żądać obniżenia ceny lub odstąpić od umowy. Zgodność towaru w postaci kompletu wypoczynkowego z zawartą z pozwaną umową z dnia 11 kwietnia 2011 roku podlegała ocenie biegłego sądowego z zakresu towaroznawstwa, który zaopiniował, że niezgodne z umową i stanowiące jednocześnie wady istotne są wady w postaci widocznych rogów ", powstałych w wyniku uformowania się zbędnego materiału na każdym z rogów obicia poduszek sofy i nierównomierne osadzenie dwóch części siedziska sofy. Wady te dotyczą jednak jedynie jednej sofy wchodzącej w skład kompletu ACARI. Oba fotele są natomiast zgodne z umową i wolne od wad istotnych. Opisane wyżej wady istotne są możliwe do naprawy poprzez wymianę poduszek, bez konieczności wymiany na nowe, a co za ty idzie, bez ponoszenia nadmiernych kosztów w stosunku do wartości towaru. Dzięki naprawie poduszek zawierających formację materiału w postaci rogów " oparcia sofy, poprawie uległyby nieścisłości nie stanowiące wady istotnej, związane z widoczną szparą na poduszkach oparcia sofy i odstająca poduszka oparcia sofy od elementu drewnianego na plecach sofy. W oparciu o te opinię, Sąd Rejonowy przyjął, iż nabyty przez powódkę w dniu 11 kwietnia 2011 roku towar w postaci kompletu wypoczynkowego nie jest zgodny z umową bowiem zawiera widoczne zgrubienia tkaniny tapicerskiej na rogach poduszek oraz widoczne różnice w wysokości i wypełnieniu poduszek siedziska, a wady te są istotne. Towar nie spełnia zatem przesłanek przewidzianych w art. 4 ust. 1 i 3 ustawy o sprzedaży konsumenckiej. Niemniej jednak Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że wymienione wady, choć istotne, są możliwe do naprawy, a naprawa nie wymaga nadmiernych kosztów przy uwzględnieniu wartości towaru zgodnego z umową i nie naraziłaby powódki na niedogodności, mogłaby być wykonana w odpowiednim czasie - tygodnia, a okoliczności te wprost wynikają z niekwestionowanej przez strony opinii biegłego, co nie dawało powódce uprawnienia do żądania obniżenia ceny albo odstąpienia od umowy. Powódka bowiem mogłaby domagać się stosownego obniżenia ceny albo odstąpić od umowy wyłącznie w takiej sytuacji, w której nie mogłaby żądać naprawy ani wymiany towaru albo gdyby sprzedawca nie zdołał uczynić zadość takiemu żądaniu w odpowiednim czasie lub gdyby naprawa albo wymiana narażałaby kupującego na znaczne niedogodności. Okoliczności te w rozpoznawanej sprawie jednak nie zachodzą co skutkowało oddaleniem powództwa. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu oparł Sąd Rejonowy o dyspozycję art kpc, i obciążył powódkę obowiązkiem zwrotu kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika w wysokości stawki minimalnej oraz związanych z wydatkiem na opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Apelację wniósł Miejski Rzecznik Konsumentów w Lublinie i zaskarżając wyrok w zakresie rozstrzygnięć zawartych w punktach I i II (k. 153 verte), wnosił o jego zmianę i uznanie powództwa lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucał: błędną wykładnię art.4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego, niewłaściwe zastosowanie art.8 ust.4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego, - naruszenie przepisów postępowania cywilnego: art. 231 kpc poprzez wyciągnięcie błędnych wniosków z faktów i okoliczności ustalonych w sprawie, oraz art kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz brak wszechstronnego rozważenia materiału i uznanie w konsekwencji, że powódka nie miała prawa odstąpić od umowy. W odpowiedzi na apelację pozwany podzielił stanowisko zajęte przez Sąd Rejonowy oraz odmówił zasadności zarzutom podnoszonym w apelacji wskazując nadto, że nie zostało złożone oświadczenie powódki o wyrażeniu zgody na wstąpienie Miejskiego Rzecznika Konsumentów do postępowania, a także dotychczas powódka nie odstąpiła od umowy, przez co nie może skutecznie dochodzić zwrotu ceny zapłaconej za towar. Sąd Okręgowy zważył co następuje : Apelacja podlegała uwzględnieniu wobec zasadności zarzutu naruszenia art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego. Sąd Rejonowy prawidłowo dokonał rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy i nie budził on, jak wynika to z argumentacji apelującego, kontrowersji w tym zakresie. Niewłaściwie natomiast zinterpretował znaczenie ustalonych przez siebie okoliczności, co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia naruszającego uregulowania powołane przez skarżącego. W tej sytuacji, a nadto także wobec ogólnikowego przywołania w apelacji norm prawa procesowego stanowiących przedmiot naruszeń ze strony Sądu Rejonowego, przy zaniechaniu wskazania materiału dowodowego niewłaściwie ocenionego przez Sąd oraz charakteru uchybień Sądu w tym zakresie, brak było przesłanek do uzasadnionego wytaczania zarzutów skierowanych na naruszenia art i 231 kpc. Niezasadnie także skarżący zarzucał zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 4 ust.l ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej..., skoro, jak wynika z treści jego uzasadnienia, brany był on pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy, jak również ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy w zakresie objętym tym uregulowaniem pozostawały w zgodzie z jego przesłankami. Nie widać zatem przekonujących powodów, Strona 20

Opłaty likwidacyjne w umowach ubezpieczenia na życie powiązanych z UFG w świetle orzecznictwa SOKiK część 4

Opłaty likwidacyjne w umowach ubezpieczenia na życie powiązanych z UFG w świetle orzecznictwa SOKiK część 4 Paweł Wawszczak główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Opłaty likwidacyjne w umowach ubezpieczenia na życie powiązanych z UFG w świetle orzecznictwa SOKiK część 4 W niniejszym artykule, który

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 87/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2015 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE NR RBG -18/2015

POSTANOWIENIE NR RBG -18/2015 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47,85-034 Bydgoszcz Tel. 52 345-56-44, Fax 52 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 4 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Nr 1/61-22/14

POSTANOWIENIE Nr 1/61-22/14 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź Tel. (42) 636-36-89, Fax (42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-22( 1)/14/AM Łódź, dnia 31 grudnia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE NR RBG -17/2015

POSTANOWIENIE NR RBG -17/2015 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47,85-034 Bydgoszcz Tel. 52 345-56-44, Fax 52 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 4 lutego 2015 r.

Bardziej szczegółowo

RWR 61-15/2014/WS Wrocław,.30. grudnia 2014 r. POSTANOWIENIE Nr RWR 222 /2014

RWR 61-15/2014/WS Wrocław,.30. grudnia 2014 r. POSTANOWIENIE Nr RWR 222 /2014 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-224 Wrocław, pl. Strzelecki 25 tel.(071) 323 63 80, fax (071) 323 63 98 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-15/2014/WS Wrocław,.30.

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 30.12.2014r. RKT-61-18/14/SB. POSTANOWIENIE Nr 1

Katowice, dnia 30.12.2014r. RKT-61-18/14/SB. POSTANOWIENIE Nr 1 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Katowicach 40-048 Katowice, ul. Kościuszki 43 tel. 32 256 46 96, 32 255 26 47, 32 255 44 04 fax 32 256 37 64 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice,

Bardziej szczegółowo

Czym są pozwy grupowe? Jakie możliwości dadzą osobom dochodzącym roszczeń z umów ubezpieczenia na życie z UFK?

Czym są pozwy grupowe? Jakie możliwości dadzą osobom dochodzącym roszczeń z umów ubezpieczenia na życie z UFK? Dr Małgorzata Więcko-Tułowiecka główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Czym są pozwy grupowe? Jakie możliwości dadzą osobom dochodzącym roszczeń z umów ubezpieczenia na życie z UFK? W państwach

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08 Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08 Postanowienie wzorca umownego przewidujące, że w razie wypłaty świadczenia z tytułu opcji dodatkowej dochodzi do zakończenia umowy i wygaśnięcia ochrony ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

Klauzule niedozwolone. możliwości dochodzenia roszczeń

Klauzule niedozwolone. możliwości dochodzenia roszczeń Klauzule niedozwolone możliwości dochodzenia roszczeń mbank klauzula nr: 4704 klauzula nr: 4704 Na czym polega niedozwolony charakter tej klauzuli? Uprawnia bank do zmiany wysokości oprocentowania kredytów

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Nr 1/61-1/15

POSTANOWIENIE Nr 1/61-1/15 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź Tel. (42) 636-36-89, Fax (42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-1( 1)/15/AM Łódź, dnia 12 lutego

Bardziej szczegółowo

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne Stanowisko projektodawcy do uwag resortów nieuwzględnionych w projekcie Założeń do projektu ustawy zmieniającej ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w zakresie implementacji przepisów

Bardziej szczegółowo

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W LUBLINIE

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W LUBLINIE PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W LUBLINIE 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, 743-77-30, Fax (0-81) 532-08-26

Bardziej szczegółowo

Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny. Art. 385.

Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny. Art. 385. Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny Art. 385. 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową. 2. Wzorzec umowy powinien być

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. XVII AmC 2061/09

UZASADNIENIE. XVII AmC 2061/09 XVII AmC 2061/09 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 17 grudnia 2009 roku powód Stowarzyszenie Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o uznanie za niedozwolone i zakazanie stosowania prymy pozwaną (...) S.A.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 października 2003 r., V CK 277/02

Wyrok z dnia 9 października 2003 r., V CK 277/02 Wyrok z dnia 9 października 2003 r., V CK 277/02 Postanowienia określające sposób ustalenia wartości pojazdu na podstawie ustaleń rynkowych (przy uwzględnieniu stanu technicznego, przebiegu i wyposażenia)

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 9 czerwca 2010 r. III SK 3/10

Wyrok z dnia 9 czerwca 2010 r. III SK 3/10 Wyrok z dnia 9 czerwca 2010 r. III SK 3/10 Obowiązek poinformowania abonenta o prawie do wypowiedzenia umowy bez konieczności zapłaty odszkodowania na rzecz przedsiębiorcy telekomunikacyjnego jest jednym

Bardziej szczegółowo

Renata Kowalska. Warszawa, 9 czerwca 2010 r.

Renata Kowalska. Warszawa, 9 czerwca 2010 r. 1. Stan obecny USO z punktu widzenia regulatora i konsumentów. 2. Ocena rzeczywistego zapotrzebowania na usługi wchodzące w skład USO. 3. Przyszłość USO w Polsce. Renata Kowalska Warszawa, 9 czerwca 2010

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Nr RKR - 272/2014

POSTANOWIENIE Nr RKR - 272/2014 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Krakowie 31-011 Kraków, pl. Szczepański 5 tel./fax 12 421 75 79, 421 74 98 e-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR 61 13/14/SJ Kraków, dnia 30 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CK 240/04. Dnia 27 października 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CK 240/04. Dnia 27 października 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt IV CK 240/04 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 października 2004 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSA Elżbieta Strelcow w sprawie

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu dla ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Nowa Czysta Energia Zysku

Karta Produktu dla ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Nowa Czysta Energia Zysku Niniejszy dokument stanowi przykład Karty Produktu przygotowanej w związku z VI subskrypcją ubezpieczenia na życie i dożycie z UFK Nowa Czysta Energia Zysku, uwzględniający kwotę w wysokości 10 tys. zł.

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na DOSTAWĘ SYMETRYCZNEGO ŁĄCZA INTERNETOWEGO W TECHNOLOGII ŚWIATŁOWODOWEJ.

Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na DOSTAWĘ SYMETRYCZNEGO ŁĄCZA INTERNETOWEGO W TECHNOLOGII ŚWIATŁOWODOWEJ. Warszawa, dnia 5.09.2012 r. Filmoteka Narodowa ul. Puławska 61 00-975 Warszawa Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na DOSTAWĘ SYMETRYCZNEGO ŁĄCZA INTERNETOWEGO W TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CSK 470/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 maja 2015 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Marta Romańska

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster Sygn. akt I CSK 607/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 maja 2014 r. SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa Stowarzyszenia [ ] przeciwko B. Bank S.A. z siedzibą w W. o uznanie postanowień

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 10: 1. DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia innych państw w zakresie ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych

Doświadczenia innych państw w zakresie ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych Doświadczenia innych państw w zakresie ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych dr Małgorzata Więcko-Tułowiecka Główny Specjalista w Wydziale Prawnym Biura Rzecznika Ubezpieczonych Warszawa 15 maja 2013

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) SSN Beata Gudowska

POSTANOWIENIE. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) SSN Beata Gudowska Sygn. akt I UZ 104/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 2 czerwca 2010 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) SSN Beata Gudowska w sprawie z odwołania C.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 763/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 października 2013 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak

Bardziej szczegółowo

artur piechocki kochański zięba rapala i partnerzy umowy w telekomunikacji jak uniknąć problemów plnog, warszawa, 4 marca 2014

artur piechocki kochański zięba rapala i partnerzy umowy w telekomunikacji jak uniknąć problemów plnog, warszawa, 4 marca 2014 artur piechocki kochański zięba rapala i partnerzy umowy w telekomunikacji jak uniknąć problemów plnog, warszawa, 4 marca 2014 agenda wprowadzenie zagrożenia przygotowanie umowy rynek detaliczny zmiana

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III SK 14/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 1 września 2010 r. SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn SSN Halina Kiryło

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska Sygn. akt I PZ 1/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 kwietnia 2015 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 46/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 listopada 2011 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSA Agnieszka Piotrowska

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Nr 224/2014

POSTANOWIENIE Nr 224/2014 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-224 Wrocław, Plac Strzelecki 25 E-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Tel. 071 323 63 80, Fax 071 323 63 98 RWR 61-16/14/ZK Wrocław, 30

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE NR RBG -20/2015

POSTANOWIENIE NR RBG -20/2015 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47,85-034 Bydgoszcz Tel. 52 345-56-44, Fax 52 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 4 lutego 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08

Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08 Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08 Świadczenie socjalne należne w okresie od 8 lutego 2001 r. górnikowi, który przeszedł na urlop górniczy przed tą datą, przysługuje w wysokości pomniejszonej

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto mieć to ubezpieczenie?

Dlaczego warto mieć to ubezpieczenie? QA/FIR/1/2011 STRATEGIA LWA W SKRÓCIE Dlaczego warto mieć to ubezpieczenie? Strategia Lwa to elastyczne ubezpieczenie, które może zapewnić Twoim bliskim ochronę finansową w przypadku Twojej śmierci, a

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 20 marca 2003 r., III CKN 907/00

Wyrok z dnia 20 marca 2003 r., III CKN 907/00 Wyrok z dnia 20 marca 2003 r., III CKN 907/00 W zakresie obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych art. 814 2 k.c. ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 529/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 maja 2014 r. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Katarzyna Tyczka-Rote

Bardziej szczegółowo

Zagadnienie rozliczenia składki za okres karencji

Zagadnienie rozliczenia składki za okres karencji Zagadnienie rozliczenia składki za okres karencji MAGDALENA SZCZEPAŃSKA Zagadnienie rozliczenia składki za okres karencji Na wstępie należy podkreślić, że umowa ubezpieczenia ma skomplikowany charakter.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 33/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POZEW O ZAPŁATĘ UZASADNIENIE

POZEW O ZAPŁATĘ UZASADNIENIE Września, dnia 6 lutego 2014 roku Sąd Rejonowy w Środzie Wielkopolskiej IV Zamiejscowy Wydział Cywilny we Wrześni ul. Jana Pawła II 10 62-300 Września Powód: Augusta Sosnowska ul. Główna 1/1 62-300 Września

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt XVII AmC 512/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 sierpnia 2009r. Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący: SSO Urszula Wilk

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Marian Kocon

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Marian Kocon Sygn. akt III CSK 113/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 5 lutego 2010 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Marian Kocon

Bardziej szczegółowo

Krajowa Rada Komornicza ul. Szpitalna 4/10 00-031 Warszawa tel. 22 827 71 13 faks 22 827 29 76 krk@komornik.pl www.komornik.pl

Krajowa Rada Komornicza ul. Szpitalna 4/10 00-031 Warszawa tel. 22 827 71 13 faks 22 827 29 76 krk@komornik.pl www.komornik.pl Warszawa, dnia 16 marca 2016 r. KRK/V/95/16 Szanowna Pani Beata Szydło Prezes Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa W imieniu Krajowej Rady Komorniczej, będącej reprezentantem komorników sądowych

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Karta Produktu zgodna z Rekomendacją PIU dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczony Klient: Jan Kowalski Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A.

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10

Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10 Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10 Zwrot kosztów procesu strony korzystającej z pomocy radcy prawnego w sprawie o ustalenie odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości z tytułu

Bardziej szczegółowo

obowiązki przedsiębiorców telekomunikacyjnych

obowiązki przedsiębiorców telekomunikacyjnych artur piechocki kochański zięba rapala i partnerzy obowiązki przedsiębiorców telekomunikacyjnych kraków, 1 października 2013 agenda wprowadzenie prawo cywilne prawo telekomunikacyjne megaustawa świadczenie

Bardziej szczegółowo

Czy automatyczne przedłużenie umowy zawartej z konsumentem jest dozwolone

Czy automatyczne przedłużenie umowy zawartej z konsumentem jest dozwolone Czy automatyczne przedłużenie umowy zawartej z konsumentem jest dozwolone Przedsiębiorcy często zastrzegają w umowach z konsumentami, że po upływie podstawowego okresu obowiązywania, ulegnie ona przedłużeniu.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz Sygn. akt I PK 47/03 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 maja 2003 r. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz w sprawie z powództwa S. C. przeciwko Centrum Języków Obcych spółce cywilnej w B. J. M.,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ . Sygn. akt V CSK 407/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 6 października 2011 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 23/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2014 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Elektrociepłowni Z. S.A. z siedzibą w Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 48/07 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 czerwca 2007 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Marian Kocon Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 81/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Bogumiła

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 411/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 stycznia 2014 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Zbigniew Korzeniowski

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CZ 186/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa J. A.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Beata Gudowska (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Beata Gudowska (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) Sygn. akt II PZ 25/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 października 2013 r. SSN Beata Gudowska (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 14/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 października 2013 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 313/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 23 listopada 2006 r. II PZ 43/06

Postanowienie z dnia 23 listopada 2006 r. II PZ 43/06 Postanowienie z dnia 23 listopada 2006 r. II PZ 43/06 Od apelacji lub skargi kasacyjnej w sprawie z zakresu prawa pracy należy uiścić opłatę stosunkową od wartości przedmiotu zaskarżenia, choćby była niższa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk Sygn. akt V CZ 41/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 października 2013 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie

Bardziej szczegółowo

Uwagi do projektu nowelizacji kodeksu cywilnego odnoszącej się do ubezpieczeń grupowych

Uwagi do projektu nowelizacji kodeksu cywilnego odnoszącej się do ubezpieczeń grupowych Prof. dr hab. Marcin Orlicki, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Poznań, 11 stycznia 2015 r. Uwagi do projektu nowelizacji kodeksu cywilnego odnoszącej się do ubezpieczeń grupowych 1. Art. 805¹

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka Sygn. akt V CSK 463/07 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 marca 2008 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Obligacje Korporacyjne Plus Kod warunków: UB_OGIJ129 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 18 marca 2008 r. II PZ 1/08

Postanowienie z dnia 18 marca 2008 r. II PZ 1/08 Postanowienie z dnia 18 marca 2008 r. II PZ 1/08 Pismem, które nie zostało należycie opłacone jest zarówno pismo, od którego w ogóle nie została uiszczona opłata lub opłatę uiszczono po upływie terminu,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 listopada 2003 r.

Warszawa, dnia 6 listopada 2003 r. Warszawa, dnia 6 listopada 2003 r. GI-DS-430/218/03 (dotyczy udostępnienia przez Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych - Szpitalowi danych osobowych osób, którym Szpital udzielił świadczeń zdrowotnych) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 104/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 lutego 2015 r. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 149/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 grudnia 2013 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CSK 354/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 kwietnia 2012 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 125/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 czerwca 2007 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Jan

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZY POSTANOWIENIA OGÓLNE

REGULAMIN FUNDUSZY POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik nr 2 z 3 do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia indywidualnego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym REGULAMIN FUNDUSZY Kod OWU: UB_OLIR132 W poszczególnych Strategiach inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego Dziennik Ustaw Nr 115 6974 Elektronicznie podpisany przez Jaroslaw Deminet Data: 2011.06.07 14:45:36 +02'00' Poz. 666 666 w. rcl.go v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

WYROK z dnia 9 lipca 2014 r. Przewodniczący:

WYROK z dnia 9 lipca 2014 r. Przewodniczący: Sygn. akt: KIO 1302/14 WYROK z dnia 9 lipca 2014 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Aneta Mlącka Protokolant: Magdalena Cwyl po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2014 r. w Warszawie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 7 marca 2012 r. II BU 3/11

Wyrok z dnia 7 marca 2012 r. II BU 3/11 Wyrok z dnia 7 marca 2012 r. II BU 3/11 Zasady opłacania przez emeryta (rencistę) kosztów pobytu w domu pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (jednolity

Bardziej szczegółowo

REKOMENDACJA. Dobrych Praktyk na Polskim Rynku Bancassurance w zakresie ubezpieczeń ochronnych powiązanych z produktami bankowymi

REKOMENDACJA. Dobrych Praktyk na Polskim Rynku Bancassurance w zakresie ubezpieczeń ochronnych powiązanych z produktami bankowymi REKOMENDACJA Dobrych Praktyk na Polskim Rynku Bancassurance w zakresie ubezpieczeń ochronnych powiązanych z produktami bankowymi Klub Bankowca Warszawa 28 kwiecień 2009 Czym jest Bancassurance? Działalność

Bardziej szczegółowo

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Listopad 2011 Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Nowa Perspektywa - charakterystyka produktu Ubezpieczenie z elementami inwestycji Nowa Perspektywa to ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Sygn. akt III CZ 6/15 Sąd Najwyższy w składzie: POSTANOWIENIE Dnia 26 lutego 2015 r.. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

Czas trwania umowy umowa jest zawierana na czas nieoznaczony

Czas trwania umowy umowa jest zawierana na czas nieoznaczony Multi PIN AEGON 2.1 Parametry podstawowe Zakres Ubezpieczenia: Śmierć Ubezpieczonego Dożycie przez Ubezpieczonego do stu lat Śmierć NW (przez pierwsze 3 lata polisowe) Czas trwania umowy umowa jest zawierana

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt V CZ 161/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 marca 2012 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Alicji

Bardziej szczegółowo

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a Ubezpieczenie Uniwersalne Diamentowa Strategia 17 październik 2012 Diamentowa Strategia pozwoli Ci zabezpieczyć finansowo rodzinę przed utratą głównych dochodów w przypadku: inwalidztwa, poważnego zachorowania,

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 18 maja 2001 r. III RN 98/00

Wyrok z dnia 18 maja 2001 r. III RN 98/00 Wyrok z dnia 18 maja 2001 r. III RN 98/00 Podatek dochodowy od osób fizycznych pobrany w formie ryczałtu w latach 1993-1996 od członków spółdzielni pracy będącej zakładem pracy chronionej z przychodu uzyskanego

Bardziej szczegółowo

Rekomendacja U. (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r.

Rekomendacja U. (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r. Rekomendacja U (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r. 2 3 Rekomendacja 7.1 Bank jako ubezpieczający w danej umowie ubezpieczenia nie powinien jednocześnie przy tej samej umowie występować

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 195/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 lutego 2012 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Marta Romańska

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Karta produktu Indywidualne Ubezpieczenie Uniwersalne DIAMENTOWA STRATEGIA

Karta produktu Indywidualne Ubezpieczenie Uniwersalne DIAMENTOWA STRATEGIA Karta produktu Indywidualne Ubezpieczenie Uniwersalne DIAMENTOWA STRATEGIA 1. Opis i charakter produktu Ubezpieczenie bezterminowe o charakterze ochronno-inwestycyjnym łączące szeroki zakres ochrony ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E Sygn. akt: II Cz 77/12 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa Tomasza M. przeciwko pozwanym Janowi Ś. przy udziale interwenienta ubocznego Haliny T. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego od postanowienia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k.

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k. Sygn. akt V CZ 64/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 października 2010 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Marta Romańska (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c.

Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na życie znajdują się w art. 812 4 k.c. oraz art. 830 k.c. Anna Dąbrowska główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia na życie Regulacje prawne Podstawowe regulacje prawne dotyczące wypowiedzenia umowy ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

NOWE REGULACJE W ZAKRESIE PRAWA KONSUMENCKIEGO PAŹDZIERNIK 2014

NOWE REGULACJE W ZAKRESIE PRAWA KONSUMENCKIEGO PAŹDZIERNIK 2014 NOWE REGULACJE W ZAKRESIE PRAWA KONSUMENCKIEGO PAŹDZIERNIK 2014 W dniu 30 maja br. Sejm uchwalił ustawę o prawach konsumenta, która wejdzie w życie 25 grudnia br. ( Ustawa ). Ustawa stanowi implementację

Bardziej szczegółowo

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat,

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat, UZASADNIENIE Niniejsza ustawa wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywę Komisji 2011/90/UE z dnia 14 listopada 2011 r. zmieniającą część II załącznika I do dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo