SYSTEMY OPERACYJNE. Białostocka. Politechnika. Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SYSTEMY OPERACYJNE. Białostocka. Politechnika. Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii"

Transkrypt

1 bez ś pliki obok z Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Materiały pomocnicze do zaj przedmiotu SYSTEMY OPERACYJNE Kod przedmiotu: W02007 Ćwiczenie pt. INTERFEJS U YTKOWNIKA W SYSTEMIE WINDOWS 2000, FUNKCJE API, KOMPONENTY VCL Instrukcja numer 5 dr in Ŝ. Jarosław Forenc 1. HISTORIA SYSTEMU MICROSOFT WINDOWS Microsoft rozpocz ł prace zwizane z opracowaniem Interface Manager (którego nazw później zmieniono na Microsoft Windows) we wrześniu 1981 r. Głównym celem tych prac było opracowanie graficznego interfejsu uŝytkownika pozwalaj cego ujednolicid i obsług programów oraz uwolni uŝytkownika od konieczno ści dostosowywania parametrów obrazu i drukarki do aktualnie uŝywanej aplikacji. Microsoft ogłosił premier Windows na listopad 1983 r., ale wielokrotnie j przesuwano i w październiku 1984 r. została oficjalnie przełoŝona na połow 1985 r. Testowe egzemplarze Microsoft Windows 1.0 ukazały si w czerwcu 1985 r., a do sprzedaŝy program trafił w listopadzie 1985 r. (Windows 1.01). Historia powstawania kolejnych wersji systemu Microsoft Windows przedstawiona jest w skróconej postaci w Tabeli 1. wygl Tabela 1. Historia systemu Microsoft Windows Wersja Data Uwagi Windows 1.0 czerwiec wersja testowa dla firm i prasy fachowej, - graficzny interfejs uŝytkownika z rozwijanym w dół menu, dzielonymi oknami i obsług myszki, - okna moŝna ustawia siebie, ale nie kaskadowo, - zminimalizowane programy wyświetlane w postaci ikon, - niezaleŝna od sprz tu obsługa grafiki i drukarki, - system zawiera programy: MS-DOS Executive, Calendar, Cardfile, Notepad, Terminal, Calculator, Lock, Reversi, Control Panel, Print Spooler, Cliboard, Write, Paint, - program Paint pozwala tworzy grafik i zapisywa w formacie.msp, - wielozadaniowo wywłaszczenia, umoŝliwiaj ca prac wielu programów w tym samym obszarze pamici. Windows pierwsza wersja, która trafiła do sprzedaŝy. Windows 1.03 sierpie 1986 Windows 1.03 z DLL Windows 1.04 Windows 2.0 Windows/ stycze kwiecie monochromatyczn - obsługa rozszerzonej klawiatury i ustawie midzynarodowych, - dodane rozmiary czcionek 14-, 18- i 24-pt TimesRoman, - dodany sterownik dla drukarki Postscript. - wersja z DLL (Device Driver Library Volume I), - obsługa nowych urz oraz Adobe PostScript. dze (karty graficzne, drukarki, myszy) Białystok 2007 Systemy operacyjne Strona 2 z 36

2 pliki ś wykonywania Ŝ 16 ś wykorzystania ś wykorzystania i ś wydruku, (np. ś ś uruchomienia ś przemieszczania ś uruchamiania nakładania ś ś uruchamiania ś z oraz ś i oraz ś logowania ś uruchamiania ś wyboru umieszczone Windows Windows/386 Windows/286 Windows/ Windows/ marzec moŝliwo si na siebie okien, przesuwania, skalowania i ustawiania kaskadowo, - moŝliwo programów DOS-owych pod nadzorem Windows za pośrednictwem plików PIF, - obsługa EMS (Expanded Memory Suport) i DDE (Dynamic Data Exchange), - program SMARTDrive (disk-cache), - zmieniony format czcionek ekranowych.fon, - moŝliwo ikon po pulpicie, - nowe aplikacje: Excel, Word for Windows, Corel Draw, PageMaker, Micrografix Designer, - dodanie kilku opcji w panelu sterowania: Printer Timeouts, Mouse Acceleration. - Windows 2.0 otrzymuje nazw Windows/ moŝliwo równocześnie kilku aplikacji (DOS) w pamici rozszerzonej (extended memory), - nowy mechanizm wielozadaniowo ści bez wywłaszczenia dziki zastosowaniu procesora Intel (Windows/386), - przydzielenie poszczególnym aplikacjom zadanego odcinka czasu procesora pozwala na pewn automatyzacj pracy wielozadaniowej. - nowy sterownik HIMEM.SYS pozwalajcy załadowa kodu do obszaru pierwszych 64 kb extended memory, zwalniajc w ten sposób ok. 50 kb pamici podstawowej, - obsługa nowych drukarek i innych urzdze kart graficznych). Windows nowe sterowniki drukarek, zwikszona prdko Windows Windows 3.00a Windows 3.00a Multimedia Extension interfejs u - trójwymiarowe okien, kb w trybie ni - przyjaźniejszy Ŝytkownika przyciski polece elementy sterujce powyŝej mo pami Ŝliwo ci - praca w trybie chronionym (protected mode, 286), - mo do 16 MB pami Ŝliwo ci rozszerzonym 386, - obsługa sieci, - przebudowany panel sterowania, zaawansowany system pomocy hipertekstowej, - obsługa trybów graficznych w wi kolorach, cej - nowe programy: Program Manager i File Manager, - nowe okienka dialogowe i czcionki systemowe. - poprawione problemy i błdy, szczególnie zwizane z sieci, DDE, prac w systemach z mał ilości pamici, procedur instalacyjn, obsług rozszerzonego zestawu znaków dla drukarek. - dodane nowe sterowniki do obsługi komponentów multimedialnych, - wprowadzony Media Control Interface (MCI), - rozszerzony panel sterowania o wygaszacz ekranu, sterownik karty graficznej, joystick, instalacj sterowników, dźwiki systemowe i MIDI mapping, - nowe akcesoria: MPC Alarm Lock, Media Player, Sound Recorder, Music Box - odtwarzacz CD. cz Windows Windows for Workgroups Windows NT Windows Windows for Workgroups Windows NT Windows NT Windows skalowalne czcionki True Type, - rozszerzone moŝliwości multimedialne, - technika łczenia i osadzania obiektów OLE (Object Linking and Embedding), - dodanie grupy Autostart, w której mog by ikony programów uruchamianych przy starcie systemu, - lepsza ochrona przed wzajemnym oddziaływaniem na siebie aplikacji, - dostpny jako upgrade lub pełen pakiet, - ulepszony Setup, moŝliwo wersji: Express, Custom i Network, - podrcznik uŝytkownika w wersji komputerowej. - zintegrowana obsługa sieci peer-to-peer, ale bez protokołu TCP/IP. - dostpny w dwóch wersjach: - Windows NT 3.1 Workstation, - Windows NT 3.1 Advanced Server, - pierwsza w pełni 32-bitowa architektura Windows, - pierwszy pełny system Microsoft Windows, - pełna wielozadaniowo wywłaszczeniem, - 32-bitowe adresowanie liniowe i 32-bitowa arytmetyka całkowita. - sieciowy system operacyjny dla ubogich, - uaktualnione sterowniki i pliki systemowe, - moŝliwoczenia 32-bitowego dostpu do dysku twardego, - wysyłanie faksów, - moŝliwo niektórych aplikacji 32-bitowych po zainstalowaniu dodatku Win32s, - obsługa Novell NetWare. ś wł - dostpny w dwóch wersjach: - Windows NT 3.51 Server, - Windows NT 3.51 Workstation, - moŝliwo aplikacji MS-DOS i Windows 3.x za pomoc specjalnego podsystemu emulacji, - konieczno do systemu po wciśniciu kombinacji klawiszy Ctrl+Alt+Del, - konta i grupy uŝytkowników, - sterowniki urzdze usługi jako lista programów, które moŝna włcza wyłcza. - całkowicie zmienione środowisko graficzne, - wielozadaniowo ś, wielow tkowo 32-bitowe adresowanie liniowe, - moŝliwo wikszości programów stworzonych dla rodziny Windows 3.x, - na pulpicie moŝna umieszcza i katalogi, a nie tylko ikony zminimalizowanych programów, - menu start, pulpit, sterowniki Plug & Play, protokół TCP/IP. Systemy operacyjne Strona 3 z 36 Systemy operacyjne Strona 4 z 36

3 ś aktywowania ś systemu: systemu USB, 2003 Ŝ 2 Windows NT Windows 95 OSR2 sierpie 1996 Windows dostpny w dwóch wersjach: - Windows NT 4.0 Server, - Windows NT 4.0 Workstation, - nowy interfejs uŝytkownika, zbliŝony do Windows 95, - brak obsługi multimediów. - poprawki do systemu Windows 95 (OSR2 - OEM Service Release 2), - wprowadzenie FAT32 (obsługa dysków o pojemnościach wikszych ni GB), - obsługa urzdze - wbudowana przegldarka stron WWW - Internet Explorer, - nowe aplikacje: Imaging i Windows Messaging. - technologia Acvtive Desktop, czyli zintegrowanie obsługi pulpitu z sieci WWW, - zmiana Pomocy Windows na Hiperpomoc bdc składnikiem Microsoft Internet Explorer. Windows 98 SE poprawione bł dy z poprzedniej edycji. Windows Windows 2000 Datacenter Edition Windows ME Windows XP Windows XP Service Pack 1 Windows XP Media Center Windows XP Tablet PC Windows XP 64-bit listopad listopad wyst puje w wersjach: - Windows 2000 Professional - Windows 2000 Server - Windows 2000 Advanced Server - bezpieczny proces logowania do systemu, - usunicie moŝliwości uruchamiania programów w trybie MS-DOS, - brak przetwarzania plików CONFIG.SYS i AUTOEXEC.BAT przy starcie systemu, - szybsze uruchamianie systemu, - rozszerzenia moŝliwości w zakresie multimediów, - udostpnienie nowych programów narzdziowych, - nowe mechanizmy poprawiaj ce stabilno SFP (System File Protection) i System Restore. - dostpny w wersjach: - Windows XP Home Edition - Windows XP Professional - konieczno systemu, - zintegrowany program do nagrywania CD - zmiana interfejsu uŝytkownika. Windows Server 2003 Windows Small Business Server 2003 Windows XP Service Pack 2 Windows XP Media Center wrzesie październik 2004 Windows XP x Windows Fundamentals for Legacy PC Windows Vista beta 1 Windows Compute Cluster Server 2003 Windows Vista druga połowa (Europa) - dost pny w wersjach: - Windows Server 2003 Web Edition - Windows Server 2003 Standard Edition - Windows Server 2003 Enterprise Edition - Windows Server 2003 Datacenter Edition - Windows Server 2003 Enterprise 64-bit Edition - Windows Server 2003 Datacenter 64-bit Edition - menu Start identyczne jak w Windows XP. - dodanie Centrum zabezpiecze Windows, - blokowanie wyskakujcych okienek w programie Internet Explorer - aktualizacja Zapory systemu Windows - optymalizacje aktualizacji automatycznych - technologie Bluetooth - Windows Media Player 9 - aktualizacja programu DirectX - zbudowany na bazie Windows XP Home Edition, - ułatwia dostp do cyfrowych zbiorów zdj, muzyki, filmów DVD, telewizji oraz internetowych usług, - system obsługiwany za pomoc bezprzewodowej klawiatury lub specjalnego pilota bitowy system operacyjny, - przeznaczony do stworzenia oraz zarzdzania klasterem komputerów z 64-bitowymi procesorami. - rozbudowane centrum bezpiecze stwa, - trójwymiarowy interfejs graficzny Aero, - odmieniony wygld, - wersja 64-bitowa - bardzo duŝe wymagania sprz towe, - funkcje wyszukiwania i aktualizacji, - UAC - User Account Control, - Microsoft Defender - moduł chronicy przed spyware em, - wystpuje w wersjach: - Windows Vista Home Basic - Windows Vista Home Premium - Windows Vista Business - Windows Vista Ultimate - Windows Vista Enterprise - Windows Vista Starter (tylko na rynki rozwijajce si ). Systemy operacyjne Strona 5 z 36 Systemy operacyjne Strona 6 z 36

4 Ŝ w z Ŝ praktycznie Ŝ dla 2. PROGRAMOWANIE W WINDOWS Tworzenie programów dla systemu Windows jest duŝo bardziej złoŝone ni systemu MS-DOS. Wynika to chociaŝby z wikszego skomplikowania samego systemu operacyjnego Windows. Od samego pocz tku głównym jzykiem programowania w Windows był jzyk C i interfejs API (ang. Application Programming Interface). API jest to zbiór funkcji systemu operacyjnego Windows pozwalaj cy zbudowa dowoln aplikacj. Funkcje API zostały zaprojektowane dla programistów uŝywaj cych jzyka C\C++, choŝliwe jest programowanie aplikacji takŝe w innych jzykach. Cały Windows opiera swe działanie na kilku bibliotekach DLL, w których zawarte s najbardziej potrzebne funkcje API. Liczba tych funkcji jest bardzo duŝa. Aplikacje API nie potrzebuj do działania Ŝadnych zewn trznych bibliotek (oprócz jawnie dołczonych i znajduj cych si w systemie Windows). Do najwaŝniejszych bibliotek DLL, bez których niemoŝliwe byłoby działanie systemu Windows, nale : mo Windows (m.in. zarz kursorami, menu). wyprowadzanie danych na zewn zarz z poczty sieci funkcje, dzi którym mo korzysta do - USER32.DLL - zawiera funkcje zarzdzy oknami, środowiskiem dzania obsługa wymiany komunikatów pomi dzanie tworzenie i zarzdzanie - GDI32.DLL - zawiera funkcje wspomagaj ce urz trzne (głównie na ekran). dzenia - KERNEL32.DLL zawiera funkcje umoŝliwiaj dzanie pamici ce niskopoziomowymi funkcjami systemu operacyjnego (zarz dzanie, zadaniami, plikami, zasobami). - COMDLG.DLL - zawiera typowe dla Windows kontrolki. - MAPI.DLL - udostpnia funkcje umoŝliwiaj ce korzystanie elektronicznej. - NETAPI32.DLL - dodaje zestaw funkcji, które umo korzystanie Ŝliwiaj i zarz. dzanie - ODBC32.DLL - udost baz Ŝna pnia ki danych zgodnych z ODBC. - WINMM.DLL - dziki funkcjom z tej biblioteki uzyskuje si dostp opcji multimedialnych systemu Windows. W systemie Windows komunikacja uŝytkownika z aplikacj odbywa si poprzez obsług zdarze. Zdarzeniem moŝe bycie przycisku myszki, wciśnicie klawisza, itp. Zdarzenia umieszczane s w kolejce komunikatów. Napisanie nawet prostego programu w systemie Windows jest duŝo bardziej skomplikowane ni systemie MS-DOS. Rozpatrzmy prosty przykład - program wyświetlaj cy tekst Witaj swiecie. klikni W systemie MS-DOS kod programu zajmuje 5 linii: #include <stdio.h> int main(void) printf( Witaj swiecie\n ); return 0; Natomiast w systemie Windows - ponad 50 linii! #include <windows.h> long FAR PASCAL WndProc (HWND, unsigned, WORD, LONG); int PASCAL WinMain(HANDLE hinstance, HANDLE hprevinstance, LPSTR lpszcmdline, int ncmdshow ) static char szappname[] = Window_Hello ; WNDCLASS wndclass; MSG msg; HWND hwnd; if (!hprevinstance ) wndclass.style = CS_HREDRAW CS_VREDRAW ; wndclass.lpfnwndproc = WndProc; wndclass.cbclsextra = 0; wndclass.cbwndextra = 0; wndclass.hinstance = hinstance; wndclass.hicon = LoadIcon(NULL,IDI_APLICATION); wndclass.hcursor = LoadCursor(NULL, IDC_ARROW ); wndclass.hbrbackground = GetStockObject(WHITE_BRUSH ); wndclass.lpszmenuname = NULL; wndclass.lpszclassname = szappname; RegisterClass(&wndClass); hwnd = CreateWindow(szAppName, "THE WINDOW_HELLO PROGRAM",WS_OVERLAPPEDWINDOW, CW_USEDEFAULT, CW_USEDEFAULT, CW_USEDEFAULT, CW_USEDEFAULT, NULL, NULL, hinstance, NULL); ShowWindow(hWnd, ncmdshow); UpdateWindow(hWnd); while (GetMessage(&msg, NULL, 0, 0)) TranslateMessage(&msg ); DispatchMessage(&msg ); return msg.wparam; long FAR PASCAL WndProc (HWND hwnd, WORD message, WORD wparam, LONG lparam) HDC hdc; PAINTSTRUCT ps; RECT rect; switch(message) case WM_PAINT: Systemy operacyjne Strona 7 z 36 Systemy operacyjne Strona 8 z 36

5 ś dodatkowej uproszczenia ś Ŝ otrzymanie ś same hdc = BeginPaint(hwnd, &ps); GetClientRect(hwnd,&rect); DrawText(hdc, "Witaj swiecie",-1, &rect, DT_SINGLELINE DT_CENTER DT_VCENTER); EndPaint(hwnd,&ps); return 0; case WM_DESTROY: PostQuitMessage(0); return 0; return DefWindowProc(hwnd,message,wParam,lParam); A to i tak jeszcze nie wszystko, gdy pliku wykonywalnego wymaga wykonania kilku dodatkowych czynności. Stworzenie programu w jzyku C dla systemu Windows składa si zatem z nastpuj cych etapów: 1. Stworzenie pliku z kodem źródłowym zawieraj cym funkcj WinMain i funkcj okienkow - *.C. 2. Stworzenie skryptu z zasobami (kursory, ikony, mapy bitowe, fonty) - *.RC. 3. Skompilowanie pliku z zasobami *.RC uŝywaj c kompilatora zasobów w wyniku czego powstaje plik *.RES. 4. Stworzenie pliku *.DEF określaj cego atrybuty aplikacji (m.in. rozmiar stosu, segment). 5. Skompilowanie pliku z kodem źródłowym - powstaje plik *.OBJ. 6. Zlinkowanie otrzymanego pliku *.OBJ w celu dołczenia bibliotek jzyka C i systemu Windows. 7. Skompilowanie kompilatorem RC pliku wykonywalnego *.EXE w celu dołczenia do programu zasobów *.RES. Pojawiła si zatem konieczno tworzenia oprogramowania dla systemu Windows. Borland w kompilatorze 3.1 wprowadził bibliotek OWL (ang. Object Windows Library), która upraszczała tworzenie programu, a zwłaszcza obsług komunikatów. Pierwszym środowiskiem typu RAD (ang. Rapid Application Development) - błyskawicznego tworzenia aplikacji był Visual Basic opracowany przez Microsoft. Niestety kompilator ten miał kilka istotnych wad: - zastosowany jzyk Basic nie był zbyt dobry i lubiany przez programistów, m.in. nie było w nim zaimplementowane programowanie obiektowe, - programy pracowały wolno, - nie generował plików wykonywalnych, lecz plik *.EXE z pseudokodem, do uruchomienia programu konieczna była obecno biblioteki, np. VBRUN300.DLL. 6 7 za C. Kolejnym programowania Pascal, a w zasadzie Object Pascal. Pojawiły jak Delphi, ale oparte na C++ - Visual Basic wykorzystywany był głownie do testowania interfejsu u programy tworzone były i tak w j Ŝytkownika, zyku środowiskiem typu RAD było Delphi opracowane przez Borlanda. W Delphi zastosowano j źniej zyk si wtedy komponenty VCL (ang. Visual Component Library). Niedługo pó Borland opracował analogiczne narzdzie Builder. 3. PODSTAWY BORLAND C++ BUILDER Organizacja ekranu zintegrowanego środowiska Borland C++ Builder Rys. 1. Zintegrowane środowisko Borland C++ Builder 6 Personal. 1 - Menu główne programu. 2 - Pasek narzdziowy. 3 - Paleta komponentów VCL. 4 - Edytor kodu. 5 - Formularz. 6 - Object TreeView. 7 - Inspektor obiektów (ang. Object Inspector). 4 5 Systemy operacyjne Strona 9 z 36 Systemy operacyjne Strona 10 z 36

6 Ŝ ich w Ŝ ś jest na on komponent regulowane z klawisz ś samodzielnego i ś kodu, si ś katalogu w Ŝ z Ŝ na ś kodu Borland C++ Builder polega na a nast doł kodu programu z tym interfejsem (przy czym tworzony jest na komponenty umieszczone s Skrywaj stopniu z kodowania podstawowych mo komponentu okre si Stworzenie programu w środowisku zaprojektowaniu interfejsu uŝytkownika pnie cz zwi czeniu generowana jest środowisko). Interfejs uŝytkownika zanego automatycznie przez formularzu. Formularze odpowiadaj poszczególnym oknom działajcego programu. Na formularzu umieszcza si poszczególne elementy interfejsu uŝytkownika (np. menu, przyciski, listy wyboru, okienka edycyjne). Elementy te nazywane s komponentami. Wszystkie dostpne na palecie komponentów i symbolizowane przez ikonki. Komponenty podzielone zostały na 9 grup (kart). Komponenty zbudowane s tak, aby łatwe było ich wielokrotne u one w sobie znaczn cz przez Ŝycie. co programista zwolniony jest w duŝym funkcji programu. Istnieje tak zaprojektowania Ŝe Ŝliwo komponentu. Dla ka : Ŝdego śla (ang. Properties) - s na formularzu. z komponentem. pewne zdarzenia z komponentem w systemie Windows, np. - Wła to pewne cechu komponentu, np. nazwa, ściwości kolor, połoŝenie - Metody (ang. Methods) - s to funkcje, które wykonuj pewne operacje zwizane - Zdarzenia (ang. Events) - s to funkcje obsługuj ce OnClick - naciśni cie zwizane przycisku myszki na komponencie. i zdarzenia umieszczone s by widoczne w kodzie programu podczas jego chcemy umie klikamy na formularzu w miejscu, w którym ma by przenosi zmienia wy w Inspektorze obiektów s uaktualniane. Je klikniemy myszk zostan istniej tzw. komponenty niewidoczne, które na etapie programie nie s widoczne w interfejsie Wła w Inspektorze obiektów. ściwości Zachowanie komponentów mo przez Właściwo Ŝe ści w oknie Inspektora obiektów lub bezpośrednio wykonywania. Je na formularzu, to klikamy na śli ści nim myszk, a nastpnie chcemy umieści umieszczony. Je formularzu kilka takich samych śli komponentów to wybrany komponent klikamy na palecie komponentów z wci tym klawiszem Shift. Wszystkie dodawane do formularza komponenty śni umieszczane s równie okienku Object TreeView. Komponenty, które s umieszczone na formularzu mo rozmiary, itp. Ŝna, W takim przypadku Właściwo na ści świetlane bie na formularzu poza śli co komponentami, to w Inspektorze obiektów wy wła świetlone ściwości samego formularza. Poza komponentami, które tworz widoczny interfejs u tak Ŝytkownika, Ŝe projektowania reprezentowane s przez odpowiednie ikony, natomiast w działaj bezpo cym Ŝytkownika, a jednak spełniaj średnio u zadania nie mniej waŝne od komponentów widzialnych. Przykładem takich komponentów s m.in. okienka dialogowe i menu. Pierwszy program Umieszczamy na formularzu przycisk - Button. W Inspektorze obiektów, we własności Caption wpisujemy tekst Koniec. Wpisany tekst pojawia si równie przycisku. Nastpnie klikamy dwukrotnie na przycisku. Otwiera si okienko z edytorem kodu i ju wpisanym fragmentem programu - funkcj o nazwie Button1Click. Funkcja ta jest wywoływana w momencie, gdy uŝytkownik naciśnie ten przycisk. Pomidzy nawiasami klamrowymi wpisujemy wywołanie funkcji Close(). void fastcall TForm1::Button1Click(TObject *Sender) Close(); Teraz program naleŝy skompilowa uruchomi. W tym celu moŝemy: - wcisn F9, - wybra menu Run Run, - klikn ikonk w pasku narzdziowym oznaczon zielonego trójk ta. myszk symbolem Program jest bardzo prosty - naciśnicie przycisku oznaczonego Koniec powoduje zakoczenie programu. Pomidzy formularzem a kodem programu moŝemy przełcza uŝywaj c myszki lub wciskaj c klawisz F12. Zapisujemy program na dysku: File Save All (Shift+Ctrl+S). Uwaga: wszystkie pliki najlepiej jest zapisa oddzielnym katalogu. Po zapisaniu plików zawarto jest nastpuj ca: - PROJECT1.BPR - główny plik projektu posiadaj cy okre ślon struktur (plik tekstowy). - PROJECT1.CPP - kod źródłowy projektu (plik tekstowy) zawieraj cy funkcj WinMain czyli odpowiednik funkcji main w programach MS-DOS. Plik ten tworzony jest automatycznie przez środowisko i nie powinien by bezpośrednio modyfikowany. Jego zawarto nastpuj ca: #include <vcl.h> #pragma hdrstop USEFORM("Unit1.cpp", Form1); WINAPI WinMain(HINSTANCE, HINSTANCE, LPSTR, int) try Application->Initialize(); Application->CreateForm( classid(tform1), &Form1); Application->Run(); catch (Exception &exception) Application->ShowException(&exception); Systemy operacyjne Strona 11 z 36 Systemy operacyjne Strona 12 z 36

7 ś tego ten ś ś pliku catch (...) try return 0; throw Exception(""); catch (Exception &exception) Application->ShowException(&exception); - PROJECT1.RES - skompilowany plik zasobów (ang. Resources). Jest to plik binarny. - UNIT1.CPP - kod źródłowy modułu zwizany z formularzem Form1, zawiera m.in. funkcj Button1Click. Jeśli w projekcie istnieje wicej formularzy to dla kaŝdego z nich tworzony jest plik UNITx.CPP. Zawarto pliku jest nastpuj ca: / #include <vcl.h> #pragma hdrstop #include "Unit1.h" #pragma package(smart_init) #pragma resource "*.dfm" TForm1 *Form1; fastcall TForm1::TForm1(TComponent* Owner) : TForm(Owner) void fastcall TForm1::Button1Click(TObject *Sender) Close(); - UNIT1.H - plik nagłówkowy zawieraj cy m.in. deklaracj klasy TForm1 zwizanej z formularzem Form1. Jeśli jesteśmy w edytorze kodu to moŝemy otworzy plik wciskaj c klawisz Ctrl+F6 lub klikajc prawy klawisz myszki i wybieraj c z menu kontekstowego pierwsz opcj : Open Source / Header File. Zawarto pliku jest nastpuj ca: / #ifndef Unit1H #define Unit1H #include <Classes.hpp> #include <Controls.hpp> #include <StdCtrls.hpp> #include <Forms.hpp> class TForm1 : public TForm published: // IDE-managed Components TButton *Button1; void fastcall Button1Click(TObject *Sender); private: // User declarations // User declarations fastcall TForm1(TComponent* Owner); ; extern PACKAGE TForm1 *Form1; #endif - UNIT1.DFM - plik opisujcy formularz wraz z komponentami. Jest to plik tekstowy. Zawarto jest nastpuj ca: object Form1: TForm1 Left = 192 Top = 107 Width = 696 Height = 480 Caption = 'Form1' Color = clbtnface Font.Charset = DEFAULT_CHARSET Font.Color = clwindowtext Font.Height = -11 Font.Name = 'MS Sans Serif' Font.Style = [] OldCreateOrder = False PixelsPerInch = 96 TextHeight = 13 object Button1: TButton Left = 304 Top = 256 Width = 75 Height = 25 Caption = 'Button1' TabOrder = 0 OnClick = Button1Click end end Jeśli ponownie skompilujemy program, to na dysku pojawi pliki: - PROJECT1.EXE - wykonywalny plik wynikowy. si dodatkowe - PROJECT1.OBJ - skompilowany plik PROJECT1.CPP z kodem wynikowym (plik binarny). - PROJECT1.TDS - plik zawieraj cy informacje symboliczne dla Turbo Debuggera (ang. TDS - Table Debug Symbols). Jest to plik binarny, tworzony, gdy włczona jest opcja Debug information na zakładce Compiler w menu Project Options. - UNIT1.OBJ - skompilowany plik UNIT1.CPP z kodem wynikowym (plik binarny). Systemy operacyjne Strona 13 z 36 Systemy operacyjne Strona 14 z 36

8 ś komponentu. ś w ś w czcionki stałe ś komponentu. ś komponentu. wy wybrany Ŝ wszystkie tylko ustawiona Po kompilacji plik wynikowy PROJECT1.EXE zajmuje ok. 25 kb. Niestety bdzie go moŝna uruchomi na komputerze, na którym zainstalowany jest Borland C++ Builder, gdy wymagane biblioteki ładowane s dynamicznie podczas jego uruchamiania. Dołczenie do pliku wynikowego bibliotek wymaga wyłczenia opcji Use Dynamic RTL w menu Project Options (zakładka Linker) (zob. Rys. 2) oraz zaznaczenia opcji Build with runtime packages na zakładce Packages. - Hint - tekst podpowiedzi zwizany z komponentem, aby tekst był wyświetlany właściwo ści ShowHint musi by na true. - Left - współrz dna X lewego brzegu komponentu. - Name - nazwa komponentu uŝywana w kodzie programu, standardowo nazwy pochodz od nazwy komponentów, jeśli jest kilka takich samych komponentów to otrzymuj nazwy z kolejnymi numerami. - ShowHint - określa czy ma by świetlany tekst podpowiedzi. - TabOrder - ustala numer kolejnego komponentu w porz dku wyboru klawiszem tabulacji. - TabStop - sygnalizuje, czy dany komponent moŝe by klawisza tabulacji. - Top - definiuje współrz dn - Visible - określa widoczno - Width - szeroko Y górnego brzegu komponentu. za pomoc PołoŜenie komponentu określane jest wzgldem formularza. Lewy górny róg formularza ma współrz dne (1,1). Rys. 2. Zmiana sposobu doł czania bibliotek. Po ponownej kompilacji plik zajmuje ok. 80 kb. Left Top Przegld wybranych właściwo ści komponentów: - Align - połoŝenie komponentu wzgldem rodzica. - BorderStyle - rodzaj ramki komponentu. - Caption - nagłówek (tytuł, treś) komponentu. - Color - kolor tła komponentu (moŝna zastosowa kolor). lub zdefiniowa - Cursor - kształt kursora myszki wyświetlanego w trakcie przesuwania go nad komponentem. - Enabled - blokuje lub odblokowuje dostp do komponentu, komponent zablokowany wyświetlany jest na szaro. posta si sposób: Height - wysoko - Font - okre komponentu (kolor, krój, styl). Rozmiar śla czcionki okre w nast pikselach, śla Size - wysoko pujcy punktach drukarskich, Pitch - szeroko ś). - Height - wysoko Width Rys. 3. Okre ślenie poło Ŝenia i rozmiaru komponentu. Przegl d komponentów w Borland C++ Builder Height Biblioteka komponentów VCL jest w Builderze najwaŝniejszym elementem środowiska programistycznego dla Windows. W wersji Personal dostpne jest 9 kart (Standard, Additional, Win32, System, Internet, Dialogs, Win 3.1, Samples, ActiveX), z których pierwsze dwie omówimy dokładniej. Systemy operacyjne Strona 15 z 36 Systemy operacyjne Strona 16 z 36

9 w inne lub przypisane rysunek. Karta Standard Karta Additional Komponenty karty Standard (Rys. 4) reprezentuj sterujce systemu Windows. podstawowe elementy Karta ta jest rozszerzeniem karty Standard. Rys. 4. Paleta komponentów - Standard. Frames - ramka, kontener na inne komponenty. MainMenu - menu główne aplikacji. Komponent ten nie jest widoczny w trakcie działania aplikacji. PopUpMenu - menu podrczne (kontekstowe) wywoływane prawym przyciskiem myszy, moŝe by do dowolnego innego komponentu. Label - etykieta, statyczny tekst na formularzu. Edit - okienko edycyjne. Memo - edycja wielu wierszy tekstu. Button - przycisk. CheckBox - pole wyboru. RadioButton - pole wyboru, umoŝliwia wybór tylko jednej spośród wielu opcji. ListBox - lista elementów, które moŝna zaznacza wybiera. ComboBox - lista rozwijalna z elementami, które moŝna zaznacza lub wybiera. ScrollBar - pasek przewijania. GroupBox - grupowanie innych elementów, np. RadioButton, CheckBox. RadioGroup - grupowanie obiektów RadioButton. Panel - prostok tny obszar, na którym moŝna umieszcza komponenty. Wykorzystywany bywa jako np. pasek narzdzi. ActionList - udostpnia zestawy akcji pozwalaj ce na wywoływanie funkcji obsługi zdarze określonej sekwencji. Rys. 5. Paleta komponentów - Additional. BitBtn - przycisk, na którym moŝna umieści SpeedButton - przycisk uŝywany w paskach narzdziowych. MaskEdit - okienko edycyjne umoŝliwiaj ce maskowanie i filtrowanie danych wprowadzanych z klawiatury. StringGrid - arkusz składajcy si z komórek edycyjnych rozmieszczonych w wierszach i kolumnach. DrawGrid - arkusz umoŝliwiaj cy graficzne przedstawienie danych nie bdcych tekstami. Image - umoŝliwia wyświetlenie na formularzu pliku graficznego (bitmapa, ikona lub metaplik). Shape - figura geometryczna (jedna z kilku prostych). Bevel - wybrzuszony lub wkl sły prostok trójwymiarowo ści. ScrollBar - przewijane okienko. t posiadaj cy cechy CheckListBox - poł czenie listy i pola wyboru: CheckBox. Splitter - uŝywany z Panelem do rozdzielania formy na kilka niezaleŝnych czści. StaticText - tekst na formularzu, odpowiednik komponentu Label. ControlBar - komponent odpowiedzialny za obsług paska narz dzi. ApplicationEvents - umoŝliwia przechwytywanie zdarze generowanych przez aplikacj (m.in. wyj tków). ValueListEditor - komponent umoŝliwiaj cy edycj łacuchów znaków w postaci: Nazwa Warto LabeledEdit - połczenie komponentów: Label i Edit. ColorBox - komponent ComboBox z nazwami kolorów. ś. Systemy operacyjne Strona 17 z 36 Systemy operacyjne Strona 18 z 36

10 tylko w warunki laboratoryjnych instrukcje po urz peryferyjnych. LITERATURA: [1] A. Williams: Programowanie Windows Czarna ksiga, Helion, Gliwice, [2] G. Nebbett: Windows NT/2000 Native API. Leksykon, Helion, Gliwice, [3] W. Zychla: Windows oczami programisty, Mikom, Warszawa, [4] Ch. Petzold: Programowanie Windows, Wydawnictwo Read Me, Warszawa, [5] J. Hollingworth, B. Swart, M. Cashman, P. Gustavson: C++ Builder 6. Vademecum profesjonalisty", Helion, Gliwice, [6] A. Daniluk: C++Builder 5. Kompendium programisty", Helion, Gliwice, [7] K. Reisdorph: C++ Builder 6 dla kaŝdego", Helion, Gliwice, [8] M. Dorobek: C++ Builder. Podrcznik", Mikom, Warszawa, [9] E. Bott: Windows 2000 Professional dla kaŝdego, Helion, Gliwice, [10] D.A. Solomon, M.E. Russinovich: MS Windows 2000 od środka, Helion, Gliwice, [11] W. Boswell: Windows 2000 Server. Vademecum profesjonalisty, Helion, Gliwice, [12] GUIdebook: Graphical User Interface gallery - [13] Graphical User Interface Gallery - [14] Historia Graficznych Systemów Operacyjnych - Wymagania BHP do praktycznej realizacji jest dost na pracy nale zapozna przestrzega zasad: czy urz dost na stanowisku laboratoryjnym s istnieje taka mo nale dostosowa na ergonomi Warunkiem przyst wiczenia pienia zapoznanie si z instrukcj BHP i instrukcj przeciw po oraz Ŝarow przestrzeganie zasad w nich zawartych. Wybrane urzdzenia pne stanowisku laboratoryjnym mog posiada stanowiskowe. Przed rozpocz z instrukcjami stanowiskowymi Ŝy ciem wskazanymi przez prowadz cego. W trakcie zaj naleŝy pujcych Sprawdzi, cym na fizyczne uszkodzenie. dzenia pne w stanie kompletnym, nie wskazuj dze Sprawdzi cze Je stanowiska do Ŝeli Ŝliwoś, Ŝy własnych potrzeb, ze wzgl. Monitor komputera ustawi du stał w sposób zapewniaj i wygodn obserwacj dla wszystkich cy członków zespołu. prawidłowo poł ś si nast Załczenie komputera moŝe si odbywa wyraŝeniu zgody przez prowadz cego. Zabronione jest dokonywanie jakichkolwiek przełcze urzdzeniach oraz wymiana elementów składowych pod napiciem. Konfiguracja sprz tu (np. konfiguracja systemu operacyjnego, ustawienie parametrów monitora) moŝe si odbywacznie w porozumieniu z prowadz cym zajcia. W trakcie pracy z komputerem zabronione jest spoŝywanie posiłków i picie napojów. W przypadku zaniku napicia zasilajcego naleŝy niezwłocznie wyłczy komputer i monitor z sieci elektrycznej. Stwierdzone wszelkie braki w wyposa Ŝeniu stanowiska oraz nieprawidłowo ści w funkcjonowaniu sprz tu naleŝy przekazywa prowadz cemu zajcia. W przypadku zakoczenia pracy naleŝy zakoczy przez wydanie polecenia wylogowania. Zamkni cie systemu operacyjnego moŝe si odbywa na wyraźne polecenie prowadz cego. wył sesj Systemy operacyjne Strona 19 z 36 Systemy operacyjne Strona 20 z 36

11 jak Ŝ inicjalizacji. obiekt DODATEK A WPROWADZENIE DO PROGRAMOWANIA OBIEKTOWEGO Przypomnienie wiadomo ści o strukturach Struktury - s zestawami elementów róŝnych typów, zgrupowanymi pod jedn nazw. Struktury słu zatem do reprezentacji złoŝonych obiektów róŝnych danych. Deklaruj c struktur własn nazw. wprowadzamy nowy typ danych, któremu moŝemy nada struct nazwa nazwa typu strukturalnego opis_pola; opis_pola; opis pól struktury (ma tak... posta deklaracje zmiennych) opis pola; ; W deklaracjach wewn trz struktury nie moŝe by Deklaracja struktury określa typ danych, a nie zmienn wic nie nastpuje przydział pamici. Przykład (deklaracja struktury i zmiennej strukturalnej) struct samochod char marka[30]; int rocznik; double cena; ; struct samochod auto1; (C, C++) samochod auto2; (C++) Odwołania do pól struktury sam struct samochod char marka[30]; int rocznik; double cena; auto3;. (kropka) - operator bezpośredniego wyboru pola, -> - operator pośredniego wyboru pola (zmienne wskaźnikowe). Przykład auto1.rocznik = 2003; auto1.cena = 55000; Programowanie obiektowe Program komputerowy opisuje w pewien sposób rzeczywisto odniesieniu do sposobu definiowania przedmiotów wystpuj cych w rzeczywisto ści wykształciły si dwa zasadnicze podejścia: PROCEDURALNE - tworzymy struktur zawieraj c parametry definiuj ce przedmiot i jego stan, a odseparowane funkcje określaj jego właściwo ści struct punkt int x,y; ; void rysuj(struct punkt p) // ciało funkcji Definicja klasy słowo kluczowe nazwa klasy OBIEKTOWE ś. W - dane definiuj ce przedmiot i metody (funkcje składowe) określaj ce jego właściwo ści umieszczamy we wspólnym miejscu - klasie class PUNKT int x,y; void rysuj(void); ; class nazwa_typu // ciało klasy, czyli okreslenie z czego składa si ; średnik klasa Zmienne powyŝszego typu nazywa si obiektami. Jeśli chcemy utworzy powyŝszej klasy, to podobnie jak przy deklaracji innych zmiennych podajemy nazw typu i nazw obiektu: nazwa_typu x; - obiekt klasy nazwa_typu nazwa_typu *y; - wskaźnik na obiekty typu nazwa_typu Przykład PUNKT x; PUNKT *y; Systemy operacyjne Strona 21 z 36 Systemy operacyjne Strona 22 z 36

12 umieszczane danych. z lub ś wywołane Składniki klasy Składnikami klasy mog by: - dane (dane składowe, pola, atrybuty) - oznaczaj w strukturach, Przykład char imie[20]; char nazwisko [30]; ; to samo co pola Do danych w klasie odwołujemy si w taki sam sposób jak w strukturach do jej pól: obiekt.dana wskaźnik->dana osoba x,*y; x.wiek = 15; y = &x; y->wiek = 20; - funkcje (funkcje składowe, metody) - s to funkcje operujce na danych składowych klasy, Przykład char imie[20]; char nazwisko [30]; void zapisz(char *i, char *n, int w); ; Do funkcji w klasie odwołujemy si obiekt.funkcja(argumenty) wskaźnik->funkcja(argumenty) osoba x,*y; x.zapisz( Jan, Kowalski,30); y = &x; y->zapisz( Adam, Kowalski,25); - funkcja w taki sam sposób jak do jej danych. Deklaracje danych i funkcji mog by w klasie w dowolnej kolejności. NiezaleŜnie od miejsca zdefiniowania składnika wewn trz klasy - składnik znany jest w całej definicji klasy. Prawa dostpu do składników klasy Dla składników klasy (danych i funkcji) określa si trzy prawa dost pu: - private (prywatne) - oznacza, Ŝe funkcje i dane klasy dostpne s tylko z wn trza klasy. Dla danych oznacza to, Ŝe tylko funkcje bdce składnikami klasy mog te dane odczytywa do nich co zapisywa. Dla funkcji oznacza to, Ŝe mog one zosta tylko przez inne funkcje składowe tej klasy (oraz tzw. funkcje zaprzyja źnione), - public (publiczne) - komponenty publiczne s ogólnie dostpne, moŝna si do nich odwoływa wn trza klasy lub spoza klasy tak samo jak do pól struktur lub funkcji, - protected (zabezpieczone) - dostp jest taki sam jak dla private, ale dodatkowo s one dostpne dla klas wywodz cych si od tek klasy (dziedziczenie). PowyŜsze trzy etykiety (private, public, protected) moŝna umieszcza w dowolnej kolejności, mog one powtarza. Domyślnie wszystkie składowe s prywatne. Definicja klasy nie definiuje obiektu - nie przydziela pamici. W definicji klasy nie moŝna inicjowa Definiuj c kilka obiektów danej klasy w pamici przydzielane jest miejsce dla wszystkich danych, natomiast funkcje s w pamici tylko jednokrotnie. Funkcje składowe klasy maj dostp do wszystkich jej danych i funkcji. Definiowanie funkcji składowych wewn trz klasy funkcja zdefiniowana wewn trz klasy jest funkcj inline, tzn. Ŝe podczas kompilacji char imie[20]; wszdzie tam, gdzie wystpuje wywołanie char nazwisko[30]; funkcji zostanie wstawiony jej kod void zapisz(char *i, char *n, int w) strcpy(imie,i); strcpy(nazwisko,n); wiek = w; void drukuj(void) printf( %s %s, wiek: %d\n,imie,nazwisko,wiek); ; si Systemy operacyjne Strona 23 z 36 Systemy operacyjne Strona 24 z 36

13 kilka nie definicje Definiowanie funkcji składowych poza klas char imie[20]; char nazwisko[30]; void zapisz(char *i, char *n, int w); void drukuj(void); ; deklaracje funkcji void osoba::zapisz(char *i, char *n, int w) strcpy(imie,i); strcpy(nazwisko,n); wiek = w; void osoba::drukuj() printf("%s %s, wiek: %d\n", imie, nazwisko, wiek); void osoba::zapisz(char *i, char *n, int w) strcpy(imie,i); strcpy(nazwisko,n); wiek = w; void osoba::drukuj(void) printf( %s %s, wiek: %d\n,imie,nazwisko,wiek); Zazwyczaj definicje klas umieszcza si w plikach nagłówkowych *.h, natomiast definicje funkcji składowych w plikach *.cpp. Pliki *.h dołcza si do plików *.cpp dyrektyw #include nazwa.h. W plikach nagłówkowych nie mog wystpowa funkcji, chyba, Ŝe s one umieszczone bezpośrednio w klasie. Przykład (zastosowanie prostej klasy) #include <stdio.h> #include <conio.h> #include <string.h> private: char imie[20]; char nazwisko[30]; void zapisz(char *i, char *n, int w); void drukuj(); ; :: - operator zakresu, pokazuje do jakiej klasy naleŝy funkcja int main() osoba os1; os1.zapisz("jan","kowalski",30); os1.drukuj(); getch(); return 0; Funkcje wywoływane s na rzecz konkretnego obiektu. Do wn trza funkcji przekazywany jest niejawnie wskaźnik do tego obiektu. Tym adresem funkcja inicjalizuje swój wskaźnik zwany this. Zatem funkcja zapisz ma posta: void osoba::zapisz(char *i, char *n, int w) strcpy(this->imie,i); strcpy(this->nazwisko,n); this->wiek = w; Konstruktor private: char imie[20]; char nazwisko[30]; osoba(char *i,char *n,int w); void drukuj(void); ; - konstruktor słuŝy do nadania wartości pocz tkowych obiektowi (cho tylko), - wywoływany jest w momencie tworzenia obiektu, - moŝe mie wariantów czyli róŝn liczb parametrów (przeładowanie), Systemy operacyjne Strona 25 z 36 Systemy operacyjne Strona 26 z 36

14 jawnie nawet osoba::osoba(char *i,char *n,int w) strcpy(imie,i); strcpy(nazwisko,n); wiek = w; Przykład bez konstruktora: z konstruktorem: lub Destruktor osoba os1; os1.zapisz( Jan, Kowalski,30); - nazwa konstruktora jest taka sama jak nazwa klasy, - dla konstruktora nie określamy typu zwracanej wartości (nie moŝe tam wystpi void). osoba os1( Jan, Kowalski,30); osoba os1 = osoba( Jan, Kowalski,30); private: char imie[20]; char nazwisko[30]; osoba(char *i,char *n,int w); ~osoba(void); void drukuj(void); ; osoba::~osoba()... - destruktor wywoływany jest wtedy, gdy obiekt jest likwidowany (destruktor moŝna wywoła - nie spowoduje on jednak usunicia obiektu), - jego nazwa jest taka sama jak nazwa klasy, ale przed jego nazw umieszcza si znak ~, - zadaniem destruktora jest posprz tanie po obiekcie, np. zwolnienie pamici, - dla destruktora nie określamy typu zwracanej wartości. Przykład (zastosowanie konstruktora i destruktora) #include <stdio.h> #include <conio.h> #include <string.h> private: char *imie; char *nazwisko; osoba(char *i, char *n, int w); ~osoba(); void drukuj(); ; osoba::osoba(char *i, char *n, int w) imie = new char[strlen(i)+1]; nazwisko = new char[strlen(n)+1]; strcpy(imie,i); strcpy(nazwisko,n); wiek = w; osoba::~osoba() delete imie; delete nazwisko; void osoba::drukuj() printf("%s %s, wiek: %d\n",imie,nazwisko,wiek); int main() osoba os1("jan","kowalski",30); os1.drukuj(); getch(); return 0; Systemy operacyjne Strona 27 z 36 Systemy operacyjne Strona 28 z 36

15 operacje dodatkowe Przykład (zastosowanie konstruktora i destruktora) #include <stdio.h> #include <conio.h> #include <string.h> class test char name[15]; test(char *); ~test(); ; test::test(char *n) strcpy(name,n); printf("konstruktor obiektu: %s \n",name); test::~test() printf("destruktor obiektu: %s \n",name); int main() test t1("t1"), t2("t2");; getch(); test t3("t3"); getch(); getch(); return 0; Dziedziczenie Dziedziczenie jest to technika pozwalaj c na definiowanie nowej klasy przy wykorzystaniu klasy jucej. Dziedziczenie polega na przejmowaniu jednej klasy (klasy bazowej, podstawowej) przez inn klas (klas pochodn ). Przy dziedziczeniu, w skład obiektów klasy pochodnej automatycznie wchodz pola klasy bazowej, a do obiektów klasy pochodnej moŝemy stosowa zdefiniowane przez funkcje składowe klasy bazowej. Ŝ istniej Przykład Klasa podstawowa (bazowa) char *imie; char *nazwisko; osoba(char *i,char *n,int w); ~osoba() void drukuj(); ; class student : public osoba Klasa pochodna klasy osoba class student : public osoba char *wydzial; int semestr; ; student(char *i,char *n, int w,char *wy,int s); ~student() void drukuj(); void promocja(); lista pochodzenia nazwa klasy podstawowej sposób dziedziczenia (specyfikator dost pu) W klasie pochodnej moŝna zdefiniowa dane składowe, dodatkowe funkcje składowe oraz dane i funkcje o takich samych nazwach jak w klasie podstawowej (dane i funkcje z klasy podstawowej s zasłaniane). Jeśli nie podamy sposobu dziedziczenia, to domyślnie bdzie to private. Sposób dziedziczenia klasa podstawowa sposób dziedziczenia private protected public private protected private protected protected public private protected public Podczas dziedziczenia nie s przypisania =. Przykład dziedziczone: konstruktor, destruktor i operator student st1( Jan, Kowalski,20, WE,2); - deklaracja obiektu st1.drukuj(); - wywołanie funkcji z klasy student st1.osoba::drukuj(); - wywołanie funkcji z klasy osoba Systemy operacyjne Strona 29 z 36 Systemy operacyjne Strona 30 z 36

16 ś wywołania MoŜliwe jest dziedziczenie wielokrotne, tzn. klasa pochodna moŝe by podstawow dla innej klasy. Przykład (zastosowanie dziedziczenia) #include <stdio.h> #include <conio.h> #include <string.h> private: char *imie; char *nazwisko; osoba(char*,char *,int); ~osoba(); void drukuj(); ; klasa podstawowa (bazowa) klasa pochodna class student : public osoba private: char *wydzial; int semestr; student(char *,char *,int,char *,int); ~student(); void drukuj(); void promocja(); konstruktor klasy osoba ; osoba::osoba(char *i, char *n, int w) imie = new char[strlen(i)+1]; nazwisko = new char[strlen(n)+1]; strcpy(imie,i); strcpy(nazwisko,n); wiek = w; osoba::~osoba() destruktor klasy osoba delete imie; delete nazwisko; klas void osoba::drukuj() printf("%s %s, Wiek: %d,",imie,nazwisko,wiek); student::student(char *i,char *n,int w,char *wy,int s) : osoba(i,n,w) wydzial = new char[strlen(wy)+1]; strcpy(wydzial,wy); semestr = s; lista inicjalizacyjna konstruktora klasy student::~student() delete wydzial; destruktor klasy student void student::drukuj() osoba::drukuj(); printf(" Wydzial: %s, Semestr: %d.\n",wydzial,semestr); void student::promocja() semestr++; int main() student st1("jan","kowalski",20,"we",2); st1.drukuj(); st1.promocja(); st1.drukuj(); st1.osoba::drukuj(); getch(); return 0; konstruktor klasy student student zawieraj ca wywołanie konstruktora klasy podstawowej (osoba) Jako pierwszy zostanie wywołany konstruktor klasy podstawowej (osoba) a po nim konstruktor klasy pochodnej (student) Kolejno destruktorów jest odwrotna w stosunku do konstruktorów - jako pierwszy jest wywoływany destruktor klasy student, a po nim destruktor klasy osoba. Systemy operacyjne Strona 31 z 36 Systemy operacyjne Strona 32 z 36

17 z ś argumentów. inny priorytetu praktycznie obiekt przeładowane tylko ś klasy. Przeładowanie operatorów w klasie Przeładowanie operatora polega na nadaniu mu specjalnego znaczenia w momencie, gdy stoi on obok obiektu jakiej Przeładowanie operatora dokonuje si definiuj c własn funkcj o postaci: słowo kluczowe nazwa operatora (np. +, -, itp.) typ_zwracany (argumenty) // ciało funkcji jako co najmniej jeden z argumentów musi wystpi klasy zdefiniowanej przez uŝytkownika MoŜna przeładowa wszystkie operatory. Nie moŝna wymy śla swoich operatorów. Nie moŝna zmienia operatorów. Automatycznie tworzone s operatory: przypisania ( = ), pobrania adresu ( & ), new i delete (tworzenie i usuwanie obiektów). Ten sam operator moŝna przeładowa wielokrotnie, ale za kaŝdym razem funkcja operatorowa musi mie typ lub kolejno Operatory mog by jako funkcja globalna lub jako funkcja składowa klasy. Funkcja globalna macierz operator - (macierz mac1, macierz mac2) macierz wynik(mac1.size); for (int i=0;i<mac1.size;i++) for (int j=0;j<mac1.size;j++) *(wynik.m+i*wynik.size+j)=*(mac1.m+i*mac1.size+j) -*(mac2.m+i*mac2.size+j); return wynik; Aby funkcja globalna mogła korzysta zaprzyja źnion z klas : pól prywatnych klasy musi by friend macierz operator - (macierz, macierz); umieszczone w definicji klasy. funkcj Funkcja składowa klasy macierz macierz::operator - (macierz mac2) macierz wynik(size); for (int i=0;i<size;i++) for (int j=0;j<size;j++) *(wynik.m+i*wynik.size+j) = *(m+i*size+j) - *(mac2.m+i*mac2.size+j); return wynik; Do funkcji przekazywany jest tylko jeden argument (drugi), pierwszy przekazywany jest domyślnie przez wskaźnik this. Funkcja operatorowa, która jest składow klasy wymaga, aby obiekt stojcy po lewej stronie operatora był obiektem tej klasy. Operatory >> i << moŝna przeładowywa jako funkcje globalne. Przykład (klasa wykonuj ca operacje na macierzach kwadratowych) #include <iostream.h> #include <conio.h> #include <stdlib.h> #include <time.h> class macierz private: int size; /* rozmiar macierzy */ int *m; /* wskaznik na macierz */ macierz(int); /* konstruktor */ macierz(macierz &); /* konstruktor kopiujacy */ ~macierz(); /* destruktor */ void generuj(int,int); macierz operator + (macierz); friend macierz operator - (macierz, macierz); friend ostream & operator << (ostream &, macierz); ; macierz::macierz(int n) size = n; m = new int[n*n]; for (int i=0;i<size;i++) for (int j=0;j<size;j++) *(m+i*size+j) = 0; konstruktor klasy macierz (z dynamicznym przydziałem pami ci) Systemy operacyjne Strona 33 z 36 Systemy operacyjne Strona 34 z 36

18 macierz::macierz(macierz &mac) size = mac.size; konstruktor kopiujcy niezbdny do m = new int[size*size]; prawidłowego wykonania przypisania A=B, for (int i=0;i<size;i++) gdy A i B s obiektami klasy macierz for (int j=0;j<size;j++) *(m+i*size+j) = *(mac.m+i*size+j); macierz::~macierz() delete m; void macierz::generuj(int a, int b) srand(time(null)); funkcja generujca elementy for (int i=0;i<size;i++) macierzy z zakresu <a,b> for (int j=0;j<size;j++) *(m+i*size+j) = rand()%(b-a+1)+a; ostream & operator << (ostream &ekran, macierz mac) for (int i=0;i<mac.size;i++) przeładowanie operatora << poza klas for (int j=0;j<mac.size;j++) cout << *(mac.m+i*mac.size+j) << " "; cout << endl; return ekran; macierz macierz::operator + (macierz mac) destruktor klasy macierz przeładowanie operatora + w klasie macierz wynik(size); for (int i=0;i<size;i++) for (int j=0;j<size;j++) *(wynik.m+i*size+j) = *(m+i*size+j) + *(mac.m+i*size+j); return wynik; macierz operator - (macierz mac1, macierz mac2) macierz wynik(mac1.size); przeładowanie for (int i=0;i<mac1.size;i++) operatora - poza klas for (int j=0;j<mac1.size;j++) *(wynik.m+i*wynik.size+j) = *(mac1.m+i*mac1.size+j) - *(mac2.m+i*mac2.size+j); return wynik; int main() macierz m1(3), m2(3), m3(3); cout << m1 << endl << m2 << endl; m1.generuj(10,20); m2.generuj(-10,10); cout << m1 << endl << m2 << endl; m3 = m1 + m2; cout << m3 << endl; m3 = m1 - m2; cout << m3 << endl; getch(); return 0; LITERATURA: Symfonia C++, tom 1,2,3, Edition 2000, Warszawa, Symfonia C++ standard. Programowanie w j [1] J. Grbosz: [2] J. Gr zyku C++ bosz: orientowane obiektowo, Edition 2000, Warszawa, [3] K. Barteczko: Praktyczne wprowadzenie do programowania obiektowego w j zyku C++, Lupus, Warszawa [4] A. Zalewski: Programowanie w j zykach C i C++ z wykorzystaniem pakietu Borland C++, Wydawnictwo Nakom, Pozna, [5] B. Stroustrup: J zyk C++, WNT, Warszawa, [6] B. Eckel: Thinking In C++. Edycja polska, Helion, Gliwice, Systemy operacyjne Strona 35 z 36 Systemy operacyjne Strona 36 z 36

Spis treści TRYB GRAFICZNY SYSTEMU WINDOWS - PODSTAWY OBSŁUGI WYBRANEGO ŚRODOWISKA PROGRAMISTYCZNEGO. Informatyka 2

Spis treści TRYB GRAFICZNY SYSTEMU WINDOWS - PODSTAWY OBSŁUGI WYBRANEGO ŚRODOWISKA PROGRAMISTYCZNEGO. Informatyka 2 Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do pracowni specjalistycznej z przedmiotu Informatyka 2 Kod przedmiotu: ES1C300 016 (studia stacjonarne)

Bardziej szczegółowo

Spis treści TRYB GRAFICZNY SYSTEMU WINDOWS - PODSTAWY OBSŁUGI WYBRANEGO ŚRODOWISKA PROGRAMISTYCZNEGO, TWORZENIE INTERFEJSU UŻYTKOWNIKA.

Spis treści TRYB GRAFICZNY SYSTEMU WINDOWS - PODSTAWY OBSŁUGI WYBRANEGO ŚRODOWISKA PROGRAMISTYCZNEGO, TWORZENIE INTERFEJSU UŻYTKOWNIKA. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do pracowni specjalistycznej z przedmiotu Informatyka 2 Kod przedmiotu: EZ1C300 014 (studia niestacjonarne)

Bardziej szczegółowo

Delphi podstawy programowania. Środowisko Delphi

Delphi podstawy programowania. Środowisko Delphi Delphi podstawy programowania Środowisko Delphi Olsztyn 2004 Delphi Programowanie obiektowe - (object-oriented programming) jest to metodologia tworzeniu programów komputerowych definiująca je jako zbiór

Bardziej szczegółowo

Programowanie w środowiskach RAD Język C++ w środowiskach RAD

Programowanie w środowiskach RAD Język C++ w środowiskach RAD Programowanie w środowiskach RAD Język C++ w środowiskach RAD Roman Simiński roman.siminski@us.edu.pl www.siminskionline.pl C++ Builder i biblioteka VCL Wprowadzenie, architektura aplikacji, elementy biblioteki

Bardziej szczegółowo

Obliczenie azymutu ze współrzędnych wersja C++ Builder

Obliczenie azymutu ze współrzędnych wersja C++ Builder Obliczenie azymutu ze współrzędnych wersja C++ Builder Specyfikacja problemu algorytmicznego Problem algorytmiczny: Obliczenie azymutów i długości, gdy dana jest tablica współrzędnych punktów (Nr X Y).

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania. Ćwiczenie. Pojęcia bazowe. Języki programowania. Środowisko programowania Visual Studio

Podstawy programowania. Ćwiczenie. Pojęcia bazowe. Języki programowania. Środowisko programowania Visual Studio Podstawy programowania Ćwiczenie Pojęcia bazowe. Języki programowania. Środowisko programowania Visual Studio Tematy ćwiczenia algorytm, opis języka programowania praca ze środowiskiem, formularz, obiekty

Bardziej szczegółowo

Język programowania. Andrzej Bobyk http://www.alfabeta.lublin.pl. www.alfabeta.lublin.pl/jp/

Język programowania. Andrzej Bobyk http://www.alfabeta.lublin.pl. www.alfabeta.lublin.pl/jp/ Język programowania Andrzej Bobyk http://www.alfabeta.lublin.pl www.alfabeta.lublin.pl/jp/ Literatura K. Reisdorph: Delphi 6 dla każdego. Helion, Gliwice 2001 A. Grażyński, Z. Zarzycki: Delphi 7 dla każdego.

Bardziej szczegółowo

dr inż. Jarosław Forenc

dr inż. Jarosław Forenc Informatyka 2 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny semestr III, studia stacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016 Pracownia nr 1 (21/23.09.2015) Rok akademicki 2015/2016, Pracownia nr 1 2/22

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem.

WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM. NetBeans. Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. WYKONANIE APLIKACJI OKIENKOWEJ OBLICZAJĄCEJ SUMĘ DWÓCH LICZB W ŚRODOWISKU PROGRAMISTYCZNYM NetBeans Wykonał: Jacek Ventzke informatyka sem. VI 1. Uruchamiamy program NetBeans (tu wersja 6.8 ) 2. Tworzymy

Bardziej szczegółowo

Programowanie obiektowe zastosowanie języka Java SE

Programowanie obiektowe zastosowanie języka Java SE Programowanie obiektowe zastosowanie języka Java SE Wstęp do programowania obiektowego w Javie Autor: dr inŝ. 1 Java? Java język programowania obiektowo zorientowany wysokiego poziomu platforma Javy z

Bardziej szczegółowo

Informatyka 2. Informatyka 2. Wykład nr 1 (04.10.2008) Dane podstawowe. - Wydział Elektryczny. Politechnika Białostocka. Program wykładu (1/2)

Informatyka 2. Informatyka 2. Wykład nr 1 (04.10.2008) Dane podstawowe. - Wydział Elektryczny. Politechnika Białostocka. Program wykładu (1/2) Rok akademicki 2008/2009, Wykład nr 1 2/25 Dane podstawowe Informatyka 2 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr III, studia niestacjonarne I stopnia (zaoczne) Rok akademicki

Bardziej szczegółowo

MenadŜer haseł Instrukcja uŝytkownika

MenadŜer haseł Instrukcja uŝytkownika MenadŜer haseł Instrukcja uŝytkownika Spis treści 1. Uruchamianie programu.... 3 2. Minimalne wymagania systemu... 3 3. Środowisko pracy... 3 4. Opis programu MenadŜer haseł... 3 4.1 Logowanie... 4 4.2

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika

Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika Rozdział 2. Konfiguracja środowiska pracy uŝytkownika Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na dostosowanie pulpitu i menu Start do indywidualnych potrzeb uŝytkownika. Środowisko graficzne systemu

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWANIE W SYSTEMIE WINDOWS

PROGRAMOWANIE W SYSTEMIE WINDOWS PROGRAMOWANIE W SYSTEMIE WINDOWS NajwaŜniejsze cechy: Środowisko Windows umoŝliwia pracę wielozadaniową (z wieloma programami aplikacjami jednocześnie). Występuje współdzielenie zasobów komputera oraz

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 1 - Programowanie proceduralne i obiektowe

Laboratorium 1 - Programowanie proceduralne i obiektowe Laboratorium 1 - Programowanie proceduralne i obiektowe mgr inż. Kajetan Kurus 4 marca 2014 1 Podstawy teoretyczne 1. Programowanie proceduralne (powtórzenie z poprzedniego semestru) (a) Czym się charakteryzuje?

Bardziej szczegółowo

Programowanie Komputerów 2FD. Materiały pomocnicze do laboratorium

Programowanie Komputerów 2FD. Materiały pomocnicze do laboratorium Programowanie Komputerów 2FD Materiały pomocnicze do laboratorium 2 Spis treści ZAJĘCIA 1. WPROWADZENIE... 4 1. ZAPOZNANIE SIĘ ZE ŚRODOWISKIEM PRACY... 4 Praca w sieci lokalnej... 4 Sposób logowania...

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do systemu Delphi

Wprowadzenie do systemu Delphi 50 Rozdział 4 Wprowadzenie do systemu Delphi W niniejszym rozdziale zilustrujemy na prostych przykładach proces programowania wizualno-obiektowego w systemie Delphi. 4.1 Znajdowanie elementu maksymalnego

Bardziej szczegółowo

Dodanie nowej formy do projektu polega na:

Dodanie nowej formy do projektu polega na: 7 Tworzenie formy Forma jest podstawowym elementem dla tworzenia interfejsu użytkownika aplikacji systemu Windows. Umożliwia uruchomienie aplikacji, oraz komunikację z użytkownikiem aplikacji. W trakcie

Bardziej szczegółowo

Sposoby tworzenia projektu zawierającego aplet w środowisku NetBeans. Metody zabezpieczenia komputera użytkownika przed działaniem apletu.

Sposoby tworzenia projektu zawierającego aplet w środowisku NetBeans. Metody zabezpieczenia komputera użytkownika przed działaniem apletu. Sposoby tworzenia projektu zawierającego aplet w środowisku NetBeans. Metody zabezpieczenia komputera użytkownika przed działaniem apletu. Dr inż. Zofia Kruczkiewicz Dwa sposoby tworzenia apletów Dwa sposoby

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD. Rozpoczęcie pracy z AutoCAD-em. Uruchomienie programu

Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD. Rozpoczęcie pracy z AutoCAD-em. Uruchomienie programu Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2010. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska

Bardziej szczegółowo

Instrukcja laboratoryjna cz.3

Instrukcja laboratoryjna cz.3 Języki programowania na platformie.net cz.2 2015/16 Instrukcja laboratoryjna cz.3 Język C++/CLI Prowadzący: Tomasz Goluch Wersja: 2.0 I. Utworzenie projektu C++/CLI z interfejsem graficznym WPF 1 Cel:

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

PROGRAM: WYSZUKANIE LICZBY MAKSYMALNEJ

PROGRAM: WYSZUKANIE LICZBY MAKSYMALNEJ PROGRAM: WYSZUKANIE LICZBY MAKSYMALNEJ 1. Na dysku STUDENT we własnym folderze utwórz podfolder o nazwie: WarMax. 2. Uruchom program Delphi. 3. Zapamiętaj w folderze WarMax poszczególne pliki tworzące

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Instalacji

Instrukcja Instalacji Generator Wniosków Płatniczych dla Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Instrukcja Instalacji Aplikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Spis treści

Bardziej szczegółowo

Wykład VII. Programowanie. dr inż. Janusz Słupik. Gliwice, 2014. Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej. c Copyright 2014 Janusz Słupik

Wykład VII. Programowanie. dr inż. Janusz Słupik. Gliwice, 2014. Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej. c Copyright 2014 Janusz Słupik Wykład VII Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej Gliwice, 2014 c Copyright 2014 Janusz Słupik Kompilacja Kompilator C program do tłumaczenia kodu źródłowego na język maszynowy. Preprocesor

Bardziej szczegółowo

Strona główna. Strona tytułowa. Programowanie. Spis treści. Sobera Jolanta 16.09.2006. Strona 1 z 26. Powrót. Full Screen. Zamknij.

Strona główna. Strona tytułowa. Programowanie. Spis treści. Sobera Jolanta 16.09.2006. Strona 1 z 26. Powrót. Full Screen. Zamknij. Programowanie Sobera Jolanta 16.09.2006 Strona 1 z 26 1 Wprowadzenie do programowania 4 2 Pierwsza aplikacja 5 3 Typy danych 6 4 Operatory 9 Strona 2 z 26 5 Instrukcje sterujące 12 6 Podprogramy 15 7 Tablice

Bardziej szczegółowo

9.1.2. Ustawienia personalne

9.1.2. Ustawienia personalne 9.1.2. Ustawienia personalne 9.1. Konfigurowanie systemu Windows Systemy z rodziny Windows umożliwiają tzw. personalizację ustawień interfejsu graficznego poprzez dostosowanie wyglądu pulpitu, menu Start

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWANIE OBIEKTOWE ĆWICZENIE 1

PROGRAMOWANIE OBIEKTOWE ĆWICZENIE 1 C++ Builder. Programowanie obiektowe. Ćwiczenie 1. 1 PROGRAMOWANIE OBIEKTOWE ĆWICZENIE 1 C++ BUILDER 6.0 PE Projektowanie prostej aplikacji okienkowej Formularz okna głównego Obiekt TForm Obiekt MainMenu

Bardziej szczegółowo

Generator Wniosków Płatniczych dla Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Instrukcja Instalacji

Generator Wniosków Płatniczych dla Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Instrukcja Instalacji Generator Wniosków Płatniczych dla Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Instrukcja Instalacji Aplikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Warszawa,

Bardziej szczegółowo

O środowisku Windows. R. Robert Gajewski omklnx.il.pw.edu.pl/~rgajewski www.il.pw.edu.pl/~rg s-rg@siwy.il.pw.edu.pl

O środowisku Windows. R. Robert Gajewski omklnx.il.pw.edu.pl/~rgajewski www.il.pw.edu.pl/~rg s-rg@siwy.il.pw.edu.pl O środowisku Windows R. Robert Gajewski omklnx.il.pw.edu.pl/~rgajewski www.il.pw.edu.pl/~rg s-rg@siwy.il.pw.edu.pl Windows 1.0/2.0! Zapowiadany na 1983 rok system pojawił się w listopadzie 1985 w wersji

Bardziej szczegółowo

Projektowanie i programowanie aplikacji biznesowych. Wykład 2

Projektowanie i programowanie aplikacji biznesowych. Wykład 2 Projektowanie i programowanie aplikacji biznesowych Wykład 2 Kontrolki w Windows API Aby korzystać z kontrolek należy dołączyć plik nagłówkowy o nazwie commctrl.h oraz bibliotekę o nazwie libcomctl32.a.

Bardziej szczegółowo

Przypominacz Instrukcja uŝytkownika

Przypominacz Instrukcja uŝytkownika Przypominacz Instrukcja uŝytkownika Spis treści 1. Uruchamianie programu.... 3 2. Minimalne wymagania systemu... 3 3. Środowisko pracy... 3 4. Opis programu Przypominacz... 3 4.1 Ikona w zasobniku systemowym...

Bardziej szczegółowo

C++ Builder. Programowanie komputerów. C++ Builder: OOP. C++ Builder: EDP. C++ Builder: EDP. C++ Builder: EDP

C++ Builder. Programowanie komputerów. C++ Builder: OOP. C++ Builder: EDP. C++ Builder: EDP. C++ Builder: EDP Programowanie komputerów Programowanie w środowisku Borland C++ Builder C++ Builder Trzy filary: OOP programowanie obiektowe RAD szybkie tworzenie interfejsu GUI EDP programowanie sterowane zdarzeniami

Bardziej szczegółowo

Środowiska i platformy programistyczne

Środowiska i platformy programistyczne Środowiska i platformy programistyczne 1 Rys historyczny lata 80-90: efektywność! Cel: zwiększyć efektywność programisty jedno narzędzie: integracja edytor kodu, funkcje programistyczne (kompilacja, łączenie,

Bardziej szczegółowo

KROK 17 i 18. Cel: Tworzymy oddzielne okno - O autorze. 1. Otwórz swój program. 2. Skompiluj i sprawdź, czy działa prawidłowo.

KROK 17 i 18. Cel: Tworzymy oddzielne okno - O autorze. 1. Otwórz swój program. 2. Skompiluj i sprawdź, czy działa prawidłowo. Odcinek 13 Dzisiaj zaprogramujemy okno O autorze. Dzisiaj programujemy okno - O autorze. Ppostaramy się włączyć do naszego projektu kkolejny, trzeci już formularz. Pamiętajcie, żeby aby za każdym razemzawsze

Bardziej szczegółowo

16) Wprowadzenie do raportowania Rave

16) Wprowadzenie do raportowania Rave 16) Wprowadzenie do raportowania Rave Tematyka rozdziału: Przegląd wszystkich komponentów Rave Tworzenie nowego raportu przy użyciu formatki w środowisku Delphi Aktywacja środowiska Report Authoring Visual

Bardziej szczegółowo

Materiały oryginalne: ZAWWW-2st1.2-l11.tresc-1.0kolor.pdf. Materiały poprawione

Materiały oryginalne: ZAWWW-2st1.2-l11.tresc-1.0kolor.pdf. Materiały poprawione Materiały oryginalne: ZAWWW-2st1.2-l11.tresc-1.0kolor.pdf Materiały poprawione Rozwiązanie zadania w NetBeans IDE 7.4: Jarosław Ksybek, Adam Miazio Celem ćwiczenia jest przygotowanie prostej aplikacji

Bardziej szczegółowo

5. Administracja kontami uŝytkowników

5. Administracja kontami uŝytkowników 5. Administracja kontami uŝytkowników Windows XP, w porównaniu do systemów Windows 9x, znacznie poprawia bezpieczeństwo oraz zwiększa moŝliwości konfiguracji uprawnień poszczególnych uŝytkowników. Natomiast

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych

Politechnika Gdańska Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Laboratorium OiOSE. Programowanie w środowisku MS Visual C++ 1 Politechnika Gdańska Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Organizacja i Oprogramowanie Systemów Elektronicznych Michał Kowalewski

Bardziej szczegółowo

Programowanie obiektowe. Literatura: Autor: dr inŝ. Zofia Kruczkiewicz

Programowanie obiektowe. Literatura: Autor: dr inŝ. Zofia Kruczkiewicz Programowanie obiektowe Literatura: Autor: dr inŝ. Zofia Kruczkiewicz Java P. L. Lemay, Naughton R. Cadenhead Java Podręcznik 2 dla kaŝdego Języka Programowania Java Linki Krzysztof Boone oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja modułu alarmowania w oprogramowaniu InTouch 7.11

Konfiguracja modułu alarmowania w oprogramowaniu InTouch 7.11 INFORMATOR TECHNICZNY WONDERWARE Informator Techniczny nr 58 28-11-2002 Konfiguracja modułu alarmowania w oprogramowaniu InTouch 7.11 Oprogramowanie wizualizacyjne InTouch 7.11, gromadzi informacje alarmowe

Bardziej szczegółowo

Tworzenie okna dialogowego w edytorze raportu SigmaNEST część 2

Tworzenie okna dialogowego w edytorze raportu SigmaNEST część 2 Tworzenie okna dialogowego w edytorze raportu SigmaNEST część 2 W ostatniej części newslettera wyjaśniliśmy czym jest okno dialogowe oraz w jaki sposób można je utworzyć. Przy pomocy edytora raportów SigmaNEST

Bardziej szczegółowo

Programowanie Obiektowe GUI

Programowanie Obiektowe GUI Programowanie Obiektowe GUI Swing Celem ćwiczenia jest ilustracja wizualnego tworzenia graficznego interfejsu użytkownika opartego o bibliotekę Swing w środowisku NetBeans. Ponadto, ćwiczenie ma na celu

Bardziej szczegółowo

Języki i paradygmaty programowania

Języki i paradygmaty programowania Języki i paradygmaty programowania WYDZIAŁ ELEKTRONIKI i INFORMATYKI dr inż. Robert Arsoba Politechnika Koszalińska Wydział Elektroniki i Informatyki POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA 2009/2010 Materiały do wykładu

Bardziej szczegółowo

FAQ: 00000003/PL Data: 14/06/2007 Konfiguracja współpracy programów PC Access i Microsoft Excel ze sterownikiem S7-200

FAQ: 00000003/PL Data: 14/06/2007 Konfiguracja współpracy programów PC Access i Microsoft Excel ze sterownikiem S7-200 Za pomocą oprogramowania PC Access oraz programu Microsoft Excel moŝliwa jest prosta wizualizacja programów wykonywanych na sterowniku SIMATIC S7-200. PC Access umoŝliwia podgląd wartości zmiennych oraz

Bardziej szczegółowo

Drukarki termosublimacyjne

Drukarki termosublimacyjne INK JET PHOTO IMAGING PREPRESS MEDICAL IMAGING Drukarki termosublimacyjne DS40 DS80 Instrukcja instalacji i ustawienia sterownika drukarki w systemie operacyjnym Windows 2000 i XP Wersja 3.10 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Norton Commander (NC) wersja 4.0. Autor: mgr inż. Tomasz Staniszewski

Instrukcja obsługi Norton Commander (NC) wersja 4.0. Autor: mgr inż. Tomasz Staniszewski Instrukcja obsługi Norton Commander (NC) wersja 4.0 Autor: mgr inż. Tomasz Staniszewski ITM Zakład Technologii Maszyn, 15.10.2001 2 1.Uruchomienie programu Aby uruchomić program Norton Commander standardowo

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu MS Office Word

Edytor tekstu MS Office Word Edytor tekstu program komputerowy ukierunkowany zasadniczo na samo wprowadzanie lub edycję tekstu, a nie na nadawanie mu zaawansowanych cech formatowania (do czego służy procesor tekstu). W zależności

Bardziej szczegółowo

Kierunek: ETI Przedmiot: Programowanie w środowisku RAD - Delphi Rok III Semestr 5. Ćwiczenie 5 Aplikacja wielo-okienkowa

Kierunek: ETI Przedmiot: Programowanie w środowisku RAD - Delphi Rok III Semestr 5. Ćwiczenie 5 Aplikacja wielo-okienkowa Kierunek: ETI Przedmiot: Programowanie w środowisku RAD - Delphi Rok III Semestr 5 Ćwiczenie 5 Aplikacja wielo-okienkowa 1. Opracuj aplikację realizującą obliczenia na podstawie danych wpisywanych w komponencie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA PROGRAMÓW FINKA DOS W SYSTEMACH 64 bit

INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA PROGRAMÓW FINKA DOS W SYSTEMACH 64 bit INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA PROGRAMÓW FINKA DOS W SYSTEMACH 64 bit W celu uruchomienia programów DOS na Windows 7 Home Premium 64 bit lub Windows 8/8.1 można wykorzystać programy DoxBox oraz D-Fend

Bardziej szczegółowo

Borland to firma, która stworzyła kilka środowisk programistycznych: Turbo Pascal Borland Pascal Objekt Pascal Borland Delphi C++ Builder C++

Borland to firma, która stworzyła kilka środowisk programistycznych: Turbo Pascal Borland Pascal Objekt Pascal Borland Delphi C++ Builder C++ Odcinek 1. Czym jest Borland Delphi? Borland to firma, która stworzyła kilka środowisk programistycznych: Turbo Pascal Borland Pascal Objekt Pascal Borland Delphi C++ Builder C++ Delphi wywodzi się od

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy OpenOffice to darmowy zaawansowany pakiet biurowy, w skład którego wchodzą następujące programy: edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do tworzenia

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy MS EXCEL CZ.2

WyŜsza Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy MS EXCEL CZ.2 - 1 - MS EXCEL CZ.2 FUNKCJE Program Excel zawiera ok. 200 funkcji, będących predefiniowanymi formułami, słuŝącymi do wykonywania określonych obliczeń. KaŜda funkcja składa się z nazwy funkcji, która określa

Bardziej szczegółowo

Wstęp - Prosta aplikacja internetowa w technologii Java EE 5. Programowanie komponentowe 1

Wstęp - Prosta aplikacja internetowa w technologii Java EE 5. Programowanie komponentowe 1 Wstęp - Prosta aplikacja internetowa w technologii Java EE 5 Programowanie komponentowe 1 Przykład 1- Wykonanie prostej aplikacji internetowej w technologii JavaEE w środowisku Netbeans 5.5 z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Konta uŝytkowników. Konta uŝytkowników dzielą się na trzy grupy: lokalne konta uŝytkowników, domenowe konta uŝytkowników, konta wbudowane

Konta uŝytkowników. Konta uŝytkowników dzielą się na trzy grupy: lokalne konta uŝytkowników, domenowe konta uŝytkowników, konta wbudowane Konta uŝytkowników Konta uŝytkowników dzielą się na trzy grupy: lokalne konta uŝytkowników, domenowe konta uŝytkowników, konta wbudowane Lokalne konto uŝytkownika jest najczęściej wykorzystywane podczas

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane programowanie w (pakiecie) Delphi

Zaawansowane programowanie w (pakiecie) Delphi Zaawansowane programowanie w (pakiecie) Delphi Andrzej Marciniak Prezentacja multimedialna przygotowana za pomoc¹ systemu Corel Presentations 11 i X3 Copyright 2004-2010 by Andrzej Marciniak DEL-12(1 z

Bardziej szczegółowo

Windows XP. Procesor Pentium II/AMD 233 MHz lub szybszy

Windows XP. Procesor Pentium II/AMD 233 MHz lub szybszy Windows XP Minimalne Zalecane Procesor Pentium II/AMD 233 MHz lub szybszy Procesor Pentium II /AMD 300 MHz lub szybszy 64 MB Pamięci RAM 128 MB Pamięci RAM lub więcej 1,5 GB wolnego miejsca na dysku 2

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja jesień 2005)

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja jesień 2005) Instrukcja numer SPD1/04_03/Z2 Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja jesień 2005) Opiekun pracowni internetowej cz. 1 (PD1) Przygotowanie własnego obrazu systemu operacyjnego dla stacji roboczych

Bardziej szczegółowo

Smart Label Printers. Szybki Start. Dla Windows 2000, Windows XP i Mac OS X.

Smart Label Printers. Szybki Start. Dla Windows 2000, Windows XP i Mac OS X. Smart Label Printers 420 430 410 Szybki Start Dla Windows 2000, Windows XP i Mac OS X. Przygotowanie SLP 1. Podłącz zasilacz do drukarki SLP 410,420 lub 430 i do gniazdka sieciowego. 2. Naciśnij przycisk

Bardziej szczegółowo

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta - 1 - Platforma szkoleniowa krok po kroku Poradnik Kursanta PORA - 2 - Jeśli masz problemy z uruchomieniem Platformy szkoleniowej warto sprawdzić poprawność poniższych konfiguracji: - 3 - SPRZĘT Procesor

Bardziej szczegółowo

Formularze w programie Word

Formularze w programie Word Formularze w programie Word Formularz to dokument o określonej strukturze, zawierający puste pola do wypełnienia, czyli pola formularza, w których wprowadza się informacje. Uzyskane informacje można następnie

Bardziej szczegółowo

Języki i paradygmaty programowania doc. dr inż. Tadeusz Jeleniewski

Języki i paradygmaty programowania doc. dr inż. Tadeusz Jeleniewski Języki i paradygmaty programowania doc. dr inż. Tadeusz Jeleniewski e-mail: t.jeleniewski@neostrada.pl tadeusz.jeleniewski@pwr.wroc.pl http://www.tjeleniewski.wstt.edu.pl Treści kształcenia: Paradygmaty

Bardziej szczegółowo

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS System Operacyjny DOS DOS (ang. Disc Operating System) jest to 16-bitowy jednozadaniowy system operacyjny. Głównym zadaniem systemu jest obsługa plików w systemie FAT (ang. File Allocation Table) i wsparcie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowanie obiektowego w języku C++

Wprowadzenie do programowanie obiektowego w języku C++ Wprowadzenie do programowanie obiektowego w języku C++ Część czwarta Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Niniejsze opracowanie zawiera skrót treści wykładu, lektura

Bardziej szczegółowo

1. Przypisy, indeks i spisy.

1. Przypisy, indeks i spisy. 1. Przypisy, indeks i spisy. (Wstaw Odwołanie Przypis dolny - ) (Wstaw Odwołanie Indeks i spisy - ) Przypisy dolne i końcowe w drukowanych dokumentach umożliwiają umieszczanie w dokumencie objaśnień, komentarzy

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Multimedia

Rozdział 4. Multimedia Rozdział 4. Multimedia Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na wykorzystanie ogromnych moŝliwości multimedialnych systemu Windows XP. Większość narzędzi multimedialnych w Windows XP pochodzi z systemu

Bardziej szczegółowo

Metodyki i Techniki Programowania 1 1 1. MECHANIZM POWSTAWANIA PROGRAMU W JĘZYKU C PODSTAWOWE POJĘCIA

Metodyki i Techniki Programowania 1 1 1. MECHANIZM POWSTAWANIA PROGRAMU W JĘZYKU C PODSTAWOWE POJĘCIA Metodyki i Techniki Programowania 1 1 ZAJ CIA 3. 1. MECHANIZM POWSTAWANIA PROGRAMU W JĘZYKU C PODSTAWOWE POJĘCIA IDE zintegrowane środowisko programistyczne, zawierające kompilator, edytor tekstu i linker,

Bardziej szczegółowo

Aplikacje internetowe i rozproszone - laboratorium

Aplikacje internetowe i rozproszone - laboratorium Aplikacje internetowe i rozproszone - laboratorium Web Services (część 3). Do wykonania ćwiczeń potrzebne jest zintegrowane środowisko programistyczne Microsoft Visual Studio 2005. Visual Studio 2005 jest

Bardziej szczegółowo

Autorzy opracowania (* oznacza współautorstwo):

Autorzy opracowania (* oznacza współautorstwo): Autorzy opracowania (* oznacza współautorstwo): Andrzej Bk 1.1; 1.2; 1.3*; 1.4; 1.5; 1.6; 1.7; 1.8; 2.1; 2.2; 2.3; 2.4.1; 2.4.2; 2.4.3; 2.4.4*; 2.4.5*; 2.4.6; 2.4.7*; 2.4.8*; 2.4.9; 2.5.1; 2.5.2; 2.5.3;

Bardziej szczegółowo

Borland Developer Studio 2006. Autor: Radosław Bujak

Borland Developer Studio 2006. Autor: Radosław Bujak Borland Developer Studio 2006 Autor: Radosław Bujak Rozdział 1: Wprowadzenie do Delphi 2006 Rozdział ten słuŝy jako wprowadzenie do zintegrowanego środowiska IDE Delphi, a takŝe objaśnia postawy tworzenia

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne I Laboratorium Część 3: Windows XP

Systemy operacyjne I Laboratorium Część 3: Windows XP Uniwersytet Rzeszowski Katedra Informatyki Opracował: mgr inŝ. Przemysław Pardel v1.01 2009 Systemy operacyjne I Laboratorium Część 3: Windows XP Zagadnienia do zrealizowania (3h) 1. Ściągnięcie i instalacja

Bardziej szczegółowo

EC4P Pierwszy program w 6 krokach

EC4P Pierwszy program w 6 krokach EC4P Pierwszy program w 6 krokach Strona - 1 Wymagania / Przygotowanie Instalacja easy Soft CoDeSys Zakłada si, e adna z wersji easysoft CoDeSys nie jest zainstalowana. Podczas instalacji wykonuj poszczególne

Bardziej szczegółowo

Programowanie Komputerów 3FZ

Programowanie Komputerów 3FZ 1 Programowanie Komputerów 3FZ materiały pomocnicze do laboratorium 2 Spis treści ZAJĘCIA 1. ZAPOZNANIE SIĘ ZE ŚRODOWISKIEM PRACY I REALIZACJA PROSTYCH FUNKCJI W JĘZYKU C++.... 3 1. ZAPOZNANIE SIĘ ZE ŚRODOWISKIEM

Bardziej szczegółowo

Programowanie w Javie

Programowanie w Javie Programowanie w Javie Andrzej Czajkowski Lista nr 0 Debugger w Javie Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych funkcji narzędzia debugera (odpluskwiacz) w środowisku Eclipse. Po ukończeniu ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy:

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy: wiczenie 3 Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie kwerend, formularzy Cel wiczenia: Zapoznanie si ze sposobami konstruowania formularzy operujcych na danych z tabel oraz metodami tworzenia kwerend

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze ABC komputera dla nauczyciela Materiały pomocnicze 1. Czego się nauczysz? Uruchamianie i zamykanie systemu: jak zalogować się do systemu po uruchomieniu komputera, jak tymczasowo zablokować komputer w

Bardziej szczegółowo

Rozdział 7. Drukowanie

Rozdział 7. Drukowanie Rozdział 7. Drukowanie Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale ułatwią zainstalowania w komputerze drukarki, prawidłowe jej skonfigurowanie i nadanie praw do drukowania poszczególnym uŝytkownikom. Baza sterowników

Bardziej szczegółowo

Programowanie niskopoziomowe

Programowanie niskopoziomowe W. Complak, J.Kniat, M. Antczak, K. Kwarciak, G. Palik, A. Rybarczyk, Ł. Wielebski Materiały Programowanie niskopoziomowe http://www.cs.put.poznan.pl/arybarczyk/c_w_0.pdf Spis treści 1. Instalacja środowiska

Bardziej szczegółowo

Dynamiczny przydział pamięci w języku C. Dynamiczne struktury danych. dr inż. Jarosław Forenc. Metoda 1 (wektor N M-elementowy)

Dynamiczny przydział pamięci w języku C. Dynamiczne struktury danych. dr inż. Jarosław Forenc. Metoda 1 (wektor N M-elementowy) Rok akademicki 2012/2013, Wykład nr 2 2/25 Plan wykładu nr 2 Informatyka 2 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr III, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Lazarus dla początkujących, część II

Lazarus dla początkujących, część II Lazarus dla początkujących, część II W poprzedniej części omówiliśmy pokrótce środowisko programowania Lazarus. Wyposażeni w niezbędne wiadomości spróbujemy napisać pierwszy program. Jak zabrać się do

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU PROGRAMOWANIE APLIKACJI INTERNETOWYCH

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU PROGRAMOWANIE APLIKACJI INTERNETOWYCH WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU PROGRAMOWANIE APLIKACJI INTERNETOWYCH Klasa: 3TIR - Technik informatyk Program: 351203 Wymiar: 4 h tygodniowo Podręcznik: Kwalifikacja E.14 Programowanie

Bardziej szczegółowo

dbsamples.udl lub przygotowany wcześniej plik dla Excela) i OK,

dbsamples.udl lub przygotowany wcześniej plik dla Excela) i OK, PRACA Z BAZAMI DANYCH w AutoCAD-zie AutoCAD umożliwia dostęp do zewnętrznych baz danych, utworzonych zarówno w MS ACCESS czy w MS EXCEL, jak i w dbase czy SQL Server. Połączenie następuje poprzez odwołanie

Bardziej szczegółowo

Wykład 4 Delegat (delegate), właściwości indeksowane, zdarzenie (event) Zofia Kruczkiewicz

Wykład 4 Delegat (delegate), właściwości indeksowane, zdarzenie (event) Zofia Kruczkiewicz Wykład 4 Delegat (delegate), właściwości indeksowane, zdarzenie (event) Zofia Kruczkiewicz Zagadnienia 1. Delegaty wiązane, właściwości indeksowane 2. Delegaty niewiązane 3. Nowa wersja kalkulatora, delegaty

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz kalkulacyjny

Bardziej szczegółowo

Sterowniki urządzeń zewnętrznych w pracy lokalnej i sieciowej w programach firmy InsERT dla Windows

Sterowniki urządzeń zewnętrznych w pracy lokalnej i sieciowej w programach firmy InsERT dla Windows Sterowniki urządzeń zewnętrznych w pracy lokalnej i sieciowej w programach firmy InsERT dla Windows 1/5 SPIS TREŚCI 1. DEFINICJE POJĘĆ... 3 2. TRYBY PRACY... 3 2.1 TRYB LOKALNY - APLIKACJA I STEROWNIK

Bardziej szczegółowo

Kompendium wiedzy dla programistów aplikacji bazodanowych w C++

Kompendium wiedzy dla programistów aplikacji bazodanowych w C++ Kompendium wiedzy dla programistów aplikacji bazodanowych w C++ Poznaj C++Builder 6 i dostępne w nim komponenty Stwórz model aplikacji w języku UML Wykorzystaj różne mechanizmy połączenia z bazą danych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word)

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word) Dostosowywanie paska zadań Ćwiczenia nr 2 Edycja tekstu (Microsoft Word) Domyślnie program Word proponuje paski narzędzi Standardowy oraz Formatowanie z zestawem opcji widocznym poniżej: Można jednak zmodyfikować

Bardziej szczegółowo

Programowanie obiektowe, wykład nr 6. Klasy i obiekty

Programowanie obiektowe, wykład nr 6. Klasy i obiekty Dr hab. inż. Lucyna Leniowska, prof. UR, Zakład Mechatroniki, Automatyki i Optoelektroniki, IT Programowanie obiektowe, wykład nr 6 Klasy i obiekty W programowaniu strukturalnym rozwój oprogramowania oparto

Bardziej szczegółowo

Tworzenie projektu asemblerowego dla środowiska Visual Studio 2008.

Tworzenie projektu asemblerowego dla środowiska Visual Studio 2008. Dwiczenie 5. TEMAT: CEL: Tworzenie projektu asemblerowego dla środowiska Visual Studio 2008. Celem dwiczenia jest poznanie możliwości VS 2008 w zakresie tworzenia i uruchamiania aplikacji z kodem mieszanym

Bardziej szczegółowo

JAK W SYSTEMIE MS WINDOWS PRZYGOTOWAĆ PRACĘ DYPLOMOWĄ W WERSJI PDF?

JAK W SYSTEMIE MS WINDOWS PRZYGOTOWAĆ PRACĘ DYPLOMOWĄ W WERSJI PDF? JAK W SYSTEMIE MS WINDOWS PRZYGOTOWAĆ PRACĘ DYPLOMOWĄ W WERSJI PDF? Podczas przygotowywania wersji elektronicznej pracy dyplomowej (lub innego dokumentu, który ma być rozpowszechniany w wersji elektronicznej

Bardziej szczegółowo

Expo Composer. www.doittechnology.pl 1. Garncarska 5 70-377 Szczecin tel.: +48 91 404 09 24 e-mail: info@doittechnology.pl. Dokumentacja użytkownika

Expo Composer. www.doittechnology.pl 1. Garncarska 5 70-377 Szczecin tel.: +48 91 404 09 24 e-mail: info@doittechnology.pl. Dokumentacja użytkownika Expo Composer Dokumentacja użytkownika Wersja 1.0 www.doittechnology.pl 1 SPIS TREŚCI 1. O PROGRAMIE... 3 Wstęp... 3 Wymagania systemowe... 3 Licencjonowanie... 3 2. PIERWSZE KROKI Z Expo Composer... 4

Bardziej szczegółowo

Zespól Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 17 im. Jana Nowaka - Jeziorańskiego Al. Politechniki 37 Windows Serwer 2003 Instalacja

Zespól Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 17 im. Jana Nowaka - Jeziorańskiego Al. Politechniki 37 Windows Serwer 2003 Instalacja 7 Windows Serwer 2003 Instalacja Łódź, styczeń 2012r. SPIS TREŚCI Strona Wstęp... 3 INSTALOWANIE SYSTEMU WINDOWS SERWER 2003 Przygotowanie instalacji serwera..4 1.1. Minimalne wymagania sprzętowe......4

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Systemów Operacyjnych

Laboratorium Systemów Operacyjnych Laboratorium Systemów Operacyjnych Użytkownicy, Grupy, Prawa Tworzenie kont użytkowników Lokalne konto pozwala użytkownikowi na uzyskanie dostępu do zasobów lokalnego komputera. Konto domenowe pozwala

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY TECHNICZNE. Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS

PROBLEMY TECHNICZNE. Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS PROBLEMY TECHNICZNE Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS Jeżeli stwierdziłeś występowanie błędów lub problemów podczas pracy z programem DYSONANS możesz skorzystać

Bardziej szczegółowo

Programy. Z Delphi. Opracowała Małgorzata Roguska

Programy. Z Delphi. Opracowała Małgorzata Roguska Programy Z Delphi Opracowała Małgorzata Roguska Program 1 Napiszmy pierwszy program 1. Ustaw przycisk Button1 z zakładki Standard 2. Zmie warto Caption z Inspektora Obiektów na przycisk1 3. Ustaw na formularzu

Bardziej szczegółowo

METODY I JĘZYKI PROGRAMOWANIA PROGRAMOWANIE STRUKTURALNE. Wykład 02

METODY I JĘZYKI PROGRAMOWANIA PROGRAMOWANIE STRUKTURALNE. Wykład 02 METODY I JĘZYKI PROGRAMOWANIA PROGRAMOWANIE STRUKTURALNE Wykład 02 NAJPROSTSZY PROGRAM /* (Prawie) najprostszy przykład programu w C */ /*==================*/ /* Między tymi znaczkami można pisać, co się

Bardziej szczegółowo

Programowanie obiektowe

Programowanie obiektowe Programowanie obiektowe Literatura: Autor: dr inŝ. Zofia Kruczkiewicz Java P. L. Krzysztof Lemay, Naughton Barteczko R. Cadenhead JAVA, Java Podręcznik 2 wykłady dla kaŝdego Języka i ćwiczenia Programowania

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej.

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej. W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2012. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska A.: Obsługa programu AutoCAD 14 i 2000.

Bardziej szczegółowo