Rozwój kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce na tle trendów europejskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozwój kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce na tle trendów europejskich"

Transkrypt

1 Marta Penczar * Monika Liszewska ** Rozwój kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce na tle trendów europejskich Wstęp W latach były widoczne istotne zmiany w strukturze źródeł pozyskiwania składki ubezpieczeniowej i to zarówno w ubezpieczeniach życiowych (dział I), jak i majątkowych (dział II). Jest to z jednej strony naturalny proces charakterystyczny dla rynków rozwijających się, a z drugiej wynik zawirowań na rynku finansowym w obliczu globalnego kryzysu finansowo-gospodarczego. Celem artykułu jest analiza rozwoju kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce w latach na tle trendów europejskich. W artykule wykorzystano dane publikowane przez Komisję Nadzoru Finansowego, Polską Izbę Ubezpieczeń oraz europejską federację ubezpieczeniową i reasekuracyjną Europe Insurance. Artykuł składa się z czterech rozdziałów. W pierwszej części przedstawiono definicję kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych. Rozdziały drugi i trzeci zostały poświęcone strukturze kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w latach wraz z analizą przyczyn zmiany znaczenia głównych form sprzedaży usług ubezpieczeniowych odpowiednio w zakresie ubezpieczeń na życie (rozdział 2) oraz ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych (rozdział 3). Ostatnia część artykułu zawiera analizę modeli dystrybucji ubezpieczeń na rynku europejskim. Wyniki analizy pozwoliły na identyfikację modelu zbliżonego do polskiego rynku ubezpieczeniowego. Na tej podstawie przeprowadzono wnioskowanie w zakresie prawdopodobnych zmian struktury kanałów dystrybucji w Polsce w najbliższych latach. 1. Definicja kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych Dystrybucja produktów ubezpieczeniowych stanowi ważny element strategii biznesowej każdego zakładu ubezpieczeń. Pozycja konkurencyjna * Dr, Katedra Bankowości, Wydział Zarządzania, Uniwersytet Gdański, ul. Armii Krajowej 101, Sopot, tel , ** Mgr, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, ul. Do Studzienki 63, Gdańsk, tel ,

2 222 Marta Penczar, Monika Liszewska towarzystwa ubezpieczeniowego jest w dużym stopniu uzależniona od elastyczności i szybkości dostosowania działalności do zmieniających się warunków rynkowych, preferencji i postaw konsumentów. Dotyczy to także kanałów dystrybucji. Wybrana strategia dystrybucji wymaga od zakładu ubezpieczeniowego zdefiniowania roli poszczególnych źródeł dystrybucji składki, z uwzględnieniem roli tradycyjnych i alternatywnych form sprzedaży. W tym kontekście istotna jest analiza znaczenia poszczególnych kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych. Ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym [ustawa, 2003] przewiduje możliwość dystrybucji produktów ubezpieczeniowych z wykorzystaniem następujących kanałów dystrybucji: sprzedaż pracownicy etatowi zakładów ubezpieczeń, sprzedaż agencyjna agenci ubezpieczeniowi (osoby fizyczne, osoby prawne i współpracujące z agentem osoby fizyczne wykonujące czynności agencyjne), sprzedaż za pośrednictwem brokerów ubezpieczeniowych, sprzedaż za pośrednictwem telefonu i internetu. Podmiotowe ujęcie kanałów dystrybucji definiuje je jako zbiór organizacji współuczestników dostarczania oraz sprzedaży produkttów i usług na rynku [Czubała 2001, s. 21]. Uwzględniając zaś charakter powiązań usługodawcy z klientem, należy wyróżnić bezpośrednie i pośrednie kanały dystrybucji [Marketing usług, 2003, s. 65]. Bezpośrednie kanały w działalności ubezpieczeniowej są najczęściej obsługiwane dwutorowo: przez etatowych pracowników lub przez internet i telefon. W wypadku wykorzystania kanałów pośrednich zakład ubezpieczeń podejmuje współpracę z agentami (w tym z bankami) lub brokerami. 2. Zmiany w strukturze kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych działu I ubezpieczenia na życie w latach Dominującym kanałem dystrybucji usług ubezpieczeniowych w zakresie ubezpieczeń życiowych są agenci ubezpieczeniowi, przy czym ich znaczenie w pozyskiwaniu składki ubezpieczeniowej wyraźnie spadło w ostatnich latach. O ile w 2008 roku przez agentów ubezpieczeniowych zebrano 72,5% ogółu składki przypisanej brutto, to na koniec 2011 roku było to już o 16,6 pkt proc. mniej, na poziomie 55,9% [Biuletyn Roczny, 2011].

3 Rozwój kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce 223 Drugim co do wielkości zebranych składek kanałem dystrybucji w ubezpieczeniach na życie jest sprzedaż. W przeciwieństwie do kanału agencyjnego, w wypadku sprzedaży bezpośredniej widoczny był wzrost znaczenia tego źródła w strukturze kanałów dystrybucji działu I. Na przestrzeni pięciu lat skala zebranych składek w przypisie składki ogółem działu I wzrosła o 7,3 pkt proc., z poziomu 27,3% na koniec 2007 roku do 34,6% w 2011 roku (zob. rysunek 1). Rysunek 1. Struktura kanałów dystrybucji ubezpieczeń działu I w latach ,9% 3, 3,3% 8,9% 7,7% 2,4% 1,6% 1,8% 1,7% 1,9% 66,3% 72,5% 62,5% 52,6% 55,9% 27,3% 22,9% 32,4% 36,8% 34,6% Inne kanały dystrybucji Brokerzy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni Agenci ubezpieczeniowi Sprzedaż Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Komisji Nadzoru Finansowego. Pozostałe kanały dystrybucji brokerzy ubezpieczeniowi oraz inne kanały dystrybucji odgrywają mniejszą rolę w przypisie składki ubezpieczeń na życie, łącznie ok. 1. Należy jednak wskazać na obserwowany od dwóch lat wzrost znaczenia kategorii inne kanały dystrybucji. Według informacji pozyskanych z KNF do pozycji tej został włączony przypis składki pozyskany przez kanał internetowy, ale wtedy gdy nie wykonuje tego sam zakład ubezpieczeniowy, a firma zewnętrzna. W poprzednim rozdziale zostały wskazane zmiany w strukturze kanałów dystrybucji działu I z uwzględnieniem podstawowego, najbardziej ogólnego podziału stosowanego przez KNF. Warto jednak dokonać bardziej szczegółowej analizy przyczyn zmian w źródłach pozyskiwania składki przypisanej brutto ubezpieczeń na życie, tym bardziej że zmiany te nie są jednorodne w poszczególnych grupach. Do najważniejszych przyczyn zmian w strukturze kanałów dystrybucji Działu I należy zaliczyć: zmiany w zakresie oferty produktowej wymuszające zmianę strategii dystrybucyjnych, wzrost efektywności alternatywnych kanałów sprzedaży, rozwój technologii, wzrost dostępu

4 224 Marta Penczar, Monika Liszewska do internetu oraz presję na obniżenie kosztów w zakładach ubezpieczeniowych. Głównym kanałem pozyskiwania składki przypisanej brutto w dziale I w zakresie sprzedaży bezpośredniej (jak również w zakresie całego działu I) jest sprzedaż przez pracowników, którzy odpowiadają za blisko 1/3 (31,1%) zebranych składek w całym dziale I. Warto podkreślić, że na przestrzeni ostatnich pięciu lat pozycja pracowników w strukturze kanałów dystrybucji umocniła się o 3,7%. Było to szczególnie widoczne w latach w sytuacji największego nasilenia się negatywnych skutków kryzysu finansowego. Znaczenie pracowników w pozyskiwaniu przypisu składki wzrosło z 22,9% w 2008 roku do 35,8% w 2010 roku. Było to w głównej mierze spowodowane optymalizacją kosztową ze strony ubezpieczycieli i dążeniem do jak największego wykorzystania potencjału sieci własnej. Wraz jednak ze stopniową stabilizacją sytuacji finansowo-gospodarczej na świecie obserwowany jest spadek znaczenia pracowników w pozyskiwaniu składki na życie. Na koniec 2011 roku poziom składki pozyskanej przez kanał pracowniczy spadł w porównaniu z 2010 rokiem o 7,3%, co się przełożyło na niższy o 4,7 pkt proc. udział w strukturze źródeł pozyskiwania na koniec 2011 roku (zobacz tablica 1). Pozostałe kanały sprzedaży bezpośredniej nie odgrywają jeszcze istotnej roli w pozyskiwaniu ubezpieczeń na życie. Niemniej jednak warto zauważyć, że wśród nich znajdują się bardzo perspektywiczne kanały pozyskiwania ubezpieczeń życiowych, tj. internet i telefon, które w perspektywie najbliższych kilku lat mogą w istotny sposób zwiększyć swoją rolę w sprzedaży ubezpieczeń życiowych. Poziom przypisu składki z tytułu ubezpieczeń na życie w dużym stopniu jest uzależniony od aktywności banków, zaliczanych przez KNF do kategorii agentów osób prawnych. Rozwój, czyli sprzedaży usług ubezpieczeniowych z wykorzystaniem banków, to dziś jeden z ważniejszych trendów na rynku finansowym. W Polsce banki (wraz ze SKOK-ami) odpowiadają za ok. 3 wartości składki przypisanej brutto w ubezpieczeniach życiowych według stanu na koniec 2011 roku, co stanowi drugi co do ważności kanał dystrybucji ubezpieczeń życiowych 1. Co więcej, rola banków w sprzedaży ubezpieczeń na życie 1 Należy odnotować, że Polska Izba Ubezpieczeń (PIU) pojęcie definiuje zarówno jako kanał bankowy obejmujący umowy ubezpieczeniowe zawarte za pośrednictwem banków, występujących w umowach jako agenci firm ubezpieczeniowych, jak

5 Rozwój kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce 225 na przestrzeni pięciu lat umocniła się o 6,7 pkt proc., co wskazuje na wzrost znaczenia tego źródła w przypisie składki ubezpieczeń na życie. Warto zauważyć, że znaczenie banków w strukturze kanałów dystrybucji ubezpieczeń na życie jest silnie powiązane z koniunkturą gospodarczą, a przede wszystkim z sytuacją na rynku bankowym. W okresie prosperity na rynku w latach udział banków i SKOK-ów w przypisie składki ubezpieczeń na życie osiągnął rekordowy poziom 44,7% w 2008 roku i 37,2% w 2009 roku. Wraz z załamaniem na rynku kredytowym po 2009 roku aktywność banków w sprzedaży ubezpieczeń na życie widocznie się obniżyła. Udział banków w strukturze kanałów dystrybucji działu I spadł o 11,4 pkt proc. do 28,6% na koniec 2010 r. Tablica 1. Znaczenie poszczególnych kanałów dystrybucji w przypisie składki działu I Udział w Zmiana udziału (pkt %) przypisie Kanał dystrybucji składki (2011) Sprzedaż Agenci ubezpieczeniowi Sprzedaż przez pracowników 31,1% 3,7 4,7 Sprzedaż przez internet, telefon 0,1% 0,1 0,0 Inny bezpośredni sposób 3,4% 3,4 2,4 Osoby fizyczne 12,7% 8,2 0,5 Osoby prawne banki, SKOK-i 30,3% 6,7 1,7 Pozostałe osoby prawne 12,7% 4,6 1,0 Brokerzy ubezpieczeniowi 1,9% 0,5 0,2 Inne kanały dystrybucji 7,7% 3,7 1,2 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Komisji Nadzoru Finansowego. Istotnym źródłem dystrybucji ubezpieczeń na życie jest także druga grupa agentów ubezpieczeniowych, którą reprezentują osoby fizyczne. Na koniec roku udział agentów osób fizycznych w pozyskiwaniu składki przypisanej brutto z tytułu ubezpieczeń na życie, wyniósł 12,7%. Należy jednak zauważyć, że rola agentów na przestrzeni pięciu lat zmalała. W porównaniu z 2007 r. udział agentów osób fizycznych w i umowy, w których klient przystępuje do ubezpieczenia na podstawie umów ubezpieczenia zawartych pomiędzy bankiem a ubezpieczycielem [Raport PIU, 2012]. W takim przypadku kanał jest szacowany na ok. 55% wartości pozyskanej składki w dziale I, co dawałoby mu pierwszą pozycję w strukturze kanałów dystrybucji ubezpieczeń życiowych.

6 226 Marta Penczar, Monika Liszewska strukturze kanałów dystrybucji działu I spadł o 8,2 pkt proc. do 12,7%, co jednak pozwoliło na utrzymanie trzeciej pozycji w zakresie ważności kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych. Podsumowując, sprzedaż ubezpieczeń na życie w latach była w dużym stopniu zależna od aktywności banków i pracowników głównych źródeł przypisu składki w dziale I. Oba kanały dystrybucji umocniły w latach pozycję w strukturze kanałów dystrybucji ubezpieczeń na życie. 3. Zmiany w strukturze kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych działu II ubezpieczenia majątkowe i pozostałe osobowe w latach W strukturze ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych dominującym źródłem dystrybucji usług ubezpieczeniowych są agenci ubezpieczeniowi, z 64,4% udziałem w przypisie składki działu II. Analiza danych KNF wskazuje na wzrost znaczenia agentów w sprzedaży ubezpieczeń działu II. W latach udział agentów w strukturze kanałów dystrybucji działu II wzrósł z 61, (2007 rok) do 64,4% na koniec 2011 r. Warto jednak odnotować, że w ostatnim roku (2011), po czterech latach systematycznego umacniania pozycji w strukturze kanałów dystrybucji, rola agentów spadła o 4 pkt proc. Przyczyny spadku zostaną przeanalizowane w kolejnym podrozdziale. Ważną rolę w dystrybucji usług ubezpieczeniowych działu II odgrywają sprzedaż oraz brokerzy. Sytuacja tych dwóch źródeł sprzedaży ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych jest jednak odmienna. Kanał brokerski na przestrzeni pięciu lat charakteryzował się systematycznym umacnianiem pozycji w strukturze źródeł pozyskiwania składki majątkowej. Na koniec 2011 roku udział brokerów w przypisie składki ogółem działu II wyniósł 16,9%, co oznacza wzrost o 2,6 pkt proc. w porównaniu z 2007 r. W wypadku sprzedaży bezpośredniej obserwuje się spadek znaczenia kanału w pozyskiwaniu ubezpieczeń majątkowych. O ile w 2007 r. sprzedaż stanowiła blisko ¼ wartości pozyskanej składki w dziale II, o tyle na koniec 2011 roku już tylko 15,9%, co oznacza spadek znaczenia na poziomie 7,5 pkt proc.

7 Rozwój kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce 227 Rysunek 2. Struktura kanałów dystrybucji ubezpieczeń Działu II w latach ,4% 1,2% 2,5% 2, 2,7% 14,3% 14,3% 15,5% 15,4% 16,9% 8 Inne kanały dystrybucji , 62,7% 64,1% 67,4% 64,4% 23,4% 21,7% 17,8% 15,2% 15,9% Brokerzy ubezpieczeniowi i reasekuracyjni Agenci ubezpieczeniowi Sprzedaż Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Komisji Nadzoru Finansowego. Szczegółowa analiza zmian w hierarchii ważności kanałów dystrybucji działu II wskazuje na widoczny spadek znaczenia pracowników w strukturze sprzedaży ubezpieczeń majątkowych, co wpłynęło na wskazany powyżej spadek znaczenia sprzedaży bezpośredniej w strukturze kanałów ogółem. Na koniec 2011 roku udział pracowników w przypisie składki ubezpieczeń majątkowych wyniósł 14,3% wobec 21,8% w 2007 roku. Jest to zatem największy spadek znaczenia w strukturze kanałów dystrybucji działu II na poziomie 7,5 pkt proc. Do głównych przyczyn zaistniałej sytuacji należy zaliczyć spadek efektywności tradycyjnych kanałów sprzedaży przy jednoczesnym wzroście efektywności alternatywnych form sprzedaży wspieranych przez rozwój technologii i wzrost dostępu do internetu. W grupie agentów ubezpieczeniowych stanowiących dominujące źródło dystrybucji ubezpieczeń majątkowych był obserwowany nieznaczny spadek roli agentów osób fizycznych, na poziomie 1,3 pkt proc. w latach Spadek znaczenia agentów osób fizycznych został zrekompensowany wyższą aktywnością agentów osób prawnych oraz banków i SKOK-ów w latach (wzrost znaczenia w strukturze kanałów odpowiednio o 3,1 i 1,3 pkt proc.). Warto zauważyć, że kanał w dziale II odgrywa jeszcze nieznaczną rolę w przypisie składki (2,9% udziału w strukturze kanałów ogółem) w porównaniu z działem I (30,3% udziału). Kryzys zaufania na rynkach finansowych spowodował wyraźny spadek koniunktury bankowej i aktywności banków na rynku usług. W efekcie w okresie odnotowano ponad 5 spadek wartości

8 228 Marta Penczar, Monika Liszewska pozyskanych składek przez banki w dziale II, co wpłynęło na ograniczenie znaczenia tego kanału w strukturze źródeł pozyskiwania składki majątkowej ( 2,8 pkt proc.). Tablica 2. Znaczenie poszczególnych kanałów dystrybucji w przypisie składki działu II Udział w Zmiana udziału [pkt %] przypisie Kanał dystrybucji składki (2011) Sprzedaż Agenci ubezpieczeniowi Sprzedaż przez pracowników 14,3% 7,5 0,7 Sprzedaż przez internet, telefon 1,7 0,0 0,10 Inny bezpośredni sposób 0, 0,0 0,0 Osoby fizyczne 43, 1,3 0,3 Osoby prawne banki, SKOK-i 2,9% 1,3 2,8 Pozostałe osoby prawne 14,8% 3,1 0,3 Agenci pośredniczący przy zawieraniu umów ubezpieczenia* 1,7% 0,3 0,5 Brokerzy ubezpieczeniowi 16,9% 2,6 1,5 Inne kanały dystrybucji 2,7% 1,3 0,7 * Które pozostają w bezpośrednim związku z ich podstawową działalnością. Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Komisji Nadzoru Finansowego. Warto także odnotować ponad 63% wzrost wartości pozyskanej składki przez kanał brokerski. Dynamiczny rozwój usług brokerskich w latach wpłynął na umocnienie pozycji brokerów w strukturze kanałów dystrybucji o 2,6 pkt proc. Jest to obok agentów osób prawnych największy wzrost znaczenia w strukturze kanałów dystrybucji działu II w latach Jako przyczynę należy podać podążanie polskiego rynku w kierunku rynków dojrzałych, charakteryzujących się wyższym niż obecnie w Polsce udziałem brokerów w sprzedaży produktów ubezpieczeniowych. 4. Model dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce na tle wybranych krajów europejskich Analiza europejskiego rynku ubezpieczeń wskazuje na duże zróżnicowanie struktury kanałów dystrybucji w poszczególnych krajach. Wynika to z kilku czynników, z czego najważniejsze to uwarunkowania historyczne, uwarunkowania prawne, a także struktura produktowa

9 Rozwój kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce 229 występująca na danym rynku oraz preferencje konsumentów [Insurance Distribution Channels in Europe, 2010]. Nie bez znaczenia dla struktury kanałów dystrybucji w danym kraju jest również stopień rozwoju rynku ubezpieczeniowego. Dane OECD wskazują na niski poziom rozwoju polskiego rynku ubezpieczeniowego, mierzony relacją wartości składki przypisanej brutto do PKB (wskaźnik penetracji rynku) oraz wartością składki przypisanej brutto przypadającej na jednego mieszkańca. W 2011 roku wskaźnik penetracji rynku wyniósł w Polsce 3,714, podczas gdy średnia dla EU15 wyniosła 6,515 [Insurance Indicators: Penetration, OECD]. Z kolei wartość składki przypisanej brutto przypadającej na mieszkańca wyniosła w tym okresie 501,3 USD w Polsce, przy blisko sześciokrotnie wyższym poziomie (2951,3 USD) w krajach unijnej piętnastki [Insurance Indicators: Density, OECD]. Poziom rozwoju polskiego rynku ubezpieczeniowego znajduje odzwierciedlenie w strukturze kanałów sprzedaży zarówno ubezpieczeń na życie, jak i ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych (tzw. ubezpieczenia non-life). Rysunek 3. Struktura kanałów dystrybucji ubezpieczeń na życie w wybranych krajach Europy w 2010 roku IE HR SK PL NL LU BG BE AT FR TR RO ES SE PT UK IT SI DE MT Sprzedaż Agenci Brokerzy Bancassurance Pozostałe Źródło: [European Insurance in Figures, 2013]. Porównanie stopnia wykorzystania poszczególnych kanałów sprzedaży ubezpieczeń na życie w Polsce i w wybranych krajach europejskich wciąż wskazuje na relatywnie duże znaczenie w Polsce tradycyjnych form dystrybucji: sprzedaży bezpośredniej oraz agentów ubezpieczeniowych (zobacz rysunek 3). Jednocześnie w latach był zauważalny trend istotnego wzrostu znaczenia kanału (por. rozdział 1). Poziom rozwoju rynku nie jest jedynym czynnikiem determinującym strukturę kanałów sprzedaży ubezpieczeń na życie. Duże znaczenie mają również uwarunkowania lokalne, w tym historyczne i prawne,

10 230 Marta Penczar, Monika Liszewska które doprowadziły do wykształcenia się na europejskim rynku ubezpieczeń na życie trzech podstawowych modeli dystrybucji. Pierwszy model, który jest charakterystyczny dla Francji, Hiszpanii, Włoszech oraz Portugalii, wyróżnia się wysokim, przekraczającym nawet 75%, udziałem kanału w generowaniu składki przypisanej brutto. Drugi model opiera się przede wszystkim na sprzedaży realizowanej za pośrednictwem agentów ubezpieczeniowych. Model ten występuje w takich krajach, jak Niemcy (udział agentów w sprzedaży ubezpieczeń na życie wyniósł 48,3%) oraz Holandia (udział agentów na poziomie 57,4%). Rysunek 4. Modele dystrybucji ubezpieczeń na życie na europejskim rynku ubezpieczeniowym MODEL 1 MODEL 2 MODEL pozostałe 2 sprzedaż agenci 8 6 pozostałe 2 sprzedaż agenci 8 6 pozostałe 2 sprzedaż agenci Cechy: Kraje: FR brokerzy PL Dominująca rola kanału Francja, Hiszpania, Włochy, Portugalia, Malta DE brokerzy PL Dominująca rola agentów ubezpieczeniowych Niemcy, Holandia Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Insurance Europe. UK brokerzy PL Dominująca rola brokerów Irlandia, Wielka Brytania Trzeci model opiera się przede wszystkim na kanale brokerskim. W Wielkiej Brytanii brokerzy odpowiadają za blisko 8 składki przypisanej brutto, a w Irlandii za 48%. Porównanie struktury dystrybucji ubezpieczeń na życie w Polsce z modelami występującymi na rynku europejskim wskazuje na to, że model na rynku polskim jest najbardziej zbliżony do modelu 1 (zobacz rysunek 4). W tym kontekście można oczekiwać, że także w najbliższych latach dominującą rolę w dystrybucji ubezpieczeń na życie będzie odgrywać kanał. Sprzyjać temu będzie kilka czynników, w tym przede wszystkim wysoka presja na wzrost dochodów pozaodsetkowych w instytucjach bankowych. W efekcie banki będą dążyć do utrzymania wysokiego poziomu współpracy z firmami ubezpieczeniowymi.

11 Rozwój kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce 231 Z kolei biorąc pod uwagę doświadczenia dojrzałych rynków europejskich, należy oczekiwać spadku znaczenia sprzedaży bezpośredniej realizowanej przez pracowników przy wzroście znaczenia kanału brokerskiego w przypisie składki ubezpieczeń na życie. Duże zróżnicowanie znaczenia poszczególnych kanałów dystrybucji występuje również w wypadku ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych (non-life, zobacz rysunek 5). Rysunek 5. Struktura kanałów dystrybucji ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych w wybranych krajach Europy w 2010 roku HR IE MT AT FR NL SI RO UK SK ES BE PL BG LU PT TR IT DE Sprzedaż Agenci Brokerzy Bancassurance Pozostałe Źródło: [European Insurance in Figures, Statistics Nº 46, Insurance Europe, styczeń 2013]. Na tle badanych krajów europejskich polski rynek ubezpieczeniowy charakteryzuje się dużym znaczeniem agentów ubezpieczeniowych w sprzedaży ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych. Tym samym model występujący na rynku polskim jest zbliżony do modelu 2 charakterystycznego dla rynku niemieckiego (zobacz rysunek 6). Na rynku europejskim występują także dwa inne modele sprzedaży ubezpieczeń działu II. Pierwszy oparty na sprzedaży za pośrednictwem kanału brokerskiego występuje, podobnie jak w wypadku segmentu ubezpieczeń na życie, przede wszystkim w Wielkiej Brytanii oraz Irlandii. W krajach tych udział brokerów wynosi odpowiednio 58,2% oraz 59,1%. Drugi model charakteryzujący się istotnym na tle pozostałych państw europejskich znaczeniem kanału występuje we Francji oraz w Portugalii. Sprzedaż ubezpieczeń za pośrednictwem banków wynosi tam odpowiednio 11% oraz 14,3%.

12 232 Marta Penczar, Monika Liszewska Rysunek 6. Modele dystrybucji ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych na europejskim rynku ubezpieczeniowym MODEL 1 MODEL 2 MODEL pozostałe 2 sprzedaż agenci 8 6 pozostałe 2 sprzedaż agenci 8 6 pozostałe 2 sprzedaż agenci FR brokerzy PL DE brokerzy Cechy: Duże znaczenie kanału Dominująca rola agentów ubezpieczeniowych Kraje: Francja, Portugalia Niemcy, Włochy, Słowacja, Słowenia Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Insurance Europe. PL UK brokerzy PL Dominująca rola brokerów Irlandia, Wielka Brytania, Belgia Podobnie jak w wypadku ubezpieczeń na życie, także w zakresie struktury dystrybucji tzw. ubezpieczeń non-life należy oczekiwać w Polsce zmian w kierunku rynków dojrzałych, tj. spadku znaczenia sprzedaży bezpośredniej oraz wzrostu znaczenia brokerów w pozyskiwaniu składki przypisanej brutto. Zakończenie Przeprowadzona analiza wskazuje na zróżnicowane ukształtowanie struktury kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w badanych krajach Unii Europejskiej. Różnice są widoczne nie tylko w podziale na ubezpieczenia życiowe i majątkowe, ale także w uwzględnieniu poziomu rozwoju rynku, uwarunkowań prawnych czy też zachowań i preferencji klientów. Polski rynek ubezpieczeniowy, zaliczany do rynków rozwijających się, charakteryzuje się wysokim tempem zachodzących na nim zmian. Dotyczy to także struktury kanałów dystrybucji działów I i II. W latach doszło do dynamicznych zmian, które z jednej strony wynikały z naturalnego procesu charakterystycznego dla rynków rozwijających się, z drugiej zaś były efektem zawirowań na rynku finansowym w warunkach globalnego kryzysu finansowo-gospodarczego. Przeprowadzone badania wskazują na upodabnianie się struktury kanałów dystrybucji ubezpieczeń na życie w Polsce do struktury charakterystycznej dla rynku francuskiego, hiszpańskiego, włoskiego i portugalskiego. Oznacza to, że główny, a zarazem dominujący udział w po-

13 Rozwój kanałów dystrybucji usług ubezpieczeniowych w Polsce 233 zyskiwaniu przypisu składki na życie mają banki. Dane Komisji Nadzoru Finansowego wskazują na ponad 3 udział kanału bankowego w przypisie składki na życie w 2011 roku. Uwzględniając dodatkowo umowy, w których klient przystępuje do ubezpieczenia na podstawie umów ubezpieczenia zawartych pomiędzy bankiem a ubezpieczycielem, udział banków w dystrybucji ubezpieczeń na życie jest szacowany na poziomie ponad 55% wartości składki ogółem działu I. W wypadku działu II model dystrybucji ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych w Polsce jest zbliżony do struktury charakterystycznej dla rynku niemieckiego, w którym dominującym kanałem dystrybucji usług ubezpieczeniowych są agenci ubezpieczeniowi. Na koniec 2011 roku agenci ubezpieczeniowi w Polsce (zarówno osoby fizyczne, jak i prawne, ale z wyłączeniem banków) odpowiadali za blisko 68% przypisu składki majątkowej. Brak jest obecnie wyraźnych sygnałów, które zagrażałyby kontynuowaniu trendu wzrostu znaczenia w wypadku ubezpieczeń na życie oraz wzrostu roli agentów w pozyskiwaniu ubezpieczeniowych majątkowych. Literatura 1. Biuletyn roczny. Rynek ubezpieczeń (2011), Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa. 2. Czubała A. (2001), Dystrybucja produktów, PWE, Warszawa. 3. European Insurance in Figures (2013), Statistics no. 46, Insurance Europe. 4. Insurance Indicators: Density, OECD, dostęp dnia Insurance Indicators: Penetration, OECD, dostęp dnia Insurance Distribution Channels in Europe (2010), CEA Statistics no. 39, CEA Insurers of Europe. 7. Marketing usług (2003), Styś A. (red.), PWE, Warszawa. 8. Raport PIU Polski Rynek Bancassurance (2012), Polska Izba Ubezpieczeń, Warszawa. 9. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowych, Dz. U. Nr 124, poz z późn. zm..

14 234 Marta Penczar, Monika Liszewska Streszczenie W artykule przedstawiono analizę zmian w zakresie struktury kanałów sprzedaży usług ubezpieczeniowych w Polsce w latach Odnotowane zmiany wynikały nie tylko z rozwoju polskiego rynku ubezpieczeniowego w kierunku rynków dojrzałych, ale były również w dużym stopniu determinowane zawirowaniami na rynku finansowym. W artykule dokonano także porównania struktury dystrybucji ubezpieczeń na rynku polskim z wybranymi rynkami europejskimi, z uwzględnieniem podziału na segment ubezpieczeń na życie oraz ubezpieczeń majątkowych i pozostałych osobowych. Umożliwiło to wskazanie modelu, w którego kierunku rozwija się rynek ubezpieczeń w Polsce, a tym samym dało podstawy do wnioskowania w zakresie przyszłych możliwych kierunków zmian struktury dystrybucji produktów ubezpieczeniowych. Słowa kluczowe agenci ubezpieczeniowi,, brokerzy Development of insurance distribution channels in Poland on the background of European trends (Summary) The article presents an analysis of changes in the structure of distribution channels of insurance services in the years 2007 to The observed changes were not only due to the development of the Polish insurance market towards the mature markets, but also to a large extent determined by the turmoil in the financial market. The article compared the structure of the insurance distribution in the Polish market with selected European markets, including the division of the segment of life insurance and non-life insurance. On the basis of the main insurance distribution models in Europe, the direction of the Polish insurance market development was indicated. Keywords insurance agents,, brokers

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2014 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy wskazać

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr Błażej Lepczyński Marta Penczar dr Błażej Lepczyński, Marta Penczar Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr BłaŜej Lepczyński, Uniwersytet Gdański, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Marta Penczar Instytut

Bardziej szczegółowo

Działalność brokerów ubezpieczeniowych w 2007 r.

Działalność brokerów ubezpieczeniowych w 2007 r. Działalność brokerów ubezpieczeniowych w 2007 r. Komisja Nadzoru Finansowego SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 1. Wstęp...3 2. Brokerzy ubezpieczeniowi...3 3. Umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2015 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Publikacja chroniona jest prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach IP/08/1831 Bruksela, dnia 28 listopada 2008 r. Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach Jak wynika ze sprawozdania opublikowanego

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. WARSZAWA, 2011 r.

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. WARSZAWA, 2011 r. RAPORT O STANIE RYNKU BROKERSKIEGO W 2010 ROKU URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, 2011 r. Autor: Zbigniew Kalisiewicz (Departament Pośredników Finansowych) SŁOWA KLUCZOWE: UBEZPIECZENIA, REJESTR

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ Bożena Wolińska Warszawa, wrzesień 2003 Rzecznik Ubezpieczonych Aleje Jerozolimskie 44, 00 024 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ. Jaros³aw W. Przybytniowski

KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ. Jaros³aw W. Przybytniowski ŒWIADCZENIE US UG ROCZNIKI UBEZPIECZENIOWYCH NAUK ROLNICZYCH, W WYBRANYCH SERIA G, T. KRAJACH 98, z. 2, 2011 UNII EUROPEJSKIEJ 127 ŒWIADCZENIE US UG UBEZPIECZENIOWYCH W WYBRANYCH KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

Zmiany strategii zarządzania dystrybucją w sektorze ubezpieczeń w Polsce i krajach Unii Europejskiej w latach 2002 2008

Zmiany strategii zarządzania dystrybucją w sektorze ubezpieczeń w Polsce i krajach Unii Europejskiej w latach 2002 2008 Sylwester Kozak Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Zmiany strategii zarządzania dystrybucją w sektorze ubezpieczeń w Polsce

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Architektura rynku bancassurance. Potrzeby klienta a doświadczenia STBU Advance

Architektura rynku bancassurance. Potrzeby klienta a doświadczenia STBU Advance Agenda STBU Advance Architektura rynku bancassurance Klient jego potrzeby i oczekiwania Potrzeby klienta a doświadczenia STBU Advance Wnioski i rekomendacje STBU Advance STBU Advance Konsorcjum STBU Brokerzy

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Piotr Górski, Monika Liszewska Edukacja finansowa szansą na zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

Raport PIU Polski Rynek Bancassurance 2014. Warszawa, 18 marca 2015 r.

Raport PIU Polski Rynek Bancassurance 2014. Warszawa, 18 marca 2015 r. Raport PIU Polski Rynek Bancassurance Warszawa, 18 marca 2015 r. Raport Polski rynek bancassurance Szanowni Państwo, Ostatnie kilka lat bardzo intensywnej współpracy zakładów ubezpieczeń przy tworzeniu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Pani Dorota Karczewska Wiceprezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Plac Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa W odpowiedzi na pismo z dnia 5.09.2014 r. (znak:

Bardziej szczegółowo

Rekomendacja U. (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r.

Rekomendacja U. (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r. Rekomendacja U (R)ewolucja na rynku Bancassurance. 25 listopada 2014r. 2 3 Rekomendacja 7.1 Bank jako ubezpieczający w danej umowie ubezpieczenia nie powinien jednocześnie przy tej samej umowie występować

Bardziej szczegółowo

Miejsce ubezpieczeń w gospodarce narodowej

Miejsce ubezpieczeń w gospodarce narodowej 14-1-3 Rozkład zboru składki według kontynentów w 1 r. Afryka i Oceania; 3,7 Ameryka Łacińska i Karaiby; 3, Charakterystyka polskiego rynku Azja; 9, Ameryka Północna; 3, Europa; 33,3 Składka przypisana

Bardziej szczegółowo

Zmiany struktury kanałów dystrybucji a poprawa warunków konkurencji w sektorze ubezpieczeń w Polsce w latach 2002-2009

Zmiany struktury kanałów dystrybucji a poprawa warunków konkurencji w sektorze ubezpieczeń w Polsce w latach 2002-2009 5 (54) 2011 Sylwester Kozak Zmiany struktury kanałów dystrybucji a poprawa warunków konkurencji w sektorze ubezpieczeń w Polsce w latach 2002-2009 Changes of distribution channels and improvements of the

Bardziej szczegółowo

Działalność ubezpieczeniowa

Działalność ubezpieczeniowa Ubezpieczenia Nieodłączną częścią naszego życia i składową każdego sukcesu jest podejmowanie ryzyka. InterRisk pomaga swoim Klientom przejąć nad nim kontrolę. Działalność ubezpieczeniowa Podstawą realizowanej

Bardziej szczegółowo

Budowanie na nowo relacji z klientami. Prezentacja wyników badania Global Consumer Insurance Survey EY 2014.

Budowanie na nowo relacji z klientami. Prezentacja wyników badania Global Consumer Insurance Survey EY 2014. Budowanie na nowo relacji z klientami. Prezentacja wyników badania Global Consumer Insurance Survey EY 2014. Piotr Popowski Partner. Lider Grupy Performance Improvement w Dziale Rynków Finansowych EY.

Bardziej szczegółowo

Modele bancassurance na wybranych rynkach europejskich na podstawie analizy Polskiej Izby Ubezpieczeń

Modele bancassurance na wybranych rynkach europejskich na podstawie analizy Polskiej Izby Ubezpieczeń Modele bancassurance na wybranych rynkach europejskich na podstawie analizy Polskiej Izby Ubezpieczeń Anna Tarasiuk-Flodrowska, radca prawny, Counsel październik 2012 r. Departament Instytucji Finansowych

Bardziej szczegółowo

POŚREDNICTWO UBEZPIECZENIOWE W BANKACH SPÓŁDZIELCZYCH. 19 listopada 2008 r.

POŚREDNICTWO UBEZPIECZENIOWE W BANKACH SPÓŁDZIELCZYCH. 19 listopada 2008 r. POŚREDNICTWO UBEZPIECZENIOWE W BANKACH SPÓŁDZIELCZYCH 19 listopada 2008 r. REGULACJE PRAWNE POŚREDNICTWA UBEZPIECZENIOWEGO: ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym wraz z aktami

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 października 2012 r. Raport PIU Polski Rynek Bancassurance II Q 2012

Warszawa, 25 października 2012 r. Raport PIU Polski Rynek Bancassurance II Q 2012 Warszawa, 25 października 2012 r. Raport PIU Polski Rynek Bancassurance II Q 2012 Raport Polski rynek bancassurance II Q 2012 Dane przedstawione w prezentacji zostały zebrane przez Polską Izbę Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE 2/09/2008-22/10/2008 Znaleziono 329 odpowiedzi z 329 odpowiadających wybranym kryteriom UDZIAŁ Kraj DE - Niemcy 55 (16.7%) PL - Polska 41 (12.5%) DK -

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. 2 T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) Wykres 01. STRUKTURA LUDNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2013

Bardziej szczegółowo

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego?

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Irena E.Kotowska Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Ekonomia w Muzeum Warszawa, 2.04.2012 Przemiany struktur wieku ludności w Polsce

Bardziej szczegółowo

Raport PIU Polski Rynek Bancassurance po 1 kw. 2014. Warszawa, 2 czerwca 2014 r.

Raport PIU Polski Rynek Bancassurance po 1 kw. 2014. Warszawa, 2 czerwca 2014 r. Raport PIU Polski Rynek Bancassurance po 1 kw. 2014 Warszawa, 2 czerwca 2014 r. Raport Polski rynek bancassurance 1 kw. 2014 Szanowni Państwo, Ostatnie kilka lat bardzo intensywnej współpracy zakładów

Bardziej szczegółowo

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Generali Wchodzi na Rynek Direct

Generali Wchodzi na Rynek Direct Generali Wchodzi na Rynek Direct Zarząd Grupy Generali Polska Warszawa, 23 kwietnia 2008 r. AGENDA 2 Rynek Direct Rynek Direct w Polsce Doświadczenia Generali Model Dystrybucji Model Biznesowy Plany Sprzedażowe

Bardziej szczegółowo

Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA

Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA Wydział Spraw Świadczeniobiorców i Współpracy Międzynarodowej/Dział Współpracy Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Dr Magdalena Hryniewicka Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Zakład Ekonomii Plan wystąpienia Cel Definicje konkurencyjności w literaturze

Bardziej szczegółowo

Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014

Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014 Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014 Ogólne informacje na temat badania 30 50 Krajów Pytań Liczba klientów 24 000 11 000 500 EMEIA W 2014 roku firma doradcza EY przeprowadziła badanie

Bardziej szczegółowo

SPOTKANIE BRANŻOWE EUROTAXGLASS S

SPOTKANIE BRANŻOWE EUROTAXGLASS S SPOTKANIE BRANŻOWE EUROTAXGLASS S Trendy na rynku motoryzacyjnym Warszawa 2 luty 29 Agenda Producenci - Importerzy Finanse - Leasingi Ubezpieczenia 2/2/9 2 Producenci - Importerzy Producenci - Importerzy

Bardziej szczegółowo

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych 13/05/2008-20/06/2008 Znaleziono 408 odpowiedzi z 408 odpowiadających wybranym kryteriom 0. Uczestnictwo Kraj DE - Niemcy 48 (11,8%) PL - Polska 44 (10,8%)

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Informacje prasowe sieci Eurydice Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Ján Figel, komisarz UE ds. edukacji, kształcenia, kultury i młodzieży, powiedział: Chociaż obserwujemy pewne

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010 STUDA PRACE WYDZAŁU NAUK EKONOMCZNYCH ZARZĄDZANA NR 26 Ewa Putek-Szeląg Uniwersytet Szczeciński ANALZA SZCZECŃSKEGO RYNKU NERUCHOMOŚC W LATACH 27 21 STRESZCZENE Niniejszy artykuł dotyczy analizy rynku

Bardziej szczegółowo

BAKER TILLY POLAND CONSULTING

BAKER TILLY POLAND CONSULTING BAKER TILLY POLAND CONSULTING Wytyczne KNF dla firm ubezpieczeniowych i towarzystw reasekuracyjnych w obszarze bezpieczeństwa informatycznego An independent member of Baker Tilly International Objaśnienie

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w 2013 roku 1

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w 2013 roku 1 Warszawa, 01.04.2014 r. Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w 2013 roku 1 W dniu 31 grudnia 2013 r. zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej w Polsce miało pięćdziesiąt osiem zakładów

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Mapa Unii Europejskiej

Mapa Unii Europejskiej Mapa Unii Europejskiej 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: nazwy państw Unii Europejskiej, nazwy stolic państw Unii Europejskiej, flagi państw Unii Europejskiej. b) Umiejętności Uczeń potrafi: wskazać

Bardziej szczegółowo

Analiza baz danych dot. rynku nieruchomości w Polsce. najważniejsze wnioski i rekomendacje

Analiza baz danych dot. rynku nieruchomości w Polsce. najważniejsze wnioski i rekomendacje Analiza baz danych dot. rynku nieruchomości w Polsce najważniejsze wnioski i rekomendacje Rynek kredytów hipotecznych będzie odgrywał coraz większą rolę w polskiej gospodarce i działalności krajowych banków

Bardziej szczegółowo

Prezentacja wyników finansowych za IV kwartał i cały rok 2010. Warszawa, 16 marca 2011 r.

Prezentacja wyników finansowych za IV kwartał i cały rok 2010. Warszawa, 16 marca 2011 r. Prezentacja wyników finansowych za IV kwartał i cały rok 2010 Warszawa, 16 marca 2011 r. Plan prezentacji Kontekst rynkowy Informacje o działalności Wyniki finansowe Pytania i odpowiedzi 1 Wolniejszy wzrost

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Warszawa, 27 lipca 2005 r. Informacja prasowa BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Skonsolidowane wyniki finansowe Banku BPH po II kwartałach 2005 roku według MSSF osiągnięcie w I półroczu 578 mln zł

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, 10 lutego 2012 r.

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, 10 lutego 2012 r. DZIAŁALNOŚĆ ZAGRANICZNYCH ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ W POLSCE ORAZ KRAJJOWYCH ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ ZA GRANICĄ W 2010 R.. URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, 10 lutego 2012 r. Autorzy: Przemysław Rodziewicz

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

Finansowy Barometr ING

Finansowy Barometr ING Finansowy Barometr ING Międzynarodowe badanie ING na temat kredytów mieszkaniowych i rynku nieruchomości w Polsce i na świecie. Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez IPSOS Wrzesień

Bardziej szczegółowo

Jak założyć agencję ubezpieczeniową

Jak założyć agencję ubezpieczeniową Poradnik przedsiębiorcy Jak założyć agencję ubezpieczeniową Strona 1 Poradnik opracowany przez: eharmonogram.pl Stan na dzień: 08.01.2014 Spis treści 1. Wstęp... 2 2. 3 kroki do własnej agencji ubezpieczeniowej...

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Marketing międzynarodowy Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Agenda Analiza szans na rynkach międzynarodowych 3 sposoby wchodzenia na rynek międzynarodowy Marketing mix standaryzacja czy adaptacja 3 sposoby

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20.12.2013 r. Informacje bieżące WYNIKI WSTĘPNE Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w okresie trzech kwartałów 2013

Bardziej szczegółowo

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sprawozdanie Zarządu z działalności OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością za okres od dnia 25 lipca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. I. Podstawowe informacje o Spółce

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w I półroczu 2014 roku 1

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w I półroczu 2014 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 22 września 2014 r. Informacja sygnalna i finansowe zakładów ubezpieczeń w I półroczu 2014 roku 1 W dniu 30 czerwca

Bardziej szczegółowo

- jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego.

- jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego. Fundusze hedgingowe i private equity - jako alternatywne inwestycje rynku kapitałowego. Dr Małgorzata Mikita Wyższa Szkoła a Handlu i Prawa im. R. Łazarskiego w Warszawie Do grupy inwestycji alternatywnych

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku kanałów świadczenia usług ubezpieczeniowych. Polska na tle krajów Unii Europejskiej

Rozwój rynku kanałów świadczenia usług ubezpieczeniowych. Polska na tle krajów Unii Europejskiej dr Jarosław W. Przybytniowski Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Rozwój rynku kanałów świadczenia usług ubezpieczeniowych. Polska na tle krajów Unii Europejskiej Wprowadzenie Sektor ubezpieczeń,

Bardziej szczegółowo

Rozp. 1408/71: art. 12; art. 72 Rozp. 574/72: art. 10a; art. 85.2 i 3. 1.1. Nazwisko ( 1a )...

Rozp. 1408/71: art. 12; art. 72 Rozp. 574/72: art. 10a; art. 85.2 i 3. 1.1. Nazwisko ( 1a )... KOMISJA ADMINISTRACYJNA DS. ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO PRACOWNIKÓW MIGRUJĄCYCH Patrz: Pouczenie na stronie 3 E 405 ( 1 ) ZAŚWIADCZE DOTYCZĄCE SUMOWANIA OKRESÓW UBEZPIECZENIA, ZATRUDNIENIA LUB PRACY NA

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 12 Bezrobocie w Polsce na tle sytuacji w UE Dane Eurostatu pochodzą z badań LFS (Labour Force Survey, w Polsce LFS realizowanego jako BAEL Badanie Aktywności

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w okresie trzech kwartałów 2014 roku 1

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w okresie trzech kwartałów 2014 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 grudnia 2014 r. Informacja sygnalna i finansowe zakładów ubezpieczeń w okresie trzech kwartałów 2014 roku 1 W dniu

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego

Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego Shadow banking. Z. Pozsar i in.: pośrednictwo finansowe, które jest związane z dokonywaniem transformacji terminów zapadalności oraz płynności bez jednoczesnego dostępu do środków banku centralnego lub

Bardziej szczegółowo

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Szerokopasmowy dostęp do Internetu w Unii Europejskiej

Szerokopasmowy dostęp do Internetu w Unii Europejskiej Szerokopasmowy dostęp do Internetu w Unii Europejskiej sytuacja w dniu 1 lipca 27 roku Komisji Europejskiej Społeczeństwo Informacyjne i Media Opracowanie wersji polskiej: Stowarzyszenie Miasta w Internecie

Bardziej szczegółowo

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej 1 Cel badania Głównym celem badania jest określenie korzyści, jakie kraje UE15 osiągają

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu Katarzyna Maciejewska Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu DEFINICJE ŚWIADOMOŚCI Świadomość: zdolność człowieka do zdawania sobie sprawy ze swego istnienia i z tego co jest przedmiotem jego

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 13 Bezrobocie a wiek i poziom wykształcenia: Polska na tle UE Jednym z czynników w szczególny sposób wpływających na prawdopodobieństwo bezrobocia jest

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE NIETRADYCYJNYCH KANAŁÓW DYSTRYBUCJI UBEZPIECZEŃ W POLSCE W LATACH 2007-2012

ZNACZENIE NIETRADYCYJNYCH KANAŁÓW DYSTRYBUCJI UBEZPIECZEŃ W POLSCE W LATACH 2007-2012 Monika Wieczorek-Kosmala Aneta Staszel Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach ZNACZENIE NIETRADYCYJNYCH KANAŁÓW DYSTRYBUCJI UBEZPIECZEŃ W POLSCE W LATACH 2007-2012 Wprowadzenie Dystrybucja ubezpieczeń jest

Bardziej szczegółowo

For internal use only

For internal use only Polska nowym przemysłowym liderem Europy? Polski sektor produkcyjny jest drugim najbardziej konkurencyjnym w Europie. Jednocześnie wytworzona w nim warto ść dodana rośnie najszybciej w regionie. Jesteś

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w I kwartale 2014 roku 1

Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w I kwartale 2014 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna i finansowe zakładów ubezpieczeń w I kwartale 2014 roku 1 W dniu 31 marca 2014

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

SARATOGA Human Capital Benchmarking

SARATOGA Human Capital Benchmarking www.pwc.com SARATOGA Human Capital Benchmarking Podsumowanie wyników Badania Saratoga w Edycji 2015 Zawartość opracowania Strona 1. Wprowadzenie 3 2. Główne trendy rynkowe w oparciu o wyniki badania w

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a

Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a Warszawa, 2011.07.08 Działalność przedsiębiorstw pośrednictwa kredytowego w 2010 roku a W 2010 r. badaniem objęto 59 firm pośrednictwa kredytowego. Wśród nich przeważały spółki kapitałowe (20 spółek akcyjnych

Bardziej szczegółowo

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne Zastrzeżenia prawne Zawartośd dostępna w prezentacji jest chroniona prawem autorskim i stanowi przedmiot własności. Teksty, grafika, fotografie, dźwięk, animacje i filmy, a także sposób ich rozmieszczenia

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO Rola i wpływ auto-moto na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym auto-moto tworzy 7,8% wartości dodanej (104 mld PLN w 2012 r.); wpływ bezpośredni części produkcyjnej jest

Bardziej szczegółowo

KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie. Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator

KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie. Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator Kontekst Badania wskazują, iż przedsiębiorstwa posiadające zróżnicowany skład najwyższych

Bardziej szczegółowo

Transport drogowy w Polsce wybrane dane

Transport drogowy w Polsce wybrane dane Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce Transport drogowy w Polsce wybrane dane RAPORT ZMPD 2012 marzec 2013 Liczba firm transportowych w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy

Bardziej szczegółowo

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej IP/08/1397 Bruksela, dnia 25 września 2008 r. Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej W jaki sposób UE może zapewnić wszystkim

Bardziej szczegółowo

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw. http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.pdf Skrajne ubóstwo Skrajne ubóstwo dochody poniżej 443 zł

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 21.06.2013 r. Informacje bieżące WYNIKI WSTĘPNE Wyniki finansowe zakładów ubezpieczeń w I kwartale 2013 roku 1 W dniu

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie zagranicznej turystyki przyjazdowej i wyjazdowej oraz krajowej prowadzone były przez Urząd Statystyczny

Bardziej szczegółowo